1.1 - Agnyadheyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahma Sandhattam — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯବ୍ରାହ୍ମଣଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଇଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଊର୍ଜ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ର॒ଯିଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପୁଷ୍ଟି॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ର॒ଜାଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ॒ଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତାନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ସ୍ତୁ॒ତୋ॑-ଽସି॒ ଜନ॑ଧାଃ । ଦେ॒ଵାସ୍ତ୍ଵା॑ ଶୁକ୍ର॒ପାଃ ପ୍ରଣ॑ଯନ୍ତୁ ॥ 1 ॥

ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॑ଜ॒ନଯ॒-ନ୍ପରୀ॑ହି । ଶୁ॒କ୍ର-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରଶୋ॑ଚିଷା ॥ ସ୍ତୁ॒ତୋ॑-ଽସି॒ ଜନ॑ଧାଃ । ଦେ॒ଵାସ୍ତ୍ଵା॑ ମନ୍ଥି॒ପାଃ ପ୍ରଣ॑ଯନ୍ତୁ ॥ ସୁ॒ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॑ଜ॒ନଯ॒-ନ୍ପରୀ॑ହି । ମ॒ନ୍ଥୀ ମ॒ନ୍ଥିଶୋ॑ଚିଷା ॥ସ॒ଜ॒ଙ୍ଗ୍ମା॒ନୌ ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ଽଽଯୁଃ॑ । ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତ-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଅ॒ପା॒ନଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତ-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ 2 ॥

ଵ୍ଯା॒ନଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତ-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॒-ସ୍ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ମନ॒-ସ୍ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଵାଚ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ଆଯୁଃ॑ ସ୍ଥ॒ ଆଯୁ॑ର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ॑-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ॑-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣ-ସ୍ସ୍ଥଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମେ॑ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ଧତ୍ତମ୍ ॥ 3 ॥

ପ୍ରା॒ଣଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞପ॑ତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁଃ॑ ସ୍ଥ॒ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞପ॑ତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ତୌ ଦେ॑ଵୌ ଶୁକ୍ରାମନ୍ଥିନୌ ।କ॒ଲ୍ପଯ॑ତ॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶଃ॑ । କ॒ଲ୍ପଯ॑ତ॒-ମ୍ମାନୁ॑ଷୀଃ ॥ 4 ॥

ଇଷ॒-ମୂର୍ଜ॑ମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ପ॒ଶୁଷୁ॑ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯି॑ ଚ॒ ଯଜ॑ମାନେ ଚ ॥ ନିର॑ସ୍ତ॒-ଶ୍ଶଣ୍ଡଃ॑ । ନିର॑ସ୍ତୋ॒ ମର୍କଃ॑ ॥ ଅପ॑ନୁତ୍ତୌ॒ ଶଣ୍ଡା॒ମର୍କୌ॑ ସ॒ହାମୁନା᳚ ॥ ଶୁ॒କ୍ରସ୍ଯ॑ ସ॒ମିଦ॑ସି । ମ॒ନ୍ଥିନଃ॑ ସ॒ମିଦ॑ସି ॥ ସ ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ସ୍ସଙ୍କୃ॑ତି-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା । ସ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ସ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ଶ୍ଚିକି॒ତ୍ଵାନ୍ । ତସ୍ମା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ସୁ॒ତମାଜୁ॑ହୋମି ॥ 5 ॥

(ନ॒ଯ॒ - ନ୍ତ୍ଵ॒ପା॒ନଗ୍ଂ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତଂ॒ ତ-ମ୍ମେ॑ ଜିନ୍ଵତଂ - ପ୍ରା॒ଣଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ଧତ୍ତଂ॒ - ମାନୁ॑ଷୀ--ର୍ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 1)

ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ତତ୍ । ଇଷ॒ମୂର୍ଜଗ୍ଂ॑ ର॒ଯି-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତାମ୍ । ପ॒ଶୁ-ନ୍ତାନ୍ । ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତତ୍ । ପ୍ରା॒ଣମ॑ପା॒ନଂ-ଵ୍ଯାଁ॒ନ-ନ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର॒-ମ୍ମନ॒ସ୍ତତ୍ । ଵାଚ॒-ନ୍ତାମ୍ । ଇ॒ଷାଦି॒ପଞ୍ଚ॑କେ॒ ଵାଚ॒-ନ୍ତା-ମ୍ମେ᳚ । ପ॒ଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒-ନ୍ତାନ୍ମେ᳚ । ପ୍ରା॒ଣାଦି॒ତ୍ରିତ॑ଯେ॒ ତ-ମ୍ମେ᳚ । ଅ॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ତନ୍ମେ᳚ । )

କୃତ୍ତି॑କା-ସ୍ଵ॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧୀତ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତି॑କାଃ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଯାମା॒ଧାଯ॑ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସୀ ଭ॑ଵତି ॥ ମୁଖଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣାମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତି॑କାଃ । ଯଃ କୃତ୍ତି॑କା-ସ୍ଵ॒ଗ୍ନି-ମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ ॥ 6 ॥

ଅ॒ଗ୍ନି॒-ନ॒କ୍ଷ॒ତ୍ରମିତ୍ଯ-ପ॑ଚାଯନ୍ତି । ଗୃ॒ହାନଃଅ॒ ଦାହୁ॑କୋ ଭଵତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୀ ରୋହି॒ଣ୍ଯା-ମ॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ରୋ॑ହି॒ଣ୍ଯା-ମାଦ॑ଧତ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେ ସର୍ଵା॒-ନ୍ରୋହା॑ନରୋହନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୋ॑ହି॒ଣ୍ଯୈ ରୋ॑ହିଣି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯୋ ରୋ॑ହି॒ଣ୍ଯା-ମ॒ଗ୍ନିମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ଋ॒ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॒ଵ । ସର୍ଵା॒-ନ୍ରୋହା᳚ନ୍-ରୋହତି ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ଭ॒ଦ୍ରା-ସ୍ସନ୍ତୋ॒-ଽଗ୍ନି-ମାଧି॑ଥ୍ସନ୍ତ ॥ 7 ॥

ତେଷା॒ମନା॑ହିତୋ॒ ଽଗ୍ନିରାସୀ᳚ତ୍ । ଅଥୈ᳚ଭ୍ଯୋ ଵା॒ମଂ-ଵଁସ୍ଵପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତେ ପୁନ॑ର୍ଵସ୍ଵୋ॒ରାଦ॑ଧତ । ତତୋ॒ ଵୈ ତାନ୍ ଵା॒ମଂ-ଵଁସୂ॒ପାଵ॑ର୍ତତ । ଯଃ ପୁ॒ରା ଭ॒ଦ୍ର-ସ୍ସମ୍ପାପୀ॑ଯା॒-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପୁନ॑ର୍ଵସ୍ଵୋ-ର॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧୀତ । ପୁନ॑ରେ॒ଵୈନଂ॑-ଵାଁ॒ମଂ-ଵଁସୂ॒ପାଵ॑ର୍ତତେ । ଭ॒ଦ୍ରୋ ଭ॑ଵତି ॥ ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଦାନ॑କାମା ମେ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସ୍ଯୁ॒ରିତି॑ । ସ ପୂର୍ଵ॑ଯୋଃ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନ୍ଯୋ-ର॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧୀତ ॥ 8 ॥

ଅ॒ର୍ଯ॒ମ୍ଣୋ ଵା ଏ॒ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମ୍ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ । ଅ॒ର୍ଯ॒ମେତି॒ ତମା॑ହୁ॒ର୍ଯୋ ଦଦା॑ତି । ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି ॥ ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ଭ॒ଗୀ ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ଉତ୍ତ॑ରଯୋଃ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନ୍ଯୋ-ର॒ଗ୍ନିମାଦ॑ଧୀତ । ଭଗ॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମ୍ । ଯଦୁତ୍ତ॑ରେ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ । ଭ॒ଗ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥ କା॒ଲ॒କ॒ଞ୍ଜା ଵୈ ନାମାସୁ॑ରା ଆସନ୍ନ୍ ॥ 9 ॥

ତେ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗାଯ॑ ଲୋ॒କାଯା॒ଗ୍ନି-ମ॑ଚିନ୍ଵତ । ପୁରୁ॑ଷ॒ ଇଷ୍ଟ॑କା॒-ମୁପା॑ଦଧା॒ତ୍-ପୁରୁ॑ଷ॒ ଇଷ୍ଟ॑କାମ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ରୁଵା॑ଣ॒ ଇଷ୍ଟ॑କା॒ମୁପା॑ଧତ୍ତ । ଏ॒ଷା ମେ॑ ଚି॒ତ୍ରା ନାମେତି॑ । ତେ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମାପ୍ରାରୋ॑ହନ୍ନ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଇଷ୍ଟ॑କା॒ମାଵୃ॑ହତ୍ । ତେ-ଽଵା॑କୀର୍ଯନ୍ତ । ଯେ॑-ଽଵାକୀ᳚ର୍ଯନ୍ତ । ତ ଊର୍ଣା॒ଵଭ॑ଯୋ-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଦ୍ଵାଵୁଦ॑ପତତାମ୍ ॥ 10 ॥

ତୌ ଦି॒ଵ୍ଯୌ ଶ୍ଵାନା॑ଵଭଵତାମ୍ । ଯୋ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଵା॒-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଚି॒ତ୍ରାଯା॑-ମ॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧୀତ । ଅ॒ଵ॒କୀର୍ଯୈ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାନ୍ । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ମା॒ତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଵ॒ସନ୍ତା᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ᳚ ଽଗ୍ନିମାଦ॑ଧୀତ । ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ଯ॒ର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନ॑-ମୃ॒ତାଵା॒ଧାଯ॑ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସୀ ଭ॑ଵତି । ମୁଖଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦୃ॑ତୂ॒ନାମ୍ ॥ 11 ॥

ଯ-ଦ୍ଵ॑ସ॒ନ୍ତଃ । ଯୋ ଵ॒ସନ୍ତା॒-ଽଗ୍ନିମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଅଥୋ॒ ଯୋନି॑ମନ୍ତମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରଜା॑ତ॒ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମେ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯ॑ ଆଦ॑ଧୀତ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମୋ ଵୈ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃ॒ତାଵା॒ଧାଯ॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯା॒ଵୀ ଭ॑ଵତି । ଶ॒ରଦି॒ ଵୈଶ୍ଯ॒ ଆଦ॑ଧୀତ । ଶ॒ରଦ୍ଵୈ ଵୈଶ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ର୍ତୁଃ ॥ 12 ॥

ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃ॒ତାଵା॒ଧାଯ॑ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି ॥ ନ ପୂର୍ଵ॑ଯୋଃ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନ୍ଯୋ-ର॒ଗ୍ନିମାଦ॑ଧୀତ । ଏ॒ଷା ଵୈ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଯା॑ ରାତ୍ରିଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ । ପୃ॒ଷ୍ଟି॒ତ ଏ॒ଵ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯା॒-ଗ୍ନିମା॒ଧାଯ॑ । ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଭଵତି । ଉତ୍ତ॑ରଯୋ॒ରାଦ॑ଧୀତ । ଏ॒ଷା ଵୈ ପ୍ର॑ଥ॒ମା ରାତ୍ରିଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ । ଯଦୁତ୍ତ॑ରେ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯା॒-ଗ୍ନିମା॒ଧାଯ॑ । ଵସୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଯ॒ଦୈଵୈନଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞ ଉ॑ପ॒ନମେ᳚ତ୍ । ଅଥାଦ॑ଧୀତ । ସୈଵାସ୍ଯର୍ଧିଃ॑ ॥ 13 ॥

(ଖଲ୍ଵା॑ - ଧିଥ୍ସନ୍ତ॒ - ଫଲ୍ଗୁ॑ନ୍ଯୋର॒ଗ୍ନିମାଦ॑ଧୀତା - ସନ୍ - ନପତତା - ମତୂ॒ନାଂ - ଁଵୈଶ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ର୍ତୁ - ରୁତ୍ତ॑ରେ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ॒ ଷଟ୍ ଚ॑) (ଅ. 2)

ଉଦ୍ଧ॑ନ୍ତି । ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପ॑ ହନ୍ତି ॥ ଅ॒ପୋ-ଽଵୋ᳚କ୍ଷତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସିକ॑ତା॒ ନିଵ॑ପତି । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑-ରୁନ୍ଧେ ॥ ଊଷା॒-ନ୍ନିଵ॑ପତି । ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ର॒ଜନ॑ନମ୍ । ଯଦୂଷାଃ᳚ ॥ 14 ॥

ପୁଷ୍ଟ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜନ॑ନେ॒ ଽଗ୍ନିମାଧ॑ତ୍ତେ । ଅଥୋ॑ ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନ॑ ଏ॒ଵ । ସ॒-ଞ୍ଜ୍ଞାନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ତ-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ଯଦୂଷାଃ᳚ ॥ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ହାସ୍ତା᳚ମ୍ । ତେ ଵି॑ଯ॒ତୀ ଅ॑ବ୍ରୂତାମ୍ । ଅସ୍ତ୍ଵେ॒ଵ ନୌ॑ ସ॒ହ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମିତି॑ । ଯଦ॒ମୁଷ୍ଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମାସୀ᳚ତ୍ । ତଦ॒ସ୍ଯା-ମ॑ଦଧାତ୍ । ତ ଊଷା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ ॥ 15 ॥

ଯଦ॒ସ୍ଯା ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମାସୀ᳚ତ୍ । ତଦ॒ମୁଷ୍ଯା॑-ମଦଧାତ୍ । ତଦ॒ଦଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି କୃ॒ଷ୍ଣମ୍ । ଊଷା᳚ନ୍ନି॒ଵପ॑ନ୍ନ॒ଦୋ ଦ୍ଧ୍ଯା॑ଯେତ୍ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋରେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞିଯେ॒-ଽଗ୍ନିମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ । ଆ॒ଖୂ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ସ ଊ॒ତୀଃ କୁ॑ର୍ଵା॒ଣଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମନୁ॒ ସମ॑ଚରତ୍ । ତଦା॑ଖୁକରୀ॒ଷ-ମ॑ଭଵତ୍ ॥ 16 ॥

ଯଦା॑ଖୁକରୀ॒ଷଗ୍ଂ ସ॑ଭାଂ॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତତ୍ର॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ । ତଦେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଊର୍ଜଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ଂ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଉ॑ପ॒ଦୀକା॒ ଉଦ୍ଦି॑ହନ୍ତି । ଯ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକ᳚ମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ॑ଲ୍ମୀକଵ॒ପା ସ॑ଭାଂ॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମେ॒ଵ । ଶ୍ରୋତ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ତ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକଃ॑ ॥ 17 ॥

ଅବ॑ଧିରୋ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତାସା॒ମନ୍ନ॒-ମୁପା᳚କ୍ଷୀଯତ । ତାଭ୍ଯ॒-ସ୍ସୂଦ॒ମୁପ॒ ପ୍ରାଭି॑ନତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତାସା॒ମନ୍ନ॒-ନ୍ନାକ୍ଷୀ॑ଯତ । ଯସ୍ଯ॒ ସୂଦଃ॑ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ନାସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହେ-ଽନ୍ନ॑-ଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ॥ ଆପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦମଗ୍ରେ॑ ସଲି॒ଲମା॑ସୀତ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରଶ୍ରାମ୍ଯତ୍ ॥ 18 ॥

କ॒ଥମି॒ଦଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ସୋ॑-ଽପଶ୍ଯ-ତ୍ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣ-ନ୍ତିଷ୍ଠ॑ତ୍ । ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । ଅସ୍ତି॒ ଵୈ ତତ୍ । ଯସ୍ମି॑-ନ୍ନି॒ଦମଧି॒ ତିଷ୍ଠ॒ତୀତି॑ । ସ ଵ॑ରା॒ହୋ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵୋପ॒ନ୍ଯ॑ମଜ୍ଜତ୍ । ସ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମ॒ଧ ଆ᳚ର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତସ୍ଯା॑ ଉପ॒ହତ୍ଯୋଦ॑ମଜ୍ଜତ୍ । ତ-ତ୍ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣେ᳚ ଽପ୍ରଥଯତ୍ । ଯଦପ୍ର॑ଥଯତ୍ ॥ 19 ॥

ତ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯୈ ପୃ॑ଥିଵି॒ତ୍ଵମ୍ । ଅଭୂ॒ଦ୍ଵା ଇ॒ଦମିତି॑ । ତଦ୍ଭୂମ୍ଯୈ॑ ଭୂମି॒ତ୍ଵମ୍ । ତା-ନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵାତ॒-ସ୍ସମ॑ଵହତ୍ । ତାଗ୍ଂ ଶର୍କ॑ରାଭିରଦୃଗ୍ଂ ହତ୍ । ଶଂ-ଵୈଁ ନୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତଚ୍ଛର୍କ॑ରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କର॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ॑ରା॒ହଵି॑ହତଗ୍ଂ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵା-ଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରମ॒ଗ୍ନି-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଶର୍କ॑ରା ଭଵନ୍ତି॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ 20 ॥

ଅଥୋ॑ ଶ॒ତ୍ଵାଂଯଁ॑ ॥ ସରେ॑ତା ଅ॒ଗ୍ନିରା॒ଧେଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଆପୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ପତ୍ନ॑ଯ ଆସନ୍ନ୍ । ତା ଅ॒ଗ୍ନିର॒ଭ୍ଯ॑ଦ୍ଧ୍ଯାଯତ୍ । ତା-ସ୍ସମ॑ଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ॒ ରେତଃ॒ ପରା॑-ଽପତତ୍ । ତଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯ-ମୁ॒ପାସ୍ଯ॑ତି । ସରେ॑ତସମେ॒ଵାଗ୍ନି-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ପୁରୁ॑ଷ॒ ଇନ୍ଵୈ ସ୍ଵା-ଦ୍ରେତ॑ସୋ ବୀଭଥ୍ସତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ ॥ 21 ॥

ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଉପା᳚ସ୍ଯ॒ତ୍ଯ-ବୀ॑ଭଥ୍ସାଯୈ ॥ ଅତି॒ ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତି । ଆର୍ତି॑ମେ॒ଵାତି॒ ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ । ଅଶ୍ଵୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସୋ᳚-ଽଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥସ୍ଯା᳚-ଶ୍ଵତ୍ଥ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯଦାଶ୍ଵ॑ତ୍ଥ-ସ୍ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତତ୍ର॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ । ତଦେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ ॥ 22 ॥

ଦେ॒ଵା ଵା ଊର୍ଜଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଭଜନ୍ତ । ତତ॑ ଉଦୁ॒ମ୍ବର॒ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଯଦୌଦୁ॑ମ୍ବର-ସ୍ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ ॥ ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯାମି॒ତୋ ଦି॒ଵି ସୋମ॑ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗା॑ଯ॒ତ୍ର୍ଯାହ॑ରତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ପ॒ର୍ଣମ॑ଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତତ୍ପ॒ର୍ଣୋ॑ ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପ॒ର୍ଣସ୍ଯ॑ ପର୍ଣ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 23 ॥

ଯସ୍ଯ॑ ପର୍ଣ॒ମଯଃ॑ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ସୋ॒ମ॒ପୀ॒ଥମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନଵଦନ୍ତ । ତ-ତ୍ପ॒ର୍ଣ ଉପା॑ଶୃଣୋତ୍ । ସୁ॒ଶ୍ରଵା॒ ଵୈ ନାମ॑ । ଯ-ତ୍ପ॑ର୍ଣ॒ମଯଃ॑ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ । ସୋ॑-ଽବିଭେ॒ତ୍ପ୍ର ମା॑ ଧକ୍ଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ତଗ୍ଂ ଶ॒ମ୍ଯା॑-ଽଶମଯତ୍ ॥ 24 ॥

