1.2 - Apa Undantu Jivase - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ - അഗ്നിഷ്ടോമേ ക്രയഃ

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

ആപ॑ ഉന്ദന്തു ജീ॒വസേ॑ ദീര്ഘായു॒ത്വായ॒ വര്ച॑സ॒ ഓഷ॑ധേ॒ ത്രായ॑സ്വൈന॒ഗ്ഗ്॒ സ്വധി॑തേ॒ മൈനഗ്ം॑ ഹിഗ്ംസീ-ര്ദേവ॒ശ്രൂരേ॒താനി॒ പ്ര വ॑പേ സ്വ॒സ്ത്യുത്ത॑രാണ്യശീ॒യാപോ॑ അ॒സ്മാ-ന്മാ॒തരഃ॑ ശുന്ധന്തു ഘൃ॒തേന॑ നോ ഘൃത॒പുവഃ॑ പുനന്തു॒ വിശ്വ॑മ॒സ്മ-ത്പ്ര വ॑ഹന്തു രി॒പ്രമുദാ᳚ഭ്യ॒-ശ്ശുചി॒രാ പൂ॒ത ഏ॑മി॒ സോമ॑സ്യ ത॒നൂര॑സി ത॒നുവ॑-മ്മേ പാഹി മഹീ॒നാ-മ്പയോ॑-ഽസി വര്ചോ॒ധാ അ॑സി॒ വര്ചോ॒- [വര്ചഃ॑, മയി॑ ധേഹി വൃ॒ത്രസ്യ॑] 1

മയി॑ ധേഹി വൃ॒ത്രസ്യ॑ ക॒നീനി॑കാ-ഽസി ചക്ഷു॒ഷ്പാ അ॑സി॒ ചക്ഷു॑ര്മേ പാഹി ചി॒ത്പതി॑സ്ത്വാ പുനാതു വാ॒ക്പതി॑സ്ത്വാ പുനാതു ദേ॒വസ്ത്വാ॑ സവി॒താ പു॑നാ॒ത്വച്ഛി॑ദ്രേണ പ॒വിത്രേ॑ണ॒ വസോ॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മിഭി॒സ്തസ്യ॑ തേ പവിത്രപതേ പ॒വിത്രേ॑ണ॒ യസ്മൈ॒ ക-മ്പു॒നേ തച്ഛ॑കേയ॒മാ വോ॑ ദേവാസ ഈമഹേ॒ സത്യ॑ധര്മാണോ അദ്ധ്വ॒രേ യദ്വോ॑ ദേവാസ ആഗു॒രേ യജ്ഞി॑യാസോ॒ ഹവാ॑മഹ॒ ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥിവീ॒ ആപ॑ ഓഷധീ॒ സ്ത്വ-ന്ദീ॒ക്ഷാണാ॒-മധി॑പതിരസീ॒ഹ മാ॒ സന്ത॑-മ്പാഹി ॥ 2 ॥

(വര്ച॑ - ഓഷധീ- ര॒ഷ്ടൌ ച॑ ) (അ. 1)

ആകൂ᳚ത്യൈ പ്ര॒യുജേ॒-ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹാ॑ മേ॒ധായൈ॒ മന॑സേ॒ ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹാ॑ ദീ॒ക്ഷായൈ॒ തപ॑സേ॒-ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹാ॒ സര॑സ്വത്യൈ പൂ॒ഷ്ണേ᳚-ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹാ-ഽഽപോ॑ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശമ്ഭുവോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഉ॒ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॑ര്നോ ഹ॒വിഷാ॑ വൃധാതു॒ സ്വാഹാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വസ്യ॑ നേ॒തുര്മര്തോ॑ വൃണീത സ॒ഖ്യം-വിഁശ്വേ॑ രാ॒യ ഇ॑ഷുദ്ധ്യസി ദ്യു॒മ്നം-വൃഁ॑ണീത പു॒ഷ്യസേ॒ സ്വാഹ॑ര്ഖ്സാ॒മയോ॒-ശ്ശില്പേ᳚ സ്ഥ॒സ്തേ വാ॒മാ ര॑ഭേ॒ തേ മാ॑- [തേ മാ᳚, പാ॒ത॒മാ-ഽസ്യ] 3

പാത॒മാ-ഽസ്യ യ॒ജ്ഞസ്യോ॒ദൃച॑ ഇ॒മാ-ന്ധിയ॒ഗ്ം॒ ശിക്ഷ॑മാണസ്യ ദേവ॒ ക്രതു॒-ന്ദക്ഷം॑-വഁരുണ॒ സഗ്ം ശി॑ശാധി॒ യയാ-ഽതി॒ വിശ്വാ॑ ദുരി॒താ തരേ॑മ സു॒തര്മാ॑ണ॒മധി॒ നാവഗ്ം॑ രുഹേ॒മോര്ഗ॑സ്യാങ്ഗിര॒സ്യൂര്ണ॑മ്രദാ॒ ഊര്ജ॑-മ്മേ യച്ഛ പാ॒ഹി മാ॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീ॒-ര്വിഷ്ണോ॒-ശ്ശര്മാ॑സി॒ ശര്മ॒ യജ॑മാനസ്യ॒ ശര്മ॑ മേ യച്ഛ॒ നക്ഷ॑ത്രാണാ-മ്മാ-ഽതീകാ॒ശാ-ത്പാ॒ഹീന്ദ്ര॑സ്യ॒ യോനി॑രസി॒- [യോനി॑രസി, മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീഃ] 4

മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീഃ കൃ॒ഷ്യൈ ത്വാ॑ സുസ॒സ്യായൈ॑ സുപിപ്പ॒ലാഭ്യ॒-സ്ത്വൌഷ॑ധീഭ്യ-സ്സൂപ॒സ്ഥാ ദേ॒വോ വന॒സ്പതി॑രൂ॒ര്ധ്വോ മാ॑ പാ॒ഹ്യോദൃച॒-സ്സ്വാഹാ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്മന॑സാ॒ സ്വാഹാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॒ഗ്॒ സ്വാഹോ॒രോ-ര॒ന്തരി॑ക്ഷാ॒-ഥ്സ്വാഹാ॑ യ॒ജ്ഞം-വാഁതാ॒ദാ ര॑ഭേ ॥ 5 ॥

( മാ॒ - യോനി॑രസി - ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑ ) (അ. 2)

ദൈവീ॒-ന്ധിയ॑-മ്മനാമഹേ സുമൃഡീ॒കാ-മ॒ഭിഷ്ട॑യേ വര്ചോ॒ധാം-യഁ॒ജ്ഞവാ॑ഹസഗ്ം സുപാ॒രാ നോ॑ അസ॒-ദ്വശേ᳚ । യേ ദേ॒വാ മനോ॑ജാതാ മനോ॒യുജഃ॑ സു॒ദക്ഷാ॒ ദക്ഷ॑പിതാര॒സ്തേ നഃ॑ പാന്തു॒ തേ നോ॑-ഽവന്തു॒ തേഭ്യോ॒ നമ॒സ്തേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ-ഽഗ്നേ॒ ത്വഗ്ം സു ജാ॑ഗൃഹി വ॒യഗ്ം സു മ॑ന്ദിഷീമഹി ഗോപാ॒യ നഃ॑ സ്വ॒സ്തയേ᳚ പ്ര॒ബുധേ॑ നഃ॒ പുന॑ര്ദദഃ । ത്വമ॑ഗ്നേ വ്രത॒പാ അ॑സി ദേ॒വ ആ മര്ത്യേ॒ഷ്വാ । ത്വം- [ത്വമ്, യ॒ജ്ഞേഷ്വീഡ്യഃ॑ ।] 6

യ॒ജ്ഞേഷ്വീഡ്യഃ॑ ॥ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॒ഭി മാമാ-ഽവ॑വൃത്ര-ന്പൂ॒ഷാ സ॒ന്യാ സോമോ॒ രാധ॑സാ ദേ॒വ-സ്സ॑വി॒താ വസോ᳚ര്വസു॒ദാവാ॒ രാസ്വേയ॑-ഥ്സോ॒മാ ഽഽഭൂയോ॑ ഭര॒ മാ പൃ॒ണ-ന്പൂ॒ര്ത്യാ വി രാ॑ധി॒ മാ-ഽഹമായു॑ഷാ ച॒ന്ദ്രമ॑സി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ॒ വസ്ത്ര॑മസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവോ॒സ്രാ-ഽസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ॒ ഹയോ॑-ഽസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ॒- [ഭോഗാ॑യ ഭവ, ഛാഗോ॑-ഽസി॒ മമ॒] 7

ഛാഗോ॑-ഽസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ മേ॒ഷോ॑-ഽസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ വാ॒യവേ᳚ ത്വാ॒ വരു॑ണായ ത്വാ॒ നിര്-ഋ॑ത്യൈ ത്വാ രു॒ദ്രായ॑ ത്വാ॒ ദേവീ॑രാപോ അപാ-ന്നപാ॒ദ്യ ഊ॒ര്മിര്-ഹ॑വി॒ഷ്യ॑ ഇന്ദ്രി॒യാവാ᳚-ന്മ॒ദിന്ത॑മ॒സ്തം-വോഁ॒ മാ-ഽവ॑ ക്രമിഷ॒മച്ഛി॑ന്ന॒-ന്തന്തു॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ അനു॑ ഗേഷ-മ്ഭ॒ദ്രാദ॒ഭി ശ്രേയഃ॒ പ്രേഹി॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ പുരഏ॒താ തേ॑ അ॒സ്ത്വഥേ॒മവ॑ സ്യ॒ വര॒ ആ പൃ॑ഥി॒വ്യാ ആ॒രേ ശത്രൂ᳚ന് കൃണുഹി॒ സര്വ॑വീര॒ ഏദമ॑ഗന്മ ദേവ॒യജ॑ന-മ്പൃഥി॒വ്യാ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ യദജു॑ഷന്ത॒ പൂര്വ॑ ഋഖ്സാ॒മാഭ്യാം॒-യഁജു॑ഷാ സ॒ന്തര॑ന്തോ രാ॒യസ്പോഷേ॑ണ॒ സമി॒ഷാ മ॑ദേമ ॥ 8 ॥

( ആ ത്വഗ്ം-ഹയോ॑-ഽസി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭവ-സ്യ॒-പഞ്ച॑വിഗ്ംശതിശ്ച ) (അ. 3)

ഇ॒യ-ന്തേ॑ ശുക്ര ത॒നൂരി॒ദം-വഁര്ച॒സ്തയാ॒ സ-മ്ഭ॑വ॒ ഭ്രാജ॑-ങ്ഗച്ഛ॒ ജൂര॑സി ധൃ॒താ മന॑സാ॒ ജുഷ്ടാ॒ വിഷ്ണ॑വേ॒ തസ്യാ᳚സ്തേ സ॒ത്യസ॑വസഃ പ്രസ॒വേ വാ॒ചോ യ॒ന്ത്രമ॑ശീയ॒ സ്വാഹാ॑ ശു॒ക്രമ॑സ്യ॒മൃത॑മസി വൈശ്വദേ॒വഗ്ം ഹ॒വി-സ്സൂര്യ॑സ്യ॒ ചക്ഷു॒രാ -ഽരു॑ഹമ॒ഗ്നേ ര॒ക്ഷ്ണഃ ക॒നീനി॑കാം॒-യഁദേത॑ശേഭി॒രീയ॑സേ॒ ഭ്രാജ॑മാനോ വിപ॒ശ്ചിതാ॒ ചിദ॑സി മ॒നാ-ഽസി॒ ധീര॑സി॒ ദക്ഷി॑ണാ- [ദക്ഷി॑ണാ, അ॒സി॒ യ॒ജ്ഞിയാ॑-ഽസി] 9

