க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ - சிதீநா-ந்நிரூபணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
உ॒த்ஸ॒ந்ந॒ ய॒ஜ்ஞோ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிஃ கிம்-வாँ-ऽஹை॒தஸ்ய॑ க்ரி॒யதே॒ கிம்-வாँ॒ ந யத்வை ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ க்ரி॒யமா॑ணஸ்யா-ந்த॒ர்யந்தி॒ பூய॑தி॒ வா அ॑ஸ்ய॒ ததா᳚ஶ்வி॒நீருப॑ ததாத்ய॒ஶ்விநௌ॒ வை தே॒வாநா᳚-ம்பி॒ஷஜௌ॒ தாப்யா॑மே॒வாஸ்மை॑ பேஷ॒ஜ-ங்க॑ரோதி॒ பஞ்சோப॑ ததாதி॒ பாங்க்தோ॑ ய॒ஜ்ஞோ யாவா॑நே॒வ ய॒ஜ்ஞஸ்தஸ்மை॑ பேஷ॒ஜ-ங்க॑ரோத்ய்ரு'த॒வ்யா॑ உப॑ ததாத்ய்ரு'தூ॒நா-ங்க்லு'ப்த்யை॒ [க்லு'ப்த்யை᳚, பஞ்சோப॑] 1
பஞ்சோப॑ ததாதி॒ பஞ்ச॒ வா ரு'॒தவோ॒ யாவ॑ந்த ஏ॒வர்தவ॒ஸ்தாந் க॑ல்பயதி ஸமா॒நப்ர॑ப்ரு'தயோ பவந்தி ஸமா॒நோத॑ர்கா॒ஸ்தஸ்மா᳚-த்ஸமா॒நா ரு'॒தவ॒ ஏகே॑ந ப॒தேந॒ வ்யாவ॑ர்தந்தே॒ தஸ்மா॑த்-ரு'॒தவோ॒ வ்யாவ॑ர்தந்தே ப்ராண॒ப்ரு'த॒ உப॑ ததாத்ய்ரு'॒துஷ்வே॒வ ப்ரா॒ணா-ந்த॑தாதி॒ தஸ்மா᳚-த்ஸமா॒நா-ஸ்ஸந்த॑ ரு'॒தவோ॒ ந ஜீ᳚ர்ய॒ந்த்யதோ॒ ப்ரஜ॑நயத்யே॒வைநா॑நே॒ஷ வை வா॒யுர்ய-த்ப்ரா॒ணோ யத்-ரு'॑த॒வ்யா॑ உப॒தாய॑ ப்ராண॒ப்ரு'த॑ [ப்ராண॒ப்ரு'தஃ॑, உ॒ப॒ததா॑தி॒] 2
உப॒ததா॑தி॒ தஸ்மா॒-த்ஸர்வா॑ந்ரு'॒தூநநு॑ வா॒யுரா வ॑ரீவர்தி வ்ரு'ஷ்டி॒ஸநீ॒ருப॑ ததாதி॒ வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வாவ॑ ருந்தே॒ யதே॑க॒தோப॑த॒த்த்யா-தேக॑ம்ரு'॒தும்-வँ॑ர்ஷேதநுபரி॒ஹாரக்ம்॑ ஸாதயதி॒ தஸ்மா॒-த்ஸர்வா॑ந்ரு'॒தூந். வ॑ர்ஷதி॒ ய-த்ப்ரா॑ண॒ப்ரு'த॑ உப॒தாய॑ வ்ரு'ஷ்டி॒ஸநீ॑ருப॒ததா॑தி॒ தஸ்மா᳚-த்வா॒யுப்ர॑ச்யுதா தி॒வோ வ்ரு'ஷ்டி॑ரீர்தே ப॒ஶவோ॒ வை வ॑ய॒ஸ்யா॑ நாநா॑மநஸஃ॒ கலு॒ வை ப॒ஶவோ॒ நாநா᳚வ்ரதா॒ஸ்தே॑-ऽப ஏ॒வாபி ஸம॑நஸோ॒ [ஸம॑நஸஃ, ய-ங்கா॒மயே॑தா-] 3
ய-ங்கா॒மயே॑தா-ऽப॒ஶு-ஸ்ஸ்யா॒திதி॑ வய॒ஸ்யா᳚ஸ்தஸ்யோ॑-ப॒தாயா॑ப॒ஸ்யா॑ உப॑ தத்த்யா॒-தஸம்᳚(2)ஜ்ஞாந-மே॒வாஸ்மை॑ ப॒ஶுபிஃ॑ கரோத்யப॒ஶுரே॒வ ப॑வதி॒ ய-ங்கா॒மயே॑த பஶு॒மாந்-த்ஸ்யா॒தித்ய॑-ப॒ஸ்யா᳚ஸ்தஸ்யோ॑ப॒தாய॑ வய॒ஸ்யா॑ உப॑ தத்த்யா-த்ஸம்॒(2)ஜ்ஞாந॑மே॒வாஸ்மை॑ ப॒ஶுபிஃ॑ கரோதி பஶு॒மாநே॒வ ப॑வதி॒ சத॑ஸ்ரஃ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚ச்ச॒த்வாரி॒ சக்ஷு॑ஷோ ரூ॒பாணி॒ த்வே ஶு॒க்லே த்வே க்ரு'॒ஷ்ணே [க்ரு'॒ஷ்ணே, மூ᳚ர்த॒ந்வதீ᳚-] 4
மூ᳚ர்த॒ந்வதீ᳚-ர்பவந்தி॒ தஸ்மா᳚-த்பு॒ரஸ்தா᳚ந்மூ॒ர்தா பஞ்ச॒ தக்ஷி॑ணாயா॒க்॒ ஶ்ரோண்யா॒முப॑ ததாதி॒ பஞ்சோத்த॑ரஸ்யா॒-ந்தஸ்மா᳚-த்ப॒ஶ்சா-த்வர்ஷீ॑யா-ந்பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ரவணஃ ப॒ஶுர்ப॒ஸ்தோ வய॒ இதி॒ தக்ஷி॒ணே-ऽக்ம்ஸ॒ உப॑ ததாதி வ்ரு'॒ஷ்ணிர்வய॒ இத்யுத்த॒ரே ऽக்ம்ஸா॑வே॒வ ப்ரதி॑ ததாதி வ்யா॒க்ரோ வய॒ இதி॒ தக்ஷி॑ணே ப॒க்ஷ உப॑ ததாதி ஸி॒க்ம்॒ஹோ வய॒ இத்யுத்த॑ரே ப॒க்ஷயோ॑ரே॒வ வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி॒ புரு॑ஷோ॒ வய॒ இதி॒ மத்த்யே॒ தஸ்மா॒-த்புரு॑ஷஃ பஶூ॒நாமதி॑பதிஃ ॥ 5 ॥
(க்லு'ப்த்யா॑ - உப॒தாய॑ ப்ராண॒ப்ரு'தஃ॒-ஸம॑நஸஃ-க்ரு'॒ஷ்ணே-புரு॑ஷோ॒ வய॒ இதி॒ - பஞ்ச॑ ச) (அ. 1)
இந்த்ரா᳚க்நீ॒ அவ்ய॑தமாநா॒மிதி॑ ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணாமுப॑ ததாதீந்த்ரா॒க்நிப்யாம்॒-வாँ இ॒மௌ லோ॒கௌ வித்ரு'॑தாவ॒நயோ᳚-ர்லோ॒கயோ॒-ர்வித்ரு'॑த்யா॒ அத்ரு'॑தேவ॒ வா ஏ॒ஷா யந்ம॑த்த்ய॒மா சிதி॑ர॒ந்தரி॑க்ஷமிவ॒ வா ஏ॒ஷேந்த்ரா᳚க்நீ॒ இத்யா॑ஹேந்த்ரா॒க்நீ வை தே॒வாநா॑மோஜோ॒ ப்ரு'தா॒வோஜ॑ஸை॒வைநா॑-ம॒ந்தரி॑க்ஷே சிநுதே॒ த்ரு'த்யை᳚ ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணாமுப॑ ததாத்ய॒ந்தரி॑க்ஷம்॒-வைँ ஸ்வ॑யமாத்ரு'॒ண்ணா ऽந்தரி॑க்ஷமே॒வோப॑ த॒த்தே ऽஶ்வ॒முப॑ [த॒த்தே ऽஶ்வ॒முப॑, க்ரா॒ப॒ய॒தி॒ ப்ரா॒ணமே॒வா-] 6
க்ராபயதி ப்ரா॒ணமே॒வா-ऽஸ்யா᳚-ந்ததா॒த்யதோ᳚ ப்ராஜாப॒த்யோ வா அஶ்வஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑திநை॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுதே ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணா ப॑வதி ப்ரா॒ணாநா॒முத்ஸ்ரு'॑ஷ்ட்யா॒ அதோ॑ ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாநு॑க்யாத்யை தே॒வாநாம்॒-வைँ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கம்-யँ॒தா-ந்திஶ॒-ஸ்ஸம॑வ்லீயந்த॒ த ஏ॒தா திஶ்யா॑ அபஶ்ய॒-ந்தா உபா॑ததத॒ தாபி॒ர்வை தே திஶோ॑-ऽத்ரு'க்ம்ஹ॒ந்॒ யத்திஶ்யா॑ உப॒ததா॑தி தி॒ஶாம்-விँத்ரு'॑த்யை॒ தஶ॑ ப்ராண॒ப்ரு'தஃ॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ [பு॒ரஸ்தா॒துப॑, த॒தா॒தி॒ நவ॒ வை புரு॑ஷே] 7
ததாதி॒ நவ॒ வை புரு॑ஷே ப்ரா॒ணா நாபி॑ர்தஶ॒மீ ப்ரா॒ணாநே॒வ பு॒ரஸ்தா᳚த்தத்தே॒ தஸ்மா᳚-த்பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ரா॒ணா ஜ்யோதி॑ஷ்மதீ-முத்த॒மாமுப॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒ணாநாம்॒-வாँக்ஜ்யோதி॑ருத்த॒மா தஶோப॑ ததாதி॒ தஶா᳚க்ஷரா வி॒ரா-ட்வி॒ராட் சந்த॑ஸா॒-ஞ்ஜ்யோதி॒ர்ஜ்யோதி॑ரே॒வ பு॒ரஸ்தா᳚த்தத்தே॒ தஸ்மா᳚-த்பு॒ரஸ்தா॒ஜ்ஜ்யோதி॒ருபா᳚ ऽऽஸ்மஹே॒ சந்தாக்ம்॑ஸி ப॒ஶுஷ்வா॒ஜிம॑யு॒ஸ்தா-ந்ப்ரு'॑ஹ॒த்யுத॑ஜய॒-த்தஸ்மா॒-த்பார்ஹ॑தாஃ [தஸ்மா॒-த்பார்ஹ॑தாஃ, ப॒ஶவ॑ உச்யந்தே॒ மா] 8
ப॒ஶவ॑ உச்யந்தே॒ மா சந்த॒ இதி॑ தக்ஷிண॒த உப॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்தக்ஷி॒ணா வ்ரு'॑தோ॒ மாஸாஃ᳚ ப்ரு'தி॒வீ சந்த॒ இதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரதி॑ஷ்டித்யா அ॒க்நிர்தே॒வதேத்யு॑த்தர॒த ஓஜோ॒ வா அ॒க்நிரோஜ॑ ஏ॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॑துத்தரதோ ऽபிப்ரயா॒யீ ஜ॑யதி॒ ஷட்த்ரிக்ம்॑ஶ॒-த்ஸம்ப॑த்யந்தே॒ ஷட்த்ரிக்ம்॑ஶதக்ஷரா ப்ரு'ஹ॒தீ பார்ஹ॑தாஃ ப॒ஶவோ॑ ப்ரு'ஹ॒த்யைவாஸ்மை॑ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே ப்ரு'ஹ॒தீ சந்த॑ஸா॒க்॒ ஸ்வாரா᳚ஜ்ய॒-ம்பரீ॑யாய॒ யஸ்யை॒தா [யஸ்யை॒தாஃ, உ॑பதீ॒யந்தே॒ கச்ச॑தி॒] 9
உ॑பதீ॒யந்தே॒ கச்ச॑தி॒ ஸ்வாரா᳚ஜ்யக்ம் ஸ॒ப்த வால॑கில்யாஃ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி ஸ॒ப்த ப॒ஶ்சா-த்ஸ॒ப்த வை ஶீ॑ர்ஷ॒ண்யாஃ᳚ ப்ரா॒ணா த்வாவவா᳚ஞ்சௌ ப்ரா॒ணாநாக்ம்॑ ஸவீர்ய॒த்வாய॑ மூ॒ர்தா-ऽஸி॒ ராடிதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி॒ யந்த்ரீ॒ ராடிதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்மை॑ ஸ॒மீசோ॑ ததாதி ॥ 10 ॥
(அஶ்வ॒முப॑-பு॒ரஸ்தா॒துப॒-பார்ஹ॑தா-ஏ॒தா-ஶ்சது॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 2)
