1.1 - Agnyadheyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahma Sandhattam — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ പ്രഥമഃ പ്രപാഠകഃ - അഗ്ന്യാധേയബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

ബ്രഹ്മ॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । ക്ഷ॒ത്രഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । ഇഷ॒ഗ്ം॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । ഊര്ജ॒ഗ്ം॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । ര॒യിഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । പുഷ്ടി॒ഗ്ം॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । പ്ര॒ജാഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । പ॒ശൂ-ന്ഥ്സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താന്മേ॑ ജിന്വതമ് ॥ സ്തു॒തോ॑-ഽസി॒ ജന॑ധാഃ । ദേ॒വാസ്ത്വാ॑ ശുക്ര॒പാഃ പ്രണ॑യന്തു ॥ 1 ॥

സു॒വീരാഃ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॑ജ॒നയ॒-ന്പരീ॑ഹി । ശു॒ക്ര-ശ്ശു॒ക്രശോ॑ചിഷാ ॥ സ്തു॒തോ॑-ഽസി॒ ജന॑ധാഃ । ദേ॒വാസ്ത്വാ॑ മന്ഥി॒പാഃ പ്രണ॑യന്തു ॥ സു॒പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॑ജ॒നയ॒-ന്പരീ॑ഹി । മ॒ന്ഥീ മ॒ന്ഥിശോ॑ചിഷാ ॥സ॒ജ॒ങ്ഗ്മാ॒നൌ ദി॒വ ആ പൃ॑ഥി॒വ്യാ-ഽഽയുഃ॑ । സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । പ്രാ॒ണഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്ത-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । അ॒പാ॒നഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്ത-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് ॥ 2 ॥

വ്യാ॒നഗ്ം സന്ധ॑ത്ത॒-ന്ത-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് । ചക്ഷു॒-സ്സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । ശ്രോത്ര॒ഗ്ം॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । മന॒-സ്സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തന്മേ॑ ജിന്വതമ് । വാച॒ഗ്ം॒ സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താ-മ്മേ॑ ജിന്വതമ് ॥ ആയുഃ॑ സ്ഥ॒ ആയു॑ര്മേ ധത്തമ് । ആയു॑-ര്യ॒ജ്ഞായ॑ ധത്തമ് । ആയു॑-ര്യ॒ജ്ഞപ॑തയേ ധത്തമ് । പ്രാ॒ണ-സ്സ്ഥഃ॑ പ്രാ॒ണ-മ്മേ॑ ധത്തമ് । പ്രാ॒ണം-യഁ॒ജ്ഞായ॑ ധത്തമ് ॥ 3 ॥

പ്രാ॒ണം-യഁ॒ജ്ഞപ॑തയേ ധത്തമ് । ചക്ഷുഃ॑ സ്ഥ॒ശ്ചക്ഷു॑ര്മേ ധത്തമ് । ചക്ഷു॑-ര്യ॒ജ്ഞായ॑ ധത്തമ് । ചക്ഷു॑-ര്യ॒ജ്ഞപ॑തയേ ധത്തമ് । ശ്രോത്രഗ്ഗ്॑ സ്ഥ॒-ശ്ശ്രോത്ര॑-മ്മേ ധത്തമ് । ശ്രോത്രം॑-യഁ॒ജ്ഞായ॑ ധത്തമ് । ശ്രോത്രം॑-യഁ॒ജ്ഞപ॑തയേ ധത്തമ് । തൌ ദേ॑വൌ ശുക്രാമന്ഥിനൌ ।ക॒ല്പയ॑ത॒-ന്ദൈവീ॒ര്വിശഃ॑ । ക॒ല്പയ॑ത॒-മ്മാനു॑ഷീഃ ॥ 4 ॥

ഇഷ॒-മൂര്ജ॑മ॒സ്മാസു॑ ധത്തമ് । പ്രാ॒ണാ-ന്പ॒ശുഷു॑ । പ്ര॒ജാ-മ്മയി॑ ച॒ യജ॑മാനേ ച ॥ നിര॑സ്ത॒-ശ്ശണ്ഡഃ॑ । നിര॑സ്തോ॒ മര്കഃ॑ ॥ അപ॑നുത്തൌ॒ ശണ്ഡാ॒മര്കൌ॑ സ॒ഹാമുനാ᳚ ॥ ശു॒ക്രസ്യ॑ സ॒മിദ॑സി । മ॒ന്ഥിനഃ॑ സ॒മിദ॑സി ॥ സ പ്ര॑ഥ॒മ-സ്സങ്കൃ॑തി-ര്വി॒ശ്വക॑ര്മാ । സ പ്ര॑ഥ॒മോ മി॒ത്രോ വരു॑ണോ അ॒ഗ്നിഃ । സ പ്ര॑ഥ॒മോ ബൃഹ॒സ്പതി॑ശ്ചികി॒ത്വാന് । തസ്മാ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ സു॒തമാജു॑ഹോമി ॥ 5 ॥

(ന॒യ॒ - ന്ത്വ॒പാ॒നഗ്ം സന്ധ॑ത്തം॒ ത-മ്മേ॑ ജിന്വതം - പ്രാ॒ണം-യഁ॒ജ്ഞായ॑ ധത്തം॒ - മാനു॑ഷീ--ര് അ॒ഗ്നി-ര്ദ്വേ ച॑) (അ. 1)

ബ്രഹ്മ॑ ക്ഷ॒ത്ര-ന്തത് । ഇഷ॒മൂര്ജഗ്ം॑ ര॒യി-മ്പുഷ്ടി॑-മ്പ്ര॒ജാ-ന്താമ് । പ॒ശു-ന്താന് । സന്ധ॑ത്ത॒-ന്തത് । പ്രാ॒ണമ॑പാ॒നം-വ്യാഁ॒ന-ന്തമ് । ചക്ഷു॒-ശ്ശ്രോത്ര॒-മ്മന॒സ്തത് । വാച॒-ന്താമ് । ഇ॒ഷാദി॒പഞ്ച॑കേ॒ വാച॒-ന്താ-മ്മേ᳚ । പ॒ശൂ-ന്ഥ്സന്ധ॑ത്ത॒-ന്താന്മേ᳚ । പ്രാ॒ണാദി॒ത്രിത॑യേ॒ ത-മ്മേ᳚ । അ॒ന്യത്ര॒ തന്മേ᳚ । )

കൃത്തി॑കാ-സ്വ॒ഗ്നി-മാദ॑ധീത । ഏ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേ-ര്നക്ഷ॑ത്രമ് । യ-ത്കൃത്തി॑കാഃ । സ്വായാ॑മേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑യാമാ॒ധായ॑ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സീ ഭ॑വതി ॥ മുഖം॒-വാഁ ഏ॒തന്നക്ഷ॑ത്രാണാമ് । യ-ത്കൃത്തി॑കാഃ । യഃ കൃത്തി॑കാ-സ്വ॒ഗ്നി-മാ॑ധ॒ത്തേ । മുഖ്യ॑ ഏ॒വ ഭ॑വതി ॥ അഥോ॒ ഖലു॑ ॥ 6 ॥

അ॒ഗ്നി॒-ന॒ക്ഷ॒ത്രമിത്യ-പ॑ചായന്തി । ഗൃ॒ഹാനഃഅ॒ ദാഹു॑കോ ഭവതി ॥ പ്ര॒ജാപ॑തീ രോഹി॒ണ്യാ-മ॒ഗ്നി-മ॑സൃജത । ത-ന്ദേ॒വാ രോ॑ഹി॒ണ്യാ-മാദ॑ധത । തതോ॒ വൈ തേ സര്വാ॒-ന്രോഹാ॑നരോഹന്ന് । ത-ദ്രോ॑ഹി॒ണ്യൈ രോ॑ഹിണി॒ത്വമ് । യോ രോ॑ഹി॒ണ്യാ-മ॒ഗ്നിമാ॑ധ॒ത്തേ । ഋ॒ധ്നോത്യേ॒വ । സര്വാ॒-ന്രോഹാ᳚ന്-രോഹതി ॥ ദേ॒വാ വൈ ഭ॒ദ്രാ-സ്സന്തോ॒-ഽഗ്നി-മാധി॑ഥ്സന്ത ॥ 7 ॥

തേഷാ॒മനാ॑ഹിതോ॒ ഽഗ്നിരാസീ᳚ത് । അഥൈ᳚ഭ്യോ വാ॒മം-വഁസ്വപാ᳚ക്രാമത് । തേ പുന॑ര്വസ്വോ॒രാദ॑ധത । തതോ॒ വൈ താന് വാ॒മം-വഁസൂ॒പാവ॑ര്തത । യഃ പു॒രാ ഭ॒ദ്ര-സ്സമ്പാപീ॑യാ॒-ന്ഥ്സ്യാത് । സ പുന॑ര്വസ്വോ-ര॒ഗ്നി-മാദ॑ധീത । പുന॑രേ॒വൈനം॑-വാഁ॒മം-വഁസൂ॒പാവ॑ര്തതേ । ഭ॒ദ്രോ ഭ॑വതി ॥ യഃ കാ॒മയേ॑ത॒ ദാന॑കാമാ മേ പ്ര॒ജാ-സ്സ്യു॒രിതി॑ । സ പൂര്വ॑യോഃ॒ ഫല്ഗു॑ന്യോ-ര॒ഗ്നി-മാദ॑ധീത ॥ 8 ॥

അ॒ര്യ॒മ്ണോ വാ ഏ॒തന്നക്ഷ॑ത്രമ് । യത്പൂര്വേ॒ ഫല്ഗു॑നീ । അ॒ര്യ॒മേതി॒ തമാ॑ഹു॒ര്യോ ദദാ॑തി । ദാന॑കാമാ അസ്മൈ പ്ര॒ജാ ഭ॑വന്തി ॥ യഃ കാ॒മയേ॑ത ഭ॒ഗീ സ്യാ॒മിതി॑ । സ ഉത്ത॑രയോഃ॒ ഫല്ഗു॑ന്യോ-ര॒ഗ്നിമാദ॑ധീത । ഭഗ॑സ്യ॒ വാ ഏ॒തന്നക്ഷ॑ത്രമ് । യദുത്ത॑രേ॒ ഫല്ഗു॑നീ । ഭ॒ഗ്യേ॑വ ഭ॑വതി ॥ കാ॒ല॒ക॒ഞ്ജാ വൈ നാമാസു॑രാ ആസന്ന് ॥ 9 ॥

തേ സു॑വ॒ര്ഗായ॑ ലോ॒കായാ॒ഗ്നി-മ॑ചിന്വത । പുരു॑ഷ॒ ഇഷ്ട॑കാ॒-മുപാ॑ദധാ॒ത്-പുരു॑ഷ॒ ഇഷ്ട॑കാമ് । സ ഇന്ദ്രോ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണോ ബ്രുവാ॑ണ॒ ഇഷ്ട॑കാ॒മുപാ॑ധത്ത । ഏ॒ഷാ മേ॑ ചി॒ത്രാ നാമേതി॑ । തേ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാപ്രാരോ॑ഹന്ന് । സ ഇന്ദ്ര॒ ഇഷ്ട॑കാ॒മാവൃ॑ഹത് । തേ-ഽവാ॑കീര്യന്ത । യേ॑-ഽവാകീ᳚ര്യന്ത । ത ഊര്ണാ॒വഭ॑യോ-ഽഭവന്ന് । ദ്വാവുദ॑പതതാമ് ॥ 10 ॥

തൌ ദി॒വ്യൌ ശ്വാനാ॑വഭവതാമ് । യോ ഭ്രാതൃ॑വ്യവാ॒-ന്ഥ്സ്യാത് । സ ചി॒ത്രായാ॑-മ॒ഗ്നി-മാദ॑ധീത । അ॒വ॒കീര്യൈ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാന് । ഓജോ॒ ബല॑മിന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മാ॒ത്മന്-ധ॑ത്തേ ॥ വ॒സന്താ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണോ᳚ ഽഗ്നിമാദ॑ധീത । വ॒സ॒ന്തോ വൈ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യ॒ര്തുഃ । സ്വ ഏ॒വൈന॑-മൃ॒താവാ॒ധായ॑ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സീ ഭ॑വതി । മുഖം॒-വാഁ ഏ॒തദൃ॑തൂ॒നാമ് ॥ 11 ॥

യ-ദ്വ॑സ॒ന്തഃ । യോ വ॒സന്താ॒-ഽഗ്നിമാ॑ധ॒ത്തേ । മുഖ്യ॑ ഏ॒വ ഭ॑വതി । അഥോ॒ യോനി॑മന്തമേ॒വൈന॒-മ്പ്രജാ॑ത॒മാധ॑ത്തേ । ഗ്രീ॒ഷ്മേ രാ॑ജ॒ന്യ॑ ആദ॑ധീത । ഗ്രീ॒ഷ്മോ വൈ രാ॑ജ॒ന്യ॑സ്യ॒ര്തുഃ । സ്വ ഏ॒വൈന॑മൃ॒താവാ॒ധായ॑ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യാ॒വീ ഭ॑വതി । ശ॒രദി॒ വൈശ്യ॒ ആദ॑ധീത । ശ॒രദ്വൈ വൈശ്യ॑സ്യ॒ര്തുഃ ॥ 12 ॥

സ്വ ഏ॒വൈന॑മൃ॒താവാ॒ധായ॑ । പ॒ശു॒മാ-ന്ഭ॑വതി ॥ ന പൂര്വ॑യോഃ॒ ഫല്ഗു॑ന്യോ-ര॒ഗ്നിമാദ॑ധീത । ഏ॒ഷാ വൈ ജ॑ഘ॒ന്യാ॑ രാത്രിഃ॑ സംവഁഥ്സ॒രസ്യ॑ । യത്പൂര്വേ॒ ഫല്ഗു॑നീ । പൃ॒ഷ്ടി॒ത ഏ॒വ സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യാ॒-ഗ്നിമാ॒ധായ॑ । പാപീ॑യാന്-ഭവതി । ഉത്ത॑രയോ॒രാദ॑ധീത । ഏ॒ഷാ വൈ പ്ര॑ഥ॒മാ രാത്രിഃ॑ സംവഁഥ്സ॒രസ്യ॑ । യദുത്ത॑രേ॒ ഫല്ഗു॑നീ । മു॒ഖ॒ത ഏ॒വ സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യാ॒-ഗ്നിമാ॒ധായ॑ । വസീ॑യാ-ന്ഭവതി ॥ അഥോ॒ ഖലു॑ । യ॒ദൈവൈനം॑-യഁ॒ജ്ഞ ഉ॑പ॒നമേ᳚ത് । അഥാദ॑ധീത । സൈവാസ്യര്ധിഃ॑ ॥ 13 ॥

(ഖല്വാ॑ - ധിഥ്സന്ത॒ - ഫല്ഗു॑ന്യോര॒ഗ്നിമാദ॑ധീതാ - സന് - നപതതാ - മതൂ॒നാം - ഁവൈശ്യ॑സ്യ॒ര്തു - രുത്ത॑രേ॒ ഫല്ഗു॑നീ॒ ഷട് ച॑) (അ. 2)

ഉദ്ധ॑ന്തി । യദേ॒വാസ്യാ॑ അമേ॒ദ്ധ്യമ് । തദപ॑ ഹന്തി ॥ അ॒പോ-ഽവോ᳚ക്ഷതി॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ സിക॑താ॒ നിവ॑പതി । ഏ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേ-ര്വൈ᳚ശ്വാന॒രസ്യ॑ രൂ॒പമ് । രൂ॒പേണൈ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑-രുന്ധേ ॥ ഊഷാ॒-ന്നിവ॑പതി । പുഷ്ടി॒ര്വാ ഏ॒ഷാ പ്ര॒ജന॑നമ് । യദൂഷാഃ᳚ ॥ 14 ॥

പുഷ്ട്യാ॑മേ॒വ പ്ര॒ജന॑നേ॒ ഽഗ്നിമാധ॑ത്തേ । അഥോ॑ സ॒ഞ്ജ്ഞാന॑ ഏ॒വ । സ॒-ഞ്ജ്ഞാന॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യേ॑ത-ത്പ॑ശൂ॒നാമ് । യദൂഷാഃ᳚ ॥ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ സ॒ഹാസ്താ᳚മ് । തേ വി॑യ॒തീ അ॑ബ്രൂതാമ് । അസ്ത്വേ॒വ നൌ॑ സ॒ഹ യ॒ജ്ഞിയ॒മിതി॑ । യദ॒മുഷ്യാ॑ യ॒ജ്ഞിയ॒മാസീ᳚ത് । തദ॒സ്യാ-മ॑ദധാത് । ത ഊഷാ॑ അഭവന്ന് ॥ 15 ॥

യദ॒സ്യാ യ॒ജ്ഞിയ॒മാസീ᳚ത് । തദ॒മുഷ്യാ॑-മദധാത് । തദ॒ദശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സി കൃ॒ഷ്ണമ് । ഊഷാ᳚ന്നി॒വപ॑ന്ന॒ദോ ദ്ധ്യാ॑യേത് । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോരേ॒വ യ॒ജ്ഞിയേ॒-ഽഗ്നിമാധ॑ത്തേ ॥ അ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത । ആ॒ഖൂ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ । സ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പ്രാവി॑ശത് । സ ഊ॒തീഃ കു॑ര്വാ॒ണഃ പൃ॑ഥി॒വീമനു॒ സമ॑ചരത് । തദാ॑ഖുകരീ॒ഷ-മ॑ഭവത് ॥ 16 ॥

യദാ॑ഖുകരീ॒ഷഗ്ം സ॑ഭാം॒രോ ഭവ॑തി । യദേ॒വാസ്യ॒ തത്ര॒ ന്യ॑ക്തമ് । തദേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ ഊര്ജം॒-വാഁ ഏ॒തഗ്ം രസ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ ഉ॑പ॒ദീകാ॒ ഉദ്ദി॑ഹന്തി । യ-ദ്വ॒ല്മീക᳚മ് । യ-ദ്വ॑ല്മീകവ॒പാ സ॑ഭാം॒രോ ഭവ॑തി । ഊര്ജ॑മേ॒വ രസ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ അവ॑രുന്ധേ । അഥോ॒ ശ്രോത്ര॑മേ॒വ । ശ്രോത്ര॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യേ॑ത-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । യ-ദ്വ॒ല്മീകഃ॑ ॥ 17 ॥

അബ॑ധിരോ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താസാ॒മന്ന॒-മുപാ᳚ക്ഷീയത । താഭ്യ॒-സ്സൂദ॒മുപ॒ പ്രാഭി॑നത് । തതോ॒ വൈ താസാ॒മന്ന॒-ന്നാക്ഷീ॑യത । യസ്യ॒ സൂദഃ॑ സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । നാസ്യ॑ ഗൃ॒ഹേ-ഽന്ന॑-ങ്ക്ഷീയതേ ॥ ആപോ॒ വാ ഇ॒ദമഗ്രേ॑ സലി॒ലമാ॑സീത് । തേന॑ പ്ര॒ജാപ॑തിരശ്രാമ്യത് ॥ 18 ॥

ക॒ഥമി॒ദഗ്ഗ് സ്യാ॒ദിതി॑ । സോ॑-ഽപശ്യ-ത്പുഷ്കരപ॒ര്ണ-ന്തിഷ്ഠ॑ത് । സോ॑-ഽമന്യത । അസ്തി॒ വൈ തത് । യസ്മി॑-ന്നി॒ദമധി॒ തിഷ്ഠ॒തീതി॑ । സ വ॑രാ॒ഹോ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വോപ॒ന്യ॑മജ്ജത് । സ പൃ॑ഥി॒വീമ॒ധ ആ᳚ര്ച്ഛത് । തസ്യാ॑ ഉപ॒ഹത്യോദ॑മജ്ജത് । ത-ത്പു॑ഷ്കരപ॒ര്ണേ᳚ ഽപ്രഥയത് । യദപ്ര॑ഥയത് ॥ 19 ॥

ത-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യൈ പൃ॑ഥിവി॒ത്വമ് । അഭൂ॒ദ്വാ ഇ॒ദമിതി॑ । തദ്ഭൂമ്യൈ॑ ഭൂമി॒ത്വമ് । താ-ന്ദിശോ-ഽനു॒ വാത॒-സ്സമ॑വഹത് । താഗ്ം ശര്ക॑രാഭിരദൃഗ്ം ഹത് । ശം-വൈഁ നോ॑-ഽഭൂ॒ദിതി॑ । തച്ഛര്ക॑രാണാഗ്ം ശര്കര॒ത്വമ് । യ-ദ്വ॑രാ॒ഹവി॑ഹതഗ്ം സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । അ॒സ്യാമേ॒വാ-ഛ॑മ്ബട്കാരമ॒ഗ്നി-മാധ॑ത്തേ । ശര്ക॑രാ ഭവന്തി॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥ 20 ॥

