📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.1 - అగ్న్యాధేయబ్రాహ్మణం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - బ్రహ్మ సన్ధత్తం
1.1 - Agnyadheyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahma Sandhattam
Krishna Vedic Telugu
కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే ప్రథమః ప్రపాఠకః - అగ్న్యాధేయబ్రాహ్మణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । క్ష॒త్రగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । ఇష॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ఊర్జ॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ర॒యిగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । పుష్టి॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ప్ర॒జాగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । ప॒శూ-న్థ్సన్ధ॑త్త॒-న్తాన్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ స్తు॒తో॑-ఽసి॒ జన॑ధాః । దే॒వాస్త్వా॑ శుక్ర॒పాః ప్రణ॑యన్తు ॥ 1 ॥
సు॒వీరాః᳚ ప్ర॒జాః ప్ర॑జ॒నయ॒-న్పరీ॑హి । శు॒క్ర-శ్శు॒క్రశో॑చిషా ॥ స్తు॒తో॑-ఽసి॒ జన॑ధాః । దే॒వాస్త్వా॑ మన్థి॒పాః ప్రణ॑యన్తు ॥ సు॒ప్ర॒జాః ప్ర॒జాః ప్ర॑జ॒నయ॒-న్పరీ॑హి । మ॒న్థీ మ॒న్థిశో॑చిషా ॥స॒జ॒ఙ్గ్మా॒నౌ ది॒వ ఆ పృ॑థి॒వ్యా-ఽఽయుః॑ । సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । ప్రా॒ణగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । అ॒పా॒నగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ 2 ॥
వ్యా॒నగ్ం సన్ధ॑త్త॒-న్త-మ్మే॑ జిన్వతమ్ । చక్షు॒-స్సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । శ్రోత్ర॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । మన॒-స్సన్ధ॑త్త॒-న్తన్మే॑ జిన్వతమ్ । వాచ॒గ్ం॒ సన్ధ॑త్త॒-న్తా-మ్మే॑ జిన్వతమ్ ॥ ఆయుః॑ స్థ॒ ఆయు॑ర్మే ధత్తమ్ । ఆయు॑-ర్య॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । ఆయు॑-ర్య॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । ప్రా॒ణ-స్స్థః॑ ప్రా॒ణ-మ్మే॑ ధత్తమ్ । ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ ॥ 3 ॥
ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । చక్షుః॑ స్థ॒శ్చక్షు॑ర్మే ధత్తమ్ । చక్షు॑-ర్య॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । చక్షు॑-ర్య॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । శ్రోత్రగ్గ్॑ స్థ॒-శ్శ్రోత్ర॑-మ్మే ధత్తమ్ । శ్రోత్రం॑-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తమ్ । శ్రోత్రం॑-యఁ॒జ్ఞప॑తయే ధత్తమ్ । తౌ దే॑వౌ శుక్రామన్థినౌ ।క॒ల్పయ॑త॒-న్దైవీ॒ర్విశః॑ । క॒ల్పయ॑త॒-మ్మాను॑షీః ॥ 4 ॥
ఇష॒-మూర్జ॑మ॒స్మాసు॑ ధత్తమ్ । ప్రా॒ణా-న్ప॒శుషు॑ । ప్ర॒జా-మ్మయి॑ చ॒ యజ॑మానే చ ॥ నిర॑స్త॒-శ్శణ్డః॑ । నిర॑స్తో॒ మర్కః॑ ॥ అప॑నుత్తౌ॒ శణ్డా॒మర్కౌ॑ స॒హామునా᳚ ॥ శు॒క్రస్య॑ స॒మిద॑సి । మ॒న్థినః॑ స॒మిద॑సి ॥ స ప్ర॑థ॒మ-స్సఙ్కృ॑తి-ర్వి॒శ్వక॑ర్మా । స ప్ర॑థ॒మో మి॒త్రో వరు॑ణో అ॒గ్నిః । స ప్ర॑థ॒మో బృహ॒స్పతి॑శ్చికి॒త్వాన్ । తస్మా॒ ఇన్ద్రా॑య సు॒తమాజు॑హోమి ॥ 5 ॥
(న॒య॒ - న్త్వ॒పా॒నగ్ం సన్ధ॑త్తం॒ త-మ్మే॑ జిన్వతం - ప్రా॒ణం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ధత్తం॒ - మాను॑షీ--ర్ అ॒గ్ని-ర్ద్వే చ॑) (అ. 1)
బ్రహ్మ॑ క్ష॒త్ర-న్తత్ । ఇష॒మూర్జగ్ం॑ ర॒యి-మ్పుష్టి॑-మ్ప్ర॒జా-న్తామ్ । ప॒శు-న్తాన్ । సన్ధ॑త్త॒-న్తత్ । ప్రా॒ణమ॑పా॒నం-వ్యాఁ॒న-న్తమ్ । చక్షు॒-శ్శ్రోత్ర॒-మ్మన॒స్తత్ । వాచ॒-న్తామ్ । ఇ॒షాది॒పఞ్చ॑కే॒ వాచ॒-న్తా-మ్మే᳚ । ప॒శూ-న్థ్సన్ధ॑త్త॒-న్తాన్మే᳚ । ప్రా॒ణాది॒త్రిత॑యే॒ త-మ్మే᳚ । అ॒న్యత్ర॒ తన్మే᳚ । )
కృత్తి॑కా-స్వ॒గ్ని-మాద॑ధీత । ఏ॒తద్వా అ॒గ్నే-ర్నక్ష॑త్రమ్ । య-త్కృత్తి॑కాః । స్వాయా॑మే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑యామా॒ధాయ॑ । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సీ భ॑వతి ॥ ముఖం॒-వాఁ ఏ॒తన్నక్ష॑త్రాణామ్ । య-త్కృత్తి॑కాః । యః కృత్తి॑కా-స్వ॒గ్ని-మా॑ధ॒త్తే । ముఖ్య॑ ఏ॒వ భ॑వతి ॥ అథో॒ ఖలు॑ ॥ 6 ॥
అ॒గ్ని॒-న॒క్ష॒త్రమిత్య-ప॑చాయన్తి । గృ॒హానఃఅ॒ దాహు॑కో భవతి ॥ ప్ర॒జాప॑తీ రోహి॒ణ్యా-మ॒గ్ని-మ॑సృజత । త-న్దే॒వా రో॑హి॒ణ్యా-మాద॑ధత । తతో॒ వై తే సర్వా॒-న్రోహా॑నరోహన్న్ । త-ద్రో॑హి॒ణ్యై రో॑హిణి॒త్వమ్ । యో రో॑హి॒ణ్యా-మ॒గ్నిమా॑ధ॒త్తే । ఋ॒ధ్నోత్యే॒వ । సర్వా॒-న్రోహా᳚న్-రోహతి ॥ దే॒వా వై భ॒ద్రా-స్సన్తో॒-ఽగ్ని-మాధి॑థ్సన్త ॥ 7 ॥
తేషా॒మనా॑హితో॒ ఽగ్నిరాసీ᳚త్ । అథై᳚భ్యో వా॒మం-వఁస్వపా᳚క్రామత్ । తే పున॑ర్వస్వో॒రాద॑ధత । తతో॒ వై తాన్ వా॒మం-వఁసూ॒పావ॑ర్తత । యః పు॒రా భ॒ద్ర-స్సమ్పాపీ॑యా॒-న్థ్స్యాత్ । స పున॑ర్వస్వో-ర॒గ్ని-మాద॑ధీత । పున॑రే॒వైనం॑-వాఁ॒మం-వఁసూ॒పావ॑ర్తతే । భ॒ద్రో భ॑వతి ॥ యః కా॒మయే॑త॒ దాన॑కామా మే ప్ర॒జా-స్స్యు॒రితి॑ । స పూర్వ॑యోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్ని-మాద॑ధీత ॥ 8 ॥
అ॒ర్య॒మ్ణో వా ఏ॒తన్నక్ష॑త్రమ్ । యత్పూర్వే॒ ఫల్గు॑నీ । అ॒ర్య॒మేతి॒ తమా॑హు॒ర్యో దదా॑తి । దాన॑కామా అస్మై ప్ర॒జా భ॑వన్తి ॥ యః కా॒మయే॑త భ॒గీ స్యా॒మితి॑ । స ఉత్త॑రయోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్నిమాద॑ధీత । భగ॑స్య॒ వా ఏ॒తన్నక్ష॑త్రమ్ । యదుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ । భ॒గ్యే॑వ భ॑వతి ॥ కా॒ల॒క॒ఞ్జా వై నామాసు॑రా ఆసన్న్ ॥ 9 ॥
తే సు॑వ॒ర్గాయ॑ లో॒కాయా॒గ్ని-మ॑చిన్వత । పురు॑ష॒ ఇష్ట॑కా॒-ముపా॑దధా॒త్-పురు॑ష॒ ఇష్ట॑కామ్ । స ఇన్ద్రో᳚ బ్రాహ్మ॒ణో బ్రువా॑ణ॒ ఇష్ట॑కా॒ముపా॑ధత్త । ఏ॒షా మే॑ చి॒త్రా నామేతి॑ । తే సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమాప్రారో॑హన్న్ । స ఇన్ద్ర॒ ఇష్ట॑కా॒మావృ॑హత్ । తే-ఽవా॑కీర్యన్త । యే॑-ఽవాకీ᳚ర్యన్త । త ఊర్ణా॒వభ॑యో-ఽభవన్న్ । ద్వావుద॑పతతామ్ ॥ 10 ॥
తౌ ది॒వ్యౌ శ్వానా॑వభవతామ్ । యో భ్రాతృ॑వ్యవా॒-న్థ్స్యాత్ । స చి॒త్రాయా॑-మ॒గ్ని-మాద॑ధీత । అ॒వ॒కీర్యై॒వ భ్రాతృ॑వ్యాన్ । ఓజో॒ బల॑మిన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మా॒త్మన్-ధ॑త్తే ॥ వ॒సన్తా᳚ బ్రాహ్మ॒ణో᳚ ఽగ్నిమాద॑ధీత । వ॒స॒న్తో వై బ్రా᳚హ్మ॒ణస్య॒ర్తుః । స్వ ఏ॒వైన॑-మృ॒తావా॒ధాయ॑ । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సీ భ॑వతి । ముఖం॒-వాఁ ఏ॒తదృ॑తూ॒నామ్ ॥ 11 ॥
య-ద్వ॑స॒న్తః । యో వ॒సన్తా॒-ఽగ్నిమా॑ధ॒త్తే । ముఖ్య॑ ఏ॒వ భ॑వతి । అథో॒ యోని॑మన్తమే॒వైన॒-మ్ప్రజా॑త॒మాధ॑త్తే । గ్రీ॒ష్మే రా॑జ॒న్య॑ ఆద॑ధీత । గ్రీ॒ష్మో వై రా॑జ॒న్య॑స్య॒ర్తుః । స్వ ఏ॒వైన॑మృ॒తావా॒ధాయ॑ । ఇ॒న్ద్రి॒యా॒వీ భ॑వతి । శ॒రది॒ వైశ్య॒ ఆద॑ధీత । శ॒రద్వై వైశ్య॑స్య॒ర్తుః ॥ 12 ॥
స్వ ఏ॒వైన॑మృ॒తావా॒ధాయ॑ । ప॒శు॒మా-న్భ॑వతి ॥ న పూర్వ॑యోః॒ ఫల్గు॑న్యో-ర॒గ్నిమాద॑ధీత । ఏ॒షా వై జ॑ఘ॒న్యా॑ రాత్రిః॑ సం​వఁథ్స॒రస్య॑ । యత్పూర్వే॒ ఫల్గు॑నీ । పృ॒ష్టి॒త ఏ॒వ సం॑​వఁథ్స॒రస్యా॒-గ్నిమా॒ధాయ॑ । పాపీ॑యాన్-భవతి । ఉత్త॑రయో॒రాద॑ధీత । ఏ॒షా వై ప్ర॑థ॒మా రాత్రిః॑ సం​వఁథ్స॒రస్య॑ । యదుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ । ము॒ఖ॒త ఏ॒వ సం॑​వఁథ్స॒రస్యా॒-గ్నిమా॒ధాయ॑ । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ అథో॒ ఖలు॑ । య॒దైవైనం॑-యఁ॒జ్ఞ ఉ॑ప॒నమే᳚త్ । అథాద॑ధీత । సైవాస్యర్ధిః॑ ॥ 13 ॥
(ఖల్వా॑ - ధిథ్సన్త॒ - ఫల్గు॑న్యోర॒గ్నిమాద॑ధీతా - సన్ - నపతతా - మతూ॒నాం - ఁవైశ్య॑స్య॒ర్తు - రుత్త॑రే॒ ఫల్గు॑నీ॒ షట్ చ॑) (అ. 2)
ఉద్ధ॑న్తి । యదే॒వాస్యా॑ అమే॒ద్ధ్యమ్ । తదప॑ హన్తి ॥ అ॒పో-ఽవో᳚క్షతి॒ శాన్త్యై᳚ ॥ సిక॑తా॒ నివ॑పతి । ఏ॒తద్వా అ॒గ్నే-ర్వై᳚శ్వాన॒రస్య॑ రూ॒పమ్ । రూ॒పేణై॒వ వై᳚శ్వాన॒రమవ॑-రున్ధే ॥ ఊషా॒-న్నివ॑పతి । పుష్టి॒ర్వా ఏ॒షా ప్ర॒జన॑నమ్ । యదూషాః᳚ ॥ 14 ॥
పుష్ట్యా॑మే॒వ ప్ర॒జన॑నే॒ ఽగ్నిమాధ॑త్తే । అథో॑ స॒ఞ్జ్ఞాన॑ ఏ॒వ । స॒-ఞ్జ్ఞాన॒గ్గ్॒ హ్యే॑త-త్ప॑శూ॒నామ్ । యదూషాః᳚ ॥ ద్యావా॑పృథి॒వీ స॒హాస్తా᳚మ్ । తే వి॑య॒తీ అ॑బ్రూతామ్ । అస్త్వే॒వ నౌ॑ స॒హ య॒జ్ఞియ॒మితి॑ । యద॒ముష్యా॑ య॒జ్ఞియ॒మాసీ᳚త్ । తద॒స్యా-మ॑దధాత్ । త ఊషా॑ అభవన్న్ ॥ 15 ॥
యద॒స్యా య॒జ్ఞియ॒మాసీ᳚త్ । తద॒ముష్యా॑-మదధాత్ । తద॒దశ్చ॒న్ద్రమ॑సి కృ॒ష్ణమ్ । ఊషా᳚న్ని॒వప॑న్న॒దో ద్ధ్యా॑యేత్ । ద్యావా॑పృథి॒వ్యోరే॒వ య॒జ్ఞియే॒-ఽగ్నిమాధ॑త్తే ॥ అ॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । ఆ॒ఖూ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । స పృ॑థి॒వీ-మ్ప్రావి॑శత్ । స ఊ॒తీః కు॑ర్వా॒ణః పృ॑థి॒వీమను॒ సమ॑చరత్ । తదా॑ఖుకరీ॒ష-మ॑భవత్ ॥ 16 ॥
యదా॑ఖుకరీ॒షగ్ం స॑భాం॒రో భవ॑తి । యదే॒వాస్య॒ తత్ర॒ న్య॑క్తమ్ । తదే॒వావ॑రున్ధే ॥ ఊర్జం॒-వాఁ ఏ॒తగ్ం రస॑-మ్పృథి॒వ్యా ఉ॑ప॒దీకా॒ ఉద్ది॑హన్తి । య-ద్వ॒ల్మీక᳚మ్ । య-ద్వ॑ల్మీకవ॒పా స॑భాం॒రో భవ॑తి । ఊర్జ॑మే॒వ రస॑-మ్పృథి॒వ్యా అవ॑రున్ధే । అథో॒ శ్రోత్ర॑మే॒వ । శ్రోత్ర॒గ్గ్॒ హ్యే॑త-త్పృ॑థి॒వ్యాః । య-ద్వ॒ల్మీకః॑ ॥ 17 ॥
అబ॑ధిరో భవతి । య ఏ॒వం-వేఁద॑ ॥ ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తాసా॒మన్న॒-ముపా᳚క్షీయత । తాభ్య॒-స్సూద॒ముప॒ ప్రాభి॑నత్ । తతో॒ వై తాసా॒మన్న॒-న్నాక్షీ॑యత । యస్య॒ సూదః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । నాస్య॑ గృ॒హే-ఽన్న॑-ఙ్క్షీయతే ॥ ఆపో॒ వా ఇ॒దమగ్రే॑ సలి॒లమా॑సీత్ । తేన॑ ప్ర॒జాప॑తిరశ్రామ్యత్ ॥ 18 ॥
క॒థమి॒దగ్గ్​ స్యా॒దితి॑ । సో॑-ఽపశ్య-త్పుష్కరప॒ర్ణ-న్తిష్ఠ॑త్ । సో॑-ఽమన్యత । అస్తి॒ వై తత్ । యస్మి॑-న్ని॒దమధి॒ తిష్ఠ॒తీతి॑ । స వ॑రా॒హో రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వోప॒న్య॑మజ్జత్ । స పృ॑థి॒వీమ॒ధ ఆ᳚ర్చ్ఛత్ । తస్యా॑ ఉప॒హత్యోద॑మజ్జత్ । త-త్పు॑ష్కరప॒ర్ణే᳚ ఽప్రథయత్ । యదప్ర॑థయత్ ॥ 19 ॥
త-త్పృ॑థి॒వ్యై పృ॑థివి॒త్వమ్ । అభూ॒ద్వా ఇ॒దమితి॑ । తద్భూమ్యై॑ భూమి॒త్వమ్ । తా-న్దిశో-ఽను॒ వాత॒-స్సమ॑వహత్ । తాగ్ం శర్క॑రాభిరదృగ్ం హత్ । శం-వైఁ నో॑-ఽభూ॒దితి॑ । తచ్ఛర్క॑రాణాగ్ం శర్కర॒త్వమ్ । య-ద్వ॑రా॒హవి॑హతగ్ం సమ్భా॒రో భవ॑తి । అ॒స్యామే॒వా-ఛ॑మ్బట్కారమ॒గ్ని-మాధ॑త్తే । శర్క॑రా భవన్తి॒ ధృత్యై᳚ ॥ 20 ॥