-ഽസി യ॒ജ്ഞിയാ॑-ഽസി ക്ഷ॒ത്രിയാ॒ ഽസ്യദി॑തി-രസ്യുഭ॒യത॑॑ശ്ശീര്ഷ്ണീ॒ സാ ന॒-സ്സുപ്രാ॑ചീ॒ സുപ്ര॑തീചീ॒ സ-മ്ഭ॑വ മി॒ത്രസ്ത്വാ॑ പ॒ദി ബ॑ദ്ധ്നാതു പൂ॒ഷാ-ഽദ്ധ്വ॑നഃ പാ॒ത്വിന്ദ്രാ॒യാ-ദ്ധ്യ॑ക്ഷാ॒യാനു॑ ത്വാ മാ॒താ മ॑ന്യതാ॒മനു॑ പി॒താ-ഽനു॒ ഭ്രാതാ॒ സഗ॒ര്ഭ്യോ-ഽനു॒ സഖാ॒ സയൂ᳚ഥ്യ॒-സ്സാ ദേ॑വി ദേ॒വമച്ഛേ॒ഹീന്ദ്രാ॑യ॒ സോമഗ്ം॑ രു॒ദ്രസ്ത്വാ ഽഽവ॑ര്തയതു മി॒ത്രസ്യ॑ പ॒ഥാ സ്വ॒സ്തി സോമ॑സഖാ॒ പുന॒രേഹി॑ സ॒ഹ ര॒യ്യാ ॥ 10 ॥

( ദക്ഷി॑ണാ॒-സോമ॑സഖാ॒, പഞ്ച॑ ച ) (അ. 4)

വസ്വ്യ॑സി രു॒ദ്രാ-ഽസ്യദി॑തി-രസ്യാദി॒ത്യാ-ഽസി॑ ശു॒ക്രാ-ഽസി॑ ച॒ന്ദ്രാ-ഽസി॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑സ്ത്വാ സു॒മ്നേ ര॑ണ്വതു രു॒ദ്രോ വസു॑ഭി॒രാ ചി॑കേതു പൃഥി॒വ്യാസ്ത്വാ॑ മൂ॒ര്ധന്നാ ജി॑ഘര്മി ദേവ॒യജ॑ന॒ ഇഡാ॑യാഃ പ॒ദേ ഘൃ॒തവ॑തി॒ സ്വാഹാ॒ പരി॑ലിഖിത॒ഗ്ം॒ രക്ഷഃ॒ പരി॑ലിഖിതാ॒ അരാ॑തയ ഇ॒ദമ॒ഹഗ്ം രക്ഷ॑സോ ഗ്രീ॒വാ അപി॑ കൃന്താമി॒ യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യ-ഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ ഇ॒ദമ॑സ്യ ഗ്രീ॒വാ [ഗ്രീ॒വാഃ, അപി॑ കൃന്താമ്യ॒സ്മേ] 11

അപി॑ കൃന്താമ്യ॒സ്മേ രായ॒സ്ത്വേ രായ॒സ്തോതേ॒ രായ॒-സ്സ-ന്ദേ॑വി ദേ॒വ്യോര്വശ്യാ॑ പശ്യസ്വ॒ ത്വഷ്ടീ॑മതീ തേ സപേയ സു॒രേതാ॒ രേതോ॒ ദധാ॑നാ വീ॒രം-വിഁ॑ദേയ॒ തവ॑ സ॒ന്ദൃശി॒ മാ-ഽഹഗ്ംരാ॒യസ്പോഷേ॑ണ॒ വി യോ॑ഷമ് ॥ 12 ॥

( അ॒സ്യ॒ ഗ്രീ॒വാ-ഏകാ॒ന്ന ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑ ) (അ. 5)

അ॒ഗ്ം॒ശുനാ॑ തേ അ॒ഗ്ം॒ശുഃ പൃ॑ച്യതാ॒-മ്പരു॑ഷാ॒ പരു॑-ര്ഗ॒ന്ധസ്തേ॒ കാമ॑മവതു॒ മദാ॑യ॒ രസോ॒ അച്യു॑തോ॒ ഽമാത്യോ॑-ഽസി ശു॒ക്രസ്തേ॒ ഗ്രഹോ॒-ഽഭി ത്യ-ന്ദേ॒വഗ്ം സ॑വി॒താര॑മൂ॒ണ്യോഃ᳚ ക॒വിക്ര॑തു॒മര്ചാ॑മി സ॒ത്യസ॑വസഗ്ം രത്ന॒ധാമ॒ഭി പ്രി॒യ-മ്മ॒തിമൂ॒ര്ധ്വാ യസ്യാ॒മതി॒ര്ഭാ അദി॑ദ്യുത॒-ഥ്സവീ॑മനി॒ ഹിര॑ണ്യപാണിരമിമീത സു॒ക്രതുഃ॑ കൃ॒പാ സുവഃ॑ । പ്ര॒ജാഭ്യ॑സ്ത്വാ പ്രാ॒ണായ॑ ത്വാ വ്യാ॒നായ॑ ത്വാ പ്ര॒ജാസ്ത്വമനു॒ പ്രാണി॑ഹി പ്ര॒ജാസ്ത്വാമനു॒ പ്രാണ॑ന്തു ॥ 13 ॥

(അനു॑-സ॒പ്ത ച॑) (അ. 6)

സോമ॑-ന്തേ ക്രീണാ॒മ്യൂര്ജ॑സ്വന്ത॒-മ്പയ॑സ്വന്തം-വീഁ॒ര്യാ॑വന്തമഭി-മാതി॒ഷാഹഗ്ം॑ ശു॒ക്ര-ന്തേ॑ ശു॒ക്രേണ॑ ക്രീണാമി ച॒ന്ദ്ര-ഞ്ച॒ന്ദ്രേണാ॒മൃത॑മ॒മൃതേ॑ന സ॒മ്യത്തേ॒ ഗോര॒സ്മേ ച॒ന്ദ്രാണി॒ തപ॑സസ്ത॒നൂര॑സി പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-ര്വര്ണ॒സ്തസ്യാ᳚സ്തേ സഹസ്രപോ॒ഷ-മ്പുഷ്യ॑ന്ത്യാശ്ചര॒മേണ॑ പ॒ശുനാ᳚ ക്രീണാമ്യ॒സ്മേ തേ॒ ബന്ധു॒ര്മയി॑ തേ॒ രായഃ॑ ശ്രയന്താമ॒സ്മേ ജ്യോതിഃ॑ സോമവിക്ര॒യിണി॒ തമോ॑ മി॒ത്രോ ന॒ ഏഹി॒ സുമി॑ത്രധാ॒ ഇന്ദ്ര॑സ്യോ॒രു മാ വി॑ശ॒ ദക്ഷി॑ണ-മു॒ശന്നു॒ശന്തഗ്ഗ്॑ സ്യോ॒ന-സ്സ്യോ॒നഗ്ഗ് സ്വാന॒ ഭ്രാജാങ്ഘാ॑രേ॒ ബമ്ഭാ॑രേ॒ ഹസ്ത॒ സുഹ॑സ്ത॒ കൃശാ॑നവേ॒തേ വഃ॑ സോമ॒ ക്രയ॑ണാ॒സ്താ-ന്ര॑ക്ഷദ്ധ്വ॒-മ്മാ വോ॑ ദഭന്ന് ॥ 14 ॥

(ഉ॒രും-ദ്വാവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 7)

ഉദായു॑ഷാ സ്വാ॒യുഷോദോഷ॑ധീനാ॒ഗ്ം॒ രസേ॒നോ-ത്പ॒ര്ജന്യ॑സ്യ॒ ശുഷ്മേ॒ണോദ॑സ്ഥാമ॒മൃതാ॒ഗ്ം॒ അനു॑ । ഉ॒ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒മന്വി॒ഹ്യദി॑ത്യാ॒-സ്സദോ॒-ഽസ്യദി॑ത്യാ॒-സ്സദ॒ ആ സീ॒ദാസ്ത॑ഭ്നാ॒-ദ്ദ്യാമൃ॑ഷ॒ഭോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മമി॑മീത വരി॒മാണ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ ആ-ഽസീ॑ദ॒-ദ്വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി സ॒മ്രാ-ഡ്വിശ്വേത്താനി॒ വരു॑ണസ്യ വ്ര॒താനി॒ വനേ॑ഷു॒ വ്യ॑ന്തരി॑ക്ഷ-ന്തതാന॒ വാജ॒മര്വ॑ഥ്സു॒ പയോ॑ അഘ്നി॒യാസു॑ ഹൃ॒ഥ്സു- [ ] ॥ 15 ॥

ക്രതും॒-വഁരു॑ണോ വി॒ക്ഷ്വ॑ഗ്നി-ന്ദി॒വി സൂര്യ॑മദധാ॒-ഥ്സോമ॒മദ്രാ॒വുദു॒ത്യ-ഞ്ജാ॒തവേ॑ദസ-ന്ദേ॒വം-വഁ॑ഹന്തി കേ॒തവഃ॑ । ദൃ॒ശേ വിശ്വാ॑യ॒ സൂര്യ᳚മ് ॥ ഉസ്രാ॒വേത॑-ന്ധൂര്ഷാഹാവന॒ശ്രൂ അവീ॑രഹണൌ ബ്രഹ്മ॒ചോദ॑നൌ॒ വരു॑ണസ്യ॒ സ്കമ്ഭ॑നമസി॒ വരു॑ണസ്യ സ്കമ്ഭ॒സര്ജ॑നമസി॒ പ്രത്യ॑സ്തോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശഃ॑ ॥ 16 ॥

( ഹൃ॒ഥ്സു-പഞ്ച॑ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 8)

പ്ര ച്യ॑വസ്വ ഭുവസ്പതേ॒ വിശ്വാ᳚ന്യ॒ഭി ധാമാ॑നി॒ മാ ത്വാ॑ പരിപ॒രീ വി॑ദ॒ന്മാ ത്വാ॑ പരിപ॒ന്ഥിനോ॑ വിദ॒ന്മാ ത്വാ॒ വൃകാ॑ അഘാ॒യവോ॒ മാ ഗ॑ന്ധ॒ര്വോ വി॒ശ്വാവ॑സു॒രാ ദ॑ഘച്ഛ്യേ॒നോ ഭൂ॒ത്വാ പരാ॑ പത॒ യജ॑മാനസ്യ നോ ഗൃ॒ഹേ ദേ॒വൈ-സ്സഗ്ഗ്॑സ്കൃ॒തം-യഁജ॑മാനസ്യ സ്വ॒സ്ത്യയ॑ന്യ॒സ്യപി॒ പന്ഥാ॑മഗസ്മഹി സ്വസ്തി॒ഗാ-മ॑നേ॒ഹസം॒-യേഁന॒ വിശ്വാഃ॒ പരി॒ ദ്വിഷോ॑ വൃ॒ണക്തി॑ വി॒ന്ദതേ॒ വസു॒ നമോ॑ മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യ॒ ചക്ഷ॑സേ മ॒ഹോ ദേ॒വായ॒ തദൃ॒തഗ്ം സ॑പര്യത ദൂരേ॒ദൃശേ॑ ദേ॒വജാ॑തായ കേ॒തവേ॑ ദി॒വസ്പു॒ത്രായ॒ സൂര്യാ॑യ ശഗ്ംസത॒ വരു॑ണസ്യ॒ സ്കമ്ഭ॑നമസി॒ വരു॑ണസ്യ സ്കമ്ഭ॒സര്ജ॑ന-മ॒സ്യുന്മു॑ക്തോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശഃ॑ ॥ 17 ॥

( മി॒ത്രസ്യ॒-ത്രയോ॑വിഗ്ംശതിശ്ച ) (അ. 9)

അ॒ഗ്നേ-രാ॑തി॒ഥ്യമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ॒ സോമ॑സ്യാ-ഽഽതി॒ഥ്യമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ॒ ത്വാ-ഽതി॑ഥേരാതി॒ഥ്യമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ॒-ഽഗ്നയേ᳚ ത്വാ രായസ്പോഷ॒ദാവ്ന്നേ॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ശ്യേ॒നായ॑ ത്വാ സോമ॒ഭൃതേ॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ॒ യാ തേ॒ ധാമാ॑നി ഹ॒വിഷാ॒ യജ॑ന്തി॒ താ തേ॒ വിശ്വാ॑ പരി॒ഭൂര॑സ്തു യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗ॑യ॒സ്ഫാനഃ॑ പ്ര॒തര॑ണ-സ്സു॒വീരോ-ഽവീ॑രഹാ॒ പ്രച॑രാ സോമ॒ ദുര്യാ॒നദി॑ത്യാ॒-സ്സദോ॒-ഽസ്യദി॑ത്യാ॒-സ്സദ॒ ആ- [സദ॒ ആ, സീ॒ദ॒ വരു॑ണോ-ഽസി] ॥ 18 ॥

