1.2 - Gavamayanabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Uddhanyamana-masya — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଗଵାମଯନବ୍ରାହ୍ମଣଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଅନୁଵାକଂ 1 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ ପୂର୍ଵପ୍ରପାଠକଶେଷଭୂତାଃ

ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନ-ମ॒ସ୍ଯା ଅ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ଅପ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନସ୍ଯ ହନ୍ତୁ । ଶି॒ଵା ନଃ॑ ସନ୍ତୁ ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ମା॒ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ତୋକ॑ସାତା ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀର॒ଭିଷ୍ଟ॑ଯେ । ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ପୀ॒ତଯେ᳚ । ଶଂ-ଯୋଁର॒ଭି ସ୍ର॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ମ୍ପ॑ରି॒ସ୍ରସା᳚ । ସ୍ଯୋ॒ନ-ମାଵି॑ଶନ୍ତୁ ନଃ ॥ 1 ॥

ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସ॒ଜ॒ଞ୍ଜ୍ଞା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ । ଊଷା᳚ନ୍ କୃ॒ଷ୍ଣମ॑ଵତୁ କୃ॒ଷ୍ଣମୂଷାଃ᳚ । ଇ॒ହୋଭଯୋ᳚-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒-ମାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଊ॒ତୀଃ କୁ॑ର୍ଵା॒ଣୋ ଯ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀମଚ॑ରଃ । ଗୁ॒ହା॒କାର॑-ମାଖୁରୂ॒ପ-ମ୍ପ୍ର॒ତୀତ୍ଯ॑ । ତ-ତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊର୍ଜ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ରସ॑-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦଃ॑ ପୁରୂ॒ଚୀଃ ॥ 2 ॥

ଵ॒ମ୍ରୀଭି॒-ରନୁ॑ଵିତ୍ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ । ଶ୍ରୋତ୍ର॑-ନ୍ତ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯବ॑ଧିରା ଭଵାମଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ସୃଷ୍ଟାନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । କ୍ଷୁ॒ଧୋପ॑ହତ୍ଯୈ ସୁଵି॒ତ-ନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଉପ॒ପ୍ରଭି॑ନ୍ନ॒ମିଷ॒-ମୂର୍ଜ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ସୂଦ॑-ଙ୍ଗୃ॒ହେଭ୍ଯୋ॒ ରସ॒ମାଭ॑ରାମି ॥ ଯସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପ-ମ୍ବିଭ୍ର॑ଦି॒ମା-ମଵି॑ନ୍ଦତ୍ । ଗୁହା॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଗ୍ଂ ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ତସ୍ଯେ॒ଦଂ-ଵିଁହ॑ତ-ମା॒ଭର॑ନ୍ତଃ । ଅଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରମ॒ସ୍ଯାଂ-ଵିଁ॑ଧେମ ॥ 3 ॥

ଯ-ତ୍ପ॒ର୍ଯପ॑ଶ୍ଯ-ଥ୍ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଉ॒ର୍ଵୀମପ॑ଶ୍ଯ॒-ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ତ-ତ୍ପୁଷ୍କ॑ରସ୍ଯା॒ଯତ॑ନା॒ଦ୍ଧି ଜା॒ତମ୍ । ପ॒ର୍ଣ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଥ॑ନଗ୍ଂ ହରାମି ॥ ଯାଭି॒ରଦୃଗ୍ଂ॑ହ॒ଜ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ । ଉ॒ର୍ଵୀମି॒ମାଂ-ଵିଁ॑ଶ୍ଵଜ॒ନସ୍ଯ॑ ଭ॒ର୍ତ୍ରୀମ୍ । ତା ନଃ॑ ଶି॒ଵା-ଶ୍ଶର୍କ॑ରା-ସ୍ସନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେ ରେତ॑ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତ-ମ॒ମୃତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॑ନ୍ନୁତ୍ତର॒ତୋ ନି॒ଧାଯ॑ ॥ 4 ॥

ଅ॒ତି॒ ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॒-ନ୍ଦୁରି॑ତି-ନ୍ତରେଯମ୍ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଯଦ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ଽତି॑ଷ୍ଠଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ନି॒ଲାଯ॑ । ତତ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମି॒ହ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒-ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ ॥ ଊ॒ର୍ଜଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ଥି॑ତୋ-ଽସି । ଵନ॑ସ୍ପତେ ଶ॒ତଵ॑ଲ୍ଶୋ॒ ଵିରୋ॑ହ । ତ୍ଵଯା॑ ଵ॒ଯମିଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ମ୍ମଦ॑ନ୍ତଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦେମ ॥ ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣସ୍ଯ॒ ଯତ୍ତେ᳚ ॥ 5 ॥

ପ॒ର୍ଣମପ॑ତ-ତ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯୈ ଦି॒ଵୋ-ଽଧି॑ । ସୋ॑-ଽଯ-ମ୍ପ॒ର୍ଣ-ସ୍ସୋ॑ମପ॒ର୍ଣାଦ୍ଧି ଜା॒ତଃ । ତତୋ॑ ହରାମି ସୋମପୀ॒ଥସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦଂ-ଵଁଦ॑ତାଂ॒-ଯଁତ୍ । ଉ॒ପାଶୃ॑ଣୋ-ସ୍ସୁ॒ଶ୍ରଵା॒ ଵୈ ଶ୍ରୁ॒ତୋ॑-ଽସି । ତତୋ॒ ମାମାଵି॑ଶତୁ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ଭଂର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧୀଯ ସା॒କ୍ଷାତ୍ ॥ ଯଯା॑ ତେ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ । ହେ॒ତିମଶ॑ମଯ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ତାମି॒ମାମ ପ୍ର॑ଦାହାଯ ॥ 6 ॥

ଶ॒ମୀଗ୍ଂ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॑ ହରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଯତ୍ତେ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॑ ଯ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଛଜ୍ଜାତଵେଦଃ । ତଯା॑ ଭା॒ସା ସମ୍ମି॑ତଃ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॒ ପ୍ରଭା॑ହି ॥ ଯତ୍ତେ॑ ତା॒ନ୍ତସ୍ଯ॒ ହୃଦ॑ଯ॒ମାଚ୍ଛି॑ନ୍ଦନ୍ ଜାତଵେଦଃ । ମ॒ରୁତୋ॒-ଽଦ୍ଭିସ୍ତ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ଏ॒ତତ୍ତେ॒ ତଦ॑ଶ॒ନେ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରାମି । ସାତ୍ମା॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସହୃ॑ଦଯୋ ଭଵେ॒ହ ॥ ଚିତ୍ରି॑ଯାଦଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଥ୍ସମ୍ଭୃ॑ତା ବୃହ॒ତ୍ଯଃ॑ ॥ 7 ॥

ଶରୀ॑ରମ॒ଭି ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୃ॑ତା-ସ୍ସ୍ଥ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାଃ । ତି॒ସ୍ରସ୍ ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନାଃ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥା-ଦ୍ଧ॑ଵ୍ଯଵା॒ହା-ଦ୍ଧି ଜା॒ତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ ସ୍ତ॒ନୂଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ଭ॑ରାମି । ଶା॒ନ୍ତଯୋ॑ନିଗ୍ଂ ଶମୀଗ॒ର୍ଭମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ତଵେ᳚ ॥ ଯୋ ଅ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥ-ଶ୍ଶ॑ମୀଗ॒ର୍ଭଃ । ଆ॒ରୁ॒ରୋହ॒ ତ୍ଵେ ସଚା᳚ । ତ-ନ୍ତେ॑ ହରାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ 8 ॥

ଯ॒ଜ୍ଞିଯୈଃ᳚ କେ॒ତୁଭିଃ॑ ସ॒ହ ॥ ଯ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମଭ॑ରନ୍-ଜାତଵେଦଃ । ଯ॒ଥା॒ ଶ॒ରୀ॒ର-ମ୍ଭୂ॒ତେଷୁ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ । ସ ସମ୍ଭୃ॑ତ-ସ୍ସୀଦ ଶି॒ଵଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କମନୁ॑ନେଷି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ॥ ପ୍ର ଵେ॒ଧସେ॑ କ॒ଵଯେ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ଯ । ଵଚୋ॑ ଵ॒ନ୍ଦାରୁ॑ ଵୃଷ॒ଭାଯ॒ ଵୃଷ୍ଣେ᳚ । ଯତୋ॑ ଭ॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ । ଅଵ॑ ଦେ॒ଵାନ୍. ଯ॑ଜେ॒ ହେଡ୍ଯାନ୍॑ ॥ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯତ ॥ 9 ॥

ଘୃ॒ତୈ-ର୍ବୋ॑ଧଯ॒ତାତି॑ଥିମ୍ । ଆ-ଽସ୍ମି॑ନ୍. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ॥ ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତୀଃ । ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ର୍ଯନ୍ତୁ ହର୍ଯତ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ସ॒ମିଧୋ॒ ମମ॑ ॥ ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ମିଦ୍ଭି॑ରଙ୍ଗିରଃ । ଘୃ॒ତେନ॑ ଵର୍ଧଯାମସି । ବୃ॒ହଚ୍ଛୋ॑ଚା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ସ॒ମି॒ଦ୍ଧ୍ଯମା॑ନଃ ପ୍ରଥ॒ମୋ ନୁ ଧର୍ମଃ॑ । ସମ॒କ୍ତୁଭି॑ରଜ୍ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ ॥ 10 ॥

ଶୋ॒ଚିଷ୍କେ॑ଶୋ ଘୃ॒ତନି॑ର୍ଣିକ୍-ପାଵ॒କଃ । ସୁ॒ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯ॒ଜଥା॑ଯ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିର॒ଗ୍ନିଃ । ଘୃ॒ତୈ-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଘୃ॒ତମ॒ସ୍ଯାନ୍ନ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ॒ପ୍ରୁଷ॑ସ୍ତ୍ଵା ସ॒ରିତୋ॑ ଵହନ୍ତି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିବନ୍᳚-ଥ୍ସୁ॒ଯଜା॑ ଯକ୍ଷି ଦେ॒ଵାନ୍ ॥ ଆ॒ଯୁ॒ର୍ଦା ଅ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣଃ । ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିରେଧି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପୀ॒ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଚାରୁ॒ ଗଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ପି॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ରମ॒ଭି ର॑କ୍ଷତାଦି॒ମମ୍ ॥ 11 ॥

ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ସମିଧା॒ନଂ-ଯଁ॑ଵିଷ୍ଠ । ଦେ॒ଵା ଦୂ॒ତ-ଞ୍ଚ॑କ୍ରିରେ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଉ॒ରୁ॒ଜ୍ରଯ॑ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତଯୋ॑ନି॒-ମାହୁ॑ତମ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦଧିରେ ଚୋଦ॒ଯନ୍ଵ॑ତି ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ପ୍ର॒ଦିଵ॒ ଆହୁ॑ତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ । ସୁ॒ମ୍ନା॒ଯଵଃ॑ ସୁଷ॒ମିଧା॒ ସମୀ॑ଧିରେ । ସ ଵା॑ଵୃଧା॒ନ ଓଷ॑ଧୀଭିରୁକ୍ଷି॒ତଃ । ଉ॒ରୁଜ୍ରଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପାର୍ଥି॑ଵା॒ ଵିତି॑ଷ୍ଠସେ ॥ ଘୃ॒ତ ପ୍ର॑ତୀକଂ-ଵଁ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ଧୂ॒ର୍॒ଷଦ᳚ମ୍ (ଧୂର୍॒ଷଦ᳚ମ୍) । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମି॒ତ୍ରନ୍ନ ସ॑ମିଧା॒ନ ଋ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 12 ॥

ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒କ୍ରୋ ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ॒ ଦୀଦ୍ଯ॑ତ୍ । ଶୁ॒କ୍ରଵ॑ର୍ଣା॒ମୁଦୁ॑ ନୋ ଯଗ୍ଂସତେ॒ ଧିଯ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ଗ୍ନେ॒ ସଂଵାଁ॑ସଯ । ଆଶା᳚ଶ୍ଚ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ସ॒ହ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାଣ୍ଯ॑ସ୍ମା॒ ଆଧେ॑ହି । ଯାନ୍ଯାସ᳚ନ୍-ଥ୍ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ଵେ ॥ ମ॒ହୀ ଵି॒ଶ୍ପତ୍ନୀ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଅ॒ର୍ଵାଚୀ॒ ଏତ॑-ନ୍ଧରୁଣେ ରଯୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ॒ ଜନ୍ଯ॑-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ୍ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଣା᳚-ଞ୍ଜନଯଥଃ ପୁରୋ॒ଗାମ୍ ॥ 13 ॥

ଆରୋ॑ହତ-ନ୍ଦ॒ଶତ॒ଗ୍ଂ॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ॒-ର୍ମମ॑ । ଋ॒ତେନା᳚ଗ୍ନ॒ ଆଯୁ॑ଷା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ସ॒ହ । ଜ୍ଯୋଗ୍ ଜୀଵ॑ନ୍ତ॒ ଉତ୍ତ॑ରାମୁତ୍ତରା॒ଗ୍ଂ॒ ସମା᳚ମ୍ । ଦର୍ଶ॑ମ॒ହ-ମ୍ପୂ॒ର୍ଣମା॑ସଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଥା॒ ଯଜୈ᳚ ॥ ଋତ୍ଵି॑ଯଵତୀ ସ୍ଥୋ ଅ॒ଗ୍ନିରେ॑ତସୌ । ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧାଥା॒-ନ୍ତେ ଵା॑ମ॒ହ-ନ୍ଦ॑ଦେ । ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ମ୍ବି॑ଭୃଥଃ । ଵୀ॒ର-ଞ୍ଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ । ତେ ମ-ତ୍ପ୍ରା॒ତଃ ପ୍ରଜ॑ନିଷ୍ଯେଥେ । ତେ ମା॒ ପ୍ରଜା॑ତେ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥଃ॑ ॥ 14 ॥

ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ ॥ ଅନୃ॑ତା-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମୁପୈ॑ମି । ମା॒ନୁ॒ଷା-ଦ୍ଦୈଵ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ମି । ଦୈଵୀଂ॒-ଵାଁଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛାମି ॥ ଶଲ୍କୈ॑ର॒ଗ୍ନିମି॑ନ୍ଧା॒ନଃ । ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କୌ ସ॑ନେମ॒ହମ୍ । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋର୍॑. ଋ॒ଦ୍ଧ୍ଵା । ଅତି॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॑ରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ ଜାତ॑ଵେଦୋ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ରେତଃ॑ । ଇ॒ହ ସି॑ଞ୍ଚ॒ ତପ॑ସୋ॒ ଯଜ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯତେ᳚ ॥ 15 ॥