தே॒வா வை ய-த்ய॒ஜ்ஞே ऽகு॑ர்வத॒ ததஸு॑ரா அகுர்வத॒ தே தே॒வா ஏ॒தா அ॑க்ஷ்ணயாஸ்தோ॒மீயா॑ அபஶ்ய॒-ந்தா அ॒ந்யதா॒ ऽநூச்யா॒-ந்யதோபா॑ததத॒ ததஸு॑ரா॒ நாந்வவா॑ய॒-ந்ததோ॑ தே॒வா அப॑வ॒-ந்பரா-ऽஸு॑ரா॒ யத॑க்ஷ்ணயாஸ்தோ॒மீயா॑ அ॒ந்யதா॒ ऽநூச்யா॒ந்யதோ॑ப॒ ததா॑தி॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாபிபூத்யை॒ பவ॑த்யா॒த்மநா॒ பரா᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ பவத்யா॒-ஶுஸ்த்ரி॒வ்ரு'திதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி யஜ்ஞமு॒கம்-வைँ த்ரி॒வ்ரு'- [த்ரி॒வ்ரு'த், ய॒ஜ்ஞ॒மு॒கமே॒வ] 11
-த்ய॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒த்வி யா॑தயதி॒ வ்யோ॑ம ஸப்தத॒ஶ இதி॑ தக்ஷிண॒தோ ऽந்நம்॒-வைँ வ்யோ॑மா-ऽந்நக்ம்॑ ஸப்தத॒ஶோ-ऽந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நாந்ந॑மத்யதே த॒ருண॑ ஏகவி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ர॑தி॒ஷ்டா வா ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை பா॒ந்தஃ ப॑ஞ்சத॒ஶ இத்யு॑த்தர॒த ஓஜோ॒ வை பா॒ந்த ஓஜஃ॑ பஞ்சத॒ஶ ஓஜ॑ ஏ॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॑துத்தரதோ ऽபிப்ரயா॒யீ ஜ॑யதி॒ ப்ரதூ᳚ர்திரஷ்டாத॒ஶ இதி॑ பு॒ரஸ்தா॒- [இதி॑ பு॒ரஸ்தா᳚த், உப॑ ததாதி॒ த்வௌ] 12
-துப॑ ததாதி॒ த்வௌ த்ரி॒வ்ரு'தா॑வபிபூ॒ர்வம்-யँ॑ஜ்ஞமு॒கே வி யா॑தயத்யபிவ॒ர்த-ஸ்ஸ॑வி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ தக்ஷிண॒தோ-ऽந்நம்॒-வாँ அ॑பிவ॒ர்தோ-ऽந்நக்ம்॑ ஸவி॒க்ம்॒ஶோ-ऽந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நாந்ந॑மத்யதே॒ வர்சோ᳚ த்வாவி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ய-த்விக்ம்॑ஶ॒திர்த்வே தேந॑ வி॒ராஜௌ॒ ய-த்த்வே ப்ர॑தி॒ஷ்டா தேந॑ வி॒ராஜோ॑ரே॒வா-பி॑பூ॒ர்வம॒ந்நாத்யே॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி॒ தபோ॑ நவத॒ஶ இத்யு॑த்தர॒த ஸ்தஸ்மா᳚-த்ஸ॒வ்யோ [இத்யு॑த்தர॒த ஸ்தஸ்மா᳚-த்ஸ॒வ்யஃ, ஹஸ்த॑யோ-] 13
ஹஸ்த॑யோ-ஸ்தப॒ஸ்வித॑ரோ॒ யோநி॑ஶ்சதுர்வி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி॒ சது॑ர்விக்ம்ஶத்யக்ஷரா காய॒த்ரீ கா॑ய॒த்ரீ ய॑ஜ்ஞமு॒கம்-யँ॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒-த்வியா॑தயதி॒ கர்பாஃ᳚ பஞ்சவி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ தக்ஷிண॒தோ-ऽந்நம்॒-வைँ கர்பா॒ அந்ந॑-ம்பஞ்சவி॒க்ம்॒ஶோந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நாந்ந॑மத்யத॒ ஓஜ॑ஸ்த்ரிண॒வ இதி॑ ப॒ஶ்சாதி॒மே வை லோ॒காஸ்த்ரி॑ண॒வ ஏ॒ஷ்வே॑வ லோ॒கேஷு॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி ஸ॒பம்ர॑ணஸ்த்ரயோவி॒க்ம்॒ஶ இ- [ஸ॒பம்ர॑ணஸ்த்ரயோவி॒க்ம்॒ஶ இதி॑, உ॒த்த॒ர॒த-] 14
-த்யு॑த்தர॒த-ஸ்தஸ்மா᳚-த்ஸ॒வ்யோ ஹஸ்த॑யோ-ஸ்ஸம்பா॒ர்ய॑தரஃ॒ க்ரது॑ரேகத்ரி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி॒ வாக்வை க்ரது॑ர்யஜ்ஞமு॒கம்-வாँக்ய॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒த்வி யா॑தயதி ப்ர॒த்த்நஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப॑-ஞ்சதுஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ தக்ஷிண॒தோ॑-ऽஸௌ வா ஆ॑தி॒த்யோ ப்ர॒த்த்நஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப॑-ம்ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸமே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॒ணோ-ऽர்தோ᳚ ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸித॑ரஃ ப்ரதி॒ஷ்டா த்ர॑யஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ நாகஃ॑ ஷட்த்ரி॒க்ம்॒ஶ இத்யு॑த்தர॒த-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கோ வை லோ॒கோ நாகஃ॑ ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ 15 ॥
(வை த்ரி॒வ்ரு' - திதி॑ பு॒ரஸ்தா᳚த் - ஸ॒வ்ய - ஸ்த்ர॑யோவி॒க்ம்॒ஶ இதி॑ - ஸுவ॒ர்கோ வை - பஞ்ச॑ ச) (அ. 3)
(ஆ॒ஶு - ர்வ்யோ॑ம - த॒ருணோ॑ - பா॒ந்தஃ - ப்ரதூ᳚ர்திர -பிவ॒ர்தோ - வர்ச॒ - ஸ்தபோ॒ - யோநி॒ - ர்கர்பா॒ - ஓஜஃ॑ - ஸ॒பம்ர॑ணஃ॒ - க்ரது॑ - ர்ப்ர॒த்த்ரஸ்ய॑ - ப்ரதி॒ஷ்டா - நாகஃ॒ - ஷோட॑ஶ)
அ॒க்நேர்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி யஜ்ஞமு॒கம்-வாँ அ॒க்நிர்ய॑ஜ்ஞமு॒க-ந்தீ॒க்ஷா ய॑ஜ்ஞமு॒க-ம்ப்ரஹ்ம॑ யஜ்ஞமு॒க-ந்த்ரி॒வ்ரு'-த்ய॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒த்வி யா॑தயதி ந்ரு'॒சக்ஷ॑ஸா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ தக்ஷிண॒த-ஶ்ஶு॑ஶ்ரு॒வாக்ம்ஸோ॒ வை ந்ரு'॒சக்ஷ॒ஸோ-ऽந்ந॑-ந்தா॒தா ஜா॒தாயை॒வாஸ்மா॒ அந்ந॒மபி॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚ஜ்ஜா॒தோ-ऽந்ந॑மத்தி ஜ॒நித்ரக்க்॑ ஸ்ப்ரு'॒தக்ம் ஸ॑ப்தத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ இத்யா॒ஹா-ऽந்நம்॒-வைँ ஜ॒நித்ர॒- [ஜ॒நித்ர᳚ம், அந்நக்ம்॑ ஸப்தத॒ஶோ-ऽந்ந॑மே॒வ] 16
-மந்நக்ம்॑ ஸப்தத॒ஶோ-ऽந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நா-ந்ந॑மத்யதே மி॒த்ரஸ்ய॑ பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரா॒ணோ வை மி॒த்ரோ॑-ऽபா॒நோ வரு॑ணஃ ப்ராணாபா॒நாவே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி தி॒வோ வ்ரு'॒ஷ்டிர்வாதா᳚-ஸ்ஸ்ப்ரு'॒தா ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ இத்யா॑ஹ ப்ரதி॒ஷ்டா வா ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா॒ இந்த்ர॑ஸ்ய பா॒கோ॑-ऽஸீத்யு॑த்தர॒த ஓஜோ॒ வா இந்த்ர॒ ஓஜோ॒ விஷ்ணு॒ரோஜஃ॑ க்ஷ॒த்ரமோஜஃ॑ பஞ்சத॒ஶ [பஞ்சத॒ஶஃ, ஓஜ॑ ஏ॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒] 17
ஓஜ॑ ஏ॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॑துத்தரதோ-ऽபிப்ரயா॒யீ ஜ॑யதி॒ வஸூ॑நா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி யஜ்ஞமு॒கம்-வைँ வஸ॑வோ யஜ்ஞமு॒கக்ம் ரு॒த்ரா ய॑ஜ்ஞமு॒க-ஞ்ச॑துர்வி॒க்ம்॒ஶோ ய॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒த்வி யா॑தயத்யாதி॒த்யாநா᳚-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ தக்ஷிண॒தோ-ऽந்நம்॒-வாँ ஆ॑தி॒த்யா அந்ந॑-ம்ம॒ருதோ-ऽந்ந॒-ங்கர்பா॒ அந்ந॑-ம்பஞ்சவி॒க்ம்॒ஶோ-ऽந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நா-ऽந்ந॑மத்ய॒தே ऽதி॑த்யை பா॒கோ॑- [-ऽதி॑த்யை பா॒கஃ, அ॒ஸீதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ர॑தி॒ஷ்டா] 18
-ऽஸீதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ர॑தி॒ஷ்டா வா அதி॑திஃ ப்ரதி॒ஷ்டா பூ॒ஷா ப்ர॑தி॒ஷ்டா த்ரி॑ண॒வஃ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை தே॒வஸ்ய॑ ஸவி॒துர்பா॒கோ॑-ऽ ஸீத்யு॑த்தர॒தோ ப்ரஹ்ம॒ வை தே॒வ-ஸ்ஸ॑வி॒தா ப்ரஹ்ம॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ர்ப்ரஹ்ம॑ சதுஷ்டோ॒மோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸமே॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒துத்த॒ரோ-ऽர்தோ᳚ ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸித॑ர-ஸ்ஸாவி॒த்ரவ॑தீ பவதி॒ ப்ரஸூ᳚த்யை॒ தஸ்மா᳚-த்ப்ராஹ்ம॒ணாநா॒முதீ॑சீ ஸ॒நிஃ ப்ரஸூ॑தா த॒ர்த்ரஶ்ச॑துஷ்டோ॒ம இதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி யஜ்ஞமு॒கம்-வைँ த॒ர்த்ரோ [த॒ர்த்ரஃ, ய॒ஜ்ஞ॒மு॒க-ஞ்ச॑துஷ்டோ॒மோ] 19
ய॑ஜ்ஞமு॒க-ஞ்ச॑துஷ்டோ॒மோ ய॑ஜ்ஞமு॒கமே॒வ பு॒ரஸ்தா॒த்வி யா॑தயதி॒ யாவா॑நா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ தக்ஷிண॒தோ மாஸா॒ வை யாவா॑ அர்தமா॒ஸா அயா॑வா॒-ஸ்தஸ்மா᳚-த்தக்ஷி॒ணாவ்ரு'॑தோ॒ மாஸா॒ அந்நம்॒-வைँ யாவா॒ அந்ந॑-ம்ப்ர॒ஜா அந்ந॑மே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॑ணே॒நா-ந்ந॑மத்யத ரு'பூ॒ணா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீதி॑ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை விவ॒ர்தோ᳚ ऽஷ்டாசத்வாரி॒க்ம்॒ஶ இத்யு॑த்தர॒தோ॑-ऽநயோ᳚ர்லோ॒கயோ᳚-ஸ்ஸவீர்ய॒த்வாய॒ தஸ்மா॑தி॒மௌ லோ॒கௌ ஸ॒மாவ॑-த்வீர்யௌ॒ [ஸ॒மாவ॑-த்வீர்யௌ, யஸ்ய॒ முக்ய॑வதீஃ] 20
யஸ்ய॒ முக்ய॑வதீஃ பு॒ரஸ்தா॑துபதீ॒யந்தே॒ முக்ய॑ ஏ॒வ ப॑வ॒த்யா-ऽஸ்ய॒ முக்யோ॑ ஜாயதே॒ யஸ்யா-ந்ந॑வதீ - ர்தக்ஷிண॒தோ-ऽத்த்யந்ந॒மா-ऽஸ்யா᳚ந்நா॒தோ ஜா॑யதே॒ யஸ்ய॑ ப்ரதி॒ஷ்டாவ॑தீஃ ப॒ஶ்சா-த்ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி॒ யஸ்யௌஜ॑ஸ்வதீருத்தர॒த ஓ॑ஜ॒ஸ்வ்யே॑வ ப॑வ॒த்யா-ऽஸ்யௌ॑ஜ॒ஸ்வீ ஜா॑யதே॒ ऽர்கோ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிஸ்தஸ்யை॒ததே॒வ ஸ்தோ॒த்ரமே॒தச்ச॒ஸ்த்ரம்-யँதே॒ஷா வி॒தா [வி॒தா, வி॒தீ॒யதே॒-ऽர்க ஏ॒வ] 21
வி॑தீ॒யதே॒-ऽர்க ஏ॒வ தத॒ர்க்ய॑மநு॒ வி தீ॑ய॒தே ऽத்த்யந்ந॒மா-ऽஸ்யா᳚ந்நா॒தோ ஜா॑யதே॒ யஸ்யை॒ஷா வி॒தா வி॑தீ॒யதே॒ ய உ॑ சைநாமே॒வம்-வேँத॒ ஸ்ரு'ஷ்டீ॒ருப॑ ததாதி யதாஸ்ரு'॒ஷ்டமே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ந வா இ॒த-ந்திவா॒ ந நக்த॑மாஸீ॒தவ்யா॑வ்ரு'த்த॒-ந்தே தே॒வா ஏ॒தா வ்யு॑ஷ்டீரபஶ்ய॒-ந்தா உபா॑ததத॒ ததோ॒ வா இ॒தம் ँவ்யௌ᳚ச்ச॒-த்யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ வ்யே॑வாஸ்மா॑ உச்ச॒த்யதோ॒ தம॑ ஏ॒வாப॑ஹதே ॥ 22 ॥
(வை ஜ॒நித்ரம்॑ - பஞ்சத॒ஶோ - ऽதி॑த்யை பா॒கோ - வை த॒ர்த்ரஃ - ஸ॒மாவ॑த்வீர்யை-வி॒தா-ததோ॒ வா இ॒தம் - சது॑ர்தஶ ச ) (அ. 4)
(அ॒க்நே - ர்ந்ரு'॒சக்ஷ॑ஸாம் - ஜ॒நித்ரம்॑ - மி॒த்ர - ஸ்யேந்த்ர॑ஸ்ய॒ -வஸூ॑நா - மாதி॒த்யாநா॒ - மதி॑த்யை - தே॒வஸ்ய॑ ஸவி॒துஃ - ஸா॑வி॒த்ரவ॑தீ - த॒ர்த்ரோ - யாவா॑நா-ம்ரு'பூ॒ணாம் - ँவி॑வ॒ர்த - ஶ்சது॑ர்தஶ)
அக்நே॑ ஜா॒தா-ந்ப்ரணு॑தா ந-ஸ்ஸ॒பத்நா॒நிதி॑ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி ஜா॒தாநே॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒-ந்ப்ரணு॑ததே॒ ஸஹ॑ஸா ஜா॒தாநிதி॑ ப॒ஶ்சாஜ்ஜ॑நி॒ஷ்யமா॑ணாநே॒வ ப்ரதி॑ நுததே சதுஶ்சத்வாரி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ இதி॑ தக்ஷிண॒தோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸம்-வைँ ச॑துஶ்சத்வாரி॒க்ம்॒ஶோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸமே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॒-த்தக்ஷி॒ணோ-ऽர்தோ᳚ ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸித॑ர-ஷ்ஷோட॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ இத்யு॑த்தர॒த ஓஜோ॒ வை ஷோ॑ட॒ஶ ஓஜ॑ ஏ॒வோத்த॑ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॑- [தஸ்மா᳚த், உ॒த்த॒ர॒தோ॒-ऽபி॒ப்ர॒யா॒யீ] 23
-துத்தரதோ-ऽபிப்ரயா॒யீ ஜ॑யதி॒ வஜ்ரோ॒ வை ச॑துஶ்சத்வாரி॒க்ம்॒ஶோ வஜ்ரஃ॑ ஷோட॒ஶோ யதே॒தே இஷ்ட॑கே உப॒ததா॑தி ஜா॒தாக்ஶ்சை॒வ ஜ॑நி॒ஷ்யமா॑ணாக்ஶ்ச॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்ப்ர॒ணுத்ய॒ வஜ்ர॒மநு॒ ப்ரஹ॑ரதி॒ ஸ்த்ரு'த்யை॒ புரீ॑ஷவதீ॒-ம்மத்த்ய॒ உப॑ததாதி॒ புரீ॑ஷம்॒-வைँ மத்த்ய॑மா॒த்மந॒-ஸ்ஸாத்மா॑நமே॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுதே॒ ஸாத்மா॒-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ப॑வதி॒ ய ஏ॒வம்-வேँதை॒தா வா அ॑ஸப॒த்நா நாமேஷ்ட॑கா॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ [உ॑பதீ॒யந்தே᳚, நா-ऽஸ்ய॑] 24
நா-ऽஸ்ய॑ ஸ॒பத்நோ॑ பவதி ப॒ஶுர்வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிர்வி॒ராஜ॑ உத்த॒மாயா॒-ஞ்சித்யா॒முப॑ ததாதி வி॒ராஜ॑மே॒வோத்த॒மா-ம்ப॒ஶுஷு॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்பஶு॒மாநு॑த்த॒மாம்-வாँசம்॑-வँததி॒ தஶ॑த॒ஶோப॑ ததாதி ஸவீர்ய॒த்வாயா᳚-ऽக்ஷ்ண॒யோப॑ ததாதி॒ தஸ்மா॑தக்ஷ்ண॒யா ப॒ஶவோ-ऽங்கா॑நி॒ ப்ரஹ॑ரந்தி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ யாநி॒ வை சந்தாக்ம்॑ஸி ஸுவ॒ர்க்யா᳚ண்யாஸ॒-ந்தைர்தே॒வா-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑ய॒-ந்தேநர்ஷ॑யோ- [-ँலோ॒கமா॑ய॒-ந்தேநர்ஷ॑யஃ, அ॒ஶ்ரா॒ம்ய॒-ந்தே தபோ॑-ऽதப்யந்த॒] 25
-ऽஶ்ராம்ய॒-ந்தே தபோ॑-ऽதப்யந்த॒ தாநி॒ தப॑ஸா-ऽபஶ்ய॒-ந்தேப்ய॑ ஏ॒தா இஷ்ட॑கா॒ நிர॑மிம॒தேவ॒ஶ்சந்தோ॒ வரி॑வ॒ஶ்சந்த॒ இதி॒ தா உபா॑ததத॒ தாபி॒ர்வை தே ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑ய॒ந்॒. யதே॒தா இஷ்ட॑கா உப॒ததா॑தி॒ யாந்யே॒வ சந்தாக்ம்॑ஸி ஸுவ॒ர்க்யா॑ணி॒ தைரே॒வ யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ய॒ஜ்ஞேந॒ வை ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத॒ தா-ஸ்ஸ்தோம॑ பாகைரே॒வா-ऽஸ்ரு'॑ஜத॒ ய- [-ऽஸ்ரு'॑ஜத॒ யத், ஸ்தோம॑ பாகா உப॒ததா॑தி] 26
-த்ஸ்தோம॑ பாகா உப॒ததா॑தி ப்ர॒ஜா ஏ॒வ த-த்யஜ॑மாந-ஸ்ஸ்ரு'ஜதே॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ர்வா ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ தேஜ॒-ஸ்ஸம॑பர॒த்ய-த்ஸ்தோம॑பாகா॒ ய-த்ஸ்தோம॑பாகா உப॒ததா॑தி॒ ஸதே॑ஜஸமே॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுதே॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ர்வா ஏ॒தாம்-யँ॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ப்ரதி॒ஷ்டாம॑பஶ்ய॒த்ய-த்ஸ்தோம॑பாகா॒ ய-த்ஸ்தோம॑பாகா உப॒ததா॑தி ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ஸ॒ப்தஸ॒ப்தோப॑ ததாதி ஸவீர்ய॒த்வாய॑ தி॒ஸ்ரோ மத்த்யே॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥ 27 ॥
( உ॒த்த॒ர॒தோ த॑த்தே॒ தஸ்மா॑ - துபதீ॒யந்த॒ - ரு'ஷ॑யோ - ऽஸ்ரு'ஜத॒ யத் - த்ரிச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 5)