സീ॑ദ॒ വരു॑ണോ-ഽസി ധൃ॒തവ്ര॑തോ വാരു॒ണമ॑സി ശം॒യോഁ-ര്ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സ॒ഖ്യാന്മാ ദേ॒വാനാ॑-മ॒പസ॑-ശ്ഛിഥ്സ്മ॒ഹ്യാപ॑തയേ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി॒ പരി॑പതയേ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി॒ തനൂ॒നപ്ത്രേ᳚ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ശാക്വ॒രായ॑ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി॒ ശക്മ॒ന്നോജി॑ഷ്ഠായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാ॒മ്യ-നാ॑ധൃഷ്ടമസ്യ-നാധൃ॒ഷ്യ-ന്ദേ॒വാനാ॒മോജോ॑- ഽഭിഷസ്തി॒പാ അ॑നഭിശസ്തേ॒-ഽന്യമനു॑ മേ ദീ॒ക്ഷാ-ന്ദീ॒ക്ഷാപ॑തി-ര്മന്യതാ॒മനു॒ തപ॒സ്തപ॑സ്പതി॒രഞ്ജ॑സാ സ॒ത്യമുപ॑ ഗേഷഗ്ം സുവി॒തേ മാ॑ ധാഃ ॥ 19 ॥

( ആ-മൈ-ക॑-ഞ്ച ) (അ. 10)

അ॒ഗ്ം॒ശുരഗ്ം॑ശുസ്തേ ദേവ സോ॒മാ-ഽഽപ്യാ॑യതാ॒-മിന്ദ്രാ॑യൈകധന॒വിദ॒ ആ തുഭ്യ॒മിന്ദ്രഃ॑ പ്യായതാ॒മാ ത്വമിന്ദ്രാ॑യ പ്യായ॒സ്വാ-ഽഽപ്യാ॑യയ॒ സഖീ᳚ന്-ഥ്സ॒ന്യാ മേ॒ധയാ᳚ സ്വ॒സ്തി തേ॑ ദേവ സോമ സു॒ത്യാമ॑ശീ॒യേഷ്ടാ॒ രായഃ॒ പ്രേഷേ ഭഗാ॑യ॒ര്തമൃ॑തവാ॒ദിഭ്യോ॒ നമോ॑ ദി॒വേ നമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ അഗ്നേ᳚ വ്രതപതേ॒ ത്വം-വ്രഁ॒താനാം᳚-വ്രഁ॒തപ॑തിരസി॒ യാ മമ॑ ത॒നൂരേ॒ഷാ സാ ത്വയി॒ [ത്വയി॑, യാ തവ॑] ॥ 20 ॥

യാ തവ॑ ത॒നൂരി॒യഗ്ം സാ മയി॑ സ॒ഹ നൌ᳚ വ്രതപതേ വ്ര॒തിനോ᳚-ര്വ്ര॒താനി॒ യാ തേ॑ അഗ്നേ॒ രുദ്രി॑യാ ത॒നൂസ്തയാ॑ നഃ പാഹി॒ തസ്യാ᳚സ്തേ॒ സ്വാഹാ॒ യാ തേ॑ അഗ്നേ-ഽയാശ॒യാ ര॑ജാശ॒യാ ഹ॑രാശ॒യാ ത॒നൂര്വര്ഷി॑ഷ്ഠാ ഗഹ്വരേ॒ഷ്ഠോ-ഽഗ്രം-വഁചോ॒ അപാ॑വധീ-ന്ത്വേ॒ഷം-വഁചോ॒ അപാ॑വധീ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 21 ॥

( ത്വയി॑-ചത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑ ) (അ. 11)

വി॒ത്തായ॑നീ മേ-ഽസി തി॒ക്തായ॑നീ മേ॒-ഽസ്യവ॑താന്മാ നാഥി॒തമവ॑താന്മാ വ്യഥി॒തം-വിഁ॒ദേര॒ഗ്നിര്നഭോ॒ നാമാഗ്നേ॑ അങ്ഗിരോ॒ യോ᳚-ഽസ്യാ-മ്പൃ॑ഥി॒വ്യാമസ്യായു॑ഷാ॒ നാമ്നേഹി॒ യത്തേ-ഽനാ॑ധൃഷ്ട॒-ന്നാമ॑ യ॒ജ്ഞിയ॒-ന്തേന॒ ത്വാ-ഽഽദ॒ധേ-ഽഗ്നേ॑ അങ്ഗിരോ॒ യോ ദ്വി॒തീയ॑സ്യാ-ന്തൃ॒തീയ॑സ്യാ-മ്പൃഥി॒വ്യാ-മസ്യായു॑ഷാ॒ നാമ്നേഹി॒ യത്തേ-ഽനാ॑ധൃഷ്ട॒-ന്നാമ॑- [ ] 22

യ॒ജ്ഞിയ॒-ന്തേന॒ ത്വാ-ഽഽദ॑ധേ സി॒ഗ്ം॒ഹീര॑സി മഹി॒ഷീര॑സ്യു॒രു പ്ര॑ഥസ്വോ॒രു തേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തിഃ പ്രഥതാ-ന്ധ്രു॒വാ-ഽസി॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ ശുന്ധസ്വ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ ശുമ്ഭസ്വേന്ദ്രഘോ॒ഷസ്ത്വാ॒ വസു॑ഭിഃ പു॒രസ്താ᳚-ത്പാതു॒ മനോ॑ജവാസ്ത്വാ പി॒തൃഭി॑-ര്ദക്ഷിണ॒തഃ പാ॑തു॒ പ്രചേ॑താസ്ത്വാ രു॒ദ്രൈഃ പ॒ശ്ചാ-ത്പാ॑തു വി॒ശ്വക॑ര്മാ ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യൈരു॑ത്തര॒തഃ പാ॑തു സി॒ഗ്ം॒ഹീര॑സി സപത്നസാ॒ഹീ സ്വാഹാ॑ സി॒ഗ്ം॒ഹീര॑സി സുപ്രജാ॒വനി॒-സ്സ്വാഹാ॑ സി॒ഗ്ം॒ഹീ- [സി॒ഗ്ം॒ഹീഃ, അ॒സി॒ രാ॒യ॒സ്പോ॒ഷ॒വനി॒-സ്സ്വാഹാ॑] 23

ര॑സി രായസ്പോഷ॒വനി॒-സ്സ്വാഹാ॑ സി॒ഗ്ം॒ഹീര॑സ്യാദിത്യ॒വനി॒-സ്സ്വാഹാ॑ സി॒ഗ്ം॒ഹീര॒സ്യാ വ॑ഹ ദേ॒വാന്ദേ॑വയ॒തേ യജ॑മാനായ॒ സ്വാഹാ॑ ഭൂ॒തേഭ്യ॑സ്ത്വാ വി॒ശ്വായു॑രസി പൃഥി॒വീ-ന്ദൃഗ്ം॑ഹ ധ്രുവ॒ക്ഷിദ॑സ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ന്ദൃഗ്ംഹാച്യുത॒ക്ഷിദ॑സി॒ ദിവ॑-ന്ദൃഗ്ംഹാ॒ഗ്നേ-ര്ഭസ്മാ᳚സ്യ॒ഗ്നേഃ പുരീ॑ഷമസി ॥ 24 ॥

(നാമ॑-സുപ്രജാ॒വനി॒-സ്സ്വാഹാ॑ സി॒ഗ്ം॒സീഃ; പഞ്ച॑ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 12)

യു॒ഞ്ജതേ॒ മന॑ ഉ॒ത യു॑ഞ്ജതേ॒ ധിയോ॒ വിപ്രാ॒ വിപ്ര॑സ്യ ബൃഹ॒തോ വി॑പ॒ശ്ചിതഃ॑ । വി ഹോത്രാ॑ ദധേ വയുനാ॒വിദേക॒ ഇന്മ॒ഹീ ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തുഃ പരി॑ഷ്ടുതിഃ ॥ സു॒വാഗ്ദേ॑വ॒ ദുര്യാ॒ഗ്ം॒ ആ വ॑ദ ദേവ॒ശ്രുതൌ॑ ദേ॒വേഷ്വാ ഘോ॑ഷേഥാ॒മാ നോ॑ വീ॒രോ ജാ॑യതാ-ങ്കര്മ॒ണ്യോ॑ യഗ്ം സര്വേ॑-ഽനു॒ ജീവാ॑മ॒ യോ ബ॑ഹൂ॒നാമസ॑ദ്വ॒ശീ ॥ ഇ॒ദം-വിഁഷ്ണു॒-ര്വിച॑ക്രമേ ത്രേ॒ധാ നി ദ॑ധേ പ॒ദമ് ॥ സമൂ॑ഢമസ്യ [സമൂ॑ഢമസ്യ, പാ॒ഗ്ം॒സു॒ര] 25

പാഗ്ംസു॒ര ഇരാ॑വതീ ധേനു॒മതീ॒ ഹി ഭൂ॒തഗ്ം സൂ॑യവ॒സിനീ॒ മന॑വേ യശ॒സ്യേ᳚ । വ്യ॑സ്കഭ്നാ॒-ദ്രോദ॑സീ॒ വിഷ്ണു॑രേ॒തേ ദാ॒ധാര॑ പൃഥി॒വീമ॒ഭിതോ॑ മ॒യൂഖൈഃ᳚ ॥ പ്രാചീ॒ പ്രേത॑മദ്ധ്വ॒ര-ങ്ക॒ല്പയ॑ന്തീ ഊ॒ര്ധ്വം-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യത॒-മ്മാ ജീ᳚ഹ്വരത॒മത്ര॑ രമേഥാം॒-വഁര്ഷ്മ॑-ന്പൃഥി॒വ്യാ ദി॒വോ വാ॑ വിഷ്ണവു॒ത വാ॑ പൃഥി॒വ്യാ മ॒ഹോ വാ॑ വിഷ്ണവു॒ത വാ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷാ॒ദ്ധസ്തൌ॑ പൃണസ്വ ബ॒ഹുഭി॑-ര്വസ॒വ്യൈ॑രാ പ്ര യ॑ച്ഛ॒ [പ്ര യ॑ച്ഛ, ദക്ഷി॑ണാ॒ദോത] 26

ദക്ഷി॑ണാ॒ദോത സ॒വ്യാത് । വിഷ്ണോ॒ര്നുകം॑-വീഁ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്ര വോ॑ചം॒-യഃ ഁപാര്ഥി॑വാനി വിമ॒മേ രജാഗ്ം॑സി॒ യോ അസ്ക॑ഭായ॒ദുത്ത॑രഗ്ം സ॒ധസ്ഥം॑-വിഁചക്രമാ॒ണ സ്ത്രേ॒ധോരു॑ഗാ॒യോ വിഷ്ണോ॑ ര॒രാട॑മസി॒ വിഷ്ണോഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സി॒ വിഷ്ണോ॒-ശ്ശ്ഞപ്ത്രേ᳚ സ്ഥോ॒ വിഷ്ണോ॒-സ്സ്യൂര॑സി॒ വിഷ്ണോ᳚-ര്ധ്രു॒വമ॑സി വൈഷ്ണ॒വമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ॥ 27 ॥

( അ॒സ്യ॒-യ॒ച്ഛൈകാ॒ന്ന ച॑ത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑ ) (അ. 13)