ଅ॒ଗ୍ନିମ॑ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥାଦଧି॑ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ । ଶ॒ମୀ॒ଗ॒ର୍ଭା-ଜ୍ଜ॒ନଯ॒ନ॒.ଯୋ ମ॑ଯୋ॒ ଭୂଃ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ । ଯତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆରୋ॑ହ । ଅଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧଯା ର॒ଯିମ୍ ॥ ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତଃ॑ । ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅଦା॑ଦି॒ଦଂ-ଯଁ॒ମୋ॑-ଽଵ॒ସାନ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଅକ୍ର॑ନ୍ନି॒ମ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଲୋ॒କମ॑ସ୍ମୈ ॥ 16 ॥

ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମା᳚ସ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷମସି ॥ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମସି କାମ॒ଧର॑ଣମ୍ । ମଯି॑ ତେ କାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ ॥ ସଂ-ଵଃ॑ ଁସୃଜାମି॒ ହୃଦ॑ଯାନି । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟ॒-ମ୍ମନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଵଃ । ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟଃ ପ୍ରା॒ଣୋ ଅ॑ସ୍ତୁ ଵଃ ॥ ସଂ-ଯାଁ ଵଃ॑ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵଃ॑ । ସମ୍ପ୍ରି॒ଯା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯଃ । ସମ୍ପ୍ରି॑ଯା-ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ମମ॑ ॥ 17 ॥

କଲ୍ପେ॑ତା॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତା॒ମାପ॒ ଓଷ॑ଧୀଃ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତାମ॒ଗ୍ନଯଃ॒ ପୃଥ॑କ୍ । ମମ॒ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯା॑ଯ॒ ସଵ୍ର॑ତାଃ ॥ ଯେ᳚-ଽଗ୍ନଯ॒-ସ୍ସମ॑ନସଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରା ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ । ଵାସ॑ନ୍ତିକାଵୃ॒ତୂ ଅ॒ଭି କଲ୍ପ॑ମାନାଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ମିଵ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ସଂଵିଁ॑ଶନ୍ତୁ ॥ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯୈ-ମ॑ହି॒ମ୍ନା ॥ 18 ॥

ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ଯ॒ ପୋଷେ॑ଣ । ସ॒ର୍ଵପ॑ଶୁ॒-ମାଦ॑ଧେ ॥ ଅଜୀ॑ଜନ-ନ୍ନ॒ମୃତ॒-ମ୍ମର୍ତ୍ଯା॑ସଃ । ଅ॒ସ୍ରେ॒ମାଣ॑-ନ୍ତ॒ରଣିଂ॑-ଵୀଁ॒ଡୁଜ॑ମ୍ଭମ୍ । ଦଶ॒ ସ୍ଵସା॑ରୋ ଅ॒ଗ୍ରୁଵଃ॑ ସମୀ॒ଚୀଃ । ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ-ଞ୍ଜା॒ତମ॒ଭି ସଗ୍ଂର॑ଭନ୍ତାମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେସ୍ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣେନାଭି॒ ପ୍ରାଣି॑ମି । ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପୋଷେ॑ଣ॒ ମହ୍ଯ᳚ମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘା॒ଯୁ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଶ॒ତଶା॑ରଦାଯ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ରଦ୍ଭ୍ଯ॒ ଆଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ ॥ 19 ॥

ଜୀ॒ଵାତ୍ଵୈ ପୁଣ୍ଯା॑ଯ ॥ ଅ॒ହ-ନ୍ତ୍ଵଦ॑ସ୍ମି॒ ମଦ॑ସି॒ ତ୍ଵମେ॒ତତ୍ । ମମା॑ସି॒ ଯୋନି॒ସ୍ତଵ॒ ଯୋନି॑ରସ୍ମି । ମମୈ॒ଵ ସନ୍ଵହ॑ ହ॒ଵ୍ଯାନ୍ଯ॑ଗ୍ନେ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତ୍ରେ ଲୋ॑କ॒କୃ-ଜ୍ଜା॑ତଵେଦଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣେ ତ୍ଵା॒ ଽମୃତ॒ମାଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୁ॒ଗା॒ର୍॒ହ॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵି॒ଦହ॒ନ୍ନରା॑ତୀଃ । ଉ॒ଷସ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॑ସୀ-ଶ୍ଶ୍ରେଯସୀ॒-ର୍ଦଧ॑ତ୍ ॥ 20 ॥

ଅଗ୍ନେ॑ ସ॒ପତ୍ନାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷ॒-ମିଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧେହି ॥ ଇ॒ମା ଉ॒ ମାମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ॒ ରାଯଃ॑ । ଆ॒ଭିଃ ପ୍ର॒ଜାଭି॑ରି॒ହ ସଂ-ଵଁ॑ସେଯ । ଇ॒ହୋ ଇଡା॑ ତିଷ୍ଠତୁ ଵିଶ୍ଵରୂ॒ପୀ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଵସୋ᳚-ର୍ଦୀଦିହି ଜାତଵେଦଃ ॥ ଓଜ॑ସେ॒ ବଲା॑ଯ॒ ତ୍ଵୋଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛେ । ଵୃଷ॑ଣେ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଯାଯୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ । ସ॒ପ॒ତ୍ନ॒ତୂର॑ସି ଵୃତ୍ର॒ତୂଃ । ଯସ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମହି॒ମା ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଃ ॥ 21 ॥

ଯସ୍ତ॑ ଆ॒ତ୍ମା ପ॒ଶୁଷୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ । ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଯା ତେ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ପପ୍ର॒ଥେ । ତଯା॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାତ୍ । ଵାତା᳚-ତ୍ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯଃ । ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର ଜାତଵେଦ-ସ୍ସ-ମ୍ବ॒ଭୂଥ॑ । ତତୋ॑ ନୋ ଅଗ୍ନେ ଜୁ॒ଷମା॑ଣ॒ ଏହି॑ ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନି-ର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॑ହି ॥ 22 ॥

ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ ଅନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒-ମଗ୍ର॑-ମଖ୍ଯତ୍ । ଅନ୍ଵହା॑ନି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଅନୁ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ପୁରୁ॒ତ୍ରା ଚ॑ ର॒ଶ୍ମୀନ୍ । ଅନୁ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଆତ॑ତାନ ॥ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଅ॑ସି । ଵେ॒ଦି॒ଷ-ନ୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ଯଃ । ତ୍ରି॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ଜାଗୃହି ॥ ଯଦି॒ଦ-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଯଦ॒ଦଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ସଂ॒-ଵିଁ॒ଦା॒ନେ ରୋଦ॑ସୀ ସ-ମ୍ବଭୂ॒ଵତୁଃ॑ ॥ 23 ॥

ତଯୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ସୀ॑ଦତୁ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଶ॒ଭୂଂଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ଯୋ॒ନଃ ॥ ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ତ୍ଵା॒-ଽମୃତ॒ ଆଦ॑ଧାମି । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଗୋ॒ପ୍ତାର॒-ଙ୍ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ଯତ୍ତେ॑ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ॑ ଶୁ॒କ୍ରା ତ॒ନୂଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒-ରଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତେନ॑ ମେ ଦୀଦିହି॒ ତେନ॒ ତ୍ଵା-ଽଽଦ॑ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନିନା᳚-ଽଽଗ୍ନେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ଆ॒ନ॒ଶେ ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ ॥ 24 ॥

ନର୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଅ॒ମୃ॒ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ । ଜା॒ତା-ଞ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା-ଞ୍ଚ । ଅ॒ମୃତେ॑ ସ॒ତ୍ଯେ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାମ୍ ॥ ଅଥ॑ର୍ଵ ପି॒ତୁ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ରସ॒ମନ୍ନ॑ମି॒ହାଯୁ॑ଷେ । ଅଦ॑ବ୍ଧା॒ଯୋ-ଽଶୀ॑ତତନୋ । ଅଵି॑ଷ-ନ୍ନଃ ପି॒ତୁ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଦ୍ଵି॒ପାଦୋ॒ ଯେ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ ॥ 25 ॥

ଅ॒ଷ୍ଟାଶ॑ଫାଶ୍ଚ॒ ଯ ଇ॒ହାଗ୍ନେ᳚ । ଯେ ଚୈକ॑ଶଫା ଆଶୁ॒ଗାଃ ॥ ସପ୍ର॑ଥ ସ॒ଭା-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ । ଯେ ଚ॒ ସଭ୍ଯା᳚-ସ୍ସଭା॒ସଦଃ॑ । ତାନି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଵ॑ତଃ କୁରୁ । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॒-ରୁପା॑ସତାମ୍ ॥ ଅହେ॑ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ॒ ମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ମେ ଗୋପାଯ । ଯମୃଷ॑ଯସ୍ତ୍ରୈଵି॒ଦା ଵି॒ଦୁଃ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି॒ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି । ସା ହି ଶ୍ରୀର॒ମୃତା॑ ସ॒ତାମ୍ ॥ 26 ॥

ଚତୁଃ॑ ଶିଖଣ୍ଡା ଯୁଵ॒ତି-ସ୍ସୁ॒ପେଶାଃ᳚ । ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକା॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ମ॒ର୍ମୃ॒ଜ୍ଯମା॑ନା ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ । ମହ୍ଯ॑-ନ୍ଧୁକ୍ଷ୍ଵ॒ ଯଜ॑ମାନାଯ॒ କାମାନ୍॑ ॥ ଇ॒ହୈଵ ସନ୍ତତ୍ର॑ ସ॒ତୋ ଵୋ॑ ଅଗ୍ନଯଃ । ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ଵା॒ଚା ମନ॑ସା ବିଭର୍ମି । ତି॒ରୋ ମା॒ ସନ୍ତ॒ମାଯୁ॒ର୍ମା ପ୍ରହା॑ସୀତ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ଵୋ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରେ-ଣୋପ॑ତିଷ୍ଠେ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଧା-ଽଗ୍ନୀନ୍-ଵ୍ଯ॑କ୍ରାମତ୍ । ଵି॒ରାଟ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋ॑ହ-ଦ୍ରୋହି॒ଣୀ । ଯୋନି॑ର॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତିଃ ॥ 27 ॥

(ଵି॒ଶ॒ନ୍ତୁ॒ ନଃ॒ - ପୁ॒ରୁ॒ଚୀ--ର୍ ଵି॑ଧେମ - ନି॒ଧାଯ॒ - ଯ-ତ୍ତେ - ଽପ୍ର॑ଦାହାଯ - ବୃହ॒ତ୍ଯୋ᳚ - ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା - ଦୁଵସ୍ଯତ - ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ର - ଇ॒ମ - ମୃ॑ଞ୍ଜତେ - ପୁରୋ॒ଗାଂ - ପ୍ରଜ॑ନଯି॒ଷ୍ଯଥୋ॑ - ଜନି॒ଷ୍ଯତେ᳚-ଽ - ସ୍ମୈ॒ - ମମ॑ - ମହି॒ମ୍ନା - ଵର୍ଚ॑ସେ॒ - ଦଧ॑ଥ୍ - ସୁଵ॒ର୍ଗା - ଭା॑ହି - ସମ୍ବଭୂ॒ଵତୁ॒ - ରାଯୁ॒-ର୍ଵ୍ଯା॑ନଶେ॒ - ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ - ସ॒ତାଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 1)

ଅନୁଵାକଂ 2 - ଵିଷୂଵନ୍ନାମକ-ମ୍ମୁଖ୍ଯମହ, ତଦୁଭଯପାର୍ଶ୍ଵଵର୍ତୀନି ଚତ୍ଵାର୍ଯହାନି ଚୋଚ୍ଯନ୍ତେ

ନଵୈ॒ତାନ୍ଯହା॑ନି ଭଵନ୍ତି । ନଵ॒ ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗା ଲୋ॒କାଃ । ଯଦେ॒ତାନ୍ଯହା᳚-ନ୍ଯୁପ॒ଯନ୍ତି॑ । ନ॒ଵସ୍ଵେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗେଷୁ॑ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ସ॒ତ୍ରିଣଃ॑ ପ୍ରତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତୋ ଯନ୍ତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ କା॒ର୍ଯା॑ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମସ॑ମିନ୍ତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଇତି॑ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶା-ଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମସ୍ଯ॑ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରାଣି॑ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ ତ-ତ୍ତନ୍ନ ସୂର୍କ୍ଷ୍ଯ᳚ମ୍ । ଉ॒କ୍ଥ୍ଯା॑ ଏ॒ଵ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ କା॒ର୍ଯାଃ᳚ ॥ 28 ॥

ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॒କ୍ଥାନି॑ । ପ॒ଶୂ॒ନାମଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି॒ଦ॒ଭି॒ଜିତା॑-ଵଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମୌ ॥ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯା᳚-ସ୍ସପ୍ତଦ॒ଶାଃ ପରଃ॑ ସାମାନଃ । ତେ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୁ॑ତା ଵି॒ରାଜ॑ମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଦ୍ଵେ ଚର୍ଚା॒ଵତି॑ ରିଚ୍ଯେତେ । ଏକ॑ଯା॒ ଗୌରତି॑ରିକ୍ତଃ । ଏକ॒ଯା-ଽଽଯୁ॑ରୂ॒ନଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ । ଊର୍ଗ୍ ଵି॒ରାଟ୍ ॥ 29 ॥

ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ପର॒ଗ୍ଂ॒ ରାଥ॑ନ୍ତରମ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-କା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରୂ॒ପ-ନ୍ତୃ॒ତୀଯେ᳚ । ଵୈ॒ରା॒ଜ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥେ । ଶା॒କ୍ଵ॒ର-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେ । ରୈ॒ଵ॒ତଗ୍ଂ ଷ॒ଷ୍ଠେ । ତଦୁ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ସ॒ତନ୍ନ॑ଯ ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 30 ॥

ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ଇ॒ମାନେ॒ଵୈତୈ-ର୍ଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି ॥ ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ତି॒ଗ୍ରା॒ହ୍ଯାଃ᳚ ପରଃ॑ ସାମସୁ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ବୃ॒ହ-ତ୍ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ବୃ॒ହ॒ତୈଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି ॥ ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶି ନାମ॒ ସାମ॑ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ ଭଵତି ॥ 31 ॥

ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ॒ଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ଯେ ଵା ଇ॒ତଃ ପରା᳚ଞ୍ଚଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ମୁ॑ପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ନ ହୈ॑ନ॒-ନ୍ତେ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଅଥ॒ ଯେ॑-ଽମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॑ମୁପ॒ ଯନ୍ତି॑ । ତେ ହୈ॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସମ॑ଶ୍ଞୁଵତେ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଯନ୍ତି । ଯଦେ॒ଵମ୍ । ଯୋ ହ॒ ଖଲୁ॒ ଵାଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସ ଉ॑ ଵେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ତଦୁ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନଯ॑ନ୍ତି ॥ 32 ॥

(କା॒ର୍ଯା॑-ଵି॒ରାଡ୍ - ଗୃ॑ହ୍ଯନ୍ତେ॒ - ପଵ॑ମାନେ ଭଵ॒ତୀ - ନ୍ଦ୍ର॒ ଏକଂ॑ ଚ) (ଅ. 2)

ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵିଷୁଵଦ୍ଦିନେ-ଽତିଗ୍ରାହ୍ଯଵିଶେଷାଃ

ସନ୍ତ॑ତି॒ର୍ଵା ଏ॒ତେ ଗ୍ରହାଃ᳚ । ଯ-ତ୍ପରଃ॑ ସାମାନଃ । ଵି॒ଷୂ॒ଵାନ୍-ଦି॑ଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଥା॒ ଶାଲା॑ଯୈ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ । ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ । ଯଦେ॒ତେନ ଗୃ॒ହ୍ଯେରନ୍ନ୍॑ । ଵିଷୂ॑ଚୀ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ॒ ଵ୍ଯଵ॑ସ୍ରଗ୍ଂ ସେଯାତାମ୍ । ଆର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛେ॑ଯୁଃ । ଯଦେ॒ତେ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଯଥା॒ ଶାଲା॑ଯୈ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଂଵଁ॒ଗ୍ଂ॒ଶମ॒ଭି ସ॑ମା॒ଯଚ୍ଛ॑ତି ॥ 33 ॥

ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପକ୍ଷ॑ସୀ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯ॑ମ॒ଭି ସନ୍ତ॑ନ୍ଵନ୍ତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମହ॑ର୍ଭଵତି । ଶୁ॒କ୍ରାଗ୍ରା॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତ॑ବ୍ଧ୍ଯୈ ସଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ସୌ॒ର୍ଯ॑ ଏ॒ତଦହଃ॑ ପ॒ଶୁରାଲ॑ଭ୍ଯତେ । ସୌ॒ର୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ ॥ ସ॒ପ୍ତୈ-ତଦହ॑ରତି-ଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ॥ 34 ॥

ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଶିରଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା-ନ୍ପରା॒ଭାଵ୍ଯ॑ । ସ ଇ॒ମାଁଲ୍ଲୋ॒କା-ନ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ତସ୍ଯା॒ସୌ ଲୋ॒କୋ-ଽନ॑ଭିଜିତ ଆସୀତ୍ । ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଭ୍ଯ॑ଜଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣୋ ଗୃ॒ହ୍ଯତେ᳚ ॥ 35 ॥

ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା॒-ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ଵୈ᳚ଶ୍ଵକର୍ମ॒ଣ-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣତେ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଶ୍ଶ୍ଵୋ ଗୃ॑ହ୍ଯତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵାନ୍ଯେନ॒ କର୍ମା॑ଣି କୁର୍ଵା॒ଣା ଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ସ୍ଯାମ॒ନ୍ଯେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ତାଵା-ଽପ॑ରା॒ର୍ଧା-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯା॒-ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ ॥ ତାଵୁ॒ଭୌ ସ॒ହ ମ॑ହାଵ୍ର॒ତେ ଗୃ॑ହ୍ଯେତେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ଉ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋଃ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ ଅ॒ର୍କ୍ଯ॑ମୁ॒କ୍ଥ-ମ୍ଭ॑ଵତି ।

ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 36 ॥

(ସ॒ମା॒ଯଚ୍ଛ॑ - ତ୍ଯତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ - ଗୃ॒ହ୍ଯତେ॑ - ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଥା॒ନ୍ଯୋ᳚ନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଯେତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ ) (ଅ. 3)

ଅନୁଵାକଂ 4 - ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଦିନେ ଦିଵାକୀର୍ତ୍ଯନାମାନି ସାମାନି

ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ଷ ଭ॑ଵତି । ଏ॒ତେନ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯମି॒ତ ଉ॑ତ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ମାରୋ॑ହଯନ୍ନ୍ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ଇ॒ତ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ । ତସ୍ଯ॒ ଦଶା॒ଵସ୍ତା॒ଦହା॑ନି । ଦଶ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ଵି॒ରାଜ୍ଯୁ॑ଭ॒ଯତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ଵି॒ରାଜି॒ ହି ଵା ଏ॒ଷ ଉ॑ଭ॒ଯତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ତସ୍ମା॑ଦନ୍ତ॒ରେମୌ ଲୋ॒କୌ ଯନ୍ନ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ସୁଵ॒ର୍ଗେଷୁ॑ ଲୋ॒କେ-ଷ୍ଵ॑ଭି॒ତପ॑ନ୍ନେତି ॥ 37 ॥

ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ପରା॑ଚୋ-ଽତିପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରଦୃଗ୍ଂ ହ॒ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ । ଦେ॒ଵା ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ଅଵା॑ଚୋ-ଽଵପା॒ଦାଦ॑ବିଭଯୁଃ । ତ-ମ୍ପ॒ଞ୍ଚଭୀ॑ ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ରୁଦ॑ଵଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେ ଽହ॒-ନ୍ପଞ୍ଚ॑ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି କ୍ରିଯନ୍ତେ । ର॒ଶ୍ମଯୋ॒ ଵୈ ଦି॑ଵାକୀ॒ର୍ତ୍ଯା॑ନି ॥ ଯେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରେ । ତେ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀଷୂତ୍ତ॑ରଯୋଃ॒ ପଵ॑ମାନଯୋଃ ॥ 38 ॥

ମ॒ହାଦି॑ଵାକୀର୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତୁଃ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠମ୍ । ଵି॒କ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମସା॒ମମ୍ । ଭା॒ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମଃ ॥ ଅଥୈ॒ତାନି॒ ପରା॑ଣି । ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ତ୍ପରା॑ଣା-ମ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒-ମ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଥୈ॒ତାନି॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ସ୍ପରୈ॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ସ୍ପାରଯନ୍ନ୍ । ଯଦସ୍ପା॑ରଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସ୍ପରା॑ଣାଗ୍ ସ୍ପର॒ତ୍ଵମ୍ । ସ୍ପା॒ରଯ॑ନ୍ତ୍ଯେନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ପରା॑ଣି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 39 ॥

(ଏ॒ତି॒-ପଵ॑ମାନଯୋଃ॒-ସ୍ପରା॑ଣୀ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 4)

ଅନୁଵାକଂ 5 - ପଶଵଃ ଵୈଷ୍ଣଵାଦ୍ଯା ନଵ

ଅପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ଯେଷାଗ୍ଂ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ-ଽନା॒ପ୍ତେ-ଽଥ॑ । ଏ॒କା॒ଦ॒ଶିନ୍ଯା॒ପ୍ଯତେ᳚ ॥ ଵୈ॒ଷ୍ଣ॒ଵଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଯା॑ତଯାମାନୌ । ଯେ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତେ॒ ଅଯା॑ତଯାମ୍ନୀ । ତେ ଏ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ ॥ 40 ॥

ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା᳚-ନ୍ଧେ॒ନୁ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯଂ॑-ଵଁ॒ଥ୍ସମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଵା॒ଯୁରେ॒ଵୈଭ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽଽଯତ॒ନା-ଦ୍ଦେ॒ଵତା॒ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାମଵିଂ॑-ଵଁ॒ଶା-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ମୈ॒ତ୍ରା॒ଵ॒ରୁ॒ଣୀ-ମାଲ॑ଭନ୍ତେ ॥ 41 ॥

ମି॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟଗ୍ଂ ଶମଯନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣେନ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟମ୍ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତୂ॑ପ॒ର-ମ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତ ଆଲ॑ଭନ୍ତେ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ॑-ଽତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଯତେ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍-ହ୍ରି॑ଯତେ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମାଲ॑ଭନ୍ତେ॒ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଜ॒ପେ॒ତ୍ଵାନ୍. ଵା ଏ॒ତେ ପୂର୍ଵୈ॒ର୍ମାସୈ॒ର-ଵ॑ରୁନ୍ଧତେ । ଯଦେ॒ତେ ଗ॒ଵ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଉ॒ଭଯେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 42 ॥

ଯଦତି॑ରିକ୍ତା-ମେକାଦ॒ଶିନୀ॑-ମା॒ଲଭେ॑ରନ୍ନ୍ । ଅପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯତି॑ରିଚ୍ଯେତ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ॑ ପ॒ଶୂ ସ॒ମସ୍ଯେ॑ଯୁଃ । କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵୀରନ୍ନ୍ । ଯଦେ॒ତେ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣଵନ୍ତଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାପ୍ରି॑ଯ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯ॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ନ କନୀ॑ଯ॒ ଆଯୁଃ॑ କୁର୍ଵତେ ॥ 43 ॥

(ତେ-ଏ॒ଵାଲ॑ଭନ୍ତେ-ମୈତ୍ରାଵରୁ॒ଣୀମାଲ॑ଭ॒ନ୍ତେ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ-+ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 5)

ଅନୁଵାକଂ 6 - ମହାଵ୍ରତମ୍

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃ॒ତ୍ତୋ॑-ଽଶଯତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଭୂ॒ତାନା॒ଗ୍ଂ॒ ରସ॒-ନ୍ତେଜଃ॑ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ଯ॑ । ତେନୈ॑ନମଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ମ॒ହାନ॑ଵଵ॒ର୍ତୀତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ହ-ଦ୍ଵ୍ର॒ତମିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ହ॒ତୋ ଵ୍ର॒ତମିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵ୍ର॒ତସ୍ଯ॑ ମହାଵ୍ରତ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॑ ଭଵତି ॥ 44 ॥

ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶ-ତ୍ଯର୍ଧମାସ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଯ-ଦ୍ଵା ଏ॒ତସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ଽଧି॒ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ତଦନ୍ନ॑-ମ୍ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ॑ଭଵତ୍ ॥ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ହ୍ଯନ୍ନ॑ମଶି॒ତ-ନ୍ଧି॒ନୋତି॑ । ଅଥୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମୂର୍ଗ୍ଧୀ॑ଯତେ ॥ ଅଥ॒ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦମ॑ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦୁଦ॒ନ୍ତେ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତଃ କ୍ରି॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯୈ॒ଵ ॥ ତ୍ରି॒ଵୃଚ୍ଛିରୋ॑ ଭଵତି ॥ 45 ॥

ତ୍ରେ॒ଧା॒ ଵି॒ହି॒ତଗ୍ଂ ହି ଶିରଃ॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀରସ୍ଥି॑ ॥ ପରା॑ଚା ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ-ଥ୍ସ॒ଦୃଗେ॒ଵ । ନ ମେଦ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ ମେଦ୍ଯତି । ନ କୃଶ୍ଯ॒ତୋ-ଽନୁ॑ କୃଶ୍ଯତି ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ ପ॒କ୍ଷୋ ଭ॑ଵତି । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵଯାଗ୍॑ସ୍ଯ-ନ୍ଯତ॒ରମ॒ର୍ଧମ॒ଭି ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ଯ॒ତ॒ରତୋ॒ ହି ତ-ଦ୍ଗରୀ॑ଯଃ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ ॥ 46 ॥

ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଆ॒ତ୍ମା ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵରି॑ଷ୍ଠାଃ ॥ ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ମ୍ପୁଚ୍ଛ᳚ମ୍ । ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ସୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ସର୍ଵେ॑ଣ ସ॒ହ ସ୍ତୁ॑ଵନ୍ତି । ସର୍ଵେ॑ଣ॒ ହ୍ଯା᳚ତ୍ମନା᳚-ଽଽତ୍ମ॒ନ୍ଵୀ । ସ॒ହୋତ୍ପତ॑ନ୍ତି ॥ ଏକୈ॑କା॒-ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷନ୍ତି । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନ୍. ହ୍ଯଙ୍ଗା॑ନି ବ॒ଦ୍ଧାନି॑ ॥ ନ ଵା ଏ॒ତେନ॒ ସର୍ଵଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 47 ॥

ଯଦି॒ତ ଇ॑ତୋ॒ ଲୋମା॑ନି ଦ॒ତୋ ନ॒ଖାନ୍ । ପ॒ରି॒ମାଦଃ॑ କ୍ରିଯନ୍ତେ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ ପ୍ରତ୍ଯୁ॑ପ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଔଦୁ॑ମ୍ବର॒ସ୍ତଲ୍ପୋ॑ ଭଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଅନ୍ନ॑ମୁଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମନ॑ଭିଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜ॑ଯା॒ନୀତି॒ ତଲ୍ପ॑ମା॒-ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମେ॒ଵାଭିଜ॑ଯତି ॥ 48 ॥

ଯସ୍ଯ॑ ତଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାମ୍ଯ॑କ୍ଷେ । ତ॒ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ମା ପରା॑ଜେ॒ଷୀତି॒ ତଲ୍ପ॑-ମା॒ରୁହ୍ଯୋ-ଦ୍ଗା॑ଯେତ୍ । ନ ତ॑ଲ୍ପ॒ସଦ୍ଯ॒-ମ୍ପରା॑ଜଯତେ ॥ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖେ ଶଗ୍ଂ॑ସତି । ମହୋ॒ ଵୈ ପ୍ଲେ॒ଙ୍ଖଃ । ମହ॑ସ ଏ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସମ॑ଜଯନ୍ନ୍ ॥ 49 ॥

ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣଶ୍ଚ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଶ୍ଚ॑ ଚର୍ମକ॒ର୍ତେ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛେତେ । ଦୈଵ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଵର୍ଣୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଃ । ଅ॒ସ॒ର୍ଯଃ॑ ଶୂ॒ଦ୍ରଃ । ଇ॒ମେ॑-ଽରା-ଥ୍ସୁରି॒ମେ ସୁ॑ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒-ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ ବ୍ରୂ॑ଯାତ୍ । ଇ॒ମ ଉ॑ଦ୍ଵାସୀକା॒ରିଣ॑ ଇ॒ମେ ଦୁ॑ର୍ଭୂ॒ତ-ମ॑କ୍ର॒ନ୍ନିତ୍ଯ॑ନ୍ଯତ॒ରଃ । ଯଦେ॒ଵୈଷାଗ୍ଂ॑ ସୁକୃ॒ତଂ-ଯାଁ ରାଦ୍ଧିଃ॑ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ॑-ଽଭିଶ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯଦେ॒ଵୈଷା᳚-ନ୍ଦୁଷ୍କୃ॒ତଂ-ଯାଁ-ଽରା᳚ଦ୍ଧିଃ । ତଦ॑ନ୍ଯତ॒ରୋ-ଽପ॑ହନ୍ତି । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ସ୍ସ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଅ॒ମୁମେ॒ଵାଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ ସଂଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତେ ॥ 50 ॥

(ଭ॒ଵ॒ତି॒ - ଭ॒ଵ॒ତି॒ - କ୍ରି॒ଯତେ॒ - ପୁରୁ॑ଷୋ - ଜଯତ୍ଯ - ଜଯ - ଞ୍ଜଯ॒ତ୍ଯେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)

(ଉ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ଯମା॑ନଂ॒ - ନଵୈ॒ତାନି॒ - ସନ୍ତ॑ତି - ରେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ଷୋ - ଽପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵୃ॒ତ୍ତ-ଷ୍ଷଟ୍ )

(ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନଗ୍ଂ - ଶୋ॒ଚିଷ୍କେ॒ଶୋ - ଽଗ୍ନେ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ - ନତିଗ୍ରା॒ହ୍ଯା॑ - ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵମାଲ॑ଭନ୍ତେ ପଞ୍ଚା॒ଶତ୍ )

(ଉ॒ଦ୍ଧ॒ନ୍ଯମା॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ - ସଂଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତେ )

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିଦୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - gavāmayanabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - ādhānamantrāḥ pūrvaprapāṭhakaśeṣabhūtāḥ

u॒ddha॒nyamā̭na-ma॒syā a̭me॒ddhyam | apa̭ pā॒pmānaṃ॒-ya~ja̭mānasya hantu | śi॒vā naḥ̭ santu pra॒diśa॒ścata̭sraḥ | śa-nno̭ mā॒tā pṛ̭thi॒vī toka̭sātā || śa-nno̭ de॒vīra॒bhiṣṭa̭ye | āpo̭ bhavantu pī॒taye᳚ | śaṃ-yo~ra॒bhi sra̭vantu naḥ || vai॒śvā॒na॒rasya̭ rū॒pam | pṛ॒thi॒vyā-mpa̭ri॒srasā᳚ | syo॒na-māvi̭śantu naḥ || 1 ||

yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | sa॒ja॒ñjñā॒ne roda̭sī sambabhū॒vatuḥ̭ | ūṣā᳚n kṛ॒ṣṇama̭vatu kṛ॒ṣṇamūṣāḥ᳚ | i॒hobhayo᳚-rya॒jñiya॒-māga̭miṣṭhāḥ || ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇo ya-tpṛ̭thi॒vīmaca̭raḥ | gu॒hā॒kāra̭-mākhurū॒pa-mpra॒tītya̭ | ta-tte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ūrja̭-mpṛthi॒vyā rasa̭-mā॒bhara̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ || 2 ||

va॒mrībhi॒-ranṷvitta॒-ṅguhā̭su | śrotra̭-nta u॒rvyaba̭dhirā bhavāmaḥ || pra॒jāpa̭ti sṛṣṭānā-mpra॒jānā᳚m | kṣu॒dhopa̭hatyai suvi॒ta-nno̭ astu | upa॒prabhi̭nna॒miṣa॒-mūrja̭-mpra॒jābhyaḥ̭ | sūda̭-ṅgṛ॒hebhyo॒ rasa॒mābha̭rāmi || yasya̭ rū॒pa-mbibhra̭di॒mā-mavi̭ndat | guhā॒ pravi̭ṣṭāgṃ sari॒rasya॒ maddhye᳚ | tasye॒daṃ-vi~ha̭ta-mā॒bhara̭ntaḥ | acha̭mbaṭkārama॒syāṃ-vi~̭dhema || 3 ||

ya-tpa॒ryapa̭śya-thsari॒rasya॒ maddhye᳚ | u॒rvīmapa̭śya॒-jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | ta-tpuṣka̭rasyā॒yata̭nā॒ddhi jā॒tam | pa॒rṇa-mpṛ̭thi॒vyāḥ pratha̭nagṃ harāmi || yābhi॒radṛgṃ̭ha॒jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | u॒rvīmi॒māṃ-vi~̭śvaja॒nasya̭ bha॒rtrīm | tā naḥ̭ śi॒vā-śśarka̭rā-ssantu॒ sarvāḥ᳚ || a॒gne reta̭śca॒ndragṃ hira̭ṇyam | a॒dbhya-ssambhṷ̄ta-ma॒mṛta̭-mpra॒jāsṷ | ta-thsa॒bhaṃra̭nnuttara॒to ni॒dhāya̭ || 4 ||

a॒ti॒ pra॒yaccha॒-nduri̭ti-ntareyam || aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā yada̭śva॒tthe 'ti̭ṣṭhaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra-nde॒vebhyo̭ ni॒lāya̭ | tatte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ū॒rjaḥ pṛ̭thi॒vyā addhyutthi̭to-'si | vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ viro̭ha | tvayā̭ va॒yamiṣa॒mūrja॒-mmada̭ntaḥ | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || gā॒ya॒tri॒yā hri॒yamā̭ṇasya॒ yatte᳚ || 5 ||

pa॒rṇamapa̭ta-ttṛ॒tīya̭syai di॒vo-'dhi̭ | so̭-'ya-mpa॒rṇa-sso̭mapa॒rṇāddhi jā॒taḥ | tato̭ harāmi somapī॒thasyāva̭-ruddhyai | de॒vānā᳚-mbrahmavā॒daṃ-va~da̭tāṃ॒-ya~t | u॒pāśṛ̭ṇo-ssu॒śravā॒ vai śru॒to̭-'si | tato॒ māmāvi̭śatu brahmavarca॒sam | ta-thsa॒bhaṃra॒gg॒ stadava̭rundhīya sā॒kṣāt || yayā̭ te sṛ॒ṣṭasyā॒gneḥ | he॒timaśa̭maya-tpra॒jāpa̭tiḥ | tāmi॒māma pra̭dāhāya || 6 ||

śa॒mīgṃ śāntyai̭ harāmya॒ham || yattḙ sṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rchajjātavedaḥ | tayā̭ bhā॒sā sammi̭taḥ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanu॒ prabhā̭hi || yattḙ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndan jātavedaḥ | ma॒ruto॒-'dbhista̭mayi॒tvā | e॒tatte॒ tada̭śa॒ne-ssambha̭rāmi | sātmā̭ agne॒ sahṛ̭dayo bhave॒ha || citri̭yādaśva॒tthā-thsambhṛ̭tā bṛha॒tyaḥ̭ || 7 ||

śarī̭rama॒bhi sagg skṛ̭tā-sstha | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ | ti॒sras tri॒vṛdbhi̭-rmithu॒nāḥ prajā᳚tyai || a॒śva॒tthā-ddha̭vyavā॒hā-ddhi jā॒tām | a॒gne sta॒nūṃ-ya~॒jñiyā॒gṃ॒ sambha̭rāmi | śā॒ntayo̭nigṃ śamīga॒rbham | a॒gnaye॒ praja̭nayi॒tave᳚ || yo a̭śva॒ttha-śśa̭mīga॒rbhaḥ | ā॒ru॒roha॒ tve sacā᳚ | ta-ntḙ harāmi॒ brahma̭ṇā || 8 ||

ya॒jñiyaiḥ᳚ ke॒tubhiḥ̭ sa॒ha || ya-ntvā̭ sa॒mabha̭ran-jātavedaḥ | ya॒thā॒ śa॒rī॒ra-mbhū॒teṣu॒ nya̭ktam | sa sambhṛ̭ta-ssīda śi॒vaḥ pra॒jābhyaḥ̭ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanṷneṣi vi॒dvān || pra ve॒dhasḙ ka॒vaye॒ meddhyā̭ya | vaco̭ va॒ndārṷ vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe᳚ | yato̭ bha॒yamabha̭ya॒-ntanno̭ astu | ava̭ de॒vān. ya̭je॒ heḍyāṋ || sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasyata || 9 ||

ghṛ॒tai-rbo̭dhaya॒tāti̭thim | ā-'smi̭n. ha॒vyā jṷhotana || upa̭ tvā-'gne ha॒viṣma̭tīḥ | ghṛ॒tācī᳚ryantu haryata | ju॒ṣasva̭ sa॒midho॒ mama̭ || ta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgiraḥ | ghṛ॒tena̭ vardhayāmasi | bṛ॒haccho̭cā yaviṣṭhya || sa॒mi॒ddhyamā̭naḥ pratha॒mo nu dharmaḥ̭ | sama॒ktubhi̭rajyate vi॒śvavā̭raḥ || 10 ||

śo॒ciṣkḙśo ghṛ॒tani̭rṇik-pāva॒kaḥ | su॒ya॒jño a॒gni-rya॒jathā̭ya de॒vān || ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭nira॒gniḥ | ghṛ॒tai-ssami̭ddho ghṛ॒tama॒syānna᳚m | ghṛ॒ta॒pruṣa̭stvā sa॒rito̭ vahanti | ghṛ॒ta-mpiban᳚-thsu॒yajā̭ yakṣi de॒vān || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇaḥ | ghṛ॒ta pra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒cāru॒ gavya᳚m | pi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam || 11 ||

tvāma̭gne samidhā॒naṃ-ya~̭viṣṭha | de॒vā dū॒ta-ñca̭krire havya॒vāha᳚m | u॒ru॒jraya̭sa-ṅghṛ॒tayo̭ni॒-māhṷtam | tve॒ṣa-ñcakṣṷrdadhire coda॒yanva̭ti || tvāma̭gne pra॒diva॒ āhṷta-ṅghṛ॒tena̭ | su॒mnā॒yavaḥ̭ suṣa॒midhā॒ samī̭dhire | sa vā̭vṛdhā॒na oṣa̭dhībhirukṣi॒taḥ | u॒rujrayāgṃ̭si॒ pārthi̭vā॒ viti̭ṣṭhase || ghṛ॒ta pra̭tīkaṃ-va~ ṛ॒tasya̭ dhū॒r॒ṣada᳚m (dhūr॒ṣada᳚m) | a॒gni-mmi॒tranna sa̭midhā॒na ṛ̭ñjate || 12 ||

indhā̭no a॒kro vi॒dathḙṣu॒ dīdya̭t | śu॒krava̭rṇā॒mudṷ no yagṃsate॒ dhiya᳚m || pra॒jā a̭gne॒ saṃvā~̭saya | āśā᳚śca pa॒śubhiḥ̭ sa॒ha | rā॒ṣṭrāṇya̭smā॒ ādhḙhi | yānyāsa᳚n-thsavi॒tu-ssa॒ve || ma॒hī vi॒śpatnī॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | a॒rvācī॒ eta̭-ndharuṇe rayī॒ṇām | a॒ntarva̭tnī॒ janya̭-ñjā॒tavḙdasam | a॒ddhva॒rāṇā᳚-ñjanayathaḥ puro॒gām || 13 ||

āro̭hata-nda॒śata॒gṃ॒ śakva̭rī॒-rmama̭ | ṛ॒tenā᳚gna॒ āyṷṣā॒ varca̭sā sa॒ha | jyog jīva̭nta॒ utta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m | darśa̭ma॒ha-mpū॒rṇamā̭saṃ-ya~॒jñaṃ-ya~thā॒ yajai᳚ || ṛtvi̭yavatī stho a॒gnirḙtasau | garbha̭-ndadhāthā॒-nte vā̭ma॒ha-nda̭de | ta-thsa॒tyaṃ-ya~-dvī॒ra-mbi̭bhṛthaḥ | vī॒ra-ñja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ | te ma-tprā॒taḥ praja̭niṣyethe | te mā॒ prajā̭te॒ praja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ || 14 ||

pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rbrahmavarca॒sena̭ suva॒rge lo॒ke || anṛ̭tā-thsa॒tyamupai̭mi | mā॒nu॒ṣā-ddaivya॒-mupai̭mi | daivīṃ॒-vā~caṃ̭-ya~cchāmi || śalkai̭ra॒gnimi̭ndhā॒naḥ | u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham | u॒bhayo᳚-rlo॒kayor̭. ṛ॒ddhvā | ati̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || jāta̭vedo॒ bhuva̭nasya॒ retaḥ̭ | i॒ha si̭ñca॒ tapa̭so॒ yajja̭ni॒ṣyate᳚ || 15 ||

a॒gnima̭śva॒tthādadhi̭ havya॒vāha᳚m | śa॒mī॒ga॒rbhā-jja॒naya॒na॒.yo ma̭yo॒ bhūḥ || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyaḥ̭ | yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒nanna̭gna॒ āro̭ha | athā̭ no vardhayā ra॒yim || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | adā̭di॒daṃ-ya~॒mo̭-'va॒sāna̭-mpṛthi॒vyāḥ | akra̭nni॒ma-mpi॒taro̭ lo॒kama̭smai || 16 ||

a॒gnerbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi || sa॒jñānna̭masi kāma॒dhara̭ṇam | mayi̭ te kāma॒dhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-vaḥ̭ ~sṛjāmi॒ hṛda̭yāni | sagṃ sṛ̭ṣṭa॒-mmano̭ astu vaḥ | sagṃ sṛ̭ṣṭaḥ prā॒ṇo a̭stu vaḥ || saṃ-yā~ vaḥ̭ pri॒yāsta॒nuvaḥ̭ | sampri॒yā hṛda̭yāni vaḥ | ā॒tmā vo̭ astu॒ sampri̭yaḥ | sampri̭yā-sta॒nuvo॒ mama̭ || 17 ||

kalpḙtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī | kalpa̭ntā॒māpa॒ oṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntāma॒gnayaḥ॒ pṛtha̭k | mama॒ jyaiṣṭhyā̭ya॒ savra̭tāḥ || ye᳚-'gnaya॒-ssama̭nasaḥ | a॒nta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī | vāsa̭ntikāvṛ॒tū a॒bhi kalpa̭mānāḥ | indra̭miva de॒vā a॒bhi saṃvi~̭śantu || di॒vastvā̭ vī॒ryḙṇa | pṛ॒thi॒vyai-ma̭hi॒mnā || 18 ||

a॒ntari̭kṣasya॒ poṣḙṇa | sa॒rvapa̭śu॒-māda̭dhe || ajī̭jana-nna॒mṛta॒-mmartyā̭saḥ | a॒sre॒māṇa̭-nta॒raṇiṃ̭-vī~॒ḍuja̭mbham | daśa॒ svasā̭ro a॒gruvaḥ̭ samī॒cīḥ | pumāgṃ̭sa-ñjā॒tama॒bhi sagṃra̭bhantām || pra॒jāpa̭testvā prā॒ṇenābhi॒ prāṇi̭mi | pū॒ṣṇaḥ poṣḙṇa॒ mahya᳚m | dī॒rghā॒yu॒tvāya̭ śa॒taśā̭radāya | śa॒tagṃ śa॒radbhya॒ āyṷṣe॒ varca̭se || 19 ||

jī॒vātvai puṇyā̭ya || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne | pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ || prā॒ṇe tvā॒ 'mṛta॒māda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ || su॒gā॒r॒ha॒pa॒tyo vi॒daha॒nnarā̭tīḥ | u॒ṣasa॒-śśreya̭sī-śśreyasī॒-rdadha̭t || 20 ||

agnḙ sa॒patnāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | rā॒yaspoṣa॒-miṣa॒mūrja̭-ma॒smāsṷ dhehi || i॒mā u॒ māmupa̭tiṣṭhantu॒ rāyaḥ̭ | ā॒bhiḥ pra॒jābhi̭ri॒ha saṃ-va~̭seya | i॒ho iḍā̭ tiṣṭhatu viśvarū॒pī | maddhye॒ vaso᳚-rdīdihi jātavedaḥ || oja̭se॒ balā̭ya॒ tvodya̭cche | vṛṣa̭ṇe॒ śuṣmā॒yāyṷṣe॒ varca̭se | sa॒pa॒tna॒tūra̭si vṛtra॒tūḥ | yastḙ de॒veṣṷ mahi॒mā sṷva॒rgaḥ || 21 ||

yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ | puṣṭi॒ryā tḙ manu॒ṣyḙṣu papra॒the | tayā̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | vātā᳚-tpa॒śubhyo॒ addhyoṣa̭dhībhyaḥ | yatra̭yatra jātaveda-ssa-mba॒bhūtha̭ | tato̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā̭hi || 22 ||

ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭-makhyat | anvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya puru॒trā ca̭ ra॒śmīn | anu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī āta̭tāna || vikra̭masva ma॒hāgṃ a̭si | ve॒di॒ṣa-nmānṷṣebhyaḥ | tri॒ṣu lo॒keṣṷ jāgṛhi || yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | saṃ॒-vi~॒dā॒ne roda̭sī sa-mbabhū॒vatuḥ̭ || 23 ||

tayoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe sī̭datu jā॒tavḙdāḥ | śa॒bhūṃḥ pra॒jābhya̭-sta॒nuve᳚ syo॒naḥ || prā॒ṇa-ntvā॒-'mṛta॒ āda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ | yattḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-''gne॒ brahma̭ṇā | ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || 24 ||

narya̭ pra॒jā-mmḙ gopāya | a॒mṛ॒ta॒tvāya̭ jī॒vase᳚ | jā॒tā-ñja̭ni॒ṣyamā̭ṇā-ñca | a॒mṛtḙ sa॒tye prati̭ṣṭhitām || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopāya | rasa॒manna̭mi॒hāyṷṣe | ada̭bdhā॒yo-'śī̭tatano | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu || śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopāya | dvi॒pādo॒ ye catṷṣpadaḥ || 25 ||

a॒ṣṭāśa̭phāśca॒ ya i॒hāgne᳚ | ye caika̭śaphā āśu॒gāḥ || sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopāya | ye ca॒ sabhyā᳚-ssabhā॒sadaḥ̭ | tāni̭ndri॒yāva̭taḥ kuru | sarva॒māyu॒-rupā̭satām || ahḙbuddhniya॒ mantra̭-mme gopāya | yamṛṣa̭yastraivi॒dā vi॒duḥ | ṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi | sā hi śrīra॒mṛtā̭ sa॒tām || 26 ||

catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ | ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya | mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ || i॒haiva santatra̭ sa॒to vo̭ agnayaḥ | prā॒ṇena̭ vā॒cā mana̭sā bibharmi | ti॒ro mā॒ santa॒māyu॒rmā prahā̭sīt | jyoti̭ṣā vo vaiśvāna॒re-ṇopa̭tiṣṭhe || pa॒ñca॒dhā-'gnīn-vya̭krāmat | vi॒rāṭ-thsṛ॒ṣṭā pra॒jāpa̭teḥ | ū॒rdhvā-''ro̭ha-drohi॒ṇī | yoni̭ra॒gneḥ prati̭ṣṭhitiḥ || 27 ||

(vi॒śa॒ntu॒ naḥ॒ - pu॒ru॒cī--r vi̭dhema - ni॒dhāya॒ - ya-tte - 'pra̭dāhāya - bṛha॒tyo᳚ - brahma̭ṇā - duvasyata - vi॒śvavā̭ra - i॒ma - mṛ̭ñjate - puro॒gāṃ - praja̭nayi॒ṣyatho̭ - jani॒ṣyate᳚-' - smai॒ - mama̭ - mahi॒mnā - varca̭se॒ - dadha̭th - suva॒rgā - bhā̭hi - sambabhū॒vatu॒ - rāyu॒-rvyā̭naśe॒ - catṷṣpadaḥ - sa॒tāṃ - pra॒jāpa̭te॒-rdve ca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - viṣūvannāmaka-mmukhyamaha, tadubhayapārśvavartīni catvāryahāni cocyante

navai॒tānyahā̭ni bhavanti | nava॒ vai sṷva॒rgā lo॒kāḥ | yade॒tānyahā᳚-nyupa॒yanti̭ | na॒vasve॒va ta-thsṷva॒rgeṣṷ lo॒keṣṷ sa॒triṇaḥ̭ prati॒tiṣṭha̭nto yanti || a॒gni॒ṣṭo॒māḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryā̭ ityā̭huḥ | a॒gni॒ṣṭo॒masa̭minta-ssuva॒rgo lo॒ka iti̭ | dvāda̭śā-gniṣṭo॒masya̭ sto॒trāṇi̭ | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ || ta-ttanna sūrkṣya᳚m | u॒kthyā̭ e॒va sa̭ptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryāḥ᳚ || 28 ||

pa॒śavo॒ vā u॒kthāni̭ | pa॒śū॒nāmava̭-ruddhyai || vi॒śva॒ji॒da॒bhi॒jitā̭-vagniṣṭo॒mau || u॒kthyā᳚-ssaptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ | te saggstṷtā vi॒rāja̭ma॒bhi sampa̭dyante | dve carcā॒vati̭ ricyete | eka̭yā॒ gaurati̭riktaḥ | eka॒yā-''yṷrū॒naḥ | su॒va॒rgo vai lo॒ko jyotiḥ̭ | ūrg vi॒rāṭ || 29 ||

su॒va॒rgame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yanti || ya-tpara॒gṃ॒ rātha̭ntaram | ta-tpra̭tha॒me-'ha̭n-kā॒rya᳚m | bṛ॒ha-ddvi॒tīye᳚ | vai॒rū॒pa-ntṛ॒tīye᳚ | vai॒rā॒ja-ñca̭tu॒rthe | śā॒kva॒ra-mpa̭ñca॒me | rai॒va॒tagṃ ṣa॒ṣṭhe | tadṷ pṛ॒ṣṭhebhyo॒ naya̭nti || sa॒tanna̭ya e॒te grahā̭ gṛhyante || 30 ||

a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | i॒māne॒vaitai-rlo॒kān-thsanta̭nvanti || mi॒thu॒nā e॒te grahā̭ gṛhyante | a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | mi॒thu॒name॒va tai-ryaja̭mānā॒ ava̭rundhate || bṛ॒ha-tpṛ॒ṣṭha-mbha̭vati | bṛ॒ha-dvai sṷva॒rgo lo॒kaḥ | bṛ॒ha॒taiva sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śi nāma॒ sāma̭ | māddhya̭ndine॒ pava̭māne bhavati || 31 ||

traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vāva̭rundhate || ye vā i॒taḥ parā᳚ñcagṃ saṃva~thsa॒ra-mṷpa॒ yanti̭ | na hai̭na॒-nte sva॒sti sama̭śñuvate | atha॒ yḙ-'muto॒-'rvāñca̭mupa॒ yanti̭ | te hai̭nagg sva॒sti sama̭śñuvate | e॒tadvā a॒muto॒-'rvāñca॒mupa̭ yanti | yade॒vam | yo ha॒ khalu॒ vāva pra॒jāpa̭tiḥ | sa ṷ ve॒vendraḥ̭ | tadṷ de॒vebhyo॒ naya̭nti || 32 ||

(kā॒ryā̭-vi॒rāḍ - gṛ̭hyante॒ - pava̭māne bhava॒tī - ndra॒ ekaṃ̭ ca) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - viṣuvaddine-'tigrāhyaviśeṣāḥ

santa̭ti॒rvā e॒te grahāḥ᳚ | ya-tparaḥ̭ sāmānaḥ | vi॒ṣū॒vān-di̭vākī॒rtya᳚m | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī | e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī | yade॒tena gṛ॒hyeranṋ | viṣṷ̄cī saṃva~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī॒ vyava̭sragṃ seyātām | ārti॒mārcchḙyuḥ | yade॒te gṛ॒hyante᳚ | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī maddhya॒maṃva~॒gṃ॒śama॒bhi sa̭mā॒yaccha̭ti || 33 ||

e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī divākī॒rtya̭ma॒bhi santa̭nvanti | nārti॒mārccha̭nti || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati | śu॒krāgrā॒ grahā̭ gṛhyante | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || sau॒rya̭ e॒tadahaḥ̭ pa॒śurāla̭bhyate | sau॒ryo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate || sa॒ptai-tadaha̭rati-grā॒hyā̭ gṛhyante || 34 ||

sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | a॒sāvā̭di॒tya-śśiraḥ̭ pra॒jānā᳚m | śī॒r॒ṣanne॒va pra॒jānā᳚-mprā॒ṇā-nda̭dhāti | tasmā᳚thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇāḥ || indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | sa i॒mā~llo॒kā-na॒bhya̭jayat | tasyā॒sau lo॒ko-'na̭bhijita āsīt | taṃ-vi~॒śvaka̭rmā bhū॒tvā-'bhya̭jayat | ya-dvai᳚śvakarma॒ṇo gṛ॒hyate᳚ || 35 ||

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye vai᳚śvakarma॒ṇa-ṅgṛ॒hṇate᳚ | ā॒di॒tyaśśvo gṛ̭hyate | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || a॒nyo᳚nyo gṛhyete | viśvā᳚nye॒vānyena॒ karmā̭ṇi kurvā॒ṇā ya̭nti | a॒syāma॒nyena॒ prati̭ tiṣṭhanti || tāvā-'pa̭rā॒rdhā-thsaṃ̭va~thsa॒rasyā॒-nyo᳚nyo gṛhyete || tāvu॒bhau sa॒ha ma̭hāvra॒te gṛ̭hyete | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | u॒bhayo᳚-rlo॒kayoḥ॒ prati̭ tiṣṭhanti || a॒rkya̭mu॒ktha-mbha̭vati |

a॒nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 36 ||

(sa॒mā॒yaccha̭ - tyatigrā॒hyā̭ gṛhyante - gṛ॒hyatḙ - saṃva~thsa॒rasthā॒nyo᳚nyo gṛhyete॒ pañca̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - tasminneva dine divākīrtyanāmāni sāmāni

e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒ṣa bha̭vati | e॒tena॒ vai de॒vā ḙkavi॒gṃ॒śena̭ | ā॒di॒tyami॒ta ṷtta॒magṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-māro̭hayann | sa vā e॒ṣa i॒ta ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | tasya॒ daśā॒vastā॒dahā̭ni | daśa̭ pa॒rastā᳚t | sa vā e॒ṣa vi॒rājyṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | vi॒rāji॒ hi vā e॒ṣa ṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | tasmā̭danta॒remau lo॒kau yann | sarvḙṣu suva॒rgeṣṷ lo॒ke-ṣva̭bhi॒tapa̭nneti || 37 ||

de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | parā̭co-'tipā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-ñchando̭bhiradṛgṃ ha॒ndhṛtyai᳚ | de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | avā̭co-'vapā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-mpa॒ñcabhī̭ ra॒śmibhi॒-ruda̭vayann | tasmā̭dekavi॒gṃ॒śe 'ha॒-npañca̭ divākī॒rtyā̭ni kriyante | ra॒śmayo॒ vai di̭vākī॒rtyā̭ni || ye gā̭ya॒tre | te gā̭ya॒trīṣūtta̭rayoḥ॒ pava̭mānayoḥ || 38 ||

ma॒hādi̭vākīrtya॒gṃ॒ hotuḥ̭ pṛ॒ṣṭham | vi॒ka॒rṇa-mbra̭hmasā॒mam | bhā॒so᳚-'gniṣṭo॒maḥ || athai॒tāni॒ parā̭ṇi | parai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭pārayann | yadapā̭rayann | ta-tparā̭ṇā-mpara॒tvam | pā॒raya̭ntyena॒-mparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | athai॒tāni॒ sparā̭ṇi | sparai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭spārayann | yadaspā̭rayann | ta-thsparā̭ṇāg spara॒tvam | spā॒raya̭ntyena॒gg॒ sparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 39 ||

(e॒ti॒-pava̭mānayoḥ॒-sparā̭ṇī॒ pañca̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - paśavaḥ vaiṣṇavādyā nava

apra̭tiṣṭhāṃ॒-vā~ e॒te ga̭cchanti | yeṣāgṃ̭ saṃva~thsa॒re-'nā॒pte-'tha̭ | e॒kā॒da॒śinyā॒pyate᳚ || vai॒ṣṇa॒vaṃ-vā~̭ma॒na-māla̭bhante | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñame॒vāla̭bhante॒ prati̭ṣṭhityai | ai॒ndrā॒gna-māla̭bhante | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | te e॒vāla̭bhante || 40 ||

vai॒śva॒de॒va-māla̭bhante | de॒vatā̭ e॒vāva̭-rundhate | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vyā᳚-ndhe॒nu-māla̭bhante | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va prati̭ tiṣṭhanti | vā॒ya॒vyaṃ̭-va~॒thsamāla̭bhante | vā॒yure॒vaibhyo̭ yathā-''yata॒nā-dde॒vatā॒ ava̭rundhe | ā॒di॒tyāmaviṃ̭-va~॒śā-māla̭bhante | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti | mai॒trā॒va॒ru॒ṇī-māla̭bhante || 41 ||

mi॒treṇai॒va ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayanti | varṷṇena॒ duri̭ṣṭam | prā॒jā॒pa॒tya-ntṷ̄pa॒ra-mma̭hāvra॒ta āla̭bhante | prā॒jā॒pa॒tyo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate | ā॒gne॒yamāla̭bhante॒ prati॒ prajñā᳚tyai || a॒ja॒pe॒tvān. vā e॒te pūrvai॒rmāsai॒ra-va̭rundhate | yade॒te ga॒vyāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | u॒bhayḙṣā-mpaśū॒nā-mava̭ruddhyai || 42 ||

yadati̭riktā-mekāda॒śinī̭-mā॒labhḙrann | apri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhyati̭ricyeta | ya-ddvaudvaṷ pa॒śū sa॒masyḙyuḥ | kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvīrann | yade॒te brāhma̭ṇavantaḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | nāpri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhya̭ti॒ricya̭te | na kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvate || 43 ||

