1.3 - Vajapeyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Devasurah Sam Yatta — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે તૃતીયઃ પ્રપાઠકઃ - વાજપેયબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - પુનરાધેયશેષઃ આજ્યભાગયોર્વિશેષઃ

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સં-યઁ॑ત્તા આસન્ન્ । તે દે॒વા વિ॑જ॒ય-મુ॑પ॒યન્તઃ॑ । અ॒ગ્નીષોમ॑યો-સ્તેજ॒સ્વિની᳚સ્ત॒નૂ-સ્સ-ન્ન્ય॑દધત । ઇ॒દમુ॑ નો ભવિષ્યતિ । યદિ॑ નો જે॒ષ્યન્તીતિ॑ । તેના॒ગ્નીષોમા॒-વપા᳚ક્રામતામ્ । તે દે॒વા વિ॒જિત્ય॑ । અ॒ગ્નીષોમા॒-વન્વૈ᳚ચ્છન્ન્ । તે᳚-ઽગ્નિ-મન્વ॑વિન્દ-ન્નૃ॒તુષૂ-થ્સ॑ન્નમ્ । તસ્ય॒ વિભ॑ક્તીભિ-સ્તેજ॒સ્વિની᳚સ્ત॒નૂ-રવા॑રુન્ધત ॥ 1 ॥

તે સોમ॒-મન્વ॑વિન્દન્ન્ । તમ॑ઘ્નન્ન્ । તસ્ય॑ યથા-ઽભિ॒જ્ઞાય॑-ન્ત॒નૂ-ર્વ્ય॑ગૃહ્ણત । તે ગ્રહા॑ અભવન્ન્ । ત-દ્ગ્રહા॑ણા-ઙ્ગ્રહ॒ત્વમ્ । યસ્યૈ॒વં-વિઁ॒દુષો॒ ગ્રહા॑ ગૃ॒હ્યન્તે᳚ । તસ્ય॒ ત્વે॑વ ગૃ॑હી॒તાઃ ॥ નાના᳚ગ્નેય-મ્પુનરા॒ધેયે॑ કુર્યાત્ । યદના᳚ગ્નેય-મ્પુનરા॒ધેયે॑ કુ॒ર્યાત્ । વ્યૃ॑દ્ધમે॒વ તત્ ॥ 2 ॥

અના᳚ગ્નેયં॒-વાઁ એ॒ત-ત્ક્રિ॑યતે । ય-થ્સ॒મિધ॒-સ્તનૂ॒નપા॑તમિ॒ડો બ॒ર્॒હિ-ર્ય॑જતિ ॥ ઉ॒ભાવા᳚ગ્ને॒યા-વાજ્ય॑ભાગૌ સ્યાતામ્ ॥ અના᳚જ્યભાગૌ-ભવત॒ ઇત્યા॑હુઃ । યદુ॒ભાવા᳚ગ્ને॒યાવ॒ન્વઞ્ચા॒વિતિ॑ । અ॒ગ્નયે॒ પવ॑માના॒યોત્ત॑ર-સ્સ્યાત્ । ય-ત્પવ॑માનાય । તેનાજ્ય॑ ભાગઃ । તેન॑ સૌ॒મ્યઃ ॥ બુધ॑ન્વત્યાગ્ને॒ય-સ્યાજ્ય॑-ભાગસ્ય પુરો-ઽનુવા॒ક્યા॑ ભવતિ ॥ 3 ॥

યથા॑ સુ॒પ્ત-મ્બો॒ધય॑તિ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ અ॒ગ્નિન્ય॑ક્તાઃ પત્ની સંયાઁ॒જાના॒મૃચઃ॑ સ્યુઃ । તેના᳚ગ્ને॒યગ્ં સર્વ॑-મ્ભવતિ ॥ એ॒ક॒ધા તે॑જ॒સ્વિની᳚-ન્દે॒વતા॒-મુપૈ॒તીત્યા॑હુઃ । સૈન॑મીશ્વ॒રા પ્ર॒દહ॒ ઇતિ॑ ॥ નેતિ॑ બ્રૂયાત્ । પ્ર॒જન॑નં॒-વાઁ અ॒ગ્નિઃ । પ્ર॒જન॑ન-મે॒વોપૈ॒તીતિ॑ ॥ કૃ॒તય॑જુ॒-સ્સમ્ભૃ॑ત સમ્ભાર॒ ઇત્યા॑હુઃ ॥ 4 ॥

ન સ॒ભૃન્ત્યા᳚-સ્સમ્ભા॒રાઃ । ન યજુઃ॑ કા॒ર્ય॑મિતિ॑ ॥ અથો॒ ખલુ॑ । સ॒ભૃન્ત્યા॑ એ॒વ સ॑ભાં॒રાઃ । કા॒ર્યં॑-યઁજુઃ॑ । પુ॒ન॒રા॒ધેય॑સ્ય॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ ॥ તેનો॑પા॒ગ્ં॒શુ પ્રચ॑રતિ । એષ્ય॑ ઇવ॒ વા એ॒ષઃ । ય-ત્પુ॑ન-રા॒ધેયઃ॑ । યથો॑પા॒ગ્ં॒શુ ન॒ષ્ટમિ॒ચ્છતિ॑ ॥ 5 ॥

તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ ઉ॒ચ્ચૈ-સ્સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃત॒મુ-થ્સૃ॑જતિ । યથા॑ ન॒ષ્ટં-વિઁ॒ત્વા પ્રાહા॒યમિતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ ॥ એ॒ક॒ધા તે॑જ॒સ્વિની᳚-ન્દે॒વતા॒મુપૈ॒તીત્યા॑હુઃ । સૈન॑મીશ્વ॒રા પ્ર॒દહ॒ ઇતિ॑ । તત્તથા॒ નોપૈ॑તિ । પ્ર॒યા॒જા॒નૂ॒યા॒જેષ્વે॒વ વિભ॑ક્તીઃ કુર્યાત્ । ય॒થા॒પૂ॒ર્વ-માજ્ય॑ભાગૌ॒ સ્યાતા᳚મ્ । એ॒વ-મ્પ॑ત્ની સંયાઁ॒જાઃ ॥ 6 ॥

ત-દ્વૈ᳚શ્વાન॒રવ॑ત્-પ્ર॒જન॑નવત્તર॒-મુપૈ॒તીતિ॑ ॥ તદા॑હુઃ । વ્યૃ॑દ્ધં॒-વાઁ એ॒તત્ । અના᳚ગ્નેયં॒-વાઁ એ॒ત-ત્ક્રિ॑યત॒ ઇતિ॑ ॥ નેતિ॑ બ્રૂયાત્ । અ॒ગ્નિ-મ્પ્ર॑થ॒મં-વિઁભ॑ક્તીનાં-યઁજતિ । અ॒ગ્નિમુ॑ત્ત॒મ-મ્પ॑ત્ની સંયાઁ॒જાના᳚મ્ । તેના᳚ગ્ને॒યમ્ । તેન॒ સમૃ॑દ્ધ-ઙ્ક્રિયત॒ ઇતિ॑ ॥ 7 ॥

(અ॒રુ॒ન્ધ॒ - તૈ॒વ ત-દ્- ભ॑વતિ॒ - સમ્ભૃ॑તસમ્ભાર॒ ઇત્યા॑હુ - રિ॒ચ્છતિ॑ - પત્નીસંયાઁ॒જા - +નવ॑ ચ) ( આ1)

અનુવાકં 2 - વાજપેયસ્ય વિધિઃ

દે॒વા વૈ યથા॒દર્શં॑-યઁ॒જ્ઞાનાહ॑રન્ત । યો᳚-ઽગ્નિષ્ટો॒મમ્ । ય ઉ॒ક્થ્ય᳚મ્ । યો॑-ઽતિરા॒ત્રમ્ । તે સ॒હૈવ સર્વે॑ વાજ॒પેય॑-મપશ્યન્ન્ । તે । અ॒ન્યો᳚ન્યસ્મૈ॒ નાતિ॑ષ્ઠન્ત । અ॒હમ॒નેન॑ યજા॒ ઇતિ॑ । તે᳚-ઽબ્રુવન્ન્ । આ॒જિમ॒સ્ય ધા॑વા॒મેતિ॑ ॥ 8 ॥

તસ્મિ॑-ન્ના॒જિમ॑ધાવન્ન્ । ત-મ્બૃહ॒સ્પતિ॒-રુદ॑જયત્ । તેના॑યજત । સ સ્વારા᳚જ્ય-મગચ્છત્ । તમિન્દ્રો᳚-ઽબ્રવીત્ । મામ॒નેન॑ યાજ॒યેતિ॑ । તેનેન્દ્ર॑-મયાજયત્ । સો-ઽગ્ર॑-ન્દે॒વતા॑ના॒-મ્પર્યૈ᳚ત્ । અગ॑ચ્છ॒-થ્સ્વારા᳚જ્યમ્ । અતિ॑ષ્ઠન્તાસ્મૈ॒ જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય ॥ 9 ॥

ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન્. વા॑જ॒પેયે॑ન॒ યજ॑તે । ગચ્છ॑તિ॒ સ્વારા᳚જ્યમ્ । અગ્રગ્ં॑ સમા॒નાના॒-મ્પર્યે॑તિ । તિષ્ઠ॑ન્તે-ઽસ્મૈ॒ જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય ॥ સ વા એ॒ષ બ્રા᳚હ્મ॒ણસ્ય॑ ચૈ॒વ રા॑જ॒ન્ય॑સ્ય ચ ય॒જ્ઞઃ ॥ તં-વાઁ એ॒તં-વાઁ॑જ॒પેય॒ ઇત્યા॑હુઃ । વા॒જાપ્યો॒ વા એ॒ષઃ । વાજ॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑તેન॑ દે॒વા ઐફ્સન્ન્॑ ॥ સોમો॒ વૈ વા॑જ॒પેયઃ॑ । યો વૈ સોમં॑-વાઁજ॒પેયં॒-વેઁદ॑ ॥ 10 ॥

વા॒જ્યે॑વૈન॑-મ્પી॒ત્વા ભ॑વતિ । આ-ઽસ્ય॑ વા॒જી જા॑યતે ॥ અન્નં॒-વૈઁ વા॑જ॒પેયઃ॑ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । અત્ત્યન્ન᳚મ્ । આ-ઽસ્યા᳚ન્ના॒દો જા॑યતે ॥ બ્રહ્મ॒ વૈ વા॑જ॒પેયઃ॑ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । અત્તિ॒ બ્રહ્મ॒ણા-ઽન્ન᳚મ્ । આ-ઽસ્ય॑ બ્ર॒હ્મા જા॑યતે ॥ 11 ॥

વાગ્વૈ વાજ॑સ્ય પ્રસ॒વઃ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । ક॒રોતિ॑ વા॒ચા વી॒ર્ય᳚મ્ । ઐનં॑-વાઁ॒ચા ગ॑ચ્છતિ । અપિ॑વતીં॒-વાઁચં॑-વઁદતિ ॥ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્દે॒વેભ્યો॑ ય॒જ્ઞાન્ વ્યાદિ॑શત્ । સ આ॒ત્મન્ વા॑જ॒પેય॑-મધત્ત । ત-ન્દે॒વા અ॑બ્રુવન્ન્ । એ॒ષ વાવ ય॒જ્ઞઃ । ય-દ્વા॑જ॒પેયઃ॑ ॥ 12 ॥

અપ્યે॒વ નો-ઽત્રા॒સ્ત્વિતિ॑ । તેભ્ય॑ એ॒તા ઉજ્જિ॑તીઃ॒ પ્રાય॑ચ્છત્ ॥ તા વા એ॒તા ઉજ્જિ॑તયો॒ વ્યાખ્યા॑યન્તે । ય॒જ્ઞસ્ય॑ સર્વ॒ત્વાય॑ । દે॒વતા॑ના॒-મનિ॑ર્ભાગાય ॥ દે॒વા વૈ બ્રહ્મ॑ણ॒શ્ચાન્ન॑સ્ય ચ॒ શમ॑લ॒મપા᳚ઘ્નન્ન્ । ય-દ્બ્રહ્મ॑ણ॒-શ્શમ॑લ॒માસી᳚ત્ । સા ગાથા॑ નારાશ॒ગ્ગ્॒સ્ય॑ ભવત્ । યદન્ન॑સ્ય । સા સુરા᳚ ॥ 13 ॥

તસ્મા॒-દ્ગાય॑તશ્ચ મ॒ત્તસ્ય॑ ચ॒ ન પ્ર॑તિ॒ગૃહ્ય᳚મ્ । ય-ત્પ્ર॑તિગૃહ્ણી॒યાત્ । શમ॑લ॒-મ્પ્રતિ॑ગૃહ્ણીયાત્ ॥ સર્વા॒ વા એ॒તસ્ય॒ વાચો ઽવ॑રુદ્ધાઃ । યો વા॑જપેયયા॒જી । યા પૃ॑થિ॒વ્યાં-યાઁ-ઽગ્નૌ યા ર॑થન્ત॒રે । યા-ઽન્તરિ॑ક્ષે॒ યા વા॒યૌ યા વા॑મદે॒વ્યે । યા દિ॒વિ યા-ઽઽદિ॒ત્યે યા બૃ॑હ॒તિ । યા-ઽફ્સુ યૌષ॑ધીષુ॒ યા વન॒સ્પતિ॑ષુ ॥ તસ્મા᳚-દ્વાજપેયયા॒જ્યાર્ત્વિ॑જીનઃ । સર્વા॒ હ્ય॑સ્ય॒ વાચો ઽવ॑રુદ્ધાઃ ॥ 14 ॥

(ધા॒વા॒મેતિ॒ - જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય॒ - વેદ॑ - બ્ર॒હ્મા જા॑યતે-વાજ॒પેયઃ॒-સુરા-ઽઽર્ત્વિ॑જીન॒ એકં॑ ચ ) (અ. 2)

અનુવાકં 3 - તસ્યગ્રહવિશેષાઃ

દે॒વા વૈ યદ॒ન્યૈ-ર્ગ્રહૈ᳚-ર્ય॒જ્ઞસ્ય॒ નાવારુ॑ન્ધત । તદ॑તિગ્રા॒હ્યૈ॑-રતિ॒ગૃહ્યા-વા॑રુન્ધત । તદ॑તિગ્રા॒હ્યા॑ણા-મતિગ્રાહ્ય॒ત્વમ્ ॥ યદ॑તિગ્રા॒હ્યા॑ ગૃ॒હ્યન્તે᳚ । યદે॒વાન્યૈ-ર્ગ્રહૈ᳚-ર્ય॒જ્ઞસ્ય॒ નાવ॑રુ॒ન્ધે । તદે॒વ તૈર॑તિ॒ગૃહ્યા-વ॑રુન્ધે ॥ પઞ્ચ॑ ગૃહ્યન્તે । પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞઃ । યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞઃ । તમા॒પ્ત્વા ઽવ॑રુન્ધે ॥ 15 ॥

સર્વ॑ ઐ॒ન્દ્રા ભ॑વન્તિ । એ॒ક॒ધૈવ યજ॑માન ઇન્દ્રિ॒ય-ન્દ॑ધતિ ॥ સ॒પ્તદ॑શ પ્રાજાપ॒ત્યા ગ્રહા॑ ગૃહ્યન્તે । સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒-રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ એક॑ય॒ર્ચા ગૃ॑હ્ણાતિ । એ॒ક॒ધૈવ યજ॑માને વી॒ર્ય॑-ન્દધાતિ ॥ સો॒મ॒ગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ સુરાગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ ગૃહ્ણાતિ । એ॒ત-દ્વૈ દે॒વાના᳚-મ્પર॒મમન્ન᳚મ્ । ય-થ્સોમઃ॑ ॥ 16 ॥

એ॒ત-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણામ્ । ય-થ્સુરા᳚ । પ॒ર॒મેણૈ॒વાસ્મા॑ અ॒ન્નાદ્યે॒નાવ॑ર-મ॒ન્નાદ્ય॒-મવ॑રુન્ધે ॥ સો॒મ॒ગ્ર॒હા-ન્ગૃ॑હ્ણાતિ । બ્રહ્મ॑ણો॒ વા એ॒ત-ત્તેજઃ॑ । ય-થ્સોમઃ॑ । બ્રહ્મ॑ણ એ॒વ તેજ॑સા॒ તેજો॒ યજ॑માને દધાતિ । સુ॒રા॒ગ્ર॒હા-ન્ગૃ॑હ્ણાતિ । અન્ન॑સ્ય॒ વા એ॒તચ્છમ॑લમ્ । ય-થ્સુરા᳚ ॥ 17 ॥

અન્ન॑સ્યૈ॒વ શમ॑લેન॒ શમ॑લં॒-યઁજ॑માના॒-દપ॑હન્તિ ॥ સો॒મ॒ગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ સુરાગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ ગૃહ્ણાતિ । પુમા॒ન્॒. વૈ સોમઃ॑ । સ્ત્રી સુરા᳚ । ત-ન્મિ॑થુ॒નમ્ । મિ॒થુ॒નમે॒વાસ્ય॒ ત-દ્ય॒જ્ઞે ક॑રોતિ પ્ર॒જન॑નાય । આ॒ત્માન॑મે॒વ સો॑મગ્ર॒હૈ-સ્સ્પૃ॑ણોતિ । જા॒યાગ્ં સુ॑રા ગ્ર॒હૈઃ । તસ્મા᳚-દ્વાજપેયયા॒જ્ય॑મુષ્મિ॑ઁલ્લો॒કે સ્ત્રિય॒ગ્ં॒ સમ્ભ॑વતિ । વા॒જ॒પેયા॑-ભિજિત॒ગ્ગ્॒ હ્ય॑સ્ય ॥ 18 ॥