അഥോ॑ ശ॒ത്വാംയഁ॑ ॥ സരേ॑താ അ॒ഗ്നിരാ॒ധേയ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । ആപോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പത്ന॑യ ആസന്ന് । താ അ॒ഗ്നിര॒ഭ്യ॑ദ്ധ്യായത് । താ-സ്സമ॑ഭവത് । തസ്യ॒ രേതഃ॒ പരാ॑-ഽപതത് । തദ്ധിര॑ണ്യ-മഭവത് । യദ്ധിര॑ണ്യ-മു॒പാസ്യ॑തി । സരേ॑തസമേ॒വാഗ്നി-മാധ॑ത്തേ ॥ പുരു॑ഷ॒ ഇന്വൈ സ്വാ-ദ്രേത॑സോ ബീഭഥ്സത॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ ॥ 21 ॥

ഉ॒ത്ത॒ര॒ത ഉപാ᳚സ്യ॒ത്യ-ബീ॑ഭഥ്സായൈ ॥ അതി॒ പ്രയ॑ച്ഛതി । ആര്തി॑മേ॒വാതി॒ പ്രയ॑ച്ഛതി ॥ അ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത । അശ്വോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ । സോ᳚-ഽശ്വ॒ത്ഥേ സം॑വഁഥ്സ॒ര-മ॑തിഷ്ഠത് । തദ॑ശ്വ॒ത്ഥസ്യാ᳚-ശ്വത്ഥ॒ത്വമ് । യദാശ്വ॑ത്ഥ-സ്സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । യദേ॒വാസ്യ॒ തത്ര॒ ന്യ॑ക്തമ് । തദേ॒വാവ॑-രുന്ധേ ॥ 22 ॥

ദേ॒വാ വാ ഊര്ജം॒-വ്യഁ॑ഭജന്ത । തത॑ ഉദു॒മ്ബര॒ ഉദ॑തിഷ്ഠത് । ഊര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബരഃ॑ । യദൌദു॑മ്ബര-സ്സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । ഊര്ജ॑മേ॒വാവ॑-രുന്ധേ ॥ തൃ॒തീയ॑സ്യാമി॒തോ ദി॒വി സോമ॑ ആസീത് । ത-ങ്ഗാ॑യ॒ത്ര്യാഹ॑രത് । തസ്യ॑ പ॒ര്ണമ॑ച്ഛിദ്യത । തത്പ॒ര്ണോ॑ ഽഭവത് । ത-ത്പ॒ര്ണസ്യ॑ പര്ണ॒ത്വമ് ॥ 23 ॥

യസ്യ॑ പര്ണ॒മയഃ॑ സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । സോ॒മ॒പീ॒ഥമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ॥ ദേ॒വാ വൈ ബ്രഹ്മ॑ന്നവദന്ത । ത-ത്പ॒ര്ണ ഉപാ॑ശൃണോത് । സു॒ശ്രവാ॒ വൈ നാമ॑ । യ-ത്പ॑ര്ണ॒മയഃ॑ സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര॒ഗ്നി-മ॑സൃജത । സോ॑-ഽബിഭേ॒ത്പ്ര മാ॑ ധക്ഷ്യ॒തീതി॑ । തഗ്ം ശ॒മ്യാ॑-ഽശമയത് ॥ 24 ॥

തച്ഛ॒മ്യൈ॑ ശമി॒ത്വമ് । യച്ഛ॑മീ॒മയഃ॑ സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । ശാന്ത്യാ॒ അപ്ര॑ദാഹായ ॥ അ॒ഗ്നേ-സ്സൃ॒ഷ്ടസ്യ॑ യ॒തഃ । വിക॑ങ്കത॒-മ്ഭാ ആ᳚ര്ച്ഛത് । യ-ദ്വൈക॑ങ്കത-സ്സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി । ഭാ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ സഹൃ॑ദയോ॒ ഽഗ്നിരാ॒ധേയ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । മ॒രുതോ॒-ഽദ്ഭിര॒ഗ്നി-മ॑തമയന്ന് । തസ്യ॑ താ॒ന്തസ്യ॒ ഹൃദ॑യ॒മാച്ഛി॑ന്ദന്ന് । സാ-ഽശനി॑രഭവത് । യദ॒ശനി॑ഹതസ്യ വൃ॒ക്ഷസ്യ॑ സമ്ഭാ॒രോ ഭവ॑തി ।സഹൃ॑ദയ-മേ॒വാഗ്നി-മാധ॑ത്തേ ॥ 25 ॥

(ഊഷാ॑ - അഭവന് - നഭവ-ദ്- വ॒ല്മീക്രോ᳚ - ഽശ്രാമ്യ॒ - ദപ്ര॑ഥയ॒ - ദ്ധൃത്യൈ॑ - ബീഭഥ്സത॒ ഇത്യാ॑ഹു - രുന്ധേ - പര്ണ॒ത്വ - മ॑ശമയദ - ച്ഛിന്ദ॒ഗ്ഗ്॒ സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 3)

ദ്വാ॒ദ॒ശസു॑ വിക്രാ॒മേഷ്വ॒ഗ്നിമാദ॑ധീത । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രാ-ദേ॒വൈന॑-മവ॒രുദ്ധ്യാ-ധ॑ത്തേ ॥ യ-ദ്ദ്വാ॑ദ॒ശസു॑ വിക്രാ॒മേ-ഷ്വാ॒ദധീ॑ത । പരി॑മിത॒മവ॑രുന്ധീത । ചക്ഷു॑-ര്നിമിത॒ ആദ॑ധീത । ഇയ॒-ദ്ദ്വാദ॑ശ വിക്രാ॒മാ(3) ഇതി॑ । പരി॑മിത-ഞ്ചൈ॒വാപ॑രിമിത॒-ഞ്ചാവ॑രുന്ധേ ॥ അനൃ॑തം॒-വൈഁ വാ॒ചാ വ॑ദതി । അനൃ॑ത॒-മ്മന॑സാ ദ്ധ്യായതി ॥ 26 ॥

ചക്ഷു॒-ര്വൈ സ॒ത്യമ് । അദ്രാ(3)ഗിത്യാ॑ഹ । അദ॑ര്ശ॒മിതി॑ । ത-ഥ്സ॒ത്യമ് । യശ്ചക്ഷു॑-ര്നിമിതേ॒-ഽഗ്നി-മാ॑ധ॒ത്തേ । സ॒ത്യ ഏ॒വൈന॒-മാധ॑ത്തേ ॥ തസ്മാ॒ദാഹി॑താഗ്നി॒ര്നാനൃ॑തം-വഁദേത് । നാസ്യ॑ ബ്രാഹ്മ॒ണോ-ഽനാ᳚ശ്വാ-ന്ഗൃ॒ഹേ വ॑സേത് । സ॒ത്യേ ഹ്യ॑സ്യാ॒ഗ്നിരാഹി॑തഃ ॥ ആ॒ഗ്നേ॒യീ വൈ രാത്രിഃ॑ ॥ 27 ॥

ആ॒ഗ്നേ॒യാഃ പ॒ശവഃ॑ । ഐ॒ന്ദ്രമഹഃ॑ । നക്ത॒-ങ്ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മാദ॑ധാതി । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑-രുന്ധേ । ദിവാ॑-ഽഽഹവ॒നീയ᳚മ് । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വാ-വ॑രുന്ധേ ॥ അ॒ര്ധോദി॑തേ॒ സൂര്യ॑ ആഹവ॒നീയ॒-മാദ॑ധാതി । ഏ॒തസ്മി॒ന് വൈ ലോ॒കേ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । അഥോ॑ ഭൂ॒ത-ഞ്ചൈ॒വ ഭ॑വി॒ഷ്യച്ചാ-വ॑രുന്ധേ ॥ 28 ॥

ഇഡാ॒ വൈ മാ॑ന॒വീ യ॑ജ്ഞാനൂകാ॒ശിന്യാ॑സീത് । സാ-ഽശൃ॑ണോത് । അസു॑രാ അ॒ഗ്നിമാദ॑ധത॒ ഇതി॑ । തദ॑ഗച്ഛത് । ത ആ॑ഹവ॒നീയ॒മഗ്ര॒ ആദ॑ധത । അഥ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യമ് । അഥാ᳚-ന്വാഹാര്യ॒-പച॑നമ് । സാ ഽബ്ര॑വീത് । പ്ര॒തീച്യേ॑ഷാ॒ഗ്॒ ശ്രീര॑ഗാത് । ഭ॒ദ്രാ ഭൂ॒ത്വാ പരാ॑ഭവിഷ്യ॒ന്തീതി॑ ॥ 29 ॥

യസ്യൈ॒വ-മ॒ഗ്നിരാ॑ധീ॒യതേ᳚ । പ്ര॒തീച്യ॑സ്യ॒ ശ്രീരേ॑തി । ഭ॒ദ്രോ ഭൂ॒ത്വാ പരാ॑ഭവതി ॥ സാ-ഽശൃ॑ണോത് । ദേ॒വാ അ॒ഗ്നി-മാദ॑ധത॒ ഇതി॑ । തദ॑ഗച്ഛത് । തേ᳚-ഽന്വാഹാര്യ॒-പച॑ന॒മഗ്ര॒ ആദ॑ധത । അഥ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യമ് । അഥാ॑ഹവ॒നീയ᳚മ് । സാ-ഽബ്ര॑വീത് ॥ 30 ॥

പ്രാച്യേ॑ഷാ॒ഗ്॒ ശ്രീര॑ഗാത് । ഭ॒ദ്രാ ഭൂ॒ത്വാ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ᳚ഷ്യന്തി । പ്ര॒ജാ-ന്തു ന വേ᳚ഥ്സ്യന്ത॒ ഇതി॑ । യസ്യൈ॒വമ॒ഗ്നി-രാ॑ധീ॒യതേ᳚ । പ്രാച്യ॑സ്യ॒ ശ്രീരേ॑തി । ഭ॒ദ്രോ ഭൂ॒ത്വാ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി । പ്ര॒ജാ-ന്തു ന വി॑ന്ദതേ ॥ സാ-ഽബ്ര॑വീ॒ദിഡാ॒ മനു᳚മ് । തഥാ॒ വാ അ॒ഹ-ന്തവാ॒ഗ്നി-മാധാ᳚സ്യാമി । യഥാ॒ പ്ര പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-ര്മിഥു॒നൈ-ര്ജ॑നി॒ഷ്യസേ᳚ ॥ 31 ॥

പ്രത്യ॒സ്മിന് ഁലോ॒കേ സ്ഥാ॒സ്യസി॑ । അ॒ഭി സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ഞ്ജേ॒ഷ്യസീതി॑ । ഗാര്ഹ॑പത്യ॒മഗ്ര॒ ആദ॑ധാത് । ഗാര്ഹ॑പത്യം॒-വാഁ അനു॑ പ്ര॒ജാഃ പ॒ശവഃ॒ പ്രജാ॑യന്തേ । ഗാര്ഹ॑പത്യേനൈ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂ-ന്പ്രാജ॑നയത് । അഥാ᳚-ന്വാഹാര്യ॒-പച॑നമ് । തി॒ര്യങ്ങ്॑വ॒ വാ അ॒യം-ലോഁ॒കഃ । അ॒സ്മിന്നേ॒വ തേന॑ ലോ॒കേ പ്രത്യ॑തിഷ്ഠത് । അഥാ॑ഹവ॒നീയ᳚മ് । തേനൈ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-മ॒ഭ്യ॑ജയത് ॥ 32 ॥

യസ്യൈ॒വമ॒ഗ്നി-രാ॑ധീ॒യതേ᳚ । പ്ര പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-ര്മിഥു॒നൈ-ര്ജാ॑യതേ । പ്രത്യ॒സ്മിന് ഁലോ॒കേ തി॑ഷ്ഠതി । അ॒ഭി സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ഞ്ജ॑യതി ॥ യസ്യ॒ വാ അയ॑ഥാദേവതമ॒ഗ്നി-രാ॑ധീ॒യതേ᳚ । ആ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യോ വൃശ്ച്യതേ । പാപീ॑യാ-ന്ഭവതി । യസ്യ॑ യഥാ ദേവ॒തമ് । ന ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആവൃ॑ശ്ച്യതേ । വസീ॑യാ-ന്ഭവതി ॥ 33 ॥

ഭൃഗൂ॑ണാ॒-ന്ത്വാ-ഽങ്ഗി॑രസാം-വ്രഁതപതേ വ്ര॒തേനാ-ദ॑ധാ॒മീതി॑ ഭൃഗ്വങ്ഗി॒രസാ॒മാദ॑ദ്ധ്യാത് । ആ॒ദി॒ത്യാനാ᳚-ന്ത്വാ ദേ॒വാനാം᳚-വ്രഁതപതേ വ്ര॒തേനാദ॑ധാ॒മീത്യ॒ന്യാസാ॒-മ്ബ്രാഹ്മ॑ണീനാ-മ്പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । വരു॑ണസ്യ ത്വാ॒ രാജ്ഞോ᳚ വ്രതപതേ വ്ര॒തേനാദ॑ധാ॒മീതി॒ രാജ്ഞഃ॑ । ഇന്ദ്ര॑സ്യ ത്വേന്ദ്രി॒യേണ॑ വ്രതപതേ വ്ര॒തേനാദ॑ധാ॒മീതി॑ രാജ॒ന്യ॑സ്യ । മനോ᳚സ്ത്വാ ഗ്രാമ॒ണ്യോ᳚ വ്രതപതേ വ്ര॒തേനാദ॑ധാ॒മീതി॒ വൈശ്യ॑സ്യ । ഋ॒ഭൂ॒ണാ-ന്ത്വാ॑ ദേ॒വാനാം᳚-വ്രഁതപതേ വ്ര॒തേനാദ॑ധാ॒മീതി॑ രഥകാ॒രസ്യ॑ । യ॒ഥാ॒ ദേ॒വ॒തമ॒ഗ്നി-രാധീ॑യതേ । ന ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആ വൃ॑ശ്ച്യതേ । വസീ॑യാ-ന്ഭവതി ॥ 34 ॥

(ധ്യാ॒യ॒തി॒ - വൈ രാത്രി॒ - ശ്ചാവ॑രുന്ധേ - ഭവിഷ്യ॒ന്തീത്യ॑ - ബ്രവീ - ജ്ജനി॒ഷ്യസേ॑ - ഽജയ॒-ദ്- വസീ॑യാ-ന്ഭവതി॒ - നവ॑ ച) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - തത്ര പവമാനഹബീംഷി

പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്വാ॒ച-സ്സ॒ത്യ-മ॑പശ്യത് । തേനാ॒ഗ്നിമാധ॑ത്ത । തേന॒ വൈ സ ആ᳚ര്ധ്നോത് । ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒രിത്യാ॑ഹ । ഏ॒തദ്വൈ വാ॒ച-സ്സ॒ത്യമ് । യ ഏ॒തേനാ॒ഗ്നി-മാ॑ധ॒ത്തേ । ഋ॒ദ്ധ്നോത്യേ॒വ । അഥോ॑ സ॒ത്യപ്രാ॑ശൂരേ॒വ ഭ॑വതി । അഥോ॒ യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന॑ഭി॒ചര॑തി । സ്തൃ॒ണു॒ത ഏ॒വൈന᳚മ് ॥ 35 ॥

ഭൂരിത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । ഭുവ॒ ഇത്യാ॑ഹ । അ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । സുവ॒രിത്യാ॑ഹ । സു॒വ॒ര്ഗ ഏ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ ത്രി॒ഭിര॒ക്ഷരൈ॒-ര്ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മാദ॑ധാതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷ്വേ॑വൈനം॑-ലോഁ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ । സര്വൈഃ᳚ പ॒ഞ്ചഭി॑-രാഹവ॒നീയ᳚മ് ॥ 36 ॥

സു॒വ॒ര്ഗായ॒ വാ ഏ॒ഷ ലോ॒കായാധീ॑യതേ । യദാ॑ഹവ॒നീയഃ॑ । സു॒വ॒ര്ഗ ഏ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കേ വാ॒ച-സ്സ॒ത്യഗ്ം സര്വ॑മാപ്നോതി ॥ ത്രി॒ഭി-ര്ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മാദ॑ധാതി । പ॒ഞ്ചഭി॑-രാഹവ॒നീയ᳚മ് । അ॒ഷ്ടൌ സമ്പ॑ദ്യന്തേ । അ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ । ഗാ॒യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നിഃ । യാവാ॑നേ॒വാഗ്നിഃ । തമാധ॑ത്തേ ॥ 37 ॥

പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ അ॑സ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടാഃ പരാ॑ചീരായന്ന് । താഭ്യോ॒ ജ്യോതി॒-രുദ॑ഗൃഹ്ണാത് । ത-ഞ്ജ്യോതിഃ॒ പശ്യ॑ന്തീഃ പ്ര॒ജാ അ॒ഭിസ॒മാവ॑ര്തന്ത । ഉ॒പരീ॑വാ॒ഗ്നി-മുദ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ-ദു॒ദ്ധരന്ന്॑ । ജ്യോതി॑രേ॒വ പശ്യ॑ന്തീഃ പ്ര॒ജാ യജ॑മാന-മ॒ഭി-സ॒മാവ॑ര്തന്തേ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രക്ഷ്യ॑ശ്വയത് । ത-ത്പരാ॑-ഽപതത് । തദശ്വോ॑-ഽഭവത് । തദശ്വ॑സ്യാ-ശ്വ॒ത്വമ് ॥ 38 ॥

ഏ॒ഷ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । യദ॒ഗ്നിഃ । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ-ഽശ്വഃ॑ । യദശ്വ॑-മ്പു॒രസ്താ॒ന്നയ॑തി । സ്വമേ॒വ ചക്ഷുഃ॒ പശ്യ॑-ന്പ്ര॒ജാപ॑തി॒-രനൂദേ॑തി ॥ വ॒ജ്രീ വാ ഏ॒ഷഃ । യദശ്വഃ॑ । യദശ്വ॑-മ്പു॒രസ്താ॒ന്നയ॑തി । ജാ॒താനേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒-ന്പ്രണു॑ദതേ ॥ പുന॒രാവ॑ര്തയതി ॥ 39 ॥

ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാനേ॒വ പ്രതി॑നുദതേ ॥ ന്യാ॑ഹവ॒നീയോ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ-മകാമയത । നി ഗാര്ഹ॑പത്യ ആഹവ॒നീയ᳚മ് । തൌ വി॒ഭാജ॒-ന്നാശ॑ക്നോത് । സോശ്വഃ॑ പൂര്വ॒വാഡ്-ഭൂ॒ത്വാ । പ്രാഞ്ച॒-മ്പൂര്വ॒മുദ॑വഹത് । ത-ത്പൂ᳚ര്വ॒വാഹഃ॑ പൂര്വവാ॒ട്-ത്വമ് । യദശ്വ॑-മ്പു॒രസ്താ॒ന്നയ॑തി । വിഭ॑ക്തിരേ॒വൈന॑യോ॒സ്സാ । അഥോ॒ നാനാ॑വീര്യാവേ॒വൈനൌ॑ കുരുതേ ॥ 40 ॥

യദു॒പര്യു॑പരി॒ ശിരോ॒ ഹരേ᳚ത് । പ്രാ॒ണാന് വിച്ഛി॑ന്ദ്യാത് । അ॒ധോ॑-ഽധ॒-ശ്ശിരോ॑ ഹരതി । പ്രാ॒ണാനാ᳚-ങ്ഗോപീ॒ഥായ॑ ॥ ഇയ॒ത്യഗ്രേ॑ ഹരതി । അഥേയ॒ത്യഥേയ॑തി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷ്വേ॑വൈനം॑-ലോഁ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒മാ-ധ॑ത്തേ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര॒ഗ്നി-മ॑സൃജത । സോ॑-ഽബിഭേ॒ത്പ്ര മാ॑ ധക്ഷ്യ॒തീതി॑ ॥ 41 ॥