ତଚ୍ଛ॒ମ୍ଯୈ॑ ଶମି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯଚ୍ଛ॑ମୀ॒ମଯଃ॑ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା॒ ଅପ୍ର॑ଦାହାଯ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॑ ଯ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଚ୍ଛତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈକ॑ଙ୍କତ-ସ୍ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି । ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ସହୃ॑ଦଯୋ॒ ଽଗ୍ନିରା॒ଧେଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ମ॒ରୁତୋ॒-ଽଦ୍ଭିର॒ଗ୍ନି-ମ॑ତମଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ॑ ତା॒ନ୍ତସ୍ଯ॒ ହୃଦ॑ଯ॒ମାଚ୍ଛି॑ନ୍ଦନ୍ନ୍ । ସା-ଽଶନି॑ରଭଵତ୍ । ଯଦ॒ଶନି॑ହତସ୍ଯ ଵୃ॒କ୍ଷସ୍ଯ॑ ସମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି ।ସହୃ॑ଦଯ-ମେ॒ଵାଗ୍ନି-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ 25 ॥

(ଊଷା॑ - ଅଭଵନ୍ - ନଭଵ-ଦ୍- ଵ॒ଲ୍ମୀକ୍ରୋ᳚ - ଽଶ୍ରାମ୍ଯ॒ - ଦପ୍ର॑ଥଯ॒ - ଦ୍ଧୃତ୍ଯୈ॑ - ବୀଭଥ୍ସତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁ - ରୁନ୍ଧେ - ପର୍ଣ॒ତ୍ଵ - ମ॑ଶମଯଦ - ଚ୍ଛିନ୍ଦ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 3)

ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶସୁ॑ ଵିକ୍ରା॒ମେଷ୍ଵ॒ଗ୍ନିମାଦ॑ଧୀତ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରା-ଦେ॒ଵୈନ॑-ମଵ॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶସୁ॑ ଵିକ୍ରା॒ମେ-ଷ୍ଵା॒ଦଧୀ॑ତ । ପରି॑ମିତ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧୀତ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ନିମିତ॒ ଆଦ॑ଧୀତ । ଇଯ॒-ଦ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଵିକ୍ରା॒ମା(3) ଇତି॑ । ପରି॑ମିତ-ଞ୍ଚୈ॒ଵାପ॑ରିମିତ॒-ଞ୍ଚାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅନୃ॑ତଂ॒-ଵୈଁ ଵା॒ଚା ଵ॑ଦତି । ଅନୃ॑ତ॒-ମ୍ମନ॑ସା ଦ୍ଧ୍ଯାଯତି ॥ 26 ॥

ଚକ୍ଷୁ॒-ର୍ଵୈ ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଅଦ୍ରା(3)ଗିତ୍ଯା॑ହ । ଅଦ॑ର୍ଶ॒ମିତି॑ । ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ନିମିତେ॒-ଽଗ୍ନି-ମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ସ॒ତ୍ଯ ଏ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॒ଦାହି॑ତାଗ୍ନି॒ର୍ନାନୃ॑ତଂ-ଵଁଦେତ୍ । ନାସ୍ଯ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ-ଽନା᳚ଶ୍ଵା-ନ୍ଗୃ॒ହେ ଵ॑ସେତ୍ । ସ॒ତ୍ଯେ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯା॒ଗ୍ନିରାହି॑ତଃ ॥ ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ॑ ॥ 27 ॥

ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରମହଃ॑ । ନକ୍ତ॒-ଙ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ଦିଵା॑-ଽଽହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅ॒ର୍ଧୋଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯ॑ ଆହଵ॒ନୀଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵୈ ଲୋ॒କେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଅଥୋ॑ ଭୂ॒ତ-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ଭ॑ଵି॒ଷ୍ଯଚ୍ଚା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 28 ॥

ଇଡା॒ ଵୈ ମା॑ନ॒ଵୀ ଯ॑ଜ୍ଞାନୂକା॒ଶିନ୍ଯା॑ସୀତ୍ । ସା-ଽଶୃ॑ଣୋତ୍ । ଅସୁ॑ରା ଅ॒ଗ୍ନିମାଦ॑ଧତ॒ ଇତି॑ । ତଦ॑ଗଚ୍ଛତ୍ । ତ ଆ॑ହଵ॒ନୀଯ॒ମଗ୍ର॒ ଆଦ॑ଧତ । ଅଥ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯମ୍ । ଅଥା᳚-ନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନମ୍ । ସା ଽବ୍ର॑ଵୀତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚ୍ଯେ॑ଷା॒ଗ୍॒ ଶ୍ରୀର॑ଗାତ୍ । ଭ॒ଦ୍ରା ଭୂ॒ତ୍ଵା ପରା॑ଭଵିଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॑ ॥ 29 ॥

ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ମ॒ଗ୍ନିରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ପ୍ର॒ତୀଚ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଶ୍ରୀରେ॑ତି । ଭ॒ଦ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପରା॑ଭଵତି ॥ ସା-ଽଶୃ॑ଣୋତ୍ । ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧତ॒ ଇତି॑ । ତଦ॑ଗଚ୍ଛତ୍ । ତେ᳚-ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନ॒ମଗ୍ର॒ ଆଦ॑ଧତ । ଅଥ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯମ୍ । ଅଥା॑ହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ସା-ଽବ୍ର॑ଵୀତ୍ ॥ 30 ॥

ପ୍ରାଚ୍ଯେ॑ଷା॒ଗ୍॒ ଶ୍ରୀର॑ଗାତ୍ । ଭ॒ଦ୍ରା ଭୂ॒ତ୍ଵା ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ᳚ଷ୍ଯନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵେ᳚ଥ୍ସ୍ଯନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵମ॒ଗ୍ନି-ରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ପ୍ରାଚ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଶ୍ରୀରେ॑ତି । ଭ॒ଦ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵି॑ନ୍ଦତେ ॥ ସା-ଽବ୍ର॑ଵୀ॒ଦିଡା॒ ମନୁ᳚ମ୍ । ତଥା॒ ଵା ଅ॒ହ-ନ୍ତଵା॒ଗ୍ନି-ମାଧା᳚ସ୍ଯାମି । ଯଥା॒ ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯସେ᳚ ॥ 31 ॥

ପ୍ରତ୍ଯ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ସ୍ଥା॒ସ୍ଯସି॑ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜେ॒ଷ୍ଯସୀତି॑ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒ମଗ୍ର॒ ଆଦ॑ଧାତ୍ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯଂ॒-ଵାଁ ଅନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେନୈ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ଅଥା᳚-ନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନମ୍ । ତି॒ର୍ଯଙ୍ଙ୍॑ଵ॒ ଵା ଅ॒ଯଂ-ଲୋଁ॒କଃ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଅଥା॑ହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ତେନୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ ॥ 32 ॥

ଯସ୍ଯୈ॒ଵମ॒ଗ୍ନି-ରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ । ପ୍ରତ୍ଯ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ତି॑ଷ୍ଠତି । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି ॥ ଯସ୍ଯ॒ ଵା ଅଯ॑ଥାଦେଵତମ॒ଗ୍ନି-ରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ଆ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ପାପୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି । ଯସ୍ଯ॑ ଯଥା ଦେଵ॒ତମ୍ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 33 ॥

ଭୃଗୂ॑ଣା॒-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗି॑ରସାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ର॒ତେନା-ଦ॑ଧା॒ମୀତି॑ ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗି॒ରସା॒ମାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ନ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ର॒ତେନାଦ॑ଧା॒ମୀତ୍ଯ॒ନ୍ଯାସା॒-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣୀନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ତ୍ଵା॒ ରାଜ୍ଞୋ᳚ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ର॒ତେନାଦ॑ଧା॒ମୀତି॒ ରାଜ୍ଞଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ର॒ତେନାଦ॑ଧା॒ମୀତି॑ ରାଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ମନୋ᳚ସ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ଯୋ᳚ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ର॒ତେନାଦ॑ଧା॒ମୀତି॒ ଵୈଶ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଋ॒ଭୂ॒ଣା-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ର॒ତେନାଦ॑ଧା॒ମୀତି॑ ରଥକା॒ରସ୍ଯ॑ । ଯ॒ଥା॒ ଦେ॒ଵ॒ତମ॒ଗ୍ନି-ରାଧୀ॑ଯତେ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆ ଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 34 ॥

(ଧ୍ଯା॒ଯ॒ତି॒ - ଵୈ ରାତ୍ରି॒ - ଶ୍ଚାଵ॑ରୁନ୍ଧେ - ଭଵିଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତ୍ଯ॑ - ବ୍ରଵୀ - ଜ୍ଜନି॒ଷ୍ଯସେ॑ - ଽଜଯ॒-ଦ୍- ଵସୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି॒ - ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 4)

ଅନୁଵାକଂ 5 - ତତ୍ର ପଵମାନହବୀଂଷି

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵା॒ଚ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯ-ମ॑ପଶ୍ଯତ୍ । ତେନା॒ଗ୍ନିମାଧ॑ତ୍ତ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଆ᳚ର୍ଧ୍ନୋତ୍ । ଭୂର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସୁଵ॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଵା॒ଚ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଯ ଏ॒ତେନା॒ଗ୍ନି-ମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॒ଵ । ଅଥୋ॑ ସ॒ତ୍ଯପ୍ରା॑ଶୂରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଅଥୋ॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॑ଭି॒ଚର॑ତି । ସ୍ତୃ॒ଣୁ॒ତ ଏ॒ଵୈନ᳚ମ୍ ॥ 35 ॥

ଭୂରିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଭୁଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ସୁଵ॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ ତ୍ରି॒ଭିର॒କ୍ଷରୈ॒-ର୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ସର୍ଵୈଃ᳚ ପ॒ଞ୍ଚଭି॑-ରାହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ ॥ 36 ॥

ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗାଯ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଲୋ॒କାଯାଧୀ॑ଯତେ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କେ ଵା॒ଚ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ମାପ୍ନୋତି ॥ ତ୍ରି॒ଭି-ର୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ପ॒ଞ୍ଚଭି॑-ରାହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ଯାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିଃ । ତମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ 37 ॥

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଅ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାଃ ପରା॑ଚୀରାଯନ୍ନ୍ । ତାଭ୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ରୁଦ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ॒ ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ଭିସ॒ମାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ଉ॒ପରୀ॑ଵା॒ଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଗୃ॑ହ୍ଣୀଯା-ଦୁ॒ଦ୍ଧରନ୍ନ୍॑ । ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵ ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ ପ୍ର॒ଜା ଯଜ॑ମାନ-ମ॒ଭି-ସ॒ମାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରକ୍ଷ୍ଯ॑ଶ୍ଵଯତ୍ । ତ-ତ୍ପରା॑-ଽପତତ୍ । ତଦଶ୍ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା-ଶ୍ଵ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 38 ॥

ଏ॒ଷ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ଯଦଶ୍ଵ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ନ୍ନଯ॑ତି । ସ୍ଵମେ॒ଵ ଚକ୍ଷୁଃ॒ ପଶ୍ଯ॑-ନ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରନୂଦେ॑ତି ॥ ଵ॒ଜ୍ରୀ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ॑ । ଯଦଶ୍ଵ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ନ୍ନଯ॑ତି । ଜା॒ତାନେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒-ନ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ ॥ ପୁନ॒ରାଵ॑ର୍ତଯତି ॥ 39 ॥

ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣାନେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ନୁଦତେ ॥ ନ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯୋ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମକାମଯତ । ନି ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଆହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ତୌ ଵି॒ଭାଜ॒-ନ୍ନାଶ॑କ୍ନୋତ୍ । ସୋଶ୍ଵଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ଵାଡ୍-ଭୂ॒ତ୍ଵା । ପ୍ରାଞ୍ଚ॒-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ମୁଦ॑ଵହତ୍ । ତ-ତ୍ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଵାହଃ॑ ପୂର୍ଵଵା॒ଟ୍-ତ୍ଵମ୍ । ଯଦଶ୍ଵ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ନ୍ନଯ॑ତି । ଵିଭ॑କ୍ତିରେ॒ଵୈନ॑ଯୋ॒ସ୍ସା । ଅଥୋ॒ ନାନା॑ଵୀର୍ଯାଵେ॒ଵୈନୌ॑ କୁରୁତେ ॥ 40 ॥

ଯଦୁ॒ପର୍ଯୁ॑ପରି॒ ଶିରୋ॒ ହରେ᳚ତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନ୍ ଵିଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ଧୋ॑-ଽଧ॒-ଶ୍ଶିରୋ॑ ହରତି । ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ ଇଯ॒ତ୍ଯଗ୍ରେ॑ ହରତି । ଅଥେଯ॒ତ୍ଯଥେଯ॑ତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒ମା-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ । ସୋ॑-ଽବିଭେ॒ତ୍ପ୍ର ମା॑ ଧକ୍ଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ ॥ 41 ॥

ତସ୍ଯ॑ ତ୍ରେ॒ଧା ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ଯୌଁ॑ହତ୍ । ଶାନ୍ତ୍ଯା॒ ଅପ୍ର॑ଦାହାଯ । ଯତ୍-ତ୍ରେ॒ଧା-ଽଗ୍ନି-ରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ମ॒ହି॒ମାନ॑ମେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତ-ଦ୍ଵ୍ଯୂ॑ହତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା॒ ଅପ୍ର॑ଦାହାଯ ॥ ପୁନ॒ରାଵ॑ର୍ତଯତି । ମ॒ହି॒ମାନ॑ମେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସନ୍ଦ॑ଧାତି ॥ ପ॒ଶୁର୍ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ॑ । ଏ॒ଷ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ॥ 42 ॥

ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ । ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ପ॒ଦେ᳚-ଽଗ୍ନି-ମା॑ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନପି॑ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ପ॒ଶୁ-ର୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯ-ନ୍ନାକ୍ର॒ମଯେ᳚ତ୍ । ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୁଃ । ପା॒ର୍ଶ୍ଵ॒ତ ଆକ୍ର॑ମଯେତ୍ । ଯଥା ଽଽହି॑ତସ୍ଯା॒ଗ୍ନେ-ରଙ୍ଗା॑ରା ଅଭ୍ଯଵ॒ଵର୍ତେ॑ରନ୍ନ୍ । ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପ॒ଶଵୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ନ ରୁ॒ଦ୍ରାଯାପି॑ଦଧାତି ॥ 43 ॥

ତ୍ରୀଣି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଵି॒ରାଜ॑ ଏ॒ଵ ଵିକ୍ରା᳚ନ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମତେ ॥ ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ପଵ॑ମାନାଯ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ପାଵ॒କାଯ॑ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ଶୁଚ॑ଯେ । ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॒ ପଵ॑ମାନାଯ ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ପୁ॒ନାତ୍ଯେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॑ ପାଵ॒କାଯ॑ । ପୂ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ନ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॑-ନ୍ଦଧାତି । ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॒ ଶୁଚ॑ଯେ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସ-ମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ନୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ଦଧାତି ॥ 44 ॥

(ଏ॒ନ॒ - ମା॒ହ॒ଵ॒ନୀଯଂ॑ - ଧତ୍ତେ - ଽଶ୍ଵ॒ତ୍ଵଂ - ଁଵ॑ର୍ତଯତି - କୁରୁତ॒ - ଇତି॑ -ରୁ॒ଦ୍ରୋ - ଦ॑ଧାତି॒ - ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॒ ଶୁଚ॑ଯ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 5)

ଅନୁଵାକଂ 6 - ପଵମାନହଵିର୍ଵିସ୍ତାରଃ, ହଵିରନ୍ତରାଣି, ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ

ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେ॒ଵା ଵି॑ଜ॒ଯ-ମୁ॑ପ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ଵା॒ମଂ-ଵଁସୁ॒ ସ-ନ୍ନ୍ଯ॑ଦଧତ । ଇ॒ଦମୁ॑ ନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଦି॑ ନୋ ଜେ॒ଷ୍ଯନ୍ତୀତି॑ । ତଦ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ-ଥ୍ସହ॑ମଶକ୍ନୋତ୍ । ତତ୍-ତ୍ରେ॒ଧା ଵିନ୍ଯ॑ଦଧାତ୍ । ପ॒ଶୁଷୁ॒ ତୃତୀ॑ଯମ୍ । ଅ॒ଫ୍ସୁ ତୃତୀ॑ଯମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେ ତୃତୀ॑ଯମ୍ ॥ 45 ॥

ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ଵି॒ଜିତ୍ଯ॑ । ପୁନ॒ରଵା॑ରୁରୁଥ୍ସନ୍ତ । ତେ᳚-ଽଗ୍ନଯେ॒ ପଵ॑ମାନାଯ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଵ॑ମାନଃ । ଯଦେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷ୍ଵାସୀ᳚ତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵା॑ରୁନ୍ଧତ । ତେ᳚-ଽଗ୍ନଯେ॑ ପାଵ॒କାଯ॑ । ଆପୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପା॑ଵ॒କଃ । ଯଦେ॒ଵାଫ୍ସ୍ଵାସୀ᳚ତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵା॑ରୁନ୍ଧତ ॥ 46 ॥

ତେ᳚-ଽଗ୍ନଯେ॒ ଶୁଚ॑ଯେ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ଶ୍ଶୁଚିଃ॑ । ଯଦେ॒ଵାଦି॒ତ୍ଯ ଆସୀ᳚ତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵା॑ରୁନ୍ଧତ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ତ॒ନୁଵୋ॒ ଵାଵୈତା ଅ॑ଗ୍ନ୍ଯା॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯୋ ଵା ଅ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲୋ ଽଗ୍ନ୍ଯା॒ଧେଯ॒ମିତି॑ । ଯତ୍ତ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ । ନୈତାନି॑ । ଯଥା॒-ଽଽତ୍ମା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 47 ॥

ନାଙ୍ଗା॑ନି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଯଦେ॒ତାନି॑ ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ । ନ ତମ୍ । ଯଥା-ଽଙ୍ଗା॑ନି॒ ସ୍ଯୁଃ । ନାତ୍ମା । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଉ॒ଭଯା॑ନି ସ॒ହନି॒ରୁପ୍ଯା॑ଣି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ସାତ୍ମ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ଉ॒ଭଯଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତସ୍ଯେ᳚ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ମାପ୍ଯତେ ॥ 48 ॥

ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିମା॑ଧ॒ତ୍ତେ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒- ମନୁ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଯା॑ତଯାମାନୌ । ଯେ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତେ॒ ଅଯା॑ତଯାମ୍ନୀ । ତାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ମଵ॑- ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଭ॑ଵତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ଧେ॒ନ୍ଵୈ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରେତଃ॑ ॥ 49 ॥

ଯଦାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ॒ଡୁହ॑ସ୍ତଣ୍ଡୁ॒ଲାଃ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ଘୃ॒ତେ ଭ॑ଵତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯାଲୂ᳚କ୍ଷାନ୍ତତ୍ଵାଯ ॥ ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଆର୍ଷେ॒ଯାଃ ପ୍ରାଶ୍ଞ॑ନ୍ତି । ଦି॒ଶାମେ॒ଵ ଜ୍ଯୋତି॑ଷି ଜୁହୋତି ॥ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଏ॒ଷ ରୁ॒ଦ୍ରଃ । ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ ॥ 50 ॥

ଯଥ୍ସ॒ଦ୍ଯ ଏ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ପ॒ଶୂନପି॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ପ॒ଶୁ-ର୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନାନୁ॑ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ । ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶସୁ॒ ରାତ୍ରୀ॒ଷ୍ଵନୁ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ପ୍ର॑ତିମା॒ ଵୈ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ରାତ୍ର॑ଯଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଯଦେକ॑-ମେକମେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ ॥ 51 ॥

