1.1 - Agnyadheyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahma Sandhattam — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે પ્રથમઃ પ્રપાઠકઃ - અગ્ન્યાધેયબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । ક્ષ॒ત્રગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । ઇષ॒ગ્ં॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ઊર્જ॒ગ્ં॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ર॒યિગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પુષ્ટિ॒ગ્ં॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પ્ર॒જાગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । પ॒શૂ-ન્થ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તાન્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ સ્તુ॒તો॑-ઽસિ॒ જન॑ધાઃ । દે॒વાસ્ત્વા॑ શુક્ર॒પાઃ પ્રણ॑યન્તુ ॥ 1 ॥

સુ॒વીરાઃ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑જ॒નય॒-ન્પરી॑હિ । શુ॒ક્ર-શ્શુ॒ક્રશો॑ચિષા ॥ સ્તુ॒તો॑-ઽસિ॒ જન॑ધાઃ । દે॒વાસ્ત્વા॑ મન્થિ॒પાઃ પ્રણ॑યન્તુ ॥ સુ॒પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑જ॒નય॒-ન્પરી॑હિ । મ॒ન્થી મ॒ન્થિશો॑ચિષા ॥સ॒જ॒ઙ્ગ્મા॒નૌ દિ॒વ આ પૃ॑થિ॒વ્યા-ઽઽયુઃ॑ । સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । પ્રા॒ણગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । અ॒પા॒નગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ 2 ॥

વ્યા॒નગ્ં સન્ધ॑ત્ત॒-ન્ત-મ્મે॑ જિન્વતમ્ । ચક્ષુ॒-સ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । શ્રોત્ર॒ગ્ં॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । મન॒-સ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તન્મે॑ જિન્વતમ્ । વાચ॒ગ્ં॒ સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તા-મ્મે॑ જિન્વતમ્ ॥ આયુઃ॑ સ્થ॒ આયુ॑ર્મે ધત્તમ્ । આયુ॑-ર્ય॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । આયુ॑-ર્ય॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । પ્રા॒ણ-સ્સ્થઃ॑ પ્રા॒ણ-મ્મે॑ ધત્તમ્ । પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ ॥ 3 ॥

પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । ચક્ષુઃ॑ સ્થ॒શ્ચક્ષુ॑ર્મે ધત્તમ્ । ચક્ષુ॑-ર્ય॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । ચક્ષુ॑-ર્ય॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । શ્રોત્રગ્ગ્॑ સ્થ॒-શ્શ્રોત્ર॑-મ્મે ધત્તમ્ । શ્રોત્રં॑-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તમ્ । શ્રોત્રં॑-યઁ॒જ્ઞપ॑તયે ધત્તમ્ । તૌ દે॑વૌ શુક્રામન્થિનૌ ।ક॒લ્પય॑ત॒-ન્દૈવી॒ર્વિશઃ॑ । ક॒લ્પય॑ત॒-મ્માનુ॑ષીઃ ॥ 4 ॥

ઇષ॒-મૂર્જ॑મ॒સ્માસુ॑ ધત્તમ્ । પ્રા॒ણા-ન્પ॒શુષુ॑ । પ્ર॒જા-મ્મયિ॑ ચ॒ યજ॑માને ચ ॥ નિર॑સ્ત॒-શ્શણ્ડઃ॑ । નિર॑સ્તો॒ મર્કઃ॑ ॥ અપ॑નુત્તૌ॒ શણ્ડા॒મર્કૌ॑ સ॒હામુના᳚ ॥ શુ॒ક્રસ્ય॑ સ॒મિદ॑સિ । મ॒ન્થિનઃ॑ સ॒મિદ॑સિ ॥ સ પ્ર॑થ॒મ-સ્સઙ્કૃ॑તિ-ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા । સ પ્ર॑થ॒મો મિ॒ત્રો વરુ॑ણો અ॒ગ્નિઃ । સ પ્ર॑થ॒મો બૃહ॒સ્પતિ॑શ્ચિકિ॒ત્વાન્ । તસ્મા॒ ઇન્દ્રા॑ય સુ॒તમાજુ॑હોમિ ॥ 5 ॥

(ન॒ય॒ - ન્ત્વ॒પા॒નગ્ં સન્ધ॑ત્તં॒ ત-મ્મે॑ જિન્વતં - પ્રા॒ણં-યઁ॒જ્ઞાય॑ ધત્તં॒ - માનુ॑ષી--ર્ અ॒ગ્નિ-ર્દ્વે ચ॑) (અ. 1)

બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-ન્તત્ । ઇષ॒મૂર્જગ્ં॑ ર॒યિ-મ્પુષ્ટિ॑-મ્પ્ર॒જા-ન્તામ્ । પ॒શુ-ન્તાન્ । સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તત્ । પ્રા॒ણમ॑પા॒નં-વ્યાઁ॒ન-ન્તમ્ । ચક્ષુ॒-શ્શ્રોત્ર॒-મ્મન॒સ્તત્ । વાચ॒-ન્તામ્ । ઇ॒ષાદિ॒પઞ્ચ॑કે॒ વાચ॒-ન્તા-મ્મે᳚ । પ॒શૂ-ન્થ્સન્ધ॑ત્ત॒-ન્તાન્મે᳚ । પ્રા॒ણાદિ॒ત્રિત॑યે॒ ત-મ્મે᳚ । અ॒ન્યત્ર॒ તન્મે᳚ । )

કૃત્તિ॑કા-સ્વ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । એ॒તદ્વા અ॒ગ્ને-ર્નક્ષ॑ત્રમ્ । ય-ત્કૃત્તિ॑કાઃ । સ્વાયા॑મે॒વૈન॑-ન્દે॒વતા॑યામા॒ધાય॑ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સી ભ॑વતિ ॥ મુખં॒-વાઁ એ॒તન્નક્ષ॑ત્રાણામ્ । ય-ત્કૃત્તિ॑કાઃ । યઃ કૃત્તિ॑કા-સ્વ॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । મુખ્ય॑ એ॒વ ભ॑વતિ ॥ અથો॒ ખલુ॑ ॥ 6 ॥

અ॒ગ્નિ॒-ન॒ક્ષ॒ત્રમિત્ય-પ॑ચાયન્તિ । ગૃ॒હાનઃઅ॒ દાહુ॑કો ભવતિ ॥ પ્ર॒જાપ॑તી રોહિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । ત-ન્દે॒વા રો॑હિ॒ણ્યા-માદ॑ધત । તતો॒ વૈ તે સર્વા॒-ન્રોહા॑નરોહન્ન્ । ત-દ્રો॑હિ॒ણ્યૈ રો॑હિણિ॒ત્વમ્ । યો રો॑હિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । ઋ॒ધ્નોત્યે॒વ । સર્વા॒-ન્રોહા᳚ન્-રોહતિ ॥ દે॒વા વૈ ભ॒દ્રા-સ્સન્તો॒-ઽગ્નિ-માધિ॑થ્સન્ત ॥ 7 ॥

તેષા॒મના॑હિતો॒ ઽગ્નિરાસી᳚ત્ । અથૈ᳚ભ્યો વા॒મં-વઁસ્વપા᳚ક્રામત્ । તે પુન॑ર્વસ્વો॒રાદ॑ધત । તતો॒ વૈ તાન્ વા॒મં-વઁસૂ॒પાવ॑ર્તત । યઃ પુ॒રા ભ॒દ્ર-સ્સમ્પાપી॑યા॒-ન્થ્સ્યાત્ । સ પુન॑ર્વસ્વો-ર॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । પુન॑રે॒વૈનં॑-વાઁ॒મં-વઁસૂ॒પાવ॑ર્તતે । ભ॒દ્રો ભ॑વતિ ॥ યઃ કા॒મયે॑ત॒ દાન॑કામા મે પ્ર॒જા-સ્સ્યુ॒રિતિ॑ । સ પૂર્વ॑યોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિ-માદ॑ધીત ॥ 8 ॥

અ॒ર્ય॒મ્ણો વા એ॒તન્નક્ષ॑ત્રમ્ । યત્પૂર્વે॒ ફલ્ગુ॑ની । અ॒ર્ય॒મેતિ॒ તમા॑હુ॒ર્યો દદા॑તિ । દાન॑કામા અસ્મૈ પ્ર॒જા ભ॑વન્તિ ॥ યઃ કા॒મયે॑ત ભ॒ગી સ્યા॒મિતિ॑ । સ ઉત્ત॑રયોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિમાદ॑ધીત । ભગ॑સ્ય॒ વા એ॒તન્નક્ષ॑ત્રમ્ । યદુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની । ભ॒ગ્યે॑વ ભ॑વતિ ॥ કા॒લ॒ક॒ઞ્જા વૈ નામાસુ॑રા આસન્ન્ ॥ 9 ॥

તે સુ॑વ॒ર્ગાય॑ લો॒કાયા॒ગ્નિ-મ॑ચિન્વત । પુરુ॑ષ॒ ઇષ્ટ॑કા॒-મુપા॑દધા॒ત્-પુરુ॑ષ॒ ઇષ્ટ॑કામ્ । સ ઇન્દ્રો᳚ બ્રાહ્મ॒ણો બ્રુવા॑ણ॒ ઇષ્ટ॑કા॒મુપા॑ધત્ત । એ॒ષા મે॑ ચિ॒ત્રા નામેતિ॑ । તે સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમાપ્રારો॑હન્ન્ । સ ઇન્દ્ર॒ ઇષ્ટ॑કા॒માવૃ॑હત્ । તે-ઽવા॑કીર્યન્ત । યે॑-ઽવાકી᳚ર્યન્ત । ત ઊર્ણા॒વભ॑યો-ઽભવન્ન્ । દ્વાવુદ॑પતતામ્ ॥ 10 ॥

તૌ દિ॒વ્યૌ શ્વાના॑વભવતામ્ । યો ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્થ્સ્યાત્ । સ ચિ॒ત્રાયા॑-મ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । અ॒વ॒કીર્યૈ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યાન્ । ઓજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મા॒ત્મન્-ધ॑ત્તે ॥ વ॒સન્તા᳚ બ્રાહ્મ॒ણો᳚ ઽગ્નિમાદ॑ધીત । વ॒સ॒ન્તો વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણસ્ય॒ર્તુઃ । સ્વ એ॒વૈન॑-મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સી ભ॑વતિ । મુખં॒-વાઁ એ॒તદૃ॑તૂ॒નામ્ ॥ 11 ॥

ય-દ્વ॑સ॒ન્તઃ । યો વ॒સન્તા॒-ઽગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । મુખ્ય॑ એ॒વ ભ॑વતિ । અથો॒ યોનિ॑મન્તમે॒વૈન॒-મ્પ્રજા॑ત॒માધ॑ત્તે । ગ્રી॒ષ્મે રા॑જ॒ન્ય॑ આદ॑ધીત । ગ્રી॒ષ્મો વૈ રા॑જ॒ન્ય॑સ્ય॒ર્તુઃ । સ્વ એ॒વૈન॑મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યા॒વી ભ॑વતિ । શ॒રદિ॒ વૈશ્ય॒ આદ॑ધીત । શ॒રદ્વૈ વૈશ્ય॑સ્ય॒ર્તુઃ ॥ 12 ॥

સ્વ એ॒વૈન॑મૃ॒તાવા॒ધાય॑ । પ॒શુ॒મા-ન્ભ॑વતિ ॥ ન પૂર્વ॑યોઃ॒ ફલ્ગુ॑ન્યો-ર॒ગ્નિમાદ॑ધીત । એ॒ષા વૈ જ॑ઘ॒ન્યા॑ રાત્રિઃ॑ સંવઁથ્સ॒રસ્ય॑ । યત્પૂર્વે॒ ફલ્ગુ॑ની । પૃ॒ષ્ટિ॒ત એ॒વ સં॑વઁથ્સ॒રસ્યા॒-ગ્નિમા॒ધાય॑ । પાપી॑યાન્-ભવતિ । ઉત્ત॑રયો॒રાદ॑ધીત । એ॒ષા વૈ પ્ર॑થ॒મા રાત્રિઃ॑ સંવઁથ્સ॒રસ્ય॑ । યદુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની । મુ॒ખ॒ત એ॒વ સં॑વઁથ્સ॒રસ્યા॒-ગ્નિમા॒ધાય॑ । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ અથો॒ ખલુ॑ । ય॒દૈવૈનં॑-યઁ॒જ્ઞ ઉ॑પ॒નમે᳚ત્ । અથાદ॑ધીત । સૈવાસ્યર્ધિઃ॑ ॥ 13 ॥

(ખલ્વા॑ - ધિથ્સન્ત॒ - ફલ્ગુ॑ન્યોર॒ગ્નિમાદ॑ધીતા - સન્ - નપતતા - મતૂ॒નાં - ઁવૈશ્ય॑સ્ય॒ર્તુ - રુત્ત॑રે॒ ફલ્ગુ॑ની॒ ષટ્ ચ॑) (અ. 2)

ઉદ્ધ॑ન્તિ । યદે॒વાસ્યા॑ અમે॒દ્ધ્યમ્ । તદપ॑ હન્તિ ॥ અ॒પો-ઽવો᳚ક્ષતિ॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ સિક॑તા॒ નિવ॑પતિ । એ॒તદ્વા અ॒ગ્ને-ર્વૈ᳚શ્વાન॒રસ્ય॑ રૂ॒પમ્ । રૂ॒પેણૈ॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑-રુન્ધે ॥ ઊષા॒-ન્નિવ॑પતિ । પુષ્ટિ॒ર્વા એ॒ષા પ્ર॒જન॑નમ્ । યદૂષાઃ᳚ ॥ 14 ॥

પુષ્ટ્યા॑મે॒વ પ્ર॒જન॑ને॒ ઽગ્નિમાધ॑ત્તે । અથો॑ સ॒ઞ્જ્ઞાન॑ એ॒વ । સ॒-ઞ્જ્ઞાન॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ત-ત્પ॑શૂ॒નામ્ । યદૂષાઃ᳚ ॥ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી સ॒હાસ્તા᳚મ્ । તે વિ॑ય॒તી અ॑બ્રૂતામ્ । અસ્ત્વે॒વ નૌ॑ સ॒હ ય॒જ્ઞિય॒મિતિ॑ । યદ॒મુષ્યા॑ ય॒જ્ઞિય॒માસી᳚ત્ । તદ॒સ્યા-મ॑દધાત્ । ત ઊષા॑ અભવન્ન્ ॥ 15 ॥

યદ॒સ્યા ય॒જ્ઞિય॒માસી᳚ત્ । તદ॒મુષ્યા॑-મદધાત્ । તદ॒દશ્ચ॒ન્દ્રમ॑સિ કૃ॒ષ્ણમ્ । ઊષા᳚ન્નિ॒વપ॑ન્ન॒દો દ્ધ્યા॑યેત્ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોરે॒વ ય॒જ્ઞિયે॒-ઽગ્નિમાધ॑ત્તે ॥ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત । આ॒ખૂ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । સ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ્રાવિ॑શત્ । સ ઊ॒તીઃ કુ॑ર્વા॒ણઃ પૃ॑થિ॒વીમનુ॒ સમ॑ચરત્ । તદા॑ખુકરી॒ષ-મ॑ભવત્ ॥ 16 ॥

યદા॑ખુકરી॒ષગ્ં સ॑ભાં॒રો ભવ॑તિ । યદે॒વાસ્ય॒ તત્ર॒ ન્ય॑ક્તમ્ । તદે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ ઊર્જં॒-વાઁ એ॒તગ્ં રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા ઉ॑પ॒દીકા॒ ઉદ્દિ॑હન્તિ । ય-દ્વ॒લ્મીક᳚મ્ । ય-દ્વ॑લ્મીકવ॒પા સ॑ભાં॒રો ભવ॑તિ । ઊર્જ॑મે॒વ રસ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા અવ॑રુન્ધે । અથો॒ શ્રોત્ર॑મે॒વ । શ્રોત્ર॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યાઃ । ય-દ્વ॒લ્મીકઃ॑ ॥ 17 ॥

અબ॑ધિરો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તાસા॒મન્ન॒-મુપા᳚ક્ષીયત । તાભ્ય॒-સ્સૂદ॒મુપ॒ પ્રાભિ॑નત્ । તતો॒ વૈ તાસા॒મન્ન॒-ન્નાક્ષી॑યત । યસ્ય॒ સૂદઃ॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । નાસ્ય॑ ગૃ॒હે-ઽન્ન॑-ઙ્ક્ષીયતે ॥ આપો॒ વા ઇ॒દમગ્રે॑ સલિ॒લમા॑સીત્ । તેન॑ પ્ર॒જાપ॑તિરશ્રામ્યત્ ॥ 18 ॥

ક॒થમિ॒દગ્ગ્ સ્યા॒દિતિ॑ । સો॑-ઽપશ્ય-ત્પુષ્કરપ॒ર્ણ-ન્તિષ્ઠ॑ત્ । સો॑-ઽમન્યત । અસ્તિ॒ વૈ તત્ । યસ્મિ॑-ન્નિ॒દમધિ॒ તિષ્ઠ॒તીતિ॑ । સ વ॑રા॒હો રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વોપ॒ન્ય॑મજ્જત્ । સ પૃ॑થિ॒વીમ॒ધ આ᳚ર્ચ્છત્ । તસ્યા॑ ઉપ॒હત્યોદ॑મજ્જત્ । ત-ત્પુ॑ષ્કરપ॒ર્ણે᳚ ઽપ્રથયત્ । યદપ્ર॑થયત્ ॥ 19 ॥

ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યૈ પૃ॑થિવિ॒ત્વમ્ । અભૂ॒દ્વા ઇ॒દમિતિ॑ । તદ્ભૂમ્યૈ॑ ભૂમિ॒ત્વમ્ । તા-ન્દિશો-ઽનુ॒ વાત॒-સ્સમ॑વહત્ । તાગ્ં શર્ક॑રાભિરદૃગ્ં હત્ । શં-વૈઁ નો॑-ઽભૂ॒દિતિ॑ । તચ્છર્ક॑રાણાગ્ં શર્કર॒ત્વમ્ । ય-દ્વ॑રા॒હવિ॑હતગ્ં સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । અ॒સ્યામે॒વા-છ॑મ્બટ્કારમ॒ગ્નિ-માધ॑ત્તે । શર્ક॑રા ભવન્તિ॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥ 20 ॥

અથો॑ શ॒ત્વાંયઁ॑ ॥ સરે॑તા અ॒ગ્નિરા॒ધેય॒ ઇત્યા॑હુઃ । આપો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પત્ન॑ય આસન્ન્ । તા અ॒ગ્નિર॒ભ્ય॑દ્ધ્યાયત્ । તા-સ્સમ॑ભવત્ । તસ્ય॒ રેતઃ॒ પરા॑-ઽપતત્ । તદ્ધિર॑ણ્ય-મભવત્ । યદ્ધિર॑ણ્ય-મુ॒પાસ્ય॑તિ । સરે॑તસમે॒વાગ્નિ-માધ॑ત્તે ॥ પુરુ॑ષ॒ ઇન્વૈ સ્વા-દ્રેત॑સો બીભથ્સત॒ ઇત્યા॑હુઃ ॥ 21 ॥