પૂર્વે॑ સોમગ્ર॒હા ગૃ॑હ્યન્તે । અપ॑રે સુરાગ્ર॒હાઃ । પુ॒રો॒ક્ષગ્ં સો॑મગ્ર॒હાન્થ્- સા॑દયતિ । પ॒શ્ચા॒દ॒ક્ષગ્ં સુ॑રાગ્ર॒હાન્ । પા॒પ॒વ॒સ્ય॒સસ્ય॒ વિધૃ॑ત્યૈ ॥ એ॒ષ વૈ યજ॑માનઃ । ય-થ્સોમઃ॑ । અન્ન॒ગ્ં॒ સુરા᳚ । સો॒મ॒ગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ સુરાગ્ર॒હાગ્શ્ચ॒ વ્યતિ॑ષજતિ । અ॒ન્નાદ્યે॑નૈ॒વૈનં॒-વ્યઁતિ॑ષજતિ ॥ 19 ॥

સ॒પૃઞ્ચઃ॑ સ્થ॒ સ-મ્મા॑ ભ॒દ્રેણ॑ પૃ॒ઙ્ક્તેત્યા॑હ । અન્નં॒-વૈઁ ભ॒દ્રમ્ । અ॒ન્નાદ્યે॑નૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સગ્ંસૃ॑જતિ ॥ અન્ન॑સ્ય॒ વા એ॒તચ્છમ॑લમ્ । ય-થ્સુરા᳚ । પા॒પ્મॆવ॒ ખલુ॒ વૈ શમ॑લમ્ । પા॒પ્મના॒ વા એ॑નમે॒તચ્છમ॑લેન॒ વ્યતિ॑ષજતિ । ય-થ્સો॑મગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ સુરાગ્ર॒હાગ્શ્ચ॑ વ્યતિ॒ષજ॑તિ ॥ વિ॒પૃચઃ॑ સ્થ॒ વિ મા॑ પા॒પ્મના॑ પૃ॒ઙ્ક્તેત્યા॑હ । પા॒પ્મનૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ શમ॑લેન॒ વ્યાવ॑ર્તયતિ ॥ 20 ॥

તસ્મા᳚-દ્વાજપેયયા॒જી પૂ॒તો મેદ્ધ્યો॑ દક્ષિ॒ણ્યઃ॑ ॥ પ્રાંઉ-દ્દ્ર॑વતિ સોમગ્ર॒હૈઃ । અ॒મુમે॒વ તૈ-ર્લો॒ક-મ॒ભિજ॑યતિ । પ્ર॒ત્યઙ્ખ્સુ॑રા ગ્ર॒હૈઃ । ઇ॒મમે॒વ તૈ-ર્લો॒ક-મ॒ભિજ॑યતિ ॥ પ્રતિ॑ષ્ઠન્તિ સોમગ્ર॒હૈઃ । યાવ॑દે॒વ સ॒ત્યમ્ । તેન॑ સૂયતે ॥ વા॒જ॒સૃદ્ભ્યઃ॑ સુરાગ્ર॒હાન્. હ॑રન્તિ । અનૃ॑તેનૈ॒વ વિશ॒ગ્ં॒ સગ્ંસૃ॑જતિ ॥ હિ॒ર॒ણ્ય॒પા॒ત્ર-મ્મધોઃ᳚ પૂ॒ર્ણ-ન્દ॑દાતિ । મ॒ધ॒વ્યો॑-ઽસા॒નીતિ॑ ॥ એ॒ક॒ધા બ્ર॒હ્મણ॒ ઉપ॑ હરતિ । એ॒ક॒ધૈવ યજ॑માન॒ આયુ॒સ્તેજો॑ દધાતિ ॥ 21 ॥

(આ॒પ્ત્વા-ઽવ॑રુન્ધે॒ - સોમઃ॒ - શમ॑લં॒-યઁ-થ્સુરા॒ - હ્ય॑-સ્યૈનં॒-વ્યઁતિ॑ષજતિ॒ - વ્યાવ॑ર્તયતિ - સૃજતિ ચ॒ત્વારિ॑ ચ ) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - પશવ-સ્સપ્તદશ

બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । નાગ્નિ॑ષ્ટો॒મો નોક્થ્યઃ॑ । ન ષો॑ડ॒શી નાતિ॑રા॒ત્રઃ । અથ॒ કસ્મા᳚-દ્વાજ॒પેયે॒ સર્વે॑ યજ્ઞક્ર॒તવો-ઽવ॑રુદ્ધ્યન્ત॒ ઇતિ॑ । પ॒શુભિ॒રિતિ॑ બ્રૂયાત્ ॥ આ॒ગ્ને॒ય-મ્પ॒શુમાલ॑ભતે । અ॒ગ્નિ॒ષ્ટો॒મમે॒વ તેનાવ॑રુન્ધે । ઐ॒ન્દ્રા॒ગ્નેનો॒ક્થ્ય᳚મ્ । ઐ॒ન્દ્રેણ॑ ષોડ॒શિનઃ॑ સ્તો॒ત્રમ્ । સા॒ર॒સ્વ॒ત્યા-ઽતિ॑રા॒ત્રમ્ ॥ 22 ॥

મા॒રુ॒ત્યા બૃ॑હ॒ત-સ્સ્તો॒ત્રમ્ । એ॒તાવ॑ન્તો॒ વૈ ય॑જ્ઞક્ર॒તવઃ॑ । તા-ન્પ॒શુભિ॑રે॒વા-વ॑રુન્ધે ॥ આ॒ત્માન॑મે॒વ સ્પૃ॑ણો-ત્યગ્નિષ્ટો॒મેન॑ । પ્રા॒ણા॒પા॒ના-વુ॒ક્થ્યે॑ન । વી॒ર્યગ્ં॑ ષોડ॒શિનઃ॑ સ્તો॒ત્રેણ॑ । વાચ॑-મતિરા॒ત્રેણ॑ । પ્ર॒જા-મ્બૃ॑હ॒ત-સ્સ્તો॒ત્રેણ॑ । ઇ॒મમે॒વ લો॒કમ॒ભિ જ॑યત્યગ્નિષ્ટો॒મેન॑ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-મુ॒ક્થ્યે॑ન ॥ 23 ॥

સુ॒વ॒ર્ગં-લોઁ॒કગ્ં ષો॑ડ॒શિનઃ॑ સ્તો॒ત્રેણ॑ । દે॒વ॒યાના॑ને॒વ પ॒થ આરો॑હ-ત્યતિરા॒ત્રેણ॑ । નાકગ્ં॑ રોહતિ બૃહ॒ત-સ્સ્તો॒ત્રેણ॑ । તેજ॑ એ॒વાત્મ-ન્ધ॑ત્ત આગ્ને॒યેન॑ પ॒શુના᳚ । ઓજો॒ બલ॑મૈન્દ્રા॒ગ્નેન॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒ય-મૈ॒ન્દ્રેણ॑ । વાચગ્ં॑ સારસ્વ॒ત્યા । ઉ॒ભાવે॒વ દે॑વલો॒ક-ઞ્ચ॑ મનુષ્યલો॒ક-ઞ્ચા॒ભિજ॑યતિ મારુ॒ત્યા વ॒શયા᳚ ॥ સ॒પ્તદ॑શ પ્રાજાપ॒ત્યા-ન્પ॒શૂનાલ॑ભતે । સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ॥ 24 ॥

પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ શ્યા॒મા એક॑રૂપા ભવન્તિ । એ॒વમિ॑વ॒ હિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ ॥ તા-ન્પર્ય॑ગ્નિકૃતા॒-નુથ્સૃ॑જતિ ॥ મ॒રુતો॑ ય॒જ્ઞમ॑જિઘાગ્ંસ-ન્પ્ર॒જાપ॑તેઃ । તેભ્ય॑ એ॒તા-મ્મા॑રુ॒તીં-વઁ॒શામાલ॑ભત । તયૈ॒વૈના॑-નશમયત્ ॥ મા॒રુ॒ત્યા પ્ર॒ચર્ય॑ । એ॒તાન્-થ્સઞ્જ્ઞ॑પયેત્ । મ॒રુત॑ એ॒વ શ॑મયિ॒ત્વા ॥ 25 ॥

એ॒તૈઃ પ્રચ॑રતિ । ય॒જ્ઞસ્યાઘા॑તાય ॥ એ॒ક॒ધા વ॒પા જુ॑હોતિ । એ॒ક॒દે॒વ॒ત્યા॑ હિ । એ॒તે । અથો॑ એક॒ધૈવ યજ॑માને વી॒ર્ય॑-ન્દધાતિ ॥ નૈ॒વા॒રેણ॑ સ॒પ્તદ॑શશરાવે-ણૈ॒તર્હિ॒ પ્રચ॑રતિ । એ॒ત-ત્પુ॑રોડાશા॒ હ્યે॑તે । અથો॑ પશૂ॒નામે॒વ છિ॒દ્રમપિ॑દધાતિ ॥ સા॒ર॒સ્વ॒ત્યોત્ત॒મયા॒ પ્રચ॑રતિ । વાગ્ વૈ સર॑સ્વતી । તસ્મા᳚-ત્પ્રા॒ણાનાં॒-વાઁગુ॑ત્ત॒મા । અથો᳚ પ્ર॒જાપ॑તાવે॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્॒ હિ વાક્ ॥ અપ॑ન્નદતી ભવતિ । તસ્મા᳚-ન્મનુ॒ષ્યા᳚-સ્સર્વાં॒-વાઁચં॑-વઁદન્તિ ॥ 26 ॥

(અ॒તિ॒રા॒ત્ર - મ॒ન્તરિ॑ક્ષમુ॒ક્થ્યે॑ન - પ્ર॒જાપ॑તિઃ - શમયિ॒ત્વોત્ - ત॒મયા॒ પ્રચ॑રતિ॒ ષટ્ ચ॑) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - રથયાજનમ્

સા॒વિ॒ત્ર-ઞ્જુ॑હોતિ॒ કર્મ॑ણઃ કર્મણઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ ॥ કસ્ત-દ્વે॒દેત્યા॑હુઃ । ય-દ્વા॑જ॒પેય॑સ્ય॒ પૂર્વં॒-યઁદપ॑ર॒મિતિ॑ । સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વ ય॑થાપૂ॒ર્વ-ઙ્કર્મા॑ણિ કરોતિ ॥ સવ॑ને સવને જુહોતિ । આ॒ક્રમ॑ણમે॒વ ત-થ્સેતું॒-યઁજ॑માનઃ કુરુતે । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ વા॒ચસ્પતિ॒-ર્વાચ॑મ॒દ્ય સ્વ॑દાતિ ન॒ ઇત્યા॑હ । વાગ્વૈ દે॒વાના᳚-મ્પુ॒રા-ઽન્ન॑માસીત્ । વાચ॑મે॒વાસ્મા॒ અન્નગ્ગ્॑ સ્વદયતિ ॥ 27 ॥

ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ વજ્રો॑-ઽસિ॒ વાર્ત્ર॑ઘ્ન॒ ઇતિ॒ રથ॑મુ॒પાવ॑હરતિ॒ વિજિ॑ત્યૈ ॥ વાજ॑સ્ય॒ નુ પ્ર॑સ॒વે મા॒તર॑-મ્મ॒હીમિત્યા॑હ । યચ્ચૈ॒વેયમ્ । યચ્ચા॒સ્યામધિ॑ । તદે॒વા-વ॑રુન્ધે । અથો॒ તસ્મિ॑ન્ને॒વોભયે॒-ઽભિષિ॑ચ્યતે ॥ અ॒ફ્સ્વ॑ન્તર॒-મૃત॑મ॒ફ્સુ ભે॑ષ॒જમિત્યશ્વા᳚-ન્પલ્પૂલયતિ । અ॒ફ્સુ વા અશ્વ॑સ્ય॒ તૃતી॑ય॒-મ્પ્રવિ॑ષ્ટમ્ । તદ॑નુ॒વેન॒ન્વવ॑પ્લવતે । યદ॒ફ્સુ પ॑લ્પૂ॒લય॑તિ ॥ 28 ॥

યદે॒વાસ્યા॒ફ્સુ પ્રવિ॑ષ્ટમ્ । તદે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ બ॒હુ વા અશ્વો॑-ઽમે॒દ્ધ્ય-મુપ॑ગચ્છતિ । યદ॒ફ્સુ પ॑લ્પૂ॒લય॑તિ । મેદ્ધ્યા॑ને॒વૈના᳚ન્ કરોતિ ॥ વા॒યુર્વા᳚ ત્વા॒ મનુ॑ર્વા॒ ત્વેત્યા॑હ । એ॒તા વા એ॒ત-ન્દે॒વતા॒ અગ્રે॒ અશ્વ॑મયુઞ્જન્ન્ । તાભિ॑રે॒વૈનાન્॑. યુનક્તિ । સ॒વસ્યોજ્જિ॑ત્યૈ ॥ યજુ॑ષા યુનક્તિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ ॥ 29 ॥

અપા᳚-ન્ન પાદાશુહેમ॒ન્નિતિ॒ સમ્મા᳚ર્ષ્ટિ । મેદ્ધ્યા॑ને॒વૈના᳚ન્ કરોતિ । અથો॒ સ્તૌત્યે॒વૈના॑ના॒જિગ્ં સ॑રિષ્ય॒તઃ ॥ વિ॒ષ્ણુ॒ ક્ર॒માન્ ક્ર॑મતે । વિષ્ણુ॑રે॒વ ભૂ॒ત્વેમાઁલ્લો॒કા-ન॒ભિજ॑યતિ ॥ વૈ॒શ્વ॒દે॒વો વૈ રથઃ॑ । અ॒ઙ્કૌ ન્ય॒ઙ્કાવ॒ભિતો॒ રથં॒-યાઁવિત્યા॑હ । યા એ॒વ દે॒વતા॒ રથે॒ પ્રવિ॑ષ્ટાઃ । તાભ્ય॑ એ॒વ નમ॑સ્કરોતિ । આ॒ત્મનો-ઽના᳚ર્ત્યૈ ॥ અશ॑મરથ-મ્ભાવુકો-ઽસ્ય॒ રથો॑ ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ 30 ॥

(સ્વ॒દ॒ય॒તિ॒ - પ॒લ્પૂ॒લય॑તિ॒ - વ્યાવૃ॑ત્ત્યા॒ - અના᳚ર્ત્યૈ॒ દ્વે ચ॑) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - રથધાવનમ્

દે॒વસ્યા॒હગ્ં સ॑વિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વે બૃહ॒સ્પતિ॑ના વાજ॒જિતા॒ વાજ॑-ઞ્જેષ॒મિત્યા॑હ । સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વ બ્રહ્મ॑ણા॒ વાજ॒મુજ્જ॑યતિ ॥ દે॒વસ્યા॒હગ્ં સ॑વિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વે બૃહ॒સ્પતિ॑ના વાજ॒જિતા॒ વર્ષિ॑ષ્ઠ॒-ન્નાકગ્ં॑ રુહેય॒મિત્યા॑હ । સ॒વિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વ બ્રહ્મ॑ણા॒ વર્ષિ॑ષ્ઠ॒-ન્નાકગ્ં॑ રોહતિ ॥ ચાત્વા॑લે રથચ॒ક્ર-ન્નિમિ॑તગ્ં રોહતિ । અતો॒ વા અઙ્ગિ॑રસ ઉત્ત॒મા-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑યન્ન્ । સા॒ક્ષાદે॒વ યજ॑માન-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ ॥ આવે᳚ષ્ટયતિ । વજ્રો॒ વૈ રથઃ॑ । વજ્રે॑ણૈ॒વ દિશો॒-ઽભિજ॑યતિ ॥ 31 ॥

વા॒જિના॒ગ્ં॒ સામ॑ ગાયતે । અન્નં॒-વૈઁ વાજઃ॑ । અન્ન॑મે॒-વાવ॑રુન્ધે ॥ વા॒ચો વર્ષ્મ॑ દે॒વેભ્યો-ઽપા᳚ક્રામત્ । ત-દ્વન॒સ્પતી॒-ન્પ્રાવિ॑શત્ । સૈષા વાગ્-વન॒સ્પતિ॑ષુ વદતિ । યા દુ॑ન્દુ॒ભૌ । તસ્મા᳚-દ્દુન્દુ॒ભિ-સ્સર્વા॒ વાચોતિ॑ વદતિ ॥ દુ॒ન્દુ॒ભીન્-થ્સ॒માઘ્ન॑ન્તિ । પ॒ર॒મા વા એ॒ષા વાક્ ॥ 32 ॥