అథో॑ శ॒త్వాం​యఁ॑ ॥ సరే॑తా అ॒గ్నిరా॒ధేయ॒ ఇత్యా॑హుః । ఆపో॒ వరు॑ణస్య॒ పత్న॑య ఆసన్న్ । తా అ॒గ్నిర॒భ్య॑ద్ధ్యాయత్ । తా-స్సమ॑భవత్ । తస్య॒ రేతః॒ పరా॑-ఽపతత్ । తద్ధిర॑ణ్య-మభవత్ । యద్ధిర॑ణ్య-ము॒పాస్య॑తి । సరే॑తసమే॒వాగ్ని-మాధ॑త్తే ॥ పురు॑ష॒ ఇన్వై స్వా-ద్రేత॑సో బీభథ్సత॒ ఇత్యా॑హుః ॥ 21 ॥
ఉ॒త్త॒ర॒త ఉపా᳚స్య॒త్య-బీ॑భథ్సాయై ॥ అతి॒ ప్రయ॑చ్ఛతి । ఆర్తి॑మే॒వాతి॒ ప్రయ॑చ్ఛతి ॥ అ॒గ్నిర్దే॒వేభ్యో॒ నిలా॑యత । అశ్వో॑ రూ॒ప-ఙ్కృ॒త్వా । సో᳚-ఽశ్వ॒త్థే సం॑​వఁథ్స॒ర-మ॑తిష్ఠత్ । తద॑శ్వ॒త్థస్యా᳚-శ్వత్థ॒త్వమ్ । యదాశ్వ॑త్థ-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । యదే॒వాస్య॒ తత్ర॒ న్య॑క్తమ్ । తదే॒వావ॑-రున్ధే ॥ 22 ॥
దే॒వా వా ఊర్జం॒-వ్యఁ॑భజన్త । తత॑ ఉదు॒మ్బర॒ ఉద॑తిష్ఠత్ । ఊర్గ్వా ఉ॑దు॒మ్బరః॑ । యదౌదు॑మ్బర-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । ఊర్జ॑మే॒వావ॑-రున్ధే ॥ తృ॒తీయ॑స్యామి॒తో ది॒వి సోమ॑ ఆసీత్ । త-ఙ్గా॑య॒త్ర్యాహ॑రత్ । తస్య॑ ప॒ర్ణమ॑చ్ఛిద్యత । తత్ప॒ర్ణో॑ ఽభవత్ । త-త్ప॒ర్ణస్య॑ పర్ణ॒త్వమ్ ॥ 23 ॥
యస్య॑ పర్ణ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । సో॒మ॒పీ॒థమే॒వావ॑ రున్ధే ॥ దే॒వా వై బ్రహ్మ॑న్నవదన్త । త-త్ప॒ర్ణ ఉపా॑శృణోత్ । సు॒శ్రవా॒ వై నామ॑ । య-త్ప॑ర్ణ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒సమే॒వావ॑ రున్ధే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత । సో॑-ఽబిభే॒త్ప్ర మా॑ ధక్ష్య॒తీతి॑ । తగ్ం శ॒మ్యా॑-ఽశమయత్ ॥ 24 ॥
తచ్ఛ॒మ్యై॑ శమి॒త్వమ్ । యచ్ఛ॑మీ॒మయః॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ ॥ అ॒గ్నే-స్సృ॒ష్టస్య॑ య॒తః । విక॑ఙ్కత॒-మ్భా ఆ᳚ర్చ్ఛత్ । య-ద్వైక॑ఙ్కత-స్సమ్భా॒రో భవ॑తి । భా ఏ॒వావ॑రున్ధే ॥ సహృ॑దయో॒ ఽగ్నిరా॒ధేయ॒ ఇత్యా॑హుః । మ॒రుతో॒-ఽద్భిర॒గ్ని-మ॑తమయన్న్ । తస్య॑ తా॒న్తస్య॒ హృద॑య॒మాచ్ఛి॑న్దన్న్ । సా-ఽశని॑రభవత్ । యద॒శని॑హతస్య వృ॒క్షస్య॑ సమ్భా॒రో భవ॑తి ।సహృ॑దయ-మే॒వాగ్ని-మాధ॑త్తే ॥ 25 ॥
(ఊషా॑ - అభవన్ - నభవ-ద్- వ॒ల్మీక్రో᳚ - ఽశ్రామ్య॒ - దప్ర॑థయ॒ - ద్ధృత్యై॑ - బీభథ్సత॒ ఇత్యా॑హు - రున్ధే - పర్ణ॒త్వ - మ॑శమయద - చ్ఛిన్ద॒గ్గ్॒ స్త్రీణి॑ చ) (అ. 3)
ద్వా॒ద॒శసు॑ విక్రా॒మేష్వ॒గ్నిమాద॑ధీత । ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సం​వఁథ్స॒రః । సం॒​వఁ॒థ్స॒రా-దే॒వైన॑-మవ॒రుద్ధ్యా-ధ॑త్తే ॥ య-ద్ద్వా॑ద॒శసు॑ విక్రా॒మే-ష్వా॒దధీ॑త । పరి॑మిత॒మవ॑రున్ధీత । చక్షు॑-ర్నిమిత॒ ఆద॑ధీత । ఇయ॒-ద్ద్వాద॑శ విక్రా॒మా(3) ఇతి॑ । పరి॑మిత-ఞ్చై॒వాప॑రిమిత॒-ఞ్చావ॑రున్ధే ॥ అనృ॑తం॒-వైఁ వా॒చా వ॑దతి । అనృ॑త॒-మ్మన॑సా ద్ధ్యాయతి ॥ 26 ॥
చక్షు॒-ర్వై స॒త్యమ్ । అద్రా(3)గిత్యా॑హ । అద॑ర్​శ॒మితి॑ । త-థ్స॒త్యమ్ । యశ్చక్షు॑-ర్నిమితే॒-ఽగ్ని-మా॑ధ॒త్తే । స॒త్య ఏ॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ తస్మా॒దాహి॑తాగ్ని॒ర్నానృ॑తం-వఁదేత్ । నాస్య॑ బ్రాహ్మ॒ణో-ఽనా᳚శ్వా-న్గృ॒హే వ॑సేత్ । స॒త్యే హ్య॑స్యా॒గ్నిరాహి॑తః ॥ ఆ॒గ్నే॒యీ వై రాత్రిః॑ ॥ 27 ॥
ఆ॒గ్నే॒యాః ప॒శవః॑ । ఐ॒న్ద్రమహః॑ । నక్త॒-ఙ్గార్​హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । ప॒శూనే॒వావ॑-రున్ధే । దివా॑-ఽఽహవ॒నీయ᳚మ్ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వా-వ॑రున్ధే ॥ అ॒ర్ధోది॑తే॒ సూర్య॑ ఆహవ॒నీయ॒-మాద॑ధాతి । ఏ॒తస్మి॒న్ వై లో॒కే ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మాన-స్సృజతే । అథో॑ భూ॒త-ఞ్చై॒వ భ॑వి॒ష్యచ్చా-వ॑రున్ధే ॥ 28 ॥
ఇడా॒ వై మా॑న॒వీ య॑జ్ఞానూకా॒శిన్యా॑సీత్ । సా-ఽశృ॑ణోత్ । అసు॑రా అ॒గ్నిమాద॑ధత॒ ఇతి॑ । తద॑గచ్ఛత్ । త ఆ॑హవ॒నీయ॒మగ్ర॒ ఆద॑ధత । అథ॒ గార్​హ॑పత్యమ్ । అథా᳚-న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । సా ఽబ్ర॑వీత్ । ప్ర॒తీచ్యే॑షా॒గ్॒ శ్రీర॑గాత్ । భ॒ద్రా భూ॒త్వా పరా॑భవిష్య॒న్తీతి॑ ॥ 29 ॥
యస్యై॒వ-మ॒గ్నిరా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్ర॒తీచ్య॑స్య॒ శ్రీరే॑తి । భ॒ద్రో భూ॒త్వా పరా॑భవతి ॥ సా-ఽశృ॑ణోత్ । దే॒వా అ॒గ్ని-మాద॑ధత॒ ఇతి॑ । తద॑గచ్ఛత్ । తే᳚-ఽన్వాహార్య॒-పచ॑న॒మగ్ర॒ ఆద॑ధత । అథ॒ గార్​హ॑పత్యమ్ । అథా॑హవ॒నీయ᳚మ్ । సా-ఽబ్ర॑వీత్ ॥ 30 ॥
ప్రాచ్యే॑షా॒గ్॒ శ్రీర॑గాత్ । భ॒ద్రా భూ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమే᳚ష్యన్తి । ప్ర॒జా-న్తు న వే᳚థ్స్యన్త॒ ఇతి॑ । యస్యై॒వమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్రాచ్య॑స్య॒ శ్రీరే॑తి । భ॒ద్రో భూ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॑తి । ప్ర॒జా-న్తు న వి॑న్దతే ॥ సా-ఽబ్ర॑వీ॒దిడా॒ మను᳚మ్ । తథా॒ వా అ॒హ-న్తవా॒గ్ని-మాధా᳚స్యామి । యథా॒ ప్ర ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑-ర్మిథు॒నై-ర్జ॑ని॒ష్యసే᳚ ॥ 31 ॥
ప్రత్య॒స్మిన్ ఁలో॒కే స్థా॒స్యసి॑ । అ॒భి సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఞ్జే॒ష్యసీతి॑ । గార్​హ॑పత్య॒మగ్ర॒ ఆద॑ధాత్ । గార్​హ॑పత్యం॒-వాఁ అను॑ ప్ర॒జాః ప॒శవః॒ ప్రజా॑యన్తే । గార్​హ॑పత్యేనై॒వాస్మై᳚ ప్ర॒జా-మ్ప॒శూ-న్ప్రాజ॑నయత్ । అథా᳚-న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । తి॒ర్యఙ్ఙ్॑వ॒ వా అ॒యం-లోఁ॒కః । అ॒స్మిన్నే॒వ తేన॑ లో॒కే ప్రత్య॑తిష్ఠత్ । అథా॑హవ॒నీయ᳚మ్ । తేనై॒వ సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-మ॒భ్య॑జయత్ ॥ 32 ॥
యస్యై॒వమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ప్ర ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॑-ర్మిథు॒నై-ర్జా॑యతే । ప్రత్య॒స్మిన్ ఁలో॒కే తి॑ష్ఠతి । అ॒భి సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఞ్జ॑యతి ॥ యస్య॒ వా అయ॑థాదేవతమ॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । ఆ దే॒వతా᳚భ్యో వృశ్చ్యతే । పాపీ॑యా-న్భవతి । యస్య॑ యథా దేవ॒తమ్ । న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆవృ॑శ్చ్యతే । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ 33 ॥
భృగూ॑ణా॒-న్త్వా-ఽఙ్గి॑రసాం-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనా-ద॑ధా॒మీతి॑ భృగ్వఙ్గి॒రసా॒మాద॑ద్ధ్యాత్ । ఆ॒ది॒త్యానా᳚-న్త్వా దే॒వానాం᳚-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీత్య॒న్యాసా॒-మ్బ్రాహ్మ॑ణీనా-మ్ప్ర॒జానా᳚మ్ । వరు॑ణస్య త్వా॒ రాజ్ఞో᳚ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॒ రాజ్ఞః॑ । ఇన్ద్ర॑స్య త్వేన్ద్రి॒యేణ॑ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॑ రాజ॒న్య॑స్య । మనో᳚స్త్వా గ్రామ॒ణ్యో᳚ వ్రతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॒ వైశ్య॑స్య । ఋ॒భూ॒ణా-న్త్వా॑ దే॒వానాం᳚-వ్రఁతపతే వ్ర॒తేనాద॑ధా॒మీతి॑ రథకా॒రస్య॑ । య॒థా॒ దే॒వ॒తమ॒గ్ని-రాధీ॑యతే । న దే॒వతా᳚భ్య॒ ఆ వృ॑శ్చ్యతే । వసీ॑యా-న్భవతి ॥ 34 ॥
(ధ్యా॒య॒తి॒ - వై రాత్రి॒ - శ్చావ॑రున్ధే - భవిష్య॒న్తీత్య॑ - బ్రవీ - జ్జని॒ష్యసే॑ - ఽజయ॒-ద్- వసీ॑యా-న్భవతి॒ - నవ॑ చ) (అ. 4)
అనువాకం 5 - తత్ర పవమానహబీంషి
ప్ర॒జాప॑తి-ర్వా॒చ-స్స॒త్య-మ॑పశ్యత్ । తేనా॒గ్నిమాధ॑త్త । తేన॒ వై స ఆ᳚ర్ధ్నోత్ । భూర్భువ॒-స్సువ॒రిత్యా॑హ । ఏ॒తద్వై వా॒చ-స్స॒త్యమ్ । య ఏ॒తేనా॒గ్ని-మా॑ధ॒త్తే । ఋ॒ద్ధ్నోత్యే॒వ । అథో॑ స॒త్యప్రా॑శూరే॒వ భ॑వతి । అథో॒ య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వాన॑భి॒చర॑తి । స్తృ॒ణు॒త ఏ॒వైన᳚మ్ ॥ 35 ॥
భూరిత్యా॑హ । ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మాన-స్సృజతే । భువ॒ ఇత్యా॑హ । అ॒స్మిన్నే॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠతి । సువ॒రిత్యా॑హ । సు॒వ॒ర్గ ఏ॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠతి ॥ త్రి॒భిర॒క్షరై॒-ర్గార్​హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । సర్వైః᳚ ప॒ఞ్చభి॑-రాహవ॒నీయ᳚మ్ ॥ 36 ॥
సు॒వ॒ర్గాయ॒ వా ఏ॒ష లో॒కాయాధీ॑యతే । యదా॑హవ॒నీయః॑ । సు॒వ॒ర్గ ఏ॒వాస్మై॑ లో॒కే వా॒చ-స్స॒త్యగ్ం సర్వ॑మాప్నోతి ॥ త్రి॒భి-ర్గార్​హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । ప॒ఞ్చభి॑-రాహవ॒నీయ᳚మ్ । అ॒ష్టౌ సమ్ప॑ద్యన్తే । అ॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ । గా॒య॒త్రో᳚-ఽగ్నిః । యావా॑నే॒వాగ్నిః । తమాధ॑త్తే ॥ 37 ॥
ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తా అ॑స్మా-థ్సృ॒ష్టాః పరా॑చీరాయన్న్ । తాభ్యో॒ జ్యోతి॒-రుద॑గృహ్ణాత్ । త-ఞ్జ్యోతిః॒ పశ్య॑న్తీః ప్ర॒జా అ॒భిస॒మావ॑ర్తన్త । ఉ॒పరీ॑వా॒గ్ని-ముద్గృ॑హ్ణీయా-దు॒ద్ధరన్న్॑ । జ్యోతి॑రే॒వ పశ్య॑న్తీః ప్ర॒జా యజ॑మాన-మ॒భి-స॒మావ॑ర్తన్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తే॒రక్ష్య॑శ్వయత్ । త-త్పరా॑-ఽపతత్ । తదశ్వో॑-ఽభవత్ । తదశ్వ॑స్యా-శ్వ॒త్వమ్ ॥ 38 ॥
ఏ॒ష వై ప్ర॒జాప॑తిః । యద॒గ్నిః । ప్రా॒జా॒ప॒త్యో-ఽశ్వః॑ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । స్వమే॒వ చక్షుః॒ పశ్య॑-న్ప్ర॒జాప॑తి॒-రనూదే॑తి ॥ వ॒జ్రీ వా ఏ॒షః । యదశ్వః॑ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । జా॒తానే॒వ భ్రాతృ॑వ్యా॒-న్ప్రణు॑దతే ॥ పున॒రావ॑ర్తయతి ॥ 39 ॥
జ॒ని॒ష్యమా॑ణానే॒వ ప్రతి॑నుదతే ॥ న్యా॑హవ॒నీయో॒ గార్​హ॑పత్య-మకామయత । ని గార్​హ॑పత్య ఆహవ॒నీయ᳚మ్ । తౌ వి॒భాజ॒-న్నాశ॑క్నోత్ । సోశ్వః॑ పూర్వ॒వాడ్-భూ॒త్వా । ప్రాఞ్చ॒-మ్పూర్వ॒ముద॑వహత్ । త-త్పూ᳚ర్వ॒వాహః॑ పూర్వవా॒ట్-త్వమ్ । యదశ్వ॑-మ్పు॒రస్తా॒న్నయ॑తి । విభ॑క్తిరే॒వైన॑యో॒స్సా । అథో॒ నానా॑వీర్యావే॒వైనౌ॑ కురుతే ॥ 40 ॥
యదు॒పర్యు॑పరి॒ శిరో॒ హరే᳚త్ । ప్రా॒ణాన్ విచ్ఛి॑న్ద్యాత్ । అ॒ధో॑-ఽధ॒-శ్శిరో॑ హరతి । ప్రా॒ణానా᳚-ఙ్గోపీ॒థాయ॑ ॥ ఇయ॒త్యగ్రే॑ హరతి । అథేయ॒త్యథేయ॑తి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒మా-ధ॑త్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత । సో॑-ఽబిభే॒త్ప్ర మా॑ ధక్ష్య॒తీతి॑ ॥ 41 ॥
తస్య॑ త్రే॒ధా మ॑హి॒మానం॒-వ్యౌఁ॑హత్ । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ । యత్-త్రే॒ధా-ఽగ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । మ॒హి॒మాన॑మే॒వాస్య॒ త-ద్వ్యూ॑హతి । శాన్త్యా॒ అప్ర॑దాహాయ ॥ పున॒రావ॑ర్తయతి । మ॒హి॒మాన॑మే॒వాస్య॒ సన్ద॑ధాతి ॥ ప॒శుర్వా ఏ॒షః । యదశ్వః॑ । ఏ॒ష రు॒ద్రః ॥ 42 ॥