ઉ॒ત્ત॒ર॒ત ઉપા᳚સ્ય॒ત્ય-બી॑ભથ્સાયૈ ॥ અતિ॒ પ્રય॑ચ્છતિ । આર્તિ॑મે॒વાતિ॒ પ્રય॑ચ્છતિ ॥ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત । અશ્વો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । સો᳚-ઽશ્વ॒ત્થે સં॑વઁથ્સ॒ર-મ॑તિષ્ઠત્ । તદ॑શ્વ॒ત્થસ્યા᳚-શ્વત્થ॒ત્વમ્ । યદાશ્વ॑ત્થ-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । યદે॒વાસ્ય॒ તત્ર॒ ન્ય॑ક્તમ્ । તદે॒વાવ॑-રુન્ધે ॥ 22 ॥

દે॒વા વા ઊર્જં॒-વ્યઁ॑ભજન્ત । તત॑ ઉદુ॒મ્બર॒ ઉદ॑તિષ્ઠત્ । ઊર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બરઃ॑ । યદૌદુ॑મ્બર-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । ઊર્જ॑મે॒વાવ॑-રુન્ધે ॥ તૃ॒તીય॑સ્યામિ॒તો દિ॒વિ સોમ॑ આસીત્ । ત-ઙ્ગા॑ય॒ત્ર્યાહ॑રત્ । તસ્ય॑ પ॒ર્ણમ॑ચ્છિદ્યત । તત્પ॒ર્ણો॑ ઽભવત્ । ત-ત્પ॒ર્ણસ્ય॑ પર્ણ॒ત્વમ્ ॥ 23 ॥

યસ્ય॑ પર્ણ॒મયઃ॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । સો॒મ॒પી॒થમે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ દે॒વા વૈ બ્રહ્મ॑ન્નવદન્ત । ત-ત્પ॒ર્ણ ઉપા॑શૃણોત્ । સુ॒શ્રવા॒ વૈ નામ॑ । ય-ત્પ॑ર્ણ॒મયઃ॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સમે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । સો॑-ઽબિભે॒ત્પ્ર મા॑ ધક્ષ્ય॒તીતિ॑ । તગ્ં શ॒મ્યા॑-ઽશમયત્ ॥ 24 ॥

તચ્છ॒મ્યૈ॑ શમિ॒ત્વમ્ । યચ્છ॑મી॒મયઃ॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય ॥ અ॒ગ્ને-સ્સૃ॒ષ્ટસ્ય॑ ય॒તઃ । વિક॑ઙ્કત॒-મ્ભા આ᳚ર્ચ્છત્ । ય-દ્વૈક॑ઙ્કત-સ્સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ । ભા એ॒વાવ॑રુન્ધે ॥ સહૃ॑દયો॒ ઽગ્નિરા॒ધેય॒ ઇત્યા॑હુઃ । મ॒રુતો॒-ઽદ્ભિર॒ગ્નિ-મ॑તમયન્ન્ । તસ્ય॑ તા॒ન્તસ્ય॒ હૃદ॑ય॒માચ્છિ॑ન્દન્ન્ । સા-ઽશનિ॑રભવત્ । યદ॒શનિ॑હતસ્ય વૃ॒ક્ષસ્ય॑ સમ્ભા॒રો ભવ॑તિ ।સહૃ॑દય-મે॒વાગ્નિ-માધ॑ત્તે ॥ 25 ॥

(ઊષા॑ - અભવન્ - નભવ-દ્- વ॒લ્મીક્રો᳚ - ઽશ્રામ્ય॒ - દપ્ર॑થય॒ - દ્ધૃત્યૈ॑ - બીભથ્સત॒ ઇત્યા॑હુ - રુન્ધે - પર્ણ॒ત્વ - મ॑શમયદ - ચ્છિન્દ॒ગ્ગ્॒ સ્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 3)

દ્વા॒દ॒શસુ॑ વિક્રા॒મેષ્વ॒ગ્નિમાદ॑ધીત । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રા-દે॒વૈન॑-મવ॒રુદ્ધ્યા-ધ॑ત્તે ॥ ય-દ્દ્વા॑દ॒શસુ॑ વિક્રા॒મે-ષ્વા॒દધી॑ત । પરિ॑મિત॒મવ॑રુન્ધીત । ચક્ષુ॑-ર્નિમિત॒ આદ॑ધીત । ઇય॒-દ્દ્વાદ॑શ વિક્રા॒મા(3) ઇતિ॑ । પરિ॑મિત-ઞ્ચૈ॒વાપ॑રિમિત॒-ઞ્ચાવ॑રુન્ધે ॥ અનૃ॑તં॒-વૈઁ વા॒ચા વ॑દતિ । અનૃ॑ત॒-મ્મન॑સા દ્ધ્યાયતિ ॥ 26 ॥

ચક્ષુ॒-ર્વૈ સ॒ત્યમ્ । અદ્રા(3)ગિત્યા॑હ । અદ॑ર્શ॒મિતિ॑ । ત-થ્સ॒ત્યમ્ । યશ્ચક્ષુ॑-ર્નિમિતે॒-ઽગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । સ॒ત્ય એ॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ તસ્મા॒દાહિ॑તાગ્નિ॒ર્નાનૃ॑તં-વઁદેત્ । નાસ્ય॑ બ્રાહ્મ॒ણો-ઽના᳚શ્વા-ન્ગૃ॒હે વ॑સેત્ । સ॒ત્યે હ્ય॑સ્યા॒ગ્નિરાહિ॑તઃ ॥ આ॒ગ્ને॒યી વૈ રાત્રિઃ॑ ॥ 27 ॥

આ॒ગ્ને॒યાઃ પ॒શવઃ॑ । ઐ॒ન્દ્રમહઃ॑ । નક્ત॒-ઙ્ગાર્હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । પ॒શૂને॒વાવ॑-રુન્ધે । દિવા॑-ઽઽહવ॒નીય᳚મ્ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વા-વ॑રુન્ધે ॥ અ॒ર્ધોદિ॑તે॒ સૂર્ય॑ આહવ॒નીય॒-માદ॑ધાતિ । એ॒તસ્મિ॒ન્ વૈ લો॒કે પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સૃજતે । અથો॑ ભૂ॒ત-ઞ્ચૈ॒વ ભ॑વિ॒ષ્યચ્ચા-વ॑રુન્ધે ॥ 28 ॥

ઇડા॒ વૈ મા॑ન॒વી ય॑જ્ઞાનૂકા॒શિન્યા॑સીત્ । સા-ઽશૃ॑ણોત્ । અસુ॑રા અ॒ગ્નિમાદ॑ધત॒ ઇતિ॑ । તદ॑ગચ્છત્ । ત આ॑હવ॒નીય॒મગ્ર॒ આદ॑ધત । અથ॒ ગાર્હ॑પત્યમ્ । અથા᳚-ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । સા ઽબ્ર॑વીત્ । પ્ર॒તીચ્યે॑ષા॒ગ્॒ શ્રીર॑ગાત્ । ભ॒દ્રા ભૂ॒ત્વા પરા॑ભવિષ્ય॒ન્તીતિ॑ ॥ 29 ॥

યસ્યૈ॒વ-મ॒ગ્નિરા॑ધી॒યતે᳚ । પ્ર॒તીચ્ય॑સ્ય॒ શ્રીરે॑તિ । ભ॒દ્રો ભૂ॒ત્વા પરા॑ભવતિ ॥ સા-ઽશૃ॑ણોત્ । દે॒વા અ॒ગ્નિ-માદ॑ધત॒ ઇતિ॑ । તદ॑ગચ્છત્ । તે᳚-ઽન્વાહાર્ય॒-પચ॑ન॒મગ્ર॒ આદ॑ધત । અથ॒ ગાર્હ॑પત્યમ્ । અથા॑હવ॒નીય᳚મ્ । સા-ઽબ્ર॑વીત્ ॥ 30 ॥

પ્રાચ્યે॑ષા॒ગ્॒ શ્રીર॑ગાત્ । ભ॒દ્રા ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે᳚ષ્યન્તિ । પ્ર॒જા-ન્તુ ન વે᳚થ્સ્યન્ત॒ ઇતિ॑ । યસ્યૈ॒વમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । પ્રાચ્ય॑સ્ય॒ શ્રીરે॑તિ । ભ॒દ્રો ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ । પ્ર॒જા-ન્તુ ન વિ॑ન્દતે ॥ સા-ઽબ્ર॑વી॒દિડા॒ મનુ᳚મ્ । તથા॒ વા અ॒હ-ન્તવા॒ગ્નિ-માધા᳚સ્યામિ । યથા॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જ॑નિ॒ષ્યસે᳚ ॥ 31 ॥

પ્રત્ય॒સ્મિન્ ઁલો॒કે સ્થા॒સ્યસિ॑ । અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જે॒ષ્યસીતિ॑ । ગાર્હ॑પત્ય॒મગ્ર॒ આદ॑ધાત્ । ગાર્હ॑પત્યં॒-વાઁ અનુ॑ પ્ર॒જાઃ પ॒શવઃ॒ પ્રજા॑યન્તે । ગાર્હ॑પત્યેનૈ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્પ્રાજ॑નયત્ । અથા᳚-ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । તિ॒ર્યઙ્ઙ્॑વ॒ વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ । અ॒સ્મિન્ને॒વ તેન॑ લો॒કે પ્રત્ય॑તિષ્ઠત્ । અથા॑હવ॒નીય᳚મ્ । તેનૈ॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ॒ભ્ય॑જયત્ ॥ 32 ॥

યસ્યૈ॒વમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જા॑યતે । પ્રત્ય॒સ્મિન્ ઁલો॒કે તિ॑ષ્ઠતિ । અ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જ॑યતિ ॥ યસ્ય॒ વા અય॑થાદેવતમ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । આ દે॒વતા᳚ભ્યો વૃશ્ચ્યતે । પાપી॑યા-ન્ભવતિ । યસ્ય॑ યથા દેવ॒તમ્ । ન દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આવૃ॑શ્ચ્યતે । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ 33 ॥

ભૃગૂ॑ણા॒-ન્ત્વા-ઽઙ્ગિ॑રસાં-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેના-દ॑ધા॒મીતિ॑ ભૃગ્વઙ્ગિ॒રસા॒માદ॑દ્ધ્યાત્ । આ॒દિ॒ત્યાના᳚-ન્ત્વા દે॒વાનાં᳚-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીત્ય॒ન્યાસા॒-મ્બ્રાહ્મ॑ણીના-મ્પ્ર॒જાના᳚મ્ । વરુ॑ણસ્ય ત્વા॒ રાજ્ઞો᳚ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॒ રાજ્ઞઃ॑ । ઇન્દ્ર॑સ્ય ત્વેન્દ્રિ॒યેણ॑ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॑ રાજ॒ન્ય॑સ્ય । મનો᳚સ્ત્વા ગ્રામ॒ણ્યો᳚ વ્રતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॒ વૈશ્ય॑સ્ય । ઋ॒ભૂ॒ણા-ન્ત્વા॑ દે॒વાનાં᳚-વ્રઁતપતે વ્ર॒તેનાદ॑ધા॒મીતિ॑ રથકા॒રસ્ય॑ । ય॒થા॒ દે॒વ॒તમ॒ગ્નિ-રાધી॑યતે । ન દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આ વૃ॑શ્ચ્યતે । વસી॑યા-ન્ભવતિ ॥ 34 ॥

(ધ્યા॒ય॒તિ॒ - વૈ રાત્રિ॒ - શ્ચાવ॑રુન્ધે - ભવિષ્ય॒ન્તીત્ય॑ - બ્રવી - જ્જનિ॒ષ્યસે॑ - ઽજય॒-દ્- વસી॑યા-ન્ભવતિ॒ - નવ॑ ચ) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - તત્ર પવમાનહબીંષિ

પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વા॒ચ-સ્સ॒ત્ય-મ॑પશ્યત્ । તેના॒ગ્નિમાધ॑ત્ત । તેન॒ વૈ સ આ᳚ર્ધ્નોત્ । ભૂર્ભુવ॒-સ્સુવ॒રિત્યા॑હ । એ॒તદ્વૈ વા॒ચ-સ્સ॒ત્યમ્ । ય એ॒તેના॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્તે । ઋ॒દ્ધ્નોત્યે॒વ । અથો॑ સ॒ત્યપ્રા॑શૂરે॒વ ભ॑વતિ । અથો॒ ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન॑ભિ॒ચર॑તિ । સ્તૃ॒ણુ॒ત એ॒વૈન᳚મ્ ॥ 35 ॥

ભૂરિત્યા॑હ । પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સૃજતે । ભુવ॒ ઇત્યા॑હ । અ॒સ્મિન્ને॒વ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । સુવ॒રિત્યા॑હ । સુ॒વ॒ર્ગ એ॒વ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ ત્રિ॒ભિર॒ક્ષરૈ॒-ર્ગાર્હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । સર્વૈઃ᳚ પ॒ઞ્ચભિ॑-રાહવ॒નીય᳚મ્ ॥ 36 ॥

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વા એ॒ષ લો॒કાયાધી॑યતે । યદા॑હવ॒નીયઃ॑ । સુ॒વ॒ર્ગ એ॒વાસ્મૈ॑ લો॒કે વા॒ચ-સ્સ॒ત્યગ્ં સર્વ॑માપ્નોતિ ॥ ત્રિ॒ભિ-ર્ગાર્હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । પ॒ઞ્ચભિ॑-રાહવ॒નીય᳚મ્ । અ॒ષ્ટૌ સમ્પ॑દ્યન્તે । અ॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી । ગા॒ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિઃ । યાવા॑ને॒વાગ્નિઃ । તમાધ॑ત્તે ॥ 37 ॥

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તા અ॑સ્મા-થ્સૃ॒ષ્ટાઃ પરા॑ચીરાયન્ન્ । તાભ્યો॒ જ્યોતિ॒-રુદ॑ગૃહ્ણાત્ । ત-ઞ્જ્યોતિઃ॒ પશ્ય॑ન્તીઃ પ્ર॒જા અ॒ભિસ॒માવ॑ર્તન્ત । ઉ॒પરી॑વા॒ગ્નિ-મુદ્ગૃ॑હ્ણીયા-દુ॒દ્ધરન્ન્॑ । જ્યોતિ॑રે॒વ પશ્ય॑ન્તીઃ પ્ર॒જા યજ॑માન-મ॒ભિ-સ॒માવ॑ર્તન્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તે॒રક્ષ્ય॑શ્વયત્ । ત-ત્પરા॑-ઽપતત્ । તદશ્વો॑-ઽભવત્ । તદશ્વ॑સ્યા-શ્વ॒ત્વમ્ ॥ 38 ॥

એ॒ષ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । યદ॒ગ્નિઃ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો-ઽશ્વઃ॑ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । સ્વમે॒વ ચક્ષુઃ॒ પશ્ય॑-ન્પ્ર॒જાપ॑તિ॒-રનૂદે॑તિ ॥ વ॒જ્રી વા એ॒ષઃ । યદશ્વઃ॑ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । જા॒તાને॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒-ન્પ્રણુ॑દતે ॥ પુન॒રાવ॑ર્તયતિ ॥ 39 ॥

જ॒નિ॒ષ્યમા॑ણાને॒વ પ્રતિ॑નુદતે ॥ ન્યા॑હવ॒નીયો॒ ગાર્હ॑પત્ય-મકામયત । નિ ગાર્હ॑પત્ય આહવ॒નીય᳚મ્ । તૌ વિ॒ભાજ॒-ન્નાશ॑ક્નોત્ । સોશ્વઃ॑ પૂર્વ॒વાડ્-ભૂ॒ત્વા । પ્રાઞ્ચ॒-મ્પૂર્વ॒મુદ॑વહત્ । ત-ત્પૂ᳚ર્વ॒વાહઃ॑ પૂર્વવા॒ટ્-ત્વમ્ । યદશ્વ॑-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નય॑તિ । વિભ॑ક્તિરે॒વૈન॑યો॒સ્સા । અથો॒ નાના॑વીર્યાવે॒વૈનૌ॑ કુરુતે ॥ 40 ॥

યદુ॒પર્યુ॑પરિ॒ શિરો॒ હરે᳚ત્ । પ્રા॒ણાન્ વિચ્છિ॑ન્દ્યાત્ । અ॒ધો॑-ઽધ॒-શ્શિરો॑ હરતિ । પ્રા॒ણાના᳚-ઙ્ગોપી॒થાય॑ ॥ ઇય॒ત્યગ્રે॑ હરતિ । અથેય॒ત્યથેય॑તિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒મા-ધ॑ત્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત । સો॑-ઽબિભે॒ત્પ્ર મા॑ ધક્ષ્ય॒તીતિ॑ ॥ 41 ॥

તસ્ય॑ ત્રે॒ધા મ॑હિ॒માનં॒-વ્યૌઁ॑હત્ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય । યત્-ત્રે॒ધા-ઽગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । મ॒હિ॒માન॑મે॒વાસ્ય॒ ત-દ્વ્યૂ॑હતિ । શાન્ત્યા॒ અપ્ર॑દાહાય ॥ પુન॒રાવ॑ર્તયતિ । મ॒હિ॒માન॑મે॒વાસ્ય॒ સન્દ॑ધાતિ ॥ પ॒શુર્વા એ॒ષઃ । યદશ્વઃ॑ । એ॒ષ રુ॒દ્રઃ ॥ 42 ॥

યદ॒ગ્નિઃ । યદશ્વ॑સ્ય પ॒દે᳚-ઽગ્નિ-મા॑દ॒દ્ધ્યાત્ । રુ॒દ્રાય॑ પ॒શૂ-નપિ॑દદ્ધ્યાત્ । અ॒પ॒શુ-ર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । ય-ન્નાક્ર॒મયે᳚ત્ । અન॑વરુદ્ધા અસ્ય પ॒શવઃ॑ સ્યુઃ । પા॒ર્શ્વ॒ત આક્ર॑મયેત્ । યથા ઽઽહિ॑તસ્યા॒ગ્ને-રઙ્ગા॑રા અભ્યવ॒વર્તે॑રન્ન્ । અવ॑રુદ્ધા અસ્ય પ॒શવો॒ ભવ॑ન્તિ । ન રુ॒દ્રાયાપિ॑દધાતિ ॥ 43 ॥

ત્રીણિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॒ નિર્વ॑પતિ । વિ॒રાજ॑ એ॒વ વિક્રા᳚ન્તં॒-યઁજ॑મા॒નો-ઽનુ॒ વિક્ર॑મતે ॥ અ॒ગ્નયે॒ પવ॑માનાય । અ॒ગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । અ॒ગ્નયે॒ શુચ॑યે । યદ॒ગ્નયે॒ પવ॑માનાય નિ॒ર્વપ॑તિ । પુ॒નાત્યે॒વૈન᳚મ્ । યદ॒ગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । પૂ॒ત એ॒વાસ્મિ॑-ન્ન॒ન્નાદ્ય॑-ન્દધાતિ । યદ॒ગ્નયે॒ શુચ॑યે । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સ-મે॒વાસ્મિ॑-ન્નુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ ॥ 44 ॥