યા દુ॑ન્દુ॒ભૌ । પ॒ર॒મયૈ॒વ વા॒ચા-ઽવ॑રાં॒-વાઁચ॒મ-વ॑રુન્ધે । અથો॑ વા॒ચ એ॒વ વર્ષ્મ॒ યજ॑મા॒નો ઽવ॑રુન્ધે ॥ ઇન્દ્રા॑ય॒ વાચં॑-વઁદ॒તેન્દ્રં॒-વાઁજ॑-ઞ્જાપય॒તેન્દ્રો॒ વાજ॑મજયિ॒-દિત્યા॑હ । એ॒ષ વા એ॒તર્હીન્દ્રઃ॑ । યો યજ॑તે । યજ॑માન એ॒વ વાજ॒મુજ્જ॑યતિ ॥ સ॒પ્તદ॑શ પ્રવ્યા॒ધાના॒જિ-ન્ધા॑વન્તિ । સ॒પ્ત॒દ॒શગ્ગ્ સ્તો॒ત્ર-મ્ભ॑વતિ । સ॒પ્તદ॑શ સપ્તદશ દીયન્તે ॥ 33 ॥

સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒-રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ અર્વા॑-ઽસિ॒ સપ્તિ॑રસિ વા॒જ્ય॑સીત્યા॑હ । અ॒ગ્નિર્વા અર્વા᳚ । વા॒યુ-સ્સપ્તિઃ॑ । આ॒દિ॒ત્યો વા॒જી । એ॒તાભિ॑રે॒વાસ્મૈ॑ દે॒વતા॑ભિ-ર્દેવર॒થં-યુઁ॑નક્તિ ॥ પ્ર॒ષ્ટિ॒વા॒હિનં॑-યુઁનક્તિ । પ્ર॒ષ્ટિ॒વા॒હી વૈ દે॑વર॒થઃ । દે॒વ॒ર॒થમે॒વાસ્મૈ॑ યુનક્તિ ॥ 34 ॥

વાજિ॑નો॒ વાજ॑-ન્ધાવત॒ કાષ્ઠા᳚-ઙ્ગચ્છ॒તેત્યા॑હ । સુ॒વ॒ર્ગો વૈ લો॒કઃ કાષ્ઠા᳚ । સુ॒વ॒ર્ગમે॒વ લો॒કં-યઁ॑ન્તિ ॥ સુ॒વ॒ર્ગં-વાઁ એ॒તે લો॒કં-યઁ॑ન્તિ । ય આ॒જિ-ન્ધાવ॑ન્તિ ॥ પ્રાઞ્ચો॑ ધાવન્તિ । પ્રાંઇ॑વ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ ॥ ચ॒ત॒સૃભિ॒રનુ॑ મન્ત્રયતે । ચ॒ત્વારિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ । છન્દો॑ભિરે॒વૈના᳚ન્-થ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ ॥ 35 ॥

પ્ર વા એ॒તે᳚-ઽસ્માલ્-લો॒કાચ્ચ્ય॑વન્તે । ય આ॒જિ-ન્ધાવ॑ન્તિ । ઉદ॑ઞ્ચ॒ આવ॑ર્તન્તે । અ॒સ્માદે॒વ તેન॑ લો॒કાન્નય॑ન્તિ ॥ ર॒થ॒વિ॒મો॒ચ॒નીય॑-ઞ્જુહોતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ આ મા॒ વાજ॑સ્ય પ્રસ॒વો જ॑ગમ્યા॒દિત્યા॑હ । અન્નં॒-વૈઁ વાજઃ॑ । અન્ન॑મે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ ય॒થા॒લો॒કં-વાઁ એ॒ત ઉજ્જ॑યન્તિ । ય આ॒જિ-ન્ધાવ॑ન્તિ ॥ 36 ॥

કૃ॒ષ્ણલ॑-ઙ્કૃષ્ણલં-વાઁજ॒સૃદ્ભ્યઃ॒ પ્રય॑ચ્છતિ । યમે॒વ તે વાજં॑-લોઁ॒કમુ॒જ્જય॑ન્તિ । ત-મ્પ॑રિ॒ક્રીયા-વ॑રુન્ધે ॥ એ॒ક॒ધા બ્ર॒હ્મણ॒ ઉપ॑હરતિ । એ॒ક॒ધૈવ યજ॑માને વી॒ર્ય॑-ન્દધાતિ ॥ દે॒વા વા ઓષ॑ધીષ્વા॒જિમ॑યુઃ । તા બૃહ॒સ્પતિ॒-રુદ॑જયત્ । સ ની॒વારા॒ન્નિર॑વૃણીત । તન્ની॒વારા॑ણા-ન્નીવાર॒ત્વમ્ ॥ નૈ॒વા॒રશ્ચ॒રુ-ર્ભ॑વતિ ॥ 37 ॥

એ॒તદ્વૈ દે॒વાના᳚-મ્પર॒મમન્ન᳚મ્ । યન્ની॒વારાઃ᳚ । પ॒ર॒મેણૈ॒વાસ્મા॑ અ॒ન્નાદ્યે॒-નાવ॑ર-મ॒ન્નાદ્ય॒મવ॑રુન્ધે ॥ સ॒પ્તદ॑શશરાવો ભવતિ । સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒-રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ ક્ષી॒રે ભ॑વતિ । રુચ॑મે॒વાસ્મિ॑ન્-દધાતિ ॥ સ॒ર્પિષ્વા᳚-ન્ભવતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ ॥ બા॒ર્॒હ॒સ્પ॒ત્યો વા એ॒ષ દે॒વત॑યા ॥ 38 ॥

યો વા॑જ॒પેયે॑ન॒ યજ॑તે । બા॒ર્॒હ॒સ્પ॒ત્ય એ॒ષ ચ॒રુઃ ॥ અશ્વા᳚ન્-થ્સરિષ્ય॒ત-સ્સ॒સ્રુષ॒શ્ચાવ॑-ઘ્રાપયતિ । યમે॒વ તે વાજં॑-લોઁ॒કમુ॒જ્જય॑ન્તિ । તમે॒વાવ॑રુન્ધે ॥ અજી॑જિપત વનસ્પતય॒ ઇન્દ્રં॒-વાઁજં॒-વિઁમુ॑ચ્યદ્ધ્વ॒મિતિ॑ દુન્દુ॒ભીન્. વિમુ॑ઞ્ચતિ । યમે॒વ તે વાજં॑-લોઁ॒કમિ॑ન્દ્રિ॒ય-ન્દુ॑ન્દુ॒ભય॑ ઉ॒જ્જય॑ન્તિ । તમે॒વા-વ॑રુન્ધે ॥ 39 ॥

(અ॒ભિજ॑યતિ॒ - વા એ॒ષા વાગ્ - દી॑યન્તે - ઽસ્મૈ યુનક્તિ - ગમયતિ॒ - ય આ॒જિ-ન્ધાવ॑ન્તિ - ભવતિ - દે॒વત॑યા॒ - +-ઽષ્ટૌ ચ॑) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - યૂપારોહણમ્

તા॒ર્પ્યં-યઁજ॑માન॒-મ્પરિ॑ધાપયતિ । ય॒જ્ઞો વૈ તા॒ર્પ્યમ્ । ય॒જ્ઞેનૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ । દ॒ર્ભ॒મય॒-મ્પરિ॑ધાપયતિ । પ॒વિત્રં॒-વૈઁ દ॒ર્ભાઃ । પુ॒નાત્યે॒વૈન᳚મ્ । વાજં॒-વાઁ એ॒ષો-ઽવ॑રુરુથ્સતે । યો વા॑જ॒પેયે॑ન॒ યજ॑તે । ઓષ॑ધયઃ॒ ખલુ॒ વૈ વાજઃ॑ । ય-દ્દ॑ર્ભ॒મય॑-મ્પરિધા॒પય॑તિ ॥ 40 ॥

વાજ॒સ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ ॥ જાય॒ એહિ॒ સુવો॒ રોહા॒વેત્યા॑હ । પત્નિ॑યા એ॒વૈષ ય॒જ્ઞસ્યા᳚ન્-વાર॒મ્ભો-ઽન॑વચ્છિત્યૈ ॥ સ॒પ્તદ॑શા-રત્નિ॒ર્યૂપો॑ ભવતિ । સ॒પ્ત॒દ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ ॥ તૂ॒પ॒ર-શ્ચતુ॑રશ્રિ-ર્ભવતિ ॥ ગૌ॒ધૂ॒મ-ઞ્ચ॒ષાલ᳚મ્ । ન વા એ॒તે વ્રી॒હયો॒ ન યવાઃ᳚ । ય-દ્ગો॒ધૂમાઃ᳚ ॥ 41 ॥

એ॒વમિ॑વ॒ હિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । અથો॑ અ॒મુમે॒વાસ્મૈ॑ લો॒કમન્ન॑વન્ત-ઙ્કરોતિ ॥ વાસો॑ભિ-ર્વેષ્ટયતિ । એ॒ષ વૈ યજ॑માનઃ । યદ્યૂપઃ॑ । સ॒ર્વ॒દે॒વ॒ત્યં॑-વાઁસઃ॑ । સર્વા॑ભિરે॒વૈન॑-ન્દે॒વતા॑ભિ॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ । અથો॑ આ॒ક્રમ॑ણમે॒વ તથ્સેતું॒-યઁજ॑માનઃ કુરુતે । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ દ્વાદ॑શ વાજપ્રસ॒વીયા॑નિ જુહોતિ ॥ 42 ॥

દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વ પ્રી॑ણાતિ । અથો॑ સંવઁથ્સ॒રમે॒વાસ્મા॒ ઉપ॑ દધાતિ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ ॥ દ॒શભિઃ॒ કલ્પૈ॑ રોહતિ । નવ॒ વૈ પુરુ॑ષે પ્રા॒ણાઃ । નાભિ॑ર્દશ॒મી । પ્રા॒ણાને॒વ ય॑થાસ્થા॒ન-ઙ્ક॑લ્પયિ॒ત્વા । સુ॒વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ । એ॒તાવ॒દ્વૈ પુરુ॑ષસ્ય॒ સ્વમ્ ॥ 43 ॥

યાવ॑ત્-પ્રા॒ણાઃ । યાવ॑દે॒વાસ્યાસ્તિ॑ । તેન॑ સ॒હ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ ॥ સુવ॑ર્દે॒વાગ્ં અ॑ગ॒ન્મેત્યા॑હ । સુ॒વ॒ર્ગમે॒વ લો॒કમે॑તિ । અ॒મૃતા॑ અભૂ॒મેત્યા॑હ । અ॒મૃત॑મિવ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ । પ્ર॒જાપ॑તેઃ પ્ર॒જા અ॑ભૂ॒મેત્યા॑હ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો વા અ॒યં-લોઁ॒કઃ । અ॒સ્માદે॒વ તેન॑ લો॒કાન્નૈતિ॑ ॥ 44 ॥

સમ॒હ-મ્પ્ર॒જયા॒ સ-મ્મયા᳚ પ્ર॒જેત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતા-માશા᳚સ્તે ॥ આ॒સ॒પુ॒ટૈ-ર્ઘ્ન॑ન્તિ । અન્નં॒-વાઁ ઇ॒યમ્ । અ॒ન્નાદ્યે॑નૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયન્તિ । ઊષૈ᳚-ર્ઘ્નન્તિ । એ॒તે હિ સા॒ક્ષાદન્ન᳚મ્ । યદૂષાઃ᳚ । સા॒ક્ષાદે॒વૈન॑-મ॒ન્નાદ્યે॑ન॒ સમ॑ર્ધયન્તિ ॥ પુ॒રસ્તા᳚ત્-પ્ર॒ત્યઞ્ચ᳚-ઙ્ઘ્નન્તિ ॥ 45 ॥

પુ॒રસ્તા॒દ્ધિ પ્ર॑તી॒ચીન॒-મન્ન॑મ॒દ્યતે᳚ ॥ શી॒ર્॒ષ॒તો ઘ્ન॑ન્તિ । શી॒ર્॒ષ॒તો હ્યન્ન॑મ॒દ્યતે᳚ ॥ દિ॒ગ્ભ્યો ઘ્ન॑ન્તિ । દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વાસ્મા॑ અ॒ન્નાદ્ય॒-મવ॑રુન્ધતે ॥ ઈ॒શ્વ॒રો વા એ॒ષ પરાં᳚-પ્ર॒દઘઃ॑ । યો યૂપ॒ગ્ં॒ રોહ॑તિ ॥ હિર॑ણ્યમ॒દ્ધ્ય-વ॑રોહતિ । અ॒મૃતં॒-વૈઁ હિર॑ણ્યમ્ । અ॒મૃતગ્ં॑ સુવ॒ર્ગો લો॒કઃ ॥ 46 ॥

અ॒મૃત॑ એ॒વ સુ॑વ॒ર્ગે લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ શ॒તમા॑ન-મ્ભવતિ । શ॒તાયુઃ॒ પુરુ॑ષ-શ્શ॒તેન્દ્રિ॑યઃ । આયુ॑ષ્યે॒વેન્દ્રિ॒યે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ પુષ્ટ્યૈ॒ વા એ॒ત-દ્રૂ॒પમ્ । યદ॒જા । ત્રિ-સ્સં॑વઁથ્સ॒રસ્યા॒ન્યાન્-પ॒શૂ-ન્પરિ॒ પ્રજા॑યતે ॥ બ॒સ્તા॒જિ॒ન-મ॒દ્ધ્યવ॑ રોહતિ । પુષ્ટ્યા॑મે॒વ પ્ર॒જન॑ને॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ ॥ 47 ॥

(પ॒રિ॒ધા॒પય॑તિ - ગો॒ધૂમા॑ - જુહોતિ॒ - સ્વં - નૈતિ॑ - પ્ર॒ત્યઞ્જ॑-ઙ્ઘ્નન્તિ - લો॒કો - +નવ॑ ચ (અ. 7)

અનુવાકં 8 - અન્નહોમાઃ, અભિષેકશ્ચ

સ॒પ્તાન્ન॑-હો॒માઞ્જુ॑હોતિ । સ॒પ્ત વા અન્ના॑નિ । યાવ॑ન્ત્યે॒વાન્ના॑નિ । તાન્યે॒વાવ॑રુન્ધે । સ॒પ્ત ગ્રા॒મ્યા ઓષ॑ધયઃ । સ॒પ્તાર॒ણ્યાઃ । ઉ॒ભયી॑ષા॒-મવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ અન્ન॑સ્યા-ન્નસ્ય જુહોતિ । અન્ન॑સ્યાન્ન॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ ય-દ્વા॑જપેયયા॒જ્ય-ન॑વરુદ્ધસ્યાશ્ઞી॒યાત્ ॥ 48 ॥

અવ॑રુદ્ધેન॒ વ્યૃ॑દ્ધ્યેત । સર્વ॑સ્ય સમવ॒દાય॑ જુહોતિ । અન॑વરુદ્ધ॒-સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ ઔદુ॑મ્બરેણ સ્રુ॒વેણ॑ જુહોતિ । ઊર્ગ્વા અન્ન॑-મુદુ॒મ્બરઃ॑ । ઊ॒ર્જ એ॒વાન્નાદ્ય॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ । સ॒વિ॒તૃ પ્ર॑સૂત એ॒વૈન॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા દે॒વતા॑ભિ-ર॒ભિષિ॑ઞ્ચતિ ॥ અન્ન॑સ્યાન્નસ્યા॒ભિષિ॑ઞ્ચતિ । અન્ન॑સ્યાન્ન॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ 49 ॥

પુ॒રસ્તા᳚ત્-પ્ર॒ત્યઞ્ચ॑-મ॒ભિષિ॑ઞ્ચતિ । પુ॒રસ્તા॒દ્ધિ-પ્ર॑તી॒ચીન॒-મન્ન॑મ॒દ્યતે᳚ । શી॒ર્॒ષ॒તો॑-ઽભિષિ॑ઞ્ચતિ । શી॒ર્॒ષ॒તો હ્યન્ન॑મ॒દ્યતે᳚ ॥ આમુખા॑દ॒ન્વવ॑ સ્રાવયતિ । મુ॒ખ॒ત એ॒વાસ્મા॑ અ॒ન્નાદ્ય॑-ન્દધાતિ ॥ અ॒ગ્નેસ્ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિષિ॑ઞ્ચા॒મીત્યા॑હ । એ॒ષ વા અ॒ગ્ને-સ્સ॒વઃ । તેનૈ॒વૈન॑-મ॒ભિષિ॑ઞ્ચતિ । ઇન્દ્ર॑સ્ય ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિષિ॑ઞ્ચા॒મીત્યા॑હ ॥ 50 ॥

ઇ॒ન્દ્રિ॒ય-મે॒વાસ્મિ॑-ન્ને॒તેન॑ દધાતિ । બૃહ॒સ્પતે᳚સ્ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિષિ॑ઞ્ચા॒-મીત્યા॑હ । બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॑-મ॒ભિષિ॑ઞ્ચતિ ॥ સો॒મ॒ગ્ર॒હાગ્શ્ચા॑-વદાની॒યાનિ॑ ચ॒ર્ત્વિગ્ભ્ય॒ ઉપ॑ હરન્તિ । અ॒મુમે॒વ તૈ-ર્લો॒ક-મન્ન॑વન્ત-ઙ્કરોતિ । સુ॒રા॒ગ્ર॒હાગ્શ્ચા॑-નવદાની॒યાનિ॑ ચ વાજ॒સૃદ્ભ્યઃ॑ । ઇ॒મમે॒વ તૈ-ર્લો॒ક-મન્ન॑વન્ત-ઙ્કરોતિ । અથો॑ ઉ॒ભયી᳚ષ્વે॒વાભિષિ॑ચ્યતે ॥ વિ॒મા॒થ-ઙ્કુ॑ર્વતે વાજ॒સૃતઃ॑ ॥ 51 ॥