കൃ॒ണു॒ഷ്വ പാജഃ॒ പ്രസി॑തി॒ന്ന പൃ॒ഥ്വീം-യാഁ॒ഹി രാജേ॒വാമ॑വാ॒ഗ്ം॒ ഇഭേ॑ന । തൃ॒ഷ്വീമനു॒ പ്രസി॑തിം-ദ്രൂണാ॒നോ-ഽസ്താ॑-ഽസി॒ വിദ്ധ്യ॑ ര॒ക്ഷസ॒ സ്തപി॑ഷ്ഠൈഃ ॥ തവ॑ ഭ്ര॒മാസ॑ ആശു॒യാ പ॑ന്ത॒ത്യനു॑ സ്പൃശ-ധൃഷ॒താ ശോശു॑ചാനഃ । തപൂഗ്॑ഷ്യഗ്നേ ജു॒ഹ്വാ॑ പത॒ങ്ഗാനസ॑ന്ദിതോ॒ വിസൃ॑ജ॒ വിഷ്വ॑ഗു॒ല്കാഃ ॥ പ്രതി॒സ്പശോ॒ വിസൃ॑ജ॒-തൂര്ണി॑തമോ॒ ഭവാ॑ പാ॒യുര്വി॒ശോ അ॒സ്യാ അദ॑ബ്ധഃ । യോ നോ॑ ദൂ॒രേ അ॒ഘശഗ്ം॑സോ॒ [അ॒ഘശഗ്ം॑സഃ, യോ അന്ത്യഗ്നേ॒] 28

യോ അന്ത്യഗ്നേ॒ മാകി॑ഷ്ടേ॒ വ്യഥി॒രാ ദ॑ധര്ഷീത് ॥ ഉദ॑ഗ്നേ തിഷ്ഠ॒ പ്രത്യാ ഽഽത॑നുഷ്വ॒ ന്യ॑മിത്രാഗ്ം॑ ഓഷതാ-ത്തിഗ്മഹേതേ । യോ നോ॒ അരാ॑തിഗ്ം സമിധാന ച॒ക്രേ നീ॒ചാ ത-ന്ധ॑ക്ഷ്യത॒സ-ന്ന ശുഷ്ക᳚മ് ॥ ഊ॒ര്ധ്വോ ഭ॑വ॒ പ്രതി॑വി॒ദ്ധ്യാ-ഽദ്ധ്യ॒സ്മദാ॒വിഷ്കൃ॑ണുഷ്വ॒ ദൈവ്യാ᳚ന്യഗ്നേ । അവ॑സ്ഥി॒രാ ത॑നുഹി യാതു॒ജൂനാ᳚-ഞ്ജാ॒മിമജാ॑മിം॒ പ്രമൃ॑ണീഹി॒ ശത്രൂന്॑ ॥ സ തേ॑ [സ തേ᳚, ജാ॒നാ॒തി॒ സു॒മ॒തിം] 29

ജാനാതി സുമ॒തിം-യഁ॑വിഷ്ഠ॒യ ഈവ॑തേ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ ഗാ॒തുമൈര॑ത് । വിശ്വാ᳚ന്യസ്മൈ സു॒ദിനാ॑നി രാ॒യോ ദ്യു॒മ്നാന്യ॒ര്യോ വിദുരോ॑ അ॒ഭി ദ്യൌ᳚ത് ॥ സേദ॑ഗ്നേ അസ്തു സു॒ഭഗഃ॑ സു॒ദാനു॒-ര്യസ്ത്വാ॒ നിത്യേ॑ന ഹ॒വിഷാ॒യ ഉ॒ക്ഥൈഃ । പിപ്രീ॑ഷതി॒ സ്വ ആയു॑ഷി ദുരോ॒ണേ വിശ്വേദ॑സ്മൈ സു॒ദിനാ॒ സാ-ഽസ॑ദി॒ഷ്ടിഃ ॥ അര്ചാ॑മി തേ സുമ॒തി-ങ്ഘോഷ്യ॒ര്വാഖ്-സന്തേ॑ വാ॒ വാ താ॑ ജരതാ- [വാ॒ വാ താ॑ ജരതാമ്, ഇ॒യങ്ഗീഃ] 30

മി॒യങ്ഗീഃ । സ്വശ്വാ᳚സ്ത്വാ സു॒രഥാ॑ മര്ജയേമാ॒സ്മേ ക്ഷ॒ത്രാണി॑ ധാരയേ॒രനു॒ ദ്യൂന് ॥ ഇ॒ഹ ത്വാ॒ ഭൂര്യാ ച॑രേ॒ ദുപ॒ത്മ-ന്ദോഷാ॑വസ്ത-ര്ദീദി॒വാഗ്ംസ॒മനു॒ ദ്യൂന് । ക്രീഡ॑ന്തസ്ത്വാ സു॒മന॑സ-സ്സപേമാ॒ഭി ദ്യു॒മ്നാ ത॑സ്ഥി॒വാഗ്ംസോ॒ ജനാ॑നാമ് ॥ യസ്ത്വാ॒-സ്വശ്വഃ॑ സുഹിര॒ണ്യോ അ॑ഗ്ന ഉപ॒യാതി॒ വസു॑മതാ॒ രഥേ॑ന । തസ്യ॑ ത്രാ॒താ-ഭ॑വസി॒ തസ്യ॒ സഖാ॒ യസ്ത॑ ആതി॒ഥ്യമാ॑നു॒ഷഗ് ജുജോ॑ഷത് ॥ മ॒ഹോ രു॑ജാമി - [ ] 31

ബ॒ന്ധുതാ॒ വചോ॑ഭി॒സ്തന്മാ॑ പി॒തുര്ഗോത॑മാ॒ദ-ന്വി॑യായ । ത്വന്നോ॑ അ॒സ്യ വച॑സ-ശ്ചികിദ്ധി॒ ഹോത॑ര്യവിഷ്ഠ സുക്രതോ॒ ദമൂ॑നാഃ ॥ അസ്വ॑പ്നജ സ്ത॒രണ॑യ-സ്സു॒ശേവാ॒ അത॑ന്ദ്രാസോ-ഽവൃ॒കാ അശ്ര॑മിഷ്ഠാഃ । തേ പാ॒യവഃ॑ സ॒ദ്ധ്രിയ॑ഞ്ചോ നി॒ഷദ്യാ-ഽഗ്നേ॒ തവ॑നഃ പാന്ത്വമൂര ॥ യേ പാ॒യവോ॑ മാമതേ॒യ-ന്തേ॑ അഗ്നേ॒ പശ്യ॑ന്തോ അ॒ന്ധ-ന്ദു॑രി॒താദര॑ക്ഷന്ന് । ര॒രക്ഷ॒താന്-ഥ്സു॒കൃതോ॑ വി॒ശ്വവേ॑ദാ॒ ദിഫ്സ॑ന്ത॒ ഇദ്രി॒പവോ॒ നാ ഹ॑ [നാ ഹ॑, ദേ॒ഭുഃ॒] 32

ദേഭുഃ ॥ ത്വയാ॑ വ॒യഗ്ം സ॑ധ॒ന്യ॑-സ്ത്വോതാ॒-സ്തവ॒ പ്രണീ᳚ത്യശ്യാമ॒ വാജാന്॑ । ഉ॒ഭാ ശഗ്ംസാ॑ സൂദയ സത്യതാതേ-ഽനുഷ്ഠു॒യാ കൃ॑ണുഹ്യഹ്രയാണ ॥ അ॒യാ തേ॑ അഗ്നേ സ॒മിധാ॑ വിധേമ॒ പ്രതി॒സ്തോമഗ്ം॑ ശ॒സ്യമാ॑ന-ങ്ഗൃഭായ । ദഹാ॒ശസോ॑ ര॒ക്ഷസഃ॑ പാ॒ഹ്യ॑സ്മാ-ന്ദ്രു॒ഹോ നി॒ദോ മി॑ത്രമഹോ അവ॒ദ്യാത് ॥ ര॒ക്ഷോ॒ഹണം॑ ഁവാ॒ജിന॒മാജി॑ഘര്മി മി॒ത്ര-മ്പ്രഥി॑ഷ്ഠ॒-മുപ॑യാമി॒ ശര്മ॑ । ശിശാ॑നോ അ॒ഗ്നിഃ ക്രതു॑ഭി॒-സ്സമി॑ദ്ധ॒സ്സനോ॒ ദിവാ॒ [ദിവാ᳚, സരി॒ഷഃ പാ॑തു॒ നക്തം᳚] 33

സരി॒ഷഃ പാ॑തു॒ നക്ത᳚മ് ॥ വിജ്യോതി॑ഷാ ബൃഹ॒താ ഭാ᳚ത്യ॒ഗ്നി-രാ॒വി-ര്വിശ്വാ॑നി കൃണുതേ മഹി॒ത്വാ । പ്രാദേ॑വീ-ര്മാ॒യാ-സ്സ॑ഹതേ-ദു॒രേവാ॒-ശ്ശിശീ॑തേ॒ ശൃങ്ഗേ॒ രക്ഷ॑സേ വി॒നിക്ഷേ᳚ ॥ ഉ॒ത സ്വാ॒നാസോ॑ ദി॒വിഷ॑ന്ത്വ॒ഗ്നേ സ്തി॒ഗ്മായു॑ധാ॒ രക്ഷ॑സേ॒ ഹന്ത॒വാ ഉ॑ । മദേ॑ ചിദസ്യ॒ പ്രരു॑ജന്തി॒ ഭാമാ॒ ന വ॑രന്തേ പരി॒ബാധോ॒ അദേ॑വീഃ ॥ 34 ॥

(അ॒ഘശഗ്ം॑സഃ॒-സ തേ॑-ജരതാഗ്ം-രുജാമി-ഹ॒ -ദിവൈ - ക॑ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 14)

(ആപ॑ ഉന്ദ॒, ന്ത്വാകൂ᳚ത്യൈ॒, ദൈവീ॑, മി॒യന്തേ॒, വസ്വ്യ॑സ്യ॒ഗ്ം॒ ശുനാ॑ തേ॒, സോമ॑ന്ത॒, ഉദായു॑ഷാ॒, പ്ര ച്യ॑വസ്വാ॒, ഽഗ്നേ രാ॑തി॒ഥ്യ, -മ॒ഗ്ം॒ശുരഗ്ം॑ ശു, ര്വി॒ത്തായ॑നീ മേ-ഽസി, യു॒ഞ്ചതേ॑, കൃണു॒ഷ്വ പാജ॒, ശ്ചതു॑ര്ദശ ।)

(ആപോ॒-വസ്വ്യ॑സി॒ യാ തവേ॒-യങ്ഗീ-ശ്ചതു॑സ്ത്രിഗ്ംശത് ।)

(ആപ॑ ഉന്ദ॒ന്, ത്വദേ॑വീഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭome krayaḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

āpa̭ undantu jī॒vasḙ dīrghāyu॒tvāya॒ varca̭sa॒ oṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī-rdeva॒śrūre॒tāni॒ pra va̭pe sva॒styutta̭rāṇyaśī॒yāpo̭ a॒smā-nmā॒taraḥ̭ śundhantu ghṛ॒tena̭ no ghṛta॒puvaḥ̭ punantu॒ viśva̭ma॒sma-tpra va̭hantu ri॒pramudā᳚bhya॒-śśuci॒rā pū॒ta ḙmi॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pāhi mahī॒nā-mpayo̭-'si varco॒dhā a̭si॒ varco॒- [varcaḥ̭, mayi̭ dhehi vṛ॒trasya̭] 1

mayi̭ dhehi vṛ॒trasya̭ ka॒nīni̭kā-'si cakṣu॒ṣpā a̭si॒ cakṣṷrme pāhi ci॒tpati̭stvā punātu vā॒kpati̭stvā punātu de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvacchi̭dreṇa pa॒vitrḙṇa॒ vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhi॒stasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mā vo̭ devāsa īmahe॒ satya̭dharmāṇo addhva॒re yadvo̭ devāsa āgu॒re yajñi̭yāso॒ havā̭maha॒ indrā᳚gnī॒ dyāvā̭pṛthivī॒ āpa̭ oṣadhī॒ stva-ndī॒kṣāṇā॒-madhi̭patirasī॒ha mā॒ santa̭-mpāhi || 2 ||

(varca̭ - oṣadhī- ra॒ṣṭau ca̭ ) (a. 1)

ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ svāhā̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒ 'gnaye॒ svāhā̭ dī॒kṣāyai॒ tapa̭se॒-'gnaye॒ svāhā॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhā-''po̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuvo॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mbṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhātu॒ svāhā॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turmarto̭ vṛṇīta sa॒khyaṃ-vi~śvḙ rā॒ya i̭ṣuddhyasi dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyase॒ svāha̭rkhsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ste vā॒mā ra̭bhe॒ te mā̭- [te mā᳚, pā॒ta॒mā-'sya] 3

pāta॒mā-'sya ya॒jñasyo॒dṛca̭ i॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya deva॒ kratu॒-ndakṣaṃ̭-va~ruṇa॒ sagṃ śi̭śādhi॒ yayā-'ti॒ viśvā̭ duri॒tā tarḙma su॒tarmā̭ṇa॒madhi॒ nāvagṃ̭ ruhe॒morga̭syāṅgira॒syūrṇa̭mradā॒ ūrja̭-mme yaccha pā॒hi mā॒ mā mā̭ higṃsī॒-rviṣṇo॒-śśarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me yaccha॒ nakṣa̭trāṇā-mmā-'tīkā॒śā-tpā॒hīndra̭sya॒ yoni̭rasi॒- [yoni̭rasi, mā mā̭ higṃsīḥ] 4

mā mā̭ higṃsīḥ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyai̭ supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya-ssūpa॒sthā de॒vo vana॒spati̭rū॒rdhvo mā̭ pā॒hyodṛca॒-ssvāhā̭ ya॒jña-mmana̭sā॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒g॒ svāho॒ro-ra॒ntari̭kṣā॒-thsvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bhe || 5 ||

( mā॒ - yoni̭rasi - tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 2)

daivī॒-ndhiya̭-mmanāmahe sumṛḍī॒kā-ma॒bhiṣṭa̭ye varco॒dhāṃ-ya~॒jñavā̭hasagṃ supā॒rā no̭ asa॒-dvaśe᳚ | ye de॒vā mano̭jātā mano॒yujaḥ̭ su॒dakṣā॒ dakṣa̭pitāra॒ste naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒-ssvāhā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīmahi gopā॒ya naḥ̭ sva॒staye᳚ pra॒budhḙ naḥ॒ puna̭rdadaḥ | tvama̭gne vrata॒pā a̭si de॒va ā martye॒ṣvā | tvaṃ- [tvam, ya॒jñeṣvīḍyaḥ̭ |] 6

ya॒jñeṣvīḍyaḥ̭ || viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra-npū॒ṣā sa॒nyā somo॒ rādha̭sā de॒va-ssa̭vi॒tā vaso᳚rvasu॒dāvā॒ rāsveya̭-thso॒mā ''bhūyo̭ bhara॒ mā pṛ॒ṇa-npū॒rtyā vi rā̭dhi॒ mā-'hamāyṷṣā ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒ vastra̭masi॒ mama॒ bhogā̭ya bhavo॒srā-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒ hayo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒- [bhogā̭ya bhava, chāgo̭-'si॒ mama॒] 7

chāgo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava me॒ṣo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya tvā॒ nir-ṛ̭tyai tvā ru॒drāya̭ tvā॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dya ū॒rmir-ha̭vi॒ṣya̭ indri॒yāvā᳚-nma॒dinta̭ma॒staṃ-vo~॒ mā-'va̭ kramiṣa॒macchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa-mbha॒drāda॒bhi śreyaḥ॒ prehi॒ bṛha॒spatiḥ̭ purae॒tā tḙ a॒stvathe॒mava̭ sya॒ vara॒ ā pṛ̭thi॒vyā ā॒re śatrū᳚n kṛṇuhi॒ sarva̭vīra॒ edama̭ganma deva॒yaja̭na-mpṛthi॒vyā viśvḙ de॒vā yadajṷṣanta॒ pūrva̭ ṛkhsā॒mābhyāṃ॒-ya~jṷṣā sa॒ntara̭nto rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || 8 ||

( ā tvagṃ-hayo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava-sya॒-pañca̭vigṃśatiśca ) (a. 3)

i॒ya-ntḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒stayā॒ sa-mbha̭va॒ bhrāja̭-ṅgaccha॒ jūra̭si dhṛ॒tā mana̭sā॒ juṣṭā॒ viṣṇa̭ve॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒ve vā॒co ya॒ntrama̭śīya॒ svāhā̭ śu॒krama̭sya॒mṛta̭masi vaiśvade॒vagṃ ha॒vi-ssūrya̭sya॒ cakṣu॒rā -'rṷhama॒gne ra॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kāṃ॒-ya~deta̭śebhi॒rīya̭se॒ bhrāja̭māno vipa॒ścitā॒ cida̭si ma॒nā-'si॒ dhīra̭si॒ dakṣi̭ṇā- [dakṣi̭ṇā, a॒si॒ ya॒jñiyā̭-'si] 9

-'si ya॒jñiyā̭-'si kṣa॒triyā॒ 'syadi̭ti-rasyubha॒yata̭̭śśīrṣṇī॒ sā na॒-ssuprā̭cī॒ supra̭tīcī॒ sa-mbha̭va mi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnātu pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvindrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yānṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tā-'nu॒ bhrātā॒ saga॒rbhyo-'nu॒ sakhā॒ sayū᳚thya॒-ssā dḙvi de॒vamacche॒hīndrā̭ya॒ somagṃ̭ ru॒drastvā ''va̭rtayatu mi॒trasya̭ pa॒thā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyā || 10 ||

( dakṣi̭ṇā॒-soma̭sakhā॒, pañca̭ ca ) (a. 4)

vasvya̭si ru॒drā-'syadi̭ti-rasyādi॒tyā-'si̭ śu॒krā-'si̭ ca॒ndrā-'si॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇvatu ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ketu pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ iḍā̭yāḥ pa॒de ghṛ॒tava̭ti॒ svāhā॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒dama̭sya grī॒vā [grī॒vāḥ, api̭ kṛntāmya॒sme] 11

api̭ kṛntāmya॒sme rāya॒stve rāya॒stote॒ rāya॒-ssa-ndḙvi de॒vyorvaśyā̭ paśyasva॒ tvaṣṭī̭matī te sapeya su॒retā॒ reto॒ dadhā̭nā vī॒raṃ-vi~̭deya॒ tava̭ sa॒ndṛśi॒ mā-'hagṃrā॒yaspoṣḙṇa॒ vi yo̭ṣam || 12 ||

( a॒sya॒ grī॒vā-ekā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 5)

a॒gṃ॒śunā̭ te a॒gṃ॒śuḥ pṛ̭cyatā॒-mparṷṣā॒ parṷ-rga॒ndhaste॒ kāma̭mavatu॒ madā̭ya॒ raso॒ acyṷto॒ 'mātyo̭-'si śu॒kraste॒ graho॒-'bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭mū॒ṇyoḥ᳚ ka॒vikra̭tu॒marcā̭mi sa॒tyasa̭vasagṃ ratna॒dhāma॒bhi pri॒ya-mma॒timū॒rdhvā yasyā॒mati॒rbhā adi̭dyuta॒-thsavī̭mani॒ hira̭ṇyapāṇiramimīta su॒kratuḥ̭ kṛ॒pā suvaḥ̭ | pra॒jābhya̭stvā prā॒ṇāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā pra॒jāstvamanu॒ prāṇi̭hi pra॒jāstvāmanu॒ prāṇa̭ntu || 13 ||

(anṷ-sa॒pta ca̭) (a. 6)

soma̭-nte krīṇā॒myūrja̭svanta॒-mpaya̭svantaṃ-vī~॒ryā̭vantamabhi-māti॒ṣāhagṃ̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇāmi ca॒ndra-ñca॒ndreṇā॒mṛta̭ma॒mṛtḙna sa॒myatte॒ gora॒sme ca॒ndrāṇi॒ tapa̭sasta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒stasyā᳚ste sahasrapo॒ṣa-mpuṣya̭ntyāścara॒meṇa̭ pa॒śunā᳚ krīṇāmya॒sme te॒ bandhu॒rmayi̭ te॒ rāyaḥ̭ śrayantāma॒sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tamo̭ mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ indra̭syo॒ru mā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa-mu॒śannu॒śantagg̭ syo॒na-ssyo॒nagg svāna॒ bhrājāṅghā̭re॒ bambhā̭re॒ hasta॒ suha̭sta॒ kṛśā̭nave॒te vaḥ̭ soma॒ kraya̭ṇā॒stā-nra̭kṣaddhva॒-mmā vo̭ dabhann || 14 ||

(u॒ruṃ-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)

udāyṷṣā svā॒yuṣodoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rase॒no-tpa॒rjanya̭sya॒ śuṣme॒ṇoda̭sthāma॒mṛtā॒gṃ॒ anṷ | u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi॒hyadi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒dāsta̭bhnā॒-ddyāmṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒mami̭mīta vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā ā-'sī̭da॒-dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatāna॒ vāja॒marva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ hṛ॒thsu- [ ] || 15 ||

kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya̭madadhā॒-thsoma॒madrā॒vudu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || usrā॒veta̭-ndhūrṣāhāvana॒śrū avī̭rahaṇau brahma॒coda̭nau॒ varṷṇasya॒ skambha̭namasi॒ varṷṇasya skambha॒sarja̭namasi॒ pratya̭sto॒ varṷṇasya॒ pāśaḥ̭ || 16 ||

( hṛ॒thsu-pañca̭trigṃśacca ) (a. 8)

pra cya̭vasva bhuvaspate॒ viśvā᳚nya॒bhi dhāmā̭ni॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒nmā tvā̭ paripa॒nthino̭ vida॒nmā tvā॒ vṛkā̭ aghā॒yavo॒ mā ga̭ndha॒rvo vi॒śvāva̭su॒rā da̭ghacchye॒no bhū॒tvā parā̭ pata॒ yaja̭mānasya no gṛ॒he de॒vai-ssagg̭skṛ॒taṃ-ya~ja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒syapi॒ panthā̭magasmahi svasti॒gā-ma̭ne॒hasaṃ॒-ye~na॒ viśvāḥ॒ pari॒ dviṣo̭ vṛ॒ṇakti̭ vi॒ndate॒ vasu॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭se ma॒ho de॒vāya॒ tadṛ॒tagṃ sa̭paryata dūre॒dṛśḙ de॒vajā̭tāya ke॒tavḙ di॒vaspu॒trāya॒ sūryā̭ya śagṃsata॒ varṷṇasya॒ skambha̭namasi॒ varṷṇasya skambha॒sarja̭na-ma॒syunmṷkto॒ varṷṇasya॒ pāśaḥ̭ || 17 ||

( mi॒trasya॒-trayo̭vigṃśatiśca ) (a. 9)

a॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvā-'ti̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā॒-'gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve tvā śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve tvā॒ yā te॒ dhāmā̭ni ha॒viṣā॒ yaja̭nti॒ tā te॒ viśvā̭ pari॒bhūra̭stu ya॒jña-ṅga̭ya॒sphānaḥ̭ pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīro-'vī̭rahā॒ praca̭rā soma॒ duryā॒nadi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā- [sada॒ ā, sī॒da॒ varṷṇo-'si] || 18 ||

sī̭da॒ varṷṇo-'si dhṛ॒tavra̭to vāru॒ṇama̭si śaṃ॒yo~-rde॒vānāgṃ̭ sa॒khyānmā de॒vānā̭-ma॒pasa̭-śchithsma॒hyāpa̭taye tvā gṛhṇāmi॒ pari̭pataye tvā gṛhṇāmi॒ tanū॒naptre᳚ tvā gṛhṇāmi śākva॒rāya̭ tvā gṛhṇāmi॒ śakma॒nnoji̭ṣṭhāya tvā gṛhṇā॒mya-nā̭dhṛṣṭamasya-nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒mojo̭- 'bhiṣasti॒pā a̭nabhiśaste॒-'nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒manu॒ tapa॒stapa̭spati॒rañja̭sā sa॒tyamupa̭ geṣagṃ suvi॒te mā̭ dhāḥ || 19 ||