തസ്യ॑ ത്രേ॒ധാ മ॑ഹി॒മാനം॒-വ്യൌഁ॑ഹത് । ശാന്ത്യാ॒ അപ്ര॑ദാഹായ । യത്-ത്രേ॒ധാ-ഽഗ്നി-രാ॑ധീ॒യതേ᳚ । മ॒ഹി॒മാന॑മേ॒വാസ്യ॒ ത-ദ്വ്യൂ॑ഹതി । ശാന്ത്യാ॒ അപ്ര॑ദാഹായ ॥ പുന॒രാവ॑ര്തയതി । മ॒ഹി॒മാന॑മേ॒വാസ്യ॒ സന്ദ॑ധാതി ॥ പ॒ശുര്വാ ഏ॒ഷഃ । യദശ്വഃ॑ । ഏ॒ഷ രു॒ദ്രഃ ॥ 42 ॥

യദ॒ഗ്നിഃ । യദശ്വ॑സ്യ പ॒ദേ᳚-ഽഗ്നി-മാ॑ദ॒ദ്ധ്യാത് । രു॒ദ്രായ॑ പ॒ശൂ-നപി॑ദദ്ധ്യാത് । അ॒പ॒ശു-ര്യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യ-ന്നാക്ര॒മയേ᳚ത് । അന॑വരുദ്ധാ അസ്യ പ॒ശവഃ॑ സ്യുഃ । പാ॒ര്ശ്വ॒ത ആക്ര॑മയേത് । യഥാ ഽഽഹി॑തസ്യാ॒ഗ്നേ-രങ്ഗാ॑രാ അഭ്യവ॒വര്തേ॑രന്ന് । അവ॑രുദ്ധാ അസ്യ പ॒ശവോ॒ ഭവ॑ന്തി । ന രു॒ദ്രായാപി॑ദധാതി ॥ 43 ॥

ത്രീണി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॒ നിര്വ॑പതി । വി॒രാജ॑ ഏ॒വ വിക്രാ᳚ന്തം॒-യഁജ॑മാ॒നോ-ഽനു॒ വിക്ര॑മതേ ॥ അ॒ഗ്നയേ॒ പവ॑മാനായ । അ॒ഗ്നയേ॑ പാവ॒കായ॑ । അ॒ഗ്നയേ॒ ശുച॑യേ । യദ॒ഗ്നയേ॒ പവ॑മാനായ നി॒ര്വപ॑തി । പു॒നാത്യേ॒വൈന᳚മ് । യദ॒ഗ്നയേ॑ പാവ॒കായ॑ । പൂ॒ത ഏ॒വാസ്മി॑-ന്ന॒ന്നാദ്യ॑-ന്ദധാതി । യദ॒ഗ്നയേ॒ ശുച॑യേ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സ-മേ॒വാസ്മി॑-ന്നു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ്ദധാതി ॥ 44 ॥

(ഏ॒ന॒ - മാ॒ഹ॒വ॒നീയം॑ - ധത്തേ - ഽശ്വ॒ത്വം - ഁവ॑ര്തയതി - കുരുത॒ - ഇതി॑ -രു॒ദ്രോ - ദ॑ധാതി॒ - യദ॒ഗ്നയേ॒ ശുച॑യ॒ ഏക॑-ഞ്ച) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - പവമാനഹവിര്വിസ്താരഃ, ഹവിരന്തരാണി, ദക്ഷിണാശ്ച

ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസന്ന് । തേ ദേ॒വാ വി॑ജ॒യ-മു॑പ॒യന്തഃ॑ । അ॒ഗ്നൌ വാ॒മം-വഁസു॒ സ-ന്ന്യ॑ദധത । ഇ॒ദമു॑ നോ ഭവിഷ്യതി । യദി॑ നോ ജേ॒ഷ്യന്തീതി॑ । തദ॒ഗ്നിര്നോ-ഥ്സഹ॑മശക്നോത് । തത്-ത്രേ॒ധാ വിന്യ॑ദധാത് । പ॒ശുഷു॒ തൃതീ॑യമ് । അ॒ഫ്സു തൃതീ॑യമ് । ആ॒ദി॒ത്യേ തൃതീ॑യമ് ॥ 45 ॥

ത-ദ്ദേ॒വാ വി॒ജിത്യ॑ । പുന॒രവാ॑രുരുഥ്സന്ത । തേ᳚-ഽഗ്നയേ॒ പവ॑മാനായ പുരോ॒ഡാശ॑-മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര॑വപന്ന് । പ॒ശവോ॒ വാ അ॒ഗ്നിഃ പവ॑മാനഃ । യദേ॒വ പ॒ശുഷ്വാസീ᳚ത് । തത്-തേനാവാ॑രുന്ധത । തേ᳚-ഽഗ്നയേ॑ പാവ॒കായ॑ । ആപോ॒ വാ അ॒ഗ്നിഃ പാ॑വ॒കഃ । യദേ॒വാഫ്സ്വാസീ᳚ത് । തത്-തേനാവാ॑രുന്ധത ॥ 46 ॥

തേ᳚-ഽഗ്നയേ॒ ശുച॑യേ । അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ᳚-ഽഗ്നി-ശ്ശുചിഃ॑ । യദേ॒വാദി॒ത്യ ആസീ᳚ത് । തത്-തേനാവാ॑രുന്ധത ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । ത॒നുവോ॒ വാവൈതാ അ॑ഗ്ന്യാ॒ധേയ॑സ്യ । ആ॒ഗ്നേ॒യോ വാ അ॒ഷ്ടാക॑പാലോ ഽഗ്ന്യാ॒ധേയ॒മിതി॑ । യത്ത-ന്നി॒ര്വപേ᳚ത് । നൈതാനി॑ । യഥാ॒-ഽഽത്മാ സ്യാത് ॥ 47 ॥

നാങ്ഗാ॑നി । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । യദേ॒താനി॑ നി॒ര്വപേ᳚ത് । ന തമ് । യഥാ-ഽങ്ഗാ॑നി॒ സ്യുഃ । നാത്മാ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ഉ॒ഭയാ॑നി സ॒ഹനി॒രുപ്യാ॑ണി । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ സാത്മ॒ത്വായ॑ ॥ ഉ॒ഭയം॒-വാഁ ഏ॒തസ്യേ᳚ന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മാപ്യതേ ॥ 48 ॥

യോ᳚-ഽഗ്നിമാ॑ധ॒ത്തേ । ഐ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മേകാ॑ദശകപാല॒- മനു॒ നിര്വ॑പേത് । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രുമ് । ഇ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മയാ॑തയാമാനൌ । യേ ഏ॒വ ദേ॒വതേ॒ അയാ॑തയാമ്നീ । താഭ്യാ॑മേ॒വാസ്മാ॑ ഇന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മവ॑- രുന്ധേ । ആ॒ദി॒ത്യോ ഭ॑വതി । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ॥ ധേ॒ന്വൈ വാ ഏ॒ത-ദ്രേതഃ॑ ॥ 49 ॥

യദാജ്യ᳚മ് । അ॒ന॒ഡുഹ॑സ്തണ്ഡു॒ലാഃ । മി॒ഥു॒നമേ॒വാവ॑-രുന്ധേ । ഘൃ॒തേ ഭ॑വതി । യ॒ജ്ഞസ്യാലൂ᳚ക്ഷാന്തത്വായ ॥ ച॒ത്വാര॑ ആര്ഷേ॒യാഃ പ്രാശ്ഞ॑ന്തി । ദി॒ശാമേ॒വ ജ്യോതി॑ഷി ജുഹോതി ॥ പ॒ശവോ॒ വാ ഏ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ । ഏ॒ഷ രു॒ദ്രഃ । യദ॒ഗ്നിഃ ॥ 50 ॥

യഥ്സ॒ദ്യ ഏ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ നി॒ര്വപേ᳚ത് । രു॒ദ്രായ॑ പ॒ശൂനപി॑ ദദ്ധ്യാത് । അ॒പ॒ശു-ര്യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യന്നാനു॑നി॒ര്വപേ᳚ത് । അന॑വരുദ്ധാ അസ്യ പ॒ശവഃ॑ സ്യുഃ । ദ്വാ॒ദ॒ശസു॒ രാത്രീ॒ഷ്വനു॒ നിര്വ॑പേത് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒ര പ്ര॑തിമാ॒ വൈ ദ്വാദ॑ശ॒ രാത്ര॑യഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മൈ॑ രു॒ദ്രഗ്ം ശ॑മയി॒ത്വാ । പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ ॥ യദേക॑-മേകമേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ നി॒ര്വപേ᳚ത് ॥ 51 ॥

യഥാ॒ ത്രീണ്യാ॒വപ॑നാനി പൂ॒രയേ᳚ത് । താ॒ദൃക്തത് । ന പ്ര॒ജന॑ന॒മുച്ഛിഗ്ം॑ഷേത് । ഏക॑-ന്നി॒രുപ്യ॑ । ഉത്ത॑രേ॒ സമ॑സ്യേത് । തൃ॒തീയ॑മേ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കമുച്ഛിഗ്ം॑ഷതി പ്ര॒ജന॑നായ । ത-മ്പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॒രനു॒ പ്രജാ॑യതേ । അഥോ॑ യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വൈഷാ-ഽഭിക്രാ᳚ന്തിഃ ॥ ര॒ഥ॒ച॒ക്ര-മ്പ്രവ॑ര്തയതി । മ॒നു॒ഷ്യ॒ര॒ഥേനൈ॒വ ദേ॑വര॒ഥ-മ്പ്ര॒ത്യവ॑രോഹതി ॥ 52 ॥

ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । ഹോ॒ത॒വ്യ॑-മഗ്നിഹോ॒ത്രാം(3) നഹോ॑ത॒വ്യാ(3)മിതി॑ । യ-ദ്യജു॑ഷാ ജുഹു॒യാത് । അയ॑ഥാപൂര്വ॒മാഹു॑തീ ജുഹുയാത് । യന്ന ജു॑ഹു॒യാത് । അ॒ഗ്നിഃ പരാ॑ഭവേത് । തൂ॒ഷ്ണീമേ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് । യ॒ഥാ॒പൂ॒ര്വ-മാഹു॑തീ ജു॒ഹോതി॑ । നാഗ്നിഃ പരാ॑ഭവതി ॥ അ॒ഗ്നീധേ॑ ദദാതി ॥ 53 ॥

അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ-നേ॒വര്തൂ-ന്പ്രീ॑ണാതി । ഉ॒പ॒ബര്ഹ॑ണ-ന്ദദാതി । രൂ॒പാണാ॒മവ॑-രുദ്ധ്യൈ । അശ്വ॑-മ്ബ്ര॒ഹ്മണേ᳚ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വാവ॑-രുന്ധേ । ധേ॒നുഗ്ം ഹോത്രേ᳚ । ആ॒ശിഷ॑ ഏ॒വാവ॑രുന്ധേ । അ॒ന॒ഡ്വാഹ॑-മദ്ധ്വ॒ര്യവേ᳚ । വഹ്നി॒ര്വാ അ॑ന॒ഡ്വാന് । വഹ്നി॑രദ്ധ്വ॒ര്യുഃ ॥ 54 ॥

വഹ്നി॑നൈ॒വ വഹ്നി॑ യ॒ജ്ഞസ്യാവ॑-രുന്ധേ । മി॒ഥു॒നൌ ഗാവൌ॑ ദദാതി । മി॒ഥു॒നസ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ । വാസോ॑ ദദാതി । സ॒ര്വ॒ ദേ॒വ॒ത്യം॑-വൈഁ വാസഃ॑ । സര്വാ॑ ഏ॒വ ദേ॒വതാഃ᳚ പ്രീണാതി । ആ ദ്വാ॑ദ॒ശഭ്യോ॑ ദദാതി । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒ര ഏ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । കാമ॑മൂ॒ര്ധ്വ-ന്ദേയ᳚മ് । അപ॑രിമിത॒സ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ ॥ 55 ॥

(ആ॒ദി॒ത്യേ തൃതീ॑യ - മ॒ഫ്സ്വാസീ॒-ത്ത-ത്തേനാവാ॑രുന്ധത॒ - സ്യാ - ദാ᳚പ്യതേ॒ - രേതോ॒ - ഽഗ്നി - രേക॑മേക മേ॒താനി॑ ഹ॒വിഗ്ംഷി॑ നി॒ര്വപേ᳚ത് - പ്ര॒ത്യവ॑രോഹതി - ദദാത്യ - ദ്ധ്വ॒ര്യു--ര് ദേയ॒ മേക॑-ഞ്ച) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - ആധാനമന്ത്രാഃ

ഘ॒ര്മ-ശ്ശിര॒സ്തദ॒യമ॒ഗ്നിഃ । സ-മ്പ്രി॑യഃ പ॒ശുഭി॑-ര്ഭുവത് । ഛ॒ര്ദിസ്തോ॒കായ॒ തന॑യായ യച്ഛ ॥ വാതഃ॑ പ്രാ॒ണസ്തദ॒യമ॒ഗ്നിഃ । സ-മ്പ്രി॑യഃ പ॒ശുഭി॑-ര്ഭുവത് । സ്വ॒ദി॒ത-ന്തോ॒കായ॒ തന॑യായ പി॒തു-മ്പ॑ച ॥ പ്രാചീ॒മനു॑ പ്ര॒ദിശ॒-മ്പ്രേഹി॑ വി॒ദ്വാന് । അ॒ഗ്നേര॑ഗ്നേ പു॒രോ അ॑ഗ്നി-ര്ഭവേ॒ഹ । വിശ്വാ॒ ആശാ॒ ദീദ്യാ॑നോ॒ വിഭാ॑ഹി । ഊര്ജ॑-ന്നോ ധേഹി ദ്വി॒പദേ॒ ചതു॑ഷ്പദേ ॥ 56 ॥

അ॒ര്കശ്ചക്ഷു॒-സ്തദ॒സൌ സൂര്യ॒സ്തദ॒യമ॒ഗ്നിഃ । സമ്പ്രി॑യഃ പ॒ശുഭി॑-ര്ഭുവത് । യ-ത്തേ॑ ശുക്ര ശു॒ക്രം-വഁര്ചഃ॑ ശു॒ക്രാ ത॒നൂഃ । ശു॒ക്ര-ഞ്ജ്യോതി॒രജ॑സ്രമ് । തേന॑ മേ ദീദിഹി॒ തേന॒ ത്വാ-ഽഽദ॑ധേ । അ॒ഗ്നിനാ᳚-ഽഗ്നേ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ ॥ ആ॒ന॒ശേ വ്യാ॑നശേ॒ സര്വ॒മായു॒-ര്വ്യാ॑നശേ ॥ യേ തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വേ ത॒നുവൌ᳚ । വി॒രാട് ച॑ സ്വ॒രാട് ച॑ । തേ മാ വി॑ശതാ॒-ന്തേ മാ॑ ജിന്വതാമ് ॥ 57 ॥

യേ തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വേ ത॒നുവൌ᳚ । സ॒മ്രാട് ചാ॑ഭി॒ഭൂശ്ച॑ । തേ മാ വി॑ശതാ॒-ന്തേ മാ॑ ജിന്വതാമ് । യേ തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വേ ത॒നുവൌ᳚ । വി॒ഭൂശ്ച॑ പരി॒ഭൂശ്ച॑ । തേ മാ വി॑ശതാ॒-ന്തേ മാ॑ ജിന്വതാമ് । യേ തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വേ ത॒നുവൌ᳚ । പ്ര॒ഭ്വീ ച॒ പ്രഭൂ॑തിശ്ച । തേ മാ വി॑ശതാ॒-ന്തേ മാ॑ ജിന്വതാമ് । യാസ്തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വാസ്ത॒നുവഃ॑ । താഭി॒സ്ത്വാ ഽഽദ॑ധേ ॥ യാസ്തേ॑ അഗ്നേ ഘോ॒രാസ്ത॒നുവഃ॑ । താഭി॑ര॒മു-ങ്ഗ॑ച്ഛ ॥ 58 ॥

(ചതു॑ഷ്പദേ - ജിന്വതാം - ത॒നുവ॒ സ്ത്രീണി॑ ച ) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - ഏതദ്ബ്രാഹ്മണം

ഇ॒മേ വാ ഏ॒തേ ലോ॒കാ അ॒ഗ്നയഃ॑ । തേ യദവ്യാ॑വൃത്താ ആധീ॒യേരന്ന്॑ । ശോ॒ചയേ॑യു॒-ര്യജ॑മാനമ് । ഘ॒ര്മ-ശ്ശിര॒ ഇതി॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മാദ॑ധാതി । വാതഃ॑ പ്രാ॒ണ ഇത്യ॑ന്വാഹാര്യ॒-പച॑നമ് । അ॒ര്ക-ശ്ചക്ഷു॒രിത്യാ॑-ഹവ॒നീയ᳚മ് । തേനൈ॒വൈനാ॒ന് വ്യാവ॑ര്തയതി । തഥാ॒ ന ശോ॑ചയന്തി॒ യജ॑മാനമ് ॥ ര॒ഥ॒ന്ത॒ര-മ॒ഭിഗാ॑യതേ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ ആധീ॒യമാ॑നേ । രാഥ॑ന്തരോ॒ വാ അ॒യം-ലോഁ॒കഃ ॥ 59 ॥

അ॒സ്മിന്നേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ । വാ॒മ॒ദേ॒വ്യ-മ॒ഭിഗാ॑യത ഉദ്ധ്രി॒യമാ॑ണേ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷം॒-വൈഁ വാ॑മദേ॒വ്യമ് । അ॒ന്തരി॑ക്ഷ ഏ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ । അഥോ॒ ശാന്തി॒-ര്വൈ വാ॑മദേ॒വ്യമ് । ശാ॒ന്തമേ॒വൈന॑-മ്പശ॒വ്യ॑മുദ്ധ॑രതേ । ബൃ॒ഹദ॒ഭിഗാ॑യത ആഹവ॒നീയ॑ ആധീ॒യമാ॑നേ । ബാര്ഹ॑തോ॒ വാ അ॒സൌ ലോ॒കഃ । അ॒മുഷ്മി॑ന്നേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര॒ഗ്നി-മ॑സൃജത ॥ 60 ॥

സോ-ഽശ്വോ॒ വാരോ॑ ഭൂ॒ത്വാ പരാം॑ഐത് । തം-വാഁ॑രവ॒ന്തീയേ॑നാവാരയത ।ത-ദ്വാ॑രവ॒ന്തീയ॑സ്യ വാരവന്തീയ॒ത്വമ് । ശ്യൈ॒തേന॑ ശ്യേ॒തീ അ॑കുരുത ।തച്ഛ്യൈ॒തസ്യ॑ ശ്യൈത॒ത്വമ് । യ-ദ്വാ॑രവ॒ന്തീയ॑-മഭി॒ഗായ॑തേ । വാ॒ര॒യി॒ത്വൈവൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ । ശ്യൈ॒തേന॑ ശ്യേ॒തീ കു॑രുതേ ॥ ഘ॒ര്മ-ശ്ശിര॒ ഇതി॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മാദ॑ധാതി । സശീ॑ര്ഷാണ-മേ॒വൈന॒-മാധ॑ത്തേ ॥ 61 ॥

ഉപൈ॑ന॒മുത്ത॑രോ യ॒ജ്ഞോ ന॑മതി ॥ രു॒ദ്രോ വാ ഏ॒ഷഃ । യദ॒ഗ്നിഃ । സ ആ॑ധീ॒യമാ॑ന ഈശ്വ॒രോ യജ॑മാനസ്യ പ॒ശൂന് ഹിഗ്ംസി॑തോഃ । സ-മ്പ്രി॑യഃ പ॒ശുഭി॑-ര്ഭുവ॒ദിത്യാ॑ഹ । പ॒ശുഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ്പ്രി॑യ-ങ്കരോതി । പ॒ശൂ॒നാ-മഹിഗ്ം॑സായൈ ॥ ഛ॒ര്ദിസ്തോ॒കായ॒ തന॑യായ യ॒ച്ഛേത്യാ॑ഹ ।ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാ-മാശാ᳚സ്തേ ॥ വാതഃ॑ പ്രാ॒ണ ഇത്യ॑ന്വാഹാര്യ॒-പച॑നമ് ॥ 62 ॥