ઇ॒ન્દ્રિ॒યસ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ અનિ॑રુક્તાભિઃ પ્રાતસ્સવ॒ને સ્તુ॑વતે । અનિ॑રુક્તઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ᳚ । વાજ॑વતીભિ॒-ર્માદ્ધ્ય॑ન્દિને । અન્નં॒-વૈઁ વાજઃ॑ । અન્ન॑મે॒વા-વ॑રુન્ધે । શિ॒પિ॒વિ॒ષ્ટવ॑તીભિ-સ્તૃતીયસવ॒ને । ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુઃ॑ । પ॒શવ॒-શ્શિપિઃ॑ । ય॒જ્ઞ એ॒વ પ॒શુષુ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ બૃ॒હદન્ત્ય॑-મ્ભવતિ । અન્ત॑મે॒વૈનગ્ગ્॑ શ્રિ॒યૈ ગ॑મયતિ ॥ 52 ॥

(અ॒શ્ઞી॒યા - દન્ન॑સ્યાન્ન॒સ્યા વ॑રુદ્ધ્યા॒ - ઇન્દ્ર॑સ્ય ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિષિ॑ઞ્ચા॒ મીત્યા॑હ-વાજ॒સૃતઃ॒ - શિપિ॒ સ્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - અતિગ્રાહ્યાઃ, પઞ્ચૈન્દ્રાઃ

નૃ॒ષદ॒-ન્ત્વેત્યા॑હ । પ્ર॒જા વૈ નૄન્ । પ્ર॒જાના॑મે॒વૈતેન॑ સૂયતે । દ્રુ॒ષદ॒મિત્યા॑હ । વન॒સ્પત॑યો॒ વૈ દ્રુ । વન॒સ્પતી॑નામે॒વૈ તેન॑ સૂયતે । ભુ॒વ॒ન॒સદ॒-મિત્યા॑હ । ય॒દા વૈ વસી॑યા॒-ન્ભવ॑તિ । ભુવ॑નમગ॒ન્નિતિ॒ વૈ તમા॑હુઃ । ભુવ॑નમે॒વૈતેન॑ ગચ્છતિ ॥ 53 ॥

અ॒ફ્સુ॒ષદ॑-ન્ત્વા ઘૃત॒સદ॒-મિત્યા॑હ । અ॒પામે॒વૈતેન॑ ઘૃ॒તસ્ય॑ સૂયતે । વ્યો॒મ॒સદ॒-મિત્યા॑હ । ય॒દા વૈ વસી॑યા॒-ન્ભવ॑તિ । વ્યો॑માગ॒ન્નિતિ॒ વૈ તમા॑હુઃ । વ્યો॑મૈ॒વૈતેન॑ ગચ્છતિ ॥ પૃ॒થિ॒વિ॒ષદ॑-ન્ત્વા-ઽન્તરિક્ષ॒સદ॒-મિત્યા॑હ । એ॒ષામે॒વૈતેન॑ લો॒કાનાગ્ં॑ સૂયતે । તસ્મા᳚-દ્વાજપે-યયા॒જી ન ક-ઞ્ચ॒ન પ્ર॒ત્યવ॑રોહતિ । અપી॑વ॒ હિ દે॒વતા॑નાગ્ં સૂ॒યતે᳚ ॥ 54 ॥

ના॒ક॒સદ॒-મિત્યા॑હ । ય॒દાવૈ વસી॑યા॒-ન્ભવ॑તિ । નાક॑મગ॒ન્નિતિ॒ વૈ તમા॑હુઃ । નાક॑મે॒વૈતેન॑ ગચ્છતિ ॥ યે ગ્રહાઃ᳚ પઞ્ચજ॒નીના॒ ઇત્યા॑હ । પ॒ઞ્ચ॒જ॒નાના॑-મે॒વૈતેન॑ સૂયતે ॥ અ॒પાગ્ં રસ॒મુદ્વ॑યસ॒-મિત્યા॑હ । અ॒પામે॒વૈતેન॒ રસ॑સ્ય સૂયતે । સૂર્ય॑રશ્મિગ્ં સ॒માભૃ॑ત॒-મિત્યા॑હ સશુક્ર॒ત્વાય॑ ॥ 55 ॥

(ગ॒ચ્છ॒તિ॒ - સૂ॒યતે॒ - +નવ॑ ચ) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - પિણ્ડપિતૃયજ્ઞઃ દર્શપૂર્ણમાસબ્રાહ્મણશેષઃ

ઇન્દ્રો વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા । અસુ॑રા-ન્પરા॒ભાવ્ય॑ । સો॑-ઽમાવા॒સ્યા᳚-મ્પ્રત્યાગ॑ચ્છત્ । તે પિ॒તરઃ॑ પૂર્વે॒દ્યુ-રાગ॑ચ્છન્ન્ । પિ॒તૄન્. ય॒જ્ઞો॑-ઽગચ્છત્ । ત-ન્દે॒વાઃ પુન॑રયાચન્ત । તમે᳚ભ્યો॒ ન પુન॑રદદુઃ । તે᳚-ઽબ્રુવ॒ન્ વરં॑-વૃઁણામહૈ । અથ॑ વઃ॒ પુન॑ર્દાસ્યામઃ । અ॒સ્મભ્ય॑મે॒વ પૂ᳚ર્વે॒દ્યુઃ ક્રિ॑યાતા॒ ઇતિ॑ ॥ 56 ॥

તમે᳚ભ્યઃ॒ પુન॑રદદુઃ । તસ્મા᳚ત્-પિ॒તૃભ્યઃ॑ પૂર્વે॒દ્યુઃ ક્રિ॑યતે । ય-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ પૂર્વે॒દ્યુઃ ક॒રોતિ॑ । પિ॒તૃભ્ય॑ એ॒વ ત-દ્ય॒જ્ઞ-ન્નિ॒ષ્ક્રીય॒ યજ॑માનઃ॒ પ્રત॑નુતે ॥ સોમા॑ય પિ॒તૃપી॑તાય સ્વ॒ધા નમ॒ ઇત્યા॑હ । પિ॒તુરે॒વાધિ॑ સોમપી॒થમવ॑ રુન્ધે । ન હિ પિ॒તા પ્ર॒મીય॑માણ॒ આહૈ॒ષ સો॑મપી॒થ ઇતિ॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યં-વૈઁ સો॑મપી॒થઃ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વ સો॑મપી॒થમવ॑-રુન્ધે । તેન᳚ન્દ્રિ॒યેણ॑ દ્વિ॒તીયા᳚-ઞ્જા॒યામ॒ભ્ય॑શ્ઞુતે ॥ 57 ॥

એ॒ત-દ્વૈ બ્રાહ્મ॑ણ-મ્પુ॒રા વા॑જશ્રવ॒સા વિ॒દામ॑ક્રન્ન્ । તસ્મા॒-ત્તે દ્વેદ્વે॑ જા॒યે અ॒ભ્યા᳚ક્ષત । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । અ॒ભિ દ્વિ॒તીયા᳚-ઞ્જા॒યામ॑શ્ઞુતે ॥ અ॒ગ્નયે॑ કવ્ય॒વાહ॑નાય સ્વ॒ધા નમ॒ ઇત્યા॑હ । ય એ॒વ પિ॑તૃ॒ણામ॒ગ્નિઃ । ત-મ્પ્રી॑ણાતિ ॥ તિ॒સ્ર આહુ॑તી-ર્જુહોતિ ॥ ત્રિર્નિદ॑ધાતિ ॥ ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે ॥ 58 ॥

ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ । ઋ॒તૂને॒વ પ્રી॑ણાતિ ॥ તૂ॒ષ્ણી-મ્મેક્ષ॑ણ॒-માદ॑ધાતિ । અસ્તિ॑ વા॒ હિ ષ॒ષ્ઠ ઋ॒તુર્ન વા᳚ ॥ દે॒વાન્. વૈ પિ॒તૄ-ન્પ્રી॒તાન્ । મ॒નુ॒ષ્યાઃ᳚ પિ॒તરો-ઽનુ॒ પ્રપિ॑પતે । તિ॒સ્ર આહુ॑તી-ર્જુહોતિ । ત્રિર્નિદ॑ધાતિ । ષટ્-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ ॥ 59 ॥

ઋ॒તવઃ॒ ખલુ॒ વૈ દે॒વાઃ પિ॒તરઃ॑ । ઋ॒તૂને॒વ દે॒વા-ન્પિ॒તૄ-ન્પ્રી॑ણાતિ । તાન્પ્રી॒તાન્ । મ॒નુ॒ષ્યાઃ᳚ પિ॒તરો-ઽનુ॒ પ્રપિ॑પતે ॥ સ॒કૃ॒દા॒ચ્છિ॒ન્ન-મ્બ॒ર્॒હિ-ર્ભ॑વતિ । સ॒કૃદિ॑વ॒ હિ પિ॒તરઃ॑ ॥ ત્રિર્નિદ॑ધાતિ । તૃ॒તીયે॒ વા ઇ॒તો લો॒કે પિ॒તરઃ॑ । તાને॒વ પ્રી॑ણાતિ ॥ પરાં॒આવ॑ર્તતે ॥ 60 ॥

હ્લીકા॒ હિ પિ॒તરઃ॑ ॥ ऒષ્મણો᳚ વ્યા॒વૃત॒ ઉપા᳚સ્તે । ઊ॒ષ્મભા॑ગા॒ હિ પિ॒તરઃ॑ ॥ બ્ર॒હ્મ॒વા॒દિનો॑ વદન્તિ । પ્રાશ્યાં(3)ન પ્રાશ્યા(3)મિતિ॑ । ય-ત્પ્રા᳚શ્ઞી॒યાત્ । જન્ય॒મન્ન॑મદ્યાત્ । પ્ર॒માયુ॑ક-સ્સ્યાત્ । યન્ન પ્રા᳚શ્ઞી॒યાત્ । અહ॑વિ-સ્સ્યાત્ ॥ 61 ॥

પિ॒તૃભ્ય॒ આવૃ॑શ્ચ્યેત । અ॒વ॒ઘ્રેય॑મે॒વ । તન્નેવ॒ પ્રાશિ॑ત॒-ન્નેવાપ્રા॑શિતમ્ ॥ વી॒રં-વાઁ॒ વૈ પિ॒તરઃ॑ પ્ર॒યન્તો॒ હર॑ન્તિ । વી॒રં-વાઁ॑ દદતિ । દ॒શા-ઞ્છિ॑નત્તિ । હર॑ણભાગા॒ હિ પિ॒તરઃ॑ । પિ॒તૄને॒વ નિ॒રવ॑દયતે ॥ ઉત્ત॑ર॒ આયુ॑ષિ॒ લોમ॑ છિન્દીત । પિ॒તૃ॒ણાગ્ હ્યે॑તર્હિ॒ નેદી॑યઃ ॥ 62 ॥

નમ॑સ્કરોતિ । ન॒મ॒સ્કા॒રો હિ પિ॑તૃ॒ણામ્ ॥ નમો॑ વઃ પિતરો॒ રસા॑ય । નમો॑ વઃ પિતર॒-શ્શુષ્મા॑ય । નમો॑ વઃ પિતરો જી॒વાય॑ । નમો॑ વઃ પિતર-સ્સ્વ॒ધાયૈ᳚ । નમો॑ વઃ પિતરો મ॒ન્યવે᳚ । નમો॑ વઃ પિતરો ઘો॒રાય॑ । પિત॑રો॒ નમો॑ વઃ । ય એ॒તસ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે સ્થ ॥ 63 ॥

યુ॒ષ્માગ્સ્તે-ઽનુ॑ । યે᳚-ઽસ્મિઁલ્લો॒કે । મા-ન્તે નુ॑ । ય એ॒તસ્મિ॑ઁલ્લો॒કે સ્થ । યૂ॒ય-ન્તેષાં॒-વઁસિ॑ષ્ઠા ભૂયાસ્ત । યે᳚-ઽસ્મિઁલ્લો॒કે । અ॒હ-ન્તેષાં॒-વઁસિ॑ષ્ઠો ભૂયાસ॒મિત્યા॑હ । વસિ॑ષ્ઠ-સ્સમા॒નાના᳚-મ્ભવતિ । ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન્-પિ॒તૃભ્યઃ॑ ક॒રોતિ॑ ॥ એ॒ષ વૈ મ॑નુ॒ષ્યા॑ણાં-યઁ॒જ્ઞઃ ॥ 64 ॥

દે॒વાનાં॒-વાઁ ઇત॑રે ય॒જ્ઞાઃ । તેન॒ વા એ॒ત-ત્પિ॑તૃલો॒કે ચ॑રતિ ॥ ય-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ ક॒રોતિ॑ । સ ઈ᳚શ્વ॒રઃ પ્રમે॑તોઃ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યય॒ર્ચા પુન॒રૈતિ॑ । ય॒જ્ઞો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । ય॒જ્ઞેનૈ॒વ સ॒હ પુન॒રૈતિ॑ । ન પ્ર॒માયુ॑કો ભવતિ ॥ પિ॒તૃ॒લો॒કે વા એ॒ત-દ્યજ॑માનશ્ચરતિ । ય-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ ક॒રોતિ॑ । સ ઈ᳚શ્વ॒ર આર્તિ॒માર્તોઃ᳚ । પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્ત્વાવૈન॒-ન્તત॒ ઉન્ને॑તુમર્હ॒તીત્યા॑હુઃ । ય-ત્પ્રા॑જાપ॒ત્યય॒ર્ચા પુન॒રૈતિ॑ । પ્ર॒જાપ॑તિરે॒વૈન॒-ન્તત॒ ઉન્ન॑યતિ । નાર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ॒ યજ॑માનઃ ॥ 65 ॥

(ઇત્ય॑ - શ્ઞુતે - પદ્યન્તે - પદ્યન્તે॒ ષડ્વા ઋ॒તવો॑ - વર્ત॒તે-ઽ - હ॑વિ-સ્સ્યા॒ન્ - નેદી॑યઃ॒ - સ્થ - ય॒જ્ઞો - યજ॑માનશ્ચરતિ॒ ય-ત્પિ॒તૃભ્યઃ॑ ક॒રોતિ॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 10)

(દે॒વા॒સુ॒રા અ॒ગ્નીષોમ॑યો--ર્ દે॒વા વૈ યથા॒ દર્શં॑ - દે॒વા વૈ યદ॒ન્યૈ-ર્ગ્રહૈ᳚--ર્ બ્રહ્મવા॒દિનો॒ નાગ્નિ॑ષ્ટો॒મો ન - સા॑વિ॒ત્રં - દે॒વસ્યા॒હં - તા॒ર્પ્યગ્ં - સ॒પ્તાન્ન॑હો॒માન્ - નૃ॒ષદં॒ - ત્વેન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા દશ॑)

(દે॒વા॒સુ॒રા - વા॒જ્યે॑વૈનં॒ - તસ્મા᳚-દ્વાજપેયયા॒જી - દે॒વસ્યા॒હં - ઁવાજ॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યા- ઇન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॒ન્॒. - હ્લીકા॒ હિ પિ॒તરઃ॒ પઞ્ચ॑ષષ્ટિઃ)

(દે॒વા॒સુ॒રા - યજ॑માનઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે તૃતીયઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - vājapeyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnīṣoma̭yo-steja॒svinī᳚sta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tenā॒gnīṣomā॒-vapā᳚krāmatām | te de॒vā vi॒jitya̭ | a॒gnīṣomā॒-vanvai᳚cchann | te᳚-'gni-manva̭vinda-nnṛ॒tuṣū-thsa̭nnam | tasya॒ vibha̭ktībhi-steja॒svinī᳚sta॒nū-ravā̭rundhata || 1 ||

te soma॒-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhi॒jñāya̭-nta॒nū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || nānā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ kuryāt | yadanā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ ku॒ryāt | vyṛ̭ddhame॒va tat || 2 ||

anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yate | ya-thsa॒midha॒-stanū॒napā̭tami॒ḍo ba॒r॒hi-rya̭jati || u॒bhāvā᳚gne॒yā-vājya̭bhāgau syātām || anā᳚jyabhāgau-bhavata॒ ityā̭huḥ | yadu॒bhāvā᳚gne॒yāva॒nvañcā॒viti̭ | a॒gnaye॒ pava̭mānā॒yotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ sau॒myaḥ || budha̭nvatyāgne॒ya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati || 3 ||

yathā̭ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti | tā॒dṛge॒va tat || a॒gninya̭ktāḥ patnī saṃyā~॒jānā॒mṛcaḥ̭ syuḥ | tenā᳚gne॒yagṃ sarva̭-mbhavati || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒-mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | pra॒jana̭naṃ॒-vā~ a॒gniḥ | pra॒jana̭na-me॒vopai॒tīti̭ || kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭ta sambhāra॒ ityā̭huḥ || 4 ||

na sa॒bhṛntyā᳚-ssambhā॒rāḥ | na yajuḥ̭ kā॒rya̭miti̭ || atho॒ khalṷ | sa॒bhṛntyā̭ e॒va sa̭bhāṃ॒rāḥ | kā॒ryaṃ̭-ya~juḥ̭ | pu॒na॒rā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai || teno̭pā॒gṃ॒śu praca̭rati | eṣya̭ iva॒ vā e॒ṣaḥ | ya-tpṷna-rā॒dheyaḥ̭ | yatho̭pā॒gṃ॒śu na॒ṣṭami॒cchati̭ || 5 ||

tā॒dṛge॒va tat || u॒ccai-ssvi̭ṣṭa॒kṛta॒mu-thsṛ̭jati | yathā̭ na॒ṣṭaṃ-vi~॒tvā prāhā॒yamiti̭ | tā॒dṛge॒va tat || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ | tattathā॒ nopai̭ti | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jeṣve॒va vibha̭ktīḥ kuryāt | ya॒thā॒pū॒rva-mājya̭bhāgau॒ syātā᳚m | e॒va-mpa̭tnī saṃyā~॒jāḥ || 6 ||

ta-dvai᳚śvāna॒rava̭t-pra॒jana̭navattara॒-mupai॒tīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tat | anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yata॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | a॒gni-mpra̭tha॒maṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | a॒gnimṷtta॒ma-mpa̭tnī saṃyā~॒jānā᳚m | tenā᳚gne॒yam | tena॒ samṛ̭ddha-ṅkriyata॒ iti̭ || 7 ||

