1.2 - Apa Undantu Jivase - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্নঃ - অগ্নিষ্টোমে ক্রযঃ

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

আপ॑ উন্দন্তু জী॒বসে॑ দীর্ঘাযু॒ত্বায॒ বর্চ॑স॒ ওষ॑ধে॒ ত্রায॑স্বৈন॒গ্গ্॒ স্বধি॑তে॒ মৈনগ্ং॑ হিগ্ংসী-র্দেব॒শ্রূরে॒তানি॒ প্র ব॑পে স্ব॒স্ত্যুত্ত॑রাণ্যশী॒যাপো॑ অ॒স্মা-ন্মা॒তরঃ॑ শুন্ধন্তু ঘৃ॒তেন॑ নো ঘৃত॒পুবঃ॑ পুনন্তু॒ বিশ্ব॑ম॒স্ম-ত্প্র ব॑হন্তু রি॒প্রমুদা᳚ভ্য॒-শ্শুচি॒রা পূ॒ত এ॑মি॒ সোম॑স্য ত॒নূর॑সি ত॒নুব॑-ম্মে পাহি মহী॒না-ম্পযো॑-ঽসি বর্চো॒ধা অ॑সি॒ বর্চো॒- [বর্চঃ॑, মযি॑ ধেহি বৃ॒ত্রস্য॑] 1

মযি॑ ধেহি বৃ॒ত্রস্য॑ ক॒নীনি॑কা-ঽসি চক্ষু॒ষ্পা অ॑সি॒ চক্ষু॑র্মে পাহি চি॒ত্পতি॑স্ত্বা পুনাতু বা॒ক্পতি॑স্ত্বা পুনাতু দে॒বস্ত্বা॑ সবি॒তা পু॑না॒ত্বচ্ছি॑দ্রেণ প॒বিত্রে॑ণ॒ বসো॒-স্সূর্য॑স্য র॒শ্মিভি॒স্তস্য॑ তে পবিত্রপতে প॒বিত্রে॑ণ॒ যস্মৈ॒ ক-ম্পু॒নে তচ্ছ॑কেয॒মা বো॑ দেবাস ঈমহে॒ সত্য॑ধর্মাণো অদ্ধ্ব॒রে যদ্বো॑ দেবাস আগু॒রে যজ্ঞি॑যাসো॒ হবা॑মহ॒ ইন্দ্রা᳚গ্নী॒ দ্যাবা॑পৃথিবী॒ আপ॑ ওষধী॒ স্ত্ব-ন্দী॒ক্ষাণা॒-মধি॑পতিরসী॒হ মা॒ সন্ত॑-ম্পাহি ॥ 2 ॥

(বর্চ॑ - ওষধী- র॒ষ্টৌ চ॑ ) (অ. 1)

আকূ᳚ত্যৈ প্র॒যুজে॒-ঽগ্নযে॒ স্বাহা॑ মে॒ধাযৈ॒ মন॑সে॒ ঽগ্নযে॒ স্বাহা॑ দী॒ক্ষাযৈ॒ তপ॑সে॒-ঽগ্নযে॒ স্বাহা॒ সর॑স্বত্যৈ পূ॒ষ্ণে᳚-ঽগ্নযে॒ স্বাহা-ঽঽপো॑ দেবী-র্বৃহতী-র্বিশ্বশম্ভুবো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী উ॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষ॒-ম্বৃহ॒স্পতি॑র্নো হ॒বিষা॑ বৃধাতু॒ স্বাহা॒ বিশ্বে॑ দে॒বস্য॑ নে॒তুর্মর্তো॑ বৃণীত স॒খ্যং-বিঁশ্বে॑ রা॒য ই॑ষুদ্ধ্যসি দ্যু॒ম্নং-বৃঁ॑ণীত পু॒ষ্যসে॒ স্বাহ॑র্খ্সা॒মযো॒-শ্শিল্পে᳚ স্থ॒স্তে বা॒মা র॑ভে॒ তে মা॑- [তে মা᳚, পা॒ত॒মা-ঽস্য] 3

পাত॒মা-ঽস্য য॒জ্ঞস্যো॒দৃচ॑ ই॒মা-ন্ধিয॒গ্ং॒ শিক্ষ॑মাণস্য দেব॒ ক্রতু॒-ন্দক্ষং॑-বঁরুণ॒ সগ্ং শি॑শাধি॒ যযা-ঽতি॒ বিশ্বা॑ দুরি॒তা তরে॑ম সু॒তর্মা॑ণ॒মধি॒ নাবগ্ং॑ রুহে॒মোর্গ॑স্যাঙ্গির॒স্যূর্ণ॑ম্রদা॒ ঊর্জ॑-ম্মে যচ্ছ পা॒হি মা॒ মা মা॑ হিগ্ংসী॒-র্বিষ্ণো॒-শ্শর্মা॑সি॒ শর্ম॒ যজ॑মানস্য॒ শর্ম॑ মে যচ্ছ॒ নক্ষ॑ত্রাণা-ম্মা-ঽতীকা॒শা-ত্পা॒হীন্দ্র॑স্য॒ যোনি॑রসি॒- [যোনি॑রসি, মা মা॑ হিগ্ংসীঃ] 4

মা মা॑ হিগ্ংসীঃ কৃ॒ষ্যৈ ত্বা॑ সুস॒স্যাযৈ॑ সুপিপ্প॒লাভ্য॒-স্ত্বৌষ॑ধীভ্য-স্সূপ॒স্থা দে॒বো বন॒স্পতি॑রূ॒র্ধ্বো মা॑ পা॒হ্যোদৃচ॒-স্স্বাহা॑ য॒জ্ঞ-ম্মন॑সা॒ স্বাহা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বীভ্যা॒গ্॒ স্বাহো॒রো-র॒ন্তরি॑ক্ষা॒-থ্স্বাহা॑ য॒জ্ঞং-বাঁতা॒দা র॑ভে ॥ 5 ॥

( মা॒ - যোনি॑রসি - ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑ ) (অ. 2)

দৈবী॒-ন্ধিয॑-ম্মনামহে সুমৃডী॒কা-ম॒ভিষ্ট॑যে বর্চো॒ধাং-যঁ॒জ্ঞবা॑হসগ্ং সুপা॒রা নো॑ অস॒-দ্বশে᳚ । যে দে॒বা মনো॑জাতা মনো॒যুজঃ॑ সু॒দক্ষা॒ দক্ষ॑পিতার॒স্তে নঃ॑ পান্তু॒ তে নো॑-ঽবন্তু॒ তেভ্যো॒ নম॒স্তেভ্য॒-স্স্বাহা-ঽগ্নে॒ ত্বগ্ং সু জা॑গৃহি ব॒যগ্ং সু ম॑ন্দিষীমহি গোপা॒য নঃ॑ স্ব॒স্তযে᳚ প্র॒বুধে॑ নঃ॒ পুন॑র্দদঃ । ত্বম॑গ্নে ব্রত॒পা অ॑সি দে॒ব আ মর্ত্যে॒ষ্বা । ত্বং- [ত্বম্, য॒জ্ঞেষ্বীড্যঃ॑ ।] 6

য॒জ্ঞেষ্বীড্যঃ॑ ॥ বিশ্বে॑ দে॒বা অ॒ভি মামা-ঽব॑বৃত্র-ন্পূ॒ষা স॒ন্যা সোমো॒ রাধ॑সা দে॒ব-স্স॑বি॒তা বসো᳚র্বসু॒দাবা॒ রাস্বেয॑-থ্সো॒মা ঽঽভূযো॑ ভর॒ মা পৃ॒ণ-ন্পূ॒র্ত্যা বি রা॑ধি॒ মা-ঽহমাযু॑ষা চ॒ন্দ্রম॑সি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব॒ বস্ত্র॑মসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভবো॒স্রা-ঽসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব॒ হযো॑-ঽসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব॒- [ভোগা॑য ভব, ছাগো॑-ঽসি॒ মম॒] 7

ছাগো॑-ঽসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব মে॒ষো॑-ঽসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব বা॒যবে᳚ ত্বা॒ বরু॑ণায ত্বা॒ নির্-ঋ॑ত্যৈ ত্বা রু॒দ্রায॑ ত্বা॒ দেবী॑রাপো অপা-ন্নপা॒দ্য ঊ॒র্মির্-হ॑বি॒ষ্য॑ ইন্দ্রি॒যাবা᳚-ন্ম॒দিন্ত॑ম॒স্তং-বোঁ॒ মা-ঽব॑ ক্রমিষ॒মচ্ছি॑ন্ন॒-ন্তন্তু॑-ম্পৃথি॒ব্যা অনু॑ গেষ-ম্ভ॒দ্রাদ॒ভি শ্রেযঃ॒ প্রেহি॒ বৃহ॒স্পতিঃ॑ পুরএ॒তা তে॑ অ॒স্ত্বথে॒মব॑ স্য॒ বর॒ আ পৃ॑থি॒ব্যা আ॒রে শত্রূ᳚ন্ কৃণুহি॒ সর্ব॑বীর॒ এদম॑গন্ম দেব॒যজ॑ন-ম্পৃথি॒ব্যা বিশ্বে॑ দে॒বা যদজু॑ষন্ত॒ পূর্ব॑ ঋখ্সা॒মাভ্যাং॒-যঁজু॑ষা স॒ন্তর॑ন্তো রা॒যস্পোষে॑ণ॒ সমি॒ষা ম॑দেম ॥ 8 ॥

( আ ত্বগ্ং-হযো॑-ঽসি॒ মম॒ ভোগা॑য ভব-স্য॒-পঞ্চ॑বিগ্ংশতিশ্চ ) (অ. 3)

ই॒য-ন্তে॑ শুক্র ত॒নূরি॒দং-বঁর্চ॒স্তযা॒ স-ম্ভ॑ব॒ ভ্রাজ॑-ঙ্গচ্ছ॒ জূর॑সি ধৃ॒তা মন॑সা॒ জুষ্টা॒ বিষ্ণ॑বে॒ তস্যা᳚স্তে স॒ত্যস॑বসঃ প্রস॒বে বা॒চো য॒ন্ত্রম॑শীয॒ স্বাহা॑ শু॒ক্রম॑স্য॒মৃত॑মসি বৈশ্বদে॒বগ্ং হ॒বি-স্সূর্য॑স্য॒ চক্ষু॒রা -ঽরু॑হম॒গ্নে র॒ক্ষ্ণঃ ক॒নীনি॑কাং॒-যঁদেত॑শেভি॒রীয॑সে॒ ভ্রাজ॑মানো বিপ॒শ্চিতা॒ চিদ॑সি ম॒না-ঽসি॒ ধীর॑সি॒ দক্ষি॑ণা- [দক্ষি॑ণা, অ॒সি॒ য॒জ্ঞিযা॑-ঽসি] 9

-ঽসি য॒জ্ঞিযা॑-ঽসি ক্ষ॒ত্রিযা॒ ঽস্যদি॑তি-রস্যুভ॒যত॑॑শ্শীর্ষ্ণী॒ সা ন॒-স্সুপ্রা॑চী॒ সুপ্র॑তীচী॒ স-ম্ভ॑ব মি॒ত্রস্ত্বা॑ প॒দি ব॑দ্ধ্নাতু পূ॒ষা-ঽদ্ধ্ব॑নঃ পা॒ত্বিন্দ্রা॒যা-দ্ধ্য॑ক্ষা॒যানু॑ ত্বা মা॒তা ম॑ন্যতা॒মনু॑ পি॒তা-ঽনু॒ ভ্রাতা॒ সগ॒র্ভ্যো-ঽনু॒ সখা॒ সযূ᳚থ্য॒-স্সা দে॑বি দে॒বমচ্ছে॒হীন্দ্রা॑য॒ সোমগ্ং॑ রু॒দ্রস্ত্বা ঽঽব॑র্তযতু মি॒ত্রস্য॑ প॒থা স্ব॒স্তি সোম॑সখা॒ পুন॒রেহি॑ স॒হ র॒য্যা ॥ 10 ॥