ர॒ஶ்மிரித்யே॒வா ऽऽதி॒த்யம॑ஸ்ரு'ஜத॒ ப்ரேதி॒ரிதி॒ தர்ம॒மந்வி॑தி॒ரிதி॒ திவக்ம்॑ ஸ॒திம்ரித்ய॒ந்தரி॑க்ஷ-ம்ப்ரதி॒திரிதி॑ ப்ரு'தி॒வீம்-விँ॑ஷ்ட॒ம்ப இதி॒ வ்ரு'ஷ்டி॑-ம்ப்ர॒வேத்யஹ॑ரநு॒வேதி॒ ராத்ரி॑மு॒ஶிகிதி॒ வஸூ᳚-ந்ப்ரகே॒த இதி॑ ரு॒த்ராந்-த்ஸு॑தீ॒திரித்யா॑தி॒த்யாநோஜ॒ இதி॑ பி॒த்ரூ'க்ஸ்தந்து॒ரிதி॑ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரு'॑தநா॒ஷாடிதி॑ ப॒ஶூ-ந்ரே॒வதித்யோ-ஷ॑தீரபி॒ஜித॑ஸி யு॒க்தக்ரா॒வே- [யு॒க்தக்ரா॑வா, இந்த்ரா॑ய॒ த்வேந்த்ர॑-ஞ்ஜி॒ந்வேத்யே॒வ] 28
-ந்த்ரா॑ய॒ த்வேந்த்ர॑-ஞ்ஜி॒ந்வேத்யே॒வ த॑க்ஷிண॒தோ வஜ்ர॒-ம்பர்யௌ॑ஹத॒பிஜி॑த்யை॒ தாஃ ப்ர॒ஜா அப॑ப்ராணா அஸ்ரு'ஜத॒ தாஸ்வதி॑பதிர॒ஸீத்யே॒வ ப்ரா॒ணம॑ததா-த்ய॒ந்தேத்ய॑பா॒நக்ம் ஸ॒க்ம்॒ஸர்ப॒ இதி॒ சக்ஷு॑ர்வயோ॒தா இதி॒ ஶ்ரோத்ர॒-ந்தாஃ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரா॑ண॒தீர॑பாந॒தீஃ பஶ்ய॑ந்தீ-ஶ்ஶ்ரு'ண்வ॒தீர்ந மி॑து॒நீ அ॑பவ॒-ந்தாஸு॑ த்ரி॒வ்ரு'த॒ஸீத்யே॒வ மி॑து॒நம॑ததா॒-த்தாஃ ப்ர॒ஜா மி॑து॒நீ [ ] 29
பவ॑ந்தீ॒ர்ந ப்ராஜா॑யந்த॒ தா-ஸ்ஸக்ம்॑ரோ॒ஹோ॑-ऽஸி நீரோ॒ஹோ॑-ऽஸீத்யே॒வ ப்ரா-ऽஜ॑நய॒-த்தாஃ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரஜா॑தா॒ ந ப்ரத்ய॑திஷ்ட॒-ந்தா வ॑ஸு॒கோ॑-ऽஸி॒ வேஷ॑ஶ்ரிரஸி॒ வஸ்ய॑ஷ்டிர॒ஸீத்யே॒வைஷு லோ॒கேஷு॒ ப்ரத்ய॑ஸ்தாபய॒த்யதாஹ॑ வஸு॒கோ॑-ऽஸி॒ வேஷ॑ஶ்ரிரஸி॒ வஸ்ய॑ஷ்டிர॒ஸீதி॑ ப்ர॒ஜா ஏ॒வ ப்ரஜா॑தா ஏ॒ஷு லோ॒கேஷு॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி॒ ஸாத்மா॒-ऽந்தரி॑க்ஷக்ம் ரோஹதி॒ ஸப்ரா॑ணோ॒-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ப்ரதி॑ திஷ்ட॒த்யவ்ய॑ர்துகஃ ப்ராணாபா॒நாப்யா᳚-ம்பவதி॒ ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 30 ॥
(யு॒க்தக்ரா॑வா - ப்ர॒ஜா மி॑து॒ந்ய॑ - ந்தரி॑க்ஷம்॒ - த்வாத॑ஶ ச) (அ. 6)
நா॒க॒ஸத்பி॒ர்வை தே॒வா-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑ய॒-ந்தந்நா॑க॒ஸதா᳚-ந்நாகஸ॒த்த்வம்-யँந்நா॑க॒ஸத॑ உப॒ததா॑தி நாக॒ஸத்பி॑ரே॒வ த-த்யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ஸுவ॒ர்கோ வை லோ॒கோ நாகோ॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ நாஸ்மா॒ அக॑-ம்பவதி யஜமாநாயத॒நம்-வைँ நா॑க॒ஸதோ॒ யந்நா॑க॒ஸத॑ உப॒ததா᳚த்யா॒யத॑நமே॒வ த-த்யஜ॑மாநஃ குருதே ப்ரு'॒ஷ்டாநாம்॒-வாँ ஏ॒த-த்தேஜ॒-ஸ்ஸம்ப்ரு'॑தம்॒-யँந்நா॑க॒ஸதோ॒ யந்நா॑க॒ஸத॑ [யந்நா॑க॒ஸதஃ॑, உ॒ப॒ததா॑தி ப்ரு'॒ஷ்டாநா॑மே॒வ] 31
உப॒ததா॑தி ப்ரு'॒ஷ்டாநா॑மே॒வ தேஜோ-ऽவ॑ ருந்தே பஞ்ச॒சோடா॒ உப॑ ததாத்யப்ஸ॒ரஸ॑ ஏ॒வைந॑மே॒தா பூ॒தா அ॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒க உப॑ ஶே॒ரே-ऽதோ॑ தநூ॒பாநீ॑ரே॒வைதா யஜ॑மாநஸ்ய॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்யா-த்தமு॑ப॒தத॑த்த்யாயேதே॒தாப்ய॑ ஏ॒வைந॑-ந்தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆ வ்ரு'॑ஶ்சதி தா॒ஜகார்தி॒மார்ச்ச॒த்யுத்த॑ரா நாக॒ஸத்ப்ய॒ உப॑ததாதி॒ யதா॑ ஜா॒யாமா॒நீய॑ க்ரு'॒ஹேஷு॑ நிஷா॒தய॑தி தா॒த்ரு'கே॒வ த- [தா॒த்ரு'கே॒வ தத், ப॒ஶ்சா-த்ப்ராசீ॑-] 32
-த்ப॒ஶ்சா-த்ப்ராசீ॑-முத்த॒மாமுப॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்ப॒ஶ்சா-த்ப்ராசீ॒ பத்ந்யந்வா᳚ஸ்தே ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணா-ஞ்ச॑ விக॒ர்ணீ-ஞ்சோ᳚த்த॒மே உப॑ ததாதி ப்ரா॒ணோ வை ஸ்வ॑யமாத்ரு'॒ண்ணா-ऽऽயு॑ர்விக॒ர்ணீ ப்ரா॒ண-ஞ்சை॒வா-ऽऽயு॑ஶ்ச ப்ரா॒ணாநா॑முத்த॒மௌ த॑த்தே॒ தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒ணஶ்சா-ऽऽயு॑ஶ்ச ப்ரா॒ணாநா॑முத்த॒மௌ நாந்யாமுத்த॑ரா॒மிஷ்ட॑கா॒முப॑ தத்த்யா॒-த்யத॒ந்யாமுத்த॑ரா॒-மிஷ்ட॑கா-முபத॒த்த்யா-த்ப॑ஶூ॒நா- [-முபத॒த்த்யா-த்ப॑ஶூ॒நாம், ச॒ யஜ॑மாநஸ்ய ச] 33
-ஞ்ச॒ யஜ॑மாநஸ்ய ச ப்ரா॒ண-ஞ்சா-ऽऽயு॒ஶ்சாபி॑ தத்த்யா॒-த்தஸ்மா॒ந்நா-ந்யோத்த॒ரேஷ்ட॑கோப॒தேயா᳚ ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணாமுப॑ ததாத்ய॒ஸௌ வை ஸ்வ॑யமாத்ரு'॒ண்ணா- ऽமூமே॒வோப॑ த॒த்தே ऽஶ்வ॒முப॑ க்ராபயதி ப்ரா॒ணமே॒வாஸ்யா᳚-ந்ததா॒த்யதோ᳚ ப்ராஜாப॒த்யோ வா அஶ்வஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑திநை॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுதே ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணா ப॑வதி ப்ரா॒ணாநா॒முத்ஸ்ரு'॑ஷ்ட்யா॒ அதோ॑ ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா-ऽநு॑க்யாத்யா ஏ॒ஷா வை தே॒வாநாம்॒-விँக்ரா᳚ந்தி॒ர்ய-த்வி॑க॒ர்ணீ ய-த்வி॑க॒ர்ணீமு॑ப॒ததா॑தி தே॒வாநா॑மே॒வ விக்ரா᳚ந்தி॒மநு॒ விக்ர॑மத உத்தர॒த உப॑ததாதி॒ தஸ்மா॑துத்தர॒த உ॑பசாரோ॒-ऽக்நி ர்வா॑யு॒மதீ॑ பவதி॒ ஸமி॑த்த்யை ॥ 34 ॥
(ஸம்ப்ரு'॑தம்॒-யँந்நா॑க॒ஸதோ॒ யந்நா॑க॒ஸத॒ - ஸ்தத் - ப॑ஶூ॒நா-மே॒ஷா வை-த்வாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 7)
சந்தா॒க்॒ஸ்யுப॑ ததாதி ப॒ஶவோ॒ வை சந்தாக்ம்॑ஸி ப॒ஶூநே॒வாவ॑ ருந்தே॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ வை தே॒வாநாம்᳚-வாँ॒ம-ம்ப॒ஶவோ॑ வா॒மமே॒வ ப॒ஶூநவ॑ ருந்த ஏ॒தாக்ம் ஹ॒ வை ய॒ஜ்ஞஸே॑ந-ஶ்சைத்ரியாய॒ண-ஶ்சிதிம்॑-விँ॒தா-ஞ்ச॑கார॒ தயா॒ வை ஸ ப॒ஶூநவா॑ருந்த॒ யதே॒தாமு॑ப॒ததா॑தி ப॒ஶூநே॒வாவ॑ ருந்தே காய॒த்ரீஃ பு॒ரஸ்தா॒துப॑ ததாதி॒ தேஜோ॒ வை கா॑ய॒த்ரீ தேஜ॑ ஏ॒வ [தேஜ॑ ஏ॒வ, மு॒க॒தோ த॑த்தே] 35
மு॑க॒தோ த॑த்தே மூர்த॒ந்வதீ᳚ர்பவந்தி மூ॒ர்தாந॑மே॒வைநக்ம்॑ ஸமா॒நாநா᳚-ங்கரோதி த்ரி॒ஷ்டுப॒ உப॑ ததாதீந்த்ரி॒யம்-வைँ த்ரி॒ஷ்டுகி॑ந்த்ரி॒யமே॒வ ம॑த்த்ய॒தோ த॑த்தே॒ ஜக॑தீ॒ருப॑ ததாதி॒ ஜாக॑தா॒ வை ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶூநே॒வாவ॑ ருந்தே ऽநு॒ஷ்டுப॒ உப॑ ததாதி ப்ரா॒ணா வா அ॑நு॒ஷ்டுப் ப்ரா॒ணாநா॒முத்ஸ்ரு'॑ஷ்ட்யை ப்ரு'ஹ॒தீரு॒ஷ்ணிஹாஃ᳚ ப॒ங்க்தீர॒க்ஷர॑பங்க்தீ॒ரிதி॒ விஷு॑ரூபாணி॒ சந்தா॒க்॒ஸ்யுப॑ ததாதி॒ விஷு॑ரூபா॒ வை ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶவ॒- [ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶவஃ॑, சந்தாக்ம்॑ஸி॒ விஷு॑ரூபாநே॒வ] 36
-ஶ்சந்தாக்ம்॑ஸி॒ விஷு॑ரூபாநே॒வ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே॒ விஷு॑ரூபமஸ்ய க்ரு'॒ஹே த்ரு'॑ஶ்யதே॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ சைநா ஏ॒வம்-வேँதா-ऽதி॑ச்சந்தஸ॒முப॑ ததா॒த்யதி॑ச்சந்தா॒ வை ஸர்வா॑ணி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ ஸர்வே॑பிரே॒வைந॒-ஞ்சந்தோ॑பிஶ்சிநுதே॒ வர்ஷ்ம॒ வா ஏ॒ஷா சந்த॑ஸாம்॒-யँததி॑ச்சந்தா॒ யததி॑ச்சந்தஸ-முப॒ததா॑தி॒ வர்ஷ்மை॒வைநக்ம்॑ ஸமா॒நாநா᳚-ங்கரோதி த்வி॒பதா॒ உப॑ ததாதி த்வி॒பா-த்யஜ॑மாநஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥ 37 ॥