యద॒గ్నిః । యదశ్వ॑స్య ప॒దే᳚-ఽగ్ని-మా॑ద॒ద్ధ్యాత్ । రు॒ద్రాయ॑ ప॒శూ-నపి॑దద్ధ్యాత్ । అ॒ప॒శు-ర్యజ॑మాన-స్స్యాత్ । య-న్నాక్ర॒మయే᳚త్ । అన॑వరుద్ధా అస్య ప॒శవః॑ స్యుః । పా॒ర్​శ్వ॒త ఆక్ర॑మయేత్ । యథా ఽఽహి॑తస్యా॒గ్నే-రఙ్గా॑రా అభ్యవ॒వర్తే॑రన్న్ । అవ॑రుద్ధా అస్య ప॒శవో॒ భవ॑న్తి । న రు॒ద్రాయాపి॑దధాతి ॥ 43 ॥
త్రీణి॑ హ॒వీగ్ంషి॒ నిర్వ॑పతి । వి॒రాజ॑ ఏ॒వ విక్రా᳚న్తం॒-యఁజ॑మా॒నో-ఽను॒ విక్ర॑మతే ॥ అ॒గ్నయే॒ పవ॑మానాయ । అ॒గ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । అ॒గ్నయే॒ శుచ॑యే । యద॒గ్నయే॒ పవ॑మానాయ ని॒ర్వప॑తి । పు॒నాత్యే॒వైన᳚మ్ । యద॒గ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । పూ॒త ఏ॒వాస్మి॑-న్న॒న్నాద్య॑-న్దధాతి । యద॒గ్నయే॒ శుచ॑యే । బ్ర॒హ్మ॒వ॒ర్చ॒స-మే॒వాస్మి॑-న్ను॒పరి॑ష్టా-ద్దధాతి ॥ 44 ॥
(ఏ॒న॒ - మా॒హ॒వ॒నీయం॑ - ధత్తే - ఽశ్వ॒త్వం - ఁవ॑ర్తయతి - కురుత॒ - ఇతి॑ -రు॒ద్రో - ద॑ధాతి॒ - యద॒గ్నయే॒ శుచ॑య॒ ఏక॑-ఞ్చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - పవమానహవిర్విస్తారః, హవిరన్తరాణి, దక్షిణాశ్చ
దే॒వా॒సు॒రా-స్సం​యఁ॑త్తా ఆసన్న్ । తే దే॒వా వి॑జ॒య-ము॑ప॒యన్తః॑ । అ॒గ్నౌ వా॒మం-వఁసు॒ స-న్న్య॑దధత । ఇ॒దము॑ నో భవిష్యతి । యది॑ నో జే॒ష్యన్తీతి॑ । తద॒గ్నిర్నో-థ్సహ॑మశక్నోత్ । తత్-త్రే॒ధా విన్య॑దధాత్ । ప॒శుషు॒ తృతీ॑యమ్ । అ॒ఫ్సు తృతీ॑యమ్ । ఆ॒ది॒త్యే తృతీ॑యమ్ ॥ 45 ॥
త-ద్దే॒వా వి॒జిత్య॑ । పున॒రవా॑రురుథ్సన్త । తే᳚-ఽగ్నయే॒ పవ॑మానాయ పురో॒డాశ॑-మ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర॑వపన్న్ । ప॒శవో॒ వా అ॒గ్నిః పవ॑మానః । యదే॒వ ప॒శుష్వాసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత । తే᳚-ఽగ్నయే॑ పావ॒కాయ॑ । ఆపో॒ వా అ॒గ్నిః పా॑వ॒కః । యదే॒వాఫ్స్వాసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత ॥ 46 ॥
తే᳚-ఽగ్నయే॒ శుచ॑యే । అ॒సౌ వా ఆ॑ది॒త్యో᳚-ఽగ్ని-శ్శుచిః॑ । యదే॒వాది॒త్య ఆసీ᳚త్ । తత్-తేనావా॑రున్ధత ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । త॒నువో॒ వావైతా అ॑గ్న్యా॒ధేయ॑స్య । ఆ॒గ్నే॒యో వా అ॒ష్టాక॑పాలో ఽగ్న్యా॒ధేయ॒మితి॑ । యత్త-న్ని॒ర్వపే᳚త్ । నైతాని॑ । యథా॒-ఽఽత్మా స్యాత్ ॥ 47 ॥
నాఙ్గా॑ని । తా॒దృగే॒వ తత్ । యదే॒తాని॑ ని॒ర్వపే᳚త్ । న తమ్ । యథా-ఽఙ్గా॑ని॒ స్యుః । నాత్మా । తా॒దృగే॒వ తత్ । ఉ॒భయా॑ని స॒హని॒రుప్యా॑ణి । య॒జ్ఞస్య॑ సాత్మ॒త్వాయ॑ ॥ ఉ॒భయం॒-వాఁ ఏ॒తస్యే᳚న్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మాప్యతే ॥ 48 ॥
యో᳚-ఽగ్నిమా॑ధ॒త్తే । ఐ॒న్ద్రా॒గ్న-మేకా॑దశకపాల॒- మను॒ నిర్వ॑పేత్ । ఆ॒ది॒త్య-ఞ్చ॒రుమ్ । ఇ॒న్ద్రా॒గ్నీ వై దే॒వానా॒-మయా॑తయామానౌ । యే ఏ॒వ దే॒వతే॒ అయా॑తయామ్నీ । తాభ్యా॑మే॒వాస్మా॑ ఇన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మవ॑- రున్ధే । ఆ॒ది॒త్యో భ॑వతి । ఇ॒యం-వాఁ అది॑తిః । అ॒స్యామే॒వ ప్రతి॑తిష్ఠతి ॥ ధే॒న్వై వా ఏ॒త-ద్రేతః॑ ॥ 49 ॥
యదాజ్య᳚మ్ । అ॒న॒డుహ॑స్తణ్డు॒లాః । మి॒థు॒నమే॒వావ॑-రున్ధే । ఘృ॒తే భ॑వతి । య॒జ్ఞస్యాలూ᳚క్షాన్తత్వాయ ॥ చ॒త్వార॑ ఆర్​షే॒యాః ప్రాశ్ఞ॑న్తి । ది॒శామే॒వ జ్యోతి॑షి జుహోతి ॥ ప॒శవో॒ వా ఏ॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ । ఏ॒ష రు॒ద్రః । యద॒గ్నిః ॥ 50 ॥
యథ్స॒ద్య ఏ॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ । రు॒ద్రాయ॑ ప॒శూనపి॑ దద్ధ్యాత్ । అ॒ప॒శు-ర్యజ॑మాన-స్స్యాత్ । యన్నాను॑ని॒ర్వపే᳚త్ । అన॑వరుద్ధా అస్య ప॒శవః॑ స్యుః । ద్వా॒ద॒శసు॒ రాత్రీ॒ష్వను॒ నిర్వ॑పేత్ । సం॒​వఁ॒థ్స॒ర ప్ర॑తిమా॒ వై ద్వాద॑శ॒ రాత్ర॑యః । సం॒​వఁ॒థ్స॒రేణై॒వాస్మై॑ రు॒ద్రగ్ం శ॑మయి॒త్వా । ప॒శూనవ॑ రున్ధే ॥ యదేక॑-మేకమే॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ ॥ 51 ॥
యథా॒ త్రీణ్యా॒వప॑నాని పూ॒రయే᳚త్ । తా॒దృక్తత్ । న ప్ర॒జన॑న॒ముచ్ఛిగ్ం॑షేత్ । ఏక॑-న్ని॒రుప్య॑ । ఉత్త॑రే॒ సమ॑స్యేత్ । తృ॒తీయ॑మే॒వాస్మై॑ లో॒కముచ్ఛిగ్ం॑షతి ప్ర॒జన॑నాయ । త-మ్ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభి॒రను॒ ప్రజా॑యతే । అథో॑ య॒జ్ఞస్యై॒వైషా-ఽభిక్రా᳚న్తిః ॥ ర॒థ॒చ॒క్ర-మ్ప్రవ॑ర్తయతి । మ॒ను॒ష్య॒ర॒థేనై॒వ దే॑వర॒థ-మ్ప్ర॒త్యవ॑రోహతి ॥ 52 ॥
బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । హో॒త॒వ్య॑-మగ్నిహో॒త్రాం(3) నహో॑త॒వ్యా(3)మితి॑ । య-ద్యజు॑షా జుహు॒యాత్ । అయ॑థాపూర్వ॒మాహు॑తీ జుహుయాత్ । యన్న జు॑హు॒యాత్ । అ॒గ్నిః పరా॑భవేత్ । తూ॒ష్ణీమే॒వ హో॑త॒వ్య᳚మ్ । య॒థా॒పూ॒ర్వ-మాహు॑తీ జు॒హోతి॑ । నాగ్నిః పరా॑భవతి ॥ అ॒గ్నీధే॑ దదాతి ॥ 53 ॥
అ॒గ్నిము॑ఖా-నే॒వర్తూ-న్ప్రీ॑ణాతి । ఉ॒ప॒బర్​హ॑ణ-న్దదాతి । రూ॒పాణా॒మవ॑-రుద్ధ్యై । అశ్వ॑-మ్బ్ర॒హ్మణే᳚ । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వావ॑-రున్ధే । ధే॒నుగ్ం హోత్రే᳚ । ఆ॒శిష॑ ఏ॒వావ॑రున్ధే । అ॒న॒డ్వాహ॑-మద్ధ్వ॒ర్యవే᳚ । వహ్ని॒ర్వా అ॑న॒డ్వాన్ । వహ్ని॑రద్ధ్వ॒ర్యుః ॥ 54 ॥
వహ్ని॑నై॒వ వహ్ని॑ య॒జ్ఞస్యావ॑-రున్ధే । మి॒థు॒నౌ గావౌ॑ దదాతి । మి॒థు॒నస్యావ॑-రుద్ధ్యై । వాసో॑ దదాతి । స॒ర్వ॒ దే॒వ॒త్యం॑-వైఁ వాసః॑ । సర్వా॑ ఏ॒వ దే॒వతాః᳚ ప్రీణాతి । ఆ ద్వా॑ద॒శభ్యో॑ దదాతి । ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సం​వఁథ్స॒రః । సం॒​వఁ॒థ్స॒ర ఏ॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి । కామ॑మూ॒ర్ధ్వ-న్దేయ᳚మ్ । అప॑రిమిత॒స్యావ॑-రుద్ధ్యై ॥ 55 ॥
(ఆ॒ది॒త్యే తృతీ॑య - మ॒ఫ్స్వాసీ॒-త్త-త్తేనావా॑రున్ధత॒ - స్యా - దా᳚ప్యతే॒ - రేతో॒ - ఽగ్ని - రేక॑మేక మే॒తాని॑ హ॒విగ్ంషి॑ ని॒ర్వపే᳚త్ - ప్ర॒త్యవ॑రోహతి - దదాత్య - ద్ధ్వ॒ర్యు--ర్ దేయ॒ మేక॑-ఞ్చ) (అ. 6)
అనువాకం 7 - ఆధానమన్త్రాః
ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒స్తద॒యమ॒గ్నిః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । ఛ॒ర్దిస్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ యచ్ఛ ॥ వాతః॑ ప్రా॒ణస్తద॒యమ॒గ్నిః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । స్వ॒ది॒త-న్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ పి॒తు-మ్ప॑చ ॥ ప్రాచీ॒మను॑ ప్ర॒దిశ॒-మ్ప్రేహి॑ వి॒ద్వాన్ । అ॒గ్నేర॑గ్నే పు॒రో అ॑గ్ని-ర్భవే॒హ । విశ్వా॒ ఆశా॒ దీద్యా॑నో॒ విభా॑హి । ఊర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే ॥ 56 ॥
అ॒ర్కశ్చక్షు॒-స్తద॒సౌ సూర్య॒స్తద॒యమ॒గ్నిః । సమ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువత్ । య-త్తే॑ శుక్ర శు॒క్రం-వఁర్చః॑ శు॒క్రా త॒నూః । శు॒క్ర-ఞ్జ్యోతి॒రజ॑స్రమ్ । తేన॑ మే దీదిహి॒ తేన॒ త్వా-ఽఽద॑ధే । అ॒గ్నినా᳚-ఽగ్నే॒ బ్రహ్మ॑ణా ॥ ఆ॒న॒శే వ్యా॑నశే॒ సర్వ॒మాయు॒-ర్వ్యా॑నశే ॥ యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । వి॒రాట్ చ॑ స్వ॒రాట్ చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ ॥ 57 ॥
యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । స॒మ్రాట్ చా॑భి॒భూశ్చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । వి॒భూశ్చ॑ పరి॒భూశ్చ॑ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యే తే॑ అగ్నే శి॒వే త॒నువౌ᳚ । ప్ర॒భ్వీ చ॒ ప్రభూ॑తిశ్చ । తే మా వి॑శతా॒-న్తే మా॑ జిన్వతామ్ । యాస్తే॑ అగ్నే శి॒వాస్త॒నువః॑ । తాభి॒స్త్వా ఽఽద॑ధే ॥ యాస్తే॑ అగ్నే ఘో॒రాస్త॒నువః॑ । తాభి॑ర॒ము-ఙ్గ॑చ్ఛ ॥ 58 ॥
(చతు॑ష్పదే - జిన్వతాం - త॒నువ॒ స్త్రీణి॑ చ ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - ఏతద్బ్రాహ్మణం
ఇ॒మే వా ఏ॒తే లో॒కా అ॒గ్నయః॑ । తే యదవ్యా॑వృత్తా ఆధీ॒యేరన్న్॑ । శో॒చయే॑యు॒-ర్యజ॑మానమ్ । ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒ ఇతి॒ గార్​హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । వాతః॑ ప్రా॒ణ ఇత్య॑న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ । అ॒ర్క-శ్చక్షు॒రిత్యా॑-హవ॒నీయ᳚మ్ । తేనై॒వైనా॒న్ వ్యావ॑ర్తయతి । తథా॒ న శో॑చయన్తి॒ యజ॑మానమ్ ॥ ర॒థ॒న్త॒ర-మ॒భిగా॑యతే॒ గార్​హ॑పత్య ఆధీ॒యమా॑నే । రాథ॑న్తరో॒ వా అ॒యం-లోఁ॒కః ॥ 59 ॥
అ॒స్మిన్నే॒వైనం॑-లోఁ॒కే ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । వా॒మ॒దే॒వ్య-మ॒భిగా॑యత ఉద్ధ్రి॒యమా॑ణే । అ॒న్తరి॑క్షం॒-వైఁ వా॑మదే॒వ్యమ్ । అ॒న్తరి॑క్ష ఏ॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । అథో॒ శాన్తి॒-ర్వై వా॑మదే॒వ్యమ్ । శా॒న్తమే॒వైన॑-మ్పశ॒వ్య॑ముద్ధ॑రతే । బృ॒హద॒భిగా॑యత ఆహవ॒నీయ॑ ఆధీ॒యమా॑నే । బార్​హ॑తో॒ వా అ॒సౌ లో॒కః । అ॒ముష్మి॑న్నే॒వైనం॑-లోఁ॒కే ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ని-మ॑సృజత ॥ 60 ॥
సో-ఽశ్వో॒ వారో॑ భూ॒త్వా పరాం॑ఐత్ । తం-వాఁ॑రవ॒న్తీయే॑నావారయత ।త-ద్వా॑రవ॒న్తీయ॑స్య వారవన్తీయ॒త్వమ్ । శ్యై॒తేన॑ శ్యే॒తీ అ॑కురుత ।తచ్ఛ్యై॒తస్య॑ శ్యైత॒త్వమ్ । య-ద్వా॑రవ॒న్తీయ॑-మభి॒గాయ॑తే । వా॒ర॒యి॒త్వైవైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । శ్యై॒తేన॑ శ్యే॒తీ కు॑రుతే ॥ ఘ॒ర్మ-శ్శిర॒ ఇతి॒ గార్​హ॑పత్య॒-మాద॑ధాతి । సశీ॑ర్​షాణ-మే॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ 61 ॥
ఉపై॑న॒ముత్త॑రో య॒జ్ఞో న॑మతి ॥ రు॒ద్రో వా ఏ॒షః । యద॒గ్నిః । స ఆ॑ధీ॒యమా॑న ఈశ్వ॒రో యజ॑మానస్య ప॒శూన్ హిగ్ంసి॑తోః । స-మ్ప్రి॑యః ప॒శుభి॑-ర్భువ॒దిత్యా॑హ । ప॒శుభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ్ప్రి॑య-ఙ్కరోతి । ప॒శూ॒నా-మహిగ్ం॑సాయై ॥ ఛ॒ర్దిస్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ య॒చ్ఛేత్యా॑హ ।ఆ॒శిష॑మే॒వైతా-మాశా᳚స్తే ॥ వాతః॑ ప్రా॒ణ ఇత్య॑న్వాహార్య॒-పచ॑నమ్ ॥ 62 ॥
సప్రా॑ణ-మే॒వైన॒-మాధ॑త్తే ॥ స్వ॒ది॒త-న్తో॒కాయ॒ తన॑యాయ పి॒తు-మ్ప॒చేత్యా॑హ । అన్న॑మే॒వాస్మై᳚ స్వదయతి ॥ ప్రాచీ॒మను॑ ప్ర॒దిశ॒-మ్ప్రేహి॑ వి॒ద్వానిత్యా॑హ । విభ॑క్తిరే॒వైన॑యో॒స్సా । అథో॒ నానా॑ వీర్యావే॒వైనౌ॑ కురుతే ॥ ఊర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పద॒ ఇత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ అ॒ర్క-శ్చక్షు॒రిత్యా॑-హవ॒నీయ᳚మ్ । అ॒ర్కో వై దే॒వానా॒మన్న᳚మ్ ॥ 63 ॥