സപ്രാ॑ണ-മേ॒വൈന॒-മാധ॑ത്തേ ॥ സ്വ॒ദി॒ത-ന്തോ॒കായ॒ തന॑യായ പി॒തു-മ്പ॒ചേത്യാ॑ഹ । അന്ന॑മേ॒വാസ്മൈ᳚ സ്വദയതി ॥ പ്രാചീ॒മനു॑ പ്ര॒ദിശ॒-മ്പ്രേഹി॑ വി॒ദ്വാനിത്യാ॑ഹ । വിഭ॑ക്തിരേ॒വൈന॑യോ॒സ്സാ । അഥോ॒ നാനാ॑ വീര്യാവേ॒വൈനൌ॑ കുരുതേ ॥ ഊര്ജ॑-ന്നോ ധേഹി ദ്വി॒പദേ॒ ചതു॑ഷ്പദ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ॥ അ॒ര്ക-ശ്ചക്ഷു॒രിത്യാ॑-ഹവ॒നീയ᳚മ് । അ॒ര്കോ വൈ ദേ॒വാനാ॒മന്ന᳚മ് ॥ 63 ॥

അന്ന॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ॥ തേന॑ മേ ദീദി॒ഹീത്യാ॑ഹ । സമി॑ന്ധ ഏ॒വൈന᳚മ് ॥ ആ॒ന॒ശേ വ്യാ॑നശ॒ ഇതി॒ ത്രിരുദി॑ങ്ഗയതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷ്വേ॑വൈനം॑-ലോഁ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ ॥ തത്-തഥാ॒ ന കാ॒ര്യ᳚മ് । വീങ്ഗി॑ത॒മ പ്ര॑തിഷ്ഠിത॒-മാദ॑ധീത । ഉ॒ദ്ധൃത്യൈ॒-വാധായാ॑-ഭി॒മന്ത്രിയഃ॑ । അവീ᳚ങ്ഗിത-മേ॒വൈന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ ॥ വി॒രാട് ച॑ സ്വ॒രാട് ച॒ യാസ്തേ॑ അഗ്നേ ശി॒വാസ്ത॒നുവ॒-സ്താഭി॒സ്ത്വാ ഽഽദ॑ധ॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഏ॒താ വാ അ॒ഗ്നേ-ശ്ശി॒വാസ്ത॒നുവഃ॑ । താഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ യാസ്തേ॑ അഗ്നേ ഘോ॒രാസ്ത॒നുവ॒ സ്താഭി॑ര॒മു-ങ്ഗ॒ച്ഛേതി॑ ബ്രൂയാ॒ദ്യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । താഭി॑രേ॒വൈന॒-മ്പരാ॑ഭാവയതി ॥ 64 ॥

(ലോ॒കോ॑ - ഽസൃജതൈന॒ - മാധ॑ത്തേ - ഽന്വാഹാര്യ॒പച॑നം - ദേ॒വാനാ॒മന്ന॑ - മേന॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒മാധ॑ത്തേ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - ബ്രഹ്മൌദനമ്

ശ॒മീ॒ഗ॒ര്ഭാദ॒ഗ്നി-മ്മ॑ന്ഥതി । ഏ॒ഷാ വാ അ॒ഗ്നേ-ര്യ॒ജ്ഞിയാ॑ ത॒നൂഃ । താമേ॒വാസ്മൈ॑ ജനയതി ॥ അദി॑തിഃ പു॒ത്രകാ॑മാ । സാ॒ദ്ധ്യേഭ്യോ॑ ദേ॒വേഭ്യോ᳚ ബ്രഹ്മൌദ॒ന-മ॑പചത് । തസ്യാ॑ ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണ-മദദുഃ । ത-ത്പ്രാശ്ഞാ᳚ത് । സാ രേതോ॑-ഽധത്ത । തസ്യൈ॑ ധാ॒താ ചാ᳚ര്യ॒മാ ചാ॑ജായേതാമ് । സാ ദ്വി॒തീയ॑-മപചത് ॥ 65 ॥

തസ്യാ॑ ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണ-മദദുഃ । ത-ത്പ്രാശ്ഞാ᳚ത് । സാ രേതോ॑-ഽധത്ത । തസ്യൈ॑ മി॒ത്രശ്ച॒ വരു॑ണശ്ചാജായേതാമ് । സാ തൃ॒തീയ॑-മപചത് । തസ്യാ॑ ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണ-മദദുഃ । ത-ത്പ്രാശ്ഞാ᳚ത് । സാ രേതോ॑-ഽധത്ത । തസ്യാ॒ അഗ്ംശ॑ശ്ച॒ ഭഗ॑ശ്ചാജായേതാമ് । സാ ച॑തു॒ര്ഥ-മ॑പചത് ॥ 66 ॥

തസ്യാ॑ ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണ-മദദുഃ । ത-ത്പ്രാശ്ഞാ᳚ത് । സാ രേതോ॑-ഽധത്ത । തസ്യാ॒ ഇന്ദ്ര॑ശ്ച॒ വിവ॑സ്വാഗ്ശ്ചാ-ജായേതാമ് । ബ്ര॒ഹ്മൌ॒ദ॒ന-മ്പ॑ചതി । രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതി ॥ പ്രാശ്ഞ॑ന്തി ബ്രാഹ്മ॒ണാ ഓ॑ദ॒നമ് ॥ യദാജ്യ॑-മു॒ച്ഛിഷ്യ॑തേ । തേന॑ സ॒മിധോ॒-ഽഭ്യജ്യാദ॑ധാതി । ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണാ॒ദ്വാ അദി॑തീ॒ രേതോ॑-ഽധത്ത ॥ 67 ॥

ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണാദേ॒വ ത-ദ്രേതോ॑ ധത്തേ ॥ അസ്ഥി॒ വാ ഏ॒തത് । യ-ഥ്സ॒മിധഃ॑ । ഏ॒ത-ദ്രേതഃ॑ । യദാജ്യ᳚മ് । യദാജ്യേ॑ന സ॒മിധോ॒-ഽഭ്യജ്യാ॒ദധാ॑തി । അസ്ഥ്യേ॒വ ത-ദ്രേത॑സി ദധാതി ॥ തി॒സ്ര ആദ॑ധാതി മിഥുന॒ത്വായ॑ ॥ ഇയ॑തീ-ര്ഭവന്തി । പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑താഃ ॥ 68 ॥

ഇയ॑തീ-ര്ഭവന്തി । യ॒ജ്ഞ॒പ॒രുഷാ॒ സമ്മി॑താഃ । ഇയ॑തീ-ര്ഭവന്തി । ഏ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷേ വീ॒ര്യ᳚മ് । വീ॒ര്യ॑ സമ്മിതാഃ ॥ ആ॒ര്ദ്രാ ഭ॑വന്തി । ആ॒ര്ദ്രമി॑വ॒ ഹി രേതഃ॑ സി॒ച്യതേ᳚ ॥ ചിത്രി॑യസ്യാശ്വ॒ത്ഥസ്യാദ॑ധാതി । ചി॒ത്രമേ॒വ ഭ॑വതി ॥ ഘൃ॒തവ॑തീഭി॒-രാദ॑ധാതി ॥ 69 ॥

ഏ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ । യ-ദ്ഘൃ॒തമ് । പ്രി॒യേണൈ॒വൈന॒-ന്ധാമ്നാ॒ സമ॑ര്ധയതി । അഥോ॒ തേജ॑സാ ॥ ഗാ॒യ॒ത്രീഭി॑-ര്ബ്രാഹ്മ॒ണസ്യാദ॑ദ്ധ്യാത് । ഗാ॒യ॒ത്രഛ॑ന്ദാ॒ വൈ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണഃ । സ്വസ്യ॒ ഛന്ദ॑സഃ പ്രത്യയന॒സ്ത്വായ॑ । ത്രി॒ഷ്ടുഗ്ഭീ॑-രാജ॒ന്യ॑സ്യ । ത്രി॒ഷ്ടു-പ്ഛ॑ന്ദാ॒ വൈ രാ॑ജ॒ന്യഃ॑ । സ്വസ്യ॒ ഛന്ദ॑സഃ പ്രത്യയന॒സ്ത്വായ॑ ॥ 70 ॥

ജഗ॑തീഭി॒-ര്വൈശ്യ॑സ്യ । ജഗ॑തീ ഛന്ദാ॒ വൈ വൈശ്യഃ॑ । സ്വസ്യ॒ ഛന്ദ॑സഃ പ്രത്യയന॒സ്ത്വായ॑ ॥ തഗ്ം സം॑വഁഥ്സ॒ര-ങ്ഗോ॑പായേത് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രഗ്ം ഹി രേതോ॑ ഹി॒തം-വഁര്ധ॑തേ ॥ യ-ദ്യേ॑നഗ്ം സംവഁഥ്സ॒രേ നോപ॒നമേ᳚ത് । സ॒മിധഃ॒ പുന॒രാദ॑ദ്ധ്യാത് । രേത॑ ഏ॒വ തദ്ധി॒തം-വഁര്ധ॑മാനമേതി ॥ ന മാ॒ഗ്ം॒സ-മ॑ശ്ഞീയാത് । ന സ്ത്രിയ॒മുപേ॑യാത് ॥ 71 ॥

യ-ന്മാ॒ഗ്ം॒സ-മ॑ശ്ഞീ॒യാത് । യഥ്സ്ത്രിയ॑-മുപേ॒യാത് । നിര്വീ᳚ര്യ-സ്സ്യാത് । നൈന॑മ॒ഗ്നി-രുപ॑നമേത് ॥ ശ്വ ആ॑ധാ॒സ്യമാ॑നോ ബ്രഹ്മൌദ॒ന-മ്പ॑ചതി । ആ॒ദി॒ത്യാ വാ ഇ॒ത ഉ॑ത്ത॒മാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യന്ന് । തേ വാ ഇ॒തോ യന്ത॒-മ്പ്രതി॑നുദന്തേ । ഏ॒തേ ഖലു॒ വാവാദി॒ത്യാഃ । യ-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണാഃ । തൈരേ॒വ സ॒ത്വ-ങ്ഗ॑ച്ഛതി ॥ 72 ॥

നൈന॒-മ്പ്രതി॑നുദന്തേ ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । ക്വാ॑ സഃ । അ॒ഗ്നിഃ കാ॒ര്യഃ॑ । യോ᳚-ഽസ്മൈ പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂ-ന്പ്ര॑ജ॒നയ॒തീതി॑ । ശല്കൈ॒സ്താഗ്ം രാത്രി॑മ॒ഗ്നി-മി॑ന്ധീത । തസ്മി॑-ന്നുപവ്യു॒ഷമ॒രണീ॒ നിഷ്ട॑പേത് । യഥ॑ര്ഷ॒ഭായ॑ വാശി॒താ ന്യാ॑വിച്ഛാ॒യതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥ അ॒പോ॒ദൂഹ്യ॒ ഭസ്മാ॒ഗ്നി-മ്മ॑ന്ഥതി ॥ 73 ॥

സൈവ സാ-ഽഗ്നേ-സ്സന്ത॑തിഃ ॥ ത-മ്മ॑ഥി॒ത്വാ പ്രാഞ്ച॒മുദ്ധ॑രതി । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ ത-ദ്രേതോ॑ ഹി॒ത-മ്പ്രജ॑നയതി ॥ അനാ॑ഹിത॒-സ്തസ്യാ॒ഗ്നി-രിത്യാ॑ഹുഃ । യ-സ്സ॒മിധോ-ഽനാ॑ധായാ॒ഗ്നി-മാ॑ധ॒ത്ത ഇതി॑ । താ-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രേ പു॒രസ്താ॒-ദാദ॑ദ്ധ്യാത് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രാദേ॒വൈന॑-മവ॒രുദ്ധ്യാ-ധ॑ത്തേ ॥ യദി॑ സംവഁഥ്സ॒രേ ഽനാദ॒ദ്ധ്യാത് । ദ്വാ॒ദ॒ശ്യാ᳚-മ്പു॒രസ്താ॒-ദാദ॑ദ്ധ്യാത് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒ര പ്ര॑തിമാ॒ വൈ ദ്വാദ॑ശ॒ രാത്ര॑യഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വാസ്യാഹി॑താ ഭവന്തി ॥ യദി॑ ദ്വാദ॒ശ്യാ᳚-ന്നാദ॒ദ്ധ്യാത് । ത്ര്യ॒ഹേ പു॒രസ്താ॒ദാദ॑ദ്ധ്യാത് । ആഹി॑താ ഏ॒വാസ്യ॑ ഭവന്തി ॥ 74 ॥

(ദ്വി॒തീയ॑മപചച് - ചതു॒ര്ഥമ॑പച॒ - ദദി॑തീ॒ രേതോ॑-ഽധത്ത॒ - സമ്മി॑താ -

ഘൃ॒തവ॑തീഭി॒രാദ॑ധാതി - രാജ॒ന്യഃ॑ സ്വസ്യ॒ ഛന്ദ॑സഃ പ്രത്യയന॒സ്ത്വാ - യേ॑യാ-ദ്- ഗച്ഛതി - മന്ഥതി॒ - രാത്ര॑യ ശ്ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - പഞ്ചാഗ്ന്യാധാനമ്

പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । സ രി॑രിചാ॒നോ॑-ഽമന്യത । സ തപോ॑-ഽതപ്യത । സ ആ॒ത്മന് വീ॒ര്യ॑-മപശ്യത് । തദ॑വര്ധത । തദ॑സ്മാ॒-ഥ്സഹ॑സോ॒ര്ധ്വ-മ॑സൃജ്യത । സാ വി॒രാഡ॑ഭവത് । താ-ന്ദേ॑വാസു॒രാ വ്യ॑ഗൃഹ്ണത । സോ᳚-ഽബ്രവീ-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । മമ॒ വാ ഏ॒ഷാ ॥ 75 ॥

ദോഹാ॑ ഏ॒വ യു॒ഷ്മാക॒മിതി॑ ॥ സാ തതഃ॒ പ്രാച്യുദ॑ക്രാമത് । ത-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । അഥ॑ര്വ പി॒തു-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേതി॑ । സാ ദ്വി॒തീയ॒-മുദ॑ക്രാമത് । ത-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । നര്യ॑ പ്ര॒ജാ-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേതി॑ । സാ തൃ॒തീയ॒-മുദ॑ക്രാമത് । ത-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । ശഗ്ഗ്സ്യ॑ പ॒ശൂ-ന്മേ॑ ഗോപാ॒യേതി॑ ॥ 76 ॥

സാ ച॑തു॒ര്ഥ-മുദ॑ക്രാമത് । ത-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । സപ്ര॑ഥ സ॒ഭാ-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേതി॑ । സാ പ॑ഞ്ച॒മ-മുദ॑ക്രാമത് । ത-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । അഹേ॑ ബുദ്ധ്നിയ॒ മന്ത്ര॑-മ്മേ ഗോപാ॒യേതി॑ । അ॒ഗ്നീന് വാവ സാ താന് വ്യ॑ക്രമത । താ-ന്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ॒ പര്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । അഥോ॑ പ॒ങ്ക്തിമേ॒വ ॥ പ॒ങ്ക്തിര്വാ ഏ॒ഷാ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണേ പ്രവി॑ഷ്ടാ ॥ 77 ॥

താമാ॒ത്മനോ-ഽധി॒ നിര്മി॑മീതേ । യദ॒ഗ്നി-രാ॑ധീ॒യതേ᳚ । തസ്മാ॑-ദേ॒താവ॑ന്തോ॒-ഽഗ്നയ॒ ആധീ॑യന്തേ । പാങ്ക്തം॒-വാഁ ഇ॒ദഗ്ം സര്വ᳚മ് । പാങ്ക്തേ॑നൈ॒വ പാങ്ക്തഗ്ഗ്॑ സ്പൃണോതി ॥ അഥ॑ര്വ പി॒തു-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ । അന്ന॑മേ॒വൈ തേന॑ സ്പൃണോതി । നര്യ॑ പ്ര॒ജാ-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാമേ॒വൈതേന॑ സ്പൃണോതി । ശഗ്ഗ്സ്യ॑ പ॒ശൂ-ന്മേ॑ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ ॥ 78 ॥

പ॒ശൂനേ॒വൈതേന॑ സ്പൃണോതി । സപ്ര॑ഥ സ॒ഭാ-മ്മേ॑ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ । സ॒ഭാമേ॒വൈതേനെ᳚ന്ദ്രി॒യഗ്ഗ് സ്പൃ॑ണോതി । അഹേ॑ ബുദ്ധ്നിയ॒ മന്ത്ര॑-മ്മേ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ । മന്ത്ര॑മേ॒വൈ തേന॒ ശ്രിയഗ്ഗ്॑ സ്പൃണോതി ॥ യദ॑ന്വാഹാര്യ॒-പച॑നേ-ഽന്വാഹാ॒ര്യ॑-മ്പച॑ന്തി । തേന॒ സോ᳚-ഽസ്യാ॒ഭീഷ്ടഃ॑ പ്രീ॒തഃ । യ-ദ്ഗാര്ഹ॑പത്യ॒ ആജ്യ॑മധി॒ശ്രയ॑ന്തി॒ സമ്പത്നീ᳚ര്യാ॒ജയ॑ന്തി । തേന॒ സോ᳚-ഽസ്യാ॒ഭീഷ്ടഃ॑ പ്രീ॒തഃ । യദാ॑ഹവ॒നീയേ॒ ജുഹ്വ॑തി ॥ 79 ॥

തേന॒ സോ᳚-ഽസ്യാ॒ഭീഷ്ടഃ॑ പ്രീ॒തഃ । യഥ്സ॒ഭായാം᳚-വിഁ॒ജയ॑ന്തേ । തേന॒ സോ᳚-ഽസ്യാ॒ഭീഷ്ടഃ॑ പ്രീ॒തഃ । യദാ॑വസ॒ഥേ-ഽന്ന॒ഗ്ം॒ ഹര॑ന്തി । തേന॒ സോ᳚-ഽസ്യാ॒ഭീഷ്ടഃ॑ പ്രീ॒തഃ । തഥാ᳚-ഽസ്യ॒ സര്വേ᳚ പ്രീ॒താ അ॒ഭീഷ്ടാ॒ ആധീ॑യന്തേ ॥ പ്ര॒വ॒സ॒ഥ-മേ॒ഷ്യന്നേ॒വ-മുപ॑തിഷ്ഠേ॒-തൈക॑മേകമ് । യഥാ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണായ॑ ഗൃഹേവാ॒സിനേ॑ പരി॒ദായ॑ ഗൃ॒ഹാനേതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥ പുന॑രാ॒ഗ-ത്യോപ॑തിഷ്ഠതേ । സാ ഭാ॑ഗേയമേ॒വൈഷാ॒-ന്തത് । സാ തത॑ ഊ॒ര്ധ്വാ-ഽഽരോ॑ഹത് । സാ രോ॑ഹി॒ണ്യ॑ഭവത് । ത-ദ്രോ॑ഹി॒ണ്യൈ രോ॑ഹിണി॒ത്വമ് । രോ॒ഹി॒ണ്യാ-മ॒ഗ്നി-മാദ॑ധീത । സ്വ ഏ॒വൈനം॒-യോഁനൌ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-മാധ॑ത്തേ । ഋ॒ദ്ധ്നോത്യേ॑നേന ॥ 80 ॥

(ഏ॒ഷാ - പ॒ശൂന്മേ॑ ഗോപാ॒യേതി॒ - പ്രവി॑ഷ്ടാ -

പ॒ശൂന്മേ॑ ഗോപാ॒യേത്യാ॑ഹ॒ - ജുഹ്വ॑തി - തിഷ്ഠതേ സ॒പ്ത ച॑) (അ. 10)

(ബ്രഹ്മ॒ സന്ധ॑ത്തം॒ - കൃത്തി॑കാ॒ - സൂദ്ധ॑ന്തി - ദ്വാദ॒ശസു॑ - പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്വാ॒ചോ - ദേ॑വാസു॒രാസ്തദ॒ഗ്നിര്നോ-ദ്- ഘ॒ര്മ-ശ്ശിര॑ - ഇ॒മേ വൈ - ശ॑മീഗ॒ര്ഭാത് - പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സ രി॑രിചാ॒ന-സ്സതപ॒-സ്സ ആ॒ത്മന് വീ॒ര്യ॑-ന്ദശ॑ )

(ബ്രഹ്മ॒ സന്ധ॑ത്തം॒ - തൌ ദി॒വ്യാ - വഥോ॑ ശ॒ത്വാംയഁ॒ - പ്രാച്യേ॑ഷാം॒ - ഁയദു॒പര്യു॑പരി॒ - യ-ഥ്സ॒ദ്യഃ - സോ-ഽശ്വോ॒ വാരോ॑ ഭൂ॒ത്വാ - ജഗ॑തീഭി॒ രശീ॑തിഃ)