(தேஜ॑ ஏ॒வ - ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶவோ॒ - யஜ॑மாந॒ - ஏக॑ஞ்ச) (அ. 8)
ஸர்வா᳚ப்யோ॒ வை தே॒வதா᳚ப்யோ॒-ऽக்நிஶ்சீ॑யதே॒ ய-த்ஸ॒யுஜோ॒ நோப॑த॒த்த்யா-த்தே॒வதா॑ அஸ்யா॒க்நிம்-வ்ரு'ँ॑ஞ்ஜீர॒ந்॒. ய-த்ஸ॒யுஜ॑ உப॒ததா᳚த்யா॒த்மநை॒வைநக்ம்॑ ஸ॒யுஜ॑-ஞ்சிநுதே॒ நாக்நிநா॒ வ்ய்ரு'॑த்த்ய॒தே-ऽதோ॒ யதா॒ புரு॑ஷ॒-ஸ்ஸ்நாவ॑பி॒-ஸ்ஸந்த॑த ஏ॒வமே॒வைதாபி॑ர॒க்நி-ஸ்ஸந்த॑தோ॒ ऽக்நிநா॒ வை தே॒வா-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑ய॒-ந்தா அ॒மூஃ க்ரு'த்தி॑கா அபவ॒ந்॒ யஸ்யை॒தா உ॑ப தீ॒யந்தே॑ ஸுவ॒ர்கமே॒வ [ ] 38
லோ॒கமே॑தி॒ கச்ச॑தி ப்ரகா॒ஶ-ஞ்சி॒த்ரமே॒வ ப॑வதி மண்டலேஷ்ட॒கா உப॑ ததாதீ॒மே வை லோ॒கா ம॑ண்டலேஷ்ட॒கா இ॒மே கலு॒ வை லோ॒கா தே॑வபு॒ரா தே॑வபு॒ரா ஏ॒வ ப்ரவி॑ஶதி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑த்ய॒க்நி-ஞ்சி॑க்யா॒நோ வி॒ஶ்வஜ்யோ॑திஷ॒ உப॑ ததாதீ॒மாநே॒வைதாபி-॑ர்லோ॒காந் ஜ்யோதி॑ஷ்மதஃ குரு॒தே-ऽதோ᳚ ப்ரா॒ணாநே॒வைதா யஜ॑மாநஸ்ய தாத்த்ரத்யே॒தா வை தே॒வதா᳚-ஸ்ஸுவ॒ர்க்யா᳚ஸ்தா ஏ॒வா- -ந்வா॒ரப்ய॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ 39 ॥
(ஸு॒வ॒ர்கமே॒வ - தா ஏ॒வ - ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 9)
வ்ரு'॒ஷ்டி॒ஸநீ॒ருப॑ ததாதி॒ வ்ரு'ஷ்டி॑மே॒வாவ॑ ருந்தே॒ யதே॑க॒தோப॑த॒த்த்யாதேக॑ம்ரு'॒தும்-வँ॑ர்ஷேதநுபரி॒ஹாரக்ம்॑ ஸாதயதி॒ தஸ்மா॒-த்ஸர்வா॑ந்ரு'॒தூந். வ॑ர்ஷதி புரோவாத॒ஸநி॑-ர॒ஸீத்யா॑ஹை॒தத்வை வ்ரு'ஷ்ட்யை॑ ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ வ்ரு'ஷ்டி॒மவ॑ ருந்தே ஸம்॒யாँநீ॑பி॒ர்வை தே॒வா இ॒மாந் ँலோ॒காந்-த்ஸம॑யு॒ஸ்த-த்ஸம்॒யாँநீ॑நாக்ம் ஸம்யாँநி॒த்வம்-யँ-த்ஸம்॒யாँநீ॑ருப॒ததா॑தி॒ யதா॒-ऽப்ஸு நா॒வா ஸம்॒யாँத்யே॒வ- [ஸம்॒யாँத்யே॒வம், ஏ॒வைதாபி॒] 40
-மே॒வைதாபி॒ ர்யஜ॑மாந இ॒மாந் ँலோ॒காந்-த்ஸம்-யாँ॑தி ப்ல॒வோ வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽக்நேர்ய-த்ஸம்॒யாँநீ॒ர்ய-த்ஸம்॒யாँநீ॑ருப॒ததா॑தி ப்ல॒வமே॒வைதம॒க்நய॒ உப॑ததாத்யு॒த யஸ்யை॒தாஸூப॑ஹிதா॒ஸ்வாபோ॒-ऽக்நிக்ம் ஹர॒ந்த்யஹ்ரு'॑த ஏ॒வாஸ்யா॒-க்நிரா॑தித்யேஷ்ட॒கா உப॑ ததாத்யாதி॒த்யா வா ஏ॒த-ம்பூத்யை॒ ப்ரதி॑நுதந்தே॒ யோ-ऽல॒-ம்பூத்யை॒ ஸ-ந்பூதி॒-ந்ந ப்ரா॒ப்நோத்யா॑தி॒த்யா [ப்ரா॒ப்நோத்யா॑தி॒த்யாஃ, ஏ॒வைந॒-ம்பூதி॑-] 41
ஏ॒வைந॒-ம்பூதி॑-ங்கமயந்த்ய॒ஸௌ வா ஏ॒தஸ்யா॑-ऽऽதி॒த்யோ ருச॒மா த॑த்தே॒ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॒த்வா ந ரோச॑தே॒ யதா॑தித்யேஷ்ட॒கா உ॑ப॒ததா᳚த்ய॒ஸாவே॒-வாஸ்மி॑ந்நாதி॒த்யோ ருச॑-ந்ததாதி॒ யதா॒-ऽஸௌ தே॒வாநா॒க்ம்॒ ரோச॑த ஏ॒வமே॒வைஷ ம॑நு॒ஷ்யா॑ணாக்ம் ரோசதே க்ரு'தேஷ்ட॒கா உப॑ ததாத்யே॒தத்வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒ய-ந்தாம॒ ய-த்க்ரு'॒த-ம்ப்ரி॒யேணை॒வைந॒-ந்தாம்நா॒ ஸம॑ர்தய॒- [ஸம॑ர்தயதி, அதோ॒] 42
-த்யதோ॒ தேஜ॑ஸா ऽநுபரி॒ஹாரக்ம்॑ ஸாதய॒-த்யப॑ரிவர்க-மே॒வாஸ்மி॒-ந்தேஜோ॑ ததாதி ப்ர॒ஜாப॑திர॒க்நிம॑சிநுத॒ ஸ யஶ॑ஸா॒ வ்யா᳚ர்த்யத॒ ஸ ஏ॒தா ய॑ஶோ॒தா அ॑பஶ்ய॒-த்தா உபா॑தத்த॒ தாபி॒ர்வை ஸ யஶ॑ ஆ॒த்மந்ந॑தத்த॒ யத்ய॑ஶோ॒தா உ॑ப॒ததா॑தி॒ யஶ॑ ஏ॒வ தாபி॒ர்யஜ॑மாந ஆ॒த்ம-ந்த॑த்தே॒ பஞ்சோப॑ ததாதி॒ பாங்க்தஃ॒ புரு॑ஷோ॒ யாவா॑நே॒வ புரு॑ஷ॒ஸ்தஸ்மி॒ந்॒ யஶோ॑ ததாதி ॥ 43 ॥
(ஏ॒வம் - ப்ரா॒ப்ரோத்யா॑தி॒த்யா - அ॑ர்தய॒த்யே - கா॒ந்ந ப॑ஞ்சா॒ஶச்ச॑) (அ. 10)
தே॒வா॒ஸு॒ரா-ஸ்ஸம்யँ॑த்தா ஆஸ॒ந் கநீ॑யாக்ம்ஸோ தே॒வா ஆஸ॒-ந்பூயா॒க்ம்॒ஸோ-ऽஸு॑ரா॒ஸ்தே தே॒வா ஏ॒தா இஷ்ட॑கா அபஶ்ய॒-ந்தா உபா॑ததத பூய॒ஸ்க்ரு'த॒ஸீத்யே॒வ பூயாக்ம்॑ஸோ-ऽபவ॒ந் வந॒ஸ்பதி॑பி॒-ரோஷ॑தீபி-ர்வரிவ॒ஸ்க்ரு'த॒ஸீதீ॒-மாம॑ஜய॒-ந்ப்ராச்ய॒ஸீதி॒ ப்ராசீ॒-ந்திஶ॑மஜயந்நூ॒ர்த்வா ऽஸீத்ய॒மூம॑ஜய-ந்நந்தரிக்ஷ॒ஸத॑ஸ்ய॒ந்தரி॑க்ஷே ஸீ॒தேத்ய॒-ந்தரி॑க்ஷமஜய॒-ந்ததோ॑ தே॒வா அப॑வ॒- [தே॒வா அப॑வந்ந், பரா-ऽஸு॑ரா॒] 44
-ந்பரா-ऽஸு॑ரா॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ பூயா॑நே॒வ ப॑வத்ய॒பீமாந் ँலோ॒காந் ஜ॑யதி॒ பவ॑த்யா॒த்மநா॒ பரா᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ பவத்யப்ஸு॒ஷத॑ஸி ஶ்யேந॒ஸத॒ஸீத்யா॑ஹை॒தத்வா அ॒க்நே ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வாக்நிமவ॑ ருந்தே ப்ரு'தி॒வ்யாஸ்த்வா॒ த்ரவி॑ணே ஸாதயா॒மீ-த்யா॑ஹே॒மாநே॒வைதாபி॑-ர்லோ॒கா-ந்த்ரவி॑ணாவதஃ குருத ஆயு॒ஷ்யா॑ உப॑ ததா॒த்யாயு॑ரே॒வா- [உப॑ ததா॒த்யாயு॑ரே॒வ, அ॒ஸ்மி॒-ந்த॒தா॒த்யக்நே॒] 45
-ऽஸ்மி॑-ந்ததா॒த்யக்நே॒ யத்தே॒ பர॒க்ம்॒ ஹ்ரு'ந்நாமேத்யா॑ஹை॒தத்வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒ய-ந்தாம॑ ப்ரி॒யமே॒வாஸ்ய॒ தாமோபா᳚-ऽऽப்நோதி॒ தாவேஹி॒ ஸக்ம் ர॑பாவஹா॒ இத்யா॑ஹ॒ வ்யே॑வைநே॑ந॒ பரி॑ தத்தே॒ பாஞ்ச॑ஜந்யே॒ஷ்வப்யே᳚த்த்யக்ந॒ இத்யா॑ஹை॒ஷ வா அ॒க்நிஃ பாஞ்ச॑ஜந்யோ॒ யஃ பஞ்ச॑சிதீக॒-ஸ்தஸ்மா॑தே॒வமா॑ஹர்த॒வ்யா॑ உப॑ ததாத்யே॒தத்வா ரு'॑தூ॒நா-ம்ப்ரி॒ய-ந்தாம॒ யத்ரு'॑த॒வ்யா॑ ரு'தூ॒நாமே॒வ ப்ரி॒ய-ந்தாமாவ॑ ருந்தே ஸு॒மேக॒ இத்யா॑ஹ ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வை ஸு॒மேகஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரஸ்யை॒வ ப்ரி॒ய-ந்தாமோபா᳚-ऽऽப்நோதி ॥ 46 ॥
(அப॑வ॒ - ந்நாயு॑ரே॒வ - ர்த॒வ்யா॑ உப॒ - ஷட்விக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 11)
ப்ர॒ஜாப॑தே॒ரக்ஷ்ய॑ஶ்வய॒-த்த-த்பரா॑-ऽபத॒-த்ததஶ்வோ॑-ऽபவ॒-த்யதஶ்வ॑ய॒-த்ததஶ்வ॑ஸ்யாஶ்வ॒த்வ-ந்தத்தே॒வா அ॑ஶ்வமே॒தேநை॒வ ப்ரத்ய॑ததுரே॒ஷ வை ப்ர॒ஜாப॑தி॒க்ம்॒ ஸர்வ॑-ங்கரோதி॒ யோ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑தே॒ ஸர்வ॑ ஏ॒வ ப॑வதி॒ ஸர்வ॑ஸ்ய॒ வா ஏ॒ஷா ப்ராய॑ஶ்சித்தி॒-ஸ்ஸர்வ॑ஸ்ய பேஷ॒ஜக்ம் ஸர்வம்॒-வாँ ஏ॒தேந॑ பா॒ப்மாந॑-ந்தே॒வா அ॑தர॒ந்நபி॒ வா ஏ॒தேந॑ ப்ரஹ்மஹ॒த்யா-ம॑தர॒ந்-த்ஸர்வ॑-ம்பா॒ப்மாந॑- [-ம॑தர॒ந்-த்ஸர்வ॑-ம்பா॒ப்மாந᳚ம், த॒ர॒தி॒ தர॑தி] 47
-ந்தரதி॒ தர॑தி ப்ரஹ்மஹ॒த்யாம்-யோँ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑தே॒ ய உ॑ சைநமே॒வம்-வேँதோத்த॑ரம்॒-வைँ த-த்ப்ர॒ஜாப॑தே॒ரக்ஷ்ய॑ஶ்வய॒-த்தஸ்மா॒தஶ்வ॑ஸ்யோத்தர॒தோ-ऽவ॑ த்யந்தி தக்ஷிண॒தோ᳚-ऽந்யேஷா᳚-ம்பஶூ॒நாம்-வைँ॑த॒ஸஃ கடோ॑ பவத்ய॒ப்ஸுயோ॑நி॒ர்வா அஶ்வோ᳚-ऽப்ஸு॒ஜோ வே॑த॒ஸ-ஸ்ஸ்வ ஏ॒வைநம்॒-யோँநௌ॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி சதுஷ்டோ॒ம-ஸ்ஸ்தோமோ॑ பவதி ஸ॒ரட்ட॒ வா அஶ்வ॑ஸ்ய॒ ஸக்த்யா-ऽவ்ரு'॑ஹ॒-த்த-த்தே॒வாஶ்ச॑துஷ்டோ॒மேநை॒வ ப்ரத்ய॑தது॒ர்யச்ச॑துஷ்டோ॒ம-ஸ்ஸ்தோமோ॒ பவ॒த்யஶ்வ॑ஸ்ய ஸர்வ॒த்வாய॑ ॥ 48 ॥