(એ॒ન॒ - મા॒હ॒વ॒નીયં॑ - ધત્તે - ઽશ્વ॒ત્વં - ઁવ॑ર્તયતિ - કુરુત॒ - ઇતિ॑ -રુ॒દ્રો - દ॑ધાતિ॒ - યદ॒ગ્નયે॒ શુચ॑ય॒ એક॑-ઞ્ચ) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - પવમાનહવિર્વિસ્તારઃ, હવિરન્તરાણિ, દક્ષિણાશ્ચ

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસન્ન્ । તે દે॒વા વિ॑જ॒ય-મુ॑પ॒યન્તઃ॑ । અ॒ગ્નૌ વા॒મં-વઁસુ॒ સ-ન્ન્ય॑દધત । ઇ॒દમુ॑ નો ભવિષ્યતિ । યદિ॑ નો જે॒ષ્યન્તીતિ॑ । તદ॒ગ્નિર્નો-થ્સહ॑મશક્નોત્ । તત્-ત્રે॒ધા વિન્ય॑દધાત્ । પ॒શુષુ॒ તૃતી॑યમ્ । અ॒ફ્સુ તૃતી॑યમ્ । આ॒દિ॒ત્યે તૃતી॑યમ્ ॥ 45 ॥

ત-દ્દે॒વા વિ॒જિત્ય॑ । પુન॒રવા॑રુરુથ્સન્ત । તે᳚-ઽગ્નયે॒ પવ॑માનાય પુરો॒ડાશ॑-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર॑વપન્ન્ । પ॒શવો॒ વા અ॒ગ્નિઃ પવ॑માનઃ । યદે॒વ પ॒શુષ્વાસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત । તે᳚-ઽગ્નયે॑ પાવ॒કાય॑ । આપો॒ વા અ॒ગ્નિઃ પા॑વ॒કઃ । યદે॒વાફ્સ્વાસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત ॥ 46 ॥

તે᳚-ઽગ્નયે॒ શુચ॑યે । અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો᳚-ઽગ્નિ-શ્શુચિઃ॑ । યદે॒વાદિ॒ત્ય આસી᳚ત્ । તત્-તેનાવા॑રુન્ધત ॥ બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । ત॒નુવો॒ વાવૈતા અ॑ગ્ન્યા॒ધેય॑સ્ય । આ॒ગ્ને॒યો વા અ॒ષ્ટાક॑પાલો ઽગ્ન્યા॒ધેય॒મિતિ॑ । યત્ત-ન્નિ॒ર્વપે᳚ત્ । નૈતાનિ॑ । યથા॒-ઽઽત્મા સ્યાત્ ॥ 47 ॥

નાઙ્ગા॑નિ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । યદે॒તાનિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ । ન તમ્ । યથા-ઽઙ્ગા॑નિ॒ સ્યુઃ । નાત્મા । તા॒દૃગે॒વ તત્ । ઉ॒ભયા॑નિ સ॒હનિ॒રુપ્યા॑ણિ । ય॒જ્ઞસ્ય॑ સાત્મ॒ત્વાય॑ ॥ ઉ॒ભયં॒-વાઁ એ॒તસ્યે᳚ન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑માપ્યતે ॥ 48 ॥

યો᳚-ઽગ્નિમા॑ધ॒ત્તે । ઐ॒ન્દ્રા॒ગ્ન-મેકા॑દશકપાલ॒- મનુ॒ નિર્વ॑પેત્ । આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુમ્ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની વૈ દે॒વાના॒-મયા॑તયામાનૌ । યે એ॒વ દે॒વતે॒ અયા॑તયામ્ની । તાભ્યા॑મે॒વાસ્મા॑ ઇન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવ॑- રુન્ધે । આ॒દિ॒ત્યો ભ॑વતિ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ॥ ધે॒ન્વૈ વા એ॒ત-દ્રેતઃ॑ ॥ 49 ॥

યદાજ્ય᳚મ્ । અ॒ન॒ડુહ॑સ્તણ્ડુ॒લાઃ । મિ॒થુ॒નમે॒વાવ॑-રુન્ધે । ઘૃ॒તે ભ॑વતિ । ય॒જ્ઞસ્યાલૂ᳚ક્ષાન્તત્વાય ॥ ચ॒ત્વાર॑ આર્ષે॒યાઃ પ્રાશ્ઞ॑ન્તિ । દિ॒શામે॒વ જ્યોતિ॑ષિ જુહોતિ ॥ પ॒શવો॒ વા એ॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ । એ॒ષ રુ॒દ્રઃ । યદ॒ગ્નિઃ ॥ 50 ॥

યથ્સ॒દ્ય એ॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ । રુ॒દ્રાય॑ પ॒શૂનપિ॑ દદ્ધ્યાત્ । અ॒પ॒શુ-ર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । યન્નાનુ॑નિ॒ર્વપે᳚ત્ । અન॑વરુદ્ધા અસ્ય પ॒શવઃ॑ સ્યુઃ । દ્વા॒દ॒શસુ॒ રાત્રી॒ષ્વનુ॒ નિર્વ॑પેત્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒ર પ્ર॑તિમા॒ વૈ દ્વાદ॑શ॒ રાત્ર॑યઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મૈ॑ રુ॒દ્રગ્ં શ॑મયિ॒ત્વા । પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે ॥ યદેક॑-મેકમે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ ॥ 51 ॥

યથા॒ ત્રીણ્યા॒વપ॑નાનિ પૂ॒રયે᳚ત્ । તા॒દૃક્તત્ । ન પ્ર॒જન॑ન॒મુચ્છિગ્ં॑ષેત્ । એક॑-ન્નિ॒રુપ્ય॑ । ઉત્ત॑રે॒ સમ॑સ્યેત્ । તૃ॒તીય॑મે॒વાસ્મૈ॑ લો॒કમુચ્છિગ્ં॑ષતિ પ્ર॒જન॑નાય । ત-મ્પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒રનુ॒ પ્રજા॑યતે । અથો॑ ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વૈષા-ઽભિક્રા᳚ન્તિઃ ॥ ર॒થ॒ચ॒ક્ર-મ્પ્રવ॑ર્તયતિ । મ॒નુ॒ષ્ય॒ર॒થેનૈ॒વ દે॑વર॒થ-મ્પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ ॥ 52 ॥

બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । હો॒ત॒વ્ય॑-મગ્નિહો॒ત્રાં(3) નહો॑ત॒વ્યા(3)મિતિ॑ । ય-દ્યજુ॑ષા જુહુ॒યાત્ । અય॑થાપૂર્વ॒માહુ॑તી જુહુયાત્ । યન્ન જુ॑હુ॒યાત્ । અ॒ગ્નિઃ પરા॑ભવેત્ । તૂ॒ષ્ણીમે॒વ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ । ય॒થા॒પૂ॒ર્વ-માહુ॑તી જુ॒હોતિ॑ । નાગ્નિઃ પરા॑ભવતિ ॥ અ॒ગ્નીધે॑ દદાતિ ॥ 53 ॥

અ॒ગ્નિમુ॑ખા-ને॒વર્તૂ-ન્પ્રી॑ણાતિ । ઉ॒પ॒બર્હ॑ણ-ન્દદાતિ । રૂ॒પાણા॒મવ॑-રુદ્ધ્યૈ । અશ્વ॑-મ્બ્ર॒હ્મણે᳚ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાવ॑-રુન્ધે । ધે॒નુગ્ં હોત્રે᳚ । આ॒શિષ॑ એ॒વાવ॑રુન્ધે । અ॒ન॒ડ્વાહ॑-મદ્ધ્વ॒ર્યવે᳚ । વહ્નિ॒ર્વા અ॑ન॒ડ્વાન્ । વહ્નિ॑રદ્ધ્વ॒ર્યુઃ ॥ 54 ॥

વહ્નિ॑નૈ॒વ વહ્નિ॑ ય॒જ્ઞસ્યાવ॑-રુન્ધે । મિ॒થુ॒નૌ ગાવૌ॑ દદાતિ । મિ॒થુ॒નસ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । વાસો॑ દદાતિ । સ॒ર્વ॒ દે॒વ॒ત્યં॑-વૈઁ વાસઃ॑ । સર્વા॑ એ॒વ દે॒વતાઃ᳚ પ્રીણાતિ । આ દ્વા॑દ॒શભ્યો॑ દદાતિ । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒ર એ॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । કામ॑મૂ॒ર્ધ્વ-ન્દેય᳚મ્ । અપ॑રિમિત॒સ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ ॥ 55 ॥

(આ॒દિ॒ત્યે તૃતી॑ય - મ॒ફ્સ્વાસી॒-ત્ત-ત્તેનાવા॑રુન્ધત॒ - સ્યા - દા᳚પ્યતે॒ - રેતો॒ - ઽગ્નિ - રેક॑મેક મે॒તાનિ॑ હ॒વિગ્ંષિ॑ નિ॒ર્વપે᳚ત્ - પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ - દદાત્ય - દ્ધ્વ॒ર્યુ--ર્ દેય॒ મેક॑-ઞ્ચ) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - આધાનમન્ત્રાઃ

ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒સ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । છ॒ર્દિસ્તો॒કાય॒ તન॑યાય યચ્છ ॥ વાતઃ॑ પ્રા॒ણસ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । સ્વ॒દિ॒ત-ન્તો॒કાય॒ તન॑યાય પિ॒તુ-મ્પ॑ચ ॥ પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાન્ । અ॒ગ્નેર॑ગ્ને પુ॒રો અ॑ગ્નિ-ર્ભવે॒હ । વિશ્વા॒ આશા॒ દીદ્યા॑નો॒ વિભા॑હિ । ઊર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદે ॥ 56 ॥

અ॒ર્કશ્ચક્ષુ॒-સ્તદ॒સૌ સૂર્ય॒સ્તદ॒યમ॒ગ્નિઃ । સમ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવત્ । ય-ત્તે॑ શુક્ર શુ॒ક્રં-વઁર્ચઃ॑ શુ॒ક્રા ત॒નૂઃ । શુ॒ક્ર-ઞ્જ્યોતિ॒રજ॑સ્રમ્ । તેન॑ મે દીદિહિ॒ તેન॒ ત્વા-ઽઽદ॑ધે । અ॒ગ્નિના᳚-ઽગ્ને॒ બ્રહ્મ॑ણા ॥ આ॒ન॒શે વ્યા॑નશે॒ સર્વ॒માયુ॒-ર્વ્યા॑નશે ॥ યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । વિ॒રાટ્ ચ॑ સ્વ॒રાટ્ ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ ॥ 57 ॥

યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । સ॒મ્રાટ્ ચા॑ભિ॒ભૂશ્ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । વિ॒ભૂશ્ચ॑ પરિ॒ભૂશ્ચ॑ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યે તે॑ અગ્ને શિ॒વે ત॒નુવૌ᳚ । પ્ર॒ભ્વી ચ॒ પ્રભૂ॑તિશ્ચ । તે મા વિ॑શતા॒-ન્તે મા॑ જિન્વતામ્ । યાસ્તે॑ અગ્ને શિ॒વાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॒સ્ત્વા ઽઽદ॑ધે ॥ યાસ્તે॑ અગ્ને ઘો॒રાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॑ર॒મુ-ઙ્ગ॑ચ્છ ॥ 58 ॥

(ચતુ॑ષ્પદે - જિન્વતાં - ત॒નુવ॒ સ્ત્રીણિ॑ ચ ) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - એતદ્બ્રાહ્મણં

ઇ॒મે વા એ॒તે લો॒કા અ॒ગ્નયઃ॑ । તે યદવ્યા॑વૃત્તા આધી॒યેરન્ન્॑ । શો॒ચયે॑યુ॒-ર્યજ॑માનમ્ । ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒ ઇતિ॒ ગાર્હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । વાતઃ॑ પ્રા॒ણ ઇત્ય॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ । અ॒ર્ક-શ્ચક્ષુ॒રિત્યા॑-હવ॒નીય᳚મ્ । તેનૈ॒વૈના॒ન્ વ્યાવ॑ર્તયતિ । તથા॒ ન શો॑ચયન્તિ॒ યજ॑માનમ્ ॥ ર॒થ॒ન્ત॒ર-મ॒ભિગા॑યતે॒ ગાર્હ॑પત્ય આધી॒યમા॑ને । રાથ॑ન્તરો॒ વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ ॥ 59 ॥

અ॒સ્મિન્ને॒વૈનં॑-લોઁ॒કે પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । વા॒મ॒દે॒વ્ય-મ॒ભિગા॑યત ઉદ્ધ્રિ॒યમા॑ણે । અ॒ન્તરિ॑ક્ષં॒-વૈઁ વા॑મદે॒વ્યમ્ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષ એ॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । અથો॒ શાન્તિ॒-ર્વૈ વા॑મદે॒વ્યમ્ । શા॒ન્તમે॒વૈન॑-મ્પશ॒વ્ય॑મુદ્ધ॑રતે । બૃ॒હદ॒ભિગા॑યત આહવ॒નીય॑ આધી॒યમા॑ને । બાર્હ॑તો॒ વા અ॒સૌ લો॒કઃ । અ॒મુષ્મિ॑ન્ને॒વૈનં॑-લોઁ॒કે પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત ॥ 60 ॥

સો-ઽશ્વો॒ વારો॑ ભૂ॒ત્વા પરાં॑ઐત્ । તં-વાઁ॑રવ॒ન્તીયે॑નાવારયત ।ત-દ્વા॑રવ॒ન્તીય॑સ્ય વારવન્તીય॒ત્વમ્ । શ્યૈ॒તેન॑ શ્યે॒તી અ॑કુરુત ।તચ્છ્યૈ॒તસ્ય॑ શ્યૈત॒ત્વમ્ । ય-દ્વા॑રવ॒ન્તીય॑-મભિ॒ગાય॑તે । વા॒ર॒યિ॒ત્વૈવૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । શ્યૈ॒તેન॑ શ્યે॒તી કુ॑રુતે ॥ ઘ॒ર્મ-શ્શિર॒ ઇતિ॒ ગાર્હ॑પત્ય॒-માદ॑ધાતિ । સશી॑ર્ષાણ-મે॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ 61 ॥

ઉપૈ॑ન॒મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મતિ ॥ રુ॒દ્રો વા એ॒ષઃ । યદ॒ગ્નિઃ । સ આ॑ધી॒યમા॑ન ઈશ્વ॒રો યજ॑માનસ્ય પ॒શૂન્ હિગ્ંસિ॑તોઃ । સ-મ્પ્રિ॑યઃ પ॒શુભિ॑-ર્ભુવ॒દિત્યા॑હ । પ॒શુભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ્પ્રિ॑ય-ઙ્કરોતિ । પ॒શૂ॒ના-મહિગ્ં॑સાયૈ ॥ છ॒ર્દિસ્તો॒કાય॒ તન॑યાય ય॒ચ્છેત્યા॑હ ।આ॒શિષ॑મે॒વૈતા-માશા᳚સ્તે ॥ વાતઃ॑ પ્રા॒ણ ઇત્ય॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑નમ્ ॥ 62 ॥

સપ્રા॑ણ-મે॒વૈન॒-માધ॑ત્તે ॥ સ્વ॒દિ॒ત-ન્તો॒કાય॒ તન॑યાય પિ॒તુ-મ્પ॒ચેત્યા॑હ । અન્ન॑મે॒વાસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ ॥ પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાનિત્યા॑હ । વિભ॑ક્તિરે॒વૈન॑યો॒સ્સા । અથો॒ નાના॑ વીર્યાવે॒વૈનૌ॑ કુરુતે ॥ ઊર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદ॒ ઇત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ॥ અ॒ર્ક-શ્ચક્ષુ॒રિત્યા॑-હવ॒નીય᳚મ્ । અ॒ર્કો વૈ દે॒વાના॒મન્ન᳚મ્ ॥ 63 ॥

અન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે ॥ તેન॑ મે દીદિ॒હીત્યા॑હ । સમિ॑ન્ધ એ॒વૈન᳚મ્ ॥ આ॒ન॒શે વ્યા॑નશ॒ ઇતિ॒ ત્રિરુદિ॑ઙ્ગયતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વૈનં॑-લોઁ॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ તત્-તથા॒ ન કા॒ર્ય᳚મ્ । વીઙ્ગિ॑ત॒મ પ્ર॑તિષ્ઠિત॒-માદ॑ધીત । ઉ॒દ્ધૃત્યૈ॒-વાધાયા॑-ભિ॒મન્ત્રિયઃ॑ । અવી᳚ઙ્ગિત-મે॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે ॥ વિ॒રાટ્ ચ॑ સ્વ॒રાટ્ ચ॒ યાસ્તે॑ અગ્ને શિ॒વાસ્ત॒નુવ॒-સ્તાભિ॒સ્ત્વા ઽઽદ॑ધ॒ ઇત્યા॑હ । એ॒તા વા અ॒ગ્ને-શ્શિ॒વાસ્ત॒નુવઃ॑ । તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ ॥ યાસ્તે॑ અગ્ને ઘો॒રાસ્ત॒નુવ॒ સ્તાભિ॑ર॒મુ-ઙ્ગ॒ચ્છેતિ॑ બ્રૂયા॒દ્ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । તાભિ॑રે॒વૈન॒-મ્પરા॑ભાવયતિ ॥ 64 ॥

(લો॒કો॑ - ઽસૃજતૈન॒ - માધ॑ત્તે - ઽન્વાહાર્ય॒પચ॑નં - દે॒વાના॒મન્ન॑ - મેન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒માધ॑ત્તે॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - બ્રહ્મૌદનમ્

શ॒મી॒ગ॒ર્ભાદ॒ગ્નિ-મ્મ॑ન્થતિ । એ॒ષા વા અ॒ગ્ને-ર્ય॒જ્ઞિયા॑ ત॒નૂઃ । તામે॒વાસ્મૈ॑ જનયતિ ॥ અદિ॑તિઃ પુ॒ત્રકા॑મા । સા॒દ્ધ્યેભ્યો॑ દે॒વેભ્યો᳚ બ્રહ્મૌદ॒ન-મ॑પચત્ । તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યૈ॑ ધા॒તા ચા᳚ર્ય॒મા ચા॑જાયેતામ્ । સા દ્વિ॒તીય॑-મપચત્ ॥ 65 ॥

તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યૈ॑ મિ॒ત્રશ્ચ॒ વરુ॑ણશ્ચાજાયેતામ્ । સા તૃ॒તીય॑-મપચત્ । તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યા॒ અગ્ંશ॑શ્ચ॒ ભગ॑શ્ચાજાયેતામ્ । સા ચ॑તુ॒ર્થ-મ॑પચત્ ॥ 66 ॥

તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણ-મદદુઃ । ત-ત્પ્રાશ્ઞા᳚ત્ । સા રેતો॑-ઽધત્ત । તસ્યા॒ ઇન્દ્ર॑શ્ચ॒ વિવ॑સ્વાગ્શ્ચા-જાયેતામ્ । બ્ર॒હ્મૌ॒દ॒ન-મ્પ॑ચતિ । રેત॑ એ॒વ ત-દ્દ॑ધાતિ ॥ પ્રાશ્ઞ॑ન્તિ બ્રાહ્મ॒ણા ઓ॑દ॒નમ્ ॥ યદાજ્ય॑-મુ॒ચ્છિષ્ય॑તે । તેન॑ સ॒મિધો॒-ઽભ્યજ્યાદ॑ધાતિ । ઉ॒ચ્છેષ॑ણા॒દ્વા અદિ॑તી॒ રેતો॑-ઽધત્ત ॥ 67 ॥

ઉ॒ચ્છેષ॑ણાદે॒વ ત-દ્રેતો॑ ધત્તે ॥ અસ્થિ॒ વા એ॒તત્ । ય-થ્સ॒મિધઃ॑ । એ॒ત-દ્રેતઃ॑ । યદાજ્ય᳚મ્ । યદાજ્યે॑ન સ॒મિધો॒-ઽભ્યજ્યા॒દધા॑તિ । અસ્થ્યે॒વ ત-દ્રેત॑સિ દધાતિ ॥ તિ॒સ્ર આદ॑ધાતિ મિથુન॒ત્વાય॑ ॥ ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તાઃ ॥ 68 ॥

ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । ય॒જ્ઞ॒પ॒રુષા॒ સમ્મિ॑તાઃ । ઇય॑તી-ર્ભવન્તિ । એ॒તાવ॒દ્વૈ પુરુ॑ષે વી॒ર્ય᳚મ્ । વી॒ર્ય॑ સમ્મિતાઃ ॥ આ॒ર્દ્રા ભ॑વન્તિ । આ॒ર્દ્રમિ॑વ॒ હિ રેતઃ॑ સિ॒ચ્યતે᳚ ॥ ચિત્રિ॑યસ્યાશ્વ॒ત્થસ્યાદ॑ધાતિ । ચિ॒ત્રમે॒વ ભ॑વતિ ॥ ઘૃ॒તવ॑તીભિ॒-રાદ॑ધાતિ ॥ 69 ॥

એ॒તદ્વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ । ય-દ્ઘૃ॒તમ્ । પ્રિ॒યેણૈ॒વૈન॒-ન્ધામ્ના॒ સમ॑ર્ધયતિ । અથો॒ તેજ॑સા ॥ ગા॒ય॒ત્રીભિ॑-ર્બ્રાહ્મ॒ણસ્યાદ॑દ્ધ્યાત્ । ગા॒ય॒ત્રછ॑ન્દા॒ વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણઃ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ । ત્રિ॒ષ્ટુગ્ભી॑-રાજ॒ન્ય॑સ્ય । ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્છ॑ન્દા॒ વૈ રા॑જ॒ન્યઃ॑ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ ॥ 70 ॥

જગ॑તીભિ॒-ર્વૈશ્ય॑સ્ય । જગ॑તી છન્દા॒ વૈ વૈશ્યઃ॑ । સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વાય॑ ॥ તગ્ં સં॑વઁથ્સ॒ર-ઙ્ગો॑પાયેત્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રગ્ં હિ રેતો॑ હિ॒તં-વઁર્ધ॑તે ॥ ય-દ્યે॑નગ્ં સંવઁથ્સ॒રે નોપ॒નમે᳚ત્ । સ॒મિધઃ॒ પુન॒રાદ॑દ્ધ્યાત્ । રેત॑ એ॒વ તદ્ધિ॒તં-વઁર્ધ॑માનમેતિ ॥ ન મા॒ગ્ં॒સ-મ॑શ્ઞીયાત્ । ન સ્ત્રિય॒મુપે॑યાત્ ॥ 71 ॥

ય-ન્મા॒ગ્ં॒સ-મ॑શ્ઞી॒યાત્ । યથ્સ્ત્રિય॑-મુપે॒યાત્ । નિર્વી᳚ર્ય-સ્સ્યાત્ । નૈન॑મ॒ગ્નિ-રુપ॑નમેત્ ॥ શ્વ આ॑ધા॒સ્યમા॑નો બ્રહ્મૌદ॒ન-મ્પ॑ચતિ । આ॒દિ॒ત્યા વા ઇ॒ત ઉ॑ત્ત॒મા-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑યન્ન્ । તે વા ઇ॒તો યન્ત॒-મ્પ્રતિ॑નુદન્તે । એ॒તે ખલુ॒ વાવાદિ॒ત્યાઃ । ય-દ્બ્રા᳚હ્મ॒ણાઃ । તૈરે॒વ સ॒ત્વ-ઙ્ગ॑ચ્છતિ ॥ 72 ॥

નૈન॒-મ્પ્રતિ॑નુદન્તે ॥ બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । ક્વા॑ સઃ । અ॒ગ્નિઃ કા॒ર્યઃ॑ । યો᳚-ઽસ્મૈ પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્પ્ર॑જ॒નય॒તીતિ॑ । શલ્કૈ॒સ્તાગ્ં રાત્રિ॑મ॒ગ્નિ-મિ॑ન્ધીત । તસ્મિ॑-ન્નુપવ્યુ॒ષમ॒રણી॒ નિષ્ટ॑પેત્ । યથ॑ર્ષ॒ભાય॑ વાશિ॒તા ન્યા॑વિચ્છા॒યતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ અ॒પો॒દૂહ્ય॒ ભસ્મા॒ગ્નિ-મ્મ॑ન્થતિ ॥ 73 ॥

સૈવ સા-ઽગ્ને-સ્સન્ત॑તિઃ ॥ ત-મ્મ॑થિ॒ત્વા પ્રાઞ્ચ॒મુદ્ધ॑રતિ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વ ત-દ્રેતો॑ હિ॒ત-મ્પ્રજ॑નયતિ ॥ અના॑હિત॒-સ્તસ્યા॒ગ્નિ-રિત્યા॑હુઃ । ય-સ્સ॒મિધો-ઽના॑ધાયા॒ગ્નિ-મા॑ધ॒ત્ત ઇતિ॑ । તા-સ્સં॑વઁથ્સ॒રે પુ॒રસ્તા॒-દાદ॑દ્ધ્યાત્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રાદે॒વૈન॑-મવ॒રુદ્ધ્યા-ધ॑ત્તે ॥ યદિ॑ સંવઁથ્સ॒રે ઽનાદ॒દ્ધ્યાત્ । દ્વા॒દ॒શ્યા᳚-મ્પુ॒રસ્તા॒-દાદ॑દ્ધ્યાત્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒ર પ્ર॑તિમા॒ વૈ દ્વાદ॑શ॒ રાત્ર॑યઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વાસ્યાહિ॑તા ભવન્તિ ॥ યદિ॑ દ્વાદ॒શ્યા᳚-ન્નાદ॒દ્ધ્યાત્ । ત્ર્ય॒હે પુ॒રસ્તા॒દાદ॑દ્ધ્યાત્ । આહિ॑તા એ॒વાસ્ય॑ ભવન્તિ ॥ 74 ॥

(દ્વિ॒તીય॑મપચચ્ - ચતુ॒ર્થમ॑પચ॒ - દદિ॑તી॒ રેતો॑-ઽધત્ત॒ - સમ્મિ॑તા -

ઘૃ॒તવ॑તીભિ॒રાદ॑ધાતિ - રાજ॒ન્યઃ॑ સ્વસ્ય॒ છન્દ॑સઃ પ્રત્યયન॒સ્ત્વા - યે॑યા-દ્- ગચ્છતિ - મન્થતિ॒ - રાત્ર॑ય શ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - પઞ્ચાગ્ન્યાધાનમ્

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । સ રિ॑રિચા॒નો॑-ઽમન્યત । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ આ॒ત્મન્ વી॒ર્ય॑-મપશ્યત્ । તદ॑વર્ધત । તદ॑સ્મા॒-થ્સહ॑સો॒ર્ધ્વ-મ॑સૃજ્યત । સા વિ॒રાડ॑ભવત્ । તા-ન્દે॑વાસુ॒રા વ્ય॑ગૃહ્ણત । સો᳚-ઽબ્રવી-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ । મમ॒ વા એ॒ષા ॥ 75 ॥

દોહા॑ એ॒વ યુ॒ષ્માક॒મિતિ॑ ॥ સા તતઃ॒ પ્રાચ્યુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અથ॑ર્વ પિ॒તુ-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા દ્વિ॒તીય॒-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । નર્ય॑ પ્ર॒જા-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા તૃ॒તીય॒-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । શગ્ગ્સ્ય॑ પ॒શૂ-ન્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ ॥ 76 ॥

સા ચ॑તુ॒ર્થ-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । સપ્ર॑થ સ॒ભા-મ્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ । સા પ॑ઞ્ચ॒મ-મુદ॑ક્રામત્ । ત-ત્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અહે॑ બુદ્ધ્નિય॒ મન્ત્ર॑-મ્મે ગોપા॒યેતિ॑ । અ॒ગ્નીન્ વાવ સા તાન્ વ્ય॑ક્રમત । તા-ન્પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ પર્ય॑ગૃહ્ણાત્ । અથો॑ પ॒ઙ્ક્તિમે॒વ ॥ પ॒ઙ્ક્તિર્વા એ॒ષા બ્રા᳚હ્મ॒ણે પ્રવિ॑ષ્ટા ॥ 77 ॥

તામા॒ત્મનો-ઽધિ॒ નિર્મિ॑મીતે । યદ॒ગ્નિ-રા॑ધી॒યતે᳚ । તસ્મા॑-દે॒તાવ॑ન્તો॒-ઽગ્નય॒ આધી॑યન્તે । પાઙ્ક્તં॒-વાઁ ઇ॒દગ્ં સર્વ᳚મ્ । પાઙ્ક્તે॑નૈ॒વ પાઙ્ક્તગ્ગ્॑ સ્પૃણોતિ ॥ અથ॑ર્વ પિ॒તુ-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । અન્ન॑મે॒વૈ તેન॑ સ્પૃણોતિ । નર્ય॑ પ્ર॒જા-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । પ્ર॒જામે॒વૈતેન॑ સ્પૃણોતિ । શગ્ગ્સ્ય॑ પ॒શૂ-ન્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ ॥ 78 ॥

પ॒શૂને॒વૈતેન॑ સ્પૃણોતિ । સપ્ર॑થ સ॒ભા-મ્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ । સ॒ભામે॒વૈતેનॆ᳚ન્દ્રિ॒યગ્ગ્ સ્પૃ॑ણોતિ । અહે॑ બુદ્ધ્નિય॒ મન્ત્ર॑-મ્મે ગોપા॒યેત્યા॑હ । મન્ત્ર॑મે॒વૈ તેન॒ શ્રિયગ્ગ્॑ સ્પૃણોતિ ॥ યદ॑ન્વાહાર્ય॒-પચ॑ને-ઽન્વાહા॒ર્ય॑-મ્પચ॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । ય-દ્ગાર્હ॑પત્ય॒ આજ્ય॑મધિ॒શ્રય॑ન્તિ॒ સમ્પત્ની᳚ર્યા॒જય॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યદા॑હવ॒નીયે॒ જુહ્વ॑તિ ॥ 79 ॥

તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યથ્સ॒ભાયાં᳚-વિઁ॒જય॑ન્તે । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । યદા॑વસ॒થે-ઽન્ન॒ગ્ં॒ હર॑ન્તિ । તેન॒ સો᳚-ઽસ્યા॒ભીષ્ટઃ॑ પ્રી॒તઃ । તથા᳚-ઽસ્ય॒ સર્વે᳚ પ્રી॒તા અ॒ભીષ્ટા॒ આધી॑યન્તે ॥ પ્ર॒વ॒સ॒થ-મે॒ષ્યન્ને॒વ-મુપ॑તિષ્ઠે॒-તૈક॑મેકમ્ । યથા᳚ બ્રાહ્મ॒ણાય॑ ગૃહેવા॒સિને॑ પરિ॒દાય॑ ગૃ॒હાનેતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ પુન॑રા॒ગ-ત્યોપ॑તિષ્ઠતે । સા ભા॑ગેયમે॒વૈષા॒-ન્તત્ । સા તત॑ ઊ॒ર્ધ્વા-ઽઽરો॑હત્ । સા રો॑હિ॒ણ્ય॑ભવત્ । ત-દ્રો॑હિ॒ણ્યૈ રો॑હિણિ॒ત્વમ્ । રો॒હિ॒ણ્યા-મ॒ગ્નિ-માદ॑ધીત । સ્વ એ॒વૈનં॒-યોઁનૌ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-માધ॑ત્તે । ઋ॒દ્ધ્નોત્યે॑નેન ॥ 80 ॥

(એ॒ષા - પ॒શૂન્મે॑ ગોપા॒યેતિ॒ - પ્રવિ॑ષ્ટા -

પ॒શૂન્મે॑ ગોપા॒યેત્યા॑હ॒ - જુહ્વ॑તિ - તિષ્ઠતે સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 10)

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્તં॒ - કૃત્તિ॑કા॒ - સૂદ્ધ॑ન્તિ - દ્વાદ॒શસુ॑ - પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વા॒ચો - દે॑વાસુ॒રાસ્તદ॒ગ્નિર્નો-દ્- ઘ॒ર્મ-શ્શિર॑ - ઇ॒મે વૈ - શ॑મીગ॒ર્ભાત્ - પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સ રિ॑રિચા॒ન-સ્સતપ॒-સ્સ આ॒ત્મન્ વી॒ર્ય॑-ન્દશ॑ )

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્તં॒ - તૌ દિ॒વ્યા - વથો॑ શ॒ત્વાંયઁ॒ - પ્રાચ્યે॑ષાં॒ - ઁયદુ॒પર્યુ॑પરિ॒ - ય-થ્સ॒દ્યઃ - સો-ઽશ્વો॒ વારો॑ ભૂ॒ત્વા - જગ॑તીભિ॒ રશી॑તિઃ)

(બ્રહ્મ॒ સન્ધ॑ત્ત - મૃ॒દ્ધ્નોત્યે॑નેન)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે પ્રથમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādheyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

brahma॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | kṣa॒tragṃ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | iṣa॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ūrja॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ra॒yigṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | puṣṭi॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pra॒jāgṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānmḙ jinvatam || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ śukra॒pāḥ praṇa̭yantu || 1 ||

su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ manthi॒pāḥ praṇa̭yantu || su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | ma॒nthī ma॒nthiśo̭ciṣā ||sa॒ja॒ṅgmā॒nau di॒va ā pṛ̭thi॒vyā-''yuḥ̭ | sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | prā॒ṇagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | a॒pā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam || 2 ||

vyā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | cakṣu॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | śrotra॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | mana॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | vāca॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam || āyuḥ̭ stha॒ āyṷrme dhattam | āyṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | āyṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | prā॒ṇa-ssthaḥ̭ prā॒ṇa-mmḙ dhattam | prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattam || 3 ||

prā॒ṇaṃ-ya~॒jñapa̭taye dhattam | cakṣuḥ̭ stha॒ścakṣṷrme dhattam | cakṣṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | cakṣṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | śrotragg̭ stha॒-śśrotra̭-mme dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñāya̭ dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñapa̭taye dhattam | tau dḙvau śukrāmanthinau |ka॒lpaya̭ta॒-ndaivī॒rviśaḥ̭ | ka॒lpaya̭ta॒-mmānṷṣīḥ || 4 ||

iṣa॒-mūrja̭ma॒smāsṷ dhattam | prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ | pra॒jā-mmayi̭ ca॒ yaja̭māne ca || nira̭sta॒-śśaṇḍaḥ̭ | nira̭sto॒ markaḥ̭ || apa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmunā᳚ || śu॒krasya̭ sa॒mida̭si | ma॒nthinaḥ̭ sa॒mida̭si || sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka̭rmā | sa pra̭tha॒mo mi॒tro varṷṇo a॒gniḥ | sa pra̭tha॒mo bṛha॒spati̭ściki॒tvān | tasmā॒ indrā̭ya su॒tamājṷhomi || 5 ||

(na॒ya॒ - ntva॒pā॒nagṃ sandha̭ttaṃ॒ ta-mmḙ jinvataṃ - prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattaṃ॒ - mānṷṣī--r a॒gni-rdve ca̭) (a. 1)

kṛtti̭kā-sva॒gni-māda̭dhīta | e॒tadvā a॒gne-rnakṣa̭tram | ya-tkṛtti̭kāḥ | svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || mukhaṃ॒-vā~ e॒tannakṣa̭trāṇām | ya-tkṛtti̭kāḥ | yaḥ kṛtti̭kā-sva॒gni-mā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati || atho॒ khalṷ || 6 ||

a॒gni॒-na॒kṣa॒tramitya-pa̭cāyanti | gṛ॒hānaḥa॒ dāhṷko bhavati || pra॒jāpa̭tī rohi॒ṇyā-ma॒gni-ma̭sṛjata | ta-nde॒vā ro̭hi॒ṇyā-māda̭dhata | tato॒ vai te sarvā॒-nrohā̭narohann | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | yo ro̭hi॒ṇyā-ma॒gnimā̭dha॒tte | ṛ॒dhnotye॒va | sarvā॒-nrohā᳚n-rohati || de॒vā vai bha॒drā-ssanto॒-'gni-mādhi̭thsanta || 7 ||

teṣā॒manā̭hito॒ 'gnirāsī᳚t | athai᳚bhyo vā॒maṃ-va~svapā᳚krāmat | te puna̭rvasvo॒rāda̭dhata | tato॒ vai tān vā॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtata | yaḥ pu॒rā bha॒dra-ssampāpī̭yā॒-nthsyāt | sa puna̭rvasvo-ra॒gni-māda̭dhīta | puna̭re॒vainaṃ̭-vā~॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtate | bha॒dro bha̭vati || yaḥ kā॒mayḙta॒ dāna̭kāmā me pra॒jā-ssyu॒riti̭ | sa pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gni-māda̭dhīta || 8 ||

a॒rya॒mṇo vā e॒tannakṣa̭tram | yatpūrve॒ phalgṷnī | a॒rya॒meti॒ tamā̭hu॒ryo dadā̭ti | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti || yaḥ kā॒mayḙta bha॒gī syā॒miti̭ | sa utta̭rayoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | bhaga̭sya॒ vā e॒tannakṣa̭tram | yadutta̭re॒ phalgṷnī | bha॒gyḙva bha̭vati || kā॒la॒ka॒ñjā vai nāmāsṷrā āsann || 9 ||

te sṷva॒rgāya̭ lo॒kāyā॒gni-ma̭cinvata | purṷṣa॒ iṣṭa̭kā॒-mupā̭dadhā॒t-purṷṣa॒ iṣṭa̭kām | sa indro᳚ brāhma॒ṇo bruvā̭ṇa॒ iṣṭa̭kā॒mupā̭dhatta | e॒ṣā mḙ ci॒trā nāmeti̭ | te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamāprāro̭hann | sa indra॒ iṣṭa̭kā॒māvṛ̭hat | te-'vā̭kīryanta | yḙ-'vākī᳚ryanta | ta ūrṇā॒vabha̭yo-'bhavann | dvāvuda̭patatām || 10 ||

tau di॒vyau śvānā̭vabhavatām | yo bhrātṛ̭vyavā॒-nthsyāt | sa ci॒trāyā̭-ma॒gni-māda̭dhīta | a॒va॒kīryai॒va bhrātṛ̭vyān | ojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tman-dha̭tte || va॒santā᳚ brāhma॒ṇo᳚ 'gnimāda̭dhīta | va॒sa॒nto vai brā᳚hma॒ṇasya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭-mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati | mukhaṃ॒-vā~ e॒tadṛ̭tū॒nām || 11 ||

ya-dva̭sa॒ntaḥ | yo va॒santā॒-'gnimā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati | atho॒ yoni̭mantame॒vaina॒-mprajā̭ta॒mādha̭tte | grī॒ṣme rā̭ja॒nya̭ āda̭dhīta | grī॒ṣmo vai rā̭ja॒nya̭sya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | i॒ndri॒yā॒vī bha̭vati | śa॒radi॒ vaiśya॒ āda̭dhīta | śa॒radvai vaiśya̭sya॒rtuḥ || 12 ||

sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati || na pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | e॒ṣā vai ja̭gha॒nyā̭ rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yatpūrve॒ phalgṷnī | pṛ॒ṣṭi॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | pāpī̭yān-bhavati | utta̭rayo॒rāda̭dhīta | e॒ṣā vai pra̭tha॒mā rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yadutta̭re॒ phalgṷnī | mu॒kha॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | vasī̭yā-nbhavati || atho॒ khalṷ | ya॒daivainaṃ̭-ya~॒jña ṷpa॒name᳚t | athāda̭dhīta | saivāsyardhiḥ̭ || 13 ||