(ബ്രഹ്മ॒ സന്ധ॑ത്ത - മൃ॒ദ്ധ്നോത്യേ॑നേന)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ പ്രഥമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādheyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

brahma॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | kṣa॒tragṃ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | iṣa॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ūrja॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ra॒yigṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | puṣṭi॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pra॒jāgṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānmḙ jinvatam || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ śukra॒pāḥ praṇa̭yantu || 1 ||

su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ manthi॒pāḥ praṇa̭yantu || su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | ma॒nthī ma॒nthiśo̭ciṣā ||sa॒ja॒ṅgmā॒nau di॒va ā pṛ̭thi॒vyā-''yuḥ̭ | sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | prā॒ṇagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | a॒pā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam || 2 ||

vyā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | cakṣu॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | śrotra॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | mana॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | vāca॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam || āyuḥ̭ stha॒ āyṷrme dhattam | āyṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | āyṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | prā॒ṇa-ssthaḥ̭ prā॒ṇa-mmḙ dhattam | prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattam || 3 ||

prā॒ṇaṃ-ya~॒jñapa̭taye dhattam | cakṣuḥ̭ stha॒ścakṣṷrme dhattam | cakṣṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | cakṣṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | śrotragg̭ stha॒-śśrotra̭-mme dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñāya̭ dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñapa̭taye dhattam | tau dḙvau śukrāmanthinau |ka॒lpaya̭ta॒-ndaivī॒rviśaḥ̭ | ka॒lpaya̭ta॒-mmānṷṣīḥ || 4 ||

iṣa॒-mūrja̭ma॒smāsṷ dhattam | prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ | pra॒jā-mmayi̭ ca॒ yaja̭māne ca || nira̭sta॒-śśaṇḍaḥ̭ | nira̭sto॒ markaḥ̭ || apa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmunā᳚ || śu॒krasya̭ sa॒mida̭si | ma॒nthinaḥ̭ sa॒mida̭si || sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka̭rmā | sa pra̭tha॒mo mi॒tro varṷṇo a॒gniḥ | sa pra̭tha॒mo bṛha॒spati̭ściki॒tvān | tasmā॒ indrā̭ya su॒tamājṷhomi || 5 ||

(na॒ya॒ - ntva॒pā॒nagṃ sandha̭ttaṃ॒ ta-mmḙ jinvataṃ - prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattaṃ॒ - mānṷṣī--r a॒gni-rdve ca̭) (a. 1)

kṛtti̭kā-sva॒gni-māda̭dhīta | e॒tadvā a॒gne-rnakṣa̭tram | ya-tkṛtti̭kāḥ | svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || mukhaṃ॒-vā~ e॒tannakṣa̭trāṇām | ya-tkṛtti̭kāḥ | yaḥ kṛtti̭kā-sva॒gni-mā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati || atho॒ khalṷ || 6 ||

a॒gni॒-na॒kṣa॒tramitya-pa̭cāyanti | gṛ॒hānaḥa॒ dāhṷko bhavati || pra॒jāpa̭tī rohi॒ṇyā-ma॒gni-ma̭sṛjata | ta-nde॒vā ro̭hi॒ṇyā-māda̭dhata | tato॒ vai te sarvā॒-nrohā̭narohann | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | yo ro̭hi॒ṇyā-ma॒gnimā̭dha॒tte | ṛ॒dhnotye॒va | sarvā॒-nrohā᳚n-rohati || de॒vā vai bha॒drā-ssanto॒-'gni-mādhi̭thsanta || 7 ||

teṣā॒manā̭hito॒ 'gnirāsī᳚t | athai᳚bhyo vā॒maṃ-va~svapā᳚krāmat | te puna̭rvasvo॒rāda̭dhata | tato॒ vai tān vā॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtata | yaḥ pu॒rā bha॒dra-ssampāpī̭yā॒-nthsyāt | sa puna̭rvasvo-ra॒gni-māda̭dhīta | puna̭re॒vainaṃ̭-vā~॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtate | bha॒dro bha̭vati || yaḥ kā॒mayḙta॒ dāna̭kāmā me pra॒jā-ssyu॒riti̭ | sa pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gni-māda̭dhīta || 8 ||

a॒rya॒mṇo vā e॒tannakṣa̭tram | yatpūrve॒ phalgṷnī | a॒rya॒meti॒ tamā̭hu॒ryo dadā̭ti | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti || yaḥ kā॒mayḙta bha॒gī syā॒miti̭ | sa utta̭rayoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | bhaga̭sya॒ vā e॒tannakṣa̭tram | yadutta̭re॒ phalgṷnī | bha॒gyḙva bha̭vati || kā॒la॒ka॒ñjā vai nāmāsṷrā āsann || 9 ||

te sṷva॒rgāya̭ lo॒kāyā॒gni-ma̭cinvata | purṷṣa॒ iṣṭa̭kā॒-mupā̭dadhā॒t-purṷṣa॒ iṣṭa̭kām | sa indro᳚ brāhma॒ṇo bruvā̭ṇa॒ iṣṭa̭kā॒mupā̭dhatta | e॒ṣā mḙ ci॒trā nāmeti̭ | te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamāprāro̭hann | sa indra॒ iṣṭa̭kā॒māvṛ̭hat | te-'vā̭kīryanta | yḙ-'vākī᳚ryanta | ta ūrṇā॒vabha̭yo-'bhavann | dvāvuda̭patatām || 10 ||

tau di॒vyau śvānā̭vabhavatām | yo bhrātṛ̭vyavā॒-nthsyāt | sa ci॒trāyā̭-ma॒gni-māda̭dhīta | a॒va॒kīryai॒va bhrātṛ̭vyān | ojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tman-dha̭tte || va॒santā᳚ brāhma॒ṇo᳚ 'gnimāda̭dhīta | va॒sa॒nto vai brā᳚hma॒ṇasya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭-mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati | mukhaṃ॒-vā~ e॒tadṛ̭tū॒nām || 11 ||

ya-dva̭sa॒ntaḥ | yo va॒santā॒-'gnimā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati | atho॒ yoni̭mantame॒vaina॒-mprajā̭ta॒mādha̭tte | grī॒ṣme rā̭ja॒nya̭ āda̭dhīta | grī॒ṣmo vai rā̭ja॒nya̭sya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | i॒ndri॒yā॒vī bha̭vati | śa॒radi॒ vaiśya॒ āda̭dhīta | śa॒radvai vaiśya̭sya॒rtuḥ || 12 ||

sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati || na pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | e॒ṣā vai ja̭gha॒nyā̭ rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yatpūrve॒ phalgṷnī | pṛ॒ṣṭi॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | pāpī̭yān-bhavati | utta̭rayo॒rāda̭dhīta | e॒ṣā vai pra̭tha॒mā rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yadutta̭re॒ phalgṷnī | mu॒kha॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | vasī̭yā-nbhavati || atho॒ khalṷ | ya॒daivainaṃ̭-ya~॒jña ṷpa॒name᳚t | athāda̭dhīta | saivāsyardhiḥ̭ || 13 ||

(khalvā̭ - dhithsanta॒ - phalgṷnyora॒gnimāda̭dhītā - san - napatatā - matū॒nāṃ - ~vaiśya̭sya॒rtu - rutta̭re॒ phalgṷnī॒ ṣaṭ ca̭) (a. 2)

uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭ hanti || a॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai᳚ || sika̭tā॒ niva̭pati | e॒tadvā a॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pam | rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭-rundhe || ūṣā॒-nniva̭pati | puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭nam | yadūṣāḥ᳚ || 14 ||

puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ 'gnimādha̭tte | atho̭ sa॒ñjñāna̭ e॒va | sa॒-ñjñāna॒gg॒ hyḙta-tpa̭śū॒nām | yadūṣāḥ᳚ || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te vi̭ya॒tī a̭brūtām | astve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti̭ | yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒syā-ma̭dadhāt | ta ūṣā̭ abhavann || 15 ||

yada॒syā ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒muṣyā̭-madadhāt | tada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇam | ūṣā᳚nni॒vapa̭nna॒do ddhyā̭yet | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gnimādha̭tte || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | ā॒khū rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śat | sa ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇaḥ pṛ̭thi॒vīmanu॒ sama̭carat | tadā̭khukarī॒ṣa-ma̭bhavat || 16 ||

yadā̭khukarī॒ṣagṃ sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭rundhe || ūrjaṃ॒-vā~ e॒tagṃ rasa̭-mpṛthi॒vyā ṷpa॒dīkā॒ uddi̭hanti | ya-dva॒lmīka᳚m | ya-dva̭lmīkava॒pā sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒va rasa̭-mpṛthi॒vyā ava̭rundhe | atho॒ śrotra̭me॒va | śrotra॒gg॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyāḥ | ya-dva॒lmīkaḥ̭ || 17 ||

aba̭dhiro bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tāsā॒manna॒-mupā᳚kṣīyata | tābhya॒-ssūda॒mupa॒ prābhi̭nat | tato॒ vai tāsā॒manna॒-nnākṣī̭yata | yasya॒ sūdaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | nāsya̭ gṛ॒he-'nna̭-ṅkṣīyate || āpo॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sīt | tena̭ pra॒jāpa̭tiraśrāmyat || 18 ||

ka॒thami॒dagg syā॒diti̭ | so̭-'paśya-tpuṣkarapa॒rṇa-ntiṣṭha̭t | so̭-'manyata | asti॒ vai tat | yasmi̭-nni॒damadhi॒ tiṣṭha॒tīti̭ | sa va̭rā॒ho rū॒pa-ṅkṛ॒tvopa॒nya̭majjat | sa pṛ̭thi॒vīma॒dha ā᳚rcchat | tasyā̭ upa॒hatyoda̭majjat | ta-tpṷṣkarapa॒rṇe᳚ 'prathayat | yadapra̭thayat || 19 ||

ta-tpṛ̭thi॒vyai pṛ̭thivi॒tvam | abhū॒dvā i॒damiti̭ | tadbhūmyai̭ bhūmi॒tvam | tā-ndiśo-'nu॒ vāta॒-ssama̭vahat | tāgṃ śarka̭rābhiradṛgṃ hat | śaṃ-vai~ no̭-'bhū॒diti̭ | taccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvam | ya-dva̭rā॒havi̭hatagṃ sambhā॒ro bhava̭ti | a॒syāme॒vā-cha̭mbaṭkārama॒gni-mādha̭tte | śarka̭rā bhavanti॒ dhṛtyai᳚ || 20 ||

atho̭ śa॒tvāṃya~̭ || sarḙtā a॒gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | āpo॒ varṷṇasya॒ patna̭ya āsann | tā a॒gnira॒bhya̭ddhyāyat | tā-ssama̭bhavat | tasya॒ retaḥ॒ parā̭-'patat | taddhira̭ṇya-mabhavat | yaddhira̭ṇya-mu॒pāsya̭ti | sarḙtasame॒vāgni-mādha̭tte || purṷṣa॒ invai svā-dreta̭so bībhathsata॒ ityā̭huḥ || 21 ||

u॒tta॒ra॒ta upā᳚sya॒tya-bī̭bhathsāyai || ati॒ praya̭cchati | ārti̭me॒vāti॒ praya̭cchati || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | so᳚-'śva॒tthe saṃ̭va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam | yadāśva̭ttha-ssambhā॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭-rundhe || 22 ||

de॒vā vā ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta | tata̭ udu॒mbara॒ uda̭tiṣṭhat | ūrgvā ṷdu॒mbaraḥ̭ | yadaudṷmbara-ssambhā॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒vāva̭-rundhe || tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat | tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | tatpa॒rṇo̭ 'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam || 23 ||

yasya̭ parṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | so॒ma॒pī॒thame॒vāva̭ rundhe || de॒vā vai brahma̭nnavadanta | ta-tpa॒rṇa upā̭śṛṇot | su॒śravā॒ vai nāma̭ | ya-tpa̭rṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭ rundhe || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ | tagṃ śa॒myā̭-'śamayat || 24 ||

taccha॒myai̭ śami॒tvam | yaccha̭mī॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | śāntyā॒ apra̭dāhāya || a॒gne-ssṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rcchat | ya-dvaika̭ṅkata-ssambhā॒ro bhava̭ti | bhā e॒vāva̭rundhe || sahṛ̭dayo॒ 'gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | ma॒ruto॒-'dbhira॒gni-ma̭tamayann | tasya̭ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndann | sā-'śani̭rabhavat | yada॒śani̭hatasya vṛ॒kṣasya̭ sambhā॒ro bhava̭ti |sahṛ̭daya-me॒vāgni-mādha̭tte || 25 ||

(ūṣā̭ - abhavan - nabhava-d- va॒lmīkro᳚ - 'śrāmya॒ - dapra̭thaya॒ - ddhṛtyai̭ - bībhathsata॒ ityā̭hu - rundhe - parṇa॒tva - ma̭śamayada - cchinda॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 3)

dvā॒da॒śasṷ vikrā॒meṣva॒gnimāda̭dhīta | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rā-de॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || ya-ddvā̭da॒śasṷ vikrā॒me-ṣvā॒dadhī̭ta | pari̭mita॒mava̭rundhīta | cakṣṷ-rnimita॒ āda̭dhīta | iya॒-ddvāda̭śa vikrā॒mā(3) iti̭ | pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭rundhe || anṛ̭taṃ॒-vai~ vā॒cā va̭dati | anṛ̭ta॒-mmana̭sā ddhyāyati || 26 ||

cakṣu॒-rvai sa॒tyam | adrā(3)gityā̭ha | ada̭rśa॒miti̭ | ta-thsa॒tyam | yaścakṣṷ-rnimite॒-'gni-mā̭dha॒tte | sa॒tya e॒vaina॒-mādha̭tte || tasmā॒dāhi̭tāgni॒rnānṛ̭taṃ-va~det | nāsya̭ brāhma॒ṇo-'nā᳚śvā-ngṛ॒he va̭set | sa॒tye hya̭syā॒gnirāhi̭taḥ || ā॒gne॒yī vai rātriḥ̭ || 27 ||

ā॒gne॒yāḥ pa॒śavaḥ̭ | ai॒ndramahaḥ̭ | nakta॒-ṅgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒śūne॒vāva̭-rundhe | divā̭-''hava॒nīya᳚m | i॒ndri॒yame॒vā-va̭rundhe || a॒rdhodi̭te॒ sūrya̭ āhava॒nīya॒-māda̭dhāti | e॒tasmi॒n vai lo॒ke pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | atho̭ bhū॒ta-ñcai॒va bha̭vi॒ṣyaccā-va̭rundhe || 28 ||

iḍā॒ vai mā̭na॒vī ya̭jñānūkā॒śinyā̭sīt | sā-'śṛ̭ṇot | asṷrā a॒gnimāda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | ta ā̭hava॒nīya॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | sā 'bra̭vīt | pra॒tīcyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā parā̭bhaviṣya॒ntīti̭ || 29 ||

yasyai॒va-ma॒gnirā̭dhī॒yate᳚ | pra॒tīcya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā parā̭bhavati || sā-'śṛ̭ṇot | de॒vā a॒gni-māda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | te᳚-'nvāhārya॒-paca̭na॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā̭hava॒nīya᳚m | sā-'bra̭vīt || 30 ||

prācyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyanti | pra॒jā-ntu na ve᳚thsyanta॒ iti̭ | yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | prācya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | pra॒jā-ntu na vi̭ndate || sā-'bra̭vī॒diḍā॒ manu᳚m | tathā॒ vā a॒ha-ntavā॒gni-mādhā᳚syāmi | yathā॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rja̭ni॒ṣyase᳚ || 31 ||

pratya॒smin ~lo॒ke sthā॒syasi̭ | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñje॒ṣyasīti̭ | gārha̭patya॒magra॒ āda̭dhāt | gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante | gārha̭patyenai॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpa॒śū-nprāja̭nayat | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | ti॒ryaṅṋ̇va॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke pratya̭tiṣṭhat | athā̭hava॒nīya᳚m | tenai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhya̭jayat || 32 ||

yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate | pratya॒smin ~lo॒ke ti̭ṣṭhati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || yasya॒ vā aya̭thādevatama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yasya̭ yathā deva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 33 ||

bhṛgṷ̄ṇā॒-ntvā-'ṅgi̭rasāṃ-vra~tapate vra॒tenā-da̭dhā॒mīti̭ bhṛgvaṅgi॒rasā॒māda̭ddhyāt | ā॒di॒tyānā᳚-ntvā de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mītya॒nyāsā॒-mbrāhma̭ṇīnā-mpra॒jānā᳚m | varṷṇasya tvā॒ rājño᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ rājñaḥ̭ | indra̭sya tvendri॒yeṇa̭ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rāja॒nya̭sya | mano᳚stvā grāma॒ṇyo᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ vaiśya̭sya | ṛ॒bhū॒ṇā-ntvā̭ de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rathakā॒rasya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tama॒gni-rādhī̭yate | na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 34 ||

(dhyā॒ya॒ti॒ - vai rātri॒ - ścāva̭rundhe - bhaviṣya॒ntītya̭ - bravī - jjani॒ṣyasḙ - 'jaya॒-d- vasī̭yā-nbhavati॒ - nava̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi

pra॒jāpa̭ti-rvā॒ca-ssa॒tya-ma̭paśyat | tenā॒gnimādha̭tta | tena॒ vai sa ā᳚rdhnot | bhūrbhuva॒-ssuva॒rityā̭ha | e॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyam | ya e॒tenā॒gni-mā̭dha॒tte | ṛ॒ddhnotye॒va | atho̭ sa॒tyaprā̭śūre॒va bha̭vati | atho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna̭bhi॒cara̭ti | stṛ॒ṇu॒ta e॒vaina᳚m || 35 ||

bhūrityā̭ha | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | bhuva॒ ityā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | suva॒rityā̭ha | su॒va॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || tri॒bhira॒kṣarai॒-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | sarvaiḥ᳚ pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m || 36 ||

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāyādhī̭yate | yadā̭hava॒nīyaḥ̭ | su॒va॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke vā॒ca-ssa॒tyagṃ sarva̭māpnoti || tri॒bhi-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m | a॒ṣṭau sampa̭dyante | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tamādha̭tte || 37 ||

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāyann | tābhyo॒ jyoti॒-ruda̭gṛhṇāt | ta-ñjyotiḥ॒ paśya̭ntīḥ pra॒jā a॒bhisa॒māva̭rtanta | u॒parī̭vā॒gni-mudgṛ̭hṇīyā-du॒ddharanṋ | jyoti̭re॒va paśya̭ntīḥ pra॒jā yaja̭māna-ma॒bhi-sa॒māva̭rtante || pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvayat | ta-tparā̭-'patat | tadaśvo̭-'bhavat | tadaśva̭syā-śva॒tvam || 38 ||

e॒ṣa vai pra॒jāpa̭tiḥ | yada॒gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyo-'śvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | svame॒va cakṣuḥ॒ paśya̭-npra॒jāpa̭ti॒-ranūdḙti || va॒jrī vā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate || puna॒rāva̭rtayati || 39 ||

ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate || nyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-makāmayata | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | tau vi॒bhāja॒-nnāśa̭knot | sośvaḥ̭ pūrva॒vāḍ-bhū॒tvā | prāñca॒-mpūrva॒muda̭vahat | ta-tpū᳚rva॒vāhaḥ̭ pūrvavā॒ṭ-tvam | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭vīryāve॒vainaṷ kurute || 40 ||

yadu॒paryṷpari॒ śiro॒ hare᳚t | prā॒ṇān vicchi̭ndyāt | a॒dho̭-'dha॒-śśiro̭ harati | prā॒ṇānā᳚-ṅgopī॒thāya̭ || iya॒tyagrḙ harati | atheya॒tyatheya̭ti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒mā-dha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ || 41 ||

tasya̭ tre॒dhā ma̭hi॒mānaṃ॒-vyau~̭hat | śāntyā॒ apra̭dāhāya | yat-tre॒dhā-'gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ ta-dvyṷ̄hati | śāntyā॒ apra̭dāhāya || puna॒rāva̭rtayati | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ sanda̭dhāti || pa॒śurvā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | e॒ṣa ru॒draḥ || 42 ||

yada॒gniḥ | yadaśva̭sya pa॒de᳚-'gni-mā̭da॒ddhyāt | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | ya-nnākra॒maye᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | pā॒rśva॒ta ākra̭mayet | yathā ''hi̭tasyā॒gne-raṅgā̭rā abhyava॒vartḙrann | ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti | na ru॒drāyāpi̭dadhāti || 43 ||

trīṇi̭ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati | vi॒rāja̭ e॒va vikrā᳚ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ vikra̭mate || a॒gnaye॒ pava̭mānāya | a॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | a॒gnaye॒ śuca̭ye | yada॒gnaye॒ pava̭mānāya ni॒rvapa̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | yada॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | pū॒ta e॒vāsmi̭-nna॒nnādya̭-ndadhāti | yada॒gnaye॒ śuca̭ye | bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti || 44 ||