ଯଥା॒ ତ୍ରୀଣ୍ଯା॒ଵପ॑ନାନି ପୂ॒ରଯେ᳚ତ୍ । ତା॒ଦୃକ୍ତତ୍ । ନ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ॒ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷେତ୍ । ଏକ॑-ନ୍ନି॒ରୁପ୍ଯ॑ । ଉତ୍ତ॑ରେ॒ ସମ॑ସ୍ଯେତ୍ । ତୃ॒ତୀଯ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷତି ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯ । ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॒ରନୁ॒ ପ୍ରଜା॑ଯତେ । ଅଥୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵୈଷା-ଽଭିକ୍ରା᳚ନ୍ତିଃ ॥ ର॒ଥ॒ଚ॒କ୍ର-ମ୍ପ୍ରଵ॑ର୍ତଯତି । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॒ର॒ଥେନୈ॒ଵ ଦେ॑ଵର॒ଥ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯଵ॑ରୋହତି ॥ 52 ॥

ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ଯ॑-ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରାଂ(3) ନହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯା(3)ମିତି॑ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ଅଯ॑ଥାପୂର୍ଵ॒ମାହୁ॑ତୀ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵେତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯ॒ଥା॒ପୂ॒ର୍ଵ-ମାହୁ॑ତୀ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ନାଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନୀଧେ॑ ଦଦାତି ॥ 53 ॥

ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା-ନେ॒ଵର୍ତୂ-ନ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଉ॒ପ॒ବର୍ହ॑ଣ-ନ୍ଦଦାତି । ରୂ॒ପାଣା॒ମଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମଣେ᳚ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ଧେ॒ନୁଗ୍ଂ ହୋତ୍ରେ᳚ । ଆ॒ଶିଷ॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ନ॒ଡ୍ଵାହ॑-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯଵେ᳚ । ଵହ୍ନି॒ର୍ଵା ଅ॑ନ॒ଡ୍ଵାନ୍ । ଵହ୍ନି॑ରଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ॥ 54 ॥

ଵହ୍ନି॑ନୈ॒ଵ ଵହ୍ନି॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯାଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ମି॒ଥୁ॒ନୌ ଗାଵୌ॑ ଦଦାତି । ମି॒ଥୁ॒ନସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଵାସୋ॑ ଦଦାତି । ସ॒ର୍ଵ॒ ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵୈଁ ଵାସଃ॑ । ସର୍ଵା॑ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ପ୍ରୀଣାତି । ଆ ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶଭ୍ଯୋ॑ ଦଦାତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । କାମ॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ନ୍ଦେଯ᳚ମ୍ । ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 55 ॥

(ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେ ତୃତୀ॑ଯ - ମ॒ଫ୍ସ୍ଵାସୀ॒-ତ୍ତ-ତ୍ତେନାଵା॑ରୁନ୍ଧତ॒ - ସ୍ଯା - ଦା᳚ପ୍ଯତେ॒ - ରେତୋ॒ - ଽଗ୍ନି - ରେକ॑ମେକ ମେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵିଗ୍ଂଷି॑ ନି॒ର୍ଵପେ᳚ତ୍ - ପ୍ର॒ତ୍ଯଵ॑ରୋହତି - ଦଦାତ୍ଯ - ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ--ର୍ ଦେଯ॒ ମେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)

ଅନୁଵାକଂ 7 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ

ଘ॒ର୍ମ-ଶ୍ଶିର॒ସ୍ତଦ॒ଯମ॒ଗ୍ନିଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ଭୁଵତ୍ । ଛ॒ର୍ଦିସ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ଯଚ୍ଛ ॥ ଵାତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣସ୍ତଦ॒ଯମ॒ଗ୍ନିଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ଭୁଵତ୍ । ସ୍ଵ॒ଦି॒ତ-ନ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ପି॒ତୁ-ମ୍ପ॑ଚ ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନି-ର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵିଭା॑ହି । ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ 56 ॥

ଅ॒ର୍କଶ୍ଚକ୍ଷୁ॒-ସ୍ତଦ॒ସୌ ସୂର୍ଯ॒ସ୍ତଦ॒ଯମ॒ଗ୍ନିଃ । ସମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ଭୁଵତ୍ । ଯ-ତ୍ତେ॑ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରା ତ॒ନୂଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତେନ॑ ମେ ଦୀଦିହି॒ ତେନ॒ ତ୍ଵା-ଽଽଦ॑ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନିନା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ ଆ॒ନ॒ଶେ ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ ॥ ଯେ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ଵି॒ରାଟ୍ ଚ॑ ସ୍ଵ॒ରାଟ୍ ଚ॑ । ତେ ମା ଵି॑ଶତା॒-ନ୍ତେ ମା॑ ଜିନ୍ଵତାମ୍ ॥ 57 ॥

ଯେ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ସ॒ମ୍ରାଟ୍ ଚା॑ଭି॒ଭୂଶ୍ଚ॑ । ତେ ମା ଵି॑ଶତା॒-ନ୍ତେ ମା॑ ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ଵି॒ଭୂଶ୍ଚ॑ ପରି॒ଭୂଶ୍ଚ॑ । ତେ ମା ଵି॑ଶତା॒-ନ୍ତେ ମା॑ ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ପ୍ର॒ଭ୍ଵୀ ଚ॒ ପ୍ରଭୂ॑ତିଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵି॑ଶତା॒-ନ୍ତେ ମା॑ ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ତାଭି॒ସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦ॑ଧେ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଘୋ॒ରାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ତାଭି॑ର॒ମୁ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛ ॥ 58 ॥

(ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ - ଜିନ୍ଵତାଂ - ତ॒ନୁଵ॒ ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ ) (ଅ. 7)

ଅନୁଵାକଂ 8 - ଏତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ

ଇ॒ମେ ଵା ଏ॒ତେ ଲୋ॒କା ଅ॒ଗ୍ନଯଃ॑ । ତେ ଯଦଵ୍ଯା॑ଵୃତ୍ତା ଆଧୀ॒ଯେରନ୍ନ୍॑ । ଶୋ॒ଚଯେ॑ଯୁ॒-ର୍ଯଜ॑ମାନମ୍ । ଘ॒ର୍ମ-ଶ୍ଶିର॒ ଇତି॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ଵାତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ ଇତ୍ଯ॑ନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନମ୍ । ଅ॒ର୍କ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॒ରିତ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ତେନୈ॒ଵୈନା॒ନ୍ ଵ୍ଯାଵ॑ର୍ତଯତି । ତଥା॒ ନ ଶୋ॑ଚଯନ୍ତି॒ ଯଜ॑ମାନମ୍ ॥ ର॒ଥ॒ନ୍ତ॒ର-ମ॒ଭିଗା॑ଯତେ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଆଧୀ॒ଯମା॑ନେ । ରାଥ॑ନ୍ତରୋ॒ ଵା ଅ॒ଯଂ-ଲୋଁ॒କଃ ॥ 59 ॥

ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵ୍ଯ-ମ॒ଭିଗା॑ଯତ ଉଦ୍ଧ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵୈଁ ଵା॑ମଦେ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଅଥୋ॒ ଶାନ୍ତି॒-ର୍ଵୈ ଵା॑ମଦେ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଶା॒ନ୍ତମେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଶ॒ଵ୍ଯ॑ମୁଦ୍ଧ॑ରତେ । ବୃ॒ହଦ॒ଭିଗା॑ଯତ ଆହଵ॒ନୀଯ॑ ଆଧୀ॒ଯମା॑ନେ । ବାର୍ହ॑ତୋ॒ ଵା ଅ॒ସୌ ଲୋ॒କଃ । ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ନେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ ॥ 60 ॥

ସୋ-ଽଶ୍ଵୋ॒ ଵାରୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପରାଂ॑ଐତ୍ । ତଂ-ଵାଁ॑ରଵ॒ନ୍ତୀଯେ॑ନାଵାରଯତ ।ତ-ଦ୍ଵା॑ରଵ॒ନ୍ତୀଯ॑ସ୍ଯ ଵାରଵନ୍ତୀଯ॒ତ୍ଵମ୍ । ଶ୍ଯୈ॒ତେନ॑ ଶ୍ଯେ॒ତୀ ଅ॑କୁରୁତ ।ତଚ୍ଛ୍ଯୈ॒ତସ୍ଯ॑ ଶ୍ଯୈତ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵା॑ରଵ॒ନ୍ତୀଯ॑-ମଭି॒ଗାଯ॑ତେ । ଵା॒ର॒ଯି॒ତ୍ଵୈଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଶ୍ଯୈ॒ତେନ॑ ଶ୍ଯେ॒ତୀ କୁ॑ରୁତେ ॥ ଘ॒ର୍ମ-ଶ୍ଶିର॒ ଇତି॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମାଦ॑ଧାତି । ସଶୀ॑ର୍ଷାଣ-ମେ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ 61 ॥

ଉପୈ॑ନ॒ମୁତ୍ତ॑ରୋ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ । ସ ଆ॑ଧୀ॒ଯମା॑ନ ଈଶ୍ଵ॒ରୋ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ପ॒ଶୂନ୍ ହିଗ୍ଂସି॑ତୋଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ଭୁଵ॒ଦିତ୍ଯା॑ହ । ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯ-ଙ୍କରୋତି । ପ॒ଶୂ॒ନା-ମହିଗ୍ଂ॑ସାଯୈ ॥ ଛ॒ର୍ଦିସ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ଯ॒ଚ୍ଛେତ୍ଯା॑ହ ।ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତା-ମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ ଵାତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ ଇତ୍ଯ॑ନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନମ୍ ॥ 62 ॥

ସପ୍ରା॑ଣ-ମେ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ସ୍ଵ॒ଦି॒ତ-ନ୍ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ପି॒ତୁ-ମ୍ପ॒ଚେତ୍ଯା॑ହ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନିତ୍ଯା॑ହ । ଵିଭ॑କ୍ତିରେ॒ଵୈନ॑ଯୋ॒ସ୍ସା । ଅଥୋ॒ ନାନା॑ ଵୀର୍ଯାଵେ॒ଵୈନୌ॑ କୁରୁତେ ॥ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ ଅ॒ର୍କ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॒ରିତ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ର୍କୋ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒ମନ୍ନ᳚ମ୍ ॥ 63 ॥

ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ ତେନ॑ ମେ ଦୀଦି॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ସମି॑ନ୍ଧ ଏ॒ଵୈନ᳚ମ୍ ॥ ଆ॒ନ॒ଶେ ଵ୍ଯା॑ନଶ॒ ଇତି॒ ତ୍ରିରୁଦି॑ଙ୍ଗଯତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ତତ୍-ତଥା॒ ନ କା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ଵୀଙ୍ଗି॑ତ॒ମ ପ୍ର॑ତିଷ୍ଠିତ॒-ମାଦ॑ଧୀତ । ଉ॒ଦ୍ଧୃତ୍ଯୈ॒-ଵାଧାଯା॑-ଭି॒ମନ୍ତ୍ରିଯଃ॑ । ଅଵୀ᳚ଙ୍ଗିତ-ମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଵି॒ରାଟ୍ ଚ॑ ସ୍ଵ॒ରାଟ୍ ଚ॒ ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଶି॒ଵାସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ସ୍ତାଭି॒ସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦ॑ଧ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଏ॒ତା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ-ଶ୍ଶି॒ଵାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଘୋ॒ରାସ୍ତ॒ନୁଵ॒ ସ୍ତାଭି॑ର॒ମୁ-ଙ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତି॑ ବ୍ରୂଯା॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରା॑ଭାଵଯତି ॥ 64 ॥

(ଲୋ॒କୋ॑ - ଽସୃଜତୈନ॒ - ମାଧ॑ତ୍ତେ - ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ॒ପଚ॑ନଂ - ଦେ॒ଵାନା॒ମନ୍ନ॑ - ମେନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒ମାଧ॑ତ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 8)

ଅନୁଵାକଂ 9 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନମ୍

ଶ॒ମୀ॒ଗ॒ର୍ଭାଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ନ୍ଥତି । ଏ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ ତ॒ନୂଃ । ତାମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଜନଯତି ॥ ଅଦି॑ତିଃ ପୁ॒ତ୍ରକା॑ମା । ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯେଭ୍ଯୋ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମୌଦ॒ନ-ମ॑ପଚତ୍ । ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞା᳚ତ୍ । ସା ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯୈ॑ ଧା॒ତା ଚା᳚ର୍ଯ॒ମା ଚା॑ଜାଯେତାମ୍ । ସା ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑-ମପଚତ୍ ॥ 65 ॥

ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞା᳚ତ୍ । ସା ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯୈ॑ ମି॒ତ୍ରଶ୍ଚ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ତୃ॒ତୀଯ॑-ମପଚତ୍ । ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞା᳚ତ୍ । ସା ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା॒ ଅଗ୍ଂଶ॑ଶ୍ଚ॒ ଭଗ॑ଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ମ॑ପଚତ୍ ॥ 66 ॥

ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞା᳚ତ୍ । ସା ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ॒ ଵିଵ॑ସ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚା-ଜାଯେତାମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମୌ॒ଦ॒ନ-ମ୍ପ॑ଚତି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି ॥ ପ୍ରାଶ୍ଞ॑ନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ଓ॑ଦ॒ନମ୍ ॥ ଯଦାଜ୍ଯ॑-ମୁ॒ଚ୍ଛିଷ୍ଯ॑ତେ । ତେନ॑ ସ॒ମିଧୋ॒-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯାଦ॑ଧାତି । ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣା॒ଦ୍ଵା ଅଦି॑ତୀ॒ ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ ॥ 67 ॥

ଉ॒ଚ୍ଛେଷ॑ଣାଦେ॒ଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ॑ ଧତ୍ତେ ॥ ଅସ୍ଥି॒ ଵା ଏ॒ତତ୍ । ଯ-ଥ୍ସ॒ମିଧଃ॑ । ଏ॒ତ-ଦ୍ରେତଃ॑ । ଯଦାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେ॑ନ ସ॒ମିଧୋ॒-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯା॒ଦଧା॑ତି । ଅସ୍ଥ୍ଯେ॒ଵ ତ-ଦ୍ରେତ॑ସି ଦଧାତି ॥ ତି॒ସ୍ର ଆଦ॑ଧାତି ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ଇଯ॑ତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାଃ ॥ 68 ॥

ଇଯ॑ତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁଷା॒ ସମ୍ମି॑ତାଃ । ଇଯ॑ତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ଵୀ॒ର୍ଯ॑ ସମ୍ମିତାଃ ॥ ଆ॒ର୍ଦ୍ରା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଆ॒ର୍ଦ୍ରମି॑ଵ॒ ହି ରେତଃ॑ ସି॒ଚ୍ଯତେ᳚ ॥ ଚିତ୍ରି॑ଯସ୍ଯାଶ୍ଵ॒ତ୍ଥସ୍ଯାଦ॑ଧାତି । ଚି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଘୃ॒ତଵ॑ତୀଭି॒-ରାଦ॑ଧାତି ॥ 69 ॥

ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॑ । ଯ-ଦ୍ଘୃ॒ତମ୍ । ପ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅଥୋ॒ ତେଜ॑ସା ॥ ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୀଭି॑-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ଯାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରଛ॑ନ୍ଦା॒ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ॒ ଛନ୍ଦ॑ସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନ॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ । ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍ଭୀ॑-ରାଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛ॑ନ୍ଦା॒ ଵୈ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯଃ॑ । ସ୍ଵସ୍ଯ॒ ଛନ୍ଦ॑ସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନ॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 70 ॥

ଜଗ॑ତୀଭି॒-ର୍ଵୈଶ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଜଗ॑ତୀ ଛନ୍ଦା॒ ଵୈ ଵୈଶ୍ଯଃ॑ । ସ୍ଵସ୍ଯ॒ ଛନ୍ଦ॑ସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନ॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ତଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ଙ୍ଗୋ॑ପାଯେତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରଗ୍ଂ ହି ରେତୋ॑ ହି॒ତଂ-ଵଁର୍ଧ॑ତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଯେ॑ନଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ନୋପ॒ନମେ᳚ତ୍ । ସ॒ମିଧଃ॒ ପୁନ॒ରାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଧି॒ତଂ-ଵଁର୍ଧ॑ମାନମେତି ॥ ନ ମା॒ଗ୍ଂ॒ସ-ମ॑ଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ନ ସ୍ତ୍ରିଯ॒ମୁପେ॑ଯାତ୍ ॥ 71 ॥

ଯ-ନ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ସ-ମ॑ଶ୍ଞୀ॒ଯାତ୍ । ଯଥ୍ସ୍ତ୍ରିଯ॑-ମୁପେ॒ଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀ᳚ର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ନୈନ॑ମ॒ଗ୍ନି-ରୁପ॑ନମେତ୍ ॥ ଶ୍ଵ ଆ॑ଧା॒ସ୍ଯମା॑ନୋ ବ୍ରହ୍ମୌଦ॒ନ-ମ୍ପ॑ଚତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯା ଵା ଇ॒ତ ଉ॑ତ୍ତ॒ମା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ । ତେ ଵା ଇ॒ତୋ ଯନ୍ତ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ନୁଦନ୍ତେ । ଏ॒ତେ ଖଲୁ॒ ଵାଵାଦି॒ତ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣାଃ । ତୈରେ॒ଵ ସ॒ତ୍ଵ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ 72 ॥

ନୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ନୁଦନ୍ତେ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କ୍ଵା॑ ସଃ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ କା॒ର୍ଯଃ॑ । ଯୋ᳚-ଽସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ର॑ଜ॒ନଯ॒ତୀତି॑ । ଶଲ୍କୈ॒ସ୍ତାଗ୍ଂ ରାତ୍ରି॑ମ॒ଗ୍ନି-ମି॑ନ୍ଧୀତ । ତସ୍ମି॑-ନ୍ନୁପଵ୍ଯୁ॒ଷମ॒ରଣୀ॒ ନିଷ୍ଟ॑ପେତ୍ । ଯଥ॑ର୍ଷ॒ଭାଯ॑ ଵାଶି॒ତା ନ୍ଯା॑ଵିଚ୍ଛା॒ଯତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଅ॒ପୋ॒ଦୂହ୍ଯ॒ ଭସ୍ମା॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ନ୍ଥତି ॥ 73 ॥

ସୈଵ ସା-ଽଗ୍ନେ-ସ୍ସନ୍ତ॑ତିଃ ॥ ତ-ମ୍ମ॑ଥି॒ତ୍ଵା ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଧ॑ରତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ॑ ହି॒ତ-ମ୍ପ୍ରଜ॑ନଯତି ॥ ଅନା॑ହିତ॒-ସ୍ତସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ରିତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ସ୍ସ॒ମିଧୋ-ଽନା॑ଧାଯା॒ଗ୍ନି-ମା॑ଧ॒ତ୍ତ ଇତି॑ । ତା-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରେ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରାଦେ॒ଵୈନ॑-ମଵ॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଯଦି॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ଽନାଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶ୍ଯା᳚-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ପ୍ର॑ତିମା॒ ଵୈ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ରାତ୍ର॑ଯଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵାସ୍ଯାହି॑ତା ଭଵନ୍ତି ॥ ଯଦି॑ ଦ୍ଵାଦ॒ଶ୍ଯା᳚-ନ୍ନାଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ତ୍ର୍ଯ॒ହେ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦାଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆହି॑ତା ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 74 ॥

(ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମପଚଚ୍ - ଚତୁ॒ର୍ଥମ॑ପଚ॒ - ଦଦି॑ତୀ॒ ରେତୋ॑-ଽଧତ୍ତ॒ - ସମ୍ମି॑ତା -