( দক্ষি॑ণা॒-সোম॑সখা॒, পঞ্চ॑ চ ) (অ. 4)

বস্ব্য॑সি রু॒দ্রা-ঽস্যদি॑তি-রস্যাদি॒ত্যা-ঽসি॑ শু॒ক্রা-ঽসি॑ চ॒ন্দ্রা-ঽসি॒ বৃহ॒স্পতি॑স্ত্বা সু॒ম্নে র॑ণ্বতু রু॒দ্রো বসু॑ভি॒রা চি॑কেতু পৃথি॒ব্যাস্ত্বা॑ মূ॒র্ধন্না জি॑ঘর্মি দেব॒যজ॑ন॒ ইডা॑যাঃ প॒দে ঘৃ॒তব॑তি॒ স্বাহা॒ পরি॑লিখিত॒গ্ং॒ রক্ষঃ॒ পরি॑লিখিতা॒ অরা॑তয ই॒দম॒হগ্ং রক্ষ॑সো গ্রী॒বা অপি॑ কৃন্তামি॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্ম ই॒দম॑স্য গ্রী॒বা [গ্রী॒বাঃ, অপি॑ কৃন্তাম্য॒স্মে] 11

অপি॑ কৃন্তাম্য॒স্মে রায॒স্ত্বে রায॒স্তোতে॒ রায॒-স্স-ন্দে॑বি দে॒ব্যোর্বশ্যা॑ পশ্যস্ব॒ ত্বষ্টী॑মতী তে সপেয সু॒রেতা॒ রেতো॒ দধা॑না বী॒রং-বিঁ॑দেয॒ তব॑ স॒ন্দৃশি॒ মা-ঽহগ্ংরা॒যস্পোষে॑ণ॒ বি যো॑ষম্ ॥ 12 ॥

( অ॒স্য॒ গ্রী॒বা-একা॒ন্ন ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑ ) (অ. 5)

অ॒গ্ং॒শুনা॑ তে অ॒গ্ং॒শুঃ পৃ॑চ্যতা॒-ম্পরু॑ষা॒ পরু॑-র্গ॒ন্ধস্তে॒ কাম॑মবতু॒ মদা॑য॒ রসো॒ অচ্যু॑তো॒ ঽমাত্যো॑-ঽসি শু॒ক্রস্তে॒ গ্রহো॒-ঽভি ত্য-ন্দে॒বগ্ং স॑বি॒তার॑মূ॒ণ্যোঃ᳚ ক॒বিক্র॑তু॒মর্চা॑মি স॒ত্যস॑বসগ্ং রত্ন॒ধাম॒ভি প্রি॒য-ম্ম॒তিমূ॒র্ধ্বা যস্যা॒মতি॒র্ভা অদি॑দ্যুত॒-থ্সবী॑মনি॒ হির॑ণ্যপাণিরমিমীত সু॒ক্রতুঃ॑ কৃ॒পা সুবঃ॑ । প্র॒জাভ্য॑স্ত্বা প্রা॒ণায॑ ত্বা ব্যা॒নায॑ ত্বা প্র॒জাস্ত্বমনু॒ প্রাণি॑হি প্র॒জাস্ত্বামনু॒ প্রাণ॑ন্তু ॥ 13 ॥

(অনু॑-স॒প্ত চ॑) (অ. 6)

সোম॑-ন্তে ক্রীণা॒ম্যূর্জ॑স্বন্ত॒-ম্পয॑স্বন্তং-বীঁ॒র্যা॑বন্তমভি-মাতি॒ষাহগ্ং॑ শু॒ক্র-ন্তে॑ শু॒ক্রেণ॑ ক্রীণামি চ॒ন্দ্র-ঞ্চ॒ন্দ্রেণা॒মৃত॑ম॒মৃতে॑ন স॒ম্যত্তে॒ গোর॒স্মে চ॒ন্দ্রাণি॒ তপ॑সস্ত॒নূর॑সি প্র॒জাপ॑তে॒-র্বর্ণ॒স্তস্যা᳚স্তে সহস্রপো॒ষ-ম্পুষ্য॑ন্ত্যাশ্চর॒মেণ॑ প॒শুনা᳚ ক্রীণাম্য॒স্মে তে॒ বন্ধু॒র্মযি॑ তে॒ রাযঃ॑ শ্রযন্তাম॒স্মে জ্যোতিঃ॑ সোমবিক্র॒যিণি॒ তমো॑ মি॒ত্রো ন॒ এহি॒ সুমি॑ত্রধা॒ ইন্দ্র॑স্যো॒রু মা বি॑শ॒ দক্ষি॑ণ-মু॒শন্নু॒শন্তগ্গ্॑ স্যো॒ন-স্স্যো॒নগ্গ্ স্বান॒ ভ্রাজাঙ্ঘা॑রে॒ বম্ভা॑রে॒ হস্ত॒ সুহ॑স্ত॒ কৃশা॑নবে॒তে বঃ॑ সোম॒ ক্রয॑ণা॒স্তা-ন্র॑ক্ষদ্ধ্ব॒-ম্মা বো॑ দভন্ন্ ॥ 14 ॥

(উ॒রুং-দ্বাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 7)

উদাযু॑ষা স্বা॒যুষোদোষ॑ধীনা॒গ্ং॒ রসে॒নো-ত্প॒র্জন্য॑স্য॒ শুষ্মে॒ণোদ॑স্থাম॒মৃতা॒গ্ং॒ অনু॑ । উ॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষ॒মন্বি॒হ্যদি॑ত্যা॒-স্সদো॒-ঽস্যদি॑ত্যা॒-স্সদ॒ আ সী॒দাস্ত॑ভ্না॒-দ্দ্যামৃ॑ষ॒ভো অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒মমি॑মীত বরি॒মাণ॑-ম্পৃথি॒ব্যা আ-ঽসী॑দ॒-দ্বিশ্বা॒ ভুব॑নানি স॒ম্রা-ড্বিশ্বেত্তানি॒ বরু॑ণস্য ব্র॒তানি॒ বনে॑ষু॒ ব্য॑ন্তরি॑ক্ষ-ন্ততান॒ বাজ॒মর্ব॑থ্সু॒ পযো॑ অঘ্নি॒যাসু॑ হৃ॒থ্সু- [ ] ॥ 15 ॥

ক্রতুং॒-বঁরু॑ণো বি॒ক্ষ্ব॑গ্নি-ন্দি॒বি সূর্য॑মদধা॒-থ্সোম॒মদ্রা॒বুদু॒ত্য-ঞ্জা॒তবে॑দস-ন্দে॒বং-বঁ॑হন্তি কে॒তবঃ॑ । দৃ॒শে বিশ্বা॑য॒ সূর্য᳚ম্ ॥ উস্রা॒বেত॑-ন্ধূর্ষাহাবন॒শ্রূ অবী॑রহণৌ ব্রহ্ম॒চোদ॑নৌ॒ বরু॑ণস্য॒ স্কম্ভ॑নমসি॒ বরু॑ণস্য স্কম্ভ॒সর্জ॑নমসি॒ প্রত্য॑স্তো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশঃ॑ ॥ 16 ॥

( হৃ॒থ্সু-পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশচ্চ ) (অ. 8)

প্র চ্য॑বস্ব ভুবস্পতে॒ বিশ্বা᳚ন্য॒ভি ধামা॑নি॒ মা ত্বা॑ পরিপ॒রী বি॑দ॒ন্মা ত্বা॑ পরিপ॒ন্থিনো॑ বিদ॒ন্মা ত্বা॒ বৃকা॑ অঘা॒যবো॒ মা গ॑ন্ধ॒র্বো বি॒শ্বাব॑সু॒রা দ॑ঘচ্ছ্যে॒নো ভূ॒ত্বা পরা॑ পত॒ যজ॑মানস্য নো গৃ॒হে দে॒বৈ-স্সগ্গ্॑স্কৃ॒তং-যঁজ॑মানস্য স্ব॒স্ত্যয॑ন্য॒স্যপি॒ পন্থা॑মগস্মহি স্বস্তি॒গা-ম॑নে॒হসং॒-যেঁন॒ বিশ্বাঃ॒ পরি॒ দ্বিষো॑ বৃ॒ণক্তি॑ বি॒ন্দতে॒ বসু॒ নমো॑ মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্য॒ চক্ষ॑সে ম॒হো দে॒বায॒ তদৃ॒তগ্ং স॑পর্যত দূরে॒দৃশে॑ দে॒বজা॑তায কে॒তবে॑ দি॒বস্পু॒ত্রায॒ সূর্যা॑য শগ্ংসত॒ বরু॑ণস্য॒ স্কম্ভ॑নমসি॒ বরু॑ণস্য স্কম্ভ॒সর্জ॑ন-ম॒স্যুন্মু॑ক্তো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশঃ॑ ॥ 17 ॥

( মি॒ত্রস্য॒-ত্রযো॑বিগ্ংশতিশ্চ ) (অ. 9)

অ॒গ্নে-রা॑তি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা॒ সোম॑স্যা-ঽঽতি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বা-ঽতি॑থেরাতি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা॒-ঽগ্নযে᳚ ত্বা রাযস্পোষ॒দাব্ন্নে॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা শ্যে॒নায॑ ত্বা সোম॒ভৃতে॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা॒ যা তে॒ ধামা॑নি হ॒বিষা॒ যজ॑ন্তি॒ তা তে॒ বিশ্বা॑ পরি॒ভূর॑স্তু য॒জ্ঞ-ঙ্গ॑য॒স্ফানঃ॑ প্র॒তর॑ণ-স্সু॒বীরো-ঽবী॑রহা॒ প্রচ॑রা সোম॒ দুর্যা॒নদি॑ত্যা॒-স্সদো॒-ঽস্যদি॑ত্যা॒-স্সদ॒ আ- [সদ॒ আ, সী॒দ॒ বরু॑ণো-ঽসি] ॥ 18 ॥

সী॑দ॒ বরু॑ণো-ঽসি ধৃ॒তব্র॑তো বারু॒ণম॑সি শং॒যোঁ-র্দে॒বানাগ্ং॑ স॒খ্যান্মা দে॒বানা॑-ম॒পস॑-শ্ছিথ্স্ম॒হ্যাপ॑তযে ত্বা গৃহ্ণামি॒ পরি॑পতযে ত্বা গৃহ্ণামি॒ তনূ॒নপ্ত্রে᳚ ত্বা গৃহ্ণামি শাক্ব॒রায॑ ত্বা গৃহ্ণামি॒ শক্ম॒ন্নোজি॑ষ্ঠায ত্বা গৃহ্ণা॒ম্য-না॑ধৃষ্টমস্য-নাধৃ॒ষ্য-ন্দে॒বানা॒মোজো॑- ঽভিষস্তি॒পা অ॑নভিশস্তে॒-ঽন্যমনু॑ মে দী॒ক্ষা-ন্দী॒ক্ষাপ॑তি-র্মন্যতা॒মনু॒ তপ॒স্তপ॑স্পতি॒রঞ্জ॑সা স॒ত্যমুপ॑ গেষগ্ং সুবি॒তে মা॑ ধাঃ ॥ 19 ॥