(khalvā̭ - dhithsanta॒ - phalgṷnyora॒gnimāda̭dhītā - san - napatatā - matū॒nāṃ - ~vaiśya̭sya॒rtu - rutta̭re॒ phalgṷnī॒ ṣaṭ ca̭) (a. 2)

uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭ hanti || a॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai᳚ || sika̭tā॒ niva̭pati | e॒tadvā a॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pam | rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭-rundhe || ūṣā॒-nniva̭pati | puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭nam | yadūṣāḥ᳚ || 14 ||

puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ 'gnimādha̭tte | atho̭ sa॒ñjñāna̭ e॒va | sa॒-ñjñāna॒gg॒ hyḙta-tpa̭śū॒nām | yadūṣāḥ᳚ || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te vi̭ya॒tī a̭brūtām | astve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti̭ | yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒syā-ma̭dadhāt | ta ūṣā̭ abhavann || 15 ||

yada॒syā ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒muṣyā̭-madadhāt | tada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇam | ūṣā᳚nni॒vapa̭nna॒do ddhyā̭yet | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gnimādha̭tte || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | ā॒khū rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śat | sa ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇaḥ pṛ̭thi॒vīmanu॒ sama̭carat | tadā̭khukarī॒ṣa-ma̭bhavat || 16 ||

yadā̭khukarī॒ṣagṃ sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭rundhe || ūrjaṃ॒-vā~ e॒tagṃ rasa̭-mpṛthi॒vyā ṷpa॒dīkā॒ uddi̭hanti | ya-dva॒lmīka᳚m | ya-dva̭lmīkava॒pā sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒va rasa̭-mpṛthi॒vyā ava̭rundhe | atho॒ śrotra̭me॒va | śrotra॒gg॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyāḥ | ya-dva॒lmīkaḥ̭ || 17 ||

aba̭dhiro bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tāsā॒manna॒-mupā᳚kṣīyata | tābhya॒-ssūda॒mupa॒ prābhi̭nat | tato॒ vai tāsā॒manna॒-nnākṣī̭yata | yasya॒ sūdaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | nāsya̭ gṛ॒he-'nna̭-ṅkṣīyate || āpo॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sīt | tena̭ pra॒jāpa̭tiraśrāmyat || 18 ||

ka॒thami॒dagg syā॒diti̭ | so̭-'paśya-tpuṣkarapa॒rṇa-ntiṣṭha̭t | so̭-'manyata | asti॒ vai tat | yasmi̭-nni॒damadhi॒ tiṣṭha॒tīti̭ | sa va̭rā॒ho rū॒pa-ṅkṛ॒tvopa॒nya̭majjat | sa pṛ̭thi॒vīma॒dha ā᳚rcchat | tasyā̭ upa॒hatyoda̭majjat | ta-tpṷṣkarapa॒rṇe᳚ 'prathayat | yadapra̭thayat || 19 ||

ta-tpṛ̭thi॒vyai pṛ̭thivi॒tvam | abhū॒dvā i॒damiti̭ | tadbhūmyai̭ bhūmi॒tvam | tā-ndiśo-'nu॒ vāta॒-ssama̭vahat | tāgṃ śarka̭rābhiradṛgṃ hat | śaṃ-vai~ no̭-'bhū॒diti̭ | taccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvam | ya-dva̭rā॒havi̭hatagṃ sambhā॒ro bhava̭ti | a॒syāme॒vā-cha̭mbaṭkārama॒gni-mādha̭tte | śarka̭rā bhavanti॒ dhṛtyai᳚ || 20 ||

atho̭ śa॒tvāṃya~̭ || sarḙtā a॒gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | āpo॒ varṷṇasya॒ patna̭ya āsann | tā a॒gnira॒bhya̭ddhyāyat | tā-ssama̭bhavat | tasya॒ retaḥ॒ parā̭-'patat | taddhira̭ṇya-mabhavat | yaddhira̭ṇya-mu॒pāsya̭ti | sarḙtasame॒vāgni-mādha̭tte || purṷṣa॒ invai svā-dreta̭so bībhathsata॒ ityā̭huḥ || 21 ||

u॒tta॒ra॒ta upā᳚sya॒tya-bī̭bhathsāyai || ati॒ praya̭cchati | ārti̭me॒vāti॒ praya̭cchati || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | so᳚-'śva॒tthe saṃ̭va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam | yadāśva̭ttha-ssambhā॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭-rundhe || 22 ||

de॒vā vā ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta | tata̭ udu॒mbara॒ uda̭tiṣṭhat | ūrgvā ṷdu॒mbaraḥ̭ | yadaudṷmbara-ssambhā॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒vāva̭-rundhe || tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat | tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | tatpa॒rṇo̭ 'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam || 23 ||

yasya̭ parṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | so॒ma॒pī॒thame॒vāva̭ rundhe || de॒vā vai brahma̭nnavadanta | ta-tpa॒rṇa upā̭śṛṇot | su॒śravā॒ vai nāma̭ | ya-tpa̭rṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭ rundhe || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ | tagṃ śa॒myā̭-'śamayat || 24 ||

taccha॒myai̭ śami॒tvam | yaccha̭mī॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | śāntyā॒ apra̭dāhāya || a॒gne-ssṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rcchat | ya-dvaika̭ṅkata-ssambhā॒ro bhava̭ti | bhā e॒vāva̭rundhe || sahṛ̭dayo॒ 'gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | ma॒ruto॒-'dbhira॒gni-ma̭tamayann | tasya̭ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndann | sā-'śani̭rabhavat | yada॒śani̭hatasya vṛ॒kṣasya̭ sambhā॒ro bhava̭ti |sahṛ̭daya-me॒vāgni-mādha̭tte || 25 ||

(ūṣā̭ - abhavan - nabhava-d- va॒lmīkro᳚ - 'śrāmya॒ - dapra̭thaya॒ - ddhṛtyai̭ - bībhathsata॒ ityā̭hu - rundhe - parṇa॒tva - ma̭śamayada - cchinda॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 3)

dvā॒da॒śasṷ vikrā॒meṣva॒gnimāda̭dhīta | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rā-de॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || ya-ddvā̭da॒śasṷ vikrā॒me-ṣvā॒dadhī̭ta | pari̭mita॒mava̭rundhīta | cakṣṷ-rnimita॒ āda̭dhīta | iya॒-ddvāda̭śa vikrā॒mā(3) iti̭ | pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭rundhe || anṛ̭taṃ॒-vai~ vā॒cā va̭dati | anṛ̭ta॒-mmana̭sā ddhyāyati || 26 ||

cakṣu॒-rvai sa॒tyam | adrā(3)gityā̭ha | ada̭rśa॒miti̭ | ta-thsa॒tyam | yaścakṣṷ-rnimite॒-'gni-mā̭dha॒tte | sa॒tya e॒vaina॒-mādha̭tte || tasmā॒dāhi̭tāgni॒rnānṛ̭taṃ-va~det | nāsya̭ brāhma॒ṇo-'nā᳚śvā-ngṛ॒he va̭set | sa॒tye hya̭syā॒gnirāhi̭taḥ || ā॒gne॒yī vai rātriḥ̭ || 27 ||

ā॒gne॒yāḥ pa॒śavaḥ̭ | ai॒ndramahaḥ̭ | nakta॒-ṅgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒śūne॒vāva̭-rundhe | divā̭-''hava॒nīya᳚m | i॒ndri॒yame॒vā-va̭rundhe || a॒rdhodi̭te॒ sūrya̭ āhava॒nīya॒-māda̭dhāti | e॒tasmi॒n vai lo॒ke pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | atho̭ bhū॒ta-ñcai॒va bha̭vi॒ṣyaccā-va̭rundhe || 28 ||

iḍā॒ vai mā̭na॒vī ya̭jñānūkā॒śinyā̭sīt | sā-'śṛ̭ṇot | asṷrā a॒gnimāda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | ta ā̭hava॒nīya॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | sā 'bra̭vīt | pra॒tīcyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā parā̭bhaviṣya॒ntīti̭ || 29 ||

yasyai॒va-ma॒gnirā̭dhī॒yate᳚ | pra॒tīcya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā parā̭bhavati || sā-'śṛ̭ṇot | de॒vā a॒gni-māda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | te᳚-'nvāhārya॒-paca̭na॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā̭hava॒nīya᳚m | sā-'bra̭vīt || 30 ||

prācyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyanti | pra॒jā-ntu na ve᳚thsyanta॒ iti̭ | yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | prācya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | pra॒jā-ntu na vi̭ndate || sā-'bra̭vī॒diḍā॒ manu᳚m | tathā॒ vā a॒ha-ntavā॒gni-mādhā᳚syāmi | yathā॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rja̭ni॒ṣyase᳚ || 31 ||

pratya॒smin ~lo॒ke sthā॒syasi̭ | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñje॒ṣyasīti̭ | gārha̭patya॒magra॒ āda̭dhāt | gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante | gārha̭patyenai॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpa॒śū-nprāja̭nayat | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | ti॒ryaṅṋ̇va॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke pratya̭tiṣṭhat | athā̭hava॒nīya᳚m | tenai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhya̭jayat || 32 ||

yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate | pratya॒smin ~lo॒ke ti̭ṣṭhati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || yasya॒ vā aya̭thādevatama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yasya̭ yathā deva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 33 ||

bhṛgṷ̄ṇā॒-ntvā-'ṅgi̭rasāṃ-vra~tapate vra॒tenā-da̭dhā॒mīti̭ bhṛgvaṅgi॒rasā॒māda̭ddhyāt | ā॒di॒tyānā᳚-ntvā de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mītya॒nyāsā॒-mbrāhma̭ṇīnā-mpra॒jānā᳚m | varṷṇasya tvā॒ rājño᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ rājñaḥ̭ | indra̭sya tvendri॒yeṇa̭ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rāja॒nya̭sya | mano᳚stvā grāma॒ṇyo᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ vaiśya̭sya | ṛ॒bhū॒ṇā-ntvā̭ de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rathakā॒rasya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tama॒gni-rādhī̭yate | na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 34 ||

(dhyā॒ya॒ti॒ - vai rātri॒ - ścāva̭rundhe - bhaviṣya॒ntītya̭ - bravī - jjani॒ṣyasḙ - 'jaya॒-d- vasī̭yā-nbhavati॒ - nava̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi

pra॒jāpa̭ti-rvā॒ca-ssa॒tya-ma̭paśyat | tenā॒gnimādha̭tta | tena॒ vai sa ā᳚rdhnot | bhūrbhuva॒-ssuva॒rityā̭ha | e॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyam | ya e॒tenā॒gni-mā̭dha॒tte | ṛ॒ddhnotye॒va | atho̭ sa॒tyaprā̭śūre॒va bha̭vati | atho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna̭bhi॒cara̭ti | stṛ॒ṇu॒ta e॒vaina᳚m || 35 ||

bhūrityā̭ha | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | bhuva॒ ityā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | suva॒rityā̭ha | su॒va॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || tri॒bhira॒kṣarai॒-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | sarvaiḥ᳚ pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m || 36 ||

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāyādhī̭yate | yadā̭hava॒nīyaḥ̭ | su॒va॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke vā॒ca-ssa॒tyagṃ sarva̭māpnoti || tri॒bhi-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m | a॒ṣṭau sampa̭dyante | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tamādha̭tte || 37 ||

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāyann | tābhyo॒ jyoti॒-ruda̭gṛhṇāt | ta-ñjyotiḥ॒ paśya̭ntīḥ pra॒jā a॒bhisa॒māva̭rtanta | u॒parī̭vā॒gni-mudgṛ̭hṇīyā-du॒ddharanṋ | jyoti̭re॒va paśya̭ntīḥ pra॒jā yaja̭māna-ma॒bhi-sa॒māva̭rtante || pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvayat | ta-tparā̭-'patat | tadaśvo̭-'bhavat | tadaśva̭syā-śva॒tvam || 38 ||

e॒ṣa vai pra॒jāpa̭tiḥ | yada॒gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyo-'śvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | svame॒va cakṣuḥ॒ paśya̭-npra॒jāpa̭ti॒-ranūdḙti || va॒jrī vā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate || puna॒rāva̭rtayati || 39 ||

ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate || nyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-makāmayata | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | tau vi॒bhāja॒-nnāśa̭knot | sośvaḥ̭ pūrva॒vāḍ-bhū॒tvā | prāñca॒-mpūrva॒muda̭vahat | ta-tpū᳚rva॒vāhaḥ̭ pūrvavā॒ṭ-tvam | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭vīryāve॒vainaṷ kurute || 40 ||

yadu॒paryṷpari॒ śiro॒ hare᳚t | prā॒ṇān vicchi̭ndyāt | a॒dho̭-'dha॒-śśiro̭ harati | prā॒ṇānā᳚-ṅgopī॒thāya̭ || iya॒tyagrḙ harati | atheya॒tyatheya̭ti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒mā-dha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ || 41 ||

tasya̭ tre॒dhā ma̭hi॒mānaṃ॒-vyau~̭hat | śāntyā॒ apra̭dāhāya | yat-tre॒dhā-'gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ ta-dvyṷ̄hati | śāntyā॒ apra̭dāhāya || puna॒rāva̭rtayati | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ sanda̭dhāti || pa॒śurvā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | e॒ṣa ru॒draḥ || 42 ||

yada॒gniḥ | yadaśva̭sya pa॒de᳚-'gni-mā̭da॒ddhyāt | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | ya-nnākra॒maye᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | pā॒rśva॒ta ākra̭mayet | yathā ''hi̭tasyā॒gne-raṅgā̭rā abhyava॒vartḙrann | ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti | na ru॒drāyāpi̭dadhāti || 43 ||

trīṇi̭ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati | vi॒rāja̭ e॒va vikrā᳚ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ vikra̭mate || a॒gnaye॒ pava̭mānāya | a॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | a॒gnaye॒ śuca̭ye | yada॒gnaye॒ pava̭mānāya ni॒rvapa̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | yada॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | pū॒ta e॒vāsmi̭-nna॒nnādya̭-ndadhāti | yada॒gnaye॒ śuca̭ye | bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti || 44 ||

(e॒na॒ - mā॒ha॒va॒nīyaṃ̭ - dhatte - 'śva॒tvaṃ - ~va̭rtayati - kuruta॒ - iti̭ -ru॒dro - da̭dhāti॒ - yada॒gnaye॒ śuca̭ya॒ eka̭-ñca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāśca

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tada॒gnirno-thsaha̭maśaknot | tat-tre॒dhā vinya̭dadhāt | pa॒śuṣu॒ tṛtī̭yam | a॒phsu tṛtī̭yam | ā॒di॒tye tṛtī̭yam || 45 ||

ta-dde॒vā vi॒jitya̭ | puna॒ravā̭ruruthsanta | te᳚-'gnaye॒ pava̭mānāya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | pa॒śavo॒ vā a॒gniḥ pava̭mānaḥ | yade॒va pa॒śuṣvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata | te᳚-'gnayḙ pāva॒kāya̭ | āpo॒ vā a॒gniḥ pā̭va॒kaḥ | yade॒vāphsvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || 46 ||

te᳚-'gnaye॒ śuca̭ye | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-śśuciḥ̭ | yade॒vādi॒tya āsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ta॒nuvo॒ vāvaitā a̭gnyā॒dheya̭sya | ā॒gne॒yo vā a॒ṣṭāka̭pālo 'gnyā॒dheya॒miti̭ | yatta-nni॒rvape᳚t | naitāni̭ | yathā॒-''tmā syāt || 47 ||

nāṅgā̭ni | tā॒dṛge॒va tat | yade॒tāni̭ ni॒rvape᳚t | na tam | yathā-'ṅgā̭ni॒ syuḥ | nātmā | tā॒dṛge॒va tat | u॒bhayā̭ni sa॒hani॒rupyā̭ṇi | ya॒jñasya̭ sātma॒tvāya̭ || u॒bhayaṃ॒-vā~ e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭māpyate || 48 ||

yo᳚-'gnimā̭dha॒tte | ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla॒- manu॒ nirva̭pet | ā॒di॒tya-ñca॒rum | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | tābhyā̭me॒vāsmā̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭- rundhe | ā॒di॒tyo bha̭vati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || dhe॒nvai vā e॒ta-dretaḥ̭ || 49 ||

yadājya᳚m | a॒na॒ḍuha̭staṇḍu॒lāḥ | mi॒thu॒name॒vāva̭-rundhe | ghṛ॒te bha̭vati | ya॒jñasyālū᳚kṣāntatvāya || ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prāśña̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || pa॒śavo॒ vā e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ṣa ru॒draḥ | yada॒gniḥ || 50 ||

yathsa॒dya e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yannānṷni॒rvape᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | dvā॒da॒śasu॒ rātrī॒ṣvanu॒ nirva̭pet | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai̭ ru॒dragṃ śa̭mayi॒tvā | pa॒śūnava̭ rundhe || yadeka̭-mekame॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t || 51 ||

yathā॒ trīṇyā॒vapa̭nāni pū॒raye᳚t | tā॒dṛktat | na pra॒jana̭na॒mucchigṃ̭ṣet | eka̭-nni॒rupya̭ | utta̭re॒ sama̭syet | tṛ॒tīya̭me॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati pra॒jana̭nāya | ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ranu॒ prajā̭yate | atho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚ntiḥ || ra॒tha॒ca॒kra-mprava̭rtayati | ma॒nu॒ṣya॒ra॒thenai॒va dḙvara॒tha-mpra॒tyava̭rohati || 52 ||