అన్న॑మే॒వావ॑ రున్ధే ॥ తేన॑ మే దీది॒హీత్యా॑హ । సమి॑న్ధ ఏ॒వైన᳚మ్ ॥ ఆ॒న॒శే వ్యా॑నశ॒ ఇతి॒ త్రిరుది॑ఙ్గయతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వైనం॑-లోఁ॒కేషు॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ తత్-తథా॒ న కా॒ర్య᳚మ్ । వీఙ్గి॑త॒మ ప్ర॑తిష్ఠిత॒-మాద॑ధీత । ఉ॒ద్ధృత్యై॒-వాధాయా॑-భి॒మన్త్రియః॑ । అవీ᳚ఙ్గిత-మే॒వైన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే ॥ వి॒రాట్ చ॑ స్వ॒రాట్ చ॒ యాస్తే॑ అగ్నే శి॒వాస్త॒నువ॒-స్తాభి॒స్త్వా ఽఽద॑ధ॒ ఇత్యా॑హ । ఏ॒తా వా అ॒గ్నే-శ్శి॒వాస్త॒నువః॑ । తాభి॑రే॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయతి ॥ యాస్తే॑ అగ్నే ఘో॒రాస్త॒నువ॒ స్తాభి॑ర॒ము-ఙ్గ॒చ్ఛేతి॑ బ్రూయా॒ద్య-న్ద్వి॒ష్యాత్ । తాభి॑రే॒వైన॒-మ్పరా॑భావయతి ॥ 64 ॥
(లో॒కో॑ - ఽసృజతైన॒ - మాధ॑త్తే - ఽన్వాహార్య॒పచ॑నం - దే॒వానా॒మన్న॑ - మేన॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత॒మాధ॑త్తే॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 8)
అనువాకం 9 - బ్రహ్మౌదనమ్
శ॒మీ॒గ॒ర్భాద॒గ్ని-మ్మ॑న్థతి । ఏ॒షా వా అ॒గ్నే-ర్య॒జ్ఞియా॑ త॒నూః । తామే॒వాస్మై॑ జనయతి ॥ అది॑తిః పు॒త్రకా॑మా । సా॒ద్ధ్యేభ్యో॑ దే॒వేభ్యో᳚ బ్రహ్మౌద॒న-మ॑పచత్ । తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యై॑ ధా॒తా చా᳚ర్య॒మా చా॑జాయేతామ్ । సా ద్వి॒తీయ॑-మపచత్ ॥ 65 ॥
తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యై॑ మి॒త్రశ్చ॒ వరు॑ణశ్చాజాయేతామ్ । సా తృ॒తీయ॑-మపచత్ । తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యా॒ అగ్ంశ॑శ్చ॒ భగ॑శ్చాజాయేతామ్ । సా చ॑తు॒ర్థ-మ॑పచత్ ॥ 66 ॥
తస్యా॑ ఉ॒చ్ఛేష॑ణ-మదదుః । త-త్ప్రాశ్ఞా᳚త్ । సా రేతో॑-ఽధత్త । తస్యా॒ ఇన్ద్ర॑శ్చ॒ వివ॑స్వాగ్​శ్చా-జాయేతామ్ । బ్ర॒హ్మౌ॒ద॒న-మ్ప॑చతి । రేత॑ ఏ॒వ త-ద్ద॑ధాతి ॥ ప్రాశ్ఞ॑న్తి బ్రాహ్మ॒ణా ఓ॑ద॒నమ్ ॥ యదాజ్య॑-ము॒చ్ఛిష్య॑తే । తేన॑ స॒మిధో॒-ఽభ్యజ్యాద॑ధాతి । ఉ॒చ్ఛేష॑ణా॒ద్వా అది॑తీ॒ రేతో॑-ఽధత్త ॥ 67 ॥
ఉ॒చ్ఛేష॑ణాదే॒వ త-ద్రేతో॑ ధత్తే ॥ అస్థి॒ వా ఏ॒తత్ । య-థ్స॒మిధః॑ । ఏ॒త-ద్రేతః॑ । యదాజ్య᳚మ్ । యదాజ్యే॑న స॒మిధో॒-ఽభ్యజ్యా॒దధా॑తి । అస్థ్యే॒వ త-ద్రేత॑సి దధాతి ॥ తి॒స్ర ఆద॑ధాతి మిథున॒త్వాయ॑ ॥ ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । ప్ర॒జాప॑తినా యజ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తాః ॥ 68 ॥
ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । య॒జ్ఞ॒ప॒రుషా॒ సమ్మి॑తాః । ఇయ॑తీ-ర్భవన్తి । ఏ॒తావ॒ద్వై పురు॑షే వీ॒ర్య᳚మ్ । వీ॒ర్య॑ సమ్మితాః ॥ ఆ॒ర్ద్రా భ॑వన్తి । ఆ॒ర్ద్రమి॑వ॒ హి రేతః॑ సి॒చ్యతే᳚ ॥ చిత్రి॑యస్యాశ్వ॒త్థస్యాద॑ధాతి । చి॒త్రమే॒వ భ॑వతి ॥ ఘృ॒తవ॑తీభి॒-రాద॑ధాతి ॥ 69 ॥
ఏ॒తద్వా అ॒గ్నేః ప్రి॒య-న్ధామ॑ । య-ద్ఘృ॒తమ్ । ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ సమ॑ర్ధయతి । అథో॒ తేజ॑సా ॥ గా॒య॒త్రీభి॑-ర్బ్రాహ్మ॒ణస్యాద॑ద్ధ్యాత్ । గా॒య॒త్రఛ॑న్దా॒ వై బ్రా᳚హ్మ॒ణః । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ । త్రి॒ష్టుగ్భీ॑-రాజ॒న్య॑స్య । త్రి॒ష్టు-ప్ఛ॑న్దా॒ వై రా॑జ॒న్యః॑ । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ ॥ 70 ॥
జగ॑తీభి॒-ర్వైశ్య॑స్య । జగ॑తీ ఛన్దా॒ వై వైశ్యః॑ । స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వాయ॑ ॥ తగ్ం సం॑​వఁథ్స॒ర-ఙ్గో॑పాయేత్ । సం॒​వఁ॒థ్స॒రగ్ం హి రేతో॑ హి॒తం-వఁర్ధ॑తే ॥ య-ద్యే॑నగ్ం సం​వఁథ్స॒రే నోప॒నమే᳚త్ । స॒మిధః॒ పున॒రాద॑ద్ధ్యాత్ । రేత॑ ఏ॒వ తద్ధి॒తం-వఁర్ధ॑మానమేతి ॥ న మా॒గ్ం॒స-మ॑శ్ఞీయాత్ । న స్త్రియ॒ముపే॑యాత్ ॥ 71 ॥
య-న్మా॒గ్ం॒స-మ॑శ్ఞీ॒యాత్ । యథ్స్త్రియ॑-ముపే॒యాత్ । నిర్వీ᳚ర్య-స్స్యాత్ । నైన॑మ॒గ్ని-రుప॑నమేత్ ॥ శ్వ ఆ॑ధా॒స్యమా॑నో బ్రహ్మౌద॒న-మ్ప॑చతి । ఆ॒ది॒త్యా వా ఇ॒త ఉ॑త్త॒మా-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑యన్న్ । తే వా ఇ॒తో యన్త॒-మ్ప్రతి॑నుదన్తే । ఏ॒తే ఖలు॒ వావాది॒త్యాః । య-ద్బ్రా᳚హ్మ॒ణాః । తైరే॒వ స॒త్వ-ఙ్గ॑చ్ఛతి ॥ 72 ॥
నైన॒-మ్ప్రతి॑నుదన్తే ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । క్వా॑ సః । అ॒గ్నిః కా॒ర్యః॑ । యో᳚-ఽస్మై ప్ర॒జా-మ్ప॒శూ-న్ప్ర॑జ॒నయ॒తీతి॑ । శల్కై॒స్తాగ్ం రాత్రి॑మ॒గ్ని-మి॑న్ధీత । తస్మి॑-న్నుపవ్యు॒షమ॒రణీ॒ నిష్ట॑పేత్ । యథ॑ర్​ష॒భాయ॑ వాశి॒తా న్యా॑విచ్ఛా॒యతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ ॥ అ॒పో॒దూహ్య॒ భస్మా॒గ్ని-మ్మ॑న్థతి ॥ 73 ॥
సైవ సా-ఽగ్నే-స్సన్త॑తిః ॥ త-మ్మ॑థి॒త్వా ప్రాఞ్చ॒ముద్ధ॑రతి । సం॒​వఁ॒థ్స॒రమే॒వ త-ద్రేతో॑ హి॒త-మ్ప్రజ॑నయతి ॥ అనా॑హిత॒-స్తస్యా॒గ్ని-రిత్యా॑హుః । య-స్స॒మిధో-ఽనా॑ధాయా॒గ్ని-మా॑ధ॒త్త ఇతి॑ । తా-స్సం॑​వఁథ్స॒రే పు॒రస్తా॒-దాద॑ద్ధ్యాత్ । సం॒​వఁ॒థ్స॒రాదే॒వైన॑-మవ॒రుద్ధ్యా-ధ॑త్తే ॥ యది॑ సం​వఁథ్స॒రే ఽనాద॒ద్ధ్యాత్ । ద్వా॒ద॒శ్యా᳚-మ్పు॒రస్తా॒-దాద॑ద్ధ్యాత్ । సం॒​వఁ॒థ్స॒ర ప్ర॑తిమా॒ వై ద్వాద॑శ॒ రాత్ర॑యః । సం॒​వఁ॒థ్స॒రమే॒వాస్యాహి॑తా భవన్తి ॥ యది॑ ద్వాద॒శ్యా᳚-న్నాద॒ద్ధ్యాత్ । త్ర్య॒హే పు॒రస్తా॒దాద॑ద్ధ్యాత్ । ఆహి॑తా ఏ॒వాస్య॑ భవన్తి ॥ 74 ॥
(ద్వి॒తీయ॑మపచచ్ - చతు॒ర్థమ॑పచ॒ - దది॑తీ॒ రేతో॑-ఽధత్త॒ - సమ్మి॑తా -
ఘృ॒తవ॑తీభి॒రాద॑ధాతి - రాజ॒న్యః॑ స్వస్య॒ ఛన్ద॑సః ప్రత్యయన॒స్త్వా - యే॑యా-ద్- గచ్ఛతి - మన్థతి॒ - రాత్ర॑య శ్చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 9)
అనువాకం 10 - పఞ్చాగ్న్యాధానమ్
ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । స రి॑రిచా॒నో॑-ఽమన్యత । స తపో॑-ఽతప్యత । స ఆ॒త్మన్ వీ॒ర్య॑-మపశ్యత్ । తద॑వర్ధత । తద॑స్మా॒-థ్సహ॑సో॒ర్ధ్వ-మ॑సృజ్యత । సా వి॒రాడ॑భవత్ । తా-న్దే॑వాసు॒రా వ్య॑గృహ్ణత । సో᳚-ఽబ్రవీ-త్ప్ర॒జాప॑తిః । మమ॒ వా ఏ॒షా ॥ 75 ॥
దోహా॑ ఏ॒వ యు॒ష్మాక॒మితి॑ ॥ సా తతః॒ ప్రాచ్యుద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అథ॑ర్వ పి॒తు-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా ద్వి॒తీయ॒-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । నర్య॑ ప్ర॒జా-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా తృ॒తీయ॒-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । శగ్గ్​స్య॑ ప॒శూ-న్మే॑ గోపా॒యేతి॑ ॥ 76 ॥
సా చ॑తు॒ర్థ-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । సప్ర॑థ స॒భా-మ్మే॑ గోపా॒యేతి॑ । సా ప॑ఞ్చ॒మ-ముద॑క్రామత్ । త-త్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అహే॑ బుద్ధ్నియ॒ మన్త్ర॑-మ్మే గోపా॒యేతి॑ । అ॒గ్నీన్ వావ సా తాన్ వ్య॑క్రమత । తా-న్ప్ర॒జాప॑తిః॒ పర్య॑గృహ్ణాత్ । అథో॑ ప॒ఙ్క్తిమే॒వ ॥ ప॒ఙ్క్తిర్వా ఏ॒షా బ్రా᳚హ్మ॒ణే ప్రవి॑ష్టా ॥ 77 ॥
తామా॒త్మనో-ఽధి॒ నిర్మి॑మీతే । యద॒గ్ని-రా॑ధీ॒యతే᳚ । తస్మా॑-దే॒తావ॑న్తో॒-ఽగ్నయ॒ ఆధీ॑యన్తే । పాఙ్క్తం॒-వాఁ ఇ॒దగ్ం సర్వ᳚మ్ । పాఙ్క్తే॑నై॒వ పాఙ్క్తగ్గ్॑ స్పృణోతి ॥ అథ॑ర్వ పి॒తు-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । అన్న॑మే॒వై తేన॑ స్పృణోతి । నర్య॑ ప్ర॒జా-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । ప్ర॒జామే॒వైతేన॑ స్పృణోతి । శగ్గ్​స్య॑ ప॒శూ-న్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ ॥ 78 ॥
ప॒శూనే॒వైతేన॑ స్పృణోతి । సప్ర॑థ స॒భా-మ్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ । స॒భామే॒వైతేనె᳚న్ద్రి॒యగ్గ్​ స్పృ॑ణోతి । అహే॑ బుద్ధ్నియ॒ మన్త్ర॑-మ్మే గోపా॒యేత్యా॑హ । మన్త్ర॑మే॒వై తేన॒ శ్రియగ్గ్॑ స్పృణోతి ॥ యద॑న్వాహార్య॒-పచ॑నే-ఽన్వాహా॒ర్య॑-మ్పచ॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । య-ద్గార్​హ॑పత్య॒ ఆజ్య॑మధి॒శ్రయ॑న్తి॒ సమ్పత్నీ᳚ర్యా॒జయ॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యదా॑హవ॒నీయే॒ జుహ్వ॑తి ॥ 79 ॥
తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యథ్స॒భాయాం᳚-విఁ॒జయ॑న్తే । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । యదా॑వస॒థే-ఽన్న॒గ్ం॒ హర॑న్తి । తేన॒ సో᳚-ఽస్యా॒భీష్టః॑ ప్రీ॒తః । తథా᳚-ఽస్య॒ సర్వే᳚ ప్రీ॒తా అ॒భీష్టా॒ ఆధీ॑యన్తే ॥ ప్ర॒వ॒స॒థ-మే॒ష్యన్నే॒వ-ముప॑తిష్ఠే॒-తైక॑మేకమ్ । యథా᳚ బ్రాహ్మ॒ణాయ॑ గృహేవా॒సినే॑ పరి॒దాయ॑ గృ॒హానేతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ ॥ పున॑రా॒గ-త్యోప॑తిష్ఠతే । సా భా॑గేయమే॒వైషా॒-న్తత్ । సా తత॑ ఊ॒ర్ధ్వా-ఽఽరో॑హత్ । సా రో॑హి॒ణ్య॑భవత్ । త-ద్రో॑హి॒ణ్యై రో॑హిణి॒త్వమ్ । రో॒హి॒ణ్యా-మ॒గ్ని-మాద॑ధీత । స్వ ఏ॒వైనం॒-యోఁనౌ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత॒-మాధ॑త్తే । ఋ॒ద్ధ్నోత్యే॑నేన ॥ 80 ॥
(ఏ॒షా - ప॒శూన్మే॑ గోపా॒యేతి॒ - ప్రవి॑ష్టా -
ప॒శూన్మే॑ గోపా॒యేత్యా॑హ॒ - జుహ్వ॑తి - తిష్ఠతే స॒ప్త చ॑) (అ. 10)
(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్తం॒ - కృత్తి॑కా॒ - సూద్ధ॑న్తి - ద్వాద॒శసు॑ - ప్ర॒జాప॑తి-ర్వా॒చో - దే॑వాసు॒రాస్తద॒గ్నిర్నో-ద్- ఘ॒ర్మ-శ్శిర॑ - ఇ॒మే వై - శ॑మీగ॒ర్భాత్ - ప్ర॒జాప॑తి॒-స్స రి॑రిచా॒న-స్సతప॒-స్స ఆ॒త్మన్ వీ॒ర్య॑-న్దశ॑ )
(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్తం॒ - తౌ ది॒వ్యా - వథో॑ శ॒త్వాం​యఁ॒ - ప్రాచ్యే॑షాం॒ - ఁయదు॒పర్యు॑పరి॒ - య-థ్స॒ద్యః - సో-ఽశ్వో॒ వారో॑ భూ॒త్వా - జగ॑తీభి॒ రశీ॑తిః)
(బ్రహ్మ॒ సన్ధ॑త్త - మృ॒ద్ధ్నోత్యే॑నేన)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే ప్రథమః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādheyabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
brahma॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | kṣa॒tragṃ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | iṣa॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ūrja॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ra॒yigṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | puṣṭi॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pra॒jāgṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānmḙ jinvatam || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ śukra॒pāḥ praṇa̭yantu || 1 ||