( আ-মৈ-ক॑-ঞ্চ ) (অ. 10)

অ॒গ্ং॒শুরগ্ং॑শুস্তে দেব সো॒মা-ঽঽপ্যা॑যতা॒-মিন্দ্রা॑যৈকধন॒বিদ॒ আ তুভ্য॒মিন্দ্রঃ॑ প্যাযতা॒মা ত্বমিন্দ্রা॑য প্যায॒স্বা-ঽঽপ্যা॑যয॒ সখী᳚ন্-থ্স॒ন্যা মে॒ধযা᳚ স্ব॒স্তি তে॑ দেব সোম সু॒ত্যাম॑শী॒যেষ্টা॒ রাযঃ॒ প্রেষে ভগা॑য॒র্তমৃ॑তবা॒দিভ্যো॒ নমো॑ দি॒বে নমঃ॑ পৃথি॒ব্যা অগ্নে᳚ ব্রতপতে॒ ত্বং-ব্রঁ॒তানাং᳚-ব্রঁ॒তপ॑তিরসি॒ যা মম॑ ত॒নূরে॒ষা সা ত্বযি॒ [ত্বযি॑, যা তব॑] ॥ 20 ॥

যা তব॑ ত॒নূরি॒যগ্ং সা মযি॑ স॒হ নৌ᳚ ব্রতপতে ব্র॒তিনো᳚-র্ব্র॒তানি॒ যা তে॑ অগ্নে॒ রুদ্রি॑যা ত॒নূস্তযা॑ নঃ পাহি॒ তস্যা᳚স্তে॒ স্বাহা॒ যা তে॑ অগ্নে-ঽযাশ॒যা র॑জাশ॒যা হ॑রাশ॒যা ত॒নূর্বর্ষি॑ষ্ঠা গহ্বরে॒ষ্ঠো-ঽগ্রং-বঁচো॒ অপা॑বধী-ন্ত্বে॒ষং-বঁচো॒ অপা॑বধী॒গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 21 ॥

( ত্বযি॑-চত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑ ) (অ. 11)

বি॒ত্তায॑নী মে-ঽসি তি॒ক্তায॑নী মে॒-ঽস্যব॑তান্মা নাথি॒তমব॑তান্মা ব্যথি॒তং-বিঁ॒দের॒গ্নির্নভো॒ নামাগ্নে॑ অঙ্গিরো॒ যো᳚-ঽস্যা-ম্পৃ॑থি॒ব্যামস্যাযু॑ষা॒ নাম্নেহি॒ যত্তে-ঽনা॑ধৃষ্ট॒-ন্নাম॑ য॒জ্ঞিয॒-ন্তেন॒ ত্বা-ঽঽদ॒ধে-ঽগ্নে॑ অঙ্গিরো॒ যো দ্বি॒তীয॑স্যা-ন্তৃ॒তীয॑স্যা-ম্পৃথি॒ব্যা-মস্যাযু॑ষা॒ নাম্নেহি॒ যত্তে-ঽনা॑ধৃষ্ট॒-ন্নাম॑- [ ] 22

য॒জ্ঞিয॒-ন্তেন॒ ত্বা-ঽঽদ॑ধে সি॒গ্ং॒হীর॑সি মহি॒ষীর॑স্যু॒রু প্র॑থস্বো॒রু তে॑ য॒জ্ঞপ॑তিঃ প্রথতা-ন্ধ্রু॒বা-ঽসি॑ দে॒বেভ্যঃ॑ শুন্ধস্ব দে॒বেভ্যঃ॑ শুম্ভস্বেন্দ্রঘো॒ষস্ত্বা॒ বসু॑ভিঃ পু॒রস্তা᳚-ত্পাতু॒ মনো॑জবাস্ত্বা পি॒তৃভি॑-র্দক্ষিণ॒তঃ পা॑তু॒ প্রচে॑তাস্ত্বা রু॒দ্রৈঃ প॒শ্চা-ত্পা॑তু বি॒শ্বক॑র্মা ত্বা-ঽঽদি॒ত্যৈরু॑ত্তর॒তঃ পা॑তু সি॒গ্ং॒হীর॑সি সপত্নসা॒হী স্বাহা॑ সি॒গ্ং॒হীর॑সি সুপ্রজা॒বনি॒-স্স্বাহা॑ সি॒গ্ং॒হী- [সি॒গ্ং॒হীঃ, অ॒সি॒ রা॒য॒স্পো॒ষ॒বনি॒-স্স্বাহা॑] 23

র॑সি রাযস্পোষ॒বনি॒-স্স্বাহা॑ সি॒গ্ং॒হীর॑স্যাদিত্য॒বনি॒-স্স্বাহা॑ সি॒গ্ং॒হীর॒স্যা ব॑হ দে॒বান্দে॑বয॒তে যজ॑মানায॒ স্বাহা॑ ভূ॒তেভ্য॑স্ত্বা বি॒শ্বাযু॑রসি পৃথি॒বী-ন্দৃগ্ং॑হ ধ্রুব॒ক্ষিদ॑স্য॒ন্তরি॑ক্ষ-ন্দৃগ্ংহাচ্যুত॒ক্ষিদ॑সি॒ দিব॑-ন্দৃগ্ংহা॒গ্নে-র্ভস্মা᳚স্য॒গ্নেঃ পুরী॑ষমসি ॥ 24 ॥

(নাম॑-সুপ্রজা॒বনি॒-স্স্বাহা॑ সি॒গ্ং॒সীঃ; পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশচ্চ ) (অ. 12)

যু॒ঞ্জতে॒ মন॑ উ॒ত যু॑ঞ্জতে॒ ধিযো॒ বিপ্রা॒ বিপ্র॑স্য বৃহ॒তো বি॑প॒শ্চিতঃ॑ । বি হোত্রা॑ দধে বযুনা॒বিদেক॒ ইন্ম॒হী দে॒বস্য॑ সবি॒তুঃ পরি॑ষ্টুতিঃ ॥ সু॒বাগ্দে॑ব॒ দুর্যা॒গ্ং॒ আ ব॑দ দেব॒শ্রুতৌ॑ দে॒বেষ্বা ঘো॑ষেথা॒মা নো॑ বী॒রো জা॑যতা-ঙ্কর্ম॒ণ্যো॑ যগ্ং সর্বে॑-ঽনু॒ জীবা॑ম॒ যো ব॑হূ॒নামস॑দ্ব॒শী ॥ ই॒দং-বিঁষ্ণু॒-র্বিচ॑ক্রমে ত্রে॒ধা নি দ॑ধে প॒দম্ ॥ সমূ॑ঢমস্য [সমূ॑ঢমস্য, পা॒গ্ং॒সু॒র] 25

পাগ্ংসু॒র ইরা॑বতী ধেনু॒মতী॒ হি ভূ॒তগ্ং সূ॑যব॒সিনী॒ মন॑বে যশ॒স্যে᳚ । ব্য॑স্কভ্না॒-দ্রোদ॑সী॒ বিষ্ণু॑রে॒তে দা॒ধার॑ পৃথি॒বীম॒ভিতো॑ ম॒যূখৈঃ᳚ ॥ প্রাচী॒ প্রেত॑মদ্ধ্ব॒র-ঙ্ক॒ল্পয॑ন্তী ঊ॒র্ধ্বং-যঁ॒জ্ঞ-ন্ন॑যত॒-ম্মা জী᳚হ্বরত॒মত্র॑ রমেথাং॒-বঁর্ষ্ম॑-ন্পৃথি॒ব্যা দি॒বো বা॑ বিষ্ণবু॒ত বা॑ পৃথি॒ব্যা ম॒হো বা॑ বিষ্ণবু॒ত বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষা॒দ্ধস্তৌ॑ পৃণস্ব ব॒হুভি॑-র্বস॒ব্যৈ॑রা প্র য॑চ্ছ॒ [প্র য॑চ্ছ, দক্ষি॑ণা॒দোত] 26

দক্ষি॑ণা॒দোত স॒ব্যাত্ । বিষ্ণো॒র্নুকং॑-বীঁ॒র্যা॑ণি॒ প্র বো॑চং॒-যঃ ঁপার্থি॑বানি বিম॒মে রজাগ্ং॑সি॒ যো অস্ক॑ভায॒দুত্ত॑রগ্ং স॒ধস্থং॑-বিঁচক্রমা॒ণ স্ত্রে॒ধোরু॑গা॒যো বিষ্ণো॑ র॒রাট॑মসি॒ বিষ্ণোঃ᳚ পৃ॒ষ্ঠম॑সি॒ বিষ্ণো॒-শ্শ্ঞপ্ত্রে᳚ স্থো॒ বিষ্ণো॒-স্স্যূর॑সি॒ বিষ্ণো᳚-র্ধ্রু॒বম॑সি বৈষ্ণ॒বম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা ॥ 27 ॥

( অ॒স্য॒-য॒চ্ছৈকা॒ন্ন চ॑ত্বারি॒গ্ং॒শচ্চ॑ ) (অ. 13)

কৃ॒ণু॒ষ্ব পাজঃ॒ প্রসি॑তি॒ন্ন পৃ॒থ্বীং-যাঁ॒হি রাজে॒বাম॑বা॒গ্ং॒ ইভে॑ন । তৃ॒ষ্বীমনু॒ প্রসি॑তিং-দ্রূণা॒নো-ঽস্তা॑-ঽসি॒ বিদ্ধ্য॑ র॒ক্ষস॒ স্তপি॑ষ্ঠৈঃ ॥ তব॑ ভ্র॒মাস॑ আশু॒যা প॑ন্ত॒ত্যনু॑ স্পৃশ-ধৃষ॒তা শোশু॑চানঃ । তপূগ্॑ষ্যগ্নে জু॒হ্বা॑ পত॒ঙ্গানস॑ন্দিতো॒ বিসৃ॑জ॒ বিষ্ব॑গু॒ল্কাঃ ॥ প্রতি॒স্পশো॒ বিসৃ॑জ॒-তূর্ণি॑তমো॒ ভবা॑ পা॒যুর্বি॒শো অ॒স্যা অদ॑ব্ধঃ । যো নো॑ দূ॒রে অ॒ঘশগ্ং॑সো॒ [অ॒ঘশগ্ং॑সঃ, যো অন্ত্যগ্নে॒] 28

যো অন্ত্যগ্নে॒ মাকি॑ষ্টে॒ ব্যথি॒রা দ॑ধর্ষীত্ ॥ উদ॑গ্নে তিষ্ঠ॒ প্রত্যা ঽঽত॑নুষ্ব॒ ন্য॑মিত্রাগ্ং॑ ওষতা-ত্তিগ্মহেতে । যো নো॒ অরা॑তিগ্ং সমিধান চ॒ক্রে নী॒চা ত-ন্ধ॑ক্ষ্যত॒স-ন্ন শুষ্ক᳚ম্ ॥ ঊ॒র্ধ্বো ভ॑ব॒ প্রতি॑বি॒দ্ধ্যা-ঽদ্ধ্য॒স্মদা॒বিষ্কৃ॑ণুষ্ব॒ দৈব্যা᳚ন্যগ্নে । অব॑স্থি॒রা ত॑নুহি যাতু॒জূনা᳚-ঞ্জা॒মিমজা॑মিং॒ প্রমৃ॑ণীহি॒ শত্রূন্॑ ॥ স তে॑ [স তে᳚, জা॒না॒তি॒ সু॒ম॒তিং] 29