( ā-mai-ka̭-ñca ) (a. 10)

a॒gṃ॒śuragṃ̭śuste deva so॒mā-''pyā̭yatā॒-mindrā̭yaikadhana॒vida॒ ā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svā-''pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayā᳚ sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒yeṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā̭ya॒rtamṛ̭tavā॒dibhyo॒ namo̭ di॒ve namaḥ̭ pṛthi॒vyā agne᳚ vratapate॒ tvaṃ-vra~॒tānāṃ᳚-vra~॒tapa̭tirasi॒ yā mama̭ ta॒nūre॒ṣā sā tvayi॒ [tvayi̭, yā tava̭] || 20 ||

yā tava̭ ta॒nūri॒yagṃ sā mayi̭ sa॒ha nau᳚ vratapate vra॒tino᳚-rvra॒tāni॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūstayā̭ naḥ pāhi॒ tasyā᳚ste॒ svāhā॒ yā tḙ agne-'yāśa॒yā ra̭jāśa॒yā ha̭rāśa॒yā ta॒nūrvarṣi̭ṣṭhā gahvare॒ṣṭho-'graṃ-va~co॒ apā̭vadhī-ntve॒ṣaṃ-va~co॒ apā̭vadhī॒g॒ svāhā᳚ || 21 ||

( tvayi̭-catvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 11)

vi॒ttāya̭nī me-'si ti॒ktāya̭nī me॒-'syava̭tānmā nāthi॒tamava̭tānmā vyathi॒taṃ-vi~॒dera॒gnirnabho॒ nāmāgnḙ aṅgiro॒ yo᳚-'syā-mpṛ̭thi॒vyāmasyāyṷṣā॒ nāmnehi॒ yatte-'nā̭dhṛṣṭa॒-nnāma̭ ya॒jñiya॒-ntena॒ tvā-''da॒dhe-'gnḙ aṅgiro॒ yo dvi॒tīya̭syā-ntṛ॒tīya̭syā-mpṛthi॒vyā-masyāyṷṣā॒ nāmnehi॒ yatte-'nā̭dhṛṣṭa॒-nnāma̭- [ ] 22

ya॒jñiya॒-ntena॒ tvā-''da̭dhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra̭syu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā-ndhru॒vā-'si̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbhasvendragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpātu॒ mano̭javāstvā pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒taḥ pā̭tu॒ pracḙtāstvā ru॒draiḥ pa॒ścā-tpā̭tu vi॒śvaka̭rmā tvā-''di॒tyairṷttara॒taḥ pā̭tu si॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāhā̭ si॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hī- [si॒gṃ॒hīḥ, a॒si॒ rā॒ya॒spo॒ṣa॒vani॒-ssvāhā̭] 23

ra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hīra̭syāditya॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vāndḙvaya॒te yaja̭mānāya॒ svāhā̭ bhū॒tebhya̭stvā vi॒śvāyṷrasi pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha dhruva॒kṣida̭sya॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhācyuta॒kṣida̭si॒ diva̭-ndṛgṃhā॒gne-rbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi || 24 ||

(nāma̭-suprajā॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒sīḥ; pañca̭trigṃśacca ) (a. 12)

yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyo॒ viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒videka॒ inma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || su॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va̭da deva॒śrutaṷ de॒veṣvā gho̭ṣethā॒mā no̭ vī॒ro jā̭yatā-ṅkarma॒ṇyo̭ yagṃ sarvḙ-'nu॒ jīvā̭ma॒ yo ba̭hū॒nāmasa̭dva॒śī || i॒daṃ-vi~ṣṇu॒-rvica̭krame tre॒dhā ni da̭dhe pa॒dam || samṷ̄ḍhamasya [samṷ̄ḍhamasya, pā॒gṃ॒su॒ra] 25

pāgṃsu॒ra irā̭vatī dhenu॒matī॒ hi bhū॒tagṃ sṷ̄yava॒sinī॒ mana̭ve yaśa॒sye᳚ | vya̭skabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇṷre॒te dā॒dhāra̭ pṛthi॒vīma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ || prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī ū॒rdhvaṃ-ya~॒jña-nna̭yata॒-mmā jī᳚hvarata॒matra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā di॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā ma॒ho vā̭ viṣṇavu॒ta vā॒-'ntari̭kṣā॒ddhastaṷ pṛṇasva ba॒hubhi̭-rvasa॒vyai̭rā pra ya̭ccha॒ [pra ya̭ccha, dakṣi̭ṇā॒dota] 26

dakṣi̭ṇā॒dota sa॒vyāt | viṣṇo॒rnukaṃ̭-vī~॒ryā̭ṇi॒ pra vo̭caṃ॒-yaḥ ~pārthi̭vāni vima॒me rajāgṃ̭si॒ yo aska̭bhāya॒dutta̭ragṃ sa॒dhasthaṃ̭-vi~cakramā॒ṇa stre॒dhorṷgā॒yo viṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama̭si॒ viṣṇo॒-śśñaptre᳚ stho॒ viṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚-rdhru॒vama̭si vaiṣṇa॒vama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā || 27 ||

( a॒sya॒-ya॒cchaikā॒nna ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 13)

kṛ॒ṇu॒ṣva pājaḥ॒ prasi̭ti॒nna pṛ॒thvīṃ-yā~॒hi rāje॒vāma̭vā॒gṃ॒ ibhḙna | tṛ॒ṣvīmanu॒ prasi̭tiṃ-drūṇā॒no-'stā̭-'si॒ viddhya̭ ra॒kṣasa॒ stapi̭ṣṭhaiḥ || tava̭ bhra॒māsa̭ āśu॒yā pa̭nta॒tyanṷ spṛśa-dhṛṣa॒tā śośṷcānaḥ | tapūg̭ṣyagne ju॒hvā̭ pata॒ṅgānasa̭ndito॒ visṛ̭ja॒ viṣva̭gu॒lkāḥ || prati॒spaśo॒ visṛ̭ja॒-tūrṇi̭tamo॒ bhavā̭ pā॒yurvi॒śo a॒syā ada̭bdhaḥ | yo no̭ dū॒re a॒ghaśagṃ̭so॒ [a॒ghaśagṃ̭saḥ, yo antyagne॒] 28

yo antyagne॒ māki̭ṣṭe॒ vyathi॒rā da̭dharṣīt || uda̭gne tiṣṭha॒ pratyā ''ta̭nuṣva॒ nya̭mitrāgṃ̭ oṣatā-ttigmahete | yo no॒ arā̭tigṃ samidhāna ca॒kre nī॒cā ta-ndha̭kṣyata॒sa-nna śuṣka᳚m || ū॒rdhvo bha̭va॒ prati̭vi॒ddhyā-'ddhya॒smadā॒viṣkṛ̭ṇuṣva॒ daivyā᳚nyagne | ava̭sthi॒rā ta̭nuhi yātu॒jūnā᳚-ñjā॒mimajā̭miṃ॒ pramṛ̭ṇīhi॒ śatrūṋ || sa tḙ [sa te᳚, jā॒nā॒ti॒ su॒ma॒tiṃ] 29

jānāti suma॒tiṃ-ya~̭viṣṭha॒ya īva̭te॒ brahma̭ṇe gā॒tumaira̭t | viśvā᳚nyasmai su॒dinā̭ni rā॒yo dyu॒mnānya॒ryo viduro̭ a॒bhi dyau᳚t || seda̭gne astu su॒bhagaḥ̭ su॒dānu॒-ryastvā॒ nityḙna ha॒viṣā॒ya u॒kthaiḥ | piprī̭ṣati॒ sva āyṷṣi duro॒ṇe viśveda̭smai su॒dinā॒ sā-'sa̭di॒ṣṭiḥ || arcā̭mi te suma॒ti-ṅghoṣya॒rvākh-santḙ vā॒ vā tā̭ jaratā- [vā॒ vā tā̭ jaratām, i॒yaṅgīḥ] 30

mi॒yaṅgīḥ | svaśvā᳚stvā su॒rathā̭ marjayemā॒sme kṣa॒trāṇi̭ dhāraye॒ranu॒ dyūn || i॒ha tvā॒ bhūryā ca̭re॒ dupa॒tma-ndoṣā̭vasta-rdīdi॒vāgṃsa॒manu॒ dyūn | krīḍa̭ntastvā su॒mana̭sa-ssapemā॒bhi dyu॒mnā ta̭sthi॒vāgṃso॒ janā̭nām || yastvā॒-svaśvaḥ̭ suhira॒ṇyo a̭gna upa॒yāti॒ vasṷmatā॒ rathḙna | tasya̭ trā॒tā-bha̭vasi॒ tasya॒ sakhā॒ yasta̭ āti॒thyamā̭nu॒ṣag jujo̭ṣat || ma॒ho rṷjāmi - [ ] 31

ba॒ndhutā॒ vaco̭bhi॒stanmā̭ pi॒turgota̭mā॒da-nvi̭yāya | tvanno̭ a॒sya vaca̭sa-ścikiddhi॒ hota̭ryaviṣṭha sukrato॒ damṷ̄nāḥ || asva̭pnaja sta॒raṇa̭ya-ssu॒śevā॒ ata̭ndrāso-'vṛ॒kā aśra̭miṣṭhāḥ | te pā॒yavaḥ̭ sa॒ddhriya̭ñco ni॒ṣadyā-'gne॒ tava̭naḥ pāntvamūra || ye pā॒yavo̭ māmate॒ya-ntḙ agne॒ paśya̭nto a॒ndha-ndṷri॒tādara̭kṣann | ra॒rakṣa॒tān-thsu॒kṛto̭ vi॒śvavḙdā॒ diphsa̭nta॒ idri॒pavo॒ nā ha̭ [nā ha̭, de॒bhuḥ॒] 32

debhuḥ || tvayā̭ va॒yagṃ sa̭dha॒nya̭-stvotā॒-stava॒ praṇī᳚tyaśyāma॒ vājāṋ | u॒bhā śagṃsā̭ sūdaya satyatāte-'nuṣṭhu॒yā kṛ̭ṇuhyahrayāṇa || a॒yā tḙ agne sa॒midhā̭ vidhema॒ prati॒stomagṃ̭ śa॒syamā̭na-ṅgṛbhāya | dahā॒śaso̭ ra॒kṣasaḥ̭ pā॒hya̭smā-ndru॒ho ni॒do mi̭tramaho ava॒dyāt || ra॒kṣo॒haṇaṃ̭ ~vā॒jina॒māji̭gharmi mi॒tra-mprathi̭ṣṭha॒-mupa̭yāmi॒ śarma̭ | śiśā̭no a॒gniḥ kratṷbhi॒-ssami̭ddha॒ssano॒ divā॒ [divā᳚, sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ naktaṃ᳚] 33

sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || vijyoti̭ṣā bṛha॒tā bhā᳚tya॒gni-rā॒vi-rviśvā̭ni kṛṇute mahi॒tvā | prādḙvī-rmā॒yā-ssa̭hate-du॒revā॒-śśiśī̭te॒ śṛṅge॒ rakṣa̭se vi॒nikṣe᳚ || u॒ta svā॒nāso̭ di॒viṣa̭ntva॒gne sti॒gmāyṷdhā॒ rakṣa̭se॒ hanta॒vā ṷ | madḙ cidasya॒ prarṷjanti॒ bhāmā॒ na va̭rante pari॒bādho॒ adḙvīḥ || 34 ||

(a॒ghaśagṃ̭saḥ॒-sa tḙ-jaratāgṃ-rujāmi-ha॒ -divai - ka̭catvārigṃśacca) (a. 14)

(āpa̭ unda॒, ntvākū᳚tyai॒, daivī̭, mi॒yante॒, vasvya̭sya॒gṃ॒ śunā̭ te॒, soma̭nta॒, udāyṷṣā॒, pra cya̭vasvā॒, 'gne rā̭ti॒thya, -ma॒gṃ॒śuragṃ̭ śu, rvi॒ttāya̭nī me-'si, yu॒ñcatḙ, kṛṇu॒ṣva pāja॒, ścatṷrdaśa |)

(āpo॒-vasvya̭si॒ yā tave॒-yaṅgī-ścatṷstrigṃśat |)

(āpa̭ unda॒n, tvadḙvīḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे क्रयः

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

आप॑ उन्दन्तु जी॒वसे॑ दीर्घायु॒त्वाय॒ वर्च॑स॒ ओष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी-र्देव॒श्रूरे॒तानि॒ प्र व॑पे स्व॒स्त्युत्त॑राण्यशी॒यापो॑ अ॒स्मा-न्मा॒तरः॑ शुन्धन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒पुवः॑ पुनन्तु॒ विश्व॑म॒स्म-त्प्र व॑हन्तु रि॒प्रमुदा᳚भ्य॒-श्शुचि॒रा पू॒त ए॑मि॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि त॒नुव॑-म्मे पाहि मही॒ना-म्पयो॑-ऽसि वर्चो॒धा अ॑सि॒ वर्चो॒- [वर्चः॑, मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑] 1

मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑ क॒नीनि॑का-ऽसि चक्षु॒ष्पा अ॑सि॒ चक्षु॑र्मे पाहि चि॒त्पति॑स्त्वा पुनातु वा॒क्पति॑स्त्वा पुनातु दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒स्तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्रे॑ण॒ यस्मै॒ क-म्पु॒ने तच्छ॑केय॒मा वो॑ देवास ईमहे॒ सत्य॑धर्माणो अद्ध्व॒रे यद्वो॑ देवास आगु॒रे यज्ञि॑यासो॒ हवा॑मह॒ इन्द्रा᳚ग्नी॒ द्यावा॑पृथिवी॒ आप॑ ओषधी॒ स्त्व-न्दी॒क्षाणा॒-मधि॑पतिरसी॒ह मा॒ सन्त॑-म्पाहि ॥ 2 ॥

(वर्च॑ - ओषधी- र॒ष्टौ च॑ ) (अ. 1)

आकू᳚त्यै प्र॒युजे॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒ ऽग्नये॒ स्वाहा॑ दी॒क्षायै॒ तप॑से॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णे᳚-ऽग्नये॒ स्वाहा-ऽऽपो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुवो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-म्बृह॒स्पति॑र्नो ह॒विषा॑ वृधातु॒ स्वाहा॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वृणीत स॒ख्यं-विँश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्यसि द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाह॑र्ख्सा॒मयो॒-श्शिल्पे᳚ स्थ॒स्ते वा॒मा र॑भे॒ ते मा॑- [ते मा᳚, पा॒त॒मा-ऽस्य] 3

पात॒मा-ऽस्य य॒ज्ञस्यो॒दृच॑ इ॒मा-न्धिय॒ग्ं॒ शिक्ष॑माणस्य देव॒ क्रतु॒-न्दक्षं॑-वँरुण॒ सग्ं शि॑शाधि॒ यया-ऽति॒ विश्वा॑ दुरि॒ता तरे॑म सु॒तर्मा॑ण॒मधि॒ नावग्ं॑ रुहे॒मोर्ग॑स्याङ्गिर॒स्यूर्ण॑म्रदा॒ ऊर्ज॑-म्मे यच्छ पा॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒-र्विष्णो॒-श्शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे यच्छ॒ नक्ष॑त्राणा-म्मा-ऽतीका॒शा-त्पा॒हीन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि॒- [योनि॑रसि, मा मा॑ हिग्ंसीः] 4

मा मा॑ हिग्ंसीः कृ॒ष्यै त्वा॑ सुस॒स्यायै॑ सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य-स्सूप॒स्था दे॒वो वन॒स्पति॑रू॒र्ध्वो मा॑ पा॒ह्योदृच॒-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञ-म्मन॑सा॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहो॒रो-र॒न्तरि॑क्षा॒-थ्स्वाहा॑ य॒ज्ञं-वाँता॒दा र॑भे ॥ 5 ॥

( मा॒ - योनि॑रसि - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 2)

दैवी॒-न्धिय॑-म्मनामहे सुमृडी॒का-म॒भिष्ट॑ये वर्चो॒धां-यँ॒ज्ञवा॑हसग्ं सुपा॒रा नो॑ अस॒-द्वशे᳚ । ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युजः॑ सु॒दक्षा॒ दक्ष॑पितार॒स्ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒-स्स्वाहा-ऽग्ने॒ त्वग्ं सु जा॑गृहि व॒यग्ं सु म॑न्दिषीमहि गोपा॒य नः॑ स्व॒स्तये᳚ प्र॒बुधे॑ नः॒ पुन॑र्ददः । त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॑सि दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वा । त्वं- [त्वम्, य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ।] 6

य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ॥ विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मामा-ऽव॑वृत्र-न्पू॒षा स॒न्या सोमो॒ राध॑सा दे॒व-स्स॑वि॒ता वसो᳚र्वसु॒दावा॒ रास्वेय॑-थ्सो॒मा ऽऽभूयो॑ भर॒ मा पृ॒ण-न्पू॒र्त्या वि रा॑धि॒ मा-ऽहमायु॑षा च॒न्द्रम॑सि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ वस्त्र॑मसि॒ मम॒ भोगा॑य भवो॒स्रा-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒- [भोगा॑य भव, छागो॑-ऽसि॒ मम॒] 7

छागो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव मे॒षो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव वा॒यवे᳚ त्वा॒ वरु॑णाय त्वा॒ निर्-ऋ॑त्यै त्वा रु॒द्राय॑ त्वा॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्-ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्तं-वोँ॒ मा-ऽव॑ क्रमिष॒मच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑-म्पृथि॒व्या अनु॑ गेष-म्भ॒द्राद॒भि श्रेयः॒ प्रेहि॒ बृह॒स्पतिः॑ पुरए॒ता ते॑ अ॒स्त्वथे॒मव॑ स्य॒ वर॒ आ पृ॑थि॒व्या आ॒रे शत्रू᳚न् कृणुहि॒ सर्व॑वीर॒ एदम॑गन्म देव॒यज॑न-म्पृथि॒व्या विश्वे॑ दे॒वा यदजु॑षन्त॒ पूर्व॑ ऋख्सा॒माभ्यां॒-यँजु॑षा स॒न्तर॑न्तो रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ 8 ॥

( आ त्वग्ं-हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव-स्य॒-पञ्च॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 3)

इ॒य-न्ते॑ शुक्र त॒नूरि॒दं-वँर्च॒स्तया॒ स-म्भ॑व॒ भ्राज॑-ङ्गच्छ॒ जूर॑सि धृ॒ता मन॑सा॒ जुष्टा॒ विष्ण॑वे॒ तस्या᳚स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे वा॒चो य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑ शु॒क्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वग्ं ह॒वि-स्सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रा -ऽरु॑हम॒ग्ने र॒क्ष्णः क॒नीनि॑कां॒-यँदेत॑शेभि॒रीय॑से॒ भ्राज॑मानो विप॒श्चिता॒ चिद॑सि म॒ना-ऽसि॒ धीर॑सि॒ दक्षि॑णा- [दक्षि॑णा, अ॒सि॒ य॒ज्ञिया॑-ऽसि] 9

-ऽसि य॒ज्ञिया॑-ऽसि क्ष॒त्रिया॒ ऽस्यदि॑ति-रस्युभ॒यत॑॑श्शीर्ष्णी॒ सा न॒-स्सुप्रा॑ची॒ सुप्र॑तीची॒ स-म्भ॑व मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑द्ध्नातु पू॒षा-ऽद्ध्व॑नः पा॒त्विन्द्रा॒या-द्ध्य॑क्षा॒यानु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒ता-ऽनु॒ भ्राता॒ सग॒र्भ्यो-ऽनु॒ सखा॒ सयू᳚थ्य॒-स्सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीन्द्रा॑य॒ सोमग्ं॑ रु॒द्रस्त्वा ऽऽव॑र्तयतु मि॒त्रस्य॑ प॒था स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑ स॒ह र॒य्या ॥ 10 ॥

( दक्षि॑णा॒-सोम॑सखा॒, पञ्च॑ च ) (अ. 4)

वस्व्य॑सि रु॒द्रा-ऽस्यदि॑ति-रस्यादि॒त्या-ऽसि॑ शु॒क्रा-ऽसि॑ च॒न्द्रा-ऽसि॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा सु॒म्ने र॑ण्वतु रु॒द्रो वसु॑भि॒रा चि॑केतु पृथि॒व्यास्त्वा॑ मू॒र्धन्ना जि॑घर्मि देव॒यज॑न॒ इडा॑याः प॒दे घृ॒तव॑ति॒ स्वाहा॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा [ग्री॒वाः, अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे] 11

अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे राय॒स्त्वे राय॒स्तोते॒ राय॒-स्स-न्दे॑वि दे॒व्योर्वश्या॑ पश्यस्व॒ त्वष्टी॑मती ते सपेय सु॒रेता॒ रेतो॒ दधा॑ना वी॒रं-विँ॑देय॒ तव॑ स॒न्दृशि॒ मा-ऽहग्ंरा॒यस्पोषे॑ण॒ वि यो॑षम् ॥ 12 ॥

( अ॒स्य॒ ग्री॒वा-एका॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 5)

अ॒ग्ं॒शुना॑ ते अ॒ग्ं॒शुः पृ॑च्यता॒-म्परु॑षा॒ परु॑-र्ग॒न्धस्ते॒ काम॑मवतु॒ मदा॑य॒ रसो॒ अच्यु॑तो॒ ऽमात्यो॑-ऽसि शु॒क्रस्ते॒ ग्रहो॒-ऽभि त्य-न्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑मू॒ण्योः᳚ क॒विक्र॑तु॒मर्चा॑मि स॒त्यस॑वसग्ं रत्न॒धाम॒भि प्रि॒य-म्म॒तिमू॒र्ध्वा यस्या॒मति॒र्भा अदि॑द्युत॒-थ्सवी॑मनि॒ हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सु॒क्रतुः॑ कृ॒पा सुवः॑ । प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्रा॒णाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा प्र॒जास्त्वमनु॒ प्राणि॑हि प्र॒जास्त्वामनु॒ प्राण॑न्तु ॥ 13 ॥

(अनु॑-स॒प्त च॑) (अ. 6)

सोम॑-न्ते क्रीणा॒म्यूर्ज॑स्वन्त॒-म्पय॑स्वन्तं-वीँ॒र्या॑वन्तमभि-माति॒षाहग्ं॑ शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणामि च॒न्द्र-ञ्च॒न्द्रेणा॒मृत॑म॒मृते॑न स॒म्यत्ते॒ गोर॒स्मे च॒न्द्राणि॒ तप॑सस्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒-र्वर्ण॒स्तस्या᳚स्ते सहस्रपो॒ष-म्पुष्य॑न्त्याश्चर॒मेण॑ प॒शुना᳚ क्रीणाम्य॒स्मे ते॒ बन्धु॒र्मयि॑ ते॒ रायः॑ श्रयन्ताम॒स्मे ज्योतिः॑ सोमविक्र॒यिणि॒ तमो॑ मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रधा॒ इन्द्र॑स्यो॒रु मा वि॑श॒ दक्षि॑ण-मु॒शन्नु॒शन्तग्ग्॑ स्यो॒न-स्स्यो॒नग्ग् स्वान॒ भ्राजाङ्घा॑रे॒ बम्भा॑रे॒ हस्त॒ सुह॑स्त॒ कृशा॑नवे॒ते वः॑ सोम॒ क्रय॑णा॒स्ता-न्र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभन्न् ॥ 14 ॥

(उ॒रुं-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

उदायु॑षा स्वा॒युषोदोष॑धीना॒ग्ं॒ रसे॒नो-त्प॒र्जन्य॑स्य॒ शुष्मे॒णोद॑स्थाम॒मृता॒ग्ं॒ अनु॑ । उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॒ह्यदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒दास्त॑भ्ना॒-द्द्यामृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒ममि॑मीत वरि॒माण॑-म्पृथि॒व्या आ-ऽसी॑द॒-द्विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्रा-ड्विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॒ वने॑षु॒ व्य॑न्तरि॑क्ष-न्ततान॒ वाज॒मर्व॑थ्सु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑ हृ॒थ्सु- [ ] ॥ 15 ॥

क्रतुं॒-वँरु॑णो वि॒क्ष्व॑ग्नि-न्दि॒वि सूर्य॑मदधा॒-थ्सोम॒मद्रा॒वुदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ उस्रा॒वेत॑-न्धूर्षाहावन॒श्रू अवी॑रहणौ ब्रह्म॒चोद॑नौ॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑नमसि॒ प्रत्य॑स्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 16 ॥

( हृ॒थ्सु-पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 8)