su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ manthi॒pāḥ praṇa̭yantu || su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | ma॒nthī ma॒nthiśo̭ciṣā ||sa॒ja॒ṅgmā॒nau di॒va ā pṛ̭thi॒vyā-''yuḥ̭ | sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | prā॒ṇagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | a॒pā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam || 2 ||
vyā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | cakṣu॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | śrotra॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | mana॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | vāca॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam || āyuḥ̭ stha॒ āyṷrme dhattam | āyṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | āyṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | prā॒ṇa-ssthaḥ̭ prā॒ṇa-mmḙ dhattam | prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattam || 3 ||
prā॒ṇaṃ-ya~॒jñapa̭taye dhattam | cakṣuḥ̭ stha॒ścakṣṷrme dhattam | cakṣṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | cakṣṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | śrotragg̭ stha॒-śśrotra̭-mme dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñāya̭ dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñapa̭taye dhattam | tau dḙvau śukrāmanthinau |ka॒lpaya̭ta॒-ndaivī॒rviśaḥ̭ | ka॒lpaya̭ta॒-mmānṷṣīḥ || 4 ||
iṣa॒-mūrja̭ma॒smāsṷ dhattam | prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ | pra॒jā-mmayi̭ ca॒ yaja̭māne ca || nira̭sta॒-śśaṇḍaḥ̭ | nira̭sto॒ markaḥ̭ || apa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmunā᳚ || śu॒krasya̭ sa॒mida̭si | ma॒nthinaḥ̭ sa॒mida̭si || sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka̭rmā | sa pra̭tha॒mo mi॒tro varṷṇo a॒gniḥ | sa pra̭tha॒mo bṛha॒spati̭ściki॒tvān | tasmā॒ indrā̭ya su॒tamājṷhomi || 5 ||
(na॒ya॒ - ntva॒pā॒nagṃ sandha̭ttaṃ॒ ta-mmḙ jinvataṃ - prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattaṃ॒ - mānṷṣī--r a॒gni-rdve ca̭) (a. 1)
brahma̭ kṣa॒tra-ntat | iṣa॒mūrjagṃ̭ ra॒yi-mpuṣṭi̭-mpra॒jā-ntām | pa॒śu-ntān | sandha̭tta॒-ntat | prā॒ṇama̭pā॒naṃ-vyā~॒na-ntam | cakṣu॒-śśrotra॒-mmana॒stat | vāca॒-ntām | i॒ṣādi॒pañca̭ke॒ vāca॒-ntā-mme᳚ | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānme᳚ | prā॒ṇādi॒trita̭ye॒ ta-mme᳚ | a॒nyatra॒ tanme᳚ | )
kṛtti̭kā-sva॒gni-māda̭dhīta | e॒tadvā a॒gne-rnakṣa̭tram | ya-tkṛtti̭kāḥ | svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || mukhaṃ॒-vā~ e॒tannakṣa̭trāṇām | ya-tkṛtti̭kāḥ | yaḥ kṛtti̭kā-sva॒gni-mā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati || atho॒ khalṷ || 6 ||
a॒gni॒-na॒kṣa॒tramitya-pa̭cāyanti | gṛ॒hānaḥa॒ dāhṷko bhavati || pra॒jāpa̭tī rohi॒ṇyā-ma॒gni-ma̭sṛjata | ta-nde॒vā ro̭hi॒ṇyā-māda̭dhata | tato॒ vai te sarvā॒-nrohā̭narohann | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | yo ro̭hi॒ṇyā-ma॒gnimā̭dha॒tte | ṛ॒dhnotye॒va | sarvā॒-nrohā᳚n-rohati || de॒vā vai bha॒drā-ssanto॒-'gni-mādhi̭thsanta || 7 ||
teṣā॒manā̭hito॒ 'gnirāsī᳚t | athai᳚bhyo vā॒maṃ-va~svapā᳚krāmat | te puna̭rvasvo॒rāda̭dhata | tato॒ vai tān vā॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtata | yaḥ pu॒rā bha॒dra-ssampāpī̭yā॒-nthsyāt | sa puna̭rvasvo-ra॒gni-māda̭dhīta | puna̭re॒vainaṃ̭-vā~॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtate | bha॒dro bha̭vati || yaḥ kā॒mayḙta॒ dāna̭kāmā me pra॒jā-ssyu॒riti̭ | sa pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gni-māda̭dhīta || 8 ||
a॒rya॒mṇo vā e॒tannakṣa̭tram | yatpūrve॒ phalgṷnī | a॒rya॒meti॒ tamā̭hu॒ryo dadā̭ti | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti || yaḥ kā॒mayḙta bha॒gī syā॒miti̭ | sa utta̭rayoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | bhaga̭sya॒ vā e॒tannakṣa̭tram | yadutta̭re॒ phalgṷnī | bha॒gyḙva bha̭vati || kā॒la॒ka॒ñjā vai nāmāsṷrā āsann || 9 ||
te sṷva॒rgāya̭ lo॒kāyā॒gni-ma̭cinvata | purṷṣa॒ iṣṭa̭kā॒-mupā̭dadhā॒t-purṷṣa॒ iṣṭa̭kām | sa indro᳚ brāhma॒ṇo bruvā̭ṇa॒ iṣṭa̭kā॒mupā̭dhatta | e॒ṣā mḙ ci॒trā nāmeti̭ | te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamāprāro̭hann | sa indra॒ iṣṭa̭kā॒māvṛ̭hat | te-'vā̭kīryanta | yḙ-'vākī᳚ryanta | ta ūrṇā॒vabha̭yo-'bhavann | dvāvuda̭patatām || 10 ||
tau di॒vyau śvānā̭vabhavatām | yo bhrātṛ̭vyavā॒-nthsyāt | sa ci॒trāyā̭-ma॒gni-māda̭dhīta | a॒va॒kīryai॒va bhrātṛ̭vyān | ojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tman-dha̭tte || va॒santā᳚ brāhma॒ṇo᳚ 'gnimāda̭dhīta | va॒sa॒nto vai brā᳚hma॒ṇasya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭-mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati | mukhaṃ॒-vā~ e॒tadṛ̭tū॒nām || 11 ||
ya-dva̭sa॒ntaḥ | yo va॒santā॒-'gnimā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati | atho॒ yoni̭mantame॒vaina॒-mprajā̭ta॒mādha̭tte | grī॒ṣme rā̭ja॒nya̭ āda̭dhīta | grī॒ṣmo vai rā̭ja॒nya̭sya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | i॒ndri॒yā॒vī bha̭vati | śa॒radi॒ vaiśya॒ āda̭dhīta | śa॒radvai vaiśya̭sya॒rtuḥ || 12 ||
sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati || na pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | e॒ṣā vai ja̭gha॒nyā̭ rātriḥ̭ saṃ​va~thsa॒rasya̭ | yatpūrve॒ phalgṷnī | pṛ॒ṣṭi॒ta e॒va saṃ̭​va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | pāpī̭yān-bhavati | utta̭rayo॒rāda̭dhīta | e॒ṣā vai pra̭tha॒mā rātriḥ̭ saṃ​va~thsa॒rasya̭ | yadutta̭re॒ phalgṷnī | mu॒kha॒ta e॒va saṃ̭​va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | vasī̭yā-nbhavati || atho॒ khalṷ | ya॒daivainaṃ̭-ya~॒jña ṷpa॒name᳚t | athāda̭dhīta | saivāsyardhiḥ̭ || 13 ||
(khalvā̭ - dhithsanta॒ - phalgṷnyora॒gnimāda̭dhītā - san - napatatā - matū॒nāṃ - ~vaiśya̭sya॒rtu - rutta̭re॒ phalgṷnī॒ ṣaṭ ca̭) (a. 2)
uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭ hanti || a॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai᳚ || sika̭tā॒ niva̭pati | e॒tadvā a॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pam | rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭-rundhe || ūṣā॒-nniva̭pati | puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭nam | yadūṣāḥ᳚ || 14 ||
puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ 'gnimādha̭tte | atho̭ sa॒ñjñāna̭ e॒va | sa॒-ñjñāna॒gg॒ hyḙta-tpa̭śū॒nām | yadūṣāḥ᳚ || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te vi̭ya॒tī a̭brūtām | astve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti̭ | yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒syā-ma̭dadhāt | ta ūṣā̭ abhavann || 15 ||
yada॒syā ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒muṣyā̭-madadhāt | tada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇam | ūṣā᳚nni॒vapa̭nna॒do ddhyā̭yet | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gnimādha̭tte || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | ā॒khū rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śat | sa ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇaḥ pṛ̭thi॒vīmanu॒ sama̭carat | tadā̭khukarī॒ṣa-ma̭bhavat || 16 ||
yadā̭khukarī॒ṣagṃ sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭rundhe || ūrjaṃ॒-vā~ e॒tagṃ rasa̭-mpṛthi॒vyā ṷpa॒dīkā॒ uddi̭hanti | ya-dva॒lmīka᳚m | ya-dva̭lmīkava॒pā sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒va rasa̭-mpṛthi॒vyā ava̭rundhe | atho॒ śrotra̭me॒va | śrotra॒gg॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyāḥ | ya-dva॒lmīkaḥ̭ || 17 ||
aba̭dhiro bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tāsā॒manna॒-mupā᳚kṣīyata | tābhya॒-ssūda॒mupa॒ prābhi̭nat | tato॒ vai tāsā॒manna॒-nnākṣī̭yata | yasya॒ sūdaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | nāsya̭ gṛ॒he-'nna̭-ṅkṣīyate || āpo॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sīt | tena̭ pra॒jāpa̭tiraśrāmyat || 18 ||
ka॒thami॒dagg​ syā॒diti̭ | so̭-'paśya-tpuṣkarapa॒rṇa-ntiṣṭha̭t | so̭-'manyata | asti॒ vai tat | yasmi̭-nni॒damadhi॒ tiṣṭha॒tīti̭ | sa va̭rā॒ho rū॒pa-ṅkṛ॒tvopa॒nya̭majjat | sa pṛ̭thi॒vīma॒dha ā᳚rcchat | tasyā̭ upa॒hatyoda̭majjat | ta-tpṷṣkarapa॒rṇe᳚ 'prathayat | yadapra̭thayat || 19 ||