জানাতি সুম॒তিং-যঁ॑বিষ্ঠ॒য ঈব॑তে॒ ব্রহ্ম॑ণে গা॒তুমৈর॑ত্ । বিশ্বা᳚ন্যস্মৈ সু॒দিনা॑নি রা॒যো দ্যু॒ম্নান্য॒র্যো বিদুরো॑ অ॒ভি দ্যৌ᳚ত্ ॥ সেদ॑গ্নে অস্তু সু॒ভগঃ॑ সু॒দানু॒-র্যস্ত্বা॒ নিত্যে॑ন হ॒বিষা॒য উ॒ক্থৈঃ । পিপ্রী॑ষতি॒ স্ব আযু॑ষি দুরো॒ণে বিশ্বেদ॑স্মৈ সু॒দিনা॒ সা-ঽস॑দি॒ষ্টিঃ ॥ অর্চা॑মি তে সুম॒তি-ঙ্ঘোষ্য॒র্বাখ্-সন্তে॑ বা॒ বা তা॑ জরতা- [বা॒ বা তা॑ জরতাম্, ই॒যঙ্গীঃ] 30

মি॒যঙ্গীঃ । স্বশ্বা᳚স্ত্বা সু॒রথা॑ মর্জযেমা॒স্মে ক্ষ॒ত্রাণি॑ ধারযে॒রনু॒ দ্যূন্ ॥ ই॒হ ত্বা॒ ভূর্যা চ॑রে॒ দুপ॒ত্ম-ন্দোষা॑বস্ত-র্দীদি॒বাগ্ংস॒মনু॒ দ্যূন্ । ক্রীড॑ন্তস্ত্বা সু॒মন॑স-স্সপেমা॒ভি দ্যু॒ম্না ত॑স্থি॒বাগ্ংসো॒ জনা॑নাম্ ॥ যস্ত্বা॒-স্বশ্বঃ॑ সুহির॒ণ্যো অ॑গ্ন উপ॒যাতি॒ বসু॑মতা॒ রথে॑ন । তস্য॑ ত্রা॒তা-ভ॑বসি॒ তস্য॒ সখা॒ যস্ত॑ আতি॒থ্যমা॑নু॒ষগ্ জুজো॑ষত্ ॥ ম॒হো রু॑জামি - [ ] 31

ব॒ন্ধুতা॒ বচো॑ভি॒স্তন্মা॑ পি॒তুর্গোত॑মা॒দ-ন্বি॑যায । ত্বন্নো॑ অ॒স্য বচ॑স-শ্চিকিদ্ধি॒ হোত॑র্যবিষ্ঠ সুক্রতো॒ দমূ॑নাঃ ॥ অস্ব॑প্নজ স্ত॒রণ॑য-স্সু॒শেবা॒ অত॑ন্দ্রাসো-ঽবৃ॒কা অশ্র॑মিষ্ঠাঃ । তে পা॒যবঃ॑ স॒দ্ধ্রিয॑ঞ্চো নি॒ষদ্যা-ঽগ্নে॒ তব॑নঃ পান্ত্বমূর ॥ যে পা॒যবো॑ মামতে॒য-ন্তে॑ অগ্নে॒ পশ্য॑ন্তো অ॒ন্ধ-ন্দু॑রি॒তাদর॑ক্ষন্ন্ । র॒রক্ষ॒তান্-থ্সু॒কৃতো॑ বি॒শ্ববে॑দা॒ দিফ্স॑ন্ত॒ ইদ্রি॒পবো॒ না হ॑ [না হ॑, দে॒ভুঃ॒] 32

দেভুঃ ॥ ত্বযা॑ ব॒যগ্ং স॑ধ॒ন্য॑-স্ত্বোতা॒-স্তব॒ প্রণী᳚ত্যশ্যাম॒ বাজান্॑ । উ॒ভা শগ্ংসা॑ সূদয সত্যতাতে-ঽনুষ্ঠু॒যা কৃ॑ণুহ্যহ্রযাণ ॥ অ॒যা তে॑ অগ্নে স॒মিধা॑ বিধেম॒ প্রতি॒স্তোমগ্ং॑ শ॒স্যমা॑ন-ঙ্গৃভায । দহা॒শসো॑ র॒ক্ষসঃ॑ পা॒হ্য॑স্মা-ন্দ্রু॒হো নি॒দো মি॑ত্রমহো অব॒দ্যাত্ ॥ র॒ক্ষো॒হণং॑ ঁবা॒জিন॒মাজি॑ঘর্মি মি॒ত্র-ম্প্রথি॑ষ্ঠ॒-মুপ॑যামি॒ শর্ম॑ । শিশা॑নো অ॒গ্নিঃ ক্রতু॑ভি॒-স্সমি॑দ্ধ॒স্সনো॒ দিবা॒ [দিবা᳚, সরি॒ষঃ পা॑তু॒ নক্তং᳚] 33

সরি॒ষঃ পা॑তু॒ নক্ত᳚ম্ ॥ বিজ্যোতি॑ষা বৃহ॒তা ভা᳚ত্য॒গ্নি-রা॒বি-র্বিশ্বা॑নি কৃণুতে মহি॒ত্বা । প্রাদে॑বী-র্মা॒যা-স্স॑হতে-দু॒রেবা॒-শ্শিশী॑তে॒ শৃঙ্গে॒ রক্ষ॑সে বি॒নিক্ষে᳚ ॥ উ॒ত স্বা॒নাসো॑ দি॒বিষ॑ন্ত্ব॒গ্নে স্তি॒গ্মাযু॑ধা॒ রক্ষ॑সে॒ হন্ত॒বা উ॑ । মদে॑ চিদস্য॒ প্ররু॑জন্তি॒ ভামা॒ ন ব॑রন্তে পরি॒বাধো॒ অদে॑বীঃ ॥ 34 ॥

(অ॒ঘশগ্ং॑সঃ॒-স তে॑-জরতাগ্ং-রুজামি-হ॒ -দিবৈ - ক॑চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 14)

(আপ॑ উন্দ॒, ন্ত্বাকূ᳚ত্যৈ॒, দৈবী॑, মি॒যন্তে॒, বস্ব্য॑স্য॒গ্ং॒ শুনা॑ তে॒, সোম॑ন্ত॒, উদাযু॑ষা॒, প্র চ্য॑বস্বা॒, ঽগ্নে রা॑তি॒থ্য, -ম॒গ্ং॒শুরগ্ং॑ শু, র্বি॒ত্তায॑নী মে-ঽসি, যু॒ঞ্চতে॑, কৃণু॒ষ্ব পাজ॒, শ্চতু॑র্দশ ।)

(আপো॒-বস্ব্য॑সি॒ যা তবে॒-যঙ্গী-শ্চতু॑স্ত্রিগ্ংশত্ ।)

(আপ॑ উন্দ॒ন্, ত্বদে॑বীঃ)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭome krayaḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

āpa̭ undantu jī॒vasḙ dīrghāyu॒tvāya॒ varca̭sa॒ oṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī-rdeva॒śrūre॒tāni॒ pra va̭pe sva॒styutta̭rāṇyaśī॒yāpo̭ a॒smā-nmā॒taraḥ̭ śundhantu ghṛ॒tena̭ no ghṛta॒puvaḥ̭ punantu॒ viśva̭ma॒sma-tpra va̭hantu ri॒pramudā᳚bhya॒-śśuci॒rā pū॒ta ḙmi॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pāhi mahī॒nā-mpayo̭-'si varco॒dhā a̭si॒ varco॒- [varcaḥ̭, mayi̭ dhehi vṛ॒trasya̭] 1

mayi̭ dhehi vṛ॒trasya̭ ka॒nīni̭kā-'si cakṣu॒ṣpā a̭si॒ cakṣṷrme pāhi ci॒tpati̭stvā punātu vā॒kpati̭stvā punātu de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvacchi̭dreṇa pa॒vitrḙṇa॒ vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhi॒stasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mā vo̭ devāsa īmahe॒ satya̭dharmāṇo addhva॒re yadvo̭ devāsa āgu॒re yajñi̭yāso॒ havā̭maha॒ indrā᳚gnī॒ dyāvā̭pṛthivī॒ āpa̭ oṣadhī॒ stva-ndī॒kṣāṇā॒-madhi̭patirasī॒ha mā॒ santa̭-mpāhi || 2 ||

(varca̭ - oṣadhī- ra॒ṣṭau ca̭ ) (a. 1)

ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ svāhā̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒ 'gnaye॒ svāhā̭ dī॒kṣāyai॒ tapa̭se॒-'gnaye॒ svāhā॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhā-''po̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuvo॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mbṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhātu॒ svāhā॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turmarto̭ vṛṇīta sa॒khyaṃ-vi~śvḙ rā॒ya i̭ṣuddhyasi dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyase॒ svāha̭rkhsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ste vā॒mā ra̭bhe॒ te mā̭- [te mā᳚, pā॒ta॒mā-'sya] 3

pāta॒mā-'sya ya॒jñasyo॒dṛca̭ i॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya deva॒ kratu॒-ndakṣaṃ̭-va~ruṇa॒ sagṃ śi̭śādhi॒ yayā-'ti॒ viśvā̭ duri॒tā tarḙma su॒tarmā̭ṇa॒madhi॒ nāvagṃ̭ ruhe॒morga̭syāṅgira॒syūrṇa̭mradā॒ ūrja̭-mme yaccha pā॒hi mā॒ mā mā̭ higṃsī॒-rviṣṇo॒-śśarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me yaccha॒ nakṣa̭trāṇā-mmā-'tīkā॒śā-tpā॒hīndra̭sya॒ yoni̭rasi॒- [yoni̭rasi, mā mā̭ higṃsīḥ] 4

mā mā̭ higṃsīḥ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyai̭ supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya-ssūpa॒sthā de॒vo vana॒spati̭rū॒rdhvo mā̭ pā॒hyodṛca॒-ssvāhā̭ ya॒jña-mmana̭sā॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒g॒ svāho॒ro-ra॒ntari̭kṣā॒-thsvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bhe || 5 ||

( mā॒ - yoni̭rasi - tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 2)

daivī॒-ndhiya̭-mmanāmahe sumṛḍī॒kā-ma॒bhiṣṭa̭ye varco॒dhāṃ-ya~॒jñavā̭hasagṃ supā॒rā no̭ asa॒-dvaśe᳚ | ye de॒vā mano̭jātā mano॒yujaḥ̭ su॒dakṣā॒ dakṣa̭pitāra॒ste naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantu॒ tebhyo॒ nama॒stebhya॒-ssvāhā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīmahi gopā॒ya naḥ̭ sva॒staye᳚ pra॒budhḙ naḥ॒ puna̭rdadaḥ | tvama̭gne vrata॒pā a̭si de॒va ā martye॒ṣvā | tvaṃ- [tvam, ya॒jñeṣvīḍyaḥ̭ |] 6

ya॒jñeṣvīḍyaḥ̭ || viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra-npū॒ṣā sa॒nyā somo॒ rādha̭sā de॒va-ssa̭vi॒tā vaso᳚rvasu॒dāvā॒ rāsveya̭-thso॒mā ''bhūyo̭ bhara॒ mā pṛ॒ṇa-npū॒rtyā vi rā̭dhi॒ mā-'hamāyṷṣā ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒ vastra̭masi॒ mama॒ bhogā̭ya bhavo॒srā-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒ hayo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava॒- [bhogā̭ya bhava, chāgo̭-'si॒ mama॒] 7

chāgo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava me॒ṣo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya tvā॒ nir-ṛ̭tyai tvā ru॒drāya̭ tvā॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dya ū॒rmir-ha̭vi॒ṣya̭ indri॒yāvā᳚-nma॒dinta̭ma॒staṃ-vo~॒ mā-'va̭ kramiṣa॒macchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa-mbha॒drāda॒bhi śreyaḥ॒ prehi॒ bṛha॒spatiḥ̭ purae॒tā tḙ a॒stvathe॒mava̭ sya॒ vara॒ ā pṛ̭thi॒vyā ā॒re śatrū᳚n kṛṇuhi॒ sarva̭vīra॒ edama̭ganma deva॒yaja̭na-mpṛthi॒vyā viśvḙ de॒vā yadajṷṣanta॒ pūrva̭ ṛkhsā॒mābhyāṃ॒-ya~jṷṣā sa॒ntara̭nto rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || 8 ||