(te-e॒vāla̭bhante-maitrāvaru॒ṇīmāla̭bha॒nte-'va̭ruddhyai-+sa॒pta ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - mahāvratam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vṛ॒tto̭-'śayat | ta-nde॒vā bhū॒tānā॒gṃ॒ rasa॒-ntejaḥ̭ sa॒bhṛntya̭ | tenai̭namabhiṣajyann | ma॒hāna̭vava॒rtīti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha-dvra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha॒to vra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam || pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa-sstomo̭ bhavati || 44 ||

catṷrvigṃśa-tyardhamāsa-ssaṃva~thsa॒raḥ | ya-dvā e॒tasmin᳚-thsaṃva~thsa॒re 'dhi॒prājā̭yata | tadanna̭-mpañcavi॒gṃ॒śa-ma̭bhavat || ma॒ddhya॒taḥ kri̭yate | ma॒ddhya॒to hyanna̭maśi॒ta-ndhi॒noti̭ | atho̭ maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrgdhī̭yate || atha॒ yadvā i॒dama̭nta॒taḥ kri॒yate᳚ | tasmā̭duda॒nte pra॒jā-ssamḙdhante | a॒nta॒taḥ kri̭yate pra॒jana̭nāyai॒va || tri॒vṛcchiro̭ bhavati || 45 ||

tre॒dhā॒ vi॒hi॒tagṃ hi śiraḥ̭ | loma̭ cha॒vīrasthi̭ || parā̭cā stuvanti | tasmā॒-tta-thsa॒dṛge॒va | na medya॒to-'nṷ medyati | na kṛśya॒to-'nṷ kṛśyati || pa॒ñca॒da॒śo᳚-'nyaḥ pa॒kṣo bha̭vati | sa॒pta॒da॒śo᳚-'nyaḥ | tasmā॒-dvayāg̭sya-nyata॒rama॒rdhama॒bhi pa॒ryāva̭rtante | a॒nya॒ta॒rato॒ hi ta-dgarī̭yaḥ kri॒yate᳚ || 46 ||

pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa ā॒tmā bha̭vati | tasmā᳚-nmaddhya॒taḥ pa॒śavo॒ vari̭ṣṭhāḥ || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-mpuccha᳚m | dvi॒padā̭su stuvanti॒ prati̭ṣṭhityai || sarvḙṇa sa॒ha stṷvanti | sarvḙṇa॒ hyā᳚tmanā᳚-''tma॒nvī | sa॒hotpata̭nti || ekai̭kā॒-mucchigṃ̭ṣanti | ā॒tmann. hyaṅgā̭ni ba॒ddhāni̭ || na vā e॒tena॒ sarvaḥ॒ purṷṣaḥ || 47 ||

yadi॒ta i̭to॒ lomā̭ni da॒to na॒khān | pa॒ri॒mādaḥ̭ kriyante | tānye॒va tena॒ pratyṷpyante || audṷmbara॒stalpo̭ bhavati | ūrgvā anna̭mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || yasya̭ talpa॒sadya॒-mana̭bhijita॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya̭-ma॒bhija̭yā॒nīti॒ talpa̭mā॒-ruhyo-dgā̭yet | ta॒lpa॒sadya̭-me॒vābhija̭yati || 48 ||

yasya̭ talpa॒sadya̭-ma॒bhiji̭ta॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya॒-mmā parā̭je॒ṣīti॒ talpa̭-mā॒ruhyo-dgā̭yet | na ta̭lpa॒sadya॒-mparā̭jayate || ple॒ṅkhe śagṃ̭sati | maho॒ vai ple॒ṅkhaḥ | maha̭sa e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | ta ā̭di॒tye vyāya̭cchanta | ta-nde॒vā-ssama̭jayann || 49 ||

brā॒hma॒ṇaśca̭ śū॒draśca̭ carmaka॒rte vyāya̭cchete | daivyo॒ vai varṇo᳚ brāhma॒ṇaḥ | a॒sa॒ryaḥ̭ śū॒draḥ | i॒mḙ-'rā-thsuri॒me sṷbhū॒ta-ma̭kra॒-nnitya̭nyata॒ro brṷ̄yāt | i॒ma ṷdvāsīkā॒riṇa̭ i॒me dṷrbhū॒ta-ma̭kra॒nnitya̭nyata॒raḥ | yade॒vaiṣāgṃ̭ sukṛ॒taṃ-yā~ rāddhiḥ̭ | tada̭nyata॒ro̭-'bhiśrī̭ṇāti | yade॒vaiṣā᳚-nduṣkṛ॒taṃ-yā~-'rā᳚ddhiḥ | tada̭nyata॒ro-'pa̭hanti | brā॒hma॒ṇa-ssa-ñja̭yati | a॒mume॒vādi॒tya-mbhrātṛ̭vyasya॒ saṃvi~̭ndante || 50 ||

(bha॒va॒ti॒ - bha॒va॒ti॒ - kri॒yate॒ - purṷṣo - jayatya - jaya - ñjaya॒tyeka̭-ñca) (a. 6)

(u॒ddhya॒nyamā̭naṃ॒ - navai॒tāni॒ - santa̭ti - rekavi॒gṃ॒śa e॒ṣo - 'pra̭tiṣṭhāṃ - pra॒jāpa̭ti-rvṛ॒tta-ṣṣaṭ )

(u॒ddha॒nyamā̭nagṃ - śo॒ciṣke॒śo - 'gnḙ sa॒patnā̭ - natigrā॒hyā̭ - vaiśvade॒vamāla̭bhante pañcā॒śat )

(u॒ddha॒nyamā̭na॒gṃ॒ - saṃvi~̭ndante )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvidīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके द्वितीयः प्रपाठकः - गवामयनब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - आधानमन्त्राः पूर्वप्रपाठकशेषभूताः

उ॒द्ध॒न्यमा॑न-म॒स्या अ॑मे॒द्ध्यम् । अप॑ पा॒प्मानं॒-यँज॑मानस्य हन्तु । शि॒वा नः॑ सन्तु प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः । श-न्नो॑ मा॒ता पृ॑थि॒वी तोक॑साता ॥ श-न्नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑ये । आपो॑ भवन्तु पी॒तये᳚ । शं-योँर॒भि स्र॑वन्तु नः ॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ रू॒पम् । पृ॒थि॒व्या-म्प॑रि॒स्रसा᳚ । स्यो॒न-मावि॑शन्तु नः ॥ 1 ॥

यदि॒द-न्दि॒वो यद॒दः पृ॑थि॒व्याः । स॒ज॒ञ्ज्ञा॒ने रोद॑सी सम्बभू॒वतुः॑ । ऊषा᳚न् कृ॒ष्णम॑वतु कृ॒ष्णमूषाः᳚ । इ॒होभयो᳚-र्य॒ज्ञिय॒-माग॑मिष्ठाः ॥ ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णो य-त्पृ॑थि॒वीमच॑रः । गु॒हा॒कार॑-माखुरू॒प-म्प्र॒तीत्य॑ । त-त्ते॒ न्य॑क्तमि॒ह स॒भंर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रद॒-स्सवी॑राः ॥ ऊर्ज॑-म्पृथि॒व्या रस॑-मा॒भर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रदः॑ पुरू॒चीः ॥ 2 ॥

व॒म्रीभि॒-रनु॑वित्त॒-ङ्गुहा॑सु । श्रोत्र॑-न्त उ॒र्व्यब॑धिरा भवामः ॥ प्र॒जाप॑ति सृष्टाना-म्प्र॒जाना᳚म् । क्षु॒धोप॑हत्यै सुवि॒त-न्नो॑ अस्तु । उप॒प्रभि॑न्न॒मिष॒-मूर्ज॑-म्प्र॒जाभ्यः॑ । सूद॑-ङ्गृ॒हेभ्यो॒ रस॒माभ॑रामि ॥ यस्य॑ रू॒प-म्बिभ्र॑दि॒मा-मवि॑न्दत् । गुहा॒ प्रवि॑ष्टाग्ं सरि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । तस्ये॒दं-विँह॑त-मा॒भर॑न्तः । अछ॑म्बट्कारम॒स्यां-विँ॑धेम ॥ 3 ॥

य-त्प॒र्यप॑श्य-थ्सरि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । उ॒र्वीमप॑श्य॒-ज्जग॑तः प्रति॒ष्ठाम् । त-त्पुष्क॑रस्या॒यत॑ना॒द्धि जा॒तम् । प॒र्ण-म्पृ॑थि॒व्याः प्रथ॑नग्ं हरामि ॥ याभि॒रदृग्ं॑ह॒ज्जग॑तः प्रति॒ष्ठाम् । उ॒र्वीमि॒मां-विँ॑श्वज॒नस्य॑ भ॒र्त्रीम् । ता नः॑ शि॒वा-श्शर्क॑रा-स्सन्तु॒ सर्वाः᳚ ॥ अ॒ग्ने रेत॑श्च॒न्द्रग्ं हिर॑ण्यम् । अ॒द्भ्य-स्सम्भू॑त-म॒मृत॑-म्प्र॒जासु॑ । त-थ्स॒भंर॑न्नुत्तर॒तो नि॒धाय॑ ॥ 4 ॥

अ॒ति॒ प्र॒यच्छ॒-न्दुरि॑ति-न्तरेयम् ॥ अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा यद॑श्व॒त्थे ऽति॑ष्ठः । सं॒वँ॒थ्स॒र-न्दे॒वेभ्यो॑ नि॒लाय॑ । तत्ते॒ न्य॑क्तमि॒ह स॒भंर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रद॒-स्सवी॑राः ॥ ऊ॒र्जः पृ॑थि॒व्या अद्ध्युत्थि॑तो-ऽसि । वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ विरो॑ह । त्वया॑ व॒यमिष॒मूर्ज॒-म्मद॑न्तः । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ गा॒य॒त्रि॒या ह्रि॒यमा॑णस्य॒ यत्ते᳚ ॥ 5 ॥

प॒र्णमप॑त-त्तृ॒तीय॑स्यै दि॒वो-ऽधि॑ । सो॑-ऽय-म्प॒र्ण-स्सो॑मप॒र्णाद्धि जा॒तः । ततो॑ हरामि सोमपी॒थस्याव॑-रुद्ध्यै । दे॒वाना᳚-म्ब्रह्मवा॒दं-वँद॑तां॒-यँत् । उ॒पाशृ॑णो-स्सु॒श्रवा॒ वै श्रु॒तो॑-ऽसि । ततो॒ मामावि॑शतु ब्रह्मवर्च॒सम् । त-थ्स॒भंर॒ग्ग्॒ स्तदव॑रुन्धीय सा॒क्षात् ॥ यया॑ ते सृ॒ष्टस्या॒ग्नेः । हे॒तिमश॑मय-त्प्र॒जाप॑तिः । तामि॒माम प्र॑दाहाय ॥ 6 ॥

श॒मीग्ं शान्त्यै॑ हराम्य॒हम् ॥ यत्ते॑ सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्छज्जातवेदः । तया॑ भा॒सा सम्मि॑तः । उ॒रु-न्नो॑ लो॒कमनु॒ प्रभा॑हि ॥ यत्ते॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन् जातवेदः । म॒रुतो॒-ऽद्भिस्त॑मयि॒त्वा । ए॒तत्ते॒ तद॑श॒ने-स्सम्भ॑रामि । सात्मा॑ अग्ने॒ सहृ॑दयो भवे॒ह ॥ चित्रि॑यादश्व॒त्था-थ्सम्भृ॑ता बृह॒त्यः॑ ॥ 7 ॥

शरी॑रम॒भि सग्ग् स्कृ॑ता-स्स्थ । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः । ति॒स्रस् त्रि॒वृद्भि॑-र्मिथु॒नाः प्रजा᳚त्यै ॥ अ॒श्व॒त्था-द्ध॑व्यवा॒हा-द्धि जा॒ताम् । अ॒ग्ने स्त॒नूं-यँ॒ज्ञिया॒ग्ं॒ सम्भ॑रामि । शा॒न्तयो॑निग्ं शमीग॒र्भम् । अ॒ग्नये॒ प्रज॑नयि॒तवे᳚ ॥ यो अ॑श्व॒त्थ-श्श॑मीग॒र्भः । आ॒रु॒रोह॒ त्वे सचा᳚ । त-न्ते॑ हरामि॒ ब्रह्म॑णा ॥ 8 ॥

य॒ज्ञियैः᳚ के॒तुभिः॑ स॒ह ॥ य-न्त्वा॑ स॒मभ॑रन्-जातवेदः । य॒था॒ श॒री॒र-म्भू॒तेषु॒ न्य॑क्तम् । स सम्भृ॑त-स्सीद शि॒वः प्र॒जाभ्यः॑ । उ॒रु-न्नो॑ लो॒कमनु॑नेषि वि॒द्वान् ॥ प्र वे॒धसे॑ क॒वये॒ मेद्ध्या॑य । वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे᳚ । यतो॑ भ॒यमभ॑य॒-न्तन्नो॑ अस्तु । अव॑ दे॒वान्. य॑जे॒ हेड्यान्॑ ॥ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्यत ॥ 9 ॥

घृ॒तै-र्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आ-ऽस्मि॑न्. ह॒व्या जु॑होतन ॥ उप॑ त्वा-ऽग्ने ह॒विष्म॑तीः । घृ॒ताची᳚र्यन्तु हर्यत । जु॒षस्व॑ स॒मिधो॒ मम॑ ॥ त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिरः । घृ॒तेन॑ वर्धयामसि । बृ॒हच्छो॑चा यविष्ठ्य ॥ स॒मि॒द्ध्यमा॑नः प्रथ॒मो नु धर्मः॑ । सम॒क्तुभि॑रज्यते वि॒श्ववा॑रः ॥ 10 ॥

शो॒चिष्के॑शो घृ॒तनि॑र्णिक्-पाव॒कः । सु॒य॒ज्ञो अ॒ग्नि-र्य॒जथा॑य दे॒वान् ॥ घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निर॒ग्निः । घृ॒तै-स्समि॑द्धो घृ॒तम॒स्यान्न᳚म् । घृ॒त॒प्रुष॑स्त्वा स॒रितो॑ वहन्ति । घृ॒त-म्पिबन्᳚-थ्सु॒यजा॑ यक्षि दे॒वान् ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णः । घृ॒त प्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒चारु॒ गव्य᳚म् । पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मम् ॥ 11 ॥

त्वाम॑ग्ने समिधा॒नं-यँ॑विष्ठ । दे॒वा दू॒त-ञ्च॑क्रिरे हव्य॒वाह᳚म् । उ॒रु॒ज्रय॑स-ङ्घृ॒तयो॑नि॒-माहु॑तम् । त्वे॒ष-ञ्चक्षु॑र्दधिरे चोद॒यन्व॑ति ॥ त्वाम॑ग्ने प्र॒दिव॒ आहु॑त-ङ्घृ॒तेन॑ । सु॒म्ना॒यवः॑ सुष॒मिधा॒ समी॑धिरे । स वा॑वृधा॒न ओष॑धीभिरुक्षि॒तः । उ॒रुज्रयाग्ं॑सि॒ पार्थि॑वा॒ विति॑ष्ठसे ॥ घृ॒त प्र॑तीकं-वँ ऋ॒तस्य॑ धू॒र्॒षद᳚म् (धूर्॒षद᳚म्) । अ॒ग्नि-म्मि॒त्रन्न स॑मिधा॒न ऋ॑ञ्जते ॥ 12 ॥

इन्धा॑नो अ॒क्रो वि॒दथे॑षु॒ दीद्य॑त् । शु॒क्रव॑र्णा॒मुदु॑ नो यग्ंसते॒ धिय᳚म् ॥ प्र॒जा अ॑ग्ने॒ संवाँ॑सय । आशा᳚श्च प॒शुभिः॑ स॒ह । रा॒ष्ट्राण्य॑स्मा॒ आधे॑हि । यान्यास᳚न्-थ्सवि॒तु-स्स॒वे ॥ म॒ही वि॒श्पत्नी॒ सद॑ने ऋ॒तस्य॑ । अ॒र्वाची॒ एत॑-न्धरुणे रयी॒णाम् । अ॒न्तर्व॑त्नी॒ जन्य॑-ञ्जा॒तवे॑दसम् । अ॒द्ध्व॒राणा᳚-ञ्जनयथः पुरो॒गाम् ॥ 13 ॥