(a॒ru॒ndha॒ - tai॒va ta-d- bha̭vati॒ - sambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu - ri॒cchati̭ - patnīsaṃyā~॒jā - +nava̭ ca) ( ā1)

anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ

de॒vā vai yathā॒darśaṃ̭-ya~॒jñānāha̭ranta | yo᳚-'gniṣṭo॒mam | ya u॒kthya᳚m | yo̭-'tirā॒tram | te sa॒haiva sarvḙ vāja॒peya̭-mapaśyann | te | a॒nyo᳚nyasmai॒ nāti̭ṣṭhanta | a॒hama॒nena̭ yajā॒ iti̭ | te᳚-'bruvann | ā॒jima॒sya dhā̭vā॒meti̭ || 8 ||

tasmi̭-nnā॒jima̭dhāvann | ta-mbṛha॒spati॒-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārā᳚jya-magacchat | tamindro᳚-'bravīt | māma॒nena̭ yāja॒yeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai᳚t | aga̭ccha॒-thsvārā᳚jyam | ati̭ṣṭhantāsmai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||

ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | gaccha̭ti॒ svārā᳚jyam | agragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā e॒ṣa brā᳚hma॒ṇasya̭ cai॒va rā̭ja॒nya̭sya ca ya॒jñaḥ || taṃ-vā~ e॒taṃ-vā~̭ja॒peya॒ ityā̭huḥ | vā॒jāpyo॒ vā e॒ṣaḥ | vāja॒gg॒ hyḙtena̭ de॒vā aiphsanṋ || somo॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~ja॒peyaṃ॒-ve~da̭ || 10 ||

vā॒jyḙvaina̭-mpī॒tvā bha̭vati | ā-'sya̭ vā॒jī jā̭yate || annaṃ॒-vai~ vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | attyanna᳚m | ā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate || brahma॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atti॒ brahma॒ṇā-'nna᳚m | ā-'sya̭ bra॒hmā jā̭yate || 11 ||

vāgvai vāja̭sya prasa॒vaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒roti̭ vā॒cā vī॒rya᳚m | ainaṃ̭-vā~॒cā ga̭cchati | api̭vatīṃ॒-vā~caṃ̭-va~dati || pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat | sa ā॒tman vā̭ja॒peya̭-madhatta | ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | ya-dvā̭ja॒peyaḥ̭ || 12 ||

apye॒va no-'trā॒stviti̭ | tebhya̭ e॒tā ujji̭tīḥ॒ prāya̭cchat || tā vā e॒tā ujji̭tayo॒ vyākhyā̭yante | ya॒jñasya̭ sarva॒tvāya̭ | de॒vatā̭nā॒-mani̭rbhāgāya || de॒vā vai brahma̭ṇa॒ścānna̭sya ca॒ śama̭la॒mapā᳚ghnann | ya-dbrahma̭ṇa॒-śśama̭la॒māsī᳚t | sā gāthā̭ nārāśa॒gg॒sya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā᳚ || 13 ||

tasmā॒-dgāya̭taśca ma॒ttasya̭ ca॒ na pra̭ti॒gṛhya᳚m | ya-tpra̭tigṛhṇī॒yāt | śama̭la॒-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā॒ vā e॒tasya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayā॒jī | yā pṛ̭thi॒vyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thanta॒re | yā-'ntari̭kṣe॒ yā vā॒yau yā vā̭made॒vye | yā di॒vi yā-''di॒tye yā bṛ̭ha॒ti | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu॒ yā vana॒spati̭ṣu || tasmā᳚-dvājapeyayā॒jyārtvi̭jīnaḥ | sarvā॒ hya̭sya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||

(dhā॒vā॒meti॒ - jyaiṣṭhyā̭ya॒ - veda̭ - bra॒hmā jā̭yate-vāja॒peyaḥ॒-surā-''rtvi̭jīna॒ ekaṃ̭ ca ) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ

de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāvārṷndhata | tada̭tigrā॒hyai̭-rati॒gṛhyā-vā̭rundhata | tada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvam || yada̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyante᳚ | yade॒vānyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāva̭ru॒ndhe | tade॒va taira̭ti॒gṛhyā-va̭rundhe || pañca̭ gṛhyante | pāṅkto̭ ya॒jñaḥ | yāvā̭ne॒va ya॒jñaḥ | tamā॒ptvā 'va̭rundhe || 15 ||

sarva̭ ai॒ndrā bha̭vanti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna indri॒ya-nda̭dhati || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā grahā̭ gṛhyante | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | e॒ta-dvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||

e॒ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | ya-thsurā᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒nāva̭ra-ma॒nnādya॒-mava̭rundhe || so॒ma॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa e॒va teja̭sā॒ tejo॒ yaja̭māne dadhāti | su॒rā॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ || 17 ||

anna̭syai॒va śama̭lena॒ śama̭laṃ॒-ya~ja̭mānā॒-dapa̭hanti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | pumā॒n॒. vai somaḥ̭ | strī surā᳚ | ta-nmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | ā॒tmāna̭me॒va so̭magra॒hai-sspṛ̭ṇoti | jā॒yāgṃ sṷrā gra॒haiḥ | tasmā᳚-dvājapeyayā॒jya̭muṣmi̭~llo॒ke striya॒gṃ॒ sambha̭vati | vā॒ja॒peyā̭-bhijita॒gg॒ hya̭sya || 18 ||

pūrvḙ somagra॒hā gṛ̭hyante | apa̭re surāgra॒hāḥ | pu॒ro॒kṣagṃ so̭magra॒hānth- sā̭dayati | pa॒ścā॒da॒kṣagṃ sṷrāgra॒hān | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vidhṛ̭tyai || e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | anna॒gṃ॒ surā᳚ | so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca॒ vyati̭ṣajati | a॒nnādyḙnai॒vainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati || 19 ||

sa॒pṛñcaḥ̭ stha॒ sa-mmā̭ bha॒dreṇa̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | annaṃ॒-vai~ bha॒dram | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ | pā॒pmèva॒ khalu॒ vai śama̭lam | pā॒pmanā॒ vā ḙname॒tacchama̭lena॒ vyati̭ṣajati | ya-thso̭magra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ vyati॒ṣaja̭ti || vi॒pṛcaḥ̭ stha॒ vi mā̭ pā॒pmanā̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | pā॒pmanai॒vaina॒gṃ॒ śama̭lena॒ vyāva̭rtayati || 20 ||

tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī pū॒to meddhyo̭ dakṣi॒ṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagra॒haiḥ | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | pra॒tyaṅkhsṷrā gra॒haiḥ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagra॒haiḥ | yāva̭de॒va sa॒tyam | tena̭ sūyate || vā॒ja॒sṛdbhyaḥ̭ surāgra॒hān. ha̭ranti | anṛ̭tenai॒va viśa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || hi॒ra॒ṇya॒pā॒tra-mmadhoḥ᳚ pū॒rṇa-nda̭dāti | ma॒dha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭ harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna॒ āyu॒stejo̭ dadhāti || 21 ||

(ā॒ptvā-'va̭rundhe॒ - somaḥ॒ - śama̭laṃ॒-ya~-thsurā॒ - hya̭-syainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati॒ - vyāva̭rtayati - sṛjati ca॒tvāri̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | nāgni̭ṣṭo॒mo nokthyaḥ̭ | na ṣo̭ḍa॒śī nāti̭rā॒traḥ | atha॒ kasmā᳚-dvāja॒peye॒ sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyanta॒ iti̭ | pa॒śubhi॒riti̭ brūyāt || ā॒gne॒ya-mpa॒śumāla̭bhate | a॒gni॒ṣṭo॒mame॒va tenāva̭rundhe | ai॒ndrā॒gneno॒kthya᳚m | ai॒ndreṇa̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tram | sā॒ra॒sva॒tyā-'ti̭rā॒tram || 22 ||

mā॒ru॒tyā bṛ̭ha॒ta-ssto॒tram | e॒tāva̭nto॒ vai ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | tā-npa॒śubhi̭re॒vā-va̭rundhe || ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇo-tyagniṣṭo॒mena̭ | prā॒ṇā॒pā॒nā-vu॒kthyḙna | vī॒ryagṃ̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | vāca̭-matirā॒treṇa̭ | pra॒jā-mbṛ̭ha॒ta-ssto॒treṇa̭ | i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatyagniṣṭo॒mena̭ | a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna || 23 ||

su॒va॒rgaṃ-lo~॒kagṃ ṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | de॒va॒yānā̭ne॒va pa॒tha āro̭ha-tyatirā॒treṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛha॒ta-ssto॒treṇa̭ | teja̭ e॒vātma-ndha̭tta āgne॒yena̭ pa॒śunā᳚ | ojo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ | i॒ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasva॒tyā | u॒bhāve॒va dḙvalo॒ka-ñca̭ manuṣyalo॒ka-ñcā॒bhija̭yati māru॒tyā va॒śayā᳚ || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā-npa॒śūnāla̭bhate | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 24 ||

pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || śyā॒mā eka̭rūpā bhavanti | e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā॒-nuthsṛ̭jati || ma॒ruto̭ ya॒jñama̭jighāgṃsa-npra॒jāpa̭teḥ | tebhya̭ e॒tā-mmā̭ru॒tīṃ-va~॒śāmāla̭bhata | tayai॒vainā̭-naśamayat || mā॒ru॒tyā pra॒carya̭ | e॒tān-thsañjña̭payet | ma॒ruta̭ e॒va śa̭mayi॒tvā || 25 ||

e॒taiḥ praca̭rati | ya॒jñasyāghā̭tāya || e॒ka॒dhā va॒pā jṷhoti | e॒ka॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒te | atho̭ eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || nai॒vā॒reṇa̭ sa॒ptada̭śaśarāve-ṇai॒tarhi॒ praca̭rati | e॒ta-tpṷroḍāśā॒ hyḙte | atho̭ paśū॒nāme॒va chi॒dramapi̭dadhāti || sā॒ra॒sva॒tyotta॒mayā॒ praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā | atho᳚ pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati | pra॒jāpa̭ti॒r॒ hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā᳚-nmanu॒ṣyā᳚-ssarvāṃ॒-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||

(a॒ti॒rā॒tra - ma॒ntari̭kṣamu॒kthyḙna - pra॒jāpa̭tiḥ - śamayi॒tvot - ta॒mayā॒ praca̭rati॒ ṣaṭ ca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - rathayājanam

sā॒vi॒tra-ñjṷhoti॒ karma̭ṇaḥ karmaṇaḥ pu॒rastā᳚t || kasta-dve॒detyā̭huḥ | ya-dvā̭ja॒peya̭sya॒ pūrvaṃ॒-ya~dapa̭ra॒miti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va ya̭thāpū॒rva-ṅkarmā̭ṇi karoti || sava̭ne savane juhoti | ā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || vā॒caspati॒-rvāca̭ma॒dya sva̭dāti na॒ ityā̭ha | vāgvai de॒vānā᳚-mpu॒rā-'nna̭māsīt | vāca̭me॒vāsmā॒ annagg̭ svadayati || 27 ||

indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒ iti॒ ratha̭mu॒pāva̭harati॒ viji̭tyai || vāja̭sya॒ nu pra̭sa॒ve mā॒tara̭-mma॒hīmityā̭ha | yaccai॒veyam | yaccā॒syāmadhi̭ | tade॒vā-va̭rundhe | atho॒ tasmi̭nne॒vobhaye॒-'bhiṣi̭cyate || a॒phsva̭ntara॒-mṛta̭ma॒phsu bhḙṣa॒jamityaśvā᳚-npalpūlayati | a॒phsu vā aśva̭sya॒ tṛtī̭ya॒-mpravi̭ṣṭam | tada̭nu॒vena॒nvava̭plavate | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti || 28 ||

yade॒vāsyā॒phsu pravi̭ṣṭam | tade॒vāva̭rundhe || ba॒hu vā aśvo̭-'me॒ddhya-mupa̭gacchati | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti || vā॒yurvā᳚ tvā॒ manṷrvā॒ tvetyā̭ha | e॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ aśva̭mayuñjann | tābhi̭re॒vaināṋ. yunakti | sa॒vasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti॒ vyāvṛ̭ttyai || 29 ||

apā᳚-nna pādāśuhema॒nniti॒ sammā᳚rṣṭi | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti | atho॒ stautye॒vainā̭nā॒jigṃ sa̭riṣya॒taḥ || vi॒ṣṇu॒ kra॒mān kra̭mate | viṣṇṷre॒va bhū॒tvemā~llo॒kā-na॒bhija̭yati || vai॒śva॒de॒vo vai rathaḥ̭ | a॒ṅkau nya॒ṅkāva॒bhito॒ rathaṃ॒-yā~vityā̭ha | yā e॒va de॒vatā॒ rathe॒ pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ e॒va nama̭skaroti | ā॒tmano-'nā᳚rtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya॒ ratho̭ bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||

(sva॒da॒ya॒ti॒ - pa॒lpū॒laya̭ti॒ - vyāvṛ̭ttyā॒ - anā᳚rtyai॒ dve ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam

de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ vāja̭-ñjeṣa॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ vāja॒mujja̭yati || de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ ruheya॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ rohati || cātvā̭le rathaca॒kra-nnimi̭tagṃ rohati | ato॒ vā aṅgi̭rasa utta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || āve᳚ṣṭayati | vajro॒ vai rathaḥ̭ | vajrḙṇai॒va diśo॒-'bhija̭yati || 31 ||

vā॒jinā॒gṃ॒ sāma̭ gāyate | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒-vāva̭rundhe || vā॒co varṣma̭ de॒vebhyo-'pā᳚krāmat | ta-dvana॒spatī॒-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vana॒spati̭ṣu vadati | yā dṷndu॒bhau | tasmā᳚-ddundu॒bhi-ssarvā॒ vācoti̭ vadati || du॒ndu॒bhīn-thsa॒māghna̭nti | pa॒ra॒mā vā e॒ṣā vāk || 32 ||

yā dṷndu॒bhau | pa॒ra॒mayai॒va vā॒cā-'va̭rāṃ॒-vā~ca॒ma-va̭rundhe | atho̭ vā॒ca e॒va varṣma॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || indrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da॒tendraṃ॒-vā~ja̭-ñjāpaya॒tendro॒ vāja̭majayi॒-dityā̭ha | e॒ṣa vā e॒tarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna e॒va vāja॒mujja̭yati || sa॒ptada̭śa pravyā॒dhānā॒ji-ndhā̭vanti | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒ptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||

sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || arvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha | a॒gnirvā arvā᳚ | vā॒yu-ssaptiḥ̭ | ā॒di॒tyo vā॒jī | e॒tābhi̭re॒vāsmai̭ de॒vatā̭bhi-rdevara॒thaṃ-yu~̭nakti || pra॒ṣṭi॒vā॒hinaṃ̭-yu~nakti | pra॒ṣṭi॒vā॒hī vai dḙvara॒thaḥ | de॒va॒ra॒thame॒vāsmai̭ yunakti || 34 ||

vāji̭no॒ vāja̭-ndhāvata॒ kāṣṭhā᳚-ṅgaccha॒tetyā̭ha | su॒va॒rgo vai lo॒kaḥ kāṣṭhā᳚ | su॒va॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭nti || su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ || ca॒ta॒sṛbhi॒ranṷ mantrayate | ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si | chando̭bhire॒vainā᳚n-thsuva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 35 ||

pra vā e॒te᳚-'smāl-lo॒kāccya̭vante | ya ā॒ji-ndhāva̭nti | uda̭ñca॒ āva̭rtante | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaya̭nti || ra॒tha॒vi॒mo॒ca॒nīya̭-ñjuhoti॒ prati̭ṣṭhityai || ā mā॒ vāja̭sya prasa॒vo ja̭gamyā॒dityā̭ha | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || ya॒thā॒lo॒kaṃ-vā~ e॒ta ujja̭yanti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || 36 ||

kṛ॒ṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~ja॒sṛdbhyaḥ॒ praya̭cchati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | ta-mpa̭ri॒krīyā-va̭rundhe || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā bṛha॒spati॒-ruda̭jayat | sa nī॒vārā॒nnira̭vṛṇīta | tannī॒vārā̭ṇā-nnīvāra॒tvam || nai॒vā॒raśca॒ru-rbha̭vati || 37 ||

e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | yannī॒vārāḥ᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒-nāva̭ra-ma॒nnādya॒mava̭rundhe || sa॒ptada̭śaśarāvo bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || kṣī॒re bha̭vati | ruca̭me॒vāsmi̭n-dadhāti || sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ || bā॒r॒ha॒spa॒tyo vā e॒ṣa de॒vata̭yā || 38 ||

yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | bā॒r॒ha॒spa॒tya e॒ṣa ca॒ruḥ || aśvā᳚n-thsariṣya॒ta-ssa॒sruṣa॒ścāva̭-ghrāpayati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | tame॒vāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya॒ indraṃ॒-vā~jaṃ॒-vi~mṷcyaddhva॒miti̭ dundu॒bhīn. vimṷñcati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kami̭ndri॒ya-ndṷndu॒bhaya̭ u॒jjaya̭nti | tame॒vā-va̭rundhe || 39 ||