( ā tvagṃ-hayo̭-'si॒ mama॒ bhogā̭ya bhava-sya॒-pañca̭vigṃśatiśca ) (a. 3)

i॒ya-ntḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒stayā॒ sa-mbha̭va॒ bhrāja̭-ṅgaccha॒ jūra̭si dhṛ॒tā mana̭sā॒ juṣṭā॒ viṣṇa̭ve॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒ve vā॒co ya॒ntrama̭śīya॒ svāhā̭ śu॒krama̭sya॒mṛta̭masi vaiśvade॒vagṃ ha॒vi-ssūrya̭sya॒ cakṣu॒rā -'rṷhama॒gne ra॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kāṃ॒-ya~deta̭śebhi॒rīya̭se॒ bhrāja̭māno vipa॒ścitā॒ cida̭si ma॒nā-'si॒ dhīra̭si॒ dakṣi̭ṇā- [dakṣi̭ṇā, a॒si॒ ya॒jñiyā̭-'si] 9

-'si ya॒jñiyā̭-'si kṣa॒triyā॒ 'syadi̭ti-rasyubha॒yata̭̭śśīrṣṇī॒ sā na॒-ssuprā̭cī॒ supra̭tīcī॒ sa-mbha̭va mi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnātu pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvindrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yānṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tā-'nu॒ bhrātā॒ saga॒rbhyo-'nu॒ sakhā॒ sayū᳚thya॒-ssā dḙvi de॒vamacche॒hīndrā̭ya॒ somagṃ̭ ru॒drastvā ''va̭rtayatu mi॒trasya̭ pa॒thā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyā || 10 ||

( dakṣi̭ṇā॒-soma̭sakhā॒, pañca̭ ca ) (a. 4)

vasvya̭si ru॒drā-'syadi̭ti-rasyādi॒tyā-'si̭ śu॒krā-'si̭ ca॒ndrā-'si॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇvatu ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ketu pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ iḍā̭yāḥ pa॒de ghṛ॒tava̭ti॒ svāhā॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒dama̭sya grī॒vā [grī॒vāḥ, api̭ kṛntāmya॒sme] 11

api̭ kṛntāmya॒sme rāya॒stve rāya॒stote॒ rāya॒-ssa-ndḙvi de॒vyorvaśyā̭ paśyasva॒ tvaṣṭī̭matī te sapeya su॒retā॒ reto॒ dadhā̭nā vī॒raṃ-vi~̭deya॒ tava̭ sa॒ndṛśi॒ mā-'hagṃrā॒yaspoṣḙṇa॒ vi yo̭ṣam || 12 ||

( a॒sya॒ grī॒vā-ekā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 5)

a॒gṃ॒śunā̭ te a॒gṃ॒śuḥ pṛ̭cyatā॒-mparṷṣā॒ parṷ-rga॒ndhaste॒ kāma̭mavatu॒ madā̭ya॒ raso॒ acyṷto॒ 'mātyo̭-'si śu॒kraste॒ graho॒-'bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭mū॒ṇyoḥ᳚ ka॒vikra̭tu॒marcā̭mi sa॒tyasa̭vasagṃ ratna॒dhāma॒bhi pri॒ya-mma॒timū॒rdhvā yasyā॒mati॒rbhā adi̭dyuta॒-thsavī̭mani॒ hira̭ṇyapāṇiramimīta su॒kratuḥ̭ kṛ॒pā suvaḥ̭ | pra॒jābhya̭stvā prā॒ṇāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā pra॒jāstvamanu॒ prāṇi̭hi pra॒jāstvāmanu॒ prāṇa̭ntu || 13 ||

(anṷ-sa॒pta ca̭) (a. 6)

soma̭-nte krīṇā॒myūrja̭svanta॒-mpaya̭svantaṃ-vī~॒ryā̭vantamabhi-māti॒ṣāhagṃ̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇāmi ca॒ndra-ñca॒ndreṇā॒mṛta̭ma॒mṛtḙna sa॒myatte॒ gora॒sme ca॒ndrāṇi॒ tapa̭sasta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒stasyā᳚ste sahasrapo॒ṣa-mpuṣya̭ntyāścara॒meṇa̭ pa॒śunā᳚ krīṇāmya॒sme te॒ bandhu॒rmayi̭ te॒ rāyaḥ̭ śrayantāma॒sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tamo̭ mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ indra̭syo॒ru mā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa-mu॒śannu॒śantagg̭ syo॒na-ssyo॒nagg svāna॒ bhrājāṅghā̭re॒ bambhā̭re॒ hasta॒ suha̭sta॒ kṛśā̭nave॒te vaḥ̭ soma॒ kraya̭ṇā॒stā-nra̭kṣaddhva॒-mmā vo̭ dabhann || 14 ||

(u॒ruṃ-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)

udāyṷṣā svā॒yuṣodoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rase॒no-tpa॒rjanya̭sya॒ śuṣme॒ṇoda̭sthāma॒mṛtā॒gṃ॒ anṷ | u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi॒hyadi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒dāsta̭bhnā॒-ddyāmṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒mami̭mīta vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā ā-'sī̭da॒-dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatāna॒ vāja॒marva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ hṛ॒thsu- [ ] || 15 ||

kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya̭madadhā॒-thsoma॒madrā॒vudu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || usrā॒veta̭-ndhūrṣāhāvana॒śrū avī̭rahaṇau brahma॒coda̭nau॒ varṷṇasya॒ skambha̭namasi॒ varṷṇasya skambha॒sarja̭namasi॒ pratya̭sto॒ varṷṇasya॒ pāśaḥ̭ || 16 ||

( hṛ॒thsu-pañca̭trigṃśacca ) (a. 8)

pra cya̭vasva bhuvaspate॒ viśvā᳚nya॒bhi dhāmā̭ni॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒nmā tvā̭ paripa॒nthino̭ vida॒nmā tvā॒ vṛkā̭ aghā॒yavo॒ mā ga̭ndha॒rvo vi॒śvāva̭su॒rā da̭ghacchye॒no bhū॒tvā parā̭ pata॒ yaja̭mānasya no gṛ॒he de॒vai-ssagg̭skṛ॒taṃ-ya~ja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒syapi॒ panthā̭magasmahi svasti॒gā-ma̭ne॒hasaṃ॒-ye~na॒ viśvāḥ॒ pari॒ dviṣo̭ vṛ॒ṇakti̭ vi॒ndate॒ vasu॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭se ma॒ho de॒vāya॒ tadṛ॒tagṃ sa̭paryata dūre॒dṛśḙ de॒vajā̭tāya ke॒tavḙ di॒vaspu॒trāya॒ sūryā̭ya śagṃsata॒ varṷṇasya॒ skambha̭namasi॒ varṷṇasya skambha॒sarja̭na-ma॒syunmṷkto॒ varṷṇasya॒ pāśaḥ̭ || 17 ||

( mi॒trasya॒-trayo̭vigṃśatiśca ) (a. 9)

a॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvā-'ti̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā॒-'gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve tvā śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve tvā॒ yā te॒ dhāmā̭ni ha॒viṣā॒ yaja̭nti॒ tā te॒ viśvā̭ pari॒bhūra̭stu ya॒jña-ṅga̭ya॒sphānaḥ̭ pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīro-'vī̭rahā॒ praca̭rā soma॒ duryā॒nadi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā- [sada॒ ā, sī॒da॒ varṷṇo-'si] || 18 ||

sī̭da॒ varṷṇo-'si dhṛ॒tavra̭to vāru॒ṇama̭si śaṃ॒yo~-rde॒vānāgṃ̭ sa॒khyānmā de॒vānā̭-ma॒pasa̭-śchithsma॒hyāpa̭taye tvā gṛhṇāmi॒ pari̭pataye tvā gṛhṇāmi॒ tanū॒naptre᳚ tvā gṛhṇāmi śākva॒rāya̭ tvā gṛhṇāmi॒ śakma॒nnoji̭ṣṭhāya tvā gṛhṇā॒mya-nā̭dhṛṣṭamasya-nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒mojo̭- 'bhiṣasti॒pā a̭nabhiśaste॒-'nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒manu॒ tapa॒stapa̭spati॒rañja̭sā sa॒tyamupa̭ geṣagṃ suvi॒te mā̭ dhāḥ || 19 ||

( ā-mai-ka̭-ñca ) (a. 10)

a॒gṃ॒śuragṃ̭śuste deva so॒mā-''pyā̭yatā॒-mindrā̭yaikadhana॒vida॒ ā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svā-''pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayā᳚ sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒yeṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā̭ya॒rtamṛ̭tavā॒dibhyo॒ namo̭ di॒ve namaḥ̭ pṛthi॒vyā agne᳚ vratapate॒ tvaṃ-vra~॒tānāṃ᳚-vra~॒tapa̭tirasi॒ yā mama̭ ta॒nūre॒ṣā sā tvayi॒ [tvayi̭, yā tava̭] || 20 ||

yā tava̭ ta॒nūri॒yagṃ sā mayi̭ sa॒ha nau᳚ vratapate vra॒tino᳚-rvra॒tāni॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūstayā̭ naḥ pāhi॒ tasyā᳚ste॒ svāhā॒ yā tḙ agne-'yāśa॒yā ra̭jāśa॒yā ha̭rāśa॒yā ta॒nūrvarṣi̭ṣṭhā gahvare॒ṣṭho-'graṃ-va~co॒ apā̭vadhī-ntve॒ṣaṃ-va~co॒ apā̭vadhī॒g॒ svāhā᳚ || 21 ||

( tvayi̭-catvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 11)

vi॒ttāya̭nī me-'si ti॒ktāya̭nī me॒-'syava̭tānmā nāthi॒tamava̭tānmā vyathi॒taṃ-vi~॒dera॒gnirnabho॒ nāmāgnḙ aṅgiro॒ yo᳚-'syā-mpṛ̭thi॒vyāmasyāyṷṣā॒ nāmnehi॒ yatte-'nā̭dhṛṣṭa॒-nnāma̭ ya॒jñiya॒-ntena॒ tvā-''da॒dhe-'gnḙ aṅgiro॒ yo dvi॒tīya̭syā-ntṛ॒tīya̭syā-mpṛthi॒vyā-masyāyṷṣā॒ nāmnehi॒ yatte-'nā̭dhṛṣṭa॒-nnāma̭- [ ] 22

ya॒jñiya॒-ntena॒ tvā-''da̭dhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra̭syu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā-ndhru॒vā-'si̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbhasvendragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpātu॒ mano̭javāstvā pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒taḥ pā̭tu॒ pracḙtāstvā ru॒draiḥ pa॒ścā-tpā̭tu vi॒śvaka̭rmā tvā-''di॒tyairṷttara॒taḥ pā̭tu si॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāhā̭ si॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hī- [si॒gṃ॒hīḥ, a॒si॒ rā॒ya॒spo॒ṣa॒vani॒-ssvāhā̭] 23

ra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hīra̭syāditya॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vāndḙvaya॒te yaja̭mānāya॒ svāhā̭ bhū॒tebhya̭stvā vi॒śvāyṷrasi pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha dhruva॒kṣida̭sya॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhācyuta॒kṣida̭si॒ diva̭-ndṛgṃhā॒gne-rbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi || 24 ||