(e॒na॒ - mā॒ha॒va॒nīyaṃ̭ - dhatte - 'śva॒tvaṃ - ~va̭rtayati - kuruta॒ - iti̭ -ru॒dro - da̭dhāti॒ - yada॒gnaye॒ śuca̭ya॒ eka̭-ñca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāśca

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tada॒gnirno-thsaha̭maśaknot | tat-tre॒dhā vinya̭dadhāt | pa॒śuṣu॒ tṛtī̭yam | a॒phsu tṛtī̭yam | ā॒di॒tye tṛtī̭yam || 45 ||

ta-dde॒vā vi॒jitya̭ | puna॒ravā̭ruruthsanta | te᳚-'gnaye॒ pava̭mānāya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | pa॒śavo॒ vā a॒gniḥ pava̭mānaḥ | yade॒va pa॒śuṣvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata | te᳚-'gnayḙ pāva॒kāya̭ | āpo॒ vā a॒gniḥ pā̭va॒kaḥ | yade॒vāphsvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || 46 ||

te᳚-'gnaye॒ śuca̭ye | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-śśuciḥ̭ | yade॒vādi॒tya āsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ta॒nuvo॒ vāvaitā a̭gnyā॒dheya̭sya | ā॒gne॒yo vā a॒ṣṭāka̭pālo 'gnyā॒dheya॒miti̭ | yatta-nni॒rvape᳚t | naitāni̭ | yathā॒-''tmā syāt || 47 ||

nāṅgā̭ni | tā॒dṛge॒va tat | yade॒tāni̭ ni॒rvape᳚t | na tam | yathā-'ṅgā̭ni॒ syuḥ | nātmā | tā॒dṛge॒va tat | u॒bhayā̭ni sa॒hani॒rupyā̭ṇi | ya॒jñasya̭ sātma॒tvāya̭ || u॒bhayaṃ॒-vā~ e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭māpyate || 48 ||

yo᳚-'gnimā̭dha॒tte | ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla॒- manu॒ nirva̭pet | ā॒di॒tya-ñca॒rum | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | tābhyā̭me॒vāsmā̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭- rundhe | ā॒di॒tyo bha̭vati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || dhe॒nvai vā e॒ta-dretaḥ̭ || 49 ||

yadājya᳚m | a॒na॒ḍuha̭staṇḍu॒lāḥ | mi॒thu॒name॒vāva̭-rundhe | ghṛ॒te bha̭vati | ya॒jñasyālū᳚kṣāntatvāya || ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prāśña̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || pa॒śavo॒ vā e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ṣa ru॒draḥ | yada॒gniḥ || 50 ||

yathsa॒dya e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yannānṷni॒rvape᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | dvā॒da॒śasu॒ rātrī॒ṣvanu॒ nirva̭pet | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai̭ ru॒dragṃ śa̭mayi॒tvā | pa॒śūnava̭ rundhe || yadeka̭-mekame॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t || 51 ||

yathā॒ trīṇyā॒vapa̭nāni pū॒raye᳚t | tā॒dṛktat | na pra॒jana̭na॒mucchigṃ̭ṣet | eka̭-nni॒rupya̭ | utta̭re॒ sama̭syet | tṛ॒tīya̭me॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati pra॒jana̭nāya | ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ranu॒ prajā̭yate | atho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚ntiḥ || ra॒tha॒ca॒kra-mprava̭rtayati | ma॒nu॒ṣya॒ra॒thenai॒va dḙvara॒tha-mpra॒tyava̭rohati || 52 ||

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ho॒ta॒vya̭-magniho॒trāṃ(3) naho̭ta॒vyā(3)miti̭ | ya-dyajṷṣā juhu॒yāt | aya̭thāpūrva॒māhṷtī juhuyāt | yanna jṷhu॒yāt | a॒gniḥ parā̭bhavet | tū॒ṣṇīme॒va ho̭ta॒vya᳚m | ya॒thā॒pū॒rva-māhṷtī ju॒hoti̭ | nāgniḥ parā̭bhavati || a॒gnīdhḙ dadāti || 53 ||

a॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti | u॒pa॒barha̭ṇa-ndadāti | rū॒pāṇā॒mava̭-ruddhyai | aśva̭-mbra॒hmaṇe᳚ | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | dhe॒nugṃ hotre᳚ | ā॒śiṣa̭ e॒vāva̭rundhe | a॒na॒ḍvāha̭-maddhva॒ryave᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭raddhva॒ryuḥ || 54 ||

vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭-rundhe | mi॒thu॒nau gāvaṷ dadāti | mi॒thu॒nasyāva̭-ruddhyai | vāso̭ dadāti | sa॒rva॒ de॒va॒tyaṃ̭-vai~ vāsaḥ̭ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti | ā dvā̭da॒śabhyo̭ dadāti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati | kāma̭mū॒rdhva-ndeya᳚m | apa̭rimita॒syāva̭-ruddhyai || 55 ||

(ā॒di॒tye tṛtī̭ya - ma॒phsvāsī॒-tta-ttenāvā̭rundhata॒ - syā - dā᳚pyate॒ - reto॒ - 'gni - reka̭meka me॒tāni̭ ha॒vigṃṣi̭ ni॒rvape᳚t - pra॒tyava̭rohati - dadātya - ddhva॒ryu--r deya॒ meka̭-ñca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ

gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya yaccha || vātaḥ̭ prā॒ṇastada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa̭ca || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vibhā̭hi | ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || 56 ||

a॒rkaścakṣu॒-stada॒sau sūrya॒stada॒yama॒gniḥ | sampri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | ya-ttḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-'gne॒ brahma̭ṇā || ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām || 57 ||

ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | sa॒mrāṭ cā̭bhi॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒bhūśca̭ pari॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | pra॒bhvī ca॒ prabhṷ̄tiśca | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi॒stvā ''da̭dhe || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒mu-ṅga̭ccha || 58 ||

(catṷṣpade - jinvatāṃ - ta॒nuva॒ strīṇi̭ ca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - etadbrāhmaṇaṃ

i॒me vā e॒te lo॒kā a॒gnayaḥ̭ | te yadavyā̭vṛttā ādhī॒yeranṋ | śo॒cayḙyu॒-ryaja̭mānam | gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam | a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | tenai॒vainā॒n vyāva̭rtayati | tathā॒ na śo̭cayanti॒ yaja̭mānam || ra॒tha॒nta॒ra-ma॒bhigā̭yate॒ gārha̭patya ādhī॒yamā̭ne | rātha̭ntaro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ || 59 ||

a॒sminne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | vā॒ma॒de॒vya-ma॒bhigā̭yata uddhri॒yamā̭ṇe | a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ vā̭made॒vyam | a॒ntari̭kṣa e॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | atho॒ śānti॒-rvai vā̭made॒vyam | śā॒ntame॒vaina̭-mpaśa॒vya̭muddha̭rate | bṛ॒hada॒bhigā̭yata āhava॒nīya̭ ādhī॒yamā̭ne | bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒kaḥ | a॒muṣmi̭nne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata || 60 ||

so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā parāṃ̭ait | taṃ-vā~̭rava॒ntīyḙnāvārayata |ta-dvā̭rava॒ntīya̭sya vāravantīya॒tvam | śyai॒tena̭ śye॒tī a̭kuruta |tacchyai॒tasya̭ śyaita॒tvam | ya-dvā̭rava॒ntīya̭-mabhi॒gāya̭te | vā॒ra॒yi॒tvaivaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | śyai॒tena̭ śye॒tī kṷrute || gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | saśī̭rṣāṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || 61 ||

upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭mati || ru॒dro vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | sa ā̭dhī॒yamā̭na īśva॒ro yaja̭mānasya pa॒śūn higṃsi̭toḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuva॒dityā̭ha | pa॒śubhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sampri̭ya-ṅkaroti | pa॒śū॒nā-mahigṃ̭sāyai || cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya ya॒cchetyā̭ha |ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam || 62 ||

saprā̭ṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa॒cetyā̭ha | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭ vīryāve॒vainaṷ kurute || ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | a॒rko vai de॒vānā॒manna᳚m || 63 ||

anna̭me॒vāva̭ rundhe || tena̭ me dīdi॒hītyā̭ha | sami̭ndha e॒vaina᳚m || ā॒na॒śe vyā̭naśa॒ iti॒ trirudi̭ṅgayati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || tat-tathā॒ na kā॒rya᳚m | vīṅgi̭ta॒ma pra̭tiṣṭhita॒-māda̭dhīta | u॒ddhṛtyai॒-vādhāyā̭-bhi॒mantriyaḥ̭ | avī᳚ṅgita-me॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca॒ yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuva॒-stābhi॒stvā ''da̭dha॒ ityā̭ha | e॒tā vā a॒gne-śśi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuva॒ stābhi̭ra॒mu-ṅga॒ccheti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyāt | tābhi̭re॒vaina॒-mparā̭bhāvayati || 64 ||

(lo॒ko̭ - 'sṛjataina॒ - mādha̭tte - 'nvāhārya॒paca̭naṃ - de॒vānā॒manna̭ - mena॒-mprati̭ṣṭhita॒mādha̭tte॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - brahmaudanam

śa॒mī॒ga॒rbhāda॒gni-mma̭nthati | e॒ṣā vā a॒gne-rya॒jñiyā̭ ta॒nūḥ | tāme॒vāsmai̭ janayati || adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā | sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒na-ma̭pacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ dhā॒tā cā᳚rya॒mā cā̭jāyetām | sā dvi॒tīya̭-mapacat || 65 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ mi॒traśca॒ varṷṇaścājāyetām | sā tṛ॒tīya̭-mapacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ agṃśa̭śca॒ bhaga̭ścājāyetām | sā ca̭tu॒rtha-ma̭pacat || 66 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ indra̭śca॒ viva̭svāgścā-jāyetām | bra॒hmau॒da॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti || prāśña̭nti brāhma॒ṇā o̭da॒nam || yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tena̭ sa॒midho॒-'bhyajyāda̭dhāti | u॒ccheṣa̭ṇā॒dvā adi̭tī॒ reto̭-'dhatta || 67 ||

u॒ccheṣa̭ṇāde॒va ta-dreto̭ dhatte || asthi॒ vā e॒tat | ya-thsa॒midhaḥ̭ | e॒ta-dretaḥ̭ | yadājya᳚m | yadājyḙna sa॒midho॒-'bhyajyā॒dadhā̭ti | asthye॒va ta-dreta̭si dadhāti || ti॒sra āda̭dhāti mithuna॒tvāya̭ || iya̭tī-rbhavanti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ || 68 ||

iya̭tī-rbhavanti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tāḥ | iya̭tī-rbhavanti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m | vī॒rya̭ sammitāḥ || ā॒rdrā bha̭vanti | ā॒rdrami̭va॒ hi retaḥ̭ si॒cyate᳚ || citri̭yasyāśva॒tthasyāda̭dhāti | ci॒trame॒va bha̭vati || ghṛ॒tava̭tībhi॒-rāda̭dhāti || 69 ||

e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | ya-dghṛ॒tam | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | atho॒ teja̭sā || gā॒ya॒trībhi̭-rbrāhma॒ṇasyāda̭ddhyāt | gā॒ya॒tracha̭ndā॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ | tri॒ṣṭugbhī̭-rāja॒nya̭sya | tri॒ṣṭu-pcha̭ndā॒ vai rā̭ja॒nyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || 70 ||

jaga̭tībhi॒-rvaiśya̭sya | jaga̭tī chandā॒ vai vaiśyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-ṅgo̭pāyet | saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ hi reto̭ hi॒taṃ-va~rdha̭te || ya-dyḙnagṃ saṃva~thsa॒re nopa॒name᳚t | sa॒midhaḥ॒ puna॒rāda̭ddhyāt | reta̭ e॒va taddhi॒taṃ-va~rdha̭mānameti || na mā॒gṃ॒sa-ma̭śñīyāt | na striya॒mupḙyāt || 71 ||

ya-nmā॒gṃ॒sa-ma̭śñī॒yāt | yathstriya̭-mupe॒yāt | nirvī᳚rya-ssyāt | naina̭ma॒gni-rupa̭namet || śva ā̭dhā॒syamā̭no brahmauda॒na-mpa̭cati | ā॒di॒tyā vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | te vā i॒to yanta॒-mprati̭nudante | e॒te khalu॒ vāvādi॒tyāḥ | ya-dbrā᳚hma॒ṇāḥ | taire॒va sa॒tva-ṅga̭cchati || 72 ||

naina॒-mprati̭nudante || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kvā̭ saḥ | a॒gniḥ kā॒ryaḥ̭ | yo᳚-'smai pra॒jā-mpa॒śū-npra̭ja॒naya॒tīti̭ | śalkai॒stāgṃ rātri̭ma॒gni-mi̭ndhīta | tasmi̭-nnupavyu॒ṣama॒raṇī॒ niṣṭa̭pet | yatha̭rṣa॒bhāya̭ vāśi॒tā nyā̭vicchā॒yati̭ | tā॒dṛge॒va tat || a॒po॒dūhya॒ bhasmā॒gni-mma̭nthati || 73 ||

saiva sā-'gne-ssanta̭tiḥ || ta-mma̭thi॒tvā prāñca॒muddha̭rati | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dreto̭ hi॒ta-mpraja̭nayati || anā̭hita॒-stasyā॒gni-rityā̭huḥ | ya-ssa॒midho-'nā̭dhāyā॒gni-mā̭dha॒tta iti̭ | tā-ssaṃ̭va~thsa॒re pu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒rāde॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || yadi̭ saṃva~thsa॒re 'nāda॒ddhyāt | dvā॒da॒śyā᳚-mpu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒vāsyāhi̭tā bhavanti || yadi̭ dvāda॒śyā᳚-nnāda॒ddhyāt | trya॒he pu॒rastā॒dāda̭ddhyāt | āhi̭tā e॒vāsya̭ bhavanti || 74 ||

(dvi॒tīya̭mapacac - catu॒rthama̭paca॒ - dadi̭tī॒ reto̭-'dhatta॒ - sammi̭tā -

ghṛ॒tava̭tībhi॒rāda̭dhāti - rāja॒nyaḥ̭ svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvā - yḙyā-d- gacchati - manthati॒ - rātra̭ya śca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - pañcāgnyādhānam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | sa ri̭ricā॒no̭-'manyata | sa tapo̭-'tapyata | sa ā॒tman vī॒rya̭-mapaśyat | tada̭vardhata | tada̭smā॒-thsaha̭so॒rdhva-ma̭sṛjyata | sā vi॒rāḍa̭bhavat | tā-ndḙvāsu॒rā vya̭gṛhṇata | so᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭tiḥ | mama॒ vā e॒ṣā || 75 ||

dohā̭ e॒va yu॒ṣmāka॒miti̭ || sā tataḥ॒ prācyuda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā dvi॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā tṛ॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yeti̭ || 76 ||

sā ca̭tu॒rtha-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā pa̭ñca॒ma-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yeti̭ | a॒gnīn vāva sā tān vya̭kramata | tā-npra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atho̭ pa॒ṅktime॒va || pa॒ṅktirvā e॒ṣā brā᳚hma॒ṇe pravi̭ṣṭā || 77 ||

tāmā॒tmano-'dhi॒ nirmi̭mīte | yada॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | tasmā̭-de॒tāva̭nto॒-'gnaya॒ ādhī̭yante | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇoti || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | anna̭me॒vai tena̭ spṛṇoti | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | pra॒jāme॒vaitena̭ spṛṇoti | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yetyā̭ha || 78 ||

pa॒śūne॒vaitena̭ spṛṇoti | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | sa॒bhāme॒vaitenè᳚ndri॒yagg spṛ̭ṇoti | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yetyā̭ha | mantra̭me॒vai tena॒ śriyagg̭ spṛṇoti || yada̭nvāhārya॒-paca̭ne-'nvāhā॒rya̭-mpaca̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | ya-dgārha̭patya॒ ājya̭madhi॒śraya̭nti॒ sampatnī᳚ryā॒jaya̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭hava॒nīye॒ juhva̭ti || 79 ||

tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yathsa॒bhāyāṃ᳚-vi~॒jaya̭nte | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | tathā᳚-'sya॒ sarve᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā॒ ādhī̭yante || pra॒va॒sa॒tha-me॒ṣyanne॒va-mupa̭tiṣṭhe॒-taika̭mekam | yathā᳚ brāhma॒ṇāya̭ gṛhevā॒sinḙ pari॒dāya̭ gṛ॒hāneti̭ | tā॒dṛge॒va tat || puna̭rā॒ga-tyopa̭tiṣṭhate | sā bhā̭geyame॒vaiṣā॒-ntat | sā tata̭ ū॒rdhvā-''ro̭hat | sā ro̭hi॒ṇya̭bhavat | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | ro॒hi॒ṇyā-ma॒gni-māda̭dhīta | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | ṛ॒ddhnotyḙnena || 80 ||

(e॒ṣā - pa॒śūnmḙ gopā॒yeti॒ - pravi̭ṣṭā -

pa॒śūnmḙ gopā॒yetyā̭ha॒ - juhva̭ti - tiṣṭhate sa॒pta ca̭) (a. 10)

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - kṛtti̭kā॒ - sūddha̭nti - dvāda॒śasṷ - pra॒jāpa̭ti-rvā॒co - dḙvāsu॒rāstada॒gnirno-d- gha॒rma-śśira̭ - i॒me vai - śa̭mīga॒rbhāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssa ri̭ricā॒na-ssatapa॒-ssa ā॒tman vī॒rya̭-ndaśa̭ )

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - tau di॒vyā - vatho̭ śa॒tvāṃya~॒ - prācyḙṣāṃ॒ - ~yadu॒paryṷpari॒ - ya-thsa॒dyaḥ - so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā - jaga̭tībhi॒ raśī̭tiḥ)

(brahma॒ sandha̭tta - mṛ॒ddhnotyḙnena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठकः - अग्न्याधेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । क्ष॒त्रग्ं सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । इष॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । ऊर्ज॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । र॒यिग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । पुष्टि॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प्र॒जाग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे॑ जिन्वतम् ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ शुक्र॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ 1 ॥

सु॒वीराः᳚ प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा ॥स॒ज॒ङ्ग्मा॒नौ दि॒व आ पृ॑थि॒व्या-ऽऽयुः॑ । सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । प्रा॒णग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । अ॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ 2 ॥

व्या॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । चक्षु॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । श्रोत्र॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । मन॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । वाच॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ आयुः॑ स्थ॒ आयु॑र्मे धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । प्रा॒ण-स्स्थः॑ प्रा॒ण-म्मे॑ धत्तम् । प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् ॥ 3 ॥

प्रा॒णं-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । चक्षुः॑ स्थ॒श्चक्षु॑र्मे धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । श्रोत्रग्ग्॑ स्थ॒-श्श्रोत्र॑-म्मे धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । तौ दे॑वौ शुक्रामन्थिनौ ।क॒ल्पय॑त॒-न्दैवी॒र्विशः॑ । क॒ल्पय॑त॒-म्मानु॑षीः ॥ 4 ॥

इष॒-मूर्ज॑म॒स्मासु॑ धत्तम् । प्रा॒णा-न्प॒शुषु॑ । प्र॒जा-म्मयि॑ च॒ यज॑माने च ॥ निर॑स्त॒-श्शण्डः॑ । निर॑स्तो॒ मर्कः॑ ॥ अप॑नुत्तौ॒ शण्डा॒मर्कौ॑ स॒हामुना᳚ ॥ शु॒क्रस्य॑ स॒मिद॑सि । म॒न्थिनः॑ स॒मिद॑सि ॥ स प्र॑थ॒म-स्सङ्कृ॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा । स प्र॑थ॒मो मि॒त्रो वरु॑णो अ॒ग्निः । स प्र॑थ॒मो बृह॒स्पति॑श्चिकि॒त्वान् । तस्मा॒ इन्द्रा॑य सु॒तमाजु॑होमि ॥ 5 ॥