(a॒bhija̭yati॒ - vā e॒ṣā vāg - dī̭yante - 'smai yunakti - gamayati॒ - ya ā॒ji-ndhāva̭nti - bhavati - de॒vata̭yā॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam

tā॒rpyaṃ-ya~ja̭māna॒-mpari̭dhāpayati | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | da॒rbha॒maya॒-mpari̭dhāpayati | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ | pu॒nātye॒vaina᳚m | vājaṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ruruthsate | yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | oṣa̭dhayaḥ॒ khalu॒ vai vājaḥ̭ | ya-dda̭rbha॒maya̭-mparidhā॒paya̭ti || 40 ||

vāja॒syāva̭-ruddhyai || jāya॒ ehi॒ suvo॒ rohā॒vetyā̭ha | patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚n-vāra॒mbho-'na̭vacchityai || sa॒ptada̭śā-ratni॒ryūpo̭ bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || tū॒pa॒ra-ścatṷraśri-rbhavati || gau॒dhū॒ma-ñca॒ṣāla᳚m | na vā e॒te vrī॒hayo॒ na yavāḥ᳚ | ya-dgo॒dhūmāḥ᳚ || 41 ||

e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ a॒mume॒vāsmai̭ lo॒kamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sa॒rva॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati | atho̭ ā॒krama̭ṇame॒va tathsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasa॒vīyā̭ni juhoti || 42 ||

dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || da॒śabhiḥ॒ kalpai̭ rohati | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒na-ṅka̭lpayi॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam || 43 ||

yāva̭t-prā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || suva̭rde॒vāgṃ a̭ga॒nmetyā̭ha | su॒va॒rgame॒va lo॒kamḙti | a॒mṛtā̭ abhū॒metyā̭ha | a॒mṛta̭miva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | pra॒jāpa̭teḥ pra॒jā a̭bhū॒metyā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaiti̭ || 44 ||

sama॒ha-mpra॒jayā॒ sa-mmayā᳚ pra॒jetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || ā॒sa॒pu॒ṭai-rghna̭nti | annaṃ॒-vā~ i॒yam | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti | ūṣai᳚-rghnanti | e॒te hi sā॒kṣādanna᳚m | yadūṣāḥ᳚ | sā॒kṣāde॒vaina̭-ma॒nnādyḙna॒ sama̭rdhayanti || pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca᳚-ṅghnanti || 45 ||

pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ || śī॒r॒ṣa॒to ghna̭nti | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || di॒gbhyo ghna̭nti | di॒gbhya e॒vāsmā̭ a॒nnādya॒-mava̭rundhate || ī॒śva॒ro vā e॒ṣa parāṃ᳚-pra॒daghaḥ̭ | yo yūpa॒gṃ॒ roha̭ti || hira̭ṇyama॒ddhya-va̭rohati | a॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyam | a॒mṛtagṃ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ || 46 ||

a॒mṛta̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai॒ vā e॒ta-drū॒pam | yada॒jā | tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasyā॒nyān-pa॒śū-npari॒ prajā̭yate || ba॒stā॒ji॒na-ma॒ddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ prati̭tiṣṭhati || 47 ||

(pa॒ri॒dhā॒paya̭ti - go॒dhūmā̭ - juhoti॒ - svaṃ - naiti̭ - pra॒tyañja̭-ṅghnanti - lo॒ko - +nava̭ ca (a. 7)

anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca

sa॒ptānna̭-ho॒māñjṷhoti | sa॒pta vā annā̭ni | yāva̭ntye॒vānnā̭ni | tānye॒vāva̭rundhe | sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhayaḥ | sa॒ptāra॒ṇyāḥ | u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyai || anna̭syā-nnasya juhoti | anna̭syānna॒syā-va̭ruddhyai || ya-dvā̭japeyayā॒jya-na̭varuddhasyāśñī॒yāt || 48 ||

ava̭ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samava॒dāya̭ juhoti | ana̭varuddha॒-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syāva̭ruddhyai || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha | sa॒vi॒tṛ pra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi-ra॒bhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyā॒bhiṣi̭ñcati | anna̭syānna॒syāva̭ruddhyai || 49 ||

pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | pu॒rastā॒ddhi-pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ | śī॒r॒ṣa॒to̭-'bhiṣi̭ñcati | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || āmukhā̭da॒nvava̭ srāvayati | mu॒kha॒ta e॒vāsmā̭ a॒nnādya̭-ndadhāti || a॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha | e॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vaḥ | tenai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha || 50 ||

i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭-nne॒tena̭ dadhāti | bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒-mītyā̭ha | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati || so॒ma॒gra॒hāgścā̭-vadānī॒yāni̭ ca॒rtvigbhya॒ upa̭ haranti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | su॒rā॒gra॒hāgścā̭-navadānī॒yāni̭ ca vāja॒sṛdbhyaḥ̭ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ u॒bhayī᳚ṣve॒vābhiṣi̭cyate || vi॒mā॒tha-ṅkṷrvate vāja॒sṛtaḥ̭ || 51 ||

i॒ndri॒yasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassava॒ne stṷvate | ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | vāja̭vatībhi॒-rmāddhya̭ndine | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vā-va̭rundhe | śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tībhi-stṛtīyasava॒ne | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | pa॒śava॒-śśipiḥ̭ | ya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhati || bṛ॒hadantya̭-mbhavati | anta̭me॒vainagg̭ śri॒yai ga̭mayati || 52 ||

(a॒śñī॒yā - danna̭syānna॒syā va̭ruddhyā॒ - indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒ mītyā̭ha-vāja॒sṛtaḥ॒ - śipi॒ strīṇi̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ

nṛ॒ṣada॒-ntvetyā̭ha | pra॒jā vai nṝn | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | dru॒ṣada॒mityā̭ha | vana॒spata̭yo॒ vai dru | vana॒spatī̭nāme॒vai tena̭ sūyate | bhu॒va॒na॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | bhuva̭namaga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | bhuva̭name॒vaitena̭ gacchati || 53 ||

a॒phsu॒ṣada̭-ntvā ghṛta॒sada॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena̭ ghṛ॒tasya̭ sūyate | vyo॒ma॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | vyo̭māga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | vyo̭mai॒vaitena̭ gacchati || pṛ॒thi॒vi॒ṣada̭-ntvā-'ntarikṣa॒sada॒-mityā̭ha | e॒ṣāme॒vaitena̭ lo॒kānāgṃ̭ sūyate | tasmā᳚-dvājape-yayā॒jī na ka-ñca॒na pra॒tyava̭rohati | apī̭va॒ hi de॒vatā̭nāgṃ sū॒yate᳚ || 54 ||

nā॒ka॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dāvai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | nāka̭maga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | nāka̭me॒vaitena̭ gacchati || ye grahāḥ᳚ pañcaja॒nīnā॒ ityā̭ha | pa॒ñca॒ja॒nānā̭-me॒vaitena̭ sūyate || a॒pāgṃ rasa॒mudva̭yasa॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena॒ rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ sa॒mābhṛ̭ta॒-mityā̭ha saśukra॒tvāya̭ || 55 ||

(ga॒ccha॒ti॒ - sū॒yate॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ

indro vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyāga̭cchat | te pi॒taraḥ̭ pūrve॒dyu-rāga̭cchann | pi॒tṝn. ya॒jño̭-'gacchat | ta-nde॒vāḥ puna̭rayācanta | tame᳚bhyo॒ na puna̭radaduḥ | te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai | atha̭ vaḥ॒ puna̭rdāsyāmaḥ | a॒smabhya̭me॒va pū᳚rve॒dyuḥ kri̭yātā॒ iti̭ || 56 ||

tame᳚bhyaḥ॒ puna̭radaduḥ | tasmā᳚t-pi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ ka॒roti̭ | pi॒tṛbhya̭ e॒va ta-dya॒jña-nni॒ṣkrīya॒ yaja̭mānaḥ॒ prata̭nute || somā̭ya pi॒tṛpī̭tāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | pi॒ture॒vādhi̭ somapī॒thamava̭ rundhe | na hi pi॒tā pra॒mīya̭māṇa॒ āhai॒ṣa so̭mapī॒tha iti̭ | i॒ndri॒yaṃ-vai~ so̭mapī॒thaḥ | i॒ndri॒yame॒va so̭mapī॒thamava̭-rundhe | tena᳚ndri॒yeṇa̭ dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma॒bhya̭śñute || 57 ||

e॒ta-dvai brāhma̭ṇa-mpu॒rā vā̭jaśrava॒sā vi॒dāma̭krann | tasmā॒-tte dvedvḙ jā॒ye a॒bhyā᳚kṣata | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma̭śñute || a॒gnayḙ kavya॒vāha̭nāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | ta-mprī̭ṇāti || ti॒sra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti || tū॒ṣṇī-mmekṣa̭ṇa॒-māda̭dhāti | asti̭ vā॒ hi ṣa॒ṣṭha ṛ॒turna vā᳚ || de॒vān. vai pi॒tṝ-nprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate | ti॒sra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 59 ||

ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒taraḥ̭ | ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti | tānprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hi-rbha̭vati | sa॒kṛdi̭va॒ hi pi॒taraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti || parāṃ॒āva̭rtate || 60 ||

hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ || òṣmaṇo᳚ vyā॒vṛta॒ upā᳚ste | ū॒ṣmabhā̭gā॒ hi pi॒taraḥ̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprā᳚śñī॒yāt | janya॒manna̭madyāt | pra॒māyṷka-ssyāt | yanna prā᳚śñī॒yāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||

pi॒tṛbhya॒ āvṛ̭ścyeta | a॒va॒ghreya̭me॒va | tanneva॒ prāśi̭ta॒-nnevāprā̭śitam || vī॒raṃ-vā~॒ vai pi॒taraḥ̭ pra॒yanto॒ hara̭nti | vī॒raṃ-vā~̭ dadati | da॒śā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā॒ hi pi॒taraḥ̭ | pi॒tṝne॒va ni॒rava̭dayate || utta̭ra॒ āyṷṣi॒ loma̭ chindīta | pi॒tṛ॒ṇāg hyḙtarhi॒ nedī̭yaḥ || 62 ||

nama̭skaroti | na॒ma॒skā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām || namo̭ vaḥ pitaro॒ rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara॒-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jī॒vāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssva॒dhāyai᳚ | namo̭ vaḥ pitaro ma॒nyave᳚ | namo̭ vaḥ pitaro gho॒rāya̭ | pita̭ro॒ namo̭ vaḥ | ya e॒tasmi̭n ~lo॒ke stha || 63 ||

yu॒ṣmāgste-'nṷ | ye᳚-'smi~llo॒ke | mā-nte nṷ | ya e॒tasmi̭~llo॒ke stha | yū॒ya-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye᳚-'smi~llo॒ke | a॒ha-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭho bhūyāsa॒mityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-pi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ || e॒ṣa vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇāṃ-ya~॒jñaḥ || 64 ||

de॒vānāṃ॒-vā~ ita̭re ya॒jñāḥ | tena॒ vā e॒ta-tpi̭tṛlo॒ke ca̭rati || ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒raḥ pramḙtoḥ | prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñenai॒va sa॒ha puna॒raiti̭ | na pra॒māyṷko bhavati || pi॒tṛ॒lo॒ke vā e॒ta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒ra ārti॒mārtoḥ᳚ | pra॒jāpa̭ti॒-stvāvaina॒-ntata॒ unnḙtumarha॒tītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | pra॒jāpa̭tire॒vaina॒-ntata॒ unna̭yati | nārti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 65 ||

(itya̭ - śñute - padyante - padyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tavo̭ - varta॒te-' - ha̭vi-ssyā॒n - nedī̭yaḥ॒ - stha - ya॒jño - yaja̭mānaścarati॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti॒ pañca̭ ca) (a. 10)

(de॒vā॒su॒rā a॒gnīṣoma̭yo--r de॒vā vai yathā॒ darśaṃ̭ - de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚--r brahmavā॒dino॒ nāgni̭ṣṭo॒mo na - sā̭vi॒traṃ - de॒vasyā॒haṃ - tā॒rpyagṃ - sa॒ptānna̭ho॒mān - nṛ॒ṣadaṃ॒ - tvendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā daśa̭)

(de॒vā॒su॒rā - vā॒jyḙvainaṃ॒ - tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī - de॒vasyā॒haṃ - ~vāja॒syāva̭ruddhyā- indri॒yame॒vāsmi॒n॒. - hlīkā॒ hi pi॒taraḥ॒ pañca̭ṣaṣṭiḥ)

(de॒vā॒su॒rā - yaja̭mānaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - वाजपेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - पुनराधेयशेषः आज्यभागयोर्विशेषः

दे॒वा॒सु॒रा-स्सं-यँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नीषोम॑यो-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-स्स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तेना॒ग्नीषोमा॒-वपा᳚क्रामताम् । ते दे॒वा वि॒जित्य॑ । अ॒ग्नीषोमा॒-वन्वै᳚च्छन्न् । ते᳚-ऽग्नि-मन्व॑विन्द-न्नृ॒तुषू-थ्स॑न्नम् । तस्य॒ विभ॑क्तीभि-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-रवा॑रुन्धत ॥ 1 ॥

ते सोम॒-मन्व॑विन्दन्न् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॑ यथा-ऽभि॒ज्ञाय॑-न्त॒नू-र्व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । त-द्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ नाना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कुर्यात् । यदना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कु॒र्यात् । व्यृ॑द्धमे॒व तत् ॥ 2 ॥

अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते । य-थ्स॒मिध॒-स्तनू॒नपा॑तमि॒डो ब॒र्॒हि-र्य॑जति ॥ उ॒भावा᳚ग्ने॒या-वाज्य॑भागौ स्याताम् ॥ अना᳚ज्यभागौ-भवत॒ इत्या॑हुः । यदु॒भावा᳚ग्ने॒याव॒न्वञ्चा॒विति॑ । अ॒ग्नये॒ पव॑माना॒योत्त॑र-स्स्यात् । य-त्पव॑मानाय । तेनाज्य॑ भागः । तेन॑ सौ॒म्यः ॥ बुध॑न्वत्याग्ने॒य-स्याज्य॑-भागस्य पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति ॥ 3 ॥

यथा॑ सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒ग्निन्य॑क्ताः पत्नी संयाँ॒जाना॒मृचः॑ स्युः । तेना᳚ग्ने॒यग्ं सर्व॑-म्भवति ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒-मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । प्र॒जन॑नं॒-वाँ अ॒ग्निः । प्र॒जन॑न-मे॒वोपै॒तीति॑ ॥ कृ॒तय॑जु॒-स्सम्भृ॑त सम्भार॒ इत्या॑हुः ॥ 4 ॥

न स॒भृन्त्या᳚-स्सम्भा॒राः । न यजुः॑ का॒र्य॑मिति॑ ॥ अथो॒ खलु॑ । स॒भृन्त्या॑ ए॒व स॑भां॒राः । का॒र्यं॑-यँजुः॑ । पु॒न॒रा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै ॥ तेनो॑पा॒ग्ं॒शु प्रच॑रति । एष्य॑ इव॒ वा ए॒षः । य-त्पु॑न-रा॒धेयः॑ । यथो॑पा॒ग्ं॒शु न॒ष्टमि॒च्छति॑ ॥ 5 ॥

ता॒दृगे॒व तत् ॥ उ॒च्चै-स्स्वि॑ष्ट॒कृत॒मु-थ्सृ॑जति । यथा॑ न॒ष्टं-विँ॒त्वा प्राहा॒यमिति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ । तत्तथा॒ नोपै॑ति । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेष्वे॒व विभ॑क्तीः कुर्यात् । य॒था॒पू॒र्व-माज्य॑भागौ॒ स्याता᳚म् । ए॒व-म्प॑त्नी संयाँ॒जाः ॥ 6 ॥

त-द्वै᳚श्वान॒रव॑त्-प्र॒जन॑नवत्तर॒-मुपै॒तीति॑ ॥ तदा॑हुः । व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒तत् । अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यत॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । अ॒ग्नि-म्प्र॑थ॒मं-विँभ॑क्तीनां-यँजति । अ॒ग्निमु॑त्त॒म-म्प॑त्नी संयाँ॒जाना᳚म् । तेना᳚ग्ने॒यम् । तेन॒ समृ॑द्ध-ङ्क्रियत॒ इति॑ ॥ 7 ॥

(अ॒रु॒न्ध॒ - तै॒व त-द्- भ॑वति॒ - सम्भृ॑तसम्भार॒ इत्या॑हु - रि॒च्छति॑ - पत्नीसंयाँ॒जा - +नव॑ च) ( आ1)