(nāma̭-suprajā॒vani॒-ssvāhā̭ si॒gṃ॒sīḥ; pañca̭trigṃśacca ) (a. 12)

yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyo॒ viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒videka॒ inma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || su॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va̭da deva॒śrutaṷ de॒veṣvā gho̭ṣethā॒mā no̭ vī॒ro jā̭yatā-ṅkarma॒ṇyo̭ yagṃ sarvḙ-'nu॒ jīvā̭ma॒ yo ba̭hū॒nāmasa̭dva॒śī || i॒daṃ-vi~ṣṇu॒-rvica̭krame tre॒dhā ni da̭dhe pa॒dam || samṷ̄ḍhamasya [samṷ̄ḍhamasya, pā॒gṃ॒su॒ra] 25

pāgṃsu॒ra irā̭vatī dhenu॒matī॒ hi bhū॒tagṃ sṷ̄yava॒sinī॒ mana̭ve yaśa॒sye᳚ | vya̭skabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇṷre॒te dā॒dhāra̭ pṛthi॒vīma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ || prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī ū॒rdhvaṃ-ya~॒jña-nna̭yata॒-mmā jī᳚hvarata॒matra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā di॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā ma॒ho vā̭ viṣṇavu॒ta vā॒-'ntari̭kṣā॒ddhastaṷ pṛṇasva ba॒hubhi̭-rvasa॒vyai̭rā pra ya̭ccha॒ [pra ya̭ccha, dakṣi̭ṇā॒dota] 26

dakṣi̭ṇā॒dota sa॒vyāt | viṣṇo॒rnukaṃ̭-vī~॒ryā̭ṇi॒ pra vo̭caṃ॒-yaḥ ~pārthi̭vāni vima॒me rajāgṃ̭si॒ yo aska̭bhāya॒dutta̭ragṃ sa॒dhasthaṃ̭-vi~cakramā॒ṇa stre॒dhorṷgā॒yo viṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama̭si॒ viṣṇo॒-śśñaptre᳚ stho॒ viṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚-rdhru॒vama̭si vaiṣṇa॒vama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā || 27 ||

( a॒sya॒-ya॒cchaikā॒nna ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭ ) (a. 13)

kṛ॒ṇu॒ṣva pājaḥ॒ prasi̭ti॒nna pṛ॒thvīṃ-yā~॒hi rāje॒vāma̭vā॒gṃ॒ ibhḙna | tṛ॒ṣvīmanu॒ prasi̭tiṃ-drūṇā॒no-'stā̭-'si॒ viddhya̭ ra॒kṣasa॒ stapi̭ṣṭhaiḥ || tava̭ bhra॒māsa̭ āśu॒yā pa̭nta॒tyanṷ spṛśa-dhṛṣa॒tā śośṷcānaḥ | tapūg̭ṣyagne ju॒hvā̭ pata॒ṅgānasa̭ndito॒ visṛ̭ja॒ viṣva̭gu॒lkāḥ || prati॒spaśo॒ visṛ̭ja॒-tūrṇi̭tamo॒ bhavā̭ pā॒yurvi॒śo a॒syā ada̭bdhaḥ | yo no̭ dū॒re a॒ghaśagṃ̭so॒ [a॒ghaśagṃ̭saḥ, yo antyagne॒] 28

yo antyagne॒ māki̭ṣṭe॒ vyathi॒rā da̭dharṣīt || uda̭gne tiṣṭha॒ pratyā ''ta̭nuṣva॒ nya̭mitrāgṃ̭ oṣatā-ttigmahete | yo no॒ arā̭tigṃ samidhāna ca॒kre nī॒cā ta-ndha̭kṣyata॒sa-nna śuṣka᳚m || ū॒rdhvo bha̭va॒ prati̭vi॒ddhyā-'ddhya॒smadā॒viṣkṛ̭ṇuṣva॒ daivyā᳚nyagne | ava̭sthi॒rā ta̭nuhi yātu॒jūnā᳚-ñjā॒mimajā̭miṃ॒ pramṛ̭ṇīhi॒ śatrūṋ || sa tḙ [sa te᳚, jā॒nā॒ti॒ su॒ma॒tiṃ] 29

jānāti suma॒tiṃ-ya~̭viṣṭha॒ya īva̭te॒ brahma̭ṇe gā॒tumaira̭t | viśvā᳚nyasmai su॒dinā̭ni rā॒yo dyu॒mnānya॒ryo viduro̭ a॒bhi dyau᳚t || seda̭gne astu su॒bhagaḥ̭ su॒dānu॒-ryastvā॒ nityḙna ha॒viṣā॒ya u॒kthaiḥ | piprī̭ṣati॒ sva āyṷṣi duro॒ṇe viśveda̭smai su॒dinā॒ sā-'sa̭di॒ṣṭiḥ || arcā̭mi te suma॒ti-ṅghoṣya॒rvākh-santḙ vā॒ vā tā̭ jaratā- [vā॒ vā tā̭ jaratām, i॒yaṅgīḥ] 30

mi॒yaṅgīḥ | svaśvā᳚stvā su॒rathā̭ marjayemā॒sme kṣa॒trāṇi̭ dhāraye॒ranu॒ dyūn || i॒ha tvā॒ bhūryā ca̭re॒ dupa॒tma-ndoṣā̭vasta-rdīdi॒vāgṃsa॒manu॒ dyūn | krīḍa̭ntastvā su॒mana̭sa-ssapemā॒bhi dyu॒mnā ta̭sthi॒vāgṃso॒ janā̭nām || yastvā॒-svaśvaḥ̭ suhira॒ṇyo a̭gna upa॒yāti॒ vasṷmatā॒ rathḙna | tasya̭ trā॒tā-bha̭vasi॒ tasya॒ sakhā॒ yasta̭ āti॒thyamā̭nu॒ṣag jujo̭ṣat || ma॒ho rṷjāmi - [ ] 31

ba॒ndhutā॒ vaco̭bhi॒stanmā̭ pi॒turgota̭mā॒da-nvi̭yāya | tvanno̭ a॒sya vaca̭sa-ścikiddhi॒ hota̭ryaviṣṭha sukrato॒ damṷ̄nāḥ || asva̭pnaja sta॒raṇa̭ya-ssu॒śevā॒ ata̭ndrāso-'vṛ॒kā aśra̭miṣṭhāḥ | te pā॒yavaḥ̭ sa॒ddhriya̭ñco ni॒ṣadyā-'gne॒ tava̭naḥ pāntvamūra || ye pā॒yavo̭ māmate॒ya-ntḙ agne॒ paśya̭nto a॒ndha-ndṷri॒tādara̭kṣann | ra॒rakṣa॒tān-thsu॒kṛto̭ vi॒śvavḙdā॒ diphsa̭nta॒ idri॒pavo॒ nā ha̭ [nā ha̭, de॒bhuḥ॒] 32

debhuḥ || tvayā̭ va॒yagṃ sa̭dha॒nya̭-stvotā॒-stava॒ praṇī᳚tyaśyāma॒ vājāṋ | u॒bhā śagṃsā̭ sūdaya satyatāte-'nuṣṭhu॒yā kṛ̭ṇuhyahrayāṇa || a॒yā tḙ agne sa॒midhā̭ vidhema॒ prati॒stomagṃ̭ śa॒syamā̭na-ṅgṛbhāya | dahā॒śaso̭ ra॒kṣasaḥ̭ pā॒hya̭smā-ndru॒ho ni॒do mi̭tramaho ava॒dyāt || ra॒kṣo॒haṇaṃ̭ ~vā॒jina॒māji̭gharmi mi॒tra-mprathi̭ṣṭha॒-mupa̭yāmi॒ śarma̭ | śiśā̭no a॒gniḥ kratṷbhi॒-ssami̭ddha॒ssano॒ divā॒ [divā᳚, sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ naktaṃ᳚] 33

sari॒ṣaḥ pā̭tu॒ nakta᳚m || vijyoti̭ṣā bṛha॒tā bhā᳚tya॒gni-rā॒vi-rviśvā̭ni kṛṇute mahi॒tvā | prādḙvī-rmā॒yā-ssa̭hate-du॒revā॒-śśiśī̭te॒ śṛṅge॒ rakṣa̭se vi॒nikṣe᳚ || u॒ta svā॒nāso̭ di॒viṣa̭ntva॒gne sti॒gmāyṷdhā॒ rakṣa̭se॒ hanta॒vā ṷ | madḙ cidasya॒ prarṷjanti॒ bhāmā॒ na va̭rante pari॒bādho॒ adḙvīḥ || 34 ||

(a॒ghaśagṃ̭saḥ॒-sa tḙ-jaratāgṃ-rujāmi-ha॒ -divai - ka̭catvārigṃśacca) (a. 14)

(āpa̭ unda॒, ntvākū᳚tyai॒, daivī̭, mi॒yante॒, vasvya̭sya॒gṃ॒ śunā̭ te॒, soma̭nta॒, udāyṷṣā॒, pra cya̭vasvā॒, 'gne rā̭ti॒thya, -ma॒gṃ॒śuragṃ̭ śu, rvi॒ttāya̭nī me-'si, yu॒ñcatḙ, kṛṇu॒ṣva pāja॒, ścatṷrdaśa |)

(āpo॒-vasvya̭si॒ yā tave॒-yaṅgī-ścatṷstrigṃśat |)

(āpa̭ unda॒n, tvadḙvīḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे क्रयः

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

आप॑ उन्दन्तु जी॒वसे॑ दीर्घायु॒त्वाय॒ वर्च॑स॒ ओष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी-र्देव॒श्रूरे॒तानि॒ प्र व॑पे स्व॒स्त्युत्त॑राण्यशी॒यापो॑ अ॒स्मा-न्मा॒तरः॑ शुन्धन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒पुवः॑ पुनन्तु॒ विश्व॑म॒स्म-त्प्र व॑हन्तु रि॒प्रमुदा᳚भ्य॒-श्शुचि॒रा पू॒त ए॑मि॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि त॒नुव॑-म्मे पाहि मही॒ना-म्पयो॑-ऽसि वर्चो॒धा अ॑सि॒ वर्चो॒- [वर्चः॑, मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑] 1

मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑ क॒नीनि॑का-ऽसि चक्षु॒ष्पा अ॑सि॒ चक्षु॑र्मे पाहि चि॒त्पति॑स्त्वा पुनातु वा॒क्पति॑स्त्वा पुनातु दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒स्तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्रे॑ण॒ यस्मै॒ क-म्पु॒ने तच्छ॑केय॒मा वो॑ देवास ईमहे॒ सत्य॑धर्माणो अद्ध्व॒रे यद्वो॑ देवास आगु॒रे यज्ञि॑यासो॒ हवा॑मह॒ इन्द्रा᳚ग्नी॒ द्यावा॑पृथिवी॒ आप॑ ओषधी॒ स्त्व-न्दी॒क्षाणा॒-मधि॑पतिरसी॒ह मा॒ सन्त॑-म्पाहि ॥ 2 ॥

(वर्च॑ - ओषधी- र॒ष्टौ च॑ ) (अ. 1)