ta-tpṛ̭thi॒vyai pṛ̭thivi॒tvam | abhū॒dvā i॒damiti̭ | tadbhūmyai̭ bhūmi॒tvam | tā-ndiśo-'nu॒ vāta॒-ssama̭vahat | tāgṃ śarka̭rābhiradṛgṃ hat | śaṃ-vai~ no̭-'bhū॒diti̭ | taccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvam | ya-dva̭rā॒havi̭hatagṃ sambhā॒ro bhava̭ti | a॒syāme॒vā-cha̭mbaṭkārama॒gni-mādha̭tte | śarka̭rā bhavanti॒ dhṛtyai᳚ || 20 ||
atho̭ śa॒tvāṃ​ya~̭ || sarḙtā a॒gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | āpo॒ varṷṇasya॒ patna̭ya āsann | tā a॒gnira॒bhya̭ddhyāyat | tā-ssama̭bhavat | tasya॒ retaḥ॒ parā̭-'patat | taddhira̭ṇya-mabhavat | yaddhira̭ṇya-mu॒pāsya̭ti | sarḙtasame॒vāgni-mādha̭tte || purṷṣa॒ invai svā-dreta̭so bībhathsata॒ ityā̭huḥ || 21 ||
u॒tta॒ra॒ta upā᳚sya॒tya-bī̭bhathsāyai || ati॒ praya̭cchati | ārti̭me॒vāti॒ praya̭cchati || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | so᳚-'śva॒tthe saṃ̭​va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam | yadāśva̭ttha-ssambhā॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭-rundhe || 22 ||
de॒vā vā ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta | tata̭ udu॒mbara॒ uda̭tiṣṭhat | ūrgvā ṷdu॒mbaraḥ̭ | yadaudṷmbara-ssambhā॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒vāva̭-rundhe || tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat | tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | tatpa॒rṇo̭ 'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam || 23 ||
yasya̭ parṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | so॒ma॒pī॒thame॒vāva̭ rundhe || de॒vā vai brahma̭nnavadanta | ta-tpa॒rṇa upā̭śṛṇot | su॒śravā॒ vai nāma̭ | ya-tpa̭rṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭ rundhe || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ | tagṃ śa॒myā̭-'śamayat || 24 ||
taccha॒myai̭ śami॒tvam | yaccha̭mī॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | śāntyā॒ apra̭dāhāya || a॒gne-ssṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rcchat | ya-dvaika̭ṅkata-ssambhā॒ro bhava̭ti | bhā e॒vāva̭rundhe || sahṛ̭dayo॒ 'gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | ma॒ruto॒-'dbhira॒gni-ma̭tamayann | tasya̭ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndann | sā-'śani̭rabhavat | yada॒śani̭hatasya vṛ॒kṣasya̭ sambhā॒ro bhava̭ti |sahṛ̭daya-me॒vāgni-mādha̭tte || 25 ||
(ūṣā̭ - abhavan - nabhava-d- va॒lmīkro᳚ - 'śrāmya॒ - dapra̭thaya॒ - ddhṛtyai̭ - bībhathsata॒ ityā̭hu - rundhe - parṇa॒tva - ma̭śamayada - cchinda॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 3)
dvā॒da॒śasṷ vikrā॒meṣva॒gnimāda̭dhīta | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒rā-de॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || ya-ddvā̭da॒śasṷ vikrā॒me-ṣvā॒dadhī̭ta | pari̭mita॒mava̭rundhīta | cakṣṷ-rnimita॒ āda̭dhīta | iya॒-ddvāda̭śa vikrā॒mā(3) iti̭ | pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭rundhe || anṛ̭taṃ॒-vai~ vā॒cā va̭dati | anṛ̭ta॒-mmana̭sā ddhyāyati || 26 ||
cakṣu॒-rvai sa॒tyam | adrā(3)gityā̭ha | ada̭r​śa॒miti̭ | ta-thsa॒tyam | yaścakṣṷ-rnimite॒-'gni-mā̭dha॒tte | sa॒tya e॒vaina॒-mādha̭tte || tasmā॒dāhi̭tāgni॒rnānṛ̭taṃ-va~det | nāsya̭ brāhma॒ṇo-'nā᳚śvā-ngṛ॒he va̭set | sa॒tye hya̭syā॒gnirāhi̭taḥ || ā॒gne॒yī vai rātriḥ̭ || 27 ||
ā॒gne॒yāḥ pa॒śavaḥ̭ | ai॒ndramahaḥ̭ | nakta॒-ṅgār​ha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒śūne॒vāva̭-rundhe | divā̭-''hava॒nīya᳚m | i॒ndri॒yame॒vā-va̭rundhe || a॒rdhodi̭te॒ sūrya̭ āhava॒nīya॒-māda̭dhāti | e॒tasmi॒n vai lo॒ke pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | atho̭ bhū॒ta-ñcai॒va bha̭vi॒ṣyaccā-va̭rundhe || 28 ||
iḍā॒ vai mā̭na॒vī ya̭jñānūkā॒śinyā̭sīt | sā-'śṛ̭ṇot | asṷrā a॒gnimāda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | ta ā̭hava॒nīya॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gār​ha̭patyam | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | sā 'bra̭vīt | pra॒tīcyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā parā̭bhaviṣya॒ntīti̭ || 29 ||
yasyai॒va-ma॒gnirā̭dhī॒yate᳚ | pra॒tīcya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā parā̭bhavati || sā-'śṛ̭ṇot | de॒vā a॒gni-māda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | te᳚-'nvāhārya॒-paca̭na॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gār​ha̭patyam | athā̭hava॒nīya᳚m | sā-'bra̭vīt || 30 ||
prācyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyanti | pra॒jā-ntu na ve᳚thsyanta॒ iti̭ | yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | prācya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | pra॒jā-ntu na vi̭ndate || sā-'bra̭vī॒diḍā॒ manu᳚m | tathā॒ vā a॒ha-ntavā॒gni-mādhā᳚syāmi | yathā॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rja̭ni॒ṣyase᳚ || 31 ||
pratya॒smin ~lo॒ke sthā॒syasi̭ | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñje॒ṣyasīti̭ | gār​ha̭patya॒magra॒ āda̭dhāt | gār​ha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante | gār​ha̭patyenai॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpa॒śū-nprāja̭nayat | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | ti॒ryaṅṋ̇va॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke pratya̭tiṣṭhat | athā̭hava॒nīya᳚m | tenai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhya̭jayat || 32 ||
yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate | pratya॒smin ~lo॒ke ti̭ṣṭhati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || yasya॒ vā aya̭thādevatama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yasya̭ yathā deva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 33 ||
bhṛgṷ̄ṇā॒-ntvā-'ṅgi̭rasāṃ-vra~tapate vra॒tenā-da̭dhā॒mīti̭ bhṛgvaṅgi॒rasā॒māda̭ddhyāt | ā॒di॒tyānā᳚-ntvā de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mītya॒nyāsā॒-mbrāhma̭ṇīnā-mpra॒jānā᳚m | varṷṇasya tvā॒ rājño᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ rājñaḥ̭ | indra̭sya tvendri॒yeṇa̭ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rāja॒nya̭sya | mano᳚stvā grāma॒ṇyo᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ vaiśya̭sya | ṛ॒bhū॒ṇā-ntvā̭ de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rathakā॒rasya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tama॒gni-rādhī̭yate | na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 34 ||
(dhyā॒ya॒ti॒ - vai rātri॒ - ścāva̭rundhe - bhaviṣya॒ntītya̭ - bravī - jjani॒ṣyasḙ - 'jaya॒-d- vasī̭yā-nbhavati॒ - nava̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi
pra॒jāpa̭ti-rvā॒ca-ssa॒tya-ma̭paśyat | tenā॒gnimādha̭tta | tena॒ vai sa ā᳚rdhnot | bhūrbhuva॒-ssuva॒rityā̭ha | e॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyam | ya e॒tenā॒gni-mā̭dha॒tte | ṛ॒ddhnotye॒va | atho̭ sa॒tyaprā̭śūre॒va bha̭vati | atho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna̭bhi॒cara̭ti | stṛ॒ṇu॒ta e॒vaina᳚m || 35 ||
bhūrityā̭ha | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | bhuva॒ ityā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | suva॒rityā̭ha | su॒va॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || tri॒bhira॒kṣarai॒-rgār​ha̭patya॒-māda̭dhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | sarvaiḥ᳚ pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m || 36 ||
su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāyādhī̭yate | yadā̭hava॒nīyaḥ̭ | su॒va॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke vā॒ca-ssa॒tyagṃ sarva̭māpnoti || tri॒bhi-rgār​ha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m | a॒ṣṭau sampa̭dyante | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tamādha̭tte || 37 ||
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāyann | tābhyo॒ jyoti॒-ruda̭gṛhṇāt | ta-ñjyotiḥ॒ paśya̭ntīḥ pra॒jā a॒bhisa॒māva̭rtanta | u॒parī̭vā॒gni-mudgṛ̭hṇīyā-du॒ddharanṋ | jyoti̭re॒va paśya̭ntīḥ pra॒jā yaja̭māna-ma॒bhi-sa॒māva̭rtante || pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvayat | ta-tparā̭-'patat | tadaśvo̭-'bhavat | tadaśva̭syā-śva॒tvam || 38 ||
e॒ṣa vai pra॒jāpa̭tiḥ | yada॒gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyo-'śvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | svame॒va cakṣuḥ॒ paśya̭-npra॒jāpa̭ti॒-ranūdḙti || va॒jrī vā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate || puna॒rāva̭rtayati || 39 ||
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate || nyā̭hava॒nīyo॒ gār​ha̭patya-makāmayata | ni gār​ha̭patya āhava॒nīya᳚m | tau vi॒bhāja॒-nnāśa̭knot | sośvaḥ̭ pūrva॒vāḍ-bhū॒tvā | prāñca॒-mpūrva॒muda̭vahat | ta-tpū᳚rva॒vāhaḥ̭ pūrvavā॒ṭ-tvam | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭vīryāve॒vainaṷ kurute || 40 ||