(न॒य॒ - न्त्व॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्तं॒ त-म्मे॑ जिन्वतं - प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तं॒ - मानु॑षी--र् अ॒ग्नि-र्द्वे च॑) (अ. 1)

ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-न्तत् । इष॒मूर्जग्ं॑ र॒यि-म्पुष्टि॑-म्प्र॒जा-न्ताम् । प॒शु-न्तान् । सन्ध॑त्त॒-न्तत् । प्रा॒णम॑पा॒नं-व्याँ॒न-न्तम् । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मन॒स्तत् । वाच॒-न्ताम् । इ॒षादि॒पञ्च॑के॒ वाच॒-न्ता-म्मे᳚ । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे᳚ । प्रा॒णादि॒त्रित॑ये॒ त-म्मे᳚ । अ॒न्यत्र॒ तन्मे᳚ । )

कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-माद॑धीत । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्नक्ष॑त्रम् । य-त्कृत्ति॑काः । स्वाया॑मे॒वैन॑-न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति ॥ मुखं॒-वाँ ए॒तन्नक्ष॑त्राणाम् । य-त्कृत्ति॑काः । यः कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति ॥ अथो॒ खलु॑ ॥ 6 ॥

अ॒ग्नि॒-न॒क्ष॒त्रमित्य-प॑चायन्ति । गृ॒हानःअ॒ दाहु॑को भवति ॥ प्र॒जाप॑ती रोहि॒ण्या-म॒ग्नि-म॑सृजत । त-न्दे॒वा रो॑हि॒ण्या-माद॑धत । ततो॒ वै ते सर्वा॒-न्रोहा॑नरोहन्न् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । यो रो॑हि॒ण्या-म॒ग्निमा॑ध॒त्ते । ऋ॒ध्नोत्ये॒व । सर्वा॒-न्रोहा᳚न्-रोहति ॥ दे॒वा वै भ॒द्रा-स्सन्तो॒-ऽग्नि-माधि॑थ्सन्त ॥ 7 ॥

तेषा॒मना॑हितो॒ ऽग्निरासी᳚त् । अथै᳚भ्यो वा॒मं-वँस्वपा᳚क्रामत् । ते पुन॑र्वस्वो॒राद॑धत । ततो॒ वै तान् वा॒मं-वँसू॒पाव॑र्तत । यः पु॒रा भ॒द्र-स्सम्पापी॑या॒-न्थ्स्यात् । स पुन॑र्वस्वो-र॒ग्नि-माद॑धीत । पुन॑रे॒वैनं॑-वाँ॒मं-वँसू॒पाव॑र्तते । भ॒द्रो भ॑वति ॥ यः का॒मये॑त॒ दान॑कामा मे प्र॒जा-स्स्यु॒रिति॑ । स पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्नि-माद॑धीत ॥ 8 ॥

अ॒र्य॒म्णो वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । अ॒र्य॒मेति॒ तमा॑हु॒र्यो ददा॑ति । दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति ॥ यः का॒मये॑त भ॒गी स्या॒मिति॑ । स उत्त॑रयोः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । भग॑स्य॒ वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । भ॒ग्ये॑व भ॑वति ॥ का॒ल॒क॒ञ्जा वै नामासु॑रा आसन्न् ॥ 9 ॥

ते सु॑व॒र्गाय॑ लो॒काया॒ग्नि-म॑चिन्वत । पुरु॑ष॒ इष्ट॑का॒-मुपा॑दधा॒त्-पुरु॑ष॒ इष्ट॑काम् । स इन्द्रो᳚ ब्राह्म॒णो ब्रुवा॑ण॒ इष्ट॑का॒मुपा॑धत्त । ए॒षा मे॑ चि॒त्रा नामेति॑ । ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमाप्रारो॑हन्न् । स इन्द्र॒ इष्ट॑का॒मावृ॑हत् । ते-ऽवा॑कीर्यन्त । ये॑-ऽवाकी᳚र्यन्त । त ऊर्णा॒वभ॑यो-ऽभवन्न् । द्वावुद॑पतताम् ॥ 10 ॥

तौ दि॒व्यौ श्वाना॑वभवताम् । यो भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्यात् । स चि॒त्राया॑-म॒ग्नि-माद॑धीत । अ॒व॒कीर्यै॒व भ्रातृ॑व्यान् । ओजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्-ध॑त्ते ॥ व॒सन्ता᳚ ब्राह्म॒णो᳚ ऽग्निमाद॑धीत । व॒स॒न्तो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑-मृ॒तावा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति । मुखं॒-वाँ ए॒तदृ॑तू॒नाम् ॥ 11 ॥

य-द्व॑स॒न्तः । यो व॒सन्ता॒-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति । अथो॒ योनि॑मन्तमे॒वैन॒-म्प्रजा॑त॒माध॑त्ते । ग्री॒ष्मे रा॑ज॒न्य॑ आद॑धीत । ग्री॒ष्मो वै रा॑ज॒न्य॑स्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । इ॒न्द्रि॒या॒वी भ॑वति । श॒रदि॒ वैश्य॒ आद॑धीत । श॒रद्वै वैश्य॑स्य॒र्तुः ॥ 12 ॥

स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति ॥ न पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । ए॒षा वै ज॑घ॒न्या॑ रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । पृ॒ष्टि॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । पापी॑यान्-भवति । उत्त॑रयो॒राद॑धीत । ए॒षा वै प्र॑थ॒मा रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । मु॒ख॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । वसी॑या-न्भवति ॥ अथो॒ खलु॑ । य॒दैवैनं॑-यँ॒ज्ञ उ॑प॒नमे᳚त् । अथाद॑धीत । सैवास्यर्धिः॑ ॥ 13 ॥

(खल्वा॑ - धिथ्सन्त॒ - फल्गु॑न्योर॒ग्निमाद॑धीता - सन् - नपतता - मतू॒नां - ँवैश्य॑स्य॒र्तु - रुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी॒ षट् च॑) (अ. 2)

उद्ध॑न्ति । यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तदप॑ हन्ति ॥ अ॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै᳚ ॥ सिक॑ता॒ निव॑पति । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पम् । रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑-रुन्धे ॥ ऊषा॒-न्निव॑पति । पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नम् । यदूषाः᳚ ॥ 14 ॥

पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ ऽग्निमाध॑त्ते । अथो॑ स॒ञ्ज्ञान॑ ए॒व । स॒-ञ्ज्ञान॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्प॑शू॒नाम् । यदूषाः᳚ ॥ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हास्ता᳚म् । ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूताम् । अस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॑ । यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒स्या-म॑दधात् । त ऊषा॑ अभवन्न् ॥ 15 ॥

यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒मुष्या॑-मदधात् । तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णम् । ऊषा᳚न्नि॒वप॑न्न॒दो द्ध्या॑येत् । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्निमाध॑त्ते ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । आ॒खू रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑शत् । स ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णः पृ॑थि॒वीमनु॒ सम॑चरत् । तदा॑खुकरी॒ष-म॑भवत् ॥ 16 ॥

यदा॑खुकरी॒षग्ं स॑भां॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ऊर्जं॒-वाँ ए॒तग्ं रस॑-म्पृथि॒व्या उ॑प॒दीका॒ उद्दि॑हन्ति । य-द्व॒ल्मीक᳚म् । य-द्व॑ल्मीकव॒पा स॑भां॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒व रस॑-म्पृथि॒व्या अव॑रुन्धे । अथो॒ श्रोत्र॑मे॒व । श्रोत्र॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्याः । य-द्व॒ल्मीकः॑ ॥ 17 ॥

अब॑धिरो भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तासा॒मन्न॒-मुपा᳚क्षीयत । ताभ्य॒-स्सूद॒मुप॒ प्राभि॑नत् । ततो॒ वै तासा॒मन्न॒-न्नाक्षी॑यत । यस्य॒ सूदः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । नास्य॑ गृ॒हे-ऽन्न॑-ङ्क्षीयते ॥ आपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सीत् । तेन॑ प्र॒जाप॑तिरश्राम्यत् ॥ 18 ॥

क॒थमि॒दग्ग् स्या॒दिति॑ । सो॑-ऽपश्य-त्पुष्करप॒र्ण-न्तिष्ठ॑त् । सो॑-ऽमन्यत । अस्ति॒ वै तत् । यस्मि॑-न्नि॒दमधि॒ तिष्ठ॒तीति॑ । स व॑रा॒हो रू॒प-ङ्कृ॒त्वोप॒न्य॑मज्जत् । स पृ॑थि॒वीम॒ध आ᳚र्च्छत् । तस्या॑ उप॒हत्योद॑मज्जत् । त-त्पु॑ष्करप॒र्णे᳚ ऽप्रथयत् । यदप्र॑थयत् ॥ 19 ॥

त-त्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थिवि॒त्वम् । अभू॒द्वा इ॒दमिति॑ । तद्भूम्यै॑ भूमि॒त्वम् । ता-न्दिशो-ऽनु॒ वात॒-स्सम॑वहत् । ताग्ं शर्क॑राभिरदृग्ं हत् । शं-वैँ नो॑-ऽभू॒दिति॑ । तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वम् । य-द्व॑रा॒हवि॑हतग्ं सम्भा॒रो भव॑ति । अ॒स्यामे॒वा-छ॑म्बट्कारम॒ग्नि-माध॑त्ते । शर्क॑रा भवन्ति॒ धृत्यै᳚ ॥ 20 ॥

अथो॑ श॒त्वांयँ॑ ॥ सरे॑ता अ॒ग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । आपो॒ वरु॑णस्य॒ पत्न॑य आसन्न् । ता अ॒ग्निर॒भ्य॑द्ध्यायत् । ता-स्सम॑भवत् । तस्य॒ रेतः॒ परा॑-ऽपतत् । तद्धिर॑ण्य-मभवत् । यद्धिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ति । सरे॑तसमे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ पुरु॑ष॒ इन्वै स्वा-द्रेत॑सो बीभथ्सत॒ इत्या॑हुः ॥ 21 ॥

उ॒त्त॒र॒त उपा᳚स्य॒त्य-बी॑भथ्सायै ॥ अति॒ प्रय॑च्छति । आर्ति॑मे॒वाति॒ प्रय॑च्छति ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । सो᳚-ऽश्व॒त्थे सं॑वँथ्स॒र-म॑तिष्ठत् । तद॑श्व॒त्थस्या᳚-श्वत्थ॒त्वम् । यदाश्व॑त्थ-स्सम्भा॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑-रुन्धे ॥ 22 ॥

दे॒वा वा ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त । तत॑ उदु॒म्बर॒ उद॑तिष्ठत् । ऊर्ग्वा उ॑दु॒म्बरः॑ । यदौदु॑म्बर-स्सम्भा॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒वाव॑-रुन्धे ॥ तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसीत् । त-ङ्गा॑य॒त्र्याह॑रत् । तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत । तत्प॒र्णो॑ ऽभवत् । त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वम् ॥ 23 ॥

यस्य॑ पर्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । सो॒म॒पी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त । त-त्प॒र्ण उपा॑शृणोत् । सु॒श्रवा॒ वै नाम॑ । य-त्प॑र्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ । तग्ं श॒म्या॑-ऽशमयत् ॥ 24 ॥

तच्छ॒म्यै॑ शमि॒त्वम् । यच्छ॑मी॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ अ॒ग्ने-स्सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्च्छत् । य-द्वैक॑ङ्कत-स्सम्भा॒रो भव॑ति । भा ए॒वाव॑रुन्धे ॥ सहृ॑दयो॒ ऽग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । म॒रुतो॒-ऽद्भिर॒ग्नि-म॑तमयन्न् । तस्य॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन्न् । सा-ऽशनि॑रभवत् । यद॒शनि॑हतस्य वृ॒क्षस्य॑ सम्भा॒रो भव॑ति ।सहृ॑दय-मे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ 25 ॥

(ऊषा॑ - अभवन् - नभव-द्- व॒ल्मीक्रो᳚ - ऽश्राम्य॒ - दप्र॑थय॒ - द्धृत्यै॑ - बीभथ्सत॒ इत्या॑हु - रुन्धे - पर्ण॒त्व - म॑शमयद - च्छिन्द॒ग्ग्॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 3)

द्वा॒द॒शसु॑ विक्रा॒मेष्व॒ग्निमाद॑धीत । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रा-दे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ य-द्द्वा॑द॒शसु॑ विक्रा॒मे-ष्वा॒दधी॑त । परि॑मित॒मव॑रुन्धीत । चक्षु॑-र्निमित॒ आद॑धीत । इय॒-द्द्वाद॑श विक्रा॒मा(3) इति॑ । परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑रुन्धे ॥ अनृ॑तं॒-वैँ वा॒चा व॑दति । अनृ॑त॒-म्मन॑सा द्ध्यायति ॥ 26 ॥

चक्षु॒-र्वै स॒त्यम् । अद्रा(3)गित्या॑ह । अद॑र्श॒मिति॑ । त-थ्स॒त्यम् । यश्चक्षु॑-र्निमिते॒-ऽग्नि-मा॑ध॒त्ते । स॒त्य ए॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ तस्मा॒दाहि॑ताग्नि॒र्नानृ॑तं-वँदेत् । नास्य॑ ब्राह्म॒णो-ऽना᳚श्वा-न्गृ॒हे व॑सेत् । स॒त्ये ह्य॑स्या॒ग्निराहि॑तः ॥ आ॒ग्ने॒यी वै रात्रिः॑ ॥ 27 ॥

आ॒ग्ने॒याः प॒शवः॑ । ऐ॒न्द्रमहः॑ । नक्त॒-ङ्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒शूने॒वाव॑-रुन्धे । दिवा॑-ऽऽहव॒नीय᳚म् । इ॒न्द्रि॒यमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ अ॒र्धोदि॑ते॒ सूर्य॑ आहव॒नीय॒-माद॑धाति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒के प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । अथो॑ भू॒त-ञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चा-व॑रुन्धे ॥ 28 ॥

इडा॒ वै मा॑न॒वी य॑ज्ञानूका॒शिन्या॑सीत् । सा-ऽशृ॑णोत् । असु॑रा अ॒ग्निमाद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । त आ॑हव॒नीय॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । सा ऽब्र॑वीत् । प्र॒तीच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा परा॑भविष्य॒न्तीति॑ ॥ 29 ॥

यस्यै॒व-म॒ग्निरा॑धी॒यते᳚ । प्र॒तीच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा परा॑भवति ॥ सा-ऽशृ॑णोत् । दे॒वा अ॒ग्नि-माद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । ते᳚-ऽन्वाहार्य॒-पच॑न॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । सा-ऽब्र॑वीत् ॥ 30 ॥

प्राच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यन्ति । प्र॒जा-न्तु न वे᳚थ्स्यन्त॒ इति॑ । यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्राच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । प्र॒जा-न्तु न वि॑न्दते ॥ सा-ऽब्र॑वी॒दिडा॒ मनु᳚म् । तथा॒ वा अ॒ह-न्तवा॒ग्नि-माधा᳚स्यामि । यथा॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्ज॑नि॒ष्यसे᳚ ॥ 31 ॥

प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के स्था॒स्यसि॑ । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्जे॒ष्यसीति॑ । गार्ह॑पत्य॒मग्र॒ आद॑धात् । गार्ह॑पत्यं॒-वाँ अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते । गार्ह॑पत्येनै॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्राज॑नयत् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । ति॒र्यङ्ङ्॑व॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रत्य॑तिष्ठत् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । तेनै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म॒भ्य॑जयत् ॥ 32 ॥

यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते । प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के ति॑ष्ठति । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ यस्य॒ वा अय॑थादेवतम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यस्य॑ यथा देव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 33 ॥

भृगू॑णा॒-न्त्वा-ऽङ्गि॑रसां-व्रँतपते व्र॒तेना-द॑धा॒मीति॑ भृग्वङ्गि॒रसा॒माद॑द्ध्यात् । आ॒दि॒त्याना᳚-न्त्वा दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीत्य॒न्यासा॒-म्ब्राह्म॑णीना-म्प्र॒जाना᳚म् । वरु॑णस्य त्वा॒ राज्ञो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ राज्ञः॑ । इन्द्र॑स्य त्वेन्द्रि॒येण॑ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ राज॒न्य॑स्य । मनो᳚स्त्वा ग्राम॒ण्यो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ वैश्य॑स्य । ऋ॒भू॒णा-न्त्वा॑ दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ रथका॒रस्य॑ । य॒था॒ दे॒व॒तम॒ग्नि-राधी॑यते । न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 34 ॥

(ध्या॒य॒ति॒ - वै रात्रि॒ - श्चाव॑रुन्धे - भविष्य॒न्तीत्य॑ - ब्रवी - ज्जनि॒ष्यसे॑ - ऽजय॒-द्- वसी॑या-न्भवति॒ - नव॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तत्र पवमानहबींषि

प्र॒जाप॑ति-र्वा॒च-स्स॒त्य-म॑पश्यत् । तेना॒ग्निमाध॑त्त । तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नोत् । भूर्भुव॒-स्सुव॒रित्या॑ह । ए॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यम् । य ए॒तेना॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व । अथो॑ स॒त्यप्रा॑शूरे॒व भ॑वति । अथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॑भि॒चर॑ति । स्तृ॒णु॒त ए॒वैन᳚म् ॥ 35 ॥

भूरित्या॑ह । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । भुव॒ इत्या॑ह । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । सुव॒रित्या॑ह । सु॒व॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ त्रि॒भिर॒क्षरै॒-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । सर्वैः᳚ प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् ॥ 36 ॥

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒कायाधी॑यते । यदा॑हव॒नीयः॑ । सु॒व॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के वा॒च-स्स॒त्यग्ं सर्व॑माप्नोति ॥ त्रि॒भि-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् । अ॒ष्टौ सम्प॑द्यन्ते । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तमाध॑त्ते ॥ 37 ॥

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीरायन्न् । ताभ्यो॒ ज्योति॒-रुद॑गृह्णात् । त-ञ्ज्योतिः॒ पश्य॑न्तीः प्र॒जा अ॒भिस॒माव॑र्तन्त । उ॒परी॑वा॒ग्नि-मुद्गृ॑ह्णीया-दु॒द्धरन्न्॑ । ज्योति॑रे॒व पश्य॑न्तीः प्र॒जा यज॑मान-म॒भि-स॒माव॑र्तन्ते ॥ प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वयत् । त-त्परा॑-ऽपतत् । तदश्वो॑-ऽभवत् । तदश्व॑स्या-श्व॒त्वम् ॥ 38 ॥

ए॒ष वै प्र॒जाप॑तिः । यद॒ग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्यो-ऽश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । स्वमे॒व चक्षुः॒ पश्य॑-न्प्र॒जाप॑ति॒-रनूदे॑ति ॥ व॒ज्री वा ए॒षः । यदश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते ॥ पुन॒राव॑र्तयति ॥ 39 ॥

ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ॥ न्या॑हव॒नीयो॒ गार्ह॑पत्य-मकामयत । नि गार्ह॑पत्य आहव॒नीय᳚म् । तौ वि॒भाज॒-न्नाश॑क्नोत् । सोश्वः॑ पूर्व॒वाड्-भू॒त्वा । प्राञ्च॒-म्पूर्व॒मुद॑वहत् । त-त्पू᳚र्व॒वाहः॑ पूर्ववा॒ट्-त्वम् । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ 40 ॥

यदु॒पर्यु॑परि॒ शिरो॒ हरे᳚त् । प्रा॒णान् विच्छि॑न्द्यात् । अ॒धो॑-ऽध॒-श्शिरो॑ हरति । प्रा॒णाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॑ ॥ इय॒त्यग्रे॑ हरति । अथेय॒त्यथेय॑ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒मा-ध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ ॥ 41 ॥

तस्य॑ त्रे॒धा म॑हि॒मानं॒-व्यौँ॑हत् । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय । यत्-त्रे॒धा-ऽग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ त-द्व्यू॑हति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ पुन॒राव॑र्तयति । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ सन्द॑धाति ॥ प॒शुर्वा ए॒षः । यदश्वः॑ । ए॒ष रु॒द्रः ॥ 42 ॥