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ho॒ta॒vya̭-magniho॒trāṃ(3) naho̭ta॒vyā(3)miti̭ | ya-dyajṷṣā juhu॒yāt | aya̭thāpūrva॒māhṷtī juhuyāt | yanna jṷhu॒yāt | a॒gniḥ parā̭bhavet | tū॒ṣṇīme॒va ho̭ta॒vya᳚m | ya॒thā॒pū॒rva-māhṷtī ju॒hoti̭ | nāgniḥ parā̭bhavati || a॒gnīdhḙ dadāti || 53 ||

a॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti | u॒pa॒barha̭ṇa-ndadāti | rū॒pāṇā॒mava̭-ruddhyai | aśva̭-mbra॒hmaṇe᳚ | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | dhe॒nugṃ hotre᳚ | ā॒śiṣa̭ e॒vāva̭rundhe | a॒na॒ḍvāha̭-maddhva॒ryave᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭raddhva॒ryuḥ || 54 ||

vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭-rundhe | mi॒thu॒nau gāvaṷ dadāti | mi॒thu॒nasyāva̭-ruddhyai | vāso̭ dadāti | sa॒rva॒ de॒va॒tyaṃ̭-vai~ vāsaḥ̭ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti | ā dvā̭da॒śabhyo̭ dadāti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati | kāma̭mū॒rdhva-ndeya᳚m | apa̭rimita॒syāva̭-ruddhyai || 55 ||

(ā॒di॒tye tṛtī̭ya - ma॒phsvāsī॒-tta-ttenāvā̭rundhata॒ - syā - dā᳚pyate॒ - reto॒ - 'gni - reka̭meka me॒tāni̭ ha॒vigṃṣi̭ ni॒rvape᳚t - pra॒tyava̭rohati - dadātya - ddhva॒ryu--r deya॒ meka̭-ñca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ

gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya yaccha || vātaḥ̭ prā॒ṇastada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa̭ca || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vibhā̭hi | ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || 56 ||

a॒rkaścakṣu॒-stada॒sau sūrya॒stada॒yama॒gniḥ | sampri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | ya-ttḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-'gne॒ brahma̭ṇā || ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām || 57 ||

ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | sa॒mrāṭ cā̭bhi॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒bhūśca̭ pari॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | pra॒bhvī ca॒ prabhṷ̄tiśca | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi॒stvā ''da̭dhe || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒mu-ṅga̭ccha || 58 ||

(catṷṣpade - jinvatāṃ - ta॒nuva॒ strīṇi̭ ca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - etadbrāhmaṇaṃ

i॒me vā e॒te lo॒kā a॒gnayaḥ̭ | te yadavyā̭vṛttā ādhī॒yeranṋ | śo॒cayḙyu॒-ryaja̭mānam | gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam | a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | tenai॒vainā॒n vyāva̭rtayati | tathā॒ na śo̭cayanti॒ yaja̭mānam || ra॒tha॒nta॒ra-ma॒bhigā̭yate॒ gārha̭patya ādhī॒yamā̭ne | rātha̭ntaro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ || 59 ||

a॒sminne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | vā॒ma॒de॒vya-ma॒bhigā̭yata uddhri॒yamā̭ṇe | a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ vā̭made॒vyam | a॒ntari̭kṣa e॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | atho॒ śānti॒-rvai vā̭made॒vyam | śā॒ntame॒vaina̭-mpaśa॒vya̭muddha̭rate | bṛ॒hada॒bhigā̭yata āhava॒nīya̭ ādhī॒yamā̭ne | bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒kaḥ | a॒muṣmi̭nne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata || 60 ||

so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā parāṃ̭ait | taṃ-vā~̭rava॒ntīyḙnāvārayata |ta-dvā̭rava॒ntīya̭sya vāravantīya॒tvam | śyai॒tena̭ śye॒tī a̭kuruta |tacchyai॒tasya̭ śyaita॒tvam | ya-dvā̭rava॒ntīya̭-mabhi॒gāya̭te | vā॒ra॒yi॒tvaivaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | śyai॒tena̭ śye॒tī kṷrute || gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | saśī̭rṣāṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || 61 ||

upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭mati || ru॒dro vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | sa ā̭dhī॒yamā̭na īśva॒ro yaja̭mānasya pa॒śūn higṃsi̭toḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuva॒dityā̭ha | pa॒śubhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sampri̭ya-ṅkaroti | pa॒śū॒nā-mahigṃ̭sāyai || cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya ya॒cchetyā̭ha |ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam || 62 ||

saprā̭ṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa॒cetyā̭ha | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭ vīryāve॒vainaṷ kurute || ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | a॒rko vai de॒vānā॒manna᳚m || 63 ||

anna̭me॒vāva̭ rundhe || tena̭ me dīdi॒hītyā̭ha | sami̭ndha e॒vaina᳚m || ā॒na॒śe vyā̭naśa॒ iti॒ trirudi̭ṅgayati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || tat-tathā॒ na kā॒rya᳚m | vīṅgi̭ta॒ma pra̭tiṣṭhita॒-māda̭dhīta | u॒ddhṛtyai॒-vādhāyā̭-bhi॒mantriyaḥ̭ | avī᳚ṅgita-me॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca॒ yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuva॒-stābhi॒stvā ''da̭dha॒ ityā̭ha | e॒tā vā a॒gne-śśi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuva॒ stābhi̭ra॒mu-ṅga॒ccheti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyāt | tābhi̭re॒vaina॒-mparā̭bhāvayati || 64 ||

(lo॒ko̭ - 'sṛjataina॒ - mādha̭tte - 'nvāhārya॒paca̭naṃ - de॒vānā॒manna̭ - mena॒-mprati̭ṣṭhita॒mādha̭tte॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - brahmaudanam

śa॒mī॒ga॒rbhāda॒gni-mma̭nthati | e॒ṣā vā a॒gne-rya॒jñiyā̭ ta॒nūḥ | tāme॒vāsmai̭ janayati || adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā | sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒na-ma̭pacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ dhā॒tā cā᳚rya॒mā cā̭jāyetām | sā dvi॒tīya̭-mapacat || 65 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ mi॒traśca॒ varṷṇaścājāyetām | sā tṛ॒tīya̭-mapacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ agṃśa̭śca॒ bhaga̭ścājāyetām | sā ca̭tu॒rtha-ma̭pacat || 66 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ indra̭śca॒ viva̭svāgścā-jāyetām | bra॒hmau॒da॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti || prāśña̭nti brāhma॒ṇā o̭da॒nam || yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tena̭ sa॒midho॒-'bhyajyāda̭dhāti | u॒ccheṣa̭ṇā॒dvā adi̭tī॒ reto̭-'dhatta || 67 ||

u॒ccheṣa̭ṇāde॒va ta-dreto̭ dhatte || asthi॒ vā e॒tat | ya-thsa॒midhaḥ̭ | e॒ta-dretaḥ̭ | yadājya᳚m | yadājyḙna sa॒midho॒-'bhyajyā॒dadhā̭ti | asthye॒va ta-dreta̭si dadhāti || ti॒sra āda̭dhāti mithuna॒tvāya̭ || iya̭tī-rbhavanti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ || 68 ||

iya̭tī-rbhavanti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tāḥ | iya̭tī-rbhavanti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m | vī॒rya̭ sammitāḥ || ā॒rdrā bha̭vanti | ā॒rdrami̭va॒ hi retaḥ̭ si॒cyate᳚ || citri̭yasyāśva॒tthasyāda̭dhāti | ci॒trame॒va bha̭vati || ghṛ॒tava̭tībhi॒-rāda̭dhāti || 69 ||

e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | ya-dghṛ॒tam | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | atho॒ teja̭sā || gā॒ya॒trībhi̭-rbrāhma॒ṇasyāda̭ddhyāt | gā॒ya॒tracha̭ndā॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ | tri॒ṣṭugbhī̭-rāja॒nya̭sya | tri॒ṣṭu-pcha̭ndā॒ vai rā̭ja॒nyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || 70 ||

jaga̭tībhi॒-rvaiśya̭sya | jaga̭tī chandā॒ vai vaiśyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-ṅgo̭pāyet | saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ hi reto̭ hi॒taṃ-va~rdha̭te || ya-dyḙnagṃ saṃva~thsa॒re nopa॒name᳚t | sa॒midhaḥ॒ puna॒rāda̭ddhyāt | reta̭ e॒va taddhi॒taṃ-va~rdha̭mānameti || na mā॒gṃ॒sa-ma̭śñīyāt | na striya॒mupḙyāt || 71 ||

ya-nmā॒gṃ॒sa-ma̭śñī॒yāt | yathstriya̭-mupe॒yāt | nirvī᳚rya-ssyāt | naina̭ma॒gni-rupa̭namet || śva ā̭dhā॒syamā̭no brahmauda॒na-mpa̭cati | ā॒di॒tyā vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | te vā i॒to yanta॒-mprati̭nudante | e॒te khalu॒ vāvādi॒tyāḥ | ya-dbrā᳚hma॒ṇāḥ | taire॒va sa॒tva-ṅga̭cchati || 72 ||

naina॒-mprati̭nudante || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kvā̭ saḥ | a॒gniḥ kā॒ryaḥ̭ | yo᳚-'smai pra॒jā-mpa॒śū-npra̭ja॒naya॒tīti̭ | śalkai॒stāgṃ rātri̭ma॒gni-mi̭ndhīta | tasmi̭-nnupavyu॒ṣama॒raṇī॒ niṣṭa̭pet | yatha̭rṣa॒bhāya̭ vāśi॒tā nyā̭vicchā॒yati̭ | tā॒dṛge॒va tat || a॒po॒dūhya॒ bhasmā॒gni-mma̭nthati || 73 ||

saiva sā-'gne-ssanta̭tiḥ || ta-mma̭thi॒tvā prāñca॒muddha̭rati | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dreto̭ hi॒ta-mpraja̭nayati || anā̭hita॒-stasyā॒gni-rityā̭huḥ | ya-ssa॒midho-'nā̭dhāyā॒gni-mā̭dha॒tta iti̭ | tā-ssaṃ̭va~thsa॒re pu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒rāde॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || yadi̭ saṃva~thsa॒re 'nāda॒ddhyāt | dvā॒da॒śyā᳚-mpu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒vāsyāhi̭tā bhavanti || yadi̭ dvāda॒śyā᳚-nnāda॒ddhyāt | trya॒he pu॒rastā॒dāda̭ddhyāt | āhi̭tā e॒vāsya̭ bhavanti || 74 ||

(dvi॒tīya̭mapacac - catu॒rthama̭paca॒ - dadi̭tī॒ reto̭-'dhatta॒ - sammi̭tā -

ghṛ॒tava̭tībhi॒rāda̭dhāti - rāja॒nyaḥ̭ svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvā - yḙyā-d- gacchati - manthati॒ - rātra̭ya śca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - pañcāgnyādhānam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | sa ri̭ricā॒no̭-'manyata | sa tapo̭-'tapyata | sa ā॒tman vī॒rya̭-mapaśyat | tada̭vardhata | tada̭smā॒-thsaha̭so॒rdhva-ma̭sṛjyata | sā vi॒rāḍa̭bhavat | tā-ndḙvāsu॒rā vya̭gṛhṇata | so᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭tiḥ | mama॒ vā e॒ṣā || 75 ||

dohā̭ e॒va yu॒ṣmāka॒miti̭ || sā tataḥ॒ prācyuda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā dvi॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā tṛ॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yeti̭ || 76 ||

sā ca̭tu॒rtha-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā pa̭ñca॒ma-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yeti̭ | a॒gnīn vāva sā tān vya̭kramata | tā-npra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atho̭ pa॒ṅktime॒va || pa॒ṅktirvā e॒ṣā brā᳚hma॒ṇe pravi̭ṣṭā || 77 ||

tāmā॒tmano-'dhi॒ nirmi̭mīte | yada॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | tasmā̭-de॒tāva̭nto॒-'gnaya॒ ādhī̭yante | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇoti || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | anna̭me॒vai tena̭ spṛṇoti | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | pra॒jāme॒vaitena̭ spṛṇoti | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yetyā̭ha || 78 ||

pa॒śūne॒vaitena̭ spṛṇoti | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | sa॒bhāme॒vaitenè᳚ndri॒yagg spṛ̭ṇoti | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yetyā̭ha | mantra̭me॒vai tena॒ śriyagg̭ spṛṇoti || yada̭nvāhārya॒-paca̭ne-'nvāhā॒rya̭-mpaca̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | ya-dgārha̭patya॒ ājya̭madhi॒śraya̭nti॒ sampatnī᳚ryā॒jaya̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭hava॒nīye॒ juhva̭ti || 79 ||

tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yathsa॒bhāyāṃ᳚-vi~॒jaya̭nte | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | tathā᳚-'sya॒ sarve᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā॒ ādhī̭yante || pra॒va॒sa॒tha-me॒ṣyanne॒va-mupa̭tiṣṭhe॒-taika̭mekam | yathā᳚ brāhma॒ṇāya̭ gṛhevā॒sinḙ pari॒dāya̭ gṛ॒hāneti̭ | tā॒dṛge॒va tat || puna̭rā॒ga-tyopa̭tiṣṭhate | sā bhā̭geyame॒vaiṣā॒-ntat | sā tata̭ ū॒rdhvā-''ro̭hat | sā ro̭hi॒ṇya̭bhavat | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | ro॒hi॒ṇyā-ma॒gni-māda̭dhīta | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | ṛ॒ddhnotyḙnena || 80 ||

(e॒ṣā - pa॒śūnmḙ gopā॒yeti॒ - pravi̭ṣṭā -

pa॒śūnmḙ gopā॒yetyā̭ha॒ - juhva̭ti - tiṣṭhate sa॒pta ca̭) (a. 10)

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - kṛtti̭kā॒ - sūddha̭nti - dvāda॒śasṷ - pra॒jāpa̭ti-rvā॒co - dḙvāsu॒rāstada॒gnirno-d- gha॒rma-śśira̭ - i॒me vai - śa̭mīga॒rbhāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssa ri̭ricā॒na-ssatapa॒-ssa ā॒tman vī॒rya̭-ndaśa̭ )

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - tau di॒vyā - vatho̭ śa॒tvāṃya~॒ - prācyḙṣāṃ॒ - ~yadu॒paryṷpari॒ - ya-thsa॒dyaḥ - so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā - jaga̭tībhi॒ raśī̭tiḥ)

(brahma॒ sandha̭tta - mṛ॒ddhnotyḙnena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठकः - अग्न्याधेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । क्ष॒त्रग्ं सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । इष॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । ऊर्ज॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । र॒यिग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । पुष्टि॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प्र॒जाग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे॑ जिन्वतम् ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ शुक्र॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ 1 ॥

सु॒वीराः᳚ प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा ॥स॒ज॒ङ्ग्मा॒नौ दि॒व आ पृ॑थि॒व्या-ऽऽयुः॑ । सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । प्रा॒णग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । अ॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ 2 ॥

व्या॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । चक्षु॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । श्रोत्र॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । मन॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । वाच॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ आयुः॑ स्थ॒ आयु॑र्मे धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । प्रा॒ण-स्स्थः॑ प्रा॒ण-म्मे॑ धत्तम् । प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् ॥ 3 ॥

प्रा॒णं-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । चक्षुः॑ स्थ॒श्चक्षु॑र्मे धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । श्रोत्रग्ग्॑ स्थ॒-श्श्रोत्र॑-म्मे धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । तौ दे॑वौ शुक्रामन्थिनौ ।क॒ल्पय॑त॒-न्दैवी॒र्विशः॑ । क॒ल्पय॑त॒-म्मानु॑षीः ॥ 4 ॥

इष॒-मूर्ज॑म॒स्मासु॑ धत्तम् । प्रा॒णा-न्प॒शुषु॑ । प्र॒जा-म्मयि॑ च॒ यज॑माने च ॥ निर॑स्त॒-श्शण्डः॑ । निर॑स्तो॒ मर्कः॑ ॥ अप॑नुत्तौ॒ शण्डा॒मर्कौ॑ स॒हामुना᳚ ॥ शु॒क्रस्य॑ स॒मिद॑सि । म॒न्थिनः॑ स॒मिद॑सि ॥ स प्र॑थ॒म-स्सङ्कृ॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा । स प्र॑थ॒मो मि॒त्रो वरु॑णो अ॒ग्निः । स प्र॑थ॒मो बृह॒स्पति॑श्चिकि॒त्वान् । तस्मा॒ इन्द्रा॑य सु॒तमाजु॑होमि ॥ 5 ॥

(न॒य॒ - न्त्व॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्तं॒ त-म्मे॑ जिन्वतं - प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तं॒ - मानु॑षी--र् अ॒ग्नि-र्द्वे च॑) (अ. 1)

ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-न्तत् । इष॒मूर्जग्ं॑ र॒यि-म्पुष्टि॑-म्प्र॒जा-न्ताम् । प॒शु-न्तान् । सन्ध॑त्त॒-न्तत् । प्रा॒णम॑पा॒नं-व्याँ॒न-न्तम् । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मन॒स्तत् । वाच॒-न्ताम् । इ॒षादि॒पञ्च॑के॒ वाच॒-न्ता-म्मे᳚ । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे᳚ । प्रा॒णादि॒त्रित॑ये॒ त-म्मे᳚ । अ॒न्यत्र॒ तन्मे᳚ । )

कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-माद॑धीत । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्नक्ष॑त्रम् । य-त्कृत्ति॑काः । स्वाया॑मे॒वैन॑-न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति ॥ मुखं॒-वाँ ए॒तन्नक्ष॑त्राणाम् । य-त्कृत्ति॑काः । यः कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति ॥ अथो॒ खलु॑ ॥ 6 ॥

अ॒ग्नि॒-न॒क्ष॒त्रमित्य-प॑चायन्ति । गृ॒हानःअ॒ दाहु॑को भवति ॥ प्र॒जाप॑ती रोहि॒ण्या-म॒ग्नि-म॑सृजत । त-न्दे॒वा रो॑हि॒ण्या-माद॑धत । ततो॒ वै ते सर्वा॒-न्रोहा॑नरोहन्न् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । यो रो॑हि॒ण्या-म॒ग्निमा॑ध॒त्ते । ऋ॒ध्नोत्ये॒व । सर्वा॒-न्रोहा᳚न्-रोहति ॥ दे॒वा वै भ॒द्रा-स्सन्तो॒-ऽग्नि-माधि॑थ्सन्त ॥ 7 ॥

तेषा॒मना॑हितो॒ ऽग्निरासी᳚त् । अथै᳚भ्यो वा॒मं-वँस्वपा᳚क्रामत् । ते पुन॑र्वस्वो॒राद॑धत । ततो॒ वै तान् वा॒मं-वँसू॒पाव॑र्तत । यः पु॒रा भ॒द्र-स्सम्पापी॑या॒-न्थ्स्यात् । स पुन॑र्वस्वो-र॒ग्नि-माद॑धीत । पुन॑रे॒वैनं॑-वाँ॒मं-वँसू॒पाव॑र्तते । भ॒द्रो भ॑वति ॥ यः का॒मये॑त॒ दान॑कामा मे प्र॒जा-स्स्यु॒रिति॑ । स पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्नि-माद॑धीत ॥ 8 ॥