yadu॒paryṷpari॒ śiro॒ hare᳚t | prā॒ṇān vicchi̭ndyāt | a॒dho̭-'dha॒-śśiro̭ harati | prā॒ṇānā᳚-ṅgopī॒thāya̭ || iya॒tyagrḙ harati | atheya॒tyatheya̭ti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒mā-dha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ || 41 ||
tasya̭ tre॒dhā ma̭hi॒mānaṃ॒-vyau~̭hat | śāntyā॒ apra̭dāhāya | yat-tre॒dhā-'gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ ta-dvyṷ̄hati | śāntyā॒ apra̭dāhāya || puna॒rāva̭rtayati | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ sanda̭dhāti || pa॒śurvā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | e॒ṣa ru॒draḥ || 42 ||
yada॒gniḥ | yadaśva̭sya pa॒de᳚-'gni-mā̭da॒ddhyāt | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | ya-nnākra॒maye᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | pā॒r​śva॒ta ākra̭mayet | yathā ''hi̭tasyā॒gne-raṅgā̭rā abhyava॒vartḙrann | ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti | na ru॒drāyāpi̭dadhāti || 43 ||
trīṇi̭ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati | vi॒rāja̭ e॒va vikrā᳚ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ vikra̭mate || a॒gnaye॒ pava̭mānāya | a॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | a॒gnaye॒ śuca̭ye | yada॒gnaye॒ pava̭mānāya ni॒rvapa̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | yada॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | pū॒ta e॒vāsmi̭-nna॒nnādya̭-ndadhāti | yada॒gnaye॒ śuca̭ye | bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti || 44 ||
(e॒na॒ - mā॒ha॒va॒nīyaṃ̭ - dhatte - 'śva॒tvaṃ - ~va̭rtayati - kuruta॒ - iti̭ -ru॒dro - da̭dhāti॒ - yada॒gnaye॒ śuca̭ya॒ eka̭-ñca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāśca
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ​ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tada॒gnirno-thsaha̭maśaknot | tat-tre॒dhā vinya̭dadhāt | pa॒śuṣu॒ tṛtī̭yam | a॒phsu tṛtī̭yam | ā॒di॒tye tṛtī̭yam || 45 ||
ta-dde॒vā vi॒jitya̭ | puna॒ravā̭ruruthsanta | te᳚-'gnaye॒ pava̭mānāya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | pa॒śavo॒ vā a॒gniḥ pava̭mānaḥ | yade॒va pa॒śuṣvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata | te᳚-'gnayḙ pāva॒kāya̭ | āpo॒ vā a॒gniḥ pā̭va॒kaḥ | yade॒vāphsvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || 46 ||
te᳚-'gnaye॒ śuca̭ye | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-śśuciḥ̭ | yade॒vādi॒tya āsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ta॒nuvo॒ vāvaitā a̭gnyā॒dheya̭sya | ā॒gne॒yo vā a॒ṣṭāka̭pālo 'gnyā॒dheya॒miti̭ | yatta-nni॒rvape᳚t | naitāni̭ | yathā॒-''tmā syāt || 47 ||
nāṅgā̭ni | tā॒dṛge॒va tat | yade॒tāni̭ ni॒rvape᳚t | na tam | yathā-'ṅgā̭ni॒ syuḥ | nātmā | tā॒dṛge॒va tat | u॒bhayā̭ni sa॒hani॒rupyā̭ṇi | ya॒jñasya̭ sātma॒tvāya̭ || u॒bhayaṃ॒-vā~ e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭māpyate || 48 ||
yo᳚-'gnimā̭dha॒tte | ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla॒- manu॒ nirva̭pet | ā॒di॒tya-ñca॒rum | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | tābhyā̭me॒vāsmā̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭- rundhe | ā॒di॒tyo bha̭vati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || dhe॒nvai vā e॒ta-dretaḥ̭ || 49 ||
yadājya᳚m | a॒na॒ḍuha̭staṇḍu॒lāḥ | mi॒thu॒name॒vāva̭-rundhe | ghṛ॒te bha̭vati | ya॒jñasyālū᳚kṣāntatvāya || ca॒tvāra̭ ār​ṣe॒yāḥ prāśña̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || pa॒śavo॒ vā e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ṣa ru॒draḥ | yada॒gniḥ || 50 ||
yathsa॒dya e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yannānṷni॒rvape᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | dvā॒da॒śasu॒ rātrī॒ṣvanu॒ nirva̭pet | saṃ॒​va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai̭ ru॒dragṃ śa̭mayi॒tvā | pa॒śūnava̭ rundhe || yadeka̭-mekame॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t || 51 ||
yathā॒ trīṇyā॒vapa̭nāni pū॒raye᳚t | tā॒dṛktat | na pra॒jana̭na॒mucchigṃ̭ṣet | eka̭-nni॒rupya̭ | utta̭re॒ sama̭syet | tṛ॒tīya̭me॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati pra॒jana̭nāya | ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ranu॒ prajā̭yate | atho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚ntiḥ || ra॒tha॒ca॒kra-mprava̭rtayati | ma॒nu॒ṣya॒ra॒thenai॒va dḙvara॒tha-mpra॒tyava̭rohati || 52 ||
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ho॒ta॒vya̭-magniho॒trāṃ(3) naho̭ta॒vyā(3)miti̭ | ya-dyajṷṣā juhu॒yāt | aya̭thāpūrva॒māhṷtī juhuyāt | yanna jṷhu॒yāt | a॒gniḥ parā̭bhavet | tū॒ṣṇīme॒va ho̭ta॒vya᳚m | ya॒thā॒pū॒rva-māhṷtī ju॒hoti̭ | nāgniḥ parā̭bhavati || a॒gnīdhḙ dadāti || 53 ||
a॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti | u॒pa॒bar​ha̭ṇa-ndadāti | rū॒pāṇā॒mava̭-ruddhyai | aśva̭-mbra॒hmaṇe᳚ | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | dhe॒nugṃ hotre᳚ | ā॒śiṣa̭ e॒vāva̭rundhe | a॒na॒ḍvāha̭-maddhva॒ryave᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭raddhva॒ryuḥ || 54 ||
vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭-rundhe | mi॒thu॒nau gāvaṷ dadāti | mi॒thu॒nasyāva̭-ruddhyai | vāso̭ dadāti | sa॒rva॒ de॒va॒tyaṃ̭-vai~ vāsaḥ̭ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti | ā dvā̭da॒śabhyo̭ dadāti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati | kāma̭mū॒rdhva-ndeya᳚m | apa̭rimita॒syāva̭-ruddhyai || 55 ||
(ā॒di॒tye tṛtī̭ya - ma॒phsvāsī॒-tta-ttenāvā̭rundhata॒ - syā - dā᳚pyate॒ - reto॒ - 'gni - reka̭meka me॒tāni̭ ha॒vigṃṣi̭ ni॒rvape᳚t - pra॒tyava̭rohati - dadātya - ddhva॒ryu--r deya॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ
gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya yaccha || vātaḥ̭ prā॒ṇastada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa̭ca || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vibhā̭hi | ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || 56 ||
a॒rkaścakṣu॒-stada॒sau sūrya॒stada॒yama॒gniḥ | sampri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | ya-ttḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-'gne॒ brahma̭ṇā || ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām || 57 ||
ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | sa॒mrāṭ cā̭bhi॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒bhūśca̭ pari॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | pra॒bhvī ca॒ prabhṷ̄tiśca | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi॒stvā ''da̭dhe || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒mu-ṅga̭ccha || 58 ||
(catṷṣpade - jinvatāṃ - ta॒nuva॒ strīṇi̭ ca ) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - etadbrāhmaṇaṃ
i॒me vā e॒te lo॒kā a॒gnayaḥ̭ | te yadavyā̭vṛttā ādhī॒yeranṋ | śo॒cayḙyu॒-ryaja̭mānam | gha॒rma-śśira॒ iti॒ gār​ha̭patya॒-māda̭dhāti | vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam | a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | tenai॒vainā॒n vyāva̭rtayati | tathā॒ na śo̭cayanti॒ yaja̭mānam || ra॒tha॒nta॒ra-ma॒bhigā̭yate॒ gār​ha̭patya ādhī॒yamā̭ne | rātha̭ntaro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ || 59 ||
a॒sminne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | vā॒ma॒de॒vya-ma॒bhigā̭yata uddhri॒yamā̭ṇe | a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ vā̭made॒vyam | a॒ntari̭kṣa e॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | atho॒ śānti॒-rvai vā̭made॒vyam | śā॒ntame॒vaina̭-mpaśa॒vya̭muddha̭rate | bṛ॒hada॒bhigā̭yata āhava॒nīya̭ ādhī॒yamā̭ne | bār​ha̭to॒ vā a॒sau lo॒kaḥ | a॒muṣmi̭nne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata || 60 ||
so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā parāṃ̭ait | taṃ-vā~̭rava॒ntīyḙnāvārayata |ta-dvā̭rava॒ntīya̭sya vāravantīya॒tvam | śyai॒tena̭ śye॒tī a̭kuruta |tacchyai॒tasya̭ śyaita॒tvam | ya-dvā̭rava॒ntīya̭-mabhi॒gāya̭te | vā॒ra॒yi॒tvaivaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | śyai॒tena̭ śye॒tī kṷrute || gha॒rma-śśira॒ iti॒ gār​ha̭patya॒-māda̭dhāti | saśī̭r​ṣāṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || 61 ||
upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭mati || ru॒dro vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | sa ā̭dhī॒yamā̭na īśva॒ro yaja̭mānasya pa॒śūn higṃsi̭toḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuva॒dityā̭ha | pa॒śubhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sampri̭ya-ṅkaroti | pa॒śū॒nā-mahigṃ̭sāyai || cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya ya॒cchetyā̭ha |ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam || 62 ||