आरो॑हत-न्द॒शत॒ग्ं॒ शक्व॑री॒-र्मम॑ । ऋ॒तेना᳚ग्न॒ आयु॑षा॒ वर्च॑सा स॒ह । ज्योग् जीव॑न्त॒ उत्त॑रामुत्तरा॒ग्ं॒ समा᳚म् । दर्श॑म॒ह-म्पू॒र्णमा॑सं-यँ॒ज्ञं-यँथा॒ यजै᳚ ॥ ऋत्वि॑यवती स्थो अ॒ग्निरे॑तसौ । गर्भ॑-न्दधाथा॒-न्ते वा॑म॒ह-न्द॑दे । त-थ्स॒त्यं-यँ-द्वी॒र-म्बि॑भृथः । वी॒र-ञ्ज॑नयि॒ष्यथः॑ । ते म-त्प्रा॒तः प्रज॑निष्येथे । ते मा॒ प्रजा॑ते॒ प्रज॑नयि॒ष्यथः॑ ॥ 14 ॥

प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑ सुव॒र्गे लो॒के ॥ अनृ॑ता-थ्स॒त्यमुपै॑मि । मा॒नु॒षा-द्दैव्य॒-मुपै॑मि । दैवीं॒-वाँचं॑-यँच्छामि ॥ शल्कै॑र॒ग्निमि॑न्धा॒नः । उ॒भौ लो॒कौ स॑नेम॒हम् । उ॒भयो᳚-र्लो॒कयोर्॑. ऋ॒द्ध्वा । अति॑ मृ॒त्यु-न्त॑राम्य॒हम् ॥ जात॑वेदो॒ भुव॑नस्य॒ रेतः॑ । इ॒ह सि॑ञ्च॒ तप॑सो॒ यज्ज॑नि॒ष्यते᳚ ॥ 15 ॥

अ॒ग्निम॑श्व॒त्थादधि॑ हव्य॒वाह᳚म् । श॒मी॒ग॒र्भा-ज्ज॒नय॒न॒.यो म॑यो॒ भूः ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियः॑ । यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒नन्न॑ग्न॒ आरो॑ह । अथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातः॑ । ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑दि॒दं-यँ॒मो॑-ऽव॒सान॑-म्पृथि॒व्याः । अक्र॑न्नि॒म-म्पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै ॥ 16 ॥

अ॒ग्नेर्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ॥ स॒ज्ञान्न॑मसि काम॒धर॑णम् । मयि॑ ते काम॒धर॑ण-म्भूयात् ॥ सं-वः॑ ँसृजामि॒ हृद॑यानि । सग्ं सृ॑ष्ट॒-म्मनो॑ अस्तु वः । सग्ं सृ॑ष्टः प्रा॒णो अ॑स्तु वः ॥ सं-याँ वः॑ प्रि॒यास्त॒नुवः॑ । सम्प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा वो॑ अस्तु॒ सम्प्रि॑यः । सम्प्रि॑या-स्त॒नुवो॒ मम॑ ॥ 17 ॥

कल्पे॑ता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी । कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धीः । कल्प॑न्ताम॒ग्नयः॒ पृथ॑क् । मम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः ॥ ये᳚-ऽग्नय॒-स्सम॑नसः । अ॒न्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी । वास॑न्तिकावृ॒तू अ॒भि कल्प॑मानाः । इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॒भि संविँ॑शन्तु ॥ दि॒वस्त्वा॑ वी॒र्ये॑ण । पृ॒थि॒व्यै-म॑हि॒म्ना ॥ 18 ॥

अ॒न्तरि॑क्षस्य॒ पोषे॑ण । स॒र्वप॑शु॒-माद॑धे ॥ अजी॑जन-न्न॒मृत॒-म्मर्त्या॑सः । अ॒स्रे॒माण॑-न्त॒रणिं॑-वीँ॒डुज॑म्भम् । दश॒ स्वसा॑रो अ॒ग्रुवः॑ समी॒चीः । पुमाग्ं॑स-ञ्जा॒तम॒भि सग्ंर॑भन्ताम् ॥ प्र॒जाप॑तेस्त्वा प्रा॒णेनाभि॒ प्राणि॑मि । पू॒ष्णः पोषे॑ण॒ मह्य᳚म् । दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय । श॒तग्ं श॒रद्भ्य॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से ॥ 19 ॥

जी॒वात्वै पुण्या॑य ॥ अ॒ह-न्त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत् । ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि । ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने । पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृ-ज्जा॑तवेदः ॥ प्रा॒णे त्वा॒ ऽमृत॒माद॑धामि । अ॒न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य । गो॒प्तार॒-ङ्गुप्त्यै᳚ ॥ सु॒गा॒र्॒ह॒प॒त्यो वि॒दह॒न्नरा॑तीः । उ॒षस॒-श्श्रेय॑सी-श्श्रेयसी॒-र्दध॑त् ॥ 20 ॥

अग्ने॑ स॒पत्नाग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । रा॒यस्पोष॒-मिष॒मूर्ज॑-म॒स्मासु॑ धेहि ॥ इ॒मा उ॒ मामुप॑तिष्ठन्तु॒ रायः॑ । आ॒भिः प्र॒जाभि॑रि॒ह सं-वँ॑सेय । इ॒हो इडा॑ तिष्ठतु विश्वरू॒पी । मद्ध्ये॒ वसो᳚-र्दीदिहि जातवेदः ॥ ओज॑से॒ बला॑य॒ त्वोद्य॑च्छे । वृष॑णे॒ शुष्मा॒यायु॑षे॒ वर्च॑से । स॒प॒त्न॒तूर॑सि वृत्र॒तूः । यस्ते॑ दे॒वेषु॑ महि॒मा सु॑व॒र्गः ॥ 21 ॥

यस्त॑ आ॒त्मा प॒शुषु॒ प्रवि॑ष्टः । पुष्टि॒र्या ते॑ मनु॒ष्ये॑षु पप्र॒थे । तया॑ नो अग्ने जु॒षमा॑ण॒ एहि॑ ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात् । वाता᳚-त्प॒शुभ्यो॒ अद्ध्योष॑धीभ्यः । यत्र॑यत्र जातवेद-स्स-म्ब॒भूथ॑ । ततो॑ नो अग्ने जु॒षमा॑ण॒ एहि॑ ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॑हि ॥ 22 ॥

ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ अन्व॒ग्निरु॒षसा॒-मग्र॑-मख्यत् । अन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीन् । अनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आत॑तान ॥ विक्र॑मस्व म॒हाग्ं अ॑सि । वे॒दि॒ष-न्मानु॑षेभ्यः । त्रि॒षु लो॒केषु॑ जागृहि ॥ यदि॒द-न्दि॒वो यद॒दः पृ॑थि॒व्याः । सं॒-विँ॒दा॒ने रोद॑सी स-म्बभू॒वतुः॑ ॥ 23 ॥

तयोः᳚ पृ॒ष्ठे सी॑दतु जा॒तवे॑दाः । श॒भूंः प्र॒जाभ्य॑-स्त॒नुवे᳚ स्यो॒नः ॥ प्रा॒ण-न्त्वा॒-ऽमृत॒ आद॑धामि । अ॒न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य । गो॒प्तार॒-ङ्गुप्त्यै᳚ । यत्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒-रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा । आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ 24 ॥

नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपाय । अ॒मृ॒त॒त्वाय॑ जी॒वसे᳚ । जा॒ता-ञ्ज॑नि॒ष्यमा॑णा-ञ्च । अ॒मृते॑ स॒त्ये प्रति॑ष्ठिताम् ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपाय । रस॒मन्न॑मि॒हायु॑षे । अद॑ब्धा॒यो-ऽशी॑ततनो । अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्कृ॑णु ॥ शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपाय । द्वि॒पादो॒ ये चतु॑ष्पदः ॥ 25 ॥

अ॒ष्टाश॑फाश्च॒ य इ॒हाग्ने᳚ । ये चैक॑शफा आशु॒गाः ॥ सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपाय । ये च॒ सभ्या᳚-स्सभा॒सदः॑ । तानि॑न्द्रि॒याव॑तः कुरु । सर्व॒मायु॒-रुपा॑सताम् ॥ अहे॑बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपाय । यमृष॑यस्त्रैवि॒दा वि॒दुः । ऋच॒-स्सामा॑नि॒ यजूग्ं॑षि । सा हि श्रीर॒मृता॑ स॒ताम् ॥ 26 ॥

चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ । घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय । मह्य॑-न्धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ॥ इ॒हैव सन्तत्र॑ स॒तो वो॑ अग्नयः । प्रा॒णेन॑ वा॒चा मन॑सा बिभर्मि । ति॒रो मा॒ सन्त॒मायु॒र्मा प्रहा॑सीत् । ज्योति॑षा वो वैश्वान॒रे-णोप॑तिष्ठे ॥ प॒ञ्च॒धा-ऽग्नीन्-व्य॑क्रामत् । वि॒राट्-थ्सृ॒ष्टा प्र॒जाप॑तेः । ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑ह-द्रोहि॒णी । योनि॑र॒ग्नेः प्रति॑ष्ठितिः ॥ 27 ॥

(वि॒श॒न्तु॒ नः॒ - पु॒रु॒ची--र् वि॑धेम - नि॒धाय॒ - य-त्ते - ऽप्र॑दाहाय - बृह॒त्यो᳚ - ब्रह्म॑णा - दुवस्यत - वि॒श्ववा॑र - इ॒म - मृ॑ञ्जते - पुरो॒गां - प्रज॑नयि॒ष्यथो॑ - जनि॒ष्यते᳚-ऽ - स्मै॒ - मम॑ - महि॒म्ना - वर्च॑से॒ - दध॑थ् - सुव॒र्गा - भा॑हि - सम्बभू॒वतु॒ - रायु॒-र्व्या॑नशे॒ - चतु॑ष्पदः - स॒तां - प्र॒जाप॑ते॒-र्द्वे च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - विषूवन्नामक-म्मुख्यमह, तदुभयपार्श्ववर्तीनि चत्वार्यहानि चोच्यन्ते

नवै॒तान्यहा॑नि भवन्ति । नव॒ वै सु॑व॒र्गा लो॒काः । यदे॒तान्यहा᳚-न्युप॒यन्ति॑ । न॒वस्वे॒व त-थ्सु॑व॒र्गेषु॑ लो॒केषु॑ स॒त्रिणः॑ प्रति॒तिष्ठ॑न्तो यन्ति ॥ अ॒ग्नि॒ष्टो॒माः परः॑ सामानः का॒र्या॑ इत्या॑हुः । अ॒ग्नि॒ष्टो॒मस॑मिन्त-स्सुव॒र्गो लो॒क इति॑ । द्वाद॑शा-ग्निष्टो॒मस्य॑ स्तो॒त्राणि॑ । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः ॥ त-त्तन्न सूर्क्ष्य᳚म् । उ॒क्थ्या॑ ए॒व स॑प्तद॒शाः परः॑ सामानः का॒र्याः᳚ ॥ 28 ॥

प॒शवो॒ वा उ॒क्थानि॑ । प॒शू॒नामव॑-रुद्ध्यै ॥ वि॒श्व॒जि॒द॒भि॒जिता॑-वग्निष्टो॒मौ ॥ उ॒क्थ्या᳚-स्सप्तद॒शाः परः॑ सामानः । ते सग्ग्स्तु॑ता वि॒राज॑म॒भि सम्प॑द्यन्ते । द्वे चर्चा॒वति॑ रिच्येते । एक॑या॒ गौरति॑रिक्तः । एक॒या-ऽऽयु॑रू॒नः । सु॒व॒र्गो वै लो॒को ज्योतिः॑ । ऊर्ग् वि॒राट् ॥ 29 ॥

सु॒व॒र्गमे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यन्ति ॥ य-त्पर॒ग्ं॒ राथ॑न्तरम् । त-त्प्र॑थ॒मे-ऽह॑न्-का॒र्य᳚म् । बृ॒ह-द्द्वि॒तीये᳚ । वै॒रू॒प-न्तृ॒तीये᳚ । वै॒रा॒ज-ञ्च॑तु॒र्थे । शा॒क्व॒र-म्प॑ञ्च॒मे । रै॒व॒तग्ं ष॒ष्ठे । तदु॑ पृ॒ष्ठेभ्यो॒ नय॑न्ति ॥ स॒तन्न॑य ए॒ते ग्रहा॑ गृह्यन्ते ॥ 30 ॥

अ॒ति॒ग्रा॒ह्याः᳚ परः॑ सामसु । इ॒माने॒वैतै-र्लो॒कान्-थ्सन्त॑न्वन्ति ॥ मि॒थु॒ना ए॒ते ग्रहा॑ गृह्यन्ते । अ॒ति॒ग्रा॒ह्याः᳚ परः॑ सामसु । मि॒थु॒नमे॒व तै-र्यज॑माना॒ अव॑रुन्धते ॥ बृ॒ह-त्पृ॒ष्ठ-म्भ॑वति । बृ॒ह-द्वै सु॑व॒र्गो लो॒कः । बृ॒ह॒तैव सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति ॥ त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शि नाम॒ साम॑ । माद्ध्य॑न्दिने॒ पव॑माने भवति ॥ 31 ॥

त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वाव॑रुन्धते ॥ ये वा इ॒तः परा᳚ञ्चग्ं संवँथ्स॒र-मु॑प॒ यन्ति॑ । न है॑न॒-न्ते स्व॒स्ति सम॑श्ञुवते । अथ॒ ये॑-ऽमुतो॒-ऽर्वाञ्च॑मुप॒ यन्ति॑ । ते है॑नग्ग् स्व॒स्ति सम॑श्ञुवते । ए॒तद्वा अ॒मुतो॒-ऽर्वाञ्च॒मुप॑ यन्ति । यदे॒वम् । यो ह॒ खलु॒ वाव प्र॒जाप॑तिः । स उ॑ वे॒वेन्द्रः॑ । तदु॑ दे॒वेभ्यो॒ नय॑न्ति ॥ 32 ॥

(का॒र्या॑-वि॒राड् - गृ॑ह्यन्ते॒ - पव॑माने भव॒ती - न्द्र॒ एकं॑ च) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - विषुवद्दिने-ऽतिग्राह्यविशेषाः

सन्त॑ति॒र्वा ए॒ते ग्रहाः᳚ । य-त्परः॑ सामानः । वि॒षू॒वान्-दि॑वाकी॒र्त्य᳚म् । यथा॒ शाला॑यै॒ पक्ष॑सी । ए॒वग्ं सं॑वँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी । यदे॒तेन गृ॒ह्येरन्न्॑ । विषू॑ची संवँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी॒ व्यव॑स्रग्ं सेयाताम् । आर्ति॒मार्च्छे॑युः । यदे॒ते गृ॒ह्यन्ते᳚ । यथा॒ शाला॑यै॒ पक्ष॑सी मद्ध्य॒मंवँ॒ग्ं॒शम॒भि स॑मा॒यच्छ॑ति ॥ 33 ॥