ଘୃ॒ତଵ॑ତୀଭି॒ରାଦ॑ଧାତି - ରାଜ॒ନ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵସ୍ଯ॒ ଛନ୍ଦ॑ସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନ॒ସ୍ତ୍ଵା - ଯେ॑ଯା-ଦ୍- ଗଚ୍ଛତି - ମନ୍ଥତି॒ - ରାତ୍ର॑ଯ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 9)

ଅନୁଵାକଂ 10 - ପଞ୍ଚାଗ୍ନ୍ଯାଧାନମ୍

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ସ ରି॑ରିଚା॒ନୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ଆ॒ତ୍ମନ୍ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତଦ॑ଵର୍ଧତ । ତଦ॑ସ୍ମା॒-ଥ୍ସହ॑ସୋ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମ॑ସୃଜ୍ଯତ । ସା ଵି॒ରାଡ॑ଭଵତ୍ । ତା-ନ୍ଦେ॑ଵାସୁ॒ରା ଵ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣତ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ମମ॒ ଵା ଏ॒ଷା ॥ 75 ॥

ଦୋହା॑ ଏ॒ଵ ଯୁ॒ଷ୍ମାକ॒ମିତି॑ ॥ ସା ତତଃ॒ ପ୍ରାଚ୍ଯୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥ॑ର୍ଵ ପି॒ତୁ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑ । ସା ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒-ମୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ନର୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑ । ସା ତୃ॒ତୀଯ॒-ମୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑ ॥ 76 ॥

ସା ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ମୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ସପ୍ର॑ଥ ସ॒ଭା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑ । ସା ପ॑ଞ୍ଚ॒ମ-ମୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅହେ॑ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ॒ ମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଗୋପା॒ଯେତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନୀନ୍ ଵାଵ ସା ତାନ୍ ଵ୍ଯ॑କ୍ରମତ । ତା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପର୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥୋ॑ ପ॒ଙ୍କ୍ତିମେ॒ଵ ॥ ପ॒ଙ୍କ୍ତିର୍ଵା ଏ॒ଷା ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟା ॥ 77 ॥

ତାମା॒ତ୍ମନୋ-ଽଧି॒ ନିର୍ମି॑ମୀତେ । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ରା॑ଧୀ॒ଯତେ᳚ । ତସ୍ମା॑-ଦେ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒-ଽଗ୍ନଯ॒ ଆଧୀ॑ଯନ୍ତେ । ପାଙ୍କ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନୈ॒ଵ ପାଙ୍କ୍ତଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଅଥ॑ର୍ଵ ପି॒ତୁ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵୈ ତେନ॑ ସ୍ପୃଣୋତି । ନର୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵୈତେନ॑ ସ୍ପୃଣୋତି । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ ॥ 78 ॥

ପ॒ଶୂନେ॒ଵୈତେନ॑ ସ୍ପୃଣୋତି । ସପ୍ର॑ଥ ସ॒ଭା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ଭାମେ॒ଵୈତେନॆ᳚ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃ॑ଣୋତି । ଅହେ॑ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ॒ ମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ମନ୍ତ୍ର॑ମେ॒ଵୈ ତେନ॒ ଶ୍ରିଯଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଯଦ॑ନ୍ଵାହାର୍ଯ॒-ପଚ॑ନେ-ଽନ୍ଵାହା॒ର୍ଯ॑-ମ୍ପଚ॑ନ୍ତି । ତେନ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ଭୀଷ୍ଟଃ॑ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମଧି॒ଶ୍ରଯ॑ନ୍ତି॒ ସମ୍ପତ୍ନୀ᳚ର୍ଯା॒ଜଯ॑ନ୍ତି । ତେନ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ଭୀଷ୍ଟଃ॑ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି ॥ 79 ॥

ତେନ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ଭୀଷ୍ଟଃ॑ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଯଥ୍ସ॒ଭାଯାଂ᳚-ଵିଁ॒ଜଯ॑ନ୍ତେ । ତେନ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ଭୀଷ୍ଟଃ॑ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଯଦା॑ଵସ॒ଥେ-ଽନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ନ୍ତି । ତେନ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ଭୀଷ୍ଟଃ॑ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ତଥା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ସର୍ଵେ᳚ ପ୍ରୀ॒ତା ଅ॒ଭୀଷ୍ଟା॒ ଆଧୀ॑ଯନ୍ତେ ॥ ପ୍ର॒ଵ॒ସ॒ଥ-ମେ॒ଷ୍ଯନ୍ନେ॒ଵ-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠେ॒-ତୈକ॑ମେକମ୍ । ଯଥା᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣାଯ॑ ଗୃହେଵା॒ସିନେ॑ ପରି॒ଦାଯ॑ ଗୃ॒ହାନେତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ପୁନ॑ରା॒ଗ-ତ୍ଯୋପ॑ତିଷ୍ଠତେ । ସା ଭା॑ଗେଯମେ॒ଵୈଷା॒-ନ୍ତତ୍ । ସା ତତ॑ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋ॑ହତ୍ । ସା ରୋ॑ହି॒ଣ୍ଯ॑ଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ରୋ॑ହି॒ଣ୍ଯୈ ରୋ॑ହିଣି॒ତ୍ଵମ୍ । ରୋ॒ହି॒ଣ୍ଯା-ମ॒ଗ୍ନି-ମାଦ॑ଧୀତ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ଯୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॑ନେନ ॥ 80 ॥

(ଏ॒ଷା - ପ॒ଶୂନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॒ - ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟା -

ପ॒ଶୂନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ॒ - ଜୁହ୍ଵ॑ତି - ତିଷ୍ଠତେ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 10)

(ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତଂ॒ - କୃତ୍ତି॑କା॒ - ସୂଦ୍ଧ॑ନ୍ତି - ଦ୍ଵାଦ॒ଶସୁ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵା॒ଚୋ - ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାସ୍ତଦ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ-ଦ୍- ଘ॒ର୍ମ-ଶ୍ଶିର॑ - ଇ॒ମେ ଵୈ - ଶ॑ମୀଗ॒ର୍ଭାତ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସ ରି॑ରିଚା॒ନ-ସ୍ସତପ॒-ସ୍ସ ଆ॒ତ୍ମନ୍ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଦଶ॑ )

(ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତଂ॒ - ତୌ ଦି॒ଵ୍ଯା - ଵଥୋ॑ ଶ॒ତ୍ଵାଂଯଁ॒ - ପ୍ରାଚ୍ଯେ॑ଷାଂ॒ - ଁଯଦୁ॒ପର୍ଯୁ॑ପରି॒ - ଯ-ଥ୍ସ॒ଦ୍ଯଃ - ସୋ-ଽଶ୍ଵୋ॒ ଵାରୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା - ଜଗ॑ତୀଭି॒ ରଶୀ॑ତିଃ)

(ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ଧ॑ତ୍ତ - ମୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॑ନେନ)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - agnyādheyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

brahma॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | kṣa॒tragṃ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | iṣa॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ūrja॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | ra॒yigṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | puṣṭi॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pra॒jāgṃ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam | pa॒śū-nthsandha̭tta॒-ntānmḙ jinvatam || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ śukra॒pāḥ praṇa̭yantu || 1 ||

su॒vīrāḥ᳚ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | śu॒kra-śśu॒kraśo̭ciṣā || stu॒to̭-'si॒ jana̭dhāḥ | de॒vāstvā̭ manthi॒pāḥ praṇa̭yantu || su॒pra॒jāḥ pra॒jāḥ pra̭ja॒naya॒-nparī̭hi | ma॒nthī ma॒nthiśo̭ciṣā ||sa॒ja॒ṅgmā॒nau di॒va ā pṛ̭thi॒vyā-''yuḥ̭ | sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | prā॒ṇagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | a॒pā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam || 2 ||

vyā॒nagṃ sandha̭tta॒-nta-mmḙ jinvatam | cakṣu॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | śrotra॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | mana॒-ssandha̭tta॒-ntanmḙ jinvatam | vāca॒gṃ॒ sandha̭tta॒-ntā-mmḙ jinvatam || āyuḥ̭ stha॒ āyṷrme dhattam | āyṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | āyṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | prā॒ṇa-ssthaḥ̭ prā॒ṇa-mmḙ dhattam | prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattam || 3 ||

prā॒ṇaṃ-ya~॒jñapa̭taye dhattam | cakṣuḥ̭ stha॒ścakṣṷrme dhattam | cakṣṷ-rya॒jñāya̭ dhattam | cakṣṷ-rya॒jñapa̭taye dhattam | śrotragg̭ stha॒-śśrotra̭-mme dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñāya̭ dhattam | śrotraṃ̭-ya~॒jñapa̭taye dhattam | tau dḙvau śukrāmanthinau |ka॒lpaya̭ta॒-ndaivī॒rviśaḥ̭ | ka॒lpaya̭ta॒-mmānṷṣīḥ || 4 ||

iṣa॒-mūrja̭ma॒smāsṷ dhattam | prā॒ṇā-npa॒śuṣṷ | pra॒jā-mmayi̭ ca॒ yaja̭māne ca || nira̭sta॒-śśaṇḍaḥ̭ | nira̭sto॒ markaḥ̭ || apa̭nuttau॒ śaṇḍā॒markaṷ sa॒hāmunā᳚ || śu॒krasya̭ sa॒mida̭si | ma॒nthinaḥ̭ sa॒mida̭si || sa pra̭tha॒ma-ssaṅkṛ̭ti-rvi॒śvaka̭rmā | sa pra̭tha॒mo mi॒tro varṷṇo a॒gniḥ | sa pra̭tha॒mo bṛha॒spati̭ściki॒tvān | tasmā॒ indrā̭ya su॒tamājṷhomi || 5 ||

(na॒ya॒ - ntva॒pā॒nagṃ sandha̭ttaṃ॒ ta-mmḙ jinvataṃ - prā॒ṇaṃ-ya~॒jñāya̭ dhattaṃ॒ - mānṷṣī--r a॒gni-rdve ca̭) (a. 1)

kṛtti̭kā-sva॒gni-māda̭dhīta | e॒tadvā a॒gne-rnakṣa̭tram | ya-tkṛtti̭kāḥ | svāyā̭me॒vaina̭-nde॒vatā̭yāmā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || mukhaṃ॒-vā~ e॒tannakṣa̭trāṇām | ya-tkṛtti̭kāḥ | yaḥ kṛtti̭kā-sva॒gni-mā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati || atho॒ khalṷ || 6 ||

a॒gni॒-na॒kṣa॒tramitya-pa̭cāyanti | gṛ॒hānaḥa॒ dāhṷko bhavati || pra॒jāpa̭tī rohi॒ṇyā-ma॒gni-ma̭sṛjata | ta-nde॒vā ro̭hi॒ṇyā-māda̭dhata | tato॒ vai te sarvā॒-nrohā̭narohann | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | yo ro̭hi॒ṇyā-ma॒gnimā̭dha॒tte | ṛ॒dhnotye॒va | sarvā॒-nrohā᳚n-rohati || de॒vā vai bha॒drā-ssanto॒-'gni-mādhi̭thsanta || 7 ||

teṣā॒manā̭hito॒ 'gnirāsī᳚t | athai᳚bhyo vā॒maṃ-va~svapā᳚krāmat | te puna̭rvasvo॒rāda̭dhata | tato॒ vai tān vā॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtata | yaḥ pu॒rā bha॒dra-ssampāpī̭yā॒-nthsyāt | sa puna̭rvasvo-ra॒gni-māda̭dhīta | puna̭re॒vainaṃ̭-vā~॒maṃ-va~sū॒pāva̭rtate | bha॒dro bha̭vati || yaḥ kā॒mayḙta॒ dāna̭kāmā me pra॒jā-ssyu॒riti̭ | sa pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gni-māda̭dhīta || 8 ||

a॒rya॒mṇo vā e॒tannakṣa̭tram | yatpūrve॒ phalgṷnī | a॒rya॒meti॒ tamā̭hu॒ryo dadā̭ti | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti || yaḥ kā॒mayḙta bha॒gī syā॒miti̭ | sa utta̭rayoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | bhaga̭sya॒ vā e॒tannakṣa̭tram | yadutta̭re॒ phalgṷnī | bha॒gyḙva bha̭vati || kā॒la॒ka॒ñjā vai nāmāsṷrā āsann || 9 ||

te sṷva॒rgāya̭ lo॒kāyā॒gni-ma̭cinvata | purṷṣa॒ iṣṭa̭kā॒-mupā̭dadhā॒t-purṷṣa॒ iṣṭa̭kām | sa indro᳚ brāhma॒ṇo bruvā̭ṇa॒ iṣṭa̭kā॒mupā̭dhatta | e॒ṣā mḙ ci॒trā nāmeti̭ | te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamāprāro̭hann | sa indra॒ iṣṭa̭kā॒māvṛ̭hat | te-'vā̭kīryanta | yḙ-'vākī᳚ryanta | ta ūrṇā॒vabha̭yo-'bhavann | dvāvuda̭patatām || 10 ||

tau di॒vyau śvānā̭vabhavatām | yo bhrātṛ̭vyavā॒-nthsyāt | sa ci॒trāyā̭-ma॒gni-māda̭dhīta | a॒va॒kīryai॒va bhrātṛ̭vyān | ojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tman-dha̭tte || va॒santā᳚ brāhma॒ṇo᳚ 'gnimāda̭dhīta | va॒sa॒nto vai brā᳚hma॒ṇasya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭-mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati | mukhaṃ॒-vā~ e॒tadṛ̭tū॒nām || 11 ||

ya-dva̭sa॒ntaḥ | yo va॒santā॒-'gnimā̭dha॒tte | mukhya̭ e॒va bha̭vati | atho॒ yoni̭mantame॒vaina॒-mprajā̭ta॒mādha̭tte | grī॒ṣme rā̭ja॒nya̭ āda̭dhīta | grī॒ṣmo vai rā̭ja॒nya̭sya॒rtuḥ | sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | i॒ndri॒yā॒vī bha̭vati | śa॒radi॒ vaiśya॒ āda̭dhīta | śa॒radvai vaiśya̭sya॒rtuḥ || 12 ||

sva e॒vaina̭mṛ॒tāvā॒dhāya̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati || na pūrva̭yoḥ॒ phalgṷnyo-ra॒gnimāda̭dhīta | e॒ṣā vai ja̭gha॒nyā̭ rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yatpūrve॒ phalgṷnī | pṛ॒ṣṭi॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | pāpī̭yān-bhavati | utta̭rayo॒rāda̭dhīta | e॒ṣā vai pra̭tha॒mā rātriḥ̭ saṃva~thsa॒rasya̭ | yadutta̭re॒ phalgṷnī | mu॒kha॒ta e॒va saṃ̭va~thsa॒rasyā॒-gnimā॒dhāya̭ | vasī̭yā-nbhavati || atho॒ khalṷ | ya॒daivainaṃ̭-ya~॒jña ṷpa॒name᳚t | athāda̭dhīta | saivāsyardhiḥ̭ || 13 ||

(khalvā̭ - dhithsanta॒ - phalgṷnyora॒gnimāda̭dhītā - san - napatatā - matū॒nāṃ - ~vaiśya̭sya॒rtu - rutta̭re॒ phalgṷnī॒ ṣaṭ ca̭) (a. 2)

uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭ hanti || a॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai᳚ || sika̭tā॒ niva̭pati | e॒tadvā a॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pam | rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭-rundhe || ūṣā॒-nniva̭pati | puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭nam | yadūṣāḥ᳚ || 14 ||

puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ 'gnimādha̭tte | atho̭ sa॒ñjñāna̭ e॒va | sa॒-ñjñāna॒gg॒ hyḙta-tpa̭śū॒nām | yadūṣāḥ᳚ || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te vi̭ya॒tī a̭brūtām | astve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti̭ | yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒syā-ma̭dadhāt | ta ūṣā̭ abhavann || 15 ||

yada॒syā ya॒jñiya॒māsī᳚t | tada॒muṣyā̭-madadhāt | tada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇam | ūṣā᳚nni॒vapa̭nna॒do ddhyā̭yet | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gnimādha̭tte || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | ā॒khū rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śat | sa ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇaḥ pṛ̭thi॒vīmanu॒ sama̭carat | tadā̭khukarī॒ṣa-ma̭bhavat || 16 ||

yadā̭khukarī॒ṣagṃ sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭rundhe || ūrjaṃ॒-vā~ e॒tagṃ rasa̭-mpṛthi॒vyā ṷpa॒dīkā॒ uddi̭hanti | ya-dva॒lmīka᳚m | ya-dva̭lmīkava॒pā sa̭bhāṃ॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒va rasa̭-mpṛthi॒vyā ava̭rundhe | atho॒ śrotra̭me॒va | śrotra॒gg॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyāḥ | ya-dva॒lmīkaḥ̭ || 17 ||

aba̭dhiro bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tāsā॒manna॒-mupā᳚kṣīyata | tābhya॒-ssūda॒mupa॒ prābhi̭nat | tato॒ vai tāsā॒manna॒-nnākṣī̭yata | yasya॒ sūdaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | nāsya̭ gṛ॒he-'nna̭-ṅkṣīyate || āpo॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sīt | tena̭ pra॒jāpa̭tiraśrāmyat || 18 ||

ka॒thami॒dagg syā॒diti̭ | so̭-'paśya-tpuṣkarapa॒rṇa-ntiṣṭha̭t | so̭-'manyata | asti॒ vai tat | yasmi̭-nni॒damadhi॒ tiṣṭha॒tīti̭ | sa va̭rā॒ho rū॒pa-ṅkṛ॒tvopa॒nya̭majjat | sa pṛ̭thi॒vīma॒dha ā᳚rcchat | tasyā̭ upa॒hatyoda̭majjat | ta-tpṷṣkarapa॒rṇe᳚ 'prathayat | yadapra̭thayat || 19 ||

ta-tpṛ̭thi॒vyai pṛ̭thivi॒tvam | abhū॒dvā i॒damiti̭ | tadbhūmyai̭ bhūmi॒tvam | tā-ndiśo-'nu॒ vāta॒-ssama̭vahat | tāgṃ śarka̭rābhiradṛgṃ hat | śaṃ-vai~ no̭-'bhū॒diti̭ | taccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvam | ya-dva̭rā॒havi̭hatagṃ sambhā॒ro bhava̭ti | a॒syāme॒vā-cha̭mbaṭkārama॒gni-mādha̭tte | śarka̭rā bhavanti॒ dhṛtyai᳚ || 20 ||

atho̭ śa॒tvāṃya~̭ || sarḙtā a॒gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | āpo॒ varṷṇasya॒ patna̭ya āsann | tā a॒gnira॒bhya̭ddhyāyat | tā-ssama̭bhavat | tasya॒ retaḥ॒ parā̭-'patat | taddhira̭ṇya-mabhavat | yaddhira̭ṇya-mu॒pāsya̭ti | sarḙtasame॒vāgni-mādha̭tte || purṷṣa॒ invai svā-dreta̭so bībhathsata॒ ityā̭huḥ || 21 ||

u॒tta॒ra॒ta upā᳚sya॒tya-bī̭bhathsāyai || ati॒ praya̭cchati | ārti̭me॒vāti॒ praya̭cchati || a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | so᳚-'śva॒tthe saṃ̭va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam | yadāśva̭ttha-ssambhā॒ro bhava̭ti | yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭ktam | tade॒vāva̭-rundhe || 22 ||

de॒vā vā ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta | tata̭ udu॒mbara॒ uda̭tiṣṭhat | ūrgvā ṷdu॒mbaraḥ̭ | yadaudṷmbara-ssambhā॒ro bhava̭ti | ūrja̭me॒vāva̭-rundhe || tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat | tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | tatpa॒rṇo̭ 'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam || 23 ||

yasya̭ parṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | so॒ma॒pī॒thame॒vāva̭ rundhe || de॒vā vai brahma̭nnavadanta | ta-tpa॒rṇa upā̭śṛṇot | su॒śravā॒ vai nāma̭ | ya-tpa̭rṇa॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭ rundhe || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ | tagṃ śa॒myā̭-'śamayat || 24 ||

taccha॒myai̭ śami॒tvam | yaccha̭mī॒mayaḥ̭ sambhā॒ro bhava̭ti | śāntyā॒ apra̭dāhāya || a॒gne-ssṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rcchat | ya-dvaika̭ṅkata-ssambhā॒ro bhava̭ti | bhā e॒vāva̭rundhe || sahṛ̭dayo॒ 'gnirā॒dheya॒ ityā̭huḥ | ma॒ruto॒-'dbhira॒gni-ma̭tamayann | tasya̭ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndann | sā-'śani̭rabhavat | yada॒śani̭hatasya vṛ॒kṣasya̭ sambhā॒ro bhava̭ti |sahṛ̭daya-me॒vāgni-mādha̭tte || 25 ||