आकू᳚त्यै प्र॒युजे॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒ ऽग्नये॒ स्वाहा॑ दी॒क्षायै॒ तप॑से॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णे᳚-ऽग्नये॒ स्वाहा-ऽऽपो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुवो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-म्बृह॒स्पति॑र्नो ह॒विषा॑ वृधातु॒ स्वाहा॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वृणीत स॒ख्यं-विँश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्यसि द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाह॑र्ख्सा॒मयो॒-श्शिल्पे᳚ स्थ॒स्ते वा॒मा र॑भे॒ ते मा॑- [ते मा᳚, पा॒त॒मा-ऽस्य] 3

पात॒मा-ऽस्य य॒ज्ञस्यो॒दृच॑ इ॒मा-न्धिय॒ग्ं॒ शिक्ष॑माणस्य देव॒ क्रतु॒-न्दक्षं॑-वँरुण॒ सग्ं शि॑शाधि॒ यया-ऽति॒ विश्वा॑ दुरि॒ता तरे॑म सु॒तर्मा॑ण॒मधि॒ नावग्ं॑ रुहे॒मोर्ग॑स्याङ्गिर॒स्यूर्ण॑म्रदा॒ ऊर्ज॑-म्मे यच्छ पा॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒-र्विष्णो॒-श्शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे यच्छ॒ नक्ष॑त्राणा-म्मा-ऽतीका॒शा-त्पा॒हीन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि॒- [योनि॑रसि, मा मा॑ हिग्ंसीः] 4

मा मा॑ हिग्ंसीः कृ॒ष्यै त्वा॑ सुस॒स्यायै॑ सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य-स्सूप॒स्था दे॒वो वन॒स्पति॑रू॒र्ध्वो मा॑ पा॒ह्योदृच॒-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञ-म्मन॑सा॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहो॒रो-र॒न्तरि॑क्षा॒-थ्स्वाहा॑ य॒ज्ञं-वाँता॒दा र॑भे ॥ 5 ॥

( मा॒ - योनि॑रसि - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 2)

दैवी॒-न्धिय॑-म्मनामहे सुमृडी॒का-म॒भिष्ट॑ये वर्चो॒धां-यँ॒ज्ञवा॑हसग्ं सुपा॒रा नो॑ अस॒-द्वशे᳚ । ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युजः॑ सु॒दक्षा॒ दक्ष॑पितार॒स्ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒-स्स्वाहा-ऽग्ने॒ त्वग्ं सु जा॑गृहि व॒यग्ं सु म॑न्दिषीमहि गोपा॒य नः॑ स्व॒स्तये᳚ प्र॒बुधे॑ नः॒ पुन॑र्ददः । त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॑सि दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वा । त्वं- [त्वम्, य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ।] 6

य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ॥ विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मामा-ऽव॑वृत्र-न्पू॒षा स॒न्या सोमो॒ राध॑सा दे॒व-स्स॑वि॒ता वसो᳚र्वसु॒दावा॒ रास्वेय॑-थ्सो॒मा ऽऽभूयो॑ भर॒ मा पृ॒ण-न्पू॒र्त्या वि रा॑धि॒ मा-ऽहमायु॑षा च॒न्द्रम॑सि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ वस्त्र॑मसि॒ मम॒ भोगा॑य भवो॒स्रा-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒- [भोगा॑य भव, छागो॑-ऽसि॒ मम॒] 7

छागो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव मे॒षो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव वा॒यवे᳚ त्वा॒ वरु॑णाय त्वा॒ निर्-ऋ॑त्यै त्वा रु॒द्राय॑ त्वा॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्-ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्तं-वोँ॒ मा-ऽव॑ क्रमिष॒मच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑-म्पृथि॒व्या अनु॑ गेष-म्भ॒द्राद॒भि श्रेयः॒ प्रेहि॒ बृह॒स्पतिः॑ पुरए॒ता ते॑ अ॒स्त्वथे॒मव॑ स्य॒ वर॒ आ पृ॑थि॒व्या आ॒रे शत्रू᳚न् कृणुहि॒ सर्व॑वीर॒ एदम॑गन्म देव॒यज॑न-म्पृथि॒व्या विश्वे॑ दे॒वा यदजु॑षन्त॒ पूर्व॑ ऋख्सा॒माभ्यां॒-यँजु॑षा स॒न्तर॑न्तो रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ 8 ॥

( आ त्वग्ं-हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव-स्य॒-पञ्च॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 3)

इ॒य-न्ते॑ शुक्र त॒नूरि॒दं-वँर्च॒स्तया॒ स-म्भ॑व॒ भ्राज॑-ङ्गच्छ॒ जूर॑सि धृ॒ता मन॑सा॒ जुष्टा॒ विष्ण॑वे॒ तस्या᳚स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे वा॒चो य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑ शु॒क्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वग्ं ह॒वि-स्सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रा -ऽरु॑हम॒ग्ने र॒क्ष्णः क॒नीनि॑कां॒-यँदेत॑शेभि॒रीय॑से॒ भ्राज॑मानो विप॒श्चिता॒ चिद॑सि म॒ना-ऽसि॒ धीर॑सि॒ दक्षि॑णा- [दक्षि॑णा, अ॒सि॒ य॒ज्ञिया॑-ऽसि] 9

-ऽसि य॒ज्ञिया॑-ऽसि क्ष॒त्रिया॒ ऽस्यदि॑ति-रस्युभ॒यत॑॑श्शीर्ष्णी॒ सा न॒-स्सुप्रा॑ची॒ सुप्र॑तीची॒ स-म्भ॑व मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑द्ध्नातु पू॒षा-ऽद्ध्व॑नः पा॒त्विन्द्रा॒या-द्ध्य॑क्षा॒यानु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒ता-ऽनु॒ भ्राता॒ सग॒र्भ्यो-ऽनु॒ सखा॒ सयू᳚थ्य॒-स्सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीन्द्रा॑य॒ सोमग्ं॑ रु॒द्रस्त्वा ऽऽव॑र्तयतु मि॒त्रस्य॑ प॒था स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑ स॒ह र॒य्या ॥ 10 ॥

( दक्षि॑णा॒-सोम॑सखा॒, पञ्च॑ च ) (अ. 4)

वस्व्य॑सि रु॒द्रा-ऽस्यदि॑ति-रस्यादि॒त्या-ऽसि॑ शु॒क्रा-ऽसि॑ च॒न्द्रा-ऽसि॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा सु॒म्ने र॑ण्वतु रु॒द्रो वसु॑भि॒रा चि॑केतु पृथि॒व्यास्त्वा॑ मू॒र्धन्ना जि॑घर्मि देव॒यज॑न॒ इडा॑याः प॒दे घृ॒तव॑ति॒ स्वाहा॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा [ग्री॒वाः, अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे] 11

अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे राय॒स्त्वे राय॒स्तोते॒ राय॒-स्स-न्दे॑वि दे॒व्योर्वश्या॑ पश्यस्व॒ त्वष्टी॑मती ते सपेय सु॒रेता॒ रेतो॒ दधा॑ना वी॒रं-विँ॑देय॒ तव॑ स॒न्दृशि॒ मा-ऽहग्ंरा॒यस्पोषे॑ण॒ वि यो॑षम् ॥ 12 ॥

( अ॒स्य॒ ग्री॒वा-एका॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 5)

अ॒ग्ं॒शुना॑ ते अ॒ग्ं॒शुः पृ॑च्यता॒-म्परु॑षा॒ परु॑-र्ग॒न्धस्ते॒ काम॑मवतु॒ मदा॑य॒ रसो॒ अच्यु॑तो॒ ऽमात्यो॑-ऽसि शु॒क्रस्ते॒ ग्रहो॒-ऽभि त्य-न्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑मू॒ण्योः᳚ क॒विक्र॑तु॒मर्चा॑मि स॒त्यस॑वसग्ं रत्न॒धाम॒भि प्रि॒य-म्म॒तिमू॒र्ध्वा यस्या॒मति॒र्भा अदि॑द्युत॒-थ्सवी॑मनि॒ हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सु॒क्रतुः॑ कृ॒पा सुवः॑ । प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्रा॒णाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा प्र॒जास्त्वमनु॒ प्राणि॑हि प्र॒जास्त्वामनु॒ प्राण॑न्तु ॥ 13 ॥

(अनु॑-स॒प्त च॑) (अ. 6)

सोम॑-न्ते क्रीणा॒म्यूर्ज॑स्वन्त॒-म्पय॑स्वन्तं-वीँ॒र्या॑वन्तमभि-माति॒षाहग्ं॑ शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणामि च॒न्द्र-ञ्च॒न्द्रेणा॒मृत॑म॒मृते॑न स॒म्यत्ते॒ गोर॒स्मे च॒न्द्राणि॒ तप॑सस्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒-र्वर्ण॒स्तस्या᳚स्ते सहस्रपो॒ष-म्पुष्य॑न्त्याश्चर॒मेण॑ प॒शुना᳚ क्रीणाम्य॒स्मे ते॒ बन्धु॒र्मयि॑ ते॒ रायः॑ श्रयन्ताम॒स्मे ज्योतिः॑ सोमविक्र॒यिणि॒ तमो॑ मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रधा॒ इन्द्र॑स्यो॒रु मा वि॑श॒ दक्षि॑ण-मु॒शन्नु॒शन्तग्ग्॑ स्यो॒न-स्स्यो॒नग्ग् स्वान॒ भ्राजाङ्घा॑रे॒ बम्भा॑रे॒ हस्त॒ सुह॑स्त॒ कृशा॑नवे॒ते वः॑ सोम॒ क्रय॑णा॒स्ता-न्र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभन्न् ॥ 14 ॥

(उ॒रुं-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

उदायु॑षा स्वा॒युषोदोष॑धीना॒ग्ं॒ रसे॒नो-त्प॒र्जन्य॑स्य॒ शुष्मे॒णोद॑स्थाम॒मृता॒ग्ं॒ अनु॑ । उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॒ह्यदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒दास्त॑भ्ना॒-द्द्यामृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒ममि॑मीत वरि॒माण॑-म्पृथि॒व्या आ-ऽसी॑द॒-द्विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्रा-ड्विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॒ वने॑षु॒ व्य॑न्तरि॑क्ष-न्ततान॒ वाज॒मर्व॑थ्सु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑ हृ॒थ्सु- [ ] ॥ 15 ॥

क्रतुं॒-वँरु॑णो वि॒क्ष्व॑ग्नि-न्दि॒वि सूर्य॑मदधा॒-थ्सोम॒मद्रा॒वुदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ उस्रा॒वेत॑-न्धूर्षाहावन॒श्रू अवी॑रहणौ ब्रह्म॒चोद॑नौ॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑नमसि॒ प्रत्य॑स्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 16 ॥

( हृ॒थ्सु-पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 8)

प्र च्य॑वस्व भुवस्पते॒ विश्वा᳚न्य॒भि धामा॑नि॒ मा त्वा॑ परिप॒री वि॑द॒न्मा त्वा॑ परिप॒न्थिनो॑ विद॒न्मा त्वा॒ वृका॑ अघा॒यवो॒ मा ग॑न्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सु॒रा द॑घच्छ्ये॒नो भू॒त्वा परा॑ पत॒ यज॑मानस्य नो गृ॒हे दे॒वै-स्सग्ग्॑स्कृ॒तं-यँज॑मानस्य स्व॒स्त्यय॑न्य॒स्यपि॒ पन्था॑मगस्महि स्वस्ति॒गा-म॑ने॒हसं॒-येँन॒ विश्वाः॒ परि॒ द्विषो॑ वृ॒णक्ति॑ वि॒न्दते॒ वसु॒ नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑से म॒हो दे॒वाय॒ तदृ॒तग्ं स॑पर्यत दूरे॒दृशे॑ दे॒वजा॑ताय के॒तवे॑ दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य शग्ंसत॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑न-म॒स्युन्मु॑क्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 17 ॥