(ஸர்வ॑ம பா॒ப்மாந॑ - மவ்ரு'ஹ॒-த்- த்வாத॑ஶ ச) (அ. 12)
(உ॒த்ஸ॒ந்ந॒ய॒ஜ்ஞ - இந்த்ரா᳚க்நீ - தே॒வா வா அ॑க்ஷ்ணயாஸ்தோ॒மீயா॑ - அ॒க்நேர்பா॒கோ᳚ - ऽஸ்யக்நே॑ ஜா॒தாந் - ர॒ஶ்மிரிதி॑ - நாக॒ஸத்பிஃ॒ -சந்தாக்ம்॑ஸி॒ - ஸர்வா᳚ப்யோ - வ்ரு'ஷ்டி॒ஸநீ᳚ - ர்தேவாஸு॒ராஃ கநீ॑யாக்ம்ஸஃ - ப்ர॒ஜாப॑தே॒ரக்ஷி॒ - த்வாத॑ஶ )
(உ॒த்ஸ॒ந்ந॒ய॒ஜ்ஞோ - தே॒வா வை - யஸ்ய॒ முக்ய॑வதீ - ர்நாக॒ஸத்பி॑ரே॒ - வை தாபி॑ர॒ - ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶத்)
(உ॒த்ஸ॒ந்ந॒ய॒ஜ்ஞ, ஸ்ஸ॑ர்வ॒த்வாய॑)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citīnā-nnirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1
pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2
upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3
ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4
mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||
(kḷptyā̭ - upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛtaḥ॒-sama̭nasaḥ-kṛ॒ṣṇe-purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ - pañca̭ ca) (a. 1)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6
ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7
dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8
pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9
ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||
(aśva॒mupa̭-pu॒rastā॒dupa॒-bārha̭tā-e॒tā-ścatṷstrigṃśacca) (a. 2)
de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11
-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12
-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13
hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14
-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(vai tri॒vṛ - diti̭ pu॒rastā᳚th - sa॒vya - stra̭yovi॒gṃ॒śa iti̭ - suva॒rgo vai - pañca̭ ca) (a. 3)
(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)
a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16
-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17
oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18
-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19
ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20
yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21
vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||
(vai ja॒nitraṃ̭ - pañcada॒śo - 'di̭tyai bhā॒go - vai dha॒rtraḥ - sa॒māva̭dvīryai-vi॒dhā-tato॒ vā i॒daṃ - catṷrdaśa ca ) (a. 4)
(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23
-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24
nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25
-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26
-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||
( u॒tta॒ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭ - dupadhī॒yanta॒ - ṛṣa̭yo - 'sṛjata॒ yat - trica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28
-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29
bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(yu॒ktagrā̭vā - pra॒jā mi̭thu॒nya̭ - ntari̭kṣaṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 6)
nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31
upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32
-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33
-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||
(sambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada॒ - stat - pa̭śū॒nā-me॒ṣā vai-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35
mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36
-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||
(teja̭ e॒va - pa॒śavaḥ̭ pa॒śavo॒ - yaja̭māna॒ - eka̭ñca) (a. 8)
sarvā᳚bhyo॒ vai de॒vatā᳚bhyo॒-'gniścī̭yate॒ ya-thsa॒yujo॒ nopa̭da॒ddhyā-dde॒vatā̭ asyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjīra॒n॒. ya-thsa॒yuja̭ upa॒dadhā᳚tyā॒tmanai॒vainagṃ̭ sa॒yuja̭-ñcinute॒ nāgninā॒ vyṛ̭ddhya॒te-'tho॒ yathā॒ purṷṣa॒-ssnāva̭bhi॒-ssanta̭ta e॒vame॒vaitābhi̭ra॒gni-ssanta̭to॒ 'gninā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntā a॒mūḥ kṛtti̭kā abhava॒n॒ yasyai॒tā ṷpa dhī॒yantḙ suva॒rgame॒va [ ] 38
lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||
(su॒va॒rgame॒va - tā e॒va - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
vṛ॒ṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyādeka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati purovāta॒sani̭-ra॒sītyā̭hai॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe saṃ॒yā~nī̭bhi॒rvai de॒vā i॒mān ~lo॒kān-thsama̭yu॒sta-thsaṃ॒yā~nī̭nāgṃ saṃyā~ni॒tvaṃ-ya~-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti॒ yathā॒-'phsu nā॒vā saṃ॒yā~tye॒va- [saṃ॒yā~tye॒vam, e॒vaitābhi॒] 40
-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41
e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42
-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||
(e॒vaṃ - prā॒protyā̭di॒tyā - a̭rdhaya॒tye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44
-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45
-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||
(abha̭va॒ - nnāyṷre॒va - rta॒vyā̭ upa॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 11)
pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47
-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||
(sarva̭ma pā॒pmāna̭ - mavṛha॒-d- dvāda̭śa ca) (a. 12)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña - indrā᳚gnī - de॒vā vā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ - a॒gnerbhā॒go᳚ - 'syagnḙ jā॒tān - ra॒śmiriti̭ - nāka॒sadbhiḥ॒ -chandāgṃ̭si॒ - sarvā᳚bhyo - vṛṣṭi॒sanī᳚ - rdevāsu॒rāḥ kanī̭yāgṃsaḥ - pra॒jāpa̭te॒rakṣi॒ - dvāda̭śa )