यद॒ग्निः । यदश्व॑स्य प॒दे᳚-ऽग्नि-मा॑द॒द्ध्यात् । रु॒द्राय॑ प॒शू-नपि॑दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । य-न्नाक्र॒मये᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । पा॒र्श्व॒त आक्र॑मयेत् । यथा ऽऽहि॑तस्या॒ग्ने-रङ्गा॑रा अभ्यव॒वर्ते॑रन्न् । अव॑रुद्धा अस्य प॒शवो॒ भव॑न्ति । न रु॒द्रायापि॑दधाति ॥ 43 ॥

त्रीणि॑ ह॒वीग्ंषि॒ निर्व॑पति । वि॒राज॑ ए॒व विक्रा᳚न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ विक्र॑मते ॥ अ॒ग्नये॒ पव॑मानाय । अ॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । अ॒ग्नये॒ शुच॑ये । यद॒ग्नये॒ पव॑मानाय नि॒र्वप॑ति । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । यद॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । पू॒त ए॒वास्मि॑-न्न॒न्नाद्य॑-न्दधाति । यद॒ग्नये॒ शुच॑ये । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति ॥ 44 ॥

(ए॒न॒ - मा॒ह॒व॒नीयं॑ - धत्ते - ऽश्व॒त्वं - ँव॑र्तयति - कुरुत॒ - इति॑ -रु॒द्रो - द॑धाति॒ - यद॒ग्नये॒ शुच॑य॒ एक॑-ञ्च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - पवमानहविर्विस्तारः, हविरन्तराणि, दक्षिणाश्च

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नौ वा॒मं-वँसु॒ स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तद॒ग्निर्नो-थ्सह॑मशक्नोत् । तत्-त्रे॒धा विन्य॑दधात् । प॒शुषु॒ तृती॑यम् । अ॒फ्सु तृती॑यम् । आ॒दि॒त्ये तृती॑यम् ॥ 45 ॥

त-द्दे॒वा वि॒जित्य॑ । पुन॒रवा॑रुरुथ्सन्त । ते᳚-ऽग्नये॒ पव॑मानाय पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । प॒शवो॒ वा अ॒ग्निः पव॑मानः । यदे॒व प॒शुष्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत । ते᳚-ऽग्नये॑ पाव॒काय॑ । आपो॒ वा अ॒ग्निः पा॑व॒कः । यदे॒वाफ्स्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ 46 ॥

ते᳚-ऽग्नये॒ शुच॑ये । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-श्शुचिः॑ । यदे॒वादि॒त्य आसी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । त॒नुवो॒ वावैता अ॑ग्न्या॒धेय॑स्य । आ॒ग्ने॒यो वा अ॒ष्टाक॑पालो ऽग्न्या॒धेय॒मिति॑ । यत्त-न्नि॒र्वपे᳚त् । नैतानि॑ । यथा॒-ऽऽत्मा स्यात् ॥ 47 ॥

नाङ्गा॑नि । ता॒दृगे॒व तत् । यदे॒तानि॑ नि॒र्वपे᳚त् । न तम् । यथा-ऽङ्गा॑नि॒ स्युः । नात्मा । ता॒दृगे॒व तत् । उ॒भया॑नि स॒हनि॒रुप्या॑णि । य॒ज्ञस्य॑ सात्म॒त्वाय॑ ॥ उ॒भयं॒-वाँ ए॒तस्ये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑माप्यते ॥ 48 ॥

यो᳚-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल॒- मनु॒ निर्व॑पेत् । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रुम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ताभ्या॑मे॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑- रुन्धे । आ॒दि॒त्यो भ॑वति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ धे॒न्वै वा ए॒त-द्रेतः॑ ॥ 49 ॥

यदाज्य᳚म् । अ॒न॒डुह॑स्तण्डु॒लाः । मि॒थु॒नमे॒वाव॑-रुन्धे । घृ॒ते भ॑वति । य॒ज्ञस्यालू᳚क्षान्तत्वाय ॥ च॒त्वार॑ आर्षे॒याः प्राश्ञ॑न्ति । दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ प॒शवो॒ वा ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒ष रु॒द्रः । यद॒ग्निः ॥ 50 ॥

यथ्स॒द्य ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् । रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । यन्नानु॑नि॒र्वपे᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । द्वा॒द॒शसु॒ रात्री॒ष्वनु॒ निर्व॑पेत् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै॑ रु॒द्रग्ं श॑मयि॒त्वा । प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ यदेक॑-मेकमे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् ॥ 51 ॥

यथा॒ त्रीण्या॒वप॑नानि पू॒रये᳚त् । ता॒दृक्तत् । न प्र॒जन॑न॒मुच्छिग्ं॑षेत् । एक॑-न्नि॒रुप्य॑ । उत्त॑रे॒ सम॑स्येत् । तृ॒तीय॑मे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति प्र॒जन॑नाय । त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रनु॒ प्रजा॑यते । अथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्तिः ॥ र॒थ॒च॒क्र-म्प्रव॑र्तयति । म॒नु॒ष्य॒र॒थेनै॒व दे॑वर॒थ-म्प्र॒त्यव॑रोहति ॥ 52 ॥

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । हो॒त॒व्य॑-मग्निहो॒त्रां(3) नहो॑त॒व्या(3)मिति॑ । य-द्यजु॑षा जुहु॒यात् । अय॑थापूर्व॒माहु॑ती जुहुयात् । यन्न जु॑हु॒यात् । अ॒ग्निः परा॑भवेत् । तू॒ष्णीमे॒व हो॑त॒व्य᳚म् । य॒था॒पू॒र्व-माहु॑ती जु॒होति॑ । नाग्निः परा॑भवति ॥ अ॒ग्नीधे॑ ददाति ॥ 53 ॥

अ॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति । उ॒प॒बर्ह॑ण-न्ददाति । रू॒पाणा॒मव॑-रुद्ध्यै । अश्व॑-म्ब्र॒ह्मणे᳚ । इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑-रुन्धे । धे॒नुग्ं होत्रे᳚ । आ॒शिष॑ ए॒वाव॑रुन्धे । अ॒न॒ड्वाह॑-मद्ध्व॒र्यवे᳚ । वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान् । वह्नि॑रद्ध्व॒र्युः ॥ 54 ॥

वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्याव॑-रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॑ ददाति । मि॒थु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै । वासो॑ ददाति । स॒र्व॒ दे॒व॒त्यं॑-वैँ वासः॑ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति । आ द्वा॑द॒शभ्यो॑ ददाति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति । काम॑मू॒र्ध्व-न्देय᳚म् । अप॑रिमित॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ 55 ॥

(आ॒दि॒त्ये तृती॑य - म॒फ्स्वासी॒-त्त-त्तेनावा॑रुन्धत॒ - स्या - दा᳚प्यते॒ - रेतो॒ - ऽग्नि - रेक॑मेक मे॒तानि॑ ह॒विग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् - प्र॒त्यव॑रोहति - ददात्य - द्ध्व॒र्यु--र् देय॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - आधानमन्त्राः

घ॒र्म-श्शिर॒स्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय यच्छ ॥ वातः॑ प्रा॒णस्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॑च ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ विभा॑हि । ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ 56 ॥

अ॒र्कश्चक्षु॒-स्तद॒सौ सूर्य॒स्तद॒यम॒ग्निः । सम्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । य-त्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा ॥ आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् ॥ 57 ॥

ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । स॒म्राट् चा॑भि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒भूश्च॑ परि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । प्र॒भ्वी च॒ प्रभू॑तिश्च । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑धे ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । ताभि॑र॒मु-ङ्ग॑च्छ ॥ 58 ॥

(चतु॑ष्पदे - जिन्वतां - त॒नुव॒ स्त्रीणि॑ च ) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - एतद्ब्राह्मणं

इ॒मे वा ए॒ते लो॒का अ॒ग्नयः॑ । ते यदव्या॑वृत्ता आधी॒येरन्न्॑ । शो॒चये॑यु॒-र्यज॑मानम् । घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् । अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । तेनै॒वैना॒न् व्याव॑र्तयति । तथा॒ न शो॑चयन्ति॒ यज॑मानम् ॥ र॒थ॒न्त॒र-म॒भिगा॑यते॒ गार्ह॑पत्य आधी॒यमा॑ने । राथ॑न्तरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः ॥ 59 ॥

अ॒स्मिन्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । वा॒म॒दे॒व्य-म॒भिगा॑यत उद्ध्रि॒यमा॑णे । अ॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ वा॑मदे॒व्यम् । अ॒न्तरि॑क्ष ए॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । अथो॒ शान्ति॒-र्वै वा॑मदे॒व्यम् । शा॒न्तमे॒वैन॑-म्पश॒व्य॑मुद्ध॑रते । बृ॒हद॒भिगा॑यत आहव॒नीय॑ आधी॒यमा॑ने । बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒कः । अ॒मुष्मि॑न्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत ॥ 60 ॥

सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा परां॑ऐत् । तं-वाँ॑रव॒न्तीये॑नावारयत ।त-द्वा॑रव॒न्तीय॑स्य वारवन्तीय॒त्वम् । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती अ॑कुरुत ।तच्छ्यै॒तस्य॑ श्यैत॒त्वम् । य-द्वा॑रव॒न्तीय॑-मभि॒गाय॑ते । वा॒र॒यि॒त्वैवैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती कु॑रुते ॥ घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । सशी॑र्षाण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ 61 ॥

उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मति ॥ रु॒द्रो वा ए॒षः । यद॒ग्निः । स आ॑धी॒यमा॑न ईश्व॒रो यज॑मानस्य प॒शून् हिग्ंसि॑तोः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुव॒दित्या॑ह । प॒शुभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्प्रि॑य-ङ्करोति । प॒शू॒ना-महिग्ं॑सायै ॥ छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय य॒च्छेत्या॑ह ।आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् ॥ 62 ॥

सप्रा॑ण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॒चेत्या॑ह । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑ वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । अ॒र्को वै दे॒वाना॒मन्न᳚म् ॥ 63 ॥

अन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे ॥ तेन॑ मे दीदि॒हीत्या॑ह । समि॑न्ध ए॒वैन᳚म् ॥ आ॒न॒शे व्या॑नश॒ इति॒ त्रिरुदि॑ङ्गयति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ तत्-तथा॒ न का॒र्य᳚म् । वीङ्गि॑त॒म प्र॑तिष्ठित॒-माद॑धीत । उ॒द्धृत्यै॒-वाधाया॑-भि॒मन्त्रियः॑ । अवी᳚ङ्गित-मे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॒ यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुव॒-स्ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑ध॒ इत्या॑ह । ए॒ता वा अ॒ग्ने-श्शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुव॒ स्ताभि॑र॒मु-ङ्ग॒च्छेति॑ ब्रूया॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । ताभि॑रे॒वैन॒-म्परा॑भावयति ॥ 64 ॥

(लो॒को॑ - ऽसृजतैन॒ - माध॑त्ते - ऽन्वाहार्य॒पच॑नं - दे॒वाना॒मन्न॑ - मेन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒माध॑त्ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - ब्रह्मौदनम्

श॒मी॒ग॒र्भाद॒ग्नि-म्म॑न्थति । ए॒षा वा अ॒ग्ने-र्य॒ज्ञिया॑ त॒नूः । तामे॒वास्मै॑ जनयति ॥ अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा । सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒न-म॑पचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ धा॒ता चा᳚र्य॒मा चा॑जायेताम् । सा द्वि॒तीय॑-मपचत् ॥ 65 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्चाजायेताम् । सा तृ॒तीय॑-मपचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्चाजायेताम् । सा च॑तु॒र्थ-म॑पचत् ॥ 66 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ इन्द्र॑श्च॒ विव॑स्वाग्श्चा-जायेताम् । ब्र॒ह्मौ॒द॒न-म्प॑चति । रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति ॥ प्राश्ञ॑न्ति ब्राह्म॒णा ओ॑द॒नम् ॥ यदाज्य॑-मु॒च्छिष्य॑ते । तेन॑ स॒मिधो॒-ऽभ्यज्याद॑धाति । उ॒च्छेष॑णा॒द्वा अदि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त ॥ 67 ॥

उ॒च्छेष॑णादे॒व त-द्रेतो॑ धत्ते ॥ अस्थि॒ वा ए॒तत् । य-थ्स॒मिधः॑ । ए॒त-द्रेतः॑ । यदाज्य᳚म् । यदाज्ये॑न स॒मिधो॒-ऽभ्यज्या॒दधा॑ति । अस्थ्ये॒व त-द्रेत॑सि दधाति ॥ ति॒स्र आद॑धाति मिथुन॒त्वाय॑ ॥ इय॑ती-र्भवन्ति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः ॥ 68 ॥

इय॑ती-र्भवन्ति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑ताः । इय॑ती-र्भवन्ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् । वी॒र्य॑ सम्मिताः ॥ आ॒र्द्रा भ॑वन्ति । आ॒र्द्रमि॑व॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते᳚ ॥ चित्रि॑यस्याश्व॒त्थस्याद॑धाति । चि॒त्रमे॒व भ॑वति ॥ घृ॒तव॑तीभि॒-राद॑धाति ॥ 69 ॥

ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ । य-द्घृ॒तम् । प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धयति । अथो॒ तेज॑सा ॥ गा॒य॒त्रीभि॑-र्ब्राह्म॒णस्याद॑द्ध्यात् । गा॒य॒त्रछ॑न्दा॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णः । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ । त्रि॒ष्टुग्भी॑-राज॒न्य॑स्य । त्रि॒ष्टु-प्छ॑न्दा॒ वै रा॑ज॒न्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ 70 ॥

जग॑तीभि॒-र्वैश्य॑स्य । जग॑ती छन्दा॒ वै वैश्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ तग्ं सं॑वँथ्स॒र-ङ्गो॑पायेत् । सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं हि रेतो॑ हि॒तं-वँर्ध॑ते ॥ य-द्ये॑नग्ं संवँथ्स॒रे नोप॒नमे᳚त् । स॒मिधः॒ पुन॒राद॑द्ध्यात् । रेत॑ ए॒व तद्धि॒तं-वँर्ध॑मानमेति ॥ न मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञीयात् । न स्त्रिय॒मुपे॑यात् ॥ 71 ॥

य-न्मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञी॒यात् । यथ्स्त्रिय॑-मुपे॒यात् । निर्वी᳚र्य-स्स्यात् । नैन॑म॒ग्नि-रुप॑नमेत् ॥ श्व आ॑धा॒स्यमा॑नो ब्रह्मौद॒न-म्प॑चति । आ॒दि॒त्या वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते वा इ॒तो यन्त॒-म्प्रति॑नुदन्ते । ए॒ते खलु॒ वावादि॒त्याः । य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाः । तैरे॒व स॒त्व-ङ्ग॑च्छति ॥ 72 ॥

नैन॒-म्प्रति॑नुदन्ते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । क्वा॑ सः । अ॒ग्निः का॒र्यः॑ । यो᳚-ऽस्मै प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्र॑ज॒नय॒तीति॑ । शल्कै॒स्ताग्ं रात्रि॑म॒ग्नि-मि॑न्धीत । तस्मि॑-न्नुपव्यु॒षम॒रणी॒ निष्ट॑पेत् । यथ॑र्ष॒भाय॑ वाशि॒ता न्या॑विच्छा॒यति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒पो॒दूह्य॒ भस्मा॒ग्नि-म्म॑न्थति ॥ 73 ॥

सैव सा-ऽग्ने-स्सन्त॑तिः ॥ त-म्म॑थि॒त्वा प्राञ्च॒मुद्ध॑रति । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्रेतो॑ हि॒त-म्प्रज॑नयति ॥ अना॑हित॒-स्तस्या॒ग्नि-रित्या॑हुः । य-स्स॒मिधो-ऽना॑धाया॒ग्नि-मा॑ध॒त्त इति॑ । ता-स्सं॑वँथ्स॒रे पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒रादे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ यदि॑ संवँथ्स॒रे ऽनाद॒द्ध्यात् । द्वा॒द॒श्या᳚-म्पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒वास्याहि॑ता भवन्ति ॥ यदि॑ द्वाद॒श्या᳚-न्नाद॒द्ध्यात् । त्र्य॒हे पु॒रस्ता॒दाद॑द्ध्यात् । आहि॑ता ए॒वास्य॑ भवन्ति ॥ 74 ॥

(द्वि॒तीय॑मपचच् - चतु॒र्थम॑पच॒ - ददि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त॒ - सम्मि॑ता -

घृ॒तव॑तीभि॒राद॑धाति - राज॒न्यः॑ स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वा - ये॑या-द्- गच्छति - मन्थति॒ - रात्र॑य श्च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पञ्चाग्न्याधानम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत । स तपो॑-ऽतप्यत । स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-मपश्यत् । तद॑वर्धत । तद॑स्मा॒-थ्सह॑सो॒र्ध्व-म॑सृज्यत । सा वि॒राड॑भवत् । ता-न्दे॑वासु॒रा व्य॑गृह्णत । सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः । मम॒ वा ए॒षा ॥ 75 ॥

दोहा॑ ए॒व यु॒ष्माक॒मिति॑ ॥ सा ततः॒ प्राच्युद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा द्वि॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा तृ॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येति॑ ॥ 76 ॥

सा च॑तु॒र्थ-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा प॑ञ्च॒म-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येति॑ । अ॒ग्नीन् वाव सा तान् व्य॑क्रमत । ता-न्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथो॑ प॒ङ्क्तिमे॒व ॥ प॒ङ्क्तिर्वा ए॒षा ब्रा᳚ह्म॒णे प्रवि॑ष्टा ॥ 77 ॥

तामा॒त्मनो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते । यद॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । तस्मा॑-दे॒ताव॑न्तो॒-ऽग्नय॒ आधी॑यन्ते । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणोति ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । अन्न॑मे॒वै तेन॑ स्पृणोति । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । प्र॒जामे॒वैतेन॑ स्पृणोति । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह ॥ 78 ॥

प॒शूने॒वैतेन॑ स्पृणोति । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । स॒भामे॒वैतेनॆ᳚न्द्रि॒यग्ग् स्पृ॑णोति । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येत्या॑ह । मन्त्र॑मे॒वै तेन॒ श्रियग्ग्॑ स्पृणोति ॥ यद॑न्वाहार्य॒-पच॑ने-ऽन्वाहा॒र्य॑-म्पच॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । य-द्गार्ह॑पत्य॒ आज्य॑मधि॒श्रय॑न्ति॒ सम्पत्नी᳚र्या॒जय॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑हव॒नीये॒ जुह्व॑ति ॥ 79 ॥

तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यथ्स॒भायां᳚-विँ॒जय॑न्ते । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑वस॒थे-ऽन्न॒ग्ं॒ हर॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । तथा᳚-ऽस्य॒ सर्वे᳚ प्री॒ता अ॒भीष्टा॒ आधी॑यन्ते ॥ प्र॒व॒स॒थ-मे॒ष्यन्ने॒व-मुप॑तिष्ठे॒-तैक॑मेकम् । यथा᳚ ब्राह्म॒णाय॑ गृहेवा॒सिने॑ परि॒दाय॑ गृ॒हानेति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ पुन॑रा॒ग-त्योप॑तिष्ठते । सा भा॑गेयमे॒वैषा॒-न्तत् । सा तत॑ ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑हत् । सा रो॑हि॒ण्य॑भवत् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । रो॒हि॒ण्या-म॒ग्नि-माद॑धीत । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॑नेन ॥ 80 ॥

(ए॒षा - प॒शून्मे॑ गोपा॒येति॒ - प्रवि॑ष्टा -

प॒शून्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह॒ - जुह्व॑ति - तिष्ठते स॒प्त च॑) (अ. 10)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - कृत्ति॑का॒ - सूद्ध॑न्ति - द्वाद॒शसु॑ - प्र॒जाप॑ति-र्वा॒चो - दे॑वासु॒रास्तद॒ग्निर्नो-द्- घ॒र्म-श्शिर॑ - इ॒मे वै - श॑मीग॒र्भात् - प्र॒जाप॑ति॒-स्स रि॑रिचा॒न-स्सतप॒-स्स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-न्दश॑ )

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - तौ दि॒व्या - वथो॑ श॒त्वांयँ॒ - प्राच्ये॑षां॒ - ँयदु॒पर्यु॑परि॒ - य-थ्स॒द्यः - सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा - जग॑तीभि॒ रशी॑तिः)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त - मृ॒द्ध्नोत्ये॑नेन)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