अनुवाकं 2 - वाजपेयस्य विधिः

दे॒वा वै यथा॒दर्शं॑-यँ॒ज्ञानाह॑रन्त । यो᳚-ऽग्निष्टो॒मम् । य उ॒क्थ्य᳚म् । यो॑-ऽतिरा॒त्रम् । ते स॒हैव सर्वे॑ वाज॒पेय॑-मपश्यन्न् । ते । अ॒न्यो᳚न्यस्मै॒ नाति॑ष्ठन्त । अ॒हम॒नेन॑ यजा॒ इति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । आ॒जिम॒स्य धा॑वा॒मेति॑ ॥ 8 ॥

तस्मि॑-न्ना॒जिम॑धावन्न् । त-म्बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । तेना॑यजत । स स्वारा᳚ज्य-मगच्छत् । तमिन्द्रो᳚-ऽब्रवीत् । माम॒नेन॑ याज॒येति॑ । तेनेन्द्र॑-मयाजयत् । सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै᳚त् । अग॑च्छ॒-थ्स्वारा᳚ज्यम् । अति॑ष्ठन्तास्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ 9 ॥

य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यम् । अग्रग्ं॑ समा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ स वा ए॒ष ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ चै॒व रा॑ज॒न्य॑स्य च य॒ज्ञः ॥ तं-वाँ ए॒तं-वाँ॑ज॒पेय॒ इत्या॑हुः । वा॒जाप्यो॒ वा ए॒षः । वाज॒ग्ग्॒ ह्ये॑तेन॑ दे॒वा ऐफ्सन्न्॑ ॥ सोमो॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । यो वै सोमं॑-वाँज॒पेयं॒-वेँद॑ ॥ 10 ॥

वा॒ज्ये॑वैन॑-म्पी॒त्वा भ॑वति । आ-ऽस्य॑ वा॒जी जा॑यते ॥ अन्नं॒-वैँ वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्त्यन्न᳚म् । आ-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते ॥ ब्रह्म॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्ति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न᳚म् । आ-ऽस्य॑ ब्र॒ह्मा जा॑यते ॥ 11 ॥

वाग्वै वाज॑स्य प्रस॒वः । य ए॒वं-वेँद॑ । क॒रोति॑ वा॒चा वी॒र्य᳚म् । ऐनं॑-वाँ॒चा ग॑च्छति । अपि॑वतीं॒-वाँचं॑-वँदति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑शत् । स आ॒त्मन् वा॑ज॒पेय॑-मधत्त । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ए॒ष वाव य॒ज्ञः । य-द्वा॑ज॒पेयः॑ ॥ 12 ॥

अप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॑ । तेभ्य॑ ए॒ता उज्जि॑तीः॒ प्राय॑च्छत् ॥ ता वा ए॒ता उज्जि॑तयो॒ व्याख्या॑यन्ते । य॒ज्ञस्य॑ सर्व॒त्वाय॑ । दे॒वता॑ना॒-मनि॑र्भागाय ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑ण॒श्चान्न॑स्य च॒ शम॑ल॒मपा᳚घ्नन्न् । य-द्ब्रह्म॑ण॒-श्शम॑ल॒मासी᳚त् । सा गाथा॑ नाराश॒ग्ग्॒स्य॑ भवत् । यदन्न॑स्य । सा सुरा᳚ ॥ 13 ॥

तस्मा॒-द्गाय॑तश्च म॒त्तस्य॑ च॒ न प्र॑ति॒गृह्य᳚म् । य-त्प्र॑तिगृह्णी॒यात् । शम॑ल॒-म्प्रति॑गृह्णीयात् ॥ सर्वा॒ वा ए॒तस्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः । यो वा॑जपेयया॒जी । या पृ॑थि॒व्यां-याँ-ऽग्नौ या र॑थन्त॒रे । या-ऽन्तरि॑क्षे॒ या वा॒यौ या वा॑मदे॒व्ये । या दि॒वि या-ऽऽदि॒त्ये या बृ॑ह॒ति । या-ऽफ्सु यौष॑धीषु॒ या वन॒स्पति॑षु ॥ तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्यार्त्वि॑जीनः । सर्वा॒ ह्य॑स्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः ॥ 14 ॥

(धा॒वा॒मेति॒ - ज्यैष्ठ्या॑य॒ - वेद॑ - ब्र॒ह्मा जा॑यते-वाज॒पेयः॒-सुरा-ऽऽर्त्वि॑जीन॒ एकं॑ च ) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - तस्यग्रहविशेषाः

दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नावारु॑न्धत । तद॑तिग्रा॒ह्यै॑-रति॒गृह्या-वा॑रुन्धत । तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वम् ॥ यद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । यदे॒वान्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नाव॑रु॒न्धे । तदे॒व तैर॑ति॒गृह्या-व॑रुन्धे ॥ पञ्च॑ गृह्यन्ते । पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः । यावा॑ने॒व य॒ज्ञः । तमा॒प्त्वा ऽव॑रुन्धे ॥ 15 ॥

सर्व॑ ऐ॒न्द्रा भ॑वन्ति । ए॒क॒धैव यज॑मान इन्द्रि॒य-न्द॑धति ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या ग्रहा॑ गृह्यन्ते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ एक॑य॒र्चा गृ॑ह्णाति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । ए॒त-द्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । य-थ्सोमः॑ ॥ 16 ॥

ए॒त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । य-थ्सुरा᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒नाव॑र-म॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ॥ सो॒म॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-त्तेजः॑ । य-थ्सोमः॑ । ब्रह्म॑ण ए॒व तेज॑सा॒ तेजो॒ यज॑माने दधाति । सु॒रा॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ ॥ 17 ॥

अन्न॑स्यै॒व शम॑लेन॒ शम॑लं॒-यँज॑माना॒-दप॑हन्ति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । पुमा॒न्॒. वै सोमः॑ । स्त्री सुरा᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । आ॒त्मान॑मे॒व सो॑मग्र॒है-स्स्पृ॑णोति । जा॒याग्ं सु॑रा ग्र॒हैः । तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्य॑मुष्मि॑ँल्लो॒के स्त्रिय॒ग्ं॒ सम्भ॑वति । वा॒ज॒पेया॑-भिजित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य ॥ 18 ॥

पूर्वे॑ सोमग्र॒हा गृ॑ह्यन्ते । अप॑रे सुराग्र॒हाः । पु॒रो॒क्षग्ं सो॑मग्र॒हान्थ्- सा॑दयति । प॒श्चा॒द॒क्षग्ं सु॑राग्र॒हान् । पा॒प॒व॒स्य॒सस्य॒ विधृ॑त्यै ॥ ए॒ष वै यज॑मानः । य-थ्सोमः॑ । अन्न॒ग्ं॒ सुरा᳚ । सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॒ व्यति॑षजति । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैनं॒-व्यँति॑षजति ॥ 19 ॥

स॒पृञ्चः॑ स्थ॒ स-म्मा॑ भ॒द्रेण॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । अन्नं॒-वैँ भ॒द्रम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ । पा॒प्मॆव॒ खलु॒ वै शम॑लम् । पा॒प्मना॒ वा ए॑नमे॒तच्छम॑लेन॒ व्यति॑षजति । य-थ्सो॑मग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ व्यति॒षज॑ति ॥ वि॒पृचः॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । पा॒प्मनै॒वैन॒ग्ं॒ शम॑लेन॒ व्याव॑र्तयति ॥ 20 ॥

तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी पू॒तो मेद्ध्यो॑ दक्षि॒ण्यः॑ ॥ प्रांउ-द्द्र॑वति सोमग्र॒हैः । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति । प्र॒त्यङ्ख्सु॑रा ग्र॒हैः । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति ॥ प्रति॑ष्ठन्ति सोमग्र॒हैः । याव॑दे॒व स॒त्यम् । तेन॑ सूयते ॥ वा॒ज॒सृद्भ्यः॑ सुराग्र॒हान्. ह॑रन्ति । अनृ॑तेनै॒व विश॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ हि॒र॒ण्य॒पा॒त्र-म्मधोः᳚ पू॒र्ण-न्द॑दाति । म॒ध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑ हरति । ए॒क॒धैव यज॑मान॒ आयु॒स्तेजो॑ दधाति ॥ 21 ॥

(आ॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे॒ - सोमः॒ - शम॑लं॒-यँ-थ्सुरा॒ - ह्य॑-स्यैनं॒-व्यँति॑षजति॒ - व्याव॑र्तयति - सृजति च॒त्वारि॑ च ) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - पशव-स्सप्तदश

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । नाग्नि॑ष्टो॒मो नोक्थ्यः॑ । न षो॑ड॒शी नाति॑रा॒त्रः । अथ॒ कस्मा᳚-द्वाज॒पेये॒ सर्वे॑ यज्ञक्र॒तवो-ऽव॑रुद्ध्यन्त॒ इति॑ । प॒शुभि॒रिति॑ ब्रूयात् ॥ आ॒ग्ने॒य-म्प॒शुमाल॑भते । अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममे॒व तेनाव॑रुन्धे । ऐ॒न्द्रा॒ग्नेनो॒क्थ्य᳚म् । ऐ॒न्द्रेण॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रम् । सा॒र॒स्व॒त्या-ऽति॑रा॒त्रम् ॥ 22 ॥

मा॒रु॒त्या बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रम् । ए॒ताव॑न्तो॒ वै य॑ज्ञक्र॒तवः॑ । ता-न्प॒शुभि॑रे॒वा-व॑रुन्धे ॥ आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णो-त्यग्निष्टो॒मेन॑ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वु॒क्थ्ये॑न । वी॒र्यग्ं॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । वाच॑-मतिरा॒त्रेण॑ । प्र॒जा-म्बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यत्यग्निष्टो॒मेन॑ । अ॒न्तरि॑क्ष-मु॒क्थ्ये॑न ॥ 23 ॥

सु॒व॒र्गं-लोँ॒कग्ं षो॑ड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । दे॒व॒याना॑ने॒व प॒थ आरो॑ह-त्यतिरा॒त्रेण॑ । नाकग्ं॑ रोहति बृह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । तेज॑ ए॒वात्म-न्ध॑त्त आग्ने॒येन॑ प॒शुना᳚ । ओजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ । इ॒न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ । वाचग्ं॑ सारस्व॒त्या । उ॒भावे॒व दे॑वलो॒क-ञ्च॑ मनुष्यलो॒क-ञ्चा॒भिज॑यति मारु॒त्या व॒शया᳚ ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या-न्प॒शूनाल॑भते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः ॥ 24 ॥

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ श्या॒मा एक॑रूपा भवन्ति । ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै ॥ ता-न्पर्य॑ग्निकृता॒-नुथ्सृ॑जति ॥ म॒रुतो॑ य॒ज्ञम॑जिघाग्ंस-न्प्र॒जाप॑तेः । तेभ्य॑ ए॒ता-म्मा॑रु॒तीं-वँ॒शामाल॑भत । तयै॒वैना॑-नशमयत् ॥ मा॒रु॒त्या प्र॒चर्य॑ । ए॒तान्-थ्सञ्ज्ञ॑पयेत् । म॒रुत॑ ए॒व श॑मयि॒त्वा ॥ 25 ॥

ए॒तैः प्रच॑रति । य॒ज्ञस्याघा॑ताय ॥ ए॒क॒धा व॒पा जु॑होति । ए॒क॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒ते । अथो॑ एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ नै॒वा॒रेण॑ स॒प्तद॑शशरावे-णै॒तर्हि॒ प्रच॑रति । ए॒त-त्पु॑रोडाशा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ पशू॒नामे॒व छि॒द्रमपि॑दधाति ॥ सा॒र॒स्व॒त्योत्त॒मया॒ प्रच॑रति । वाग् वै सर॑स्वती । तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा । अथो᳚ प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति । प्र॒जाप॑ति॒र्॒ हि वाक् ॥ अप॑न्नदती भवति । तस्मा᳚-न्मनु॒ष्या᳚-स्सर्वां॒-वाँचं॑-वँदन्ति ॥ 26 ॥

(अ॒ति॒रा॒त्र - म॒न्तरि॑क्षमु॒क्थ्ये॑न - प्र॒जाप॑तिः - शमयि॒त्वोत् - त॒मया॒ प्रच॑रति॒ षट् च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - रथयाजनम्

सा॒वि॒त्र-ञ्जु॑होति॒ कर्म॑णः कर्मणः पु॒रस्ता᳚त् ॥ कस्त-द्वे॒देत्या॑हुः । य-द्वा॑ज॒पेय॑स्य॒ पूर्वं॒-यँदप॑र॒मिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व य॑थापू॒र्व-ङ्कर्मा॑णि करोति ॥ सव॑ने सवने जुहोति । आ॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ वा॒चस्पति॒-र्वाच॑म॒द्य स्व॑दाति न॒ इत्या॑ह । वाग्वै दे॒वाना᳚-म्पु॒रा-ऽन्न॑मासीत् । वाच॑मे॒वास्मा॒ अन्नग्ग्॑ स्वदयति ॥ 27 ॥

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑-ऽसि॒ वार्त्र॑घ्न॒ इति॒ रथ॑मु॒पाव॑हरति॒ विजि॑त्यै ॥ वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तर॑-म्म॒हीमित्या॑ह । यच्चै॒वेयम् । यच्चा॒स्यामधि॑ । तदे॒वा-व॑रुन्धे । अथो॒ तस्मि॑न्ने॒वोभये॒-ऽभिषि॑च्यते ॥ अ॒फ्स्व॑न्तर॒-मृत॑म॒फ्सु भे॑ष॒जमित्यश्वा᳚-न्पल्पूलयति । अ॒फ्सु वा अश्व॑स्य॒ तृती॑य॒-म्प्रवि॑ष्टम् । तद॑नु॒वेन॒न्वव॑प्लवते । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति ॥ 28 ॥

यदे॒वास्या॒फ्सु प्रवि॑ष्टम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ब॒हु वा अश्वो॑-ऽमे॒द्ध्य-मुप॑गच्छति । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति ॥ वा॒युर्वा᳚ त्वा॒ मनु॑र्वा॒ त्वेत्या॑ह । ए॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ अश्व॑मयुञ्जन्न् । ताभि॑रे॒वैनान्॑. युनक्ति । स॒वस्योज्जि॑त्यै ॥ यजु॑षा युनक्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 29 ॥

अपा᳚-न्न पादाशुहेम॒न्निति॒ सम्मा᳚र्ष्टि । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति । अथो॒ स्तौत्ये॒वैना॑ना॒जिग्ं स॑रिष्य॒तः ॥ वि॒ष्णु॒ क्र॒मान् क्र॑मते । विष्णु॑रे॒व भू॒त्वेमाँल्लो॒का-न॒भिज॑यति ॥ वै॒श्व॒दे॒वो वै रथः॑ । अ॒ङ्कौ न्य॒ङ्काव॒भितो॒ रथं॒-याँवित्या॑ह । या ए॒व दे॒वता॒ रथे॒ प्रवि॑ष्टाः । ताभ्य॑ ए॒व नम॑स्करोति । आ॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ अश॑मरथ-म्भावुको-ऽस्य॒ रथो॑ भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥

(स्व॒द॒य॒ति॒ - प॒ल्पू॒लय॑ति॒ - व्यावृ॑त्त्या॒ - अना᳚र्त्यै॒ द्वे च॑) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - रथधावनम्

दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वाज॑-ञ्जेष॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वाज॒मुज्ज॑यति ॥ दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रुहेय॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रोहति ॥ चात्वा॑ले रथच॒क्र-न्निमि॑तग्ं रोहति । अतो॒ वा अङ्गि॑रस उत्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ आवे᳚ष्टयति । वज्रो॒ वै रथः॑ । वज्रे॑णै॒व दिशो॒-ऽभिज॑यति ॥ 31 ॥

वा॒जिना॒ग्ं॒ साम॑ गायते । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒-वाव॑रुन्धे ॥ वा॒चो वर्ष्म॑ दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्रामत् । त-द्वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । सैषा वाग्-वन॒स्पति॑षु वदति । या दु॑न्दु॒भौ । तस्मा᳚-द्दुन्दु॒भि-स्सर्वा॒ वाचोति॑ वदति ॥ दु॒न्दु॒भीन्-थ्स॒माघ्न॑न्ति । प॒र॒मा वा ए॒षा वाक् ॥ 32 ॥

या दु॑न्दु॒भौ । प॒र॒मयै॒व वा॒चा-ऽव॑रां॒-वाँच॒म-व॑रुन्धे । अथो॑ वा॒च ए॒व वर्ष्म॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ इन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद॒तेन्द्रं॒-वाँज॑-ञ्जापय॒तेन्द्रो॒ वाज॑मजयि॒-दित्या॑ह । ए॒ष वा ए॒तर्हीन्द्रः॑ । यो यज॑ते । यज॑मान ए॒व वाज॒मुज्ज॑यति ॥ स॒प्तद॑श प्रव्या॒धाना॒जि-न्धा॑वन्ति । स॒प्त॒द॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति । स॒प्तद॑श सप्तदश दीयन्ते ॥ 33 ॥