(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña, ssa̭rva॒tvāya̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - चितीना-न्निरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
उ॒थ्स॒न्न॒ य॒ज्ञो वा ए॒ष यद॒ग्निः किं-वाँ-ऽहै॒तस्य॑ क्रि॒यते॒ किं-वाँ॒ न यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यमा॑णस्या-न्त॒र्यन्ति॒ पूय॑ति॒ वा अ॑स्य॒ तदा᳚श्वि॒नीरुप॑ दधात्य॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोत्यृत॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै॒ [कॢप्त्यै᳚, पञ्चोप॑] 1
पञ्चोप॑ दधाति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तवो॒ याव॑न्त ए॒वर्तव॒स्तान् क॑ल्पयति समा॒नप्र॑भृतयो भवन्ति समा॒नोद॑र्का॒स्तस्मा᳚-थ्समा॒ना ऋ॒तव॒ एके॑न प॒देन॒ व्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॑द्-ऋ॒तवो॒ व्याव॑र्तन्ते प्राण॒भृत॒ उप॑ दधात्यृ॒तुष्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्समा॒ना-स्सन्त॑ ऋ॒तवो॒ न जी᳚र्य॒न्त्यथो॒ प्रज॑नयत्ये॒वैना॑ने॒ष वै वा॒युर्य-त्प्रा॒णो यद्-ऋ॑त॒व्या॑ उप॒धाय॑ प्राण॒भृत॑ [प्राण॒भृतः॑, उ॒प॒दधा॑ति॒] 2
उप॒दधा॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तूननु॑ वा॒युरा व॑रीवर्ति वृष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्या-देक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-त्प्रा॑ण॒भृत॑ उप॒धाय॑ वृष्टि॒सनी॑रुप॒दधा॑ति॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते प॒शवो॒ वै व॑य॒स्या॑ नाना॑मनसः॒ खलु॒ वै प॒शवो॒ नाना᳚व्रता॒स्ते॑-ऽप ए॒वाभि सम॑नसो॒ [सम॑नसः, य-ङ्का॒मये॑ता-] 3
य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ वय॒स्या᳚स्तस्यो॑-प॒धाया॑प॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या॒-दसं᳚(2)ज्ञान-मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दित्य॑-प॒स्या᳚स्तस्यो॑प॒धाय॑ वय॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या-थ्सं॒(2)ज्ञान॑मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोति पशु॒माने॒व भ॑वति॒ चत॑स्रः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚च्च॒त्वारि॒ चक्षु॑षो रू॒पाणि॒ द्वे शु॒क्ले द्वे कृ॒ष्णे [कृ॒ष्णे, मू᳚र्ध॒न्वती᳚-] 4
मू᳚र्ध॒न्वती᳚-र्भवन्ति॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚न्मू॒र्धा पञ्च॒ दक्षि॑णाया॒ग्॒ श्रोण्या॒मुप॑ दधाति॒ पञ्चोत्त॑रस्या॒-न्तस्मा᳚-त्प॒श्चा-द्वर्षी॑या-न्पु॒रस्ता᳚-त्प्रवणः प॒शुर्ब॒स्तो वय॒ इति॒ दक्षि॒णे-ऽग्ंस॒ उप॑ दधाति वृ॒ष्णिर्वय॒ इत्युत्त॒रे ऽग्ंसा॑वे॒व प्रति॑ दधाति व्या॒घ्रो वय॒ इति॒ दक्षि॑णे प॒क्ष उप॑ दधाति सि॒ग्ं॒हो वय॒ इत्युत्त॑रे प॒क्षयो॑रे॒व वी॒र्य॑-न्दधाति॒ पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ मद्ध्ये॒ तस्मा॒-त्पुरु॑षः पशू॒नामधि॑पतिः ॥ 5 ॥
(कॢप्त्या॑ - उप॒धाय॑ प्राण॒भृतः॒-सम॑नसः-कृ॒ष्णे-पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ - पञ्च॑ च) (अ. 1)
इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिति॑ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधातीन्द्रा॒ग्निभ्यां॒-वाँ इ॒मौ लो॒कौ विधृ॑ताव॒नयो᳚-र्लो॒कयो॒-र्विधृ॑त्या॒ अधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षेन्द्रा᳚ग्नी॒ इत्या॑हेन्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॑मोजो॒ भृता॒वोज॑सै॒वैना॑-म॒न्तरि॑क्षे चिनुते॒ धृत्यै᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽन्तरि॑क्षमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ [ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑, घ्रा॒प॒य॒ति॒ प्रा॒णमे॒वा-] 6
घ्रापयति प्रा॒णमे॒वा-ऽस्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै दे॒वानां॒-वैँ सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ त ए॒ता दिश्या॑ अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते दिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्दिश्या॑ उप॒दधा॑ति दि॒शां-विँधृ॑त्यै॒ दश॑ प्राण॒भृतः॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ [पु॒रस्ता॒दुप॑, द॒धा॒ति॒ नव॒ वै पुरु॑षे] 7
दधाति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा नाभि॑र्दश॒मी प्रा॒णाने॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्रा॒णा ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँग्ज्योति॑रुत्त॒मा दशोप॑ दधाति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राट् छन्द॑सा॒-ञ्ज्योति॒र्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒ज्ज्योति॒रुपा᳚ ऽऽस्महे॒ छन्दाग्ं॑सि प॒शुष्वा॒जिम॑यु॒स्ता-न्बृ॑ह॒त्युद॑जय॒-त्तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः [तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः, प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा] 8
प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा छन्द॒ इति॑ दक्षिण॒त उप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्दक्षि॒णा वृ॑तो॒ मासाः᳚ पृथि॒वी छन्द॒ इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्या अ॒ग्निर्दे॒वतेत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा अ॒ग्निरोज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे बृह॒ती छन्द॑सा॒ग्॒ स्वारा᳚ज्य॒-म्परी॑याय॒ यस्यै॒ता [यस्यै॒ताः, उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒] 9
उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यग्ं स॒प्त वाल॑खिल्याः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति स॒प्त प॒श्चा-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा द्वाववा᳚ञ्चौ प्रा॒णानाग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ राडिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ यन्त्री॒ राडिति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधाति ॥ 10 ॥