प्र च्य॑वस्व भुवस्पते॒ विश्वा᳚न्य॒भि धामा॑नि॒ मा त्वा॑ परिप॒री वि॑द॒न्मा त्वा॑ परिप॒न्थिनो॑ विद॒न्मा त्वा॒ वृका॑ अघा॒यवो॒ मा ग॑न्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सु॒रा द॑घच्छ्ये॒नो भू॒त्वा परा॑ पत॒ यज॑मानस्य नो गृ॒हे दे॒वै-स्सग्ग्॑स्कृ॒तं-यँज॑मानस्य स्व॒स्त्यय॑न्य॒स्यपि॒ पन्था॑मगस्महि स्वस्ति॒गा-म॑ने॒हसं॒-येँन॒ विश्वाः॒ परि॒ द्विषो॑ वृ॒णक्ति॑ वि॒न्दते॒ वसु॒ नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑से म॒हो दे॒वाय॒ तदृ॒तग्ं स॑पर्यत दूरे॒दृशे॑ दे॒वजा॑ताय के॒तवे॑ दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य शग्ंसत॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑न-म॒स्युन्मु॑क्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 17 ॥

( मि॒त्रस्य॒-त्रयो॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 9)

अ॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा-ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒-ऽग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्न्ने॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञ-ङ्ग॑य॒स्फानः॑ प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरो-ऽवी॑रहा॒ प्रच॑रा सोम॒ दुर्या॒नदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ- [सद॒ आ, सी॒द॒ वरु॑णो-ऽसि] ॥ 18 ॥

सी॑द॒ वरु॑णो-ऽसि धृ॒तव्र॑तो वारु॒णम॑सि शं॒योँ-र्दे॒वानाग्ं॑ स॒ख्यान्मा दे॒वाना॑-म॒पस॑-श्छिथ्स्म॒ह्याप॑तये त्वा गृह्णामि॒ परि॑पतये त्वा गृह्णामि॒ तनू॒नप्त्रे᳚ त्वा गृह्णामि शाक्व॒राय॑ त्वा गृह्णामि॒ शक्म॒न्नोजि॑ष्ठाय त्वा गृह्णा॒म्य-ना॑धृष्टमस्य-नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒मोजो॑- ऽभिषस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒-ऽन्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मनु॒ तप॒स्तप॑स्पति॒रञ्ज॑सा स॒त्यमुप॑ गेषग्ं सुवि॒ते मा॑ धाः ॥ 19 ॥

( आ-मै-क॑-ञ्च ) (अ. 10)

अ॒ग्ं॒शुरग्ं॑शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽप्या॑यता॒-मिन्द्रा॑यैकधन॒विद॒ आ तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वा-ऽऽप्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धया᳚ स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒येष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॑य॒र्तमृ॑तवा॒दिभ्यो॒ नमो॑ दि॒वे नमः॑ पृथि॒व्या अग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूरे॒षा सा त्वयि॒ [त्वयि॑, या तव॑] ॥ 20 ॥

या तव॑ त॒नूरि॒यग्ं सा मयि॑ स॒ह नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूस्तया॑ नः पाहि॒ तस्या᳚स्ते॒ स्वाहा॒ या ते॑ अग्ने-ऽयाश॒या र॑जाश॒या ह॑राश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठो-ऽग्रं-वँचो॒ अपा॑वधी-न्त्वे॒षं-वँचो॒ अपा॑वधी॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 21 ॥

( त्वयि॑-चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 11)

वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तमव॑तान्मा व्यथि॒तं-विँ॒देर॒ग्निर्नभो॒ नामाग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो᳚-ऽस्या-म्पृ॑थि॒व्यामस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑ य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॒धे-ऽग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो द्वि॒तीय॑स्या-न्तृ॒तीय॑स्या-म्पृथि॒व्या-मस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑- [ ] 22

य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॑स्यु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता-न्ध्रु॒वा-ऽसि॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भस्वेन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पातु॒ मनो॑जवास्त्वा पि॒तृभि॑-र्दक्षिण॒तः पा॑तु॒ प्रचे॑तास्त्वा रु॒द्रैः प॒श्चा-त्पा॑तु वि॒श्वक॑र्मा त्वा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तः पा॑तु सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒ही- [सि॒ग्ं॒हीः, अ॒सि॒ रा॒य॒स्पो॒ष॒वनि॒-स्स्वाहा॑] 23

र॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वान्दे॑वय॒ते यज॑मानाय॒ स्वाहा॑ भू॒तेभ्य॑स्त्वा वि॒श्वायु॑रसि पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ध्रुव॒क्षिद॑स्य॒न्तरि॑क्ष-न्दृग्ंहाच्युत॒क्षिद॑सि॒ दिव॑-न्दृग्ंहा॒ग्ने-र्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ॥ 24 ॥

(नाम॑-सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒सीः; पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 12)

यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चितः॑ । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥ सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॑द देव॒श्रुतौ॑ दे॒वेष्वा घो॑षेथा॒मा नो॑ वी॒रो जा॑यता-ङ्कर्म॒ण्यो॑ यग्ं सर्वे॑-ऽनु॒ जीवा॑म॒ यो ब॑हू॒नामस॑द्व॒शी ॥ इ॒दं-विँष्णु॒-र्विच॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् ॥ समू॑ढमस्य [समू॑ढमस्य, पा॒ग्ं॒सु॒र] 25

पाग्ंसु॒र इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तग्ं सू॑यव॒सिनी॒ मन॑वे यश॒स्ये᳚ । व्य॑स्कभ्ना॒-द्रोद॑सी॒ विष्णु॑रे॒ते दा॒धार॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखैः᳚ ॥ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती ऊ॒र्ध्वं-यँ॒ज्ञ-न्न॑यत॒-म्मा जी᳚ह्वरत॒मत्र॑ रमेथां॒-वँर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या म॒हो वा॑ विष्णवु॒त वा॒-ऽन्तरि॑क्षा॒द्धस्तौ॑ पृणस्व ब॒हुभि॑-र्वस॒व्यै॑रा प्र य॑च्छ॒ [प्र य॑च्छ, दक्षि॑णा॒दोत] 26

दक्षि॑णा॒दोत स॒व्यात् । विष्णो॒र्नुकं॑-वीँ॒र्या॑णि॒ प्र वो॑चं॒-यः ँपार्थि॑वानि विम॒मे रजाग्ं॑सि॒ यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रग्ं स॒धस्थं॑-विँचक्रमा॒ण स्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॑सि॒ विष्णो॒-श्श्ञप्त्रे᳚ स्थो॒ विष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚-र्ध्रु॒वम॑सि वैष्ण॒वम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा ॥ 27 ॥

( अ॒स्य॒-य॒च्छैका॒न्न च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 13)

कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑ति॒न्न पृ॒थ्वीं-याँ॒हि राजे॒वाम॑वा॒ग्ं॒ इभे॑न । तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं-द्रूणा॒नो-ऽस्ता॑-ऽसि॒ विद्ध्य॑ र॒क्षस॒ स्तपि॑ष्ठैः ॥ तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑न्त॒त्यनु॑ स्पृश-धृष॒ता शोशु॑चानः । तपूग्॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पत॒ङ्गानस॑न्दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥ प्रति॒स्पशो॒ विसृ॑ज॒-तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः । यो नो॑ दू॒रे अ॒घशग्ं॑सो॒ [अ॒घशग्ं॑सः, यो अन्त्यग्ने॒] 28

यो अन्त्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्षीत् ॥ उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या ऽऽत॑नुष्व॒ न्य॑मित्राग्ं॑ ओषता-त्तिग्महेते । यो नो॒ अरा॑तिग्ं समिधान च॒क्रे नी॒चा त-न्ध॑क्ष्यत॒स-न्न शुष्क᳚म् ॥ ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑वि॒द्ध्या-ऽद्ध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या᳚न्यग्ने । अव॑स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूना᳚-ञ्जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रून्॑ ॥ स ते॑ [स ते᳚, जा॒ना॒ति॒ सु॒म॒तिं] 29

जानाति सुम॒तिं-यँ॑विष्ठ॒य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् । विश्वा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो विदुरो॑ अ॒भि द्यौ᳚त् ॥ सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भगः॑ सु॒दानु॒-र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒य उ॒क्थैः । पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒ सा-ऽस॑दि॒ष्टिः ॥ अर्चा॑मि ते सुम॒ति-ङ्घोष्य॒र्वाख्-सन्ते॑ वा॒ वा ता॑ जरता- [वा॒ वा ता॑ जरताम्, इ॒यङ्गीः] 30

मि॒यङ्गीः । स्वश्वा᳚स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जयेमा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒रनु॒ द्यून् ॥ इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒ दुप॒त्म-न्दोषा॑वस्त-र्दीदि॒वाग्ंस॒मनु॒ द्यून् । क्रीड॑न्तस्त्वा सु॒मन॑स-स्सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वाग्ंसो॒ जना॑नाम् ॥ यस्त्वा॒-स्वश्वः॑ सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न । तस्य॑ त्रा॒ता-भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्यमा॑नु॒षग् जुजो॑षत् ॥ म॒हो रु॑जामि - [ ] 31

ब॒न्धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒द-न्वि॑याय । त्वन्नो॑ अ॒स्य वच॑स-श्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥ अस्व॑प्नज स्त॒रण॑य-स्सु॒शेवा॒ अत॑न्द्रासो-ऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः । ते पा॒यवः॑ स॒द्ध्रिय॑ञ्चो नि॒षद्या-ऽग्ने॒ तव॑नः पान्त्वमूर ॥ ये पा॒यवो॑ मामते॒य-न्ते॑ अग्ने॒ पश्य॑न्तो अ॒न्ध-न्दु॑रि॒तादर॑क्षन्न् । र॒रक्ष॒तान्-थ्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिफ्स॑न्त॒ इद्रि॒पवो॒ ना ह॑ [ना ह॑, दे॒भुः॒] 32

देभुः ॥ त्वया॑ व॒यग्ं स॑ध॒न्य॑-स्त्वोता॒-स्तव॒ प्रणी᳚त्यश्याम॒ वाजान्॑ । उ॒भा शग्ंसा॑ सूदय सत्यताते-ऽनुष्ठु॒या कृ॑णुह्यह्रयाण ॥ अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒स्तोमग्ं॑ श॒स्यमा॑न-ङ्गृभाय । दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य॑स्मा-न्द्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् ॥ र॒क्षो॒हणं॑ ँवा॒जिन॒माजि॑घर्मि मि॒त्र-म्प्रथि॑ष्ठ॒-मुप॑यामि॒ शर्म॑ । शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भि॒-स्समि॑द्ध॒स्सनो॒ दिवा॒ [दिवा᳚, सरि॒षः पा॑तु॒ नक्तं᳚] 33

सरि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ विज्योति॑षा बृह॒ता भा᳚त्य॒ग्नि-रा॒वि-र्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा । प्रादे॑वी-र्मा॒या-स्स॑हते-दु॒रेवा॒-श्शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्ष॑से वि॒निक्षे᳚ ॥ उ॒त स्वा॒नासो॑ दि॒विष॑न्त्व॒ग्ने स्ति॒ग्मायु॑धा॒ रक्ष॑से॒ हन्त॒वा उ॑ । मदे॑ चिदस्य॒ प्ररु॑जन्ति॒ भामा॒ न व॑रन्ते परि॒बाधो॒ अदे॑वीः ॥ 34 ॥

(अ॒घशग्ं॑सः॒-स ते॑-जरताग्ं-रुजामि-ह॒ -दिवै - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 14)

(आप॑ उन्द॒, न्त्वाकू᳚त्यै॒, दैवी॑, मि॒यन्ते॒, वस्व्य॑स्य॒ग्ं॒ शुना॑ ते॒, सोम॑न्त॒, उदायु॑षा॒, प्र च्य॑वस्वा॒, ऽग्ने रा॑ति॒थ्य, -म॒ग्ं॒शुरग्ं॑ शु, र्वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि, यु॒ञ्चते॑, कृणु॒ष्व पाज॒, श्चतु॑र्दश ।)

(आपो॒-वस्व्य॑सि॒ या तवे॒-यङ्गी-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत् ।)

(आप॑ उन्द॒न्, त्वदे॑वीः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