स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ अर्वा॑-ऽसि॒ सप्ति॑रसि वा॒ज्य॑सीत्या॑ह । अ॒ग्निर्वा अर्वा᳚ । वा॒यु-स्सप्तिः॑ । आ॒दि॒त्यो वा॒जी । ए॒ताभि॑रे॒वास्मै॑ दे॒वता॑भि-र्देवर॒थं-युँ॑नक्ति ॥ प्र॒ष्टि॒वा॒हिनं॑-युँनक्ति । प्र॒ष्टि॒वा॒ही वै दे॑वर॒थः । दे॒व॒र॒थमे॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ 34 ॥

वाजि॑नो॒ वाज॑-न्धावत॒ काष्ठा᳚-ङ्गच्छ॒तेत्या॑ह । सु॒व॒र्गो वै लो॒कः काष्ठा᳚ । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कं-यँ॑न्ति ॥ सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ प्राञ्चो॑ धावन्ति । प्रांइ॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ॥ च॒त॒सृभि॒रनु॑ मन्त्रयते । च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि । छन्दो॑भिरे॒वैना᳚न्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 35 ॥

प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्माल्-लो॒काच्च्य॑वन्ते । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति । उद॑ञ्च॒ आव॑र्तन्ते । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नय॑न्ति ॥ र॒थ॒वि॒मो॒च॒नीय॑-ञ्जुहोति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ आ मा॒ वाज॑स्य प्रस॒वो ज॑गम्या॒दित्या॑ह । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ य॒था॒लो॒कं-वाँ ए॒त उज्ज॑यन्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ 36 ॥

कृ॒ष्णल॑-ङ्कृष्णलं-वाँज॒सृद्भ्यः॒ प्रय॑च्छति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । त-म्प॑रि॒क्रीया-व॑रुन्धे ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑हरति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । स नी॒वारा॒न्निर॑वृणीत । तन्नी॒वारा॑णा-न्नीवार॒त्वम् ॥ नै॒वा॒रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 37 ॥

ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । यन्नी॒वाराः᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒-नाव॑र-म॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥ स॒प्तद॑शशरावो भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ क्षी॒रे भ॑वति । रुच॑मे॒वास्मि॑न्-दधाति ॥ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ बा॒र्॒ह॒स्प॒त्यो वा ए॒ष दे॒वत॑या ॥ 38 ॥

यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य ए॒ष च॒रुः ॥ अश्वा᳚न्-थ्सरिष्य॒त-स्स॒स्रुष॒श्चाव॑-घ्रापयति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वाव॑रुन्धे ॥ अजी॑जिपत वनस्पतय॒ इन्द्रं॒-वाँजं॒-विँमु॑च्यद्ध्व॒मिति॑ दुन्दु॒भीन्. विमु॑ञ्चति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमि॑न्द्रि॒य-न्दु॑न्दु॒भय॑ उ॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ 39 ॥

(अ॒भिज॑यति॒ - वा ए॒षा वाग् - दी॑यन्ते - ऽस्मै युनक्ति - गमयति॒ - य आ॒जि-न्धाव॑न्ति - भवति - दे॒वत॑या॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - यूपारोहणम्

ता॒र्प्यं-यँज॑मान॒-म्परि॑धापयति । य॒ज्ञो वै ता॒र्प्यम् । य॒ज्ञेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । द॒र्भ॒मय॒-म्परि॑धापयति । प॒वित्रं॒-वैँ द॒र्भाः । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । वाजं॒-वाँ ए॒षो-ऽव॑रुरुथ्सते । यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । ओष॑धयः॒ खलु॒ वै वाजः॑ । य-द्द॑र्भ॒मय॑-म्परिधा॒पय॑ति ॥ 40 ॥

वाज॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ जाय॒ एहि॒ सुवो॒ रोहा॒वेत्या॑ह । पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्-वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्यै ॥ स॒प्तद॑शा-रत्नि॒र्यूपो॑ भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ तू॒प॒र-श्चतु॑रश्रि-र्भवति ॥ गौ॒धू॒म-ञ्च॒षाल᳚म् । न वा ए॒ते व्री॒हयो॒ न यवाः᳚ । य-द्गो॒धूमाः᳚ ॥ 41 ॥

ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै । अथो॑ अ॒मुमे॒वास्मै॑ लो॒कमन्न॑वन्त-ङ्करोति ॥ वासो॑भि-र्वेष्टयति । ए॒ष वै यज॑मानः । यद्यूपः॑ । स॒र्व॒दे॒व॒त्यं॑-वाँसः॑ । सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति । अथो॑ आ॒क्रम॑णमे॒व तथ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द्वाद॑श वाजप्रस॒वीया॑नि जुहोति ॥ 42 ॥

द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । अथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द॒शभिः॒ कल्पै॑ रोहति । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒न-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् ॥ 43 ॥

याव॑त्-प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ सुव॑र्दे॒वाग्ं अ॑ग॒न्मेत्या॑ह । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति । अ॒मृता॑ अभू॒मेत्या॑ह । अ॒मृत॑मिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भू॒मेत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नैति॑ ॥ 44 ॥

सम॒ह-म्प्र॒जया॒ स-म्मया᳚ प्र॒जेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ आ॒स॒पु॒टै-र्घ्न॑न्ति । अन्नं॒-वाँ इ॒यम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयन्ति । ऊषै᳚-र्घ्नन्ति । ए॒ते हि सा॒क्षादन्न᳚म् । यदूषाः᳚ । सा॒क्षादे॒वैन॑-म॒न्नाद्ये॑न॒ सम॑र्धयन्ति ॥ पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च᳚-ङ्घ्नन्ति ॥ 45 ॥

पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ शी॒र्॒ष॒तो घ्न॑न्ति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ दि॒ग्भ्यो घ्न॑न्ति । दि॒ग्भ्य ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धते ॥ ई॒श्व॒रो वा ए॒ष परां᳚-प्र॒दघः॑ । यो यूप॒ग्ं॒ रोह॑ति ॥ हिर॑ण्यम॒द्ध्य-व॑रोहति । अ॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम् । अ॒मृतग्ं॑ सुव॒र्गो लो॒कः ॥ 46 ॥

अ॒मृत॑ ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ श॒तमा॑न-म्भवति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ पुष्ट्यै॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यद॒जा । त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्या॒न्यान्-प॒शू-न्परि॒ प्रजा॑यते ॥ ब॒स्ता॒जि॒न-म॒द्ध्यव॑ रोहति । पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 47 ॥

(प॒रि॒धा॒पय॑ति - गो॒धूमा॑ - जुहोति॒ - स्वं - नैति॑ - प्र॒त्यञ्ज॑-ङ्घ्नन्ति - लो॒को - +नव॑ च (अ. 7)

अनुवाकं 8 - अन्नहोमाः, अभिषेकश्च

स॒प्तान्न॑-हो॒माञ्जु॑होति । स॒प्त वा अन्ना॑नि । याव॑न्त्ये॒वान्ना॑नि । तान्ये॒वाव॑रुन्धे । स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धयः । स॒प्तार॒ण्याः । उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्यै ॥ अन्न॑स्या-न्नस्य जुहोति । अन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ य-द्वा॑जपेयया॒ज्य-न॑वरुद्धस्याश्ञी॒यात् ॥ 48 ॥

अव॑रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत । सर्व॑स्य समव॒दाय॑ जुहोति । अन॑वरुद्ध॒-स्याव॑रुद्ध्यै ॥ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहोति । ऊर्ग्वा अन्न॑-मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह । स॒वि॒तृ प्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि-र॒भिषि॑ञ्चति ॥ अन्न॑स्यान्नस्या॒भिषि॑ञ्चति । अन्न॑स्यान्न॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ 49 ॥

पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च॑-म॒भिषि॑ञ्चति । पु॒रस्ता॒द्धि-प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ । शी॒र्॒ष॒तो॑-ऽभिषि॑ञ्चति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ आमुखा॑द॒न्वव॑ स्रावयति । मु॒ख॒त ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधाति ॥ अ॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह । ए॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वः । तेनै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति । इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह ॥ 50 ॥

इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑-न्ने॒तेन॑ दधाति । बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒-मीत्या॑ह । ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्चा॑-वदानी॒यानि॑ च॒र्त्विग्भ्य॒ उप॑ हरन्ति । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । सु॒रा॒ग्र॒हाग्श्चा॑-नवदानी॒यानि॑ च वाज॒सृद्भ्यः॑ । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । अथो॑ उ॒भयी᳚ष्वे॒वाभिषि॑च्यते ॥ वि॒मा॒थ-ङ्कु॑र्वते वाज॒सृतः॑ ॥ 51 ॥

इ॒न्द्रि॒यस्याव॑रुद्ध्यै ॥ अनि॑रुक्ताभिः प्रातस्सव॒ने स्तु॑वते । अनि॑रुक्तः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । वाज॑वतीभि॒-र्माद्ध्य॑न्दिने । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वा-व॑रुन्धे । शि॒पि॒वि॒ष्टव॑तीभि-स्तृतीयसव॒ने । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । प॒शव॒-श्शिपिः॑ । य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठति ॥ बृ॒हदन्त्य॑-म्भवति । अन्त॑मे॒वैनग्ग्॑ श्रि॒यै ग॑मयति ॥ 52 ॥

(अ॒श्ञी॒या - दन्न॑स्यान्न॒स्या व॑रुद्ध्या॒ - इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒ मीत्या॑ह-वाज॒सृतः॒ - शिपि॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - अतिग्राह्याः, पञ्चैन्द्राः

नृ॒षद॒-न्त्वेत्या॑ह । प्र॒जा वै नॄन् । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । द्रु॒षद॒मित्या॑ह । वन॒स्पत॑यो॒ वै द्रु । वन॒स्पती॑नामे॒वै तेन॑ सूयते । भु॒व॒न॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । भुव॑नमग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । भुव॑नमे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ 53 ॥

अ॒फ्सु॒षद॑-न्त्वा घृत॒सद॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॑ घृ॒तस्य॑ सूयते । व्यो॒म॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । व्यो॑माग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । व्यो॑मै॒वैतेन॑ गच्छति ॥ पृ॒थि॒वि॒षद॑-न्त्वा-ऽन्तरिक्ष॒सद॒-मित्या॑ह । ए॒षामे॒वैतेन॑ लो॒कानाग्ं॑ सूयते । तस्मा᳚-द्वाजपे-यया॒जी न क-ञ्च॒न प्र॒त्यव॑रोहति । अपी॑व॒ हि दे॒वता॑नाग्ं सू॒यते᳚ ॥ 54 ॥

ना॒क॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दावै वसी॑या॒-न्भव॑ति । नाक॑मग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । नाक॑मे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ ये ग्रहाः᳚ पञ्चज॒नीना॒ इत्या॑ह । प॒ञ्च॒ज॒नाना॑-मे॒वैतेन॑ सूयते ॥ अ॒पाग्ं रस॒मुद्व॑यस॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॒ रस॑स्य सूयते । सूर्य॑रश्मिग्ं स॒माभृ॑त॒-मित्या॑ह सशुक्र॒त्वाय॑ ॥ 55 ॥

(ग॒च्छ॒ति॒ - सू॒यते॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पिण्डपितृयज्ञः दर्शपूर्णमासब्राह्मणशेषः

इन्द्रो वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्याग॑च्छत् । ते पि॒तरः॑ पूर्वे॒द्यु-राग॑च्छन्न् । पि॒तॄन्. य॒ज्ञो॑-ऽगच्छत् । त-न्दे॒वाः पुन॑रयाचन्त । तमे᳚भ्यो॒ न पुन॑रददुः । ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै । अथ॑ वः॒ पुन॑र्दास्यामः । अ॒स्मभ्य॑मे॒व पू᳚र्वे॒द्युः क्रि॑याता॒ इति॑ ॥ 56 ॥

तमे᳚भ्यः॒ पुन॑रददुः । तस्मा᳚त्-पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते । य-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क॒रोति॑ । पि॒तृभ्य॑ ए॒व त-द्य॒ज्ञ-न्नि॒ष्क्रीय॒ यज॑मानः॒ प्रत॑नुते ॥ सोमा॑य पि॒तृपी॑ताय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । पि॒तुरे॒वाधि॑ सोमपी॒थमव॑ रुन्धे । न हि पि॒ता प्र॒मीय॑माण॒ आहै॒ष सो॑मपी॒थ इति॑ । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ सो॑मपी॒थः । इ॒न्द्रि॒यमे॒व सो॑मपी॒थमव॑-रुन्धे । तेन᳚न्द्रि॒येण॑ द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॒भ्य॑श्ञुते ॥ 57 ॥

ए॒त-द्वै ब्राह्म॑ण-म्पु॒रा वा॑जश्रव॒सा वि॒दाम॑क्रन्न् । तस्मा॒-त्ते द्वेद्वे॑ जा॒ये अ॒भ्या᳚क्षत । य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॑श्ञुते ॥ अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । त-म्प्री॑णाति ॥ ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति ॥ त्रिर्निद॑धाति ॥ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति ॥ तू॒ष्णी-म्मेक्ष॑ण॒-माद॑धाति । अस्ति॑ वा॒ हि ष॒ष्ठ ऋ॒तुर्न वा᳚ ॥ दे॒वान्. वै पि॒तॄ-न्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते । ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति । त्रिर्निद॑धाति । षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 59 ॥

ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तरः॑ । ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति । तान्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । स॒कृदि॑व॒ हि पि॒तरः॑ ॥ त्रिर्निद॑धाति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति ॥ परां॒आव॑र्तते ॥ 60 ॥

ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ऒष्मणो᳚ व्या॒वृत॒ उपा᳚स्ते । ऊ॒ष्मभा॑गा॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । प्राश्यां(3)न प्राश्या(3)मिति॑ । य-त्प्रा᳚श्ञी॒यात् । जन्य॒मन्न॑मद्यात् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । यन्न प्रा᳚श्ञी॒यात् । अह॑वि-स्स्यात् ॥ 61 ॥

पि॒तृभ्य॒ आवृ॑श्च्येत । अ॒व॒घ्रेय॑मे॒व । तन्नेव॒ प्राशि॑त॒-न्नेवाप्रा॑शितम् ॥ वी॒रं-वाँ॒ वै पि॒तरः॑ प्र॒यन्तो॒ हर॑न्ति । वी॒रं-वाँ॑ ददति । द॒शा-ञ्छि॑नत्ति । हर॑णभागा॒ हि पि॒तरः॑ । पि॒तॄने॒व नि॒रव॑दयते ॥ उत्त॑र॒ आयु॑षि॒ लोम॑ छिन्दीत । पि॒तृ॒णाग् ह्ये॑तर्हि॒ नेदी॑यः ॥ 62 ॥

नम॑स्करोति । न॒म॒स्का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् ॥ नमो॑ वः पितरो॒ रसा॑य । नमो॑ वः पितर॒-श्शुष्मा॑य । नमो॑ वः पितरो जी॒वाय॑ । नमो॑ वः पितर-स्स्व॒धायै᳚ । नमो॑ वः पितरो म॒न्यवे᳚ । नमो॑ वः पितरो घो॒राय॑ । पित॑रो॒ नमो॑ वः । य ए॒तस्मि॑न् ँलो॒के स्थ ॥ 63 ॥

यु॒ष्माग्स्ते-ऽनु॑ । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । मा-न्ते नु॑ । य ए॒तस्मि॑ँल्लो॒के स्थ । यू॒य-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठा भूयास्त । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । अ॒ह-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठो भूयास॒मित्या॑ह । वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ ॥ ए॒ष वै म॑नु॒ष्या॑णां-यँ॒ज्ञः ॥ 64 ॥

दे॒वानां॒-वाँ इत॑रे य॒ज्ञाः । तेन॒ वा ए॒त-त्पि॑तृलो॒के च॑रति ॥ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒रः प्रमे॑तोः । प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञेनै॒व स॒ह पुन॒रैति॑ । न प्र॒मायु॑को भवति ॥ पि॒तृ॒लो॒के वा ए॒त-द्यज॑मानश्चरति । य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒र आर्ति॒मार्तोः᳚ । प्र॒जाप॑ति॒-स्त्वावैन॒-न्तत॒ उन्ने॑तुमर्ह॒तीत्या॑हुः । य-त्प्रा॑जाप॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒वैन॒-न्तत॒ उन्न॑यति । नार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः ॥ 65 ॥

(इत्य॑ - श्ञुते - पद्यन्ते - पद्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तवो॑ - वर्त॒ते-ऽ - ह॑वि-स्स्या॒न् - नेदी॑यः॒ - स्थ - य॒ज्ञो - यज॑मानश्चरति॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॒ पञ्च॑ च) (अ. 10)

(दे॒वा॒सु॒रा अ॒ग्नीषोम॑यो--र् दे॒वा वै यथा॒ दर्शं॑ - दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚--र् ब्रह्मवा॒दिनो॒ नाग्नि॑ष्टो॒मो न - सा॑वि॒त्रं - दे॒वस्या॒हं - ता॒र्प्यग्ं - स॒प्तान्न॑हो॒मान् - नृ॒षदं॒ - त्वेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दश॑)

(दे॒वा॒सु॒रा - वा॒ज्ये॑वैनं॒ - तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी - दे॒वस्या॒हं - ँवाज॒स्याव॑रुद्ध्या- इन्द्रि॒यमे॒वास्मि॒न्॒. - ह्लीका॒ हि पि॒तरः॒ पञ्च॑षष्टिः)

(दे॒वा॒सु॒रा - यज॑मानः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