saprā̭ṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa॒cetyā̭ha | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭ vīryāve॒vainaṷ kurute || ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | a॒rko vai de॒vānā॒manna᳚m || 63 ||
anna̭me॒vāva̭ rundhe || tena̭ me dīdi॒hītyā̭ha | sami̭ndha e॒vaina᳚m || ā॒na॒śe vyā̭naśa॒ iti॒ trirudi̭ṅgayati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || tat-tathā॒ na kā॒rya᳚m | vīṅgi̭ta॒ma pra̭tiṣṭhita॒-māda̭dhīta | u॒ddhṛtyai॒-vādhāyā̭-bhi॒mantriyaḥ̭ | avī᳚ṅgita-me॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca॒ yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuva॒-stābhi॒stvā ''da̭dha॒ ityā̭ha | e॒tā vā a॒gne-śśi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuva॒ stābhi̭ra॒mu-ṅga॒ccheti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyāt | tābhi̭re॒vaina॒-mparā̭bhāvayati || 64 ||
(lo॒ko̭ - 'sṛjataina॒ - mādha̭tte - 'nvāhārya॒paca̭naṃ - de॒vānā॒manna̭ - mena॒-mprati̭ṣṭhita॒mādha̭tte॒ pañca̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - brahmaudanam
śa॒mī॒ga॒rbhāda॒gni-mma̭nthati | e॒ṣā vā a॒gne-rya॒jñiyā̭ ta॒nūḥ | tāme॒vāsmai̭ janayati || adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā | sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒na-ma̭pacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ dhā॒tā cā᳚rya॒mā cā̭jāyetām | sā dvi॒tīya̭-mapacat || 65 ||
tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ mi॒traśca॒ varṷṇaścājāyetām | sā tṛ॒tīya̭-mapacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ agṃśa̭śca॒ bhaga̭ścājāyetām | sā ca̭tu॒rtha-ma̭pacat || 66 ||
tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ indra̭śca॒ viva̭svāg​ścā-jāyetām | bra॒hmau॒da॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti || prāśña̭nti brāhma॒ṇā o̭da॒nam || yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tena̭ sa॒midho॒-'bhyajyāda̭dhāti | u॒ccheṣa̭ṇā॒dvā adi̭tī॒ reto̭-'dhatta || 67 ||
u॒ccheṣa̭ṇāde॒va ta-dreto̭ dhatte || asthi॒ vā e॒tat | ya-thsa॒midhaḥ̭ | e॒ta-dretaḥ̭ | yadājya᳚m | yadājyḙna sa॒midho॒-'bhyajyā॒dadhā̭ti | asthye॒va ta-dreta̭si dadhāti || ti॒sra āda̭dhāti mithuna॒tvāya̭ || iya̭tī-rbhavanti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ || 68 ||
iya̭tī-rbhavanti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tāḥ | iya̭tī-rbhavanti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m | vī॒rya̭ sammitāḥ || ā॒rdrā bha̭vanti | ā॒rdrami̭va॒ hi retaḥ̭ si॒cyate᳚ || citri̭yasyāśva॒tthasyāda̭dhāti | ci॒trame॒va bha̭vati || ghṛ॒tava̭tībhi॒-rāda̭dhāti || 69 ||
e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | ya-dghṛ॒tam | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | atho॒ teja̭sā || gā॒ya॒trībhi̭-rbrāhma॒ṇasyāda̭ddhyāt | gā॒ya॒tracha̭ndā॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ | tri॒ṣṭugbhī̭-rāja॒nya̭sya | tri॒ṣṭu-pcha̭ndā॒ vai rā̭ja॒nyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || 70 ||
jaga̭tībhi॒-rvaiśya̭sya | jaga̭tī chandā॒ vai vaiśyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || tagṃ saṃ̭​va~thsa॒ra-ṅgo̭pāyet | saṃ॒​va~॒thsa॒ragṃ hi reto̭ hi॒taṃ-va~rdha̭te || ya-dyḙnagṃ saṃ​va~thsa॒re nopa॒name᳚t | sa॒midhaḥ॒ puna॒rāda̭ddhyāt | reta̭ e॒va taddhi॒taṃ-va~rdha̭mānameti || na mā॒gṃ॒sa-ma̭śñīyāt | na striya॒mupḙyāt || 71 ||
ya-nmā॒gṃ॒sa-ma̭śñī॒yāt | yathstriya̭-mupe॒yāt | nirvī᳚rya-ssyāt | naina̭ma॒gni-rupa̭namet || śva ā̭dhā॒syamā̭no brahmauda॒na-mpa̭cati | ā॒di॒tyā vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | te vā i॒to yanta॒-mprati̭nudante | e॒te khalu॒ vāvādi॒tyāḥ | ya-dbrā᳚hma॒ṇāḥ | taire॒va sa॒tva-ṅga̭cchati || 72 ||
naina॒-mprati̭nudante || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kvā̭ saḥ | a॒gniḥ kā॒ryaḥ̭ | yo᳚-'smai pra॒jā-mpa॒śū-npra̭ja॒naya॒tīti̭ | śalkai॒stāgṃ rātri̭ma॒gni-mi̭ndhīta | tasmi̭-nnupavyu॒ṣama॒raṇī॒ niṣṭa̭pet | yatha̭r​ṣa॒bhāya̭ vāśi॒tā nyā̭vicchā॒yati̭ | tā॒dṛge॒va tat || a॒po॒dūhya॒ bhasmā॒gni-mma̭nthati || 73 ||
saiva sā-'gne-ssanta̭tiḥ || ta-mma̭thi॒tvā prāñca॒muddha̭rati | saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒va ta-dreto̭ hi॒ta-mpraja̭nayati || anā̭hita॒-stasyā॒gni-rityā̭huḥ | ya-ssa॒midho-'nā̭dhāyā॒gni-mā̭dha॒tta iti̭ | tā-ssaṃ̭​va~thsa॒re pu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒​va~॒thsa॒rāde॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || yadi̭ saṃ​va~thsa॒re 'nāda॒ddhyāt | dvā॒da॒śyā᳚-mpu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒​va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒vāsyāhi̭tā bhavanti || yadi̭ dvāda॒śyā᳚-nnāda॒ddhyāt | trya॒he pu॒rastā॒dāda̭ddhyāt | āhi̭tā e॒vāsya̭ bhavanti || 74 ||
(dvi॒tīya̭mapacac - catu॒rthama̭paca॒ - dadi̭tī॒ reto̭-'dhatta॒ - sammi̭tā -
ghṛ॒tava̭tībhi॒rāda̭dhāti - rāja॒nyaḥ̭ svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvā - yḙyā-d- gacchati - manthati॒ - rātra̭ya śca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - pañcāgnyādhānam
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | sa ri̭ricā॒no̭-'manyata | sa tapo̭-'tapyata | sa ā॒tman vī॒rya̭-mapaśyat | tada̭vardhata | tada̭smā॒-thsaha̭so॒rdhva-ma̭sṛjyata | sā vi॒rāḍa̭bhavat | tā-ndḙvāsu॒rā vya̭gṛhṇata | so᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭tiḥ | mama॒ vā e॒ṣā || 75 ||
dohā̭ e॒va yu॒ṣmāka॒miti̭ || sā tataḥ॒ prācyuda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā dvi॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā tṛ॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | śagg​sya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yeti̭ || 76 ||
sā ca̭tu॒rtha-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā pa̭ñca॒ma-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yeti̭ | a॒gnīn vāva sā tān vya̭kramata | tā-npra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atho̭ pa॒ṅktime॒va || pa॒ṅktirvā e॒ṣā brā᳚hma॒ṇe pravi̭ṣṭā || 77 ||
tāmā॒tmano-'dhi॒ nirmi̭mīte | yada॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | tasmā̭-de॒tāva̭nto॒-'gnaya॒ ādhī̭yante | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇoti || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | anna̭me॒vai tena̭ spṛṇoti | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | pra॒jāme॒vaitena̭ spṛṇoti | śagg​sya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yetyā̭ha || 78 ||
pa॒śūne॒vaitena̭ spṛṇoti | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | sa॒bhāme॒vaitenè᳚ndri॒yagg​ spṛ̭ṇoti | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yetyā̭ha | mantra̭me॒vai tena॒ śriyagg̭ spṛṇoti || yada̭nvāhārya॒-paca̭ne-'nvāhā॒rya̭-mpaca̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | ya-dgār​ha̭patya॒ ājya̭madhi॒śraya̭nti॒ sampatnī᳚ryā॒jaya̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭hava॒nīye॒ juhva̭ti || 79 ||
tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yathsa॒bhāyāṃ᳚-vi~॒jaya̭nte | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | tathā᳚-'sya॒ sarve᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā॒ ādhī̭yante || pra॒va॒sa॒tha-me॒ṣyanne॒va-mupa̭tiṣṭhe॒-taika̭mekam | yathā᳚ brāhma॒ṇāya̭ gṛhevā॒sinḙ pari॒dāya̭ gṛ॒hāneti̭ | tā॒dṛge॒va tat || puna̭rā॒ga-tyopa̭tiṣṭhate | sā bhā̭geyame॒vaiṣā॒-ntat | sā tata̭ ū॒rdhvā-''ro̭hat | sā ro̭hi॒ṇya̭bhavat | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | ro॒hi॒ṇyā-ma॒gni-māda̭dhīta | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | ṛ॒ddhnotyḙnena || 80 ||
(e॒ṣā - pa॒śūnmḙ gopā॒yeti॒ - pravi̭ṣṭā -
pa॒śūnmḙ gopā॒yetyā̭ha॒ - juhva̭ti - tiṣṭhate sa॒pta ca̭) (a. 10)
(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - kṛtti̭kā॒ - sūddha̭nti - dvāda॒śasṷ - pra॒jāpa̭ti-rvā॒co - dḙvāsu॒rāstada॒gnirno-d- gha॒rma-śśira̭ - i॒me vai - śa̭mīga॒rbhāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssa ri̭ricā॒na-ssatapa॒-ssa ā॒tman vī॒rya̭-ndaśa̭ )
(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - tau di॒vyā - vatho̭ śa॒tvāṃ​ya~॒ - prācyḙṣāṃ॒ - ~yadu॒paryṷpari॒ - ya-thsa॒dyaḥ - so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā - jaga̭tībhi॒ raśī̭tiḥ)
(brahma॒ sandha̭tta - mṛ॒ddhnotyḙnena)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||