अ॒र्य॒म्णो वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । अ॒र्य॒मेति॒ तमा॑हु॒र्यो ददा॑ति । दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति ॥ यः का॒मये॑त भ॒गी स्या॒मिति॑ । स उत्त॑रयोः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । भग॑स्य॒ वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । भ॒ग्ये॑व भ॑वति ॥ का॒ल॒क॒ञ्जा वै नामासु॑रा आसन्न् ॥ 9 ॥

ते सु॑व॒र्गाय॑ लो॒काया॒ग्नि-म॑चिन्वत । पुरु॑ष॒ इष्ट॑का॒-मुपा॑दधा॒त्-पुरु॑ष॒ इष्ट॑काम् । स इन्द्रो᳚ ब्राह्म॒णो ब्रुवा॑ण॒ इष्ट॑का॒मुपा॑धत्त । ए॒षा मे॑ चि॒त्रा नामेति॑ । ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमाप्रारो॑हन्न् । स इन्द्र॒ इष्ट॑का॒मावृ॑हत् । ते-ऽवा॑कीर्यन्त । ये॑-ऽवाकी᳚र्यन्त । त ऊर्णा॒वभ॑यो-ऽभवन्न् । द्वावुद॑पतताम् ॥ 10 ॥

तौ दि॒व्यौ श्वाना॑वभवताम् । यो भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्यात् । स चि॒त्राया॑-म॒ग्नि-माद॑धीत । अ॒व॒कीर्यै॒व भ्रातृ॑व्यान् । ओजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्-ध॑त्ते ॥ व॒सन्ता᳚ ब्राह्म॒णो᳚ ऽग्निमाद॑धीत । व॒स॒न्तो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑-मृ॒तावा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति । मुखं॒-वाँ ए॒तदृ॑तू॒नाम् ॥ 11 ॥

य-द्व॑स॒न्तः । यो व॒सन्ता॒-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति । अथो॒ योनि॑मन्तमे॒वैन॒-म्प्रजा॑त॒माध॑त्ते । ग्री॒ष्मे रा॑ज॒न्य॑ आद॑धीत । ग्री॒ष्मो वै रा॑ज॒न्य॑स्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । इ॒न्द्रि॒या॒वी भ॑वति । श॒रदि॒ वैश्य॒ आद॑धीत । श॒रद्वै वैश्य॑स्य॒र्तुः ॥ 12 ॥

स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति ॥ न पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । ए॒षा वै ज॑घ॒न्या॑ रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । पृ॒ष्टि॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । पापी॑यान्-भवति । उत्त॑रयो॒राद॑धीत । ए॒षा वै प्र॑थ॒मा रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । मु॒ख॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । वसी॑या-न्भवति ॥ अथो॒ खलु॑ । य॒दैवैनं॑-यँ॒ज्ञ उ॑प॒नमे᳚त् । अथाद॑धीत । सैवास्यर्धिः॑ ॥ 13 ॥

(खल्वा॑ - धिथ्सन्त॒ - फल्गु॑न्योर॒ग्निमाद॑धीता - सन् - नपतता - मतू॒नां - ँवैश्य॑स्य॒र्तु - रुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी॒ षट् च॑) (अ. 2)

उद्ध॑न्ति । यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तदप॑ हन्ति ॥ अ॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै᳚ ॥ सिक॑ता॒ निव॑पति । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पम् । रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑-रुन्धे ॥ ऊषा॒-न्निव॑पति । पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नम् । यदूषाः᳚ ॥ 14 ॥

पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ ऽग्निमाध॑त्ते । अथो॑ स॒ञ्ज्ञान॑ ए॒व । स॒-ञ्ज्ञान॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्प॑शू॒नाम् । यदूषाः᳚ ॥ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हास्ता᳚म् । ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूताम् । अस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॑ । यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒स्या-म॑दधात् । त ऊषा॑ अभवन्न् ॥ 15 ॥

यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒मुष्या॑-मदधात् । तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णम् । ऊषा᳚न्नि॒वप॑न्न॒दो द्ध्या॑येत् । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्निमाध॑त्ते ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । आ॒खू रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑शत् । स ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णः पृ॑थि॒वीमनु॒ सम॑चरत् । तदा॑खुकरी॒ष-म॑भवत् ॥ 16 ॥

यदा॑खुकरी॒षग्ं स॑भां॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ऊर्जं॒-वाँ ए॒तग्ं रस॑-म्पृथि॒व्या उ॑प॒दीका॒ उद्दि॑हन्ति । य-द्व॒ल्मीक᳚म् । य-द्व॑ल्मीकव॒पा स॑भां॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒व रस॑-म्पृथि॒व्या अव॑रुन्धे । अथो॒ श्रोत्र॑मे॒व । श्रोत्र॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्याः । य-द्व॒ल्मीकः॑ ॥ 17 ॥

अब॑धिरो भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तासा॒मन्न॒-मुपा᳚क्षीयत । ताभ्य॒-स्सूद॒मुप॒ प्राभि॑नत् । ततो॒ वै तासा॒मन्न॒-न्नाक्षी॑यत । यस्य॒ सूदः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । नास्य॑ गृ॒हे-ऽन्न॑-ङ्क्षीयते ॥ आपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सीत् । तेन॑ प्र॒जाप॑तिरश्राम्यत् ॥ 18 ॥

क॒थमि॒दग्ग् स्या॒दिति॑ । सो॑-ऽपश्य-त्पुष्करप॒र्ण-न्तिष्ठ॑त् । सो॑-ऽमन्यत । अस्ति॒ वै तत् । यस्मि॑-न्नि॒दमधि॒ तिष्ठ॒तीति॑ । स व॑रा॒हो रू॒प-ङ्कृ॒त्वोप॒न्य॑मज्जत् । स पृ॑थि॒वीम॒ध आ᳚र्च्छत् । तस्या॑ उप॒हत्योद॑मज्जत् । त-त्पु॑ष्करप॒र्णे᳚ ऽप्रथयत् । यदप्र॑थयत् ॥ 19 ॥

त-त्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थिवि॒त्वम् । अभू॒द्वा इ॒दमिति॑ । तद्भूम्यै॑ भूमि॒त्वम् । ता-न्दिशो-ऽनु॒ वात॒-स्सम॑वहत् । ताग्ं शर्क॑राभिरदृग्ं हत् । शं-वैँ नो॑-ऽभू॒दिति॑ । तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वम् । य-द्व॑रा॒हवि॑हतग्ं सम्भा॒रो भव॑ति । अ॒स्यामे॒वा-छ॑म्बट्कारम॒ग्नि-माध॑त्ते । शर्क॑रा भवन्ति॒ धृत्यै᳚ ॥ 20 ॥

अथो॑ श॒त्वांयँ॑ ॥ सरे॑ता अ॒ग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । आपो॒ वरु॑णस्य॒ पत्न॑य आसन्न् । ता अ॒ग्निर॒भ्य॑द्ध्यायत् । ता-स्सम॑भवत् । तस्य॒ रेतः॒ परा॑-ऽपतत् । तद्धिर॑ण्य-मभवत् । यद्धिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ति । सरे॑तसमे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ पुरु॑ष॒ इन्वै स्वा-द्रेत॑सो बीभथ्सत॒ इत्या॑हुः ॥ 21 ॥

उ॒त्त॒र॒त उपा᳚स्य॒त्य-बी॑भथ्सायै ॥ अति॒ प्रय॑च्छति । आर्ति॑मे॒वाति॒ प्रय॑च्छति ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । सो᳚-ऽश्व॒त्थे सं॑वँथ्स॒र-म॑तिष्ठत् । तद॑श्व॒त्थस्या᳚-श्वत्थ॒त्वम् । यदाश्व॑त्थ-स्सम्भा॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑-रुन्धे ॥ 22 ॥

दे॒वा वा ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त । तत॑ उदु॒म्बर॒ उद॑तिष्ठत् । ऊर्ग्वा उ॑दु॒म्बरः॑ । यदौदु॑म्बर-स्सम्भा॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒वाव॑-रुन्धे ॥ तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसीत् । त-ङ्गा॑य॒त्र्याह॑रत् । तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत । तत्प॒र्णो॑ ऽभवत् । त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वम् ॥ 23 ॥

यस्य॑ पर्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । सो॒म॒पी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त । त-त्प॒र्ण उपा॑शृणोत् । सु॒श्रवा॒ वै नाम॑ । य-त्प॑र्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ । तग्ं श॒म्या॑-ऽशमयत् ॥ 24 ॥

तच्छ॒म्यै॑ शमि॒त्वम् । यच्छ॑मी॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ अ॒ग्ने-स्सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्च्छत् । य-द्वैक॑ङ्कत-स्सम्भा॒रो भव॑ति । भा ए॒वाव॑रुन्धे ॥ सहृ॑दयो॒ ऽग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । म॒रुतो॒-ऽद्भिर॒ग्नि-म॑तमयन्न् । तस्य॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन्न् । सा-ऽशनि॑रभवत् । यद॒शनि॑हतस्य वृ॒क्षस्य॑ सम्भा॒रो भव॑ति ।सहृ॑दय-मे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ 25 ॥

(ऊषा॑ - अभवन् - नभव-द्- व॒ल्मीक्रो᳚ - ऽश्राम्य॒ - दप्र॑थय॒ - द्धृत्यै॑ - बीभथ्सत॒ इत्या॑हु - रुन्धे - पर्ण॒त्व - म॑शमयद - च्छिन्द॒ग्ग्॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 3)

द्वा॒द॒शसु॑ विक्रा॒मेष्व॒ग्निमाद॑धीत । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रा-दे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ य-द्द्वा॑द॒शसु॑ विक्रा॒मे-ष्वा॒दधी॑त । परि॑मित॒मव॑रुन्धीत । चक्षु॑-र्निमित॒ आद॑धीत । इय॒-द्द्वाद॑श विक्रा॒मा(3) इति॑ । परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑रुन्धे ॥ अनृ॑तं॒-वैँ वा॒चा व॑दति । अनृ॑त॒-म्मन॑सा द्ध्यायति ॥ 26 ॥

चक्षु॒-र्वै स॒त्यम् । अद्रा(3)गित्या॑ह । अद॑र्श॒मिति॑ । त-थ्स॒त्यम् । यश्चक्षु॑-र्निमिते॒-ऽग्नि-मा॑ध॒त्ते । स॒त्य ए॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ तस्मा॒दाहि॑ताग्नि॒र्नानृ॑तं-वँदेत् । नास्य॑ ब्राह्म॒णो-ऽना᳚श्वा-न्गृ॒हे व॑सेत् । स॒त्ये ह्य॑स्या॒ग्निराहि॑तः ॥ आ॒ग्ने॒यी वै रात्रिः॑ ॥ 27 ॥

आ॒ग्ने॒याः प॒शवः॑ । ऐ॒न्द्रमहः॑ । नक्त॒-ङ्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒शूने॒वाव॑-रुन्धे । दिवा॑-ऽऽहव॒नीय᳚म् । इ॒न्द्रि॒यमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ अ॒र्धोदि॑ते॒ सूर्य॑ आहव॒नीय॒-माद॑धाति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒के प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । अथो॑ भू॒त-ञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चा-व॑रुन्धे ॥ 28 ॥

इडा॒ वै मा॑न॒वी य॑ज्ञानूका॒शिन्या॑सीत् । सा-ऽशृ॑णोत् । असु॑रा अ॒ग्निमाद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । त आ॑हव॒नीय॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । सा ऽब्र॑वीत् । प्र॒तीच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा परा॑भविष्य॒न्तीति॑ ॥ 29 ॥

यस्यै॒व-म॒ग्निरा॑धी॒यते᳚ । प्र॒तीच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा परा॑भवति ॥ सा-ऽशृ॑णोत् । दे॒वा अ॒ग्नि-माद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । ते᳚-ऽन्वाहार्य॒-पच॑न॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । सा-ऽब्र॑वीत् ॥ 30 ॥

प्राच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यन्ति । प्र॒जा-न्तु न वे᳚थ्स्यन्त॒ इति॑ । यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्राच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । प्र॒जा-न्तु न वि॑न्दते ॥ सा-ऽब्र॑वी॒दिडा॒ मनु᳚म् । तथा॒ वा अ॒ह-न्तवा॒ग्नि-माधा᳚स्यामि । यथा॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्ज॑नि॒ष्यसे᳚ ॥ 31 ॥

प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के स्था॒स्यसि॑ । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्जे॒ष्यसीति॑ । गार्ह॑पत्य॒मग्र॒ आद॑धात् । गार्ह॑पत्यं॒-वाँ अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते । गार्ह॑पत्येनै॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्राज॑नयत् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । ति॒र्यङ्ङ्॑व॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रत्य॑तिष्ठत् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । तेनै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म॒भ्य॑जयत् ॥ 32 ॥

यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते । प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के ति॑ष्ठति । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ यस्य॒ वा अय॑थादेवतम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यस्य॑ यथा देव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 33 ॥

भृगू॑णा॒-न्त्वा-ऽङ्गि॑रसां-व्रँतपते व्र॒तेना-द॑धा॒मीति॑ भृग्वङ्गि॒रसा॒माद॑द्ध्यात् । आ॒दि॒त्याना᳚-न्त्वा दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीत्य॒न्यासा॒-म्ब्राह्म॑णीना-म्प्र॒जाना᳚म् । वरु॑णस्य त्वा॒ राज्ञो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ राज्ञः॑ । इन्द्र॑स्य त्वेन्द्रि॒येण॑ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ राज॒न्य॑स्य । मनो᳚स्त्वा ग्राम॒ण्यो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ वैश्य॑स्य । ऋ॒भू॒णा-न्त्वा॑ दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ रथका॒रस्य॑ । य॒था॒ दे॒व॒तम॒ग्नि-राधी॑यते । न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 34 ॥

(ध्या॒य॒ति॒ - वै रात्रि॒ - श्चाव॑रुन्धे - भविष्य॒न्तीत्य॑ - ब्रवी - ज्जनि॒ष्यसे॑ - ऽजय॒-द्- वसी॑या-न्भवति॒ - नव॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तत्र पवमानहबींषि

प्र॒जाप॑ति-र्वा॒च-स्स॒त्य-म॑पश्यत् । तेना॒ग्निमाध॑त्त । तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नोत् । भूर्भुव॒-स्सुव॒रित्या॑ह । ए॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यम् । य ए॒तेना॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व । अथो॑ स॒त्यप्रा॑शूरे॒व भ॑वति । अथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॑भि॒चर॑ति । स्तृ॒णु॒त ए॒वैन᳚म् ॥ 35 ॥

भूरित्या॑ह । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । भुव॒ इत्या॑ह । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । सुव॒रित्या॑ह । सु॒व॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ त्रि॒भिर॒क्षरै॒-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । सर्वैः᳚ प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् ॥ 36 ॥

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒कायाधी॑यते । यदा॑हव॒नीयः॑ । सु॒व॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के वा॒च-स्स॒त्यग्ं सर्व॑माप्नोति ॥ त्रि॒भि-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् । अ॒ष्टौ सम्प॑द्यन्ते । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तमाध॑त्ते ॥ 37 ॥

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीरायन्न् । ताभ्यो॒ ज्योति॒-रुद॑गृह्णात् । त-ञ्ज्योतिः॒ पश्य॑न्तीः प्र॒जा अ॒भिस॒माव॑र्तन्त । उ॒परी॑वा॒ग्नि-मुद्गृ॑ह्णीया-दु॒द्धरन्न्॑ । ज्योति॑रे॒व पश्य॑न्तीः प्र॒जा यज॑मान-म॒भि-स॒माव॑र्तन्ते ॥ प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वयत् । त-त्परा॑-ऽपतत् । तदश्वो॑-ऽभवत् । तदश्व॑स्या-श्व॒त्वम् ॥ 38 ॥

ए॒ष वै प्र॒जाप॑तिः । यद॒ग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्यो-ऽश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । स्वमे॒व चक्षुः॒ पश्य॑-न्प्र॒जाप॑ति॒-रनूदे॑ति ॥ व॒ज्री वा ए॒षः । यदश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते ॥ पुन॒राव॑र्तयति ॥ 39 ॥

ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ॥ न्या॑हव॒नीयो॒ गार्ह॑पत्य-मकामयत । नि गार्ह॑पत्य आहव॒नीय᳚म् । तौ वि॒भाज॒-न्नाश॑क्नोत् । सोश्वः॑ पूर्व॒वाड्-भू॒त्वा । प्राञ्च॒-म्पूर्व॒मुद॑वहत् । त-त्पू᳚र्व॒वाहः॑ पूर्ववा॒ट्-त्वम् । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ 40 ॥

यदु॒पर्यु॑परि॒ शिरो॒ हरे᳚त् । प्रा॒णान् विच्छि॑न्द्यात् । अ॒धो॑-ऽध॒-श्शिरो॑ हरति । प्रा॒णाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॑ ॥ इय॒त्यग्रे॑ हरति । अथेय॒त्यथेय॑ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒मा-ध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ ॥ 41 ॥

तस्य॑ त्रे॒धा म॑हि॒मानं॒-व्यौँ॑हत् । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय । यत्-त्रे॒धा-ऽग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ त-द्व्यू॑हति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ पुन॒राव॑र्तयति । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ सन्द॑धाति ॥ प॒शुर्वा ए॒षः । यदश्वः॑ । ए॒ष रु॒द्रः ॥ 42 ॥

यद॒ग्निः । यदश्व॑स्य प॒दे᳚-ऽग्नि-मा॑द॒द्ध्यात् । रु॒द्राय॑ प॒शू-नपि॑दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । य-न्नाक्र॒मये᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । पा॒र्श्व॒त आक्र॑मयेत् । यथा ऽऽहि॑तस्या॒ग्ने-रङ्गा॑रा अभ्यव॒वर्ते॑रन्न् । अव॑रुद्धा अस्य प॒शवो॒ भव॑न्ति । न रु॒द्रायापि॑दधाति ॥ 43 ॥

त्रीणि॑ ह॒वीग्ंषि॒ निर्व॑पति । वि॒राज॑ ए॒व विक्रा᳚न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ विक्र॑मते ॥ अ॒ग्नये॒ पव॑मानाय । अ॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । अ॒ग्नये॒ शुच॑ये । यद॒ग्नये॒ पव॑मानाय नि॒र्वप॑ति । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । यद॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । पू॒त ए॒वास्मि॑-न्न॒न्नाद्य॑-न्दधाति । यद॒ग्नये॒ शुच॑ये । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति ॥ 44 ॥

(ए॒न॒ - मा॒ह॒व॒नीयं॑ - धत्ते - ऽश्व॒त्वं - ँव॑र्तयति - कुरुत॒ - इति॑ -रु॒द्रो - द॑धाति॒ - यद॒ग्नये॒ शुच॑य॒ एक॑-ञ्च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - पवमानहविर्विस्तारः, हविरन्तराणि, दक्षिणाश्च