(ūṣā̭ - abhavan - nabhava-d- va॒lmīkro᳚ - 'śrāmya॒ - dapra̭thaya॒ - ddhṛtyai̭ - bībhathsata॒ ityā̭hu - rundhe - parṇa॒tva - ma̭śamayada - cchinda॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 3)

dvā॒da॒śasṷ vikrā॒meṣva॒gnimāda̭dhīta | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rā-de॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || ya-ddvā̭da॒śasṷ vikrā॒me-ṣvā॒dadhī̭ta | pari̭mita॒mava̭rundhīta | cakṣṷ-rnimita॒ āda̭dhīta | iya॒-ddvāda̭śa vikrā॒mā(3) iti̭ | pari̭mita-ñcai॒vāpa̭rimita॒-ñcāva̭rundhe || anṛ̭taṃ॒-vai~ vā॒cā va̭dati | anṛ̭ta॒-mmana̭sā ddhyāyati || 26 ||

cakṣu॒-rvai sa॒tyam | adrā(3)gityā̭ha | ada̭rśa॒miti̭ | ta-thsa॒tyam | yaścakṣṷ-rnimite॒-'gni-mā̭dha॒tte | sa॒tya e॒vaina॒-mādha̭tte || tasmā॒dāhi̭tāgni॒rnānṛ̭taṃ-va~det | nāsya̭ brāhma॒ṇo-'nā᳚śvā-ngṛ॒he va̭set | sa॒tye hya̭syā॒gnirāhi̭taḥ || ā॒gne॒yī vai rātriḥ̭ || 27 ||

ā॒gne॒yāḥ pa॒śavaḥ̭ | ai॒ndramahaḥ̭ | nakta॒-ṅgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒śūne॒vāva̭-rundhe | divā̭-''hava॒nīya᳚m | i॒ndri॒yame॒vā-va̭rundhe || a॒rdhodi̭te॒ sūrya̭ āhava॒nīya॒-māda̭dhāti | e॒tasmi॒n vai lo॒ke pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | atho̭ bhū॒ta-ñcai॒va bha̭vi॒ṣyaccā-va̭rundhe || 28 ||

iḍā॒ vai mā̭na॒vī ya̭jñānūkā॒śinyā̭sīt | sā-'śṛ̭ṇot | asṷrā a॒gnimāda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | ta ā̭hava॒nīya॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | sā 'bra̭vīt | pra॒tīcyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā parā̭bhaviṣya॒ntīti̭ || 29 ||

yasyai॒va-ma॒gnirā̭dhī॒yate᳚ | pra॒tīcya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā parā̭bhavati || sā-'śṛ̭ṇot | de॒vā a॒gni-māda̭dhata॒ iti̭ | tada̭gacchat | te᳚-'nvāhārya॒-paca̭na॒magra॒ āda̭dhata | atha॒ gārha̭patyam | athā̭hava॒nīya᳚m | sā-'bra̭vīt || 30 ||

prācyḙṣā॒g॒ śrīra̭gāt | bha॒drā bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyanti | pra॒jā-ntu na ve᳚thsyanta॒ iti̭ | yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | prācya̭sya॒ śrīrḙti | bha॒dro bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | pra॒jā-ntu na vi̭ndate || sā-'bra̭vī॒diḍā॒ manu᳚m | tathā॒ vā a॒ha-ntavā॒gni-mādhā᳚syāmi | yathā॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rja̭ni॒ṣyase᳚ || 31 ||

pratya॒smin ~lo॒ke sthā॒syasi̭ | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñje॒ṣyasīti̭ | gārha̭patya॒magra॒ āda̭dhāt | gārha̭patyaṃ॒-vā~ anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante | gārha̭patyenai॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpa॒śū-nprāja̭nayat | athā᳚-nvāhārya॒-paca̭nam | ti॒ryaṅṋ̇va॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke pratya̭tiṣṭhat | athā̭hava॒nīya᳚m | tenai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhya̭jayat || 32 ||

yasyai॒vama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate | pratya॒smin ~lo॒ke ti̭ṣṭhati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || yasya॒ vā aya̭thādevatama॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yasya̭ yathā deva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 33 ||

bhṛgṷ̄ṇā॒-ntvā-'ṅgi̭rasāṃ-vra~tapate vra॒tenā-da̭dhā॒mīti̭ bhṛgvaṅgi॒rasā॒māda̭ddhyāt | ā॒di॒tyānā᳚-ntvā de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mītya॒nyāsā॒-mbrāhma̭ṇīnā-mpra॒jānā᳚m | varṷṇasya tvā॒ rājño᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ rājñaḥ̭ | indra̭sya tvendri॒yeṇa̭ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rāja॒nya̭sya | mano᳚stvā grāma॒ṇyo᳚ vratapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti॒ vaiśya̭sya | ṛ॒bhū॒ṇā-ntvā̭ de॒vānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tenāda̭dhā॒mīti̭ rathakā॒rasya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tama॒gni-rādhī̭yate | na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati || 34 ||

(dhyā॒ya॒ti॒ - vai rātri॒ - ścāva̭rundhe - bhaviṣya॒ntītya̭ - bravī - jjani॒ṣyasḙ - 'jaya॒-d- vasī̭yā-nbhavati॒ - nava̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - tatra pavamānahabīṃṣi

pra॒jāpa̭ti-rvā॒ca-ssa॒tya-ma̭paśyat | tenā॒gnimādha̭tta | tena॒ vai sa ā᳚rdhnot | bhūrbhuva॒-ssuva॒rityā̭ha | e॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyam | ya e॒tenā॒gni-mā̭dha॒tte | ṛ॒ddhnotye॒va | atho̭ sa॒tyaprā̭śūre॒va bha̭vati | atho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna̭bhi॒cara̭ti | stṛ॒ṇu॒ta e॒vaina᳚m || 35 ||

bhūrityā̭ha | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | bhuva॒ ityā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | suva॒rityā̭ha | su॒va॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || tri॒bhira॒kṣarai॒-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | sarvaiḥ᳚ pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m || 36 ||

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāyādhī̭yate | yadā̭hava॒nīyaḥ̭ | su॒va॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke vā॒ca-ssa॒tyagṃ sarva̭māpnoti || tri॒bhi-rgārha̭patya॒-māda̭dhāti | pa॒ñcabhi̭-rāhava॒nīya᳚m | a॒ṣṭau sampa̭dyante | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tamādha̭tte || 37 ||

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāyann | tābhyo॒ jyoti॒-ruda̭gṛhṇāt | ta-ñjyotiḥ॒ paśya̭ntīḥ pra॒jā a॒bhisa॒māva̭rtanta | u॒parī̭vā॒gni-mudgṛ̭hṇīyā-du॒ddharanṋ | jyoti̭re॒va paśya̭ntīḥ pra॒jā yaja̭māna-ma॒bhi-sa॒māva̭rtante || pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvayat | ta-tparā̭-'patat | tadaśvo̭-'bhavat | tadaśva̭syā-śva॒tvam || 38 ||

e॒ṣa vai pra॒jāpa̭tiḥ | yada॒gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyo-'śvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | svame॒va cakṣuḥ॒ paśya̭-npra॒jāpa̭ti॒-ranūdḙti || va॒jrī vā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate || puna॒rāva̭rtayati || 39 ||

ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate || nyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-makāmayata | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | tau vi॒bhāja॒-nnāśa̭knot | sośvaḥ̭ pūrva॒vāḍ-bhū॒tvā | prāñca॒-mpūrva॒muda̭vahat | ta-tpū᳚rva॒vāhaḥ̭ pūrvavā॒ṭ-tvam | yadaśva̭-mpu॒rastā॒nnaya̭ti | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭vīryāve॒vainaṷ kurute || 40 ||

yadu॒paryṷpari॒ śiro॒ hare᳚t | prā॒ṇān vicchi̭ndyāt | a॒dho̭-'dha॒-śśiro̭ harati | prā॒ṇānā᳚-ṅgopī॒thāya̭ || iya॒tyagrḙ harati | atheya॒tyatheya̭ti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒mā-dha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata | so̭-'bibhe॒tpra mā̭ dhakṣya॒tīti̭ || 41 ||

tasya̭ tre॒dhā ma̭hi॒mānaṃ॒-vyau~̭hat | śāntyā॒ apra̭dāhāya | yat-tre॒dhā-'gni-rā̭dhī॒yate᳚ | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ ta-dvyṷ̄hati | śāntyā॒ apra̭dāhāya || puna॒rāva̭rtayati | ma॒hi॒māna̭me॒vāsya॒ sanda̭dhāti || pa॒śurvā e॒ṣaḥ | yadaśvaḥ̭ | e॒ṣa ru॒draḥ || 42 ||

yada॒gniḥ | yadaśva̭sya pa॒de᳚-'gni-mā̭da॒ddhyāt | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | ya-nnākra॒maye᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | pā॒rśva॒ta ākra̭mayet | yathā ''hi̭tasyā॒gne-raṅgā̭rā abhyava॒vartḙrann | ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti | na ru॒drāyāpi̭dadhāti || 43 ||

trīṇi̭ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati | vi॒rāja̭ e॒va vikrā᳚ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ vikra̭mate || a॒gnaye॒ pava̭mānāya | a॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | a॒gnaye॒ śuca̭ye | yada॒gnaye॒ pava̭mānāya ni॒rvapa̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | yada॒gnayḙ pāva॒kāya̭ | pū॒ta e॒vāsmi̭-nna॒nnādya̭-ndadhāti | yada॒gnaye॒ śuca̭ye | bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti || 44 ||

(e॒na॒ - mā॒ha॒va॒nīyaṃ̭ - dhatte - 'śva॒tvaṃ - ~va̭rtayati - kuruta॒ - iti̭ -ru॒dro - da̭dhāti॒ - yada॒gnaye॒ śuca̭ya॒ eka̭-ñca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - pavamānahavirvistāraḥ, havirantarāṇi, dakṣiṇāśca

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnau vā॒maṃ-va~su॒ sa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tada॒gnirno-thsaha̭maśaknot | tat-tre॒dhā vinya̭dadhāt | pa॒śuṣu॒ tṛtī̭yam | a॒phsu tṛtī̭yam | ā॒di॒tye tṛtī̭yam || 45 ||

ta-dde॒vā vi॒jitya̭ | puna॒ravā̭ruruthsanta | te᳚-'gnaye॒ pava̭mānāya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | pa॒śavo॒ vā a॒gniḥ pava̭mānaḥ | yade॒va pa॒śuṣvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata | te᳚-'gnayḙ pāva॒kāya̭ | āpo॒ vā a॒gniḥ pā̭va॒kaḥ | yade॒vāphsvāsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || 46 ||

te᳚-'gnaye॒ śuca̭ye | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-śśuciḥ̭ | yade॒vādi॒tya āsī᳚t | tat-tenāvā̭rundhata || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ta॒nuvo॒ vāvaitā a̭gnyā॒dheya̭sya | ā॒gne॒yo vā a॒ṣṭāka̭pālo 'gnyā॒dheya॒miti̭ | yatta-nni॒rvape᳚t | naitāni̭ | yathā॒-''tmā syāt || 47 ||

nāṅgā̭ni | tā॒dṛge॒va tat | yade॒tāni̭ ni॒rvape᳚t | na tam | yathā-'ṅgā̭ni॒ syuḥ | nātmā | tā॒dṛge॒va tat | u॒bhayā̭ni sa॒hani॒rupyā̭ṇi | ya॒jñasya̭ sātma॒tvāya̭ || u॒bhayaṃ॒-vā~ e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭māpyate || 48 ||

yo᳚-'gnimā̭dha॒tte | ai॒ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla॒- manu॒ nirva̭pet | ā॒di॒tya-ñca॒rum | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | tābhyā̭me॒vāsmā̭ indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭- rundhe | ā॒di॒tyo bha̭vati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || dhe॒nvai vā e॒ta-dretaḥ̭ || 49 ||

yadājya᳚m | a॒na॒ḍuha̭staṇḍu॒lāḥ | mi॒thu॒name॒vāva̭-rundhe | ghṛ॒te bha̭vati | ya॒jñasyālū᳚kṣāntatvāya || ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prāśña̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || pa॒śavo॒ vā e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ṣa ru॒draḥ | yada॒gniḥ || 50 ||

yathsa॒dya e॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yannānṷni॒rvape᳚t | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | dvā॒da॒śasu॒ rātrī॒ṣvanu॒ nirva̭pet | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai̭ ru॒dragṃ śa̭mayi॒tvā | pa॒śūnava̭ rundhe || yadeka̭-mekame॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rvape᳚t || 51 ||

yathā॒ trīṇyā॒vapa̭nāni pū॒raye᳚t | tā॒dṛktat | na pra॒jana̭na॒mucchigṃ̭ṣet | eka̭-nni॒rupya̭ | utta̭re॒ sama̭syet | tṛ॒tīya̭me॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati pra॒jana̭nāya | ta-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ranu॒ prajā̭yate | atho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚ntiḥ || ra॒tha॒ca॒kra-mprava̭rtayati | ma॒nu॒ṣya॒ra॒thenai॒va dḙvara॒tha-mpra॒tyava̭rohati || 52 ||

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ho॒ta॒vya̭-magniho॒trāṃ(3) naho̭ta॒vyā(3)miti̭ | ya-dyajṷṣā juhu॒yāt | aya̭thāpūrva॒māhṷtī juhuyāt | yanna jṷhu॒yāt | a॒gniḥ parā̭bhavet | tū॒ṣṇīme॒va ho̭ta॒vya᳚m | ya॒thā॒pū॒rva-māhṷtī ju॒hoti̭ | nāgniḥ parā̭bhavati || a॒gnīdhḙ dadāti || 53 ||

a॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti | u॒pa॒barha̭ṇa-ndadāti | rū॒pāṇā॒mava̭-ruddhyai | aśva̭-mbra॒hmaṇe᳚ | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | dhe॒nugṃ hotre᳚ | ā॒śiṣa̭ e॒vāva̭rundhe | a॒na॒ḍvāha̭-maddhva॒ryave᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭raddhva॒ryuḥ || 54 ||

vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭-rundhe | mi॒thu॒nau gāvaṷ dadāti | mi॒thu॒nasyāva̭-ruddhyai | vāso̭ dadāti | sa॒rva॒ de॒va॒tyaṃ̭-vai~ vāsaḥ̭ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti | ā dvā̭da॒śabhyo̭ dadāti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati | kāma̭mū॒rdhva-ndeya᳚m | apa̭rimita॒syāva̭-ruddhyai || 55 ||

(ā॒di॒tye tṛtī̭ya - ma॒phsvāsī॒-tta-ttenāvā̭rundhata॒ - syā - dā᳚pyate॒ - reto॒ - 'gni - reka̭meka me॒tāni̭ ha॒vigṃṣi̭ ni॒rvape᳚t - pra॒tyava̭rohati - dadātya - ddhva॒ryu--r deya॒ meka̭-ñca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - ādhānamantrāḥ

gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya yaccha || vātaḥ̭ prā॒ṇastada॒yama॒gniḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa̭ca || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vibhā̭hi | ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || 56 ||

a॒rkaścakṣu॒-stada॒sau sūrya॒stada॒yama॒gniḥ | sampri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuvat | ya-ttḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-'gne॒ brahma̭ṇā || ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām || 57 ||

ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | sa॒mrāṭ cā̭bhi॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | vi॒bhūśca̭ pari॒bhūśca̭ | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | ye tḙ agne śi॒ve ta॒nuvau᳚ | pra॒bhvī ca॒ prabhṷ̄tiśca | te mā vi̭śatā॒-nte mā̭ jinvatām | yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi॒stvā ''da̭dhe || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒mu-ṅga̭ccha || 58 ||

(catṷṣpade - jinvatāṃ - ta॒nuva॒ strīṇi̭ ca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - etadbrāhmaṇaṃ

i॒me vā e॒te lo॒kā a॒gnayaḥ̭ | te yadavyā̭vṛttā ādhī॒yeranṋ | śo॒cayḙyu॒-ryaja̭mānam | gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam | a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | tenai॒vainā॒n vyāva̭rtayati | tathā॒ na śo̭cayanti॒ yaja̭mānam || ra॒tha॒nta॒ra-ma॒bhigā̭yate॒ gārha̭patya ādhī॒yamā̭ne | rātha̭ntaro॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ || 59 ||

a॒sminne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | vā॒ma॒de॒vya-ma॒bhigā̭yata uddhri॒yamā̭ṇe | a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ vā̭made॒vyam | a॒ntari̭kṣa e॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | atho॒ śānti॒-rvai vā̭made॒vyam | śā॒ntame॒vaina̭-mpaśa॒vya̭muddha̭rate | bṛ॒hada॒bhigā̭yata āhava॒nīya̭ ādhī॒yamā̭ne | bārha̭to॒ vā a॒sau lo॒kaḥ | a॒muṣmi̭nne॒vainaṃ̭-lo~॒ke prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭sṛjata || 60 ||

so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā parāṃ̭ait | taṃ-vā~̭rava॒ntīyḙnāvārayata |ta-dvā̭rava॒ntīya̭sya vāravantīya॒tvam | śyai॒tena̭ śye॒tī a̭kuruta |tacchyai॒tasya̭ śyaita॒tvam | ya-dvā̭rava॒ntīya̭-mabhi॒gāya̭te | vā॒ra॒yi॒tvaivaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | śyai॒tena̭ śye॒tī kṷrute || gha॒rma-śśira॒ iti॒ gārha̭patya॒-māda̭dhāti | saśī̭rṣāṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || 61 ||

upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭mati || ru॒dro vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | sa ā̭dhī॒yamā̭na īśva॒ro yaja̭mānasya pa॒śūn higṃsi̭toḥ | sa-mpri̭yaḥ pa॒śubhi̭-rbhuva॒dityā̭ha | pa॒śubhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sampri̭ya-ṅkaroti | pa॒śū॒nā-mahigṃ̭sāyai || cha॒rdisto॒kāya॒ tana̭yāya ya॒cchetyā̭ha |ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || vātaḥ̭ prā॒ṇa itya̭nvāhārya॒-paca̭nam || 62 ||

saprā̭ṇa-me॒vaina॒-mādha̭tte || sva॒di॒ta-nto॒kāya॒ tana̭yāya pi॒tu-mpa॒cetyā̭ha | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha | vibha̭ktire॒vaina̭yo॒ssā | atho॒ nānā̭ vīryāve॒vainaṷ kurute || ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || a॒rka-ścakṣu॒rityā̭-hava॒nīya᳚m | a॒rko vai de॒vānā॒manna᳚m || 63 ||

anna̭me॒vāva̭ rundhe || tena̭ me dīdi॒hītyā̭ha | sami̭ndha e॒vaina᳚m || ā॒na॒śe vyā̭naśa॒ iti॒ trirudi̭ṅgayati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙvainaṃ̭-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || tat-tathā॒ na kā॒rya᳚m | vīṅgi̭ta॒ma pra̭tiṣṭhita॒-māda̭dhīta | u॒ddhṛtyai॒-vādhāyā̭-bhi॒mantriyaḥ̭ | avī᳚ṅgita-me॒vaina॒-mprati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte || vi॒rāṭ ca̭ sva॒rāṭ ca॒ yāstḙ agne śi॒vāsta॒nuva॒-stābhi॒stvā ''da̭dha॒ ityā̭ha | e॒tā vā a॒gne-śśi॒vāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuva॒ stābhi̭ra॒mu-ṅga॒ccheti̭ brūyā॒dya-ndvi॒ṣyāt | tābhi̭re॒vaina॒-mparā̭bhāvayati || 64 ||