(अश्व॒मुप॑-पु॒रस्ता॒दुप॒-बार्ह॑ता-ए॒ता-श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 2)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अपश्य॒-न्ता अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒-न्यथोपा॑दधत॒ तदसु॑रा॒ नान्ववा॑य॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यद॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒न्यथो॑प॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒-शुस्त्रि॒वृदिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒व] 11
-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ व्यो॑म सप्तद॒श इति॑ दक्षिण॒तो ऽन्नं॒-वैँ व्यो॑मा-ऽन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्यै भा॒न्तः प॑ञ्चद॒श इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै भा॒न्त ओजः॑ पञ्चद॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श इति॑ पु॒रस्ता॒- [इति॑ पु॒रस्ता᳚त्, उप॑ दधाति॒ द्वौ] 12
-दुप॑ दधाति॒ द्वौ त्रि॒वृता॑वभिपू॒र्वं-यँ॑ज्ञमु॒खे वि या॑तयत्यभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ अ॑भिव॒र्तो-ऽन्नग्ं॑ सवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते॒ वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-द्य-द्विग्ं॑श॒तिर्द्वे तेन॑ वि॒राजौ॒ य-द्द्वे प्र॑ति॒ष्ठा तेन॑ वि॒राजो॑रे॒वा-भि॑पू॒र्वम॒न्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति॒ तपो॑ नवद॒श इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो [इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यः, हस्त॑यो-] 13
हस्त॑यो-स्तप॒स्वित॑रो॒ योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒-द्विया॑तयति॒ गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वैँ गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शोन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यत॒ ओज॑स्त्रिण॒व इति॑ प॒श्चादि॒मे वै लो॒कास्त्रि॑ण॒व ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इ- [स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इति॑, उ॒त्त॒र॒त-] 14
-त्यु॑त्तर॒त-स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो हस्त॑यो-स्सम्भा॒र्य॑तरः॒ क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ वाग्वै क्रतु॑र्यज्ञमु॒खं-वाँग्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो॑-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-म्ब्रह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः प्रति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै॒ नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒त-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को नाकः॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 15 ॥
(वै त्रि॒वृ - दिति॑ पु॒रस्ता᳚थ् - स॒व्य - स्त्र॑योवि॒ग्ं॒श इति॑ - सुव॒र्गो वै - पञ्च॑ च) (अ. 3)
(आ॒शु - र्व्यो॑म - ध॒रुणो॑ - भा॒न्तः - प्रतू᳚र्तिर -भिव॒र्तो - वर्च॒ - स्तपो॒ - योनि॒ - र्गर्भा॒ - ओजः॑ - स॒भंर॑णः॒ - क्रतु॑ - र्ब्र॒द्ध्रस्य॑ - प्रति॒ष्ठा - नाकः॒ - षोड॑श)
अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वाँ अ॒ग्निर्य॑ज्ञमु॒ख-न्दी॒क्षा य॑ज्ञमु॒ख-म्ब्रह्म॑ यज्ञमु॒ख-न्त्रि॒वृ-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒त-श्शु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सो-ऽन्न॑-न्धा॒ता जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तो-ऽन्न॑मत्ति ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोम॒ इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ ज॒नित्र॒- [ज॒नित्र᳚म्, अन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व] 16
-मन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑-ऽपा॒नो वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑-न्दधाति दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑ क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श [पञ्चद॒शः, ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒] 17
ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ वस॑वो यज्ञमु॒खग्ं रु॒द्रा य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒शो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ आ॑दि॒त्या अन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॒-ङ्गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-ऽन्न॑मद्य॒ते ऽदि॑त्यै भा॒गो॑- [-ऽदि॑त्यै भा॒गः, अ॒सीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा] 18
-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽ सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒व-स्स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-स्सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ ध॒र्त्रो [ध॒र्त्रः, य॒ज्ञ॒मु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो] 19
य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ यावा॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो मासा॒ वै यावा॑ अर्धमा॒सा अया॑वा॒-स्तस्मा᳚-द्दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒-वैँ यावा॒ अन्न॑-म्प्र॒जा अन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑-ऽनयो᳚र्लो॒कयो᳚-स्सवीर्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑-द्वीर्यौ॒ [स॒माव॑-द्वीर्यौ, यस्य॒ मुख्य॑वतीः] 20
यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑ ए॒व भ॑व॒त्या-ऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒ यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चा-त्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्या-ऽस्यौ॑ज॒स्वी जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं-यँदे॒षा वि॒धा [वि॒धा, वि॒धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व] 21
वि॑धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑ चैनामे॒वं-वेँद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा इ॒द-न्दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्त॒-न्ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा इ॒दं ँव्यौ᳚च्छ॒-द्यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते ॥ 22 ॥
(वै ज॒नित्रं॑ - पञ्चद॒शो - ऽदि॑त्यै