( मि॒त्रस्य॒-त्रयो॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 9)

अ॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा-ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒-ऽग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्न्ने॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञ-ङ्ग॑य॒स्फानः॑ प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरो-ऽवी॑रहा॒ प्रच॑रा सोम॒ दुर्या॒नदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ- [सद॒ आ, सी॒द॒ वरु॑णो-ऽसि] ॥ 18 ॥

सी॑द॒ वरु॑णो-ऽसि धृ॒तव्र॑तो वारु॒णम॑सि शं॒योँ-र्दे॒वानाग्ं॑ स॒ख्यान्मा दे॒वाना॑-म॒पस॑-श्छिथ्स्म॒ह्याप॑तये त्वा गृह्णामि॒ परि॑पतये त्वा गृह्णामि॒ तनू॒नप्त्रे᳚ त्वा गृह्णामि शाक्व॒राय॑ त्वा गृह्णामि॒ शक्म॒न्नोजि॑ष्ठाय त्वा गृह्णा॒म्य-ना॑धृष्टमस्य-नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒मोजो॑- ऽभिषस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒-ऽन्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मनु॒ तप॒स्तप॑स्पति॒रञ्ज॑सा स॒त्यमुप॑ गेषग्ं सुवि॒ते मा॑ धाः ॥ 19 ॥

( आ-मै-क॑-ञ्च ) (अ. 10)

अ॒ग्ं॒शुरग्ं॑शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽप्या॑यता॒-मिन्द्रा॑यैकधन॒विद॒ आ तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वा-ऽऽप्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धया᳚ स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒येष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॑य॒र्तमृ॑तवा॒दिभ्यो॒ नमो॑ दि॒वे नमः॑ पृथि॒व्या अग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूरे॒षा सा त्वयि॒ [त्वयि॑, या तव॑] ॥ 20 ॥

या तव॑ त॒नूरि॒यग्ं सा मयि॑ स॒ह नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूस्तया॑ नः पाहि॒ तस्या᳚स्ते॒ स्वाहा॒ या ते॑ अग्ने-ऽयाश॒या र॑जाश॒या ह॑राश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठो-ऽग्रं-वँचो॒ अपा॑वधी-न्त्वे॒षं-वँचो॒ अपा॑वधी॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 21 ॥

( त्वयि॑-चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 11)

वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तमव॑तान्मा व्यथि॒तं-विँ॒देर॒ग्निर्नभो॒ नामाग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो᳚-ऽस्या-म्पृ॑थि॒व्यामस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑ य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॒धे-ऽग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो द्वि॒तीय॑स्या-न्तृ॒तीय॑स्या-म्पृथि॒व्या-मस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑- [ ] 22

य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॑स्यु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता-न्ध्रु॒वा-ऽसि॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भस्वेन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पातु॒ मनो॑जवास्त्वा पि॒तृभि॑-र्दक्षिण॒तः पा॑तु॒ प्रचे॑तास्त्वा रु॒द्रैः प॒श्चा-त्पा॑तु वि॒श्वक॑र्मा त्वा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तः पा॑तु सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒ही- [सि॒ग्ं॒हीः, अ॒सि॒ रा॒य॒स्पो॒ष॒वनि॒-स्स्वाहा॑] 23

र॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वान्दे॑वय॒ते यज॑मानाय॒ स्वाहा॑ भू॒तेभ्य॑स्त्वा वि॒श्वायु॑रसि पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ध्रुव॒क्षिद॑स्य॒न्तरि॑क्ष-न्दृग्ंहाच्युत॒क्षिद॑सि॒ दिव॑-न्दृग्ंहा॒ग्ने-र्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ॥ 24 ॥

(नाम॑-सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒सीः; पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 12)

यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चितः॑ । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥ सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॑द देव॒श्रुतौ॑ दे॒वेष्वा घो॑षेथा॒मा नो॑ वी॒रो जा॑यता-ङ्कर्म॒ण्यो॑ यग्ं सर्वे॑-ऽनु॒ जीवा॑म॒ यो ब॑हू॒नामस॑द्व॒शी ॥ इ॒दं-विँष्णु॒-र्विच॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् ॥ समू॑ढमस्य [समू॑ढमस्य, पा॒ग्ं॒सु॒र] 25

पाग्ंसु॒र इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तग्ं सू॑यव॒सिनी॒ मन॑वे यश॒स्ये᳚ । व्य॑स्कभ्ना॒-द्रोद॑सी॒ विष्णु॑रे॒ते दा॒धार॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखैः᳚ ॥ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती ऊ॒र्ध्वं-यँ॒ज्ञ-न्न॑यत॒-म्मा जी᳚ह्वरत॒मत्र॑ रमेथां॒-वँर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या म॒हो वा॑ विष्णवु॒त वा॒-ऽन्तरि॑क्षा॒द्धस्तौ॑ पृणस्व ब॒हुभि॑-र्वस॒व्यै॑रा प्र य॑च्छ॒ [प्र य॑च्छ, दक्षि॑णा॒दोत] 26

दक्षि॑णा॒दोत स॒व्यात् । विष्णो॒र्नुकं॑-वीँ॒र्या॑णि॒ प्र वो॑चं॒-यः ँपार्थि॑वानि विम॒मे रजाग्ं॑सि॒ यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रग्ं स॒धस्थं॑-विँचक्रमा॒ण स्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॑सि॒ विष्णो॒-श्श्ञप्त्रे᳚ स्थो॒ विष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚-र्ध्रु॒वम॑सि वैष्ण॒वम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा ॥ 27 ॥

( अ॒स्य॒-य॒च्छैका॒न्न च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 13)

कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑ति॒न्न पृ॒थ्वीं-याँ॒हि राजे॒वाम॑वा॒ग्ं॒ इभे॑न । तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं-द्रूणा॒नो-ऽस्ता॑-ऽसि॒ विद्ध्य॑ र॒क्षस॒ स्तपि॑ष्ठैः ॥ तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑न्त॒त्यनु॑ स्पृश-धृष॒ता शोशु॑चानः । तपूग्॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पत॒ङ्गानस॑न्दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥ प्रति॒स्पशो॒ विसृ॑ज॒-तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः । यो नो॑ दू॒रे अ॒घशग्ं॑सो॒ [अ॒घशग्ं॑सः, यो अन्त्यग्ने॒] 28

यो अन्त्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्षीत् ॥ उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या ऽऽत॑नुष्व॒ न्य॑मित्राग्ं॑ ओषता-त्तिग्महेते । यो नो॒ अरा॑तिग्ं समिधान च॒क्रे नी॒चा त-न्ध॑क्ष्यत॒स-न्न शुष्क᳚म् ॥ ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑वि॒द्ध्या-ऽद्ध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या᳚न्यग्ने । अव॑स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूना᳚-ञ्जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रून्॑ ॥ स ते॑ [स ते᳚, जा॒ना॒ति॒ सु॒म॒तिं] 29

जानाति सुम॒तिं-यँ॑विष्ठ॒य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् । विश्वा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो विदुरो॑ अ॒भि द्यौ᳚त् ॥ सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भगः॑ सु॒दानु॒-र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒य उ॒क्थैः । पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒ सा-ऽस॑दि॒ष्टिः ॥ अर्चा॑मि ते सुम॒ति-ङ्घोष्य॒र्वाख्-सन्ते॑ वा॒ वा ता॑ जरता- [वा॒ वा ता॑ जरताम्, इ॒यङ्गीः] 30

मि॒यङ्गीः । स्वश्वा᳚स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जयेमा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒रनु॒ द्यून् ॥ इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒ दुप॒त्म-न्दोषा॑वस्त-र्दीदि॒वाग्ंस॒मनु॒ द्यून् । क्रीड॑न्तस्त्वा सु॒मन॑स-स्सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वाग्ंसो॒ जना॑नाम् ॥ यस्त्वा॒-स्वश्वः॑ सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न । तस्य॑ त्रा॒ता-भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्यमा॑नु॒षग् जुजो॑षत् ॥ म॒हो रु॑जामि - [ ] 31

ब॒न्धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒द-न्वि॑याय । त्वन्नो॑ अ॒स्य वच॑स-श्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥ अस्व॑प्नज स्त॒रण॑य-स्सु॒शेवा॒ अत॑न्द्रासो-ऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः । ते पा॒यवः॑ स॒द्ध्रिय॑ञ्चो नि॒षद्या-ऽग्ने॒ तव॑नः पान्त्वमूर ॥ ये पा॒यवो॑ मामते॒य-न्ते॑ अग्ने॒ पश्य॑न्तो अ॒न्ध-न्दु॑रि॒तादर॑क्षन्न् । र॒रक्ष॒तान्-थ्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिफ्स॑न्त॒ इद्रि॒पवो॒ ना ह॑ [ना ह॑, दे॒भुः॒] 32

देभुः ॥ त्वया॑ व॒यग्ं स॑ध॒न्य॑-स्त्वोता॒-स्तव॒ प्रणी᳚त्यश्याम॒ वाजान्॑ । उ॒भा शग्ंसा॑ सूदय सत्यताते-ऽनुष्ठु॒या कृ॑णुह्यह्रयाण ॥ अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒स्तोमग्ं॑ श॒स्यमा॑न-ङ्गृभाय । दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य॑स्मा-न्द्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् ॥ र॒क्षो॒हणं॑ ँवा॒जिन॒माजि॑घर्मि मि॒त्र-म्प्रथि॑ष्ठ॒-मुप॑यामि॒ शर्म॑ । शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भि॒-स्समि॑द्ध॒स्सनो॒ दिवा॒ [दिवा᳚, सरि॒षः पा॑तु॒ नक्तं᳚] 33

सरि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ विज्योति॑षा बृह॒ता भा᳚त्य॒ग्नि-रा॒वि-र्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा । प्रादे॑वी-र्मा॒या-स्स॑हते-दु॒रेवा॒-श्शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्ष॑से वि॒निक्षे᳚ ॥ उ॒त स्वा॒नासो॑ दि॒विष॑न्त्व॒ग्ने स्ति॒ग्मायु॑धा॒ रक्ष॑से॒ हन्त॒वा उ॑ । मदे॑ चिदस्य॒ प्ररु॑जन्ति॒ भामा॒ न व॑रन्ते परि॒बाधो॒ अदे॑वीः ॥ 34 ॥

(अ॒घशग्ं॑सः॒-स ते॑-जरताग्ं-रुजामि-ह॒ -दिवै - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 14)

(आप॑ उन्द॒, न्त्वाकू᳚त्यै॒, दैवी॑, मि॒यन्ते॒, वस्व्य॑स्य॒ग्ं॒ शुना॑ ते॒, सोम॑न्त॒, उदायु॑षा॒, प्र च्य॑वस्वा॒, ऽग्ने रा॑ति॒थ्य, -म॒ग्ं॒शुरग्ं॑ शु, र्वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि, यु॒ञ्चते॑, कृणु॒ष्व पाज॒, श्चतु॑र्दश ।)

(आपो॒-वस्व्य॑सि॒ या तवे॒-यङ्गी-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत् ।)

(आप॑ उन्द॒न्, त्वदे॑वीः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