(lo॒ko̭ - 'sṛjataina॒ - mādha̭tte - 'nvāhārya॒paca̭naṃ - de॒vānā॒manna̭ - mena॒-mprati̭ṣṭhita॒mādha̭tte॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - brahmaudanam

śa॒mī॒ga॒rbhāda॒gni-mma̭nthati | e॒ṣā vā a॒gne-rya॒jñiyā̭ ta॒nūḥ | tāme॒vāsmai̭ janayati || adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā | sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒na-ma̭pacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ dhā॒tā cā᳚rya॒mā cā̭jāyetām | sā dvi॒tīya̭-mapacat || 65 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyai̭ mi॒traśca॒ varṷṇaścājāyetām | sā tṛ॒tīya̭-mapacat | tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ agṃśa̭śca॒ bhaga̭ścājāyetām | sā ca̭tu॒rtha-ma̭pacat || 66 ||

tasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇa-madaduḥ | ta-tprāśñā᳚t | sā reto̭-'dhatta | tasyā॒ indra̭śca॒ viva̭svāgścā-jāyetām | bra॒hmau॒da॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti || prāśña̭nti brāhma॒ṇā o̭da॒nam || yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tena̭ sa॒midho॒-'bhyajyāda̭dhāti | u॒ccheṣa̭ṇā॒dvā adi̭tī॒ reto̭-'dhatta || 67 ||

u॒ccheṣa̭ṇāde॒va ta-dreto̭ dhatte || asthi॒ vā e॒tat | ya-thsa॒midhaḥ̭ | e॒ta-dretaḥ̭ | yadājya᳚m | yadājyḙna sa॒midho॒-'bhyajyā॒dadhā̭ti | asthye॒va ta-dreta̭si dadhāti || ti॒sra āda̭dhāti mithuna॒tvāya̭ || iya̭tī-rbhavanti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ || 68 ||

iya̭tī-rbhavanti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tāḥ | iya̭tī-rbhavanti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m | vī॒rya̭ sammitāḥ || ā॒rdrā bha̭vanti | ā॒rdrami̭va॒ hi retaḥ̭ si॒cyate᳚ || citri̭yasyāśva॒tthasyāda̭dhāti | ci॒trame॒va bha̭vati || ghṛ॒tava̭tībhi॒-rāda̭dhāti || 69 ||

e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | ya-dghṛ॒tam | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | atho॒ teja̭sā || gā॒ya॒trībhi̭-rbrāhma॒ṇasyāda̭ddhyāt | gā॒ya॒tracha̭ndā॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ | tri॒ṣṭugbhī̭-rāja॒nya̭sya | tri॒ṣṭu-pcha̭ndā॒ vai rā̭ja॒nyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || 70 ||

jaga̭tībhi॒-rvaiśya̭sya | jaga̭tī chandā॒ vai vaiśyaḥ̭ | svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvāya̭ || tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-ṅgo̭pāyet | saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ hi reto̭ hi॒taṃ-va~rdha̭te || ya-dyḙnagṃ saṃva~thsa॒re nopa॒name᳚t | sa॒midhaḥ॒ puna॒rāda̭ddhyāt | reta̭ e॒va taddhi॒taṃ-va~rdha̭mānameti || na mā॒gṃ॒sa-ma̭śñīyāt | na striya॒mupḙyāt || 71 ||

ya-nmā॒gṃ॒sa-ma̭śñī॒yāt | yathstriya̭-mupe॒yāt | nirvī᳚rya-ssyāt | naina̭ma॒gni-rupa̭namet || śva ā̭dhā॒syamā̭no brahmauda॒na-mpa̭cati | ā॒di॒tyā vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | te vā i॒to yanta॒-mprati̭nudante | e॒te khalu॒ vāvādi॒tyāḥ | ya-dbrā᳚hma॒ṇāḥ | taire॒va sa॒tva-ṅga̭cchati || 72 ||

naina॒-mprati̭nudante || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kvā̭ saḥ | a॒gniḥ kā॒ryaḥ̭ | yo᳚-'smai pra॒jā-mpa॒śū-npra̭ja॒naya॒tīti̭ | śalkai॒stāgṃ rātri̭ma॒gni-mi̭ndhīta | tasmi̭-nnupavyu॒ṣama॒raṇī॒ niṣṭa̭pet | yatha̭rṣa॒bhāya̭ vāśi॒tā nyā̭vicchā॒yati̭ | tā॒dṛge॒va tat || a॒po॒dūhya॒ bhasmā॒gni-mma̭nthati || 73 ||

saiva sā-'gne-ssanta̭tiḥ || ta-mma̭thi॒tvā prāñca॒muddha̭rati | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dreto̭ hi॒ta-mpraja̭nayati || anā̭hita॒-stasyā॒gni-rityā̭huḥ | ya-ssa॒midho-'nā̭dhāyā॒gni-mā̭dha॒tta iti̭ | tā-ssaṃ̭va~thsa॒re pu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒rāde॒vaina̭-mava॒ruddhyā-dha̭tte || yadi̭ saṃva~thsa॒re 'nāda॒ddhyāt | dvā॒da॒śyā᳚-mpu॒rastā॒-dāda̭ddhyāt | saṃ॒va~॒thsa॒ra pra̭timā॒ vai dvāda̭śa॒ rātra̭yaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒vāsyāhi̭tā bhavanti || yadi̭ dvāda॒śyā᳚-nnāda॒ddhyāt | trya॒he pu॒rastā॒dāda̭ddhyāt | āhi̭tā e॒vāsya̭ bhavanti || 74 ||

(dvi॒tīya̭mapacac - catu॒rthama̭paca॒ - dadi̭tī॒ reto̭-'dhatta॒ - sammi̭tā -

ghṛ॒tava̭tībhi॒rāda̭dhāti - rāja॒nyaḥ̭ svasya॒ chanda̭saḥ pratyayana॒stvā - yḙyā-d- gacchati - manthati॒ - rātra̭ya śca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - pañcāgnyādhānam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | sa ri̭ricā॒no̭-'manyata | sa tapo̭-'tapyata | sa ā॒tman vī॒rya̭-mapaśyat | tada̭vardhata | tada̭smā॒-thsaha̭so॒rdhva-ma̭sṛjyata | sā vi॒rāḍa̭bhavat | tā-ndḙvāsu॒rā vya̭gṛhṇata | so᳚-'bravī-tpra॒jāpa̭tiḥ | mama॒ vā e॒ṣā || 75 ||

dohā̭ e॒va yu॒ṣmāka॒miti̭ || sā tataḥ॒ prācyuda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā dvi॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā tṛ॒tīya॒-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yeti̭ || 76 ||

sā ca̭tu॒rtha-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yeti̭ | sā pa̭ñca॒ma-muda̭krāmat | ta-tpra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yeti̭ | a॒gnīn vāva sā tān vya̭kramata | tā-npra॒jāpa̭tiḥ॒ parya̭gṛhṇāt | atho̭ pa॒ṅktime॒va || pa॒ṅktirvā e॒ṣā brā᳚hma॒ṇe pravi̭ṣṭā || 77 ||

tāmā॒tmano-'dhi॒ nirmi̭mīte | yada॒gni-rā̭dhī॒yate᳚ | tasmā̭-de॒tāva̭nto॒-'gnaya॒ ādhī̭yante | pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m | pāṅktḙnai॒va pāṅktagg̭ spṛṇoti || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | anna̭me॒vai tena̭ spṛṇoti | narya̭ pra॒jā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | pra॒jāme॒vaitena̭ spṛṇoti | śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopā॒yetyā̭ha || 78 ||

pa॒śūne॒vaitena̭ spṛṇoti | sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopā॒yetyā̭ha | sa॒bhāme॒vaitenè᳚ndri॒yagg spṛ̭ṇoti | ahḙ buddhniya॒ mantra̭-mme gopā॒yetyā̭ha | mantra̭me॒vai tena॒ śriyagg̭ spṛṇoti || yada̭nvāhārya॒-paca̭ne-'nvāhā॒rya̭-mpaca̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | ya-dgārha̭patya॒ ājya̭madhi॒śraya̭nti॒ sampatnī᳚ryā॒jaya̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭hava॒nīye॒ juhva̭ti || 79 ||

tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yathsa॒bhāyāṃ᳚-vi~॒jaya̭nte | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | tena॒ so᳚-'syā॒bhīṣṭaḥ̭ prī॒taḥ | tathā᳚-'sya॒ sarve᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā॒ ādhī̭yante || pra॒va॒sa॒tha-me॒ṣyanne॒va-mupa̭tiṣṭhe॒-taika̭mekam | yathā᳚ brāhma॒ṇāya̭ gṛhevā॒sinḙ pari॒dāya̭ gṛ॒hāneti̭ | tā॒dṛge॒va tat || puna̭rā॒ga-tyopa̭tiṣṭhate | sā bhā̭geyame॒vaiṣā॒-ntat | sā tata̭ ū॒rdhvā-''ro̭hat | sā ro̭hi॒ṇya̭bhavat | ta-dro̭hi॒ṇyai ro̭hiṇi॒tvam | ro॒hi॒ṇyā-ma॒gni-māda̭dhīta | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhita॒-mādha̭tte | ṛ॒ddhnotyḙnena || 80 ||

(e॒ṣā - pa॒śūnmḙ gopā॒yeti॒ - pravi̭ṣṭā -

pa॒śūnmḙ gopā॒yetyā̭ha॒ - juhva̭ti - tiṣṭhate sa॒pta ca̭) (a. 10)

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - kṛtti̭kā॒ - sūddha̭nti - dvāda॒śasṷ - pra॒jāpa̭ti-rvā॒co - dḙvāsu॒rāstada॒gnirno-d- gha॒rma-śśira̭ - i॒me vai - śa̭mīga॒rbhāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssa ri̭ricā॒na-ssatapa॒-ssa ā॒tman vī॒rya̭-ndaśa̭ )

(brahma॒ sandha̭ttaṃ॒ - tau di॒vyā - vatho̭ śa॒tvāṃya~॒ - prācyḙṣāṃ॒ - ~yadu॒paryṷpari॒ - ya-thsa॒dyaḥ - so-'śvo॒ vāro̭ bhū॒tvā - jaga̭tībhi॒ raśī̭tiḥ)

(brahma॒ sandha̭tta - mṛ॒ddhnotyḙnena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठकः - अग्न्याधेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । क्ष॒त्रग्ं सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । इष॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । ऊर्ज॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । र॒यिग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । पुष्टि॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प्र॒जाग्ं सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे॑ जिन्वतम् ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ शुक्र॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ 1 ॥

सु॒वीराः᳚ प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । शु॒क्र-श्शु॒क्रशो॑चिषा ॥ स्तु॒तो॑-ऽसि॒ जन॑धाः । दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्रण॑यन्तु ॥ सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒-न्परी॑हि । म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा ॥स॒ज॒ङ्ग्मा॒नौ दि॒व आ पृ॑थि॒व्या-ऽऽयुः॑ । सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । प्रा॒णग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । अ॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ 2 ॥

व्या॒नग्ं सन्ध॑त्त॒-न्त-म्मे॑ जिन्वतम् । चक्षु॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । श्रोत्र॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । मन॒-स्सन्ध॑त्त॒-न्तन्मे॑ जिन्वतम् । वाच॒ग्ं॒ सन्ध॑त्त॒-न्ता-म्मे॑ जिन्वतम् ॥ आयुः॑ स्थ॒ आयु॑र्मे धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । आयु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । प्रा॒ण-स्स्थः॑ प्रा॒ण-म्मे॑ धत्तम् । प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् ॥ 3 ॥

प्रा॒णं-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । चक्षुः॑ स्थ॒श्चक्षु॑र्मे धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञाय॑ धत्तम् । चक्षु॑-र्य॒ज्ञप॑तये धत्तम् । श्रोत्रग्ग्॑ स्थ॒-श्श्रोत्र॑-म्मे धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तम् । श्रोत्रं॑-यँ॒ज्ञप॑तये धत्तम् । तौ दे॑वौ शुक्रामन्थिनौ ।क॒ल्पय॑त॒-न्दैवी॒र्विशः॑ । क॒ल्पय॑त॒-म्मानु॑षीः ॥ 4 ॥

इष॒-मूर्ज॑म॒स्मासु॑ धत्तम् । प्रा॒णा-न्प॒शुषु॑ । प्र॒जा-म्मयि॑ च॒ यज॑माने च ॥ निर॑स्त॒-श्शण्डः॑ । निर॑स्तो॒ मर्कः॑ ॥ अप॑नुत्तौ॒ शण्डा॒मर्कौ॑ स॒हामुना᳚ ॥ शु॒क्रस्य॑ स॒मिद॑सि । म॒न्थिनः॑ स॒मिद॑सि ॥ स प्र॑थ॒म-स्सङ्कृ॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा । स प्र॑थ॒मो मि॒त्रो वरु॑णो अ॒ग्निः । स प्र॑थ॒मो बृह॒स्पति॑श्चिकि॒त्वान् । तस्मा॒ इन्द्रा॑य सु॒तमाजु॑होमि ॥ 5 ॥

(न॒य॒ - न्त्व॒पा॒नग्ं सन्ध॑त्तं॒ त-म्मे॑ जिन्वतं - प्रा॒णं-यँ॒ज्ञाय॑ धत्तं॒ - मानु॑षी--र् अ॒ग्नि-र्द्वे च॑) (अ. 1)

ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-न्तत् । इष॒मूर्जग्ं॑ र॒यि-म्पुष्टि॑-म्प्र॒जा-न्ताम् । प॒शु-न्तान् । सन्ध॑त्त॒-न्तत् । प्रा॒णम॑पा॒नं-व्याँ॒न-न्तम् । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मन॒स्तत् । वाच॒-न्ताम् । इ॒षादि॒पञ्च॑के॒ वाच॒-न्ता-म्मे᳚ । प॒शू-न्थ्सन्ध॑त्त॒-न्तान्मे᳚ । प्रा॒णादि॒त्रित॑ये॒ त-म्मे᳚ । अ॒न्यत्र॒ तन्मे᳚ । )

कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-माद॑धीत । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्नक्ष॑त्रम् । य-त्कृत्ति॑काः । स्वाया॑मे॒वैन॑-न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति ॥ मुखं॒-वाँ ए॒तन्नक्ष॑त्राणाम् । य-त्कृत्ति॑काः । यः कृत्ति॑का-स्व॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति ॥ अथो॒ खलु॑ ॥ 6 ॥

अ॒ग्नि॒-न॒क्ष॒त्रमित्य-प॑चायन्ति । गृ॒हानःअ॒ दाहु॑को भवति ॥ प्र॒जाप॑ती रोहि॒ण्या-म॒ग्नि-म॑सृजत । त-न्दे॒वा रो॑हि॒ण्या-माद॑धत । ततो॒ वै ते सर्वा॒-न्रोहा॑नरोहन्न् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । यो रो॑हि॒ण्या-म॒ग्निमा॑ध॒त्ते । ऋ॒ध्नोत्ये॒व । सर्वा॒-न्रोहा᳚न्-रोहति ॥ दे॒वा वै भ॒द्रा-स्सन्तो॒-ऽग्नि-माधि॑थ्सन्त ॥ 7 ॥

तेषा॒मना॑हितो॒ ऽग्निरासी᳚त् । अथै᳚भ्यो वा॒मं-वँस्वपा᳚क्रामत् । ते पुन॑र्वस्वो॒राद॑धत । ततो॒ वै तान् वा॒मं-वँसू॒पाव॑र्तत । यः पु॒रा भ॒द्र-स्सम्पापी॑या॒-न्थ्स्यात् । स पुन॑र्वस्वो-र॒ग्नि-माद॑धीत । पुन॑रे॒वैनं॑-वाँ॒मं-वँसू॒पाव॑र्तते । भ॒द्रो भ॑वति ॥ यः का॒मये॑त॒ दान॑कामा मे प्र॒जा-स्स्यु॒रिति॑ । स पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्नि-माद॑धीत ॥ 8 ॥

अ॒र्य॒म्णो वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । अ॒र्य॒मेति॒ तमा॑हु॒र्यो ददा॑ति । दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति ॥ यः का॒मये॑त भ॒गी स्या॒मिति॑ । स उत्त॑रयोः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । भग॑स्य॒ वा ए॒तन्नक्ष॑त्रम् । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । भ॒ग्ये॑व भ॑वति ॥ का॒ल॒क॒ञ्जा वै नामासु॑रा आसन्न् ॥ 9 ॥

ते सु॑व॒र्गाय॑ लो॒काया॒ग्नि-म॑चिन्वत । पुरु॑ष॒ इष्ट॑का॒-मुपा॑दधा॒त्-पुरु॑ष॒ इष्ट॑काम् । स इन्द्रो᳚ ब्राह्म॒णो ब्रुवा॑ण॒ इष्ट॑का॒मुपा॑धत्त । ए॒षा मे॑ चि॒त्रा नामेति॑ । ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमाप्रारो॑हन्न् । स इन्द्र॒ इष्ट॑का॒मावृ॑हत् । ते-ऽवा॑कीर्यन्त । ये॑-ऽवाकी᳚र्यन्त । त ऊर्णा॒वभ॑यो-ऽभवन्न् । द्वावुद॑पतताम् ॥ 10 ॥

तौ दि॒व्यौ श्वाना॑वभवताम् । यो भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्यात् । स चि॒त्राया॑-म॒ग्नि-माद॑धीत । अ॒व॒कीर्यै॒व भ्रातृ॑व्यान् । ओजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्-ध॑त्ते ॥ व॒सन्ता᳚ ब्राह्म॒णो᳚ ऽग्निमाद॑धीत । व॒स॒न्तो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑-मृ॒तावा॒धाय॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति । मुखं॒-वाँ ए॒तदृ॑तू॒नाम् ॥ 11 ॥

य-द्व॑स॒न्तः । यो व॒सन्ता॒-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । मुख्य॑ ए॒व भ॑वति । अथो॒ योनि॑मन्तमे॒वैन॒-म्प्रजा॑त॒माध॑त्ते । ग्री॒ष्मे रा॑ज॒न्य॑ आद॑धीत । ग्री॒ष्मो वै रा॑ज॒न्य॑स्य॒र्तुः । स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । इ॒न्द्रि॒या॒वी भ॑वति । श॒रदि॒ वैश्य॒ आद॑धीत । श॒रद्वै वैश्य॑स्य॒र्तुः ॥ 12 ॥

स्व ए॒वैन॑मृ॒तावा॒धाय॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति ॥ न पूर्व॑योः॒ फल्गु॑न्यो-र॒ग्निमाद॑धीत । ए॒षा वै ज॑घ॒न्या॑ रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यत्पूर्वे॒ फल्गु॑नी । पृ॒ष्टि॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । पापी॑यान्-भवति । उत्त॑रयो॒राद॑धीत । ए॒षा वै प्र॑थ॒मा रात्रिः॑ संवँथ्स॒रस्य॑ । यदुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी । मु॒ख॒त ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्या॒-ग्निमा॒धाय॑ । वसी॑या-न्भवति ॥ अथो॒ खलु॑ । य॒दैवैनं॑-यँ॒ज्ञ उ॑प॒नमे᳚त् । अथाद॑धीत । सैवास्यर्धिः॑ ॥ 13 ॥