ए॒वग्ं सं॑वँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी दिवाकी॒र्त्य॑म॒भि सन्त॑न्वन्ति । नार्ति॒मार्च्छ॑न्ति ॥ ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-मह॑र्भवति । शु॒क्राग्रा॒ ग्रहा॑ गृह्यन्ते । प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ सौ॒र्य॑ ए॒तदहः॑ प॒शुराल॑भ्यते । सौ॒र्यो॑-ऽतिग्रा॒ह्यो॑ गृह्यते । अह॑रे॒व रू॒पेण॒ सम॑र्धयन्ति । अथो॒ अह्न॑ ए॒वैष ब॒लिर्-ह्रि॑यते ॥ स॒प्तै-तदह॑रति-ग्रा॒ह्या॑ गृह्यन्ते ॥ 34 ॥

स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः । अ॒सावा॑दि॒त्य-श्शिरः॑ प्र॒जाना᳚म् । शी॒र्॒षन्ने॒व प्र॒जाना᳚-म्प्रा॒णा-न्द॑धाति । तस्मा᳚थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णाः ॥ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । स इ॒माँल्लो॒का-न॒भ्य॑जयत् । तस्या॒सौ लो॒को-ऽन॑भिजित आसीत् । तं-विँ॒श्वक॑र्मा भू॒त्वा-ऽभ्य॑जयत् । य-द्वै᳚श्वकर्म॒णो गृ॒ह्यते᳚ ॥ 35 ॥

सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒का-च्च्य॑वन्ते । ये वै᳚श्वकर्म॒ण-ङ्गृ॒ह्णते᳚ । आ॒दि॒त्यश्श्वो गृ॑ह्यते । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ॥ अ॒न्यो᳚न्यो गृह्येते । विश्वा᳚न्ये॒वान्येन॒ कर्मा॑णि कुर्वा॒णा य॑न्ति । अ॒स्याम॒न्येन॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ तावा-ऽप॑रा॒र्धा-थ्सं॑वँथ्स॒रस्या॒-न्यो᳚न्यो गृह्येते ॥ तावु॒भौ स॒ह म॑हाव्र॒ते गृ॑ह्येते । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । उ॒भयो᳚-र्लो॒कयोः॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ अ॒र्क्य॑मु॒क्थ-म्भ॑वति ।

अ॒न्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ 36 ॥

(स॒मा॒यच्छ॑ - त्यतिग्रा॒ह्या॑ गृह्यन्ते - गृ॒ह्यते॑ - संवँथ्स॒रस्था॒न्यो᳚न्यो गृह्येते॒ पञ्च॑ च ) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - तस्मिन्नेव दिने दिवाकीर्त्यनामानि सामानि

ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ष भ॑वति । ए॒तेन॒ वै दे॒वा ए॑कवि॒ग्ं॒शेन॑ । आ॒दि॒त्यमि॒त उ॑त्त॒मग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-मारो॑हयन्न् । स वा ए॒ष इ॒त ए॑कवि॒ग्ं॒शः । तस्य॒ दशा॒वस्ता॒दहा॑नि । दश॑ प॒रस्ता᳚त् । स वा ए॒ष वि॒राज्यु॑भ॒यतः॒ प्रति॑ष्ठितः । वि॒राजि॒ हि वा ए॒ष उ॑भ॒यतः॒ प्रति॑ष्ठितः । तस्मा॑दन्त॒रेमौ लो॒कौ यन्न् । सर्वे॑षु सुव॒र्गेषु॑ लो॒के-ष्व॑भि॒तप॑न्नेति ॥ 37 ॥

दे॒वा वा आ॑दि॒त्यस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ । परा॑चो-ऽतिपा॒दाद॑बिभयुः । त-ञ्छन्दो॑भिरदृग्ं ह॒न्धृत्यै᳚ । दे॒वा वा आ॑दि॒त्यस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ । अवा॑चो-ऽवपा॒दाद॑बिभयुः । त-म्प॒ञ्चभी॑ र॒श्मिभि॒-रुद॑वयन्न् । तस्मा॑देकवि॒ग्ं॒शे ऽह॒-न्पञ्च॑ दिवाकी॒र्त्या॑नि क्रियन्ते । र॒श्मयो॒ वै दि॑वाकी॒र्त्या॑नि ॥ ये गा॑य॒त्रे । ते गा॑य॒त्रीषूत्त॑रयोः॒ पव॑मानयोः ॥ 38 ॥

म॒हादि॑वाकीर्त्य॒ग्ं॒ होतुः॑ पृ॒ष्ठम् । वि॒क॒र्ण-म्ब्र॑ह्मसा॒मम् । भा॒सो᳚-ऽग्निष्टो॒मः ॥ अथै॒तानि॒ परा॑णि । परै॒र्वै दे॒वा आ॑दि॒त्यग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑पारयन्न् । यदपा॑रयन्न् । त-त्परा॑णा-म्पर॒त्वम् । पा॒रय॑न्त्येन॒-म्परा॑णि । य ए॒वं-वेँद॑ । अथै॒तानि॒ स्परा॑णि । स्परै॒र्वै दे॒वा आ॑दि॒त्यग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑स्पारयन्न् । यदस्पा॑रयन्न् । त-थ्स्परा॑णाग् स्पर॒त्वम् । स्पा॒रय॑न्त्येन॒ग्ग्॒ स्परा॑णि । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 39 ॥

(ए॒ति॒-पव॑मानयोः॒-स्परा॑णी॒ पञ्च॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - पशवः वैष्णवाद्या नव

अप्र॑तिष्ठां॒-वाँ ए॒ते ग॑च्छन्ति । येषाग्ं॑ संवँथ्स॒रे-ऽना॒प्ते-ऽथ॑ । ए॒का॒द॒शिन्या॒प्यते᳚ ॥ वै॒ष्ण॒वं-वाँ॑म॒न-माल॑भन्ते । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञमे॒वाल॑भन्ते॒ प्रति॑ष्ठित्यै । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-माल॑भन्ते । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ते ए॒वाल॑भन्ते ॥ 40 ॥

वै॒श्व॒दे॒व-माल॑भन्ते । दे॒वता॑ ए॒वाव॑-रुन्धते । द्या॒वा॒पृ॒थि॒व्या᳚-न्धे॒नु-माल॑भन्ते । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति । वा॒य॒व्यं॑-वँ॒थ्समाल॑भन्ते । वा॒युरे॒वैभ्यो॑ यथा-ऽऽयत॒ना-द्दे॒वता॒ अव॑रुन्धे । आ॒दि॒त्यामविं॑-वँ॒शा-माल॑भन्ते । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति । मै॒त्रा॒व॒रु॒णी-माल॑भन्ते ॥ 41 ॥

मि॒त्रेणै॒व य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टग्ं शमयन्ति । वरु॑णेन॒ दुरि॑ष्टम् । प्रा॒जा॒प॒त्य-न्तू॑प॒र-म्म॑हाव्र॒त आल॑भन्ते । प्रा॒जा॒प॒त्यो॑-ऽतिग्रा॒ह्यो॑ गृह्यते । अह॑रे॒व रू॒पेण॒ सम॑र्धयन्ति । अथो॒ अह्न॑ ए॒वैष ब॒लिर्-ह्रि॑यते । आ॒ग्ने॒यमाल॑भन्ते॒ प्रति॒ प्रज्ञा᳚त्यै ॥ अ॒ज॒पे॒त्वान्. वा ए॒ते पूर्वै॒र्मासै॒र-व॑रुन्धते । यदे॒ते ग॒व्याः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । उ॒भये॑षा-म्पशू॒ना-मव॑रुद्ध्यै ॥ 42 ॥

यदति॑रिक्ता-मेकाद॒शिनी॑-मा॒लभे॑रन्न् । अप्रि॑य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म॒भ्यति॑रिच्येत । य-द्द्वौद्वौ॑ प॒शू स॒मस्ये॑युः । कनी॑य॒ आयुः॑ कुर्वीरन्न् । यदे॒ते ब्राह्म॑णवन्तः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । नाप्रि॑य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म॒भ्य॑ति॒रिच्य॑ते । न कनी॑य॒ आयुः॑ कुर्वते ॥ 43 ॥

(ते-ए॒वाल॑भन्ते-मैत्रावरु॒णीमाल॑भ॒न्ते-ऽव॑रुद्ध्यै-+स॒प्त च॑) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - महाव्रतम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा-स्सृ॒ष्ट्वा वृ॒त्तो॑-ऽशयत् । त-न्दे॒वा भू॒ताना॒ग्ं॒ रस॒-न्तेजः॑ स॒भृन्त्य॑ । तेनै॑नमभिषज्यन्न् । म॒हान॑वव॒र्तीति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् । म॒ह-द्व्र॒तमिति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् । म॒ह॒तो व्र॒तमिति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् ॥ प॒ञ्च॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॑ भवति ॥ 44 ॥

चतु॑र्विग्ंश-त्यर्धमास-स्संवँथ्स॒रः । य-द्वा ए॒तस्मिन्᳚-थ्संवँथ्स॒रे ऽधि॒प्राजा॑यत । तदन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒श-म॑भवत् ॥ म॒द्ध्य॒तः क्रि॑यते । म॒द्ध्य॒तो ह्यन्न॑मशि॒त-न्धि॒नोति॑ । अथो॑ मद्ध्य॒त ए॒व प्र॒जाना॒मूर्ग्धी॑यते ॥ अथ॒ यद्वा इ॒दम॑न्त॒तः क्रि॒यते᳚ । तस्मा॑दुद॒न्ते प्र॒जा-स्समे॑धन्ते । अ॒न्त॒तः क्रि॑यते प्र॒जन॑नायै॒व ॥ त्रि॒वृच्छिरो॑ भवति ॥ 45 ॥

त्रे॒धा॒ वि॒हि॒तग्ं हि शिरः॑ । लोम॑ छ॒वीरस्थि॑ ॥ परा॑चा स्तुवन्ति । तस्मा॒-त्त-थ्स॒दृगे॒व । न मेद्य॒तो-ऽनु॑ मेद्यति । न कृश्य॒तो-ऽनु॑ कृश्यति ॥ प॒ञ्च॒द॒शो᳚-ऽन्यः प॒क्षो भ॑वति । स॒प्त॒द॒शो᳚-ऽन्यः । तस्मा॒-द्वयाग्॑स्य-न्यत॒रम॒र्धम॒भि प॒र्याव॑र्तन्ते । अ॒न्य॒त॒रतो॒ हि त-द्गरी॑यः क्रि॒यते᳚ ॥ 46 ॥

प॒ञ्च॒वि॒ग्ं॒श आ॒त्मा भ॑वति । तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तः प॒शवो॒ वरि॑ष्ठाः ॥ ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-म्पुच्छ᳚म् । द्वि॒पदा॑सु स्तुवन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ सर्वे॑ण स॒ह स्तु॑वन्ति । सर्वे॑ण॒ ह्या᳚त्मना᳚-ऽऽत्म॒न्वी । स॒होत्पत॑न्ति ॥ एकै॑का॒-मुच्छिग्ं॑षन्ति । आ॒त्मन्न्. ह्यङ्गा॑नि ब॒द्धानि॑ ॥ न वा ए॒तेन॒ सर्वः॒ पुरु॑षः ॥ 47 ॥

यदि॒त इ॑तो॒ लोमा॑नि द॒तो न॒खान् । प॒रि॒मादः॑ क्रियन्ते । तान्ये॒व तेन॒ प्रत्यु॑प्यन्ते ॥ औदु॑म्बर॒स्तल्पो॑ भवति । ऊर्ग्वा अन्न॑मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ यस्य॑ तल्प॒सद्य॒-मन॑भिजित॒ग्ग्॒ स्यात् । स दे॒वाना॒ग्ं॒ साम्य॑क्षे । त॒ल्प॒सद्य॑-म॒भिज॑या॒नीति॒ तल्प॑मा॒-रुह्यो-द्गा॑येत् । त॒ल्प॒सद्य॑-मे॒वाभिज॑यति ॥ 48 ॥

यस्य॑ तल्प॒सद्य॑-म॒भिजि॑त॒ग्ग्॒ स्यात् । स दे॒वाना॒ग्ं॒ साम्य॑क्षे । त॒ल्प॒सद्य॒-म्मा परा॑जे॒षीति॒ तल्प॑-मा॒रुह्यो-द्गा॑येत् । न त॑ल्प॒सद्य॒-म्परा॑जयते ॥ प्ले॒ङ्खे शग्ं॑सति । महो॒ वै प्ले॒ङ्खः । मह॑स ए॒वान्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । त आ॑दि॒त्ये व्याय॑च्छन्त । त-न्दे॒वा-स्सम॑जयन्न् ॥ 49 ॥

ब्रा॒ह्म॒णश्च॑ शू॒द्रश्च॑ चर्मक॒र्ते व्याय॑च्छेते । दैव्यो॒ वै वर्णो᳚ ब्राह्म॒णः । अ॒स॒र्यः॑ शू॒द्रः । इ॒मे॑-ऽरा-थ्सुरि॒मे सु॑भू॒त-म॑क्र॒-न्नित्य॑न्यत॒रो ब्रू॑यात् । इ॒म उ॑द्वासीका॒रिण॑ इ॒मे दु॑र्भू॒त-म॑क्र॒न्नित्य॑न्यत॒रः । यदे॒वैषाग्ं॑ सुकृ॒तं-याँ राद्धिः॑ । तद॑न्यत॒रो॑-ऽभिश्री॑णाति । यदे॒वैषा᳚-न्दुष्कृ॒तं-याँ-ऽरा᳚द्धिः । तद॑न्यत॒रो-ऽप॑हन्ति । ब्रा॒ह्म॒ण-स्स-ञ्ज॑यति । अ॒मुमे॒वादि॒त्य-म्भ्रातृ॑व्यस्य॒ संविँ॑न्दन्ते ॥ 50 ॥

(भ॒व॒ति॒ - भ॒व॒ति॒ - क्रि॒यते॒ - पुरु॑षो - जयत्य - जय - ञ्जय॒त्येक॑-ञ्च) (अ. 6)

(उ॒द्ध्य॒न्यमा॑नं॒ - नवै॒तानि॒ - सन्त॑ति - रेकवि॒ग्ं॒श ए॒षो - ऽप्र॑तिष्ठां - प्र॒जाप॑ति-र्वृ॒त्त-ष्षट् )

(उ॒द्ध॒न्यमा॑नग्ं - शो॒चिष्के॒शो - ऽग्ने॑ स॒पत्ना॑ - नतिग्रा॒ह्या॑ - वैश्वदे॒वमाल॑भन्ते पञ्चा॒शत् )

(उ॒द्ध॒न्यमा॑न॒ग्ं॒ - संविँ॑न्दन्ते )

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके द्विदीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