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नौ वा॒मं-वँसु॒ स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तद॒ग्निर्नो-थ्सह॑मशक्नोत् । तत्-त्रे॒धा विन्य॑दधात् । प॒शुषु॒ तृती॑यम् । अ॒फ्सु तृती॑यम् । आ॒दि॒त्ये तृती॑यम् ॥ 45 ॥

त-द्दे॒वा वि॒जित्य॑ । पुन॒रवा॑रुरुथ्सन्त । ते᳚-ऽग्नये॒ पव॑मानाय पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । प॒शवो॒ वा अ॒ग्निः पव॑मानः । यदे॒व प॒शुष्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत । ते᳚-ऽग्नये॑ पाव॒काय॑ । आपो॒ वा अ॒ग्निः पा॑व॒कः । यदे॒वाफ्स्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ 46 ॥

ते᳚-ऽग्नये॒ शुच॑ये । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-श्शुचिः॑ । यदे॒वादि॒त्य आसी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । त॒नुवो॒ वावैता अ॑ग्न्या॒धेय॑स्य । आ॒ग्ने॒यो वा अ॒ष्टाक॑पालो ऽग्न्या॒धेय॒मिति॑ । यत्त-न्नि॒र्वपे᳚त् । नैतानि॑ । यथा॒-ऽऽत्मा स्यात् ॥ 47 ॥

नाङ्गा॑नि । ता॒दृगे॒व तत् । यदे॒तानि॑ नि॒र्वपे᳚त् । न तम् । यथा-ऽङ्गा॑नि॒ स्युः । नात्मा । ता॒दृगे॒व तत् । उ॒भया॑नि स॒हनि॒रुप्या॑णि । य॒ज्ञस्य॑ सात्म॒त्वाय॑ ॥ उ॒भयं॒-वाँ ए॒तस्ये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑माप्यते ॥ 48 ॥

यो᳚-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल॒- मनु॒ निर्व॑पेत् । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रुम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ताभ्या॑मे॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑- रुन्धे । आ॒दि॒त्यो भ॑वति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ धे॒न्वै वा ए॒त-द्रेतः॑ ॥ 49 ॥

यदाज्य᳚म् । अ॒न॒डुह॑स्तण्डु॒लाः । मि॒थु॒नमे॒वाव॑-रुन्धे । घृ॒ते भ॑वति । य॒ज्ञस्यालू᳚क्षान्तत्वाय ॥ च॒त्वार॑ आर्षे॒याः प्राश्ञ॑न्ति । दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ प॒शवो॒ वा ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒ष रु॒द्रः । यद॒ग्निः ॥ 50 ॥

यथ्स॒द्य ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् । रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । यन्नानु॑नि॒र्वपे᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । द्वा॒द॒शसु॒ रात्री॒ष्वनु॒ निर्व॑पेत् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै॑ रु॒द्रग्ं श॑मयि॒त्वा । प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ यदेक॑-मेकमे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् ॥ 51 ॥

यथा॒ त्रीण्या॒वप॑नानि पू॒रये᳚त् । ता॒दृक्तत् । न प्र॒जन॑न॒मुच्छिग्ं॑षेत् । एक॑-न्नि॒रुप्य॑ । उत्त॑रे॒ सम॑स्येत् । तृ॒तीय॑मे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति प्र॒जन॑नाय । त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रनु॒ प्रजा॑यते । अथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्तिः ॥ र॒थ॒च॒क्र-म्प्रव॑र्तयति । म॒नु॒ष्य॒र॒थेनै॒व दे॑वर॒थ-म्प्र॒त्यव॑रोहति ॥ 52 ॥

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । हो॒त॒व्य॑-मग्निहो॒त्रां(3) नहो॑त॒व्या(3)मिति॑ । य-द्यजु॑षा जुहु॒यात् । अय॑थापूर्व॒माहु॑ती जुहुयात् । यन्न जु॑हु॒यात् । अ॒ग्निः परा॑भवेत् । तू॒ष्णीमे॒व हो॑त॒व्य᳚म् । य॒था॒पू॒र्व-माहु॑ती जु॒होति॑ । नाग्निः परा॑भवति ॥ अ॒ग्नीधे॑ ददाति ॥ 53 ॥

अ॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति । उ॒प॒बर्ह॑ण-न्ददाति । रू॒पाणा॒मव॑-रुद्ध्यै । अश्व॑-म्ब्र॒ह्मणे᳚ । इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑-रुन्धे । धे॒नुग्ं होत्रे᳚ । आ॒शिष॑ ए॒वाव॑रुन्धे । अ॒न॒ड्वाह॑-मद्ध्व॒र्यवे᳚ । वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान् । वह्नि॑रद्ध्व॒र्युः ॥ 54 ॥

वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्याव॑-रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॑ ददाति । मि॒थु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै । वासो॑ ददाति । स॒र्व॒ दे॒व॒त्यं॑-वैँ वासः॑ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति । आ द्वा॑द॒शभ्यो॑ ददाति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति । काम॑मू॒र्ध्व-न्देय᳚म् । अप॑रिमित॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ 55 ॥

(आ॒दि॒त्ये तृती॑य - म॒फ्स्वासी॒-त्त-त्तेनावा॑रुन्धत॒ - स्या - दा᳚प्यते॒ - रेतो॒ - ऽग्नि - रेक॑मेक मे॒तानि॑ ह॒विग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् - प्र॒त्यव॑रोहति - ददात्य - द्ध्व॒र्यु--र् देय॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - आधानमन्त्राः

घ॒र्म-श्शिर॒स्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय यच्छ ॥ वातः॑ प्रा॒णस्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॑च ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ विभा॑हि । ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ 56 ॥

अ॒र्कश्चक्षु॒-स्तद॒सौ सूर्य॒स्तद॒यम॒ग्निः । सम्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । य-त्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा ॥ आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् ॥ 57 ॥

ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । स॒म्राट् चा॑भि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒भूश्च॑ परि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । प्र॒भ्वी च॒ प्रभू॑तिश्च । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑धे ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । ताभि॑र॒मु-ङ्ग॑च्छ ॥ 58 ॥

(चतु॑ष्पदे - जिन्वतां - त॒नुव॒ स्त्रीणि॑ च ) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - एतद्ब्राह्मणं

इ॒मे वा ए॒ते लो॒का अ॒ग्नयः॑ । ते यदव्या॑वृत्ता आधी॒येरन्न्॑ । शो॒चये॑यु॒-र्यज॑मानम् । घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् । अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । तेनै॒वैना॒न् व्याव॑र्तयति । तथा॒ न शो॑चयन्ति॒ यज॑मानम् ॥ र॒थ॒न्त॒र-म॒भिगा॑यते॒ गार्ह॑पत्य आधी॒यमा॑ने । राथ॑न्तरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः ॥ 59 ॥

अ॒स्मिन्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । वा॒म॒दे॒व्य-म॒भिगा॑यत उद्ध्रि॒यमा॑णे । अ॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ वा॑मदे॒व्यम् । अ॒न्तरि॑क्ष ए॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । अथो॒ शान्ति॒-र्वै वा॑मदे॒व्यम् । शा॒न्तमे॒वैन॑-म्पश॒व्य॑मुद्ध॑रते । बृ॒हद॒भिगा॑यत आहव॒नीय॑ आधी॒यमा॑ने । बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒कः । अ॒मुष्मि॑न्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत ॥ 60 ॥

सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा परां॑ऐत् । तं-वाँ॑रव॒न्तीये॑नावारयत ।त-द्वा॑रव॒न्तीय॑स्य वारवन्तीय॒त्वम् । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती अ॑कुरुत ।तच्छ्यै॒तस्य॑ श्यैत॒त्वम् । य-द्वा॑रव॒न्तीय॑-मभि॒गाय॑ते । वा॒र॒यि॒त्वैवैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती कु॑रुते ॥ घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । सशी॑र्षाण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ 61 ॥

उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मति ॥ रु॒द्रो वा ए॒षः । यद॒ग्निः । स आ॑धी॒यमा॑न ईश्व॒रो यज॑मानस्य प॒शून् हिग्ंसि॑तोः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुव॒दित्या॑ह । प॒शुभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्प्रि॑य-ङ्करोति । प॒शू॒ना-महिग्ं॑सायै ॥ छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय य॒च्छेत्या॑ह ।आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् ॥ 62 ॥

सप्रा॑ण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॒चेत्या॑ह । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑ वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । अ॒र्को वै दे॒वाना॒मन्न᳚म् ॥ 63 ॥

अन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे ॥ तेन॑ मे दीदि॒हीत्या॑ह । समि॑न्ध ए॒वैन᳚म् ॥ आ॒न॒शे व्या॑नश॒ इति॒ त्रिरुदि॑ङ्गयति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ तत्-तथा॒ न का॒र्य᳚म् । वीङ्गि॑त॒म प्र॑तिष्ठित॒-माद॑धीत । उ॒द्धृत्यै॒-वाधाया॑-भि॒मन्त्रियः॑ । अवी᳚ङ्गित-मे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॒ यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुव॒-स्ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑ध॒ इत्या॑ह । ए॒ता वा अ॒ग्ने-श्शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुव॒ स्ताभि॑र॒मु-ङ्ग॒च्छेति॑ ब्रूया॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । ताभि॑रे॒वैन॒-म्परा॑भावयति ॥ 64 ॥

(लो॒को॑ - ऽसृजतैन॒ - माध॑त्ते - ऽन्वाहार्य॒पच॑नं - दे॒वाना॒मन्न॑ - मेन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒माध॑त्ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - ब्रह्मौदनम्

श॒मी॒ग॒र्भाद॒ग्नि-म्म॑न्थति । ए॒षा वा अ॒ग्ने-र्य॒ज्ञिया॑ त॒नूः । तामे॒वास्मै॑ जनयति ॥ अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा । सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒न-म॑पचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ धा॒ता चा᳚र्य॒मा चा॑जायेताम् । सा द्वि॒तीय॑-मपचत् ॥ 65 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्चाजायेताम् । सा तृ॒तीय॑-मपचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्चाजायेताम् । सा च॑तु॒र्थ-म॑पचत् ॥ 66 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ इन्द्र॑श्च॒ विव॑स्वाग्श्चा-जायेताम् । ब्र॒ह्मौ॒द॒न-म्प॑चति । रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति ॥ प्राश्ञ॑न्ति ब्राह्म॒णा ओ॑द॒नम् ॥ यदाज्य॑-मु॒च्छिष्य॑ते । तेन॑ स॒मिधो॒-ऽभ्यज्याद॑धाति । उ॒च्छेष॑णा॒द्वा अदि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त ॥ 67 ॥

उ॒च्छेष॑णादे॒व त-द्रेतो॑ धत्ते ॥ अस्थि॒ वा ए॒तत् । य-थ्स॒मिधः॑ । ए॒त-द्रेतः॑ । यदाज्य᳚म् । यदाज्ये॑न स॒मिधो॒-ऽभ्यज्या॒दधा॑ति । अस्थ्ये॒व त-द्रेत॑सि दधाति ॥ ति॒स्र आद॑धाति मिथुन॒त्वाय॑ ॥ इय॑ती-र्भवन्ति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः ॥ 68 ॥

इय॑ती-र्भवन्ति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑ताः । इय॑ती-र्भवन्ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् । वी॒र्य॑ सम्मिताः ॥ आ॒र्द्रा भ॑वन्ति । आ॒र्द्रमि॑व॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते᳚ ॥ चित्रि॑यस्याश्व॒त्थस्याद॑धाति । चि॒त्रमे॒व भ॑वति ॥ घृ॒तव॑तीभि॒-राद॑धाति ॥ 69 ॥

ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ । य-द्घृ॒तम् । प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धयति । अथो॒ तेज॑सा ॥ गा॒य॒त्रीभि॑-र्ब्राह्म॒णस्याद॑द्ध्यात् । गा॒य॒त्रछ॑न्दा॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णः । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ । त्रि॒ष्टुग्भी॑-राज॒न्य॑स्य । त्रि॒ष्टु-प्छ॑न्दा॒ वै रा॑ज॒न्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ 70 ॥

जग॑तीभि॒-र्वैश्य॑स्य । जग॑ती छन्दा॒ वै वैश्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ तग्ं सं॑वँथ्स॒र-ङ्गो॑पायेत् । सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं हि रेतो॑ हि॒तं-वँर्ध॑ते ॥ य-द्ये॑नग्ं संवँथ्स॒रे नोप॒नमे᳚त् । स॒मिधः॒ पुन॒राद॑द्ध्यात् । रेत॑ ए॒व तद्धि॒तं-वँर्ध॑मानमेति ॥ न मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञीयात् । न स्त्रिय॒मुपे॑यात् ॥ 71 ॥

य-न्मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञी॒यात् । यथ्स्त्रिय॑-मुपे॒यात् । निर्वी᳚र्य-स्स्यात् । नैन॑म॒ग्नि-रुप॑नमेत् ॥ श्व आ॑धा॒स्यमा॑नो ब्रह्मौद॒न-म्प॑चति । आ॒दि॒त्या वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते वा इ॒तो यन्त॒-म्प्रति॑नुदन्ते । ए॒ते खलु॒ वावादि॒त्याः । य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाः । तैरे॒व स॒त्व-ङ्ग॑च्छति ॥ 72 ॥

नैन॒-म्प्रति॑नुदन्ते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । क्वा॑ सः । अ॒ग्निः का॒र्यः॑ । यो᳚-ऽस्मै प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्र॑ज॒नय॒तीति॑ । शल्कै॒स्ताग्ं रात्रि॑म॒ग्नि-मि॑न्धीत । तस्मि॑-न्नुपव्यु॒षम॒रणी॒ निष्ट॑पेत् । यथ॑र्ष॒भाय॑ वाशि॒ता न्या॑विच्छा॒यति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒पो॒दूह्य॒ भस्मा॒ग्नि-म्म॑न्थति ॥ 73 ॥

सैव सा-ऽग्ने-स्सन्त॑तिः ॥ त-म्म॑थि॒त्वा प्राञ्च॒मुद्ध॑रति । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्रेतो॑ हि॒त-म्प्रज॑नयति ॥ अना॑हित॒-स्तस्या॒ग्नि-रित्या॑हुः । य-स्स॒मिधो-ऽना॑धाया॒ग्नि-मा॑ध॒त्त इति॑ । ता-स्सं॑वँथ्स॒रे पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒रादे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ यदि॑ संवँथ्स॒रे ऽनाद॒द्ध्यात् । द्वा॒द॒श्या᳚-म्पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒वास्याहि॑ता भवन्ति ॥ यदि॑ द्वाद॒श्या᳚-न्नाद॒द्ध्यात् । त्र्य॒हे पु॒रस्ता॒दाद॑द्ध्यात् । आहि॑ता ए॒वास्य॑ भवन्ति ॥ 74 ॥

(द्वि॒तीय॑मपचच् - चतु॒र्थम॑पच॒ - ददि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त॒ - सम्मि॑ता -

घृ॒तव॑तीभि॒राद॑धाति - राज॒न्यः॑ स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वा - ये॑या-द्- गच्छति - मन्थति॒ - रात्र॑य श्च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पञ्चाग्न्याधानम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत । स तपो॑-ऽतप्यत । स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-मपश्यत् । तद॑वर्धत । तद॑स्मा॒-थ्सह॑सो॒र्ध्व-म॑सृज्यत । सा वि॒राड॑भवत् । ता-न्दे॑वासु॒रा व्य॑गृह्णत । सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः । मम॒ वा ए॒षा ॥ 75 ॥

दोहा॑ ए॒व यु॒ष्माक॒मिति॑ ॥ सा ततः॒ प्राच्युद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा द्वि॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा तृ॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येति॑ ॥ 76 ॥

सा च॑तु॒र्थ-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा प॑ञ्च॒म-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येति॑ । अ॒ग्नीन् वाव सा तान् व्य॑क्रमत । ता-न्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथो॑ प॒ङ्क्तिमे॒व ॥ प॒ङ्क्तिर्वा ए॒षा ब्रा᳚ह्म॒णे प्रवि॑ष्टा ॥ 77 ॥

तामा॒त्मनो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते । यद॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । तस्मा॑-दे॒ताव॑न्तो॒-ऽग्नय॒ आधी॑यन्ते । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणोति ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । अन्न॑मे॒वै तेन॑ स्पृणोति । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । प्र॒जामे॒वैतेन॑ स्पृणोति । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह ॥ 78 ॥

प॒शूने॒वैतेन॑ स्पृणोति । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । स॒भामे॒वैतेनॆ᳚न्द्रि॒यग्ग् स्पृ॑णोति । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येत्या॑ह । मन्त्र॑मे॒वै तेन॒ श्रियग्ग्॑ स्पृणोति ॥ यद॑न्वाहार्य॒-पच॑ने-ऽन्वाहा॒र्य॑-म्पच॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । य-द्गार्ह॑पत्य॒ आज्य॑मधि॒श्रय॑न्ति॒ सम्पत्नी᳚र्या॒जय॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑हव॒नीये॒ जुह्व॑ति ॥ 79 ॥

तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यथ्स॒भायां᳚-विँ॒जय॑न्ते । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑वस॒थे-ऽन्न॒ग्ं॒ हर॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । तथा᳚-ऽस्य॒ सर्वे᳚ प्री॒ता अ॒भीष्टा॒ आधी॑यन्ते ॥ प्र॒व॒स॒थ-मे॒ष्यन्ने॒व-मुप॑तिष्ठे॒-तैक॑मेकम् । यथा᳚ ब्राह्म॒णाय॑ गृहेवा॒सिने॑ परि॒दाय॑ गृ॒हानेति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ पुन॑रा॒ग-त्योप॑तिष्ठते । सा भा॑गेयमे॒वैषा॒-न्तत् । सा तत॑ ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑हत् । सा रो॑हि॒ण्य॑भवत् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । रो॒हि॒ण्या-म॒ग्नि-माद॑धीत । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॑नेन ॥ 80 ॥

(ए॒षा - प॒शून्मे॑ गोपा॒येति॒ - प्रवि॑ष्टा -

प॒शून्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह॒ - जुह्व॑ति - तिष्ठते स॒प्त च॑) (अ. 10)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - कृत्ति॑का॒ - सूद्ध॑न्ति - द्वाद॒शसु॑ - प्र॒जाप॑ति-र्वा॒चो - दे॑वासु॒रास्तद॒ग्निर्नो-द्- घ॒र्म-श्शिर॑ - इ॒मे वै - श॑मीग॒र्भात् - प्र॒जाप॑ति॒-स्स रि॑रिचा॒न-स्सतप॒-स्स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-न्दश॑ )

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - तौ दि॒व्या - वथो॑ श॒त्वांयँ॒ - प्राच्ये॑षां॒ - ँयदु॒पर्यु॑परि॒ - य-थ्स॒द्यः - सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा - जग॑तीभि॒ रशी॑तिः)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त - मृ॒द्ध्नोत्ये॑नेन)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