(खल्वा॑ - धिथ्सन्त॒ - फल्गु॑न्योर॒ग्निमाद॑धीता - सन् - नपतता - मतू॒नां - ँवैश्य॑स्य॒र्तु - रुत्त॑रे॒ फल्गु॑नी॒ षट् च॑) (अ. 2)

उद्ध॑न्ति । यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तदप॑ हन्ति ॥ अ॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै᳚ ॥ सिक॑ता॒ निव॑पति । ए॒तद्वा अ॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पम् । रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑-रुन्धे ॥ ऊषा॒-न्निव॑पति । पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नम् । यदूषाः᳚ ॥ 14 ॥

पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ ऽग्निमाध॑त्ते । अथो॑ स॒ञ्ज्ञान॑ ए॒व । स॒-ञ्ज्ञान॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्प॑शू॒नाम् । यदूषाः᳚ ॥ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हास्ता᳚म् । ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूताम् । अस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॑ । यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒स्या-म॑दधात् । त ऊषा॑ अभवन्न् ॥ 15 ॥

यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी᳚त् । तद॒मुष्या॑-मदधात् । तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णम् । ऊषा᳚न्नि॒वप॑न्न॒दो द्ध्या॑येत् । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्निमाध॑त्ते ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । आ॒खू रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑शत् । स ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णः पृ॑थि॒वीमनु॒ सम॑चरत् । तदा॑खुकरी॒ष-म॑भवत् ॥ 16 ॥

यदा॑खुकरी॒षग्ं स॑भां॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ऊर्जं॒-वाँ ए॒तग्ं रस॑-म्पृथि॒व्या उ॑प॒दीका॒ उद्दि॑हन्ति । य-द्व॒ल्मीक᳚म् । य-द्व॑ल्मीकव॒पा स॑भां॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒व रस॑-म्पृथि॒व्या अव॑रुन्धे । अथो॒ श्रोत्र॑मे॒व । श्रोत्र॒ग्ग्॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्याः । य-द्व॒ल्मीकः॑ ॥ 17 ॥

अब॑धिरो भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तासा॒मन्न॒-मुपा᳚क्षीयत । ताभ्य॒-स्सूद॒मुप॒ प्राभि॑नत् । ततो॒ वै तासा॒मन्न॒-न्नाक्षी॑यत । यस्य॒ सूदः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । नास्य॑ गृ॒हे-ऽन्न॑-ङ्क्षीयते ॥ आपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सीत् । तेन॑ प्र॒जाप॑तिरश्राम्यत् ॥ 18 ॥

क॒थमि॒दग्ग् स्या॒दिति॑ । सो॑-ऽपश्य-त्पुष्करप॒र्ण-न्तिष्ठ॑त् । सो॑-ऽमन्यत । अस्ति॒ वै तत् । यस्मि॑-न्नि॒दमधि॒ तिष्ठ॒तीति॑ । स व॑रा॒हो रू॒प-ङ्कृ॒त्वोप॒न्य॑मज्जत् । स पृ॑थि॒वीम॒ध आ᳚र्च्छत् । तस्या॑ उप॒हत्योद॑मज्जत् । त-त्पु॑ष्करप॒र्णे᳚ ऽप्रथयत् । यदप्र॑थयत् ॥ 19 ॥

त-त्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थिवि॒त्वम् । अभू॒द्वा इ॒दमिति॑ । तद्भूम्यै॑ भूमि॒त्वम् । ता-न्दिशो-ऽनु॒ वात॒-स्सम॑वहत् । ताग्ं शर्क॑राभिरदृग्ं हत् । शं-वैँ नो॑-ऽभू॒दिति॑ । तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वम् । य-द्व॑रा॒हवि॑हतग्ं सम्भा॒रो भव॑ति । अ॒स्यामे॒वा-छ॑म्बट्कारम॒ग्नि-माध॑त्ते । शर्क॑रा भवन्ति॒ धृत्यै᳚ ॥ 20 ॥

अथो॑ श॒त्वांयँ॑ ॥ सरे॑ता अ॒ग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । आपो॒ वरु॑णस्य॒ पत्न॑य आसन्न् । ता अ॒ग्निर॒भ्य॑द्ध्यायत् । ता-स्सम॑भवत् । तस्य॒ रेतः॒ परा॑-ऽपतत् । तद्धिर॑ण्य-मभवत् । यद्धिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ति । सरे॑तसमे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ पुरु॑ष॒ इन्वै स्वा-द्रेत॑सो बीभथ्सत॒ इत्या॑हुः ॥ 21 ॥

उ॒त्त॒र॒त उपा᳚स्य॒त्य-बी॑भथ्सायै ॥ अति॒ प्रय॑च्छति । आर्ति॑मे॒वाति॒ प्रय॑च्छति ॥ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । सो᳚-ऽश्व॒त्थे सं॑वँथ्स॒र-म॑तिष्ठत् । तद॑श्व॒त्थस्या᳚-श्वत्थ॒त्वम् । यदाश्व॑त्थ-स्सम्भा॒रो भव॑ति । यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्तम् । तदे॒वाव॑-रुन्धे ॥ 22 ॥

दे॒वा वा ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त । तत॑ उदु॒म्बर॒ उद॑तिष्ठत् । ऊर्ग्वा उ॑दु॒म्बरः॑ । यदौदु॑म्बर-स्सम्भा॒रो भव॑ति । ऊर्ज॑मे॒वाव॑-रुन्धे ॥ तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसीत् । त-ङ्गा॑य॒त्र्याह॑रत् । तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत । तत्प॒र्णो॑ ऽभवत् । त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वम् ॥ 23 ॥

यस्य॑ पर्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । सो॒म॒पी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त । त-त्प॒र्ण उपा॑शृणोत् । सु॒श्रवा॒ वै नाम॑ । य-त्प॑र्ण॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ । तग्ं श॒म्या॑-ऽशमयत् ॥ 24 ॥

तच्छ॒म्यै॑ शमि॒त्वम् । यच्छ॑मी॒मयः॑ सम्भा॒रो भव॑ति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ अ॒ग्ने-स्सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्च्छत् । य-द्वैक॑ङ्कत-स्सम्भा॒रो भव॑ति । भा ए॒वाव॑रुन्धे ॥ सहृ॑दयो॒ ऽग्निरा॒धेय॒ इत्या॑हुः । म॒रुतो॒-ऽद्भिर॒ग्नि-म॑तमयन्न् । तस्य॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन्न् । सा-ऽशनि॑रभवत् । यद॒शनि॑हतस्य वृ॒क्षस्य॑ सम्भा॒रो भव॑ति ।सहृ॑दय-मे॒वाग्नि-माध॑त्ते ॥ 25 ॥

(ऊषा॑ - अभवन् - नभव-द्- व॒ल्मीक्रो᳚ - ऽश्राम्य॒ - दप्र॑थय॒ - द्धृत्यै॑ - बीभथ्सत॒ इत्या॑हु - रुन्धे - पर्ण॒त्व - म॑शमयद - च्छिन्द॒ग्ग्॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 3)

द्वा॒द॒शसु॑ विक्रा॒मेष्व॒ग्निमाद॑धीत । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रा-दे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ य-द्द्वा॑द॒शसु॑ विक्रा॒मे-ष्वा॒दधी॑त । परि॑मित॒मव॑रुन्धीत । चक्षु॑-र्निमित॒ आद॑धीत । इय॒-द्द्वाद॑श विक्रा॒मा(3) इति॑ । परि॑मित-ञ्चै॒वाप॑रिमित॒-ञ्चाव॑रुन्धे ॥ अनृ॑तं॒-वैँ वा॒चा व॑दति । अनृ॑त॒-म्मन॑सा द्ध्यायति ॥ 26 ॥

चक्षु॒-र्वै स॒त्यम् । अद्रा(3)गित्या॑ह । अद॑र्श॒मिति॑ । त-थ्स॒त्यम् । यश्चक्षु॑-र्निमिते॒-ऽग्नि-मा॑ध॒त्ते । स॒त्य ए॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ तस्मा॒दाहि॑ताग्नि॒र्नानृ॑तं-वँदेत् । नास्य॑ ब्राह्म॒णो-ऽना᳚श्वा-न्गृ॒हे व॑सेत् । स॒त्ये ह्य॑स्या॒ग्निराहि॑तः ॥ आ॒ग्ने॒यी वै रात्रिः॑ ॥ 27 ॥

आ॒ग्ने॒याः प॒शवः॑ । ऐ॒न्द्रमहः॑ । नक्त॒-ङ्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒शूने॒वाव॑-रुन्धे । दिवा॑-ऽऽहव॒नीय᳚म् । इ॒न्द्रि॒यमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ अ॒र्धोदि॑ते॒ सूर्य॑ आहव॒नीय॒-माद॑धाति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒के प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । अथो॑ भू॒त-ञ्चै॒व भ॑वि॒ष्यच्चा-व॑रुन्धे ॥ 28 ॥

इडा॒ वै मा॑न॒वी य॑ज्ञानूका॒शिन्या॑सीत् । सा-ऽशृ॑णोत् । असु॑रा अ॒ग्निमाद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । त आ॑हव॒नीय॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । सा ऽब्र॑वीत् । प्र॒तीच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा परा॑भविष्य॒न्तीति॑ ॥ 29 ॥

यस्यै॒व-म॒ग्निरा॑धी॒यते᳚ । प्र॒तीच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा परा॑भवति ॥ सा-ऽशृ॑णोत् । दे॒वा अ॒ग्नि-माद॑धत॒ इति॑ । तद॑गच्छत् । ते᳚-ऽन्वाहार्य॒-पच॑न॒मग्र॒ आद॑धत । अथ॒ गार्ह॑पत्यम् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । सा-ऽब्र॑वीत् ॥ 30 ॥

प्राच्ये॑षा॒ग्॒ श्रीर॑गात् । भ॒द्रा भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यन्ति । प्र॒जा-न्तु न वे᳚थ्स्यन्त॒ इति॑ । यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्राच्य॑स्य॒ श्रीरे॑ति । भ॒द्रो भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । प्र॒जा-न्तु न वि॑न्दते ॥ सा-ऽब्र॑वी॒दिडा॒ मनु᳚म् । तथा॒ वा अ॒ह-न्तवा॒ग्नि-माधा᳚स्यामि । यथा॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्ज॑नि॒ष्यसे᳚ ॥ 31 ॥

प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के स्था॒स्यसि॑ । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्जे॒ष्यसीति॑ । गार्ह॑पत्य॒मग्र॒ आद॑धात् । गार्ह॑पत्यं॒-वाँ अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते । गार्ह॑पत्येनै॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्राज॑नयत् । अथा᳚-न्वाहार्य॒-पच॑नम् । ति॒र्यङ्ङ्॑व॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रत्य॑तिष्ठत् । अथा॑हव॒नीय᳚म् । तेनै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म॒भ्य॑जयत् ॥ 32 ॥

यस्यै॒वम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते । प्रत्य॒स्मिन् ँलो॒के ति॑ष्ठति । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ यस्य॒ वा अय॑थादेवतम॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यस्य॑ यथा देव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 33 ॥

भृगू॑णा॒-न्त्वा-ऽङ्गि॑रसां-व्रँतपते व्र॒तेना-द॑धा॒मीति॑ भृग्वङ्गि॒रसा॒माद॑द्ध्यात् । आ॒दि॒त्याना᳚-न्त्वा दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीत्य॒न्यासा॒-म्ब्राह्म॑णीना-म्प्र॒जाना᳚म् । वरु॑णस्य त्वा॒ राज्ञो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ राज्ञः॑ । इन्द्र॑स्य त्वेन्द्रि॒येण॑ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ राज॒न्य॑स्य । मनो᳚स्त्वा ग्राम॒ण्यो᳚ व्रतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॒ वैश्य॑स्य । ऋ॒भू॒णा-न्त्वा॑ दे॒वानां᳚-व्रँतपते व्र॒तेनाद॑धा॒मीति॑ रथका॒रस्य॑ । य॒था॒ दे॒व॒तम॒ग्नि-राधी॑यते । न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥ 34 ॥

(ध्या॒य॒ति॒ - वै रात्रि॒ - श्चाव॑रुन्धे - भविष्य॒न्तीत्य॑ - ब्रवी - ज्जनि॒ष्यसे॑ - ऽजय॒-द्- वसी॑या-न्भवति॒ - नव॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तत्र पवमानहबींषि

प्र॒जाप॑ति-र्वा॒च-स्स॒त्य-म॑पश्यत् । तेना॒ग्निमाध॑त्त । तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नोत् । भूर्भुव॒-स्सुव॒रित्या॑ह । ए॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यम् । य ए॒तेना॒ग्नि-मा॑ध॒त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व । अथो॑ स॒त्यप्रा॑शूरे॒व भ॑वति । अथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॑भि॒चर॑ति । स्तृ॒णु॒त ए॒वैन᳚म् ॥ 35 ॥

भूरित्या॑ह । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । भुव॒ इत्या॑ह । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । सुव॒रित्या॑ह । सु॒व॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ त्रि॒भिर॒क्षरै॒-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । सर्वैः᳚ प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् ॥ 36 ॥

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒कायाधी॑यते । यदा॑हव॒नीयः॑ । सु॒व॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के वा॒च-स्स॒त्यग्ं सर्व॑माप्नोति ॥ त्रि॒भि-र्गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । प॒ञ्चभि॑-राहव॒नीय᳚म् । अ॒ष्टौ सम्प॑द्यन्ते । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तमाध॑त्ते ॥ 37 ॥

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीरायन्न् । ताभ्यो॒ ज्योति॒-रुद॑गृह्णात् । त-ञ्ज्योतिः॒ पश्य॑न्तीः प्र॒जा अ॒भिस॒माव॑र्तन्त । उ॒परी॑वा॒ग्नि-मुद्गृ॑ह्णीया-दु॒द्धरन्न्॑ । ज्योति॑रे॒व पश्य॑न्तीः प्र॒जा यज॑मान-म॒भि-स॒माव॑र्तन्ते ॥ प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वयत् । त-त्परा॑-ऽपतत् । तदश्वो॑-ऽभवत् । तदश्व॑स्या-श्व॒त्वम् ॥ 38 ॥

ए॒ष वै प्र॒जाप॑तिः । यद॒ग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्यो-ऽश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । स्वमे॒व चक्षुः॒ पश्य॑-न्प्र॒जाप॑ति॒-रनूदे॑ति ॥ व॒ज्री वा ए॒षः । यदश्वः॑ । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते ॥ पुन॒राव॑र्तयति ॥ 39 ॥

ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ॥ न्या॑हव॒नीयो॒ गार्ह॑पत्य-मकामयत । नि गार्ह॑पत्य आहव॒नीय᳚म् । तौ वि॒भाज॒-न्नाश॑क्नोत् । सोश्वः॑ पूर्व॒वाड्-भू॒त्वा । प्राञ्च॒-म्पूर्व॒मुद॑वहत् । त-त्पू᳚र्व॒वाहः॑ पूर्ववा॒ट्-त्वम् । यदश्व॑-म्पु॒रस्ता॒न्नय॑ति । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ 40 ॥

यदु॒पर्यु॑परि॒ शिरो॒ हरे᳚त् । प्रा॒णान् विच्छि॑न्द्यात् । अ॒धो॑-ऽध॒-श्शिरो॑ हरति । प्रा॒णाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॑ ॥ इय॒त्यग्रे॑ हरति । अथेय॒त्यथेय॑ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒मा-ध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत । सो॑-ऽबिभे॒त्प्र मा॑ धक्ष्य॒तीति॑ ॥ 41 ॥

तस्य॑ त्रे॒धा म॑हि॒मानं॒-व्यौँ॑हत् । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय । यत्-त्रे॒धा-ऽग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ त-द्व्यू॑हति । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय ॥ पुन॒राव॑र्तयति । म॒हि॒मान॑मे॒वास्य॒ सन्द॑धाति ॥ प॒शुर्वा ए॒षः । यदश्वः॑ । ए॒ष रु॒द्रः ॥ 42 ॥

यद॒ग्निः । यदश्व॑स्य प॒दे᳚-ऽग्नि-मा॑द॒द्ध्यात् । रु॒द्राय॑ प॒शू-नपि॑दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । य-न्नाक्र॒मये᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । पा॒र्श्व॒त आक्र॑मयेत् । यथा ऽऽहि॑तस्या॒ग्ने-रङ्गा॑रा अभ्यव॒वर्ते॑रन्न् । अव॑रुद्धा अस्य प॒शवो॒ भव॑न्ति । न रु॒द्रायापि॑दधाति ॥ 43 ॥

त्रीणि॑ ह॒वीग्ंषि॒ निर्व॑पति । वि॒राज॑ ए॒व विक्रा᳚न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ विक्र॑मते ॥ अ॒ग्नये॒ पव॑मानाय । अ॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । अ॒ग्नये॒ शुच॑ये । यद॒ग्नये॒ पव॑मानाय नि॒र्वप॑ति । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । यद॒ग्नये॑ पाव॒काय॑ । पू॒त ए॒वास्मि॑-न्न॒न्नाद्य॑-न्दधाति । यद॒ग्नये॒ शुच॑ये । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति ॥ 44 ॥

(ए॒न॒ - मा॒ह॒व॒नीयं॑ - धत्ते - ऽश्व॒त्वं - ँव॑र्तयति - कुरुत॒ - इति॑ -रु॒द्रो - द॑धाति॒ - यद॒ग्नये॒ शुच॑य॒ एक॑-ञ्च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - पवमानहविर्विस्तारः, हविरन्तराणि, दक्षिणाश्च

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नौ वा॒मं-वँसु॒ स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तद॒ग्निर्नो-थ्सह॑मशक्नोत् । तत्-त्रे॒धा विन्य॑दधात् । प॒शुषु॒ तृती॑यम् । अ॒फ्सु तृती॑यम् । आ॒दि॒त्ये तृती॑यम् ॥ 45 ॥

त-द्दे॒वा वि॒जित्य॑ । पुन॒रवा॑रुरुथ्सन्त । ते᳚-ऽग्नये॒ पव॑मानाय पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । प॒शवो॒ वा अ॒ग्निः पव॑मानः । यदे॒व प॒शुष्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत । ते᳚-ऽग्नये॑ पाव॒काय॑ । आपो॒ वा अ॒ग्निः पा॑व॒कः । यदे॒वाफ्स्वासी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ 46 ॥

ते᳚-ऽग्नये॒ शुच॑ये । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-श्शुचिः॑ । यदे॒वादि॒त्य आसी᳚त् । तत्-तेनावा॑रुन्धत ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । त॒नुवो॒ वावैता अ॑ग्न्या॒धेय॑स्य । आ॒ग्ने॒यो वा अ॒ष्टाक॑पालो ऽग्न्या॒धेय॒मिति॑ । यत्त-न्नि॒र्वपे᳚त् । नैतानि॑ । यथा॒-ऽऽत्मा स्यात् ॥ 47 ॥

नाङ्गा॑नि । ता॒दृगे॒व तत् । यदे॒तानि॑ नि॒र्वपे᳚त् । न तम् । यथा-ऽङ्गा॑नि॒ स्युः । नात्मा । ता॒दृगे॒व तत् । उ॒भया॑नि स॒हनि॒रुप्या॑णि । य॒ज्ञस्य॑ सात्म॒त्वाय॑ ॥ उ॒भयं॒-वाँ ए॒तस्ये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑माप्यते ॥ 48 ॥

यो᳚-ऽग्निमा॑ध॒त्ते । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल॒- मनु॒ निर्व॑पेत् । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रुम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ताभ्या॑मे॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑- रुन्धे । आ॒दि॒त्यो भ॑वति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ धे॒न्वै वा ए॒त-द्रेतः॑ ॥ 49 ॥

यदाज्य᳚म् । अ॒न॒डुह॑स्तण्डु॒लाः । मि॒थु॒नमे॒वाव॑-रुन्धे । घृ॒ते भ॑वति । य॒ज्ञस्यालू᳚क्षान्तत्वाय ॥ च॒त्वार॑ आर्षे॒याः प्राश्ञ॑न्ति । दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ प॒शवो॒ वा ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒ष रु॒द्रः । यद॒ग्निः ॥ 50 ॥

यथ्स॒द्य ए॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् । रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यात् । अ॒प॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् । यन्नानु॑नि॒र्वपे᳚त् । अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । द्वा॒द॒शसु॒ रात्री॒ष्वनु॒ निर्व॑पेत् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै॑ रु॒द्रग्ं श॑मयि॒त्वा । प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ यदेक॑-मेकमे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् ॥ 51 ॥

यथा॒ त्रीण्या॒वप॑नानि पू॒रये᳚त् । ता॒दृक्तत् । न प्र॒जन॑न॒मुच्छिग्ं॑षेत् । एक॑-न्नि॒रुप्य॑ । उत्त॑रे॒ सम॑स्येत् । तृ॒तीय॑मे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति प्र॒जन॑नाय । त-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रनु॒ प्रजा॑यते । अथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्तिः ॥ र॒थ॒च॒क्र-म्प्रव॑र्तयति । म॒नु॒ष्य॒र॒थेनै॒व दे॑वर॒थ-म्प्र॒त्यव॑रोहति ॥ 52 ॥

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । हो॒त॒व्य॑-मग्निहो॒त्रां(3) नहो॑त॒व्या(3)मिति॑ । य-द्यजु॑षा जुहु॒यात् । अय॑थापूर्व॒माहु॑ती जुहुयात् । यन्न जु॑हु॒यात् । अ॒ग्निः परा॑भवेत् । तू॒ष्णीमे॒व हो॑त॒व्य᳚म् । य॒था॒पू॒र्व-माहु॑ती जु॒होति॑ । नाग्निः परा॑भवति ॥ अ॒ग्नीधे॑ ददाति ॥ 53 ॥

अ॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति । उ॒प॒बर्ह॑ण-न्ददाति । रू॒पाणा॒मव॑-रुद्ध्यै । अश्व॑-म्ब्र॒ह्मणे᳚ । इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑-रुन्धे । धे॒नुग्ं होत्रे᳚ । आ॒शिष॑ ए॒वाव॑रुन्धे । अ॒न॒ड्वाह॑-मद्ध्व॒र्यवे᳚ । वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान् । वह्नि॑रद्ध्व॒र्युः ॥ 54 ॥

वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्याव॑-रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॑ ददाति । मि॒थु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै । वासो॑ ददाति । स॒र्व॒ दे॒व॒त्यं॑-वैँ वासः॑ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति । आ द्वा॑द॒शभ्यो॑ ददाति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति । काम॑मू॒र्ध्व-न्देय᳚म् । अप॑रिमित॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ 55 ॥

(आ॒दि॒त्ये तृती॑य - म॒फ्स्वासी॒-त्त-त्तेनावा॑रुन्धत॒ - स्या - दा᳚प्यते॒ - रेतो॒ - ऽग्नि - रेक॑मेक मे॒तानि॑ ह॒विग्ंषि॑ नि॒र्वपे᳚त् - प्र॒त्यव॑रोहति - ददात्य - द्ध्व॒र्यु--र् देय॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - आधानमन्त्राः

घ॒र्म-श्शिर॒स्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय यच्छ ॥ वातः॑ प्रा॒णस्तद॒यम॒ग्निः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॑च ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ विभा॑हि । ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ 56 ॥

अ॒र्कश्चक्षु॒-स्तद॒सौ सूर्य॒स्तद॒यम॒ग्निः । सम्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुवत् । य-त्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा ॥ आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् ॥ 57 ॥

ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । स॒म्राट् चा॑भि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । वि॒भूश्च॑ परि॒भूश्च॑ । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । ये ते॑ अग्ने शि॒वे त॒नुवौ᳚ । प्र॒भ्वी च॒ प्रभू॑तिश्च । ते मा वि॑शता॒-न्ते मा॑ जिन्वताम् । यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑धे ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । ताभि॑र॒मु-ङ्ग॑च्छ ॥ 58 ॥

(चतु॑ष्पदे - जिन्वतां - त॒नुव॒ स्त्रीणि॑ च ) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - एतद्ब्राह्मणं

इ॒मे वा ए॒ते लो॒का अ॒ग्नयः॑ । ते यदव्या॑वृत्ता आधी॒येरन्न्॑ । शो॒चये॑यु॒-र्यज॑मानम् । घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् । अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । तेनै॒वैना॒न् व्याव॑र्तयति । तथा॒ न शो॑चयन्ति॒ यज॑मानम् ॥ र॒थ॒न्त॒र-म॒भिगा॑यते॒ गार्ह॑पत्य आधी॒यमा॑ने । राथ॑न्तरो॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः ॥ 59 ॥

अ॒स्मिन्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । वा॒म॒दे॒व्य-म॒भिगा॑यत उद्ध्रि॒यमा॑णे । अ॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ वा॑मदे॒व्यम् । अ॒न्तरि॑क्ष ए॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । अथो॒ शान्ति॒-र्वै वा॑मदे॒व्यम् । शा॒न्तमे॒वैन॑-म्पश॒व्य॑मुद्ध॑रते । बृ॒हद॒भिगा॑यत आहव॒नीय॑ आधी॒यमा॑ने । बार्ह॑तो॒ वा अ॒सौ लो॒कः । अ॒मुष्मि॑न्ने॒वैनं॑-लोँ॒के प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑सृजत ॥ 60 ॥

सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा परां॑ऐत् । तं-वाँ॑रव॒न्तीये॑नावारयत ।त-द्वा॑रव॒न्तीय॑स्य वारवन्तीय॒त्वम् । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती अ॑कुरुत ।तच्छ्यै॒तस्य॑ श्यैत॒त्वम् । य-द्वा॑रव॒न्तीय॑-मभि॒गाय॑ते । वा॒र॒यि॒त्वैवैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । श्यै॒तेन॑ श्ये॒ती कु॑रुते ॥ घ॒र्म-श्शिर॒ इति॒ गार्ह॑पत्य॒-माद॑धाति । सशी॑र्षाण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ 61 ॥

उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मति ॥ रु॒द्रो वा ए॒षः । यद॒ग्निः । स आ॑धी॒यमा॑न ईश्व॒रो यज॑मानस्य प॒शून् हिग्ंसि॑तोः । स-म्प्रि॑यः प॒शुभि॑-र्भुव॒दित्या॑ह । प॒शुभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्प्रि॑य-ङ्करोति । प॒शू॒ना-महिग्ं॑सायै ॥ छ॒र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय य॒च्छेत्या॑ह ।आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ वातः॑ प्रा॒ण इत्य॑न्वाहार्य॒-पच॑नम् ॥ 62 ॥

सप्रा॑ण-मे॒वैन॒-माध॑त्ते ॥ स्व॒दि॒त-न्तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तु-म्प॒चेत्या॑ह । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह । विभ॑क्तिरे॒वैन॑यो॒स्सा । अथो॒ नाना॑ वीर्यावे॒वैनौ॑ कुरुते ॥ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ अ॒र्क-श्चक्षु॒रित्या॑-हव॒नीय᳚म् । अ॒र्को वै दे॒वाना॒मन्न᳚म् ॥ 63 ॥

अन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे ॥ तेन॑ मे दीदि॒हीत्या॑ह । समि॑न्ध ए॒वैन᳚म् ॥ आ॒न॒शे व्या॑नश॒ इति॒ त्रिरुदि॑ङ्गयति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑वैनं॑-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ तत्-तथा॒ न का॒र्य᳚म् । वीङ्गि॑त॒म प्र॑तिष्ठित॒-माद॑धीत । उ॒द्धृत्यै॒-वाधाया॑-भि॒मन्त्रियः॑ । अवी᳚ङ्गित-मे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते ॥ वि॒राट् च॑ स्व॒राट् च॒ यास्ते॑ अग्ने शि॒वास्त॒नुव॒-स्ताभि॒स्त्वा ऽऽद॑ध॒ इत्या॑ह । ए॒ता वा अ॒ग्ने-श्शि॒वास्त॒नुवः॑ । ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुव॒ स्ताभि॑र॒मु-ङ्ग॒च्छेति॑ ब्रूया॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । ताभि॑रे॒वैन॒-म्परा॑भावयति ॥ 64 ॥

(लो॒को॑ - ऽसृजतैन॒ - माध॑त्ते - ऽन्वाहार्य॒पच॑नं - दे॒वाना॒मन्न॑ - मेन॒-म्प्रति॑ष्ठित॒माध॑त्ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - ब्रह्मौदनम्

श॒मी॒ग॒र्भाद॒ग्नि-म्म॑न्थति । ए॒षा वा अ॒ग्ने-र्य॒ज्ञिया॑ त॒नूः । तामे॒वास्मै॑ जनयति ॥ अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा । सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒न-म॑पचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ धा॒ता चा᳚र्य॒मा चा॑जायेताम् । सा द्वि॒तीय॑-मपचत् ॥ 65 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्यै॑ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्चाजायेताम् । सा तृ॒तीय॑-मपचत् । तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्चाजायेताम् । सा च॑तु॒र्थ-म॑पचत् ॥ 66 ॥

तस्या॑ उ॒च्छेष॑ण-मददुः । त-त्प्राश्ञा᳚त् । सा रेतो॑-ऽधत्त । तस्या॒ इन्द्र॑श्च॒ विव॑स्वाग्श्चा-जायेताम् । ब्र॒ह्मौ॒द॒न-म्प॑चति । रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति ॥ प्राश्ञ॑न्ति ब्राह्म॒णा ओ॑द॒नम् ॥ यदाज्य॑-मु॒च्छिष्य॑ते । तेन॑ स॒मिधो॒-ऽभ्यज्याद॑धाति । उ॒च्छेष॑णा॒द्वा अदि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त ॥ 67 ॥

उ॒च्छेष॑णादे॒व त-द्रेतो॑ धत्ते ॥ अस्थि॒ वा ए॒तत् । य-थ्स॒मिधः॑ । ए॒त-द्रेतः॑ । यदाज्य᳚म् । यदाज्ये॑न स॒मिधो॒-ऽभ्यज्या॒दधा॑ति । अस्थ्ये॒व त-द्रेत॑सि दधाति ॥ ति॒स्र आद॑धाति मिथुन॒त्वाय॑ ॥ इय॑ती-र्भवन्ति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः ॥ 68 ॥

इय॑ती-र्भवन्ति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑ताः । इय॑ती-र्भवन्ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् । वी॒र्य॑ सम्मिताः ॥ आ॒र्द्रा भ॑वन्ति । आ॒र्द्रमि॑व॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते᳚ ॥ चित्रि॑यस्याश्व॒त्थस्याद॑धाति । चि॒त्रमे॒व भ॑वति ॥ घृ॒तव॑तीभि॒-राद॑धाति ॥ 69 ॥

ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ । य-द्घृ॒तम् । प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धयति । अथो॒ तेज॑सा ॥ गा॒य॒त्रीभि॑-र्ब्राह्म॒णस्याद॑द्ध्यात् । गा॒य॒त्रछ॑न्दा॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णः । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ । त्रि॒ष्टुग्भी॑-राज॒न्य॑स्य । त्रि॒ष्टु-प्छ॑न्दा॒ वै रा॑ज॒न्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ 70 ॥

जग॑तीभि॒-र्वैश्य॑स्य । जग॑ती छन्दा॒ वै वैश्यः॑ । स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वाय॑ ॥ तग्ं सं॑वँथ्स॒र-ङ्गो॑पायेत् । सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं हि रेतो॑ हि॒तं-वँर्ध॑ते ॥ य-द्ये॑नग्ं संवँथ्स॒रे नोप॒नमे᳚त् । स॒मिधः॒ पुन॒राद॑द्ध्यात् । रेत॑ ए॒व तद्धि॒तं-वँर्ध॑मानमेति ॥ न मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञीयात् । न स्त्रिय॒मुपे॑यात् ॥ 71 ॥

य-न्मा॒ग्ं॒स-म॑श्ञी॒यात् । यथ्स्त्रिय॑-मुपे॒यात् । निर्वी᳚र्य-स्स्यात् । नैन॑म॒ग्नि-रुप॑नमेत् ॥ श्व आ॑धा॒स्यमा॑नो ब्रह्मौद॒न-म्प॑चति । आ॒दि॒त्या वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते वा इ॒तो यन्त॒-म्प्रति॑नुदन्ते । ए॒ते खलु॒ वावादि॒त्याः । य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाः । तैरे॒व स॒त्व-ङ्ग॑च्छति ॥ 72 ॥

नैन॒-म्प्रति॑नुदन्ते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । क्वा॑ सः । अ॒ग्निः का॒र्यः॑ । यो᳚-ऽस्मै प्र॒जा-म्प॒शू-न्प्र॑ज॒नय॒तीति॑ । शल्कै॒स्ताग्ं रात्रि॑म॒ग्नि-मि॑न्धीत । तस्मि॑-न्नुपव्यु॒षम॒रणी॒ निष्ट॑पेत् । यथ॑र्ष॒भाय॑ वाशि॒ता न्या॑विच्छा॒यति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒पो॒दूह्य॒ भस्मा॒ग्नि-म्म॑न्थति ॥ 73 ॥

सैव सा-ऽग्ने-स्सन्त॑तिः ॥ त-म्म॑थि॒त्वा प्राञ्च॒मुद्ध॑रति । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्रेतो॑ हि॒त-म्प्रज॑नयति ॥ अना॑हित॒-स्तस्या॒ग्नि-रित्या॑हुः । य-स्स॒मिधो-ऽना॑धाया॒ग्नि-मा॑ध॒त्त इति॑ । ता-स्सं॑वँथ्स॒रे पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒रादे॒वैन॑-मव॒रुद्ध्या-ध॑त्ते ॥ यदि॑ संवँथ्स॒रे ऽनाद॒द्ध्यात् । द्वा॒द॒श्या᳚-म्पु॒रस्ता॒-दाद॑द्ध्यात् । सं॒वँ॒थ्स॒र प्र॑तिमा॒ वै द्वाद॑श॒ रात्र॑यः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒वास्याहि॑ता भवन्ति ॥ यदि॑ द्वाद॒श्या᳚-न्नाद॒द्ध्यात् । त्र्य॒हे पु॒रस्ता॒दाद॑द्ध्यात् । आहि॑ता ए॒वास्य॑ भवन्ति ॥ 74 ॥

(द्वि॒तीय॑मपचच् - चतु॒र्थम॑पच॒ - ददि॑ती॒ रेतो॑-ऽधत्त॒ - सम्मि॑ता -

घृ॒तव॑तीभि॒राद॑धाति - राज॒न्यः॑ स्वस्य॒ छन्द॑सः प्रत्ययन॒स्त्वा - ये॑या-द्- गच्छति - मन्थति॒ - रात्र॑य श्च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पञ्चाग्न्याधानम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत । स तपो॑-ऽतप्यत । स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-मपश्यत् । तद॑वर्धत । तद॑स्मा॒-थ्सह॑सो॒र्ध्व-म॑सृज्यत । सा वि॒राड॑भवत् । ता-न्दे॑वासु॒रा व्य॑गृह्णत । सो᳚-ऽब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः । मम॒ वा ए॒षा ॥ 75 ॥

दोहा॑ ए॒व यु॒ष्माक॒मिति॑ ॥ सा ततः॒ प्राच्युद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा द्वि॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा तृ॒तीय॒-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येति॑ ॥ 76 ॥

सा च॑तु॒र्थ-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येति॑ । सा प॑ञ्च॒म-मुद॑क्रामत् । त-त्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येति॑ । अ॒ग्नीन् वाव सा तान् व्य॑क्रमत । ता-न्प्र॒जाप॑तिः॒ पर्य॑गृह्णात् । अथो॑ प॒ङ्क्तिमे॒व ॥ प॒ङ्क्तिर्वा ए॒षा ब्रा᳚ह्म॒णे प्रवि॑ष्टा ॥ 77 ॥

तामा॒त्मनो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते । यद॒ग्नि-रा॑धी॒यते᳚ । तस्मा॑-दे॒ताव॑न्तो॒-ऽग्नय॒ आधी॑यन्ते । पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् । पाङ्क्ते॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणोति ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । अन्न॑मे॒वै तेन॑ स्पृणोति । नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । प्र॒जामे॒वैतेन॑ स्पृणोति । शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह ॥ 78 ॥

प॒शूने॒वैतेन॑ स्पृणोति । सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह । स॒भामे॒वैतेनॆ᳚न्द्रि॒यग्ग् स्पृ॑णोति । अहे॑ बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपा॒येत्या॑ह । मन्त्र॑मे॒वै तेन॒ श्रियग्ग्॑ स्पृणोति ॥ यद॑न्वाहार्य॒-पच॑ने-ऽन्वाहा॒र्य॑-म्पच॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । य-द्गार्ह॑पत्य॒ आज्य॑मधि॒श्रय॑न्ति॒ सम्पत्नी᳚र्या॒जय॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑हव॒नीये॒ जुह्व॑ति ॥ 79 ॥

तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यथ्स॒भायां᳚-विँ॒जय॑न्ते । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । यदा॑वस॒थे-ऽन्न॒ग्ं॒ हर॑न्ति । तेन॒ सो᳚-ऽस्या॒भीष्टः॑ प्री॒तः । तथा᳚-ऽस्य॒ सर्वे᳚ प्री॒ता अ॒भीष्टा॒ आधी॑यन्ते ॥ प्र॒व॒स॒थ-मे॒ष्यन्ने॒व-मुप॑तिष्ठे॒-तैक॑मेकम् । यथा᳚ ब्राह्म॒णाय॑ गृहेवा॒सिने॑ परि॒दाय॑ गृ॒हानेति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ पुन॑रा॒ग-त्योप॑तिष्ठते । सा भा॑गेयमे॒वैषा॒-न्तत् । सा तत॑ ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑हत् । सा रो॑हि॒ण्य॑भवत् । त-द्रो॑हि॒ण्यै रो॑हिणि॒त्वम् । रो॒हि॒ण्या-म॒ग्नि-माद॑धीत । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठित॒-माध॑त्ते । ऋ॒द्ध्नोत्ये॑नेन ॥ 80 ॥

(ए॒षा - प॒शून्मे॑ गोपा॒येति॒ - प्रवि॑ष्टा -

प॒शून्मे॑ गोपा॒येत्या॑ह॒ - जुह्व॑ति - तिष्ठते स॒प्त च॑) (अ. 10)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - कृत्ति॑का॒ - सूद्ध॑न्ति - द्वाद॒शसु॑ - प्र॒जाप॑ति-र्वा॒चो - दे॑वासु॒रास्तद॒ग्निर्नो-द्- घ॒र्म-श्शिर॑ - इ॒मे वै - श॑मीग॒र्भात् - प्र॒जाप॑ति॒-स्स रि॑रिचा॒न-स्सतप॒-स्स आ॒त्मन् वी॒र्य॑-न्दश॑ )

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्तं॒ - तौ दि॒व्या - वथो॑ श॒त्वांयँ॒ - प्राच्ये॑षां॒ - ँयदु॒पर्यु॑परि॒ - य-थ्स॒द्यः - सो-ऽश्वो॒ वारो॑ भू॒त्वा - जग॑तीभि॒ रशी॑तिः)

(ब्रह्म॒ सन्ध॑त्त - मृ॒द्ध्नोत्ये॑नेन)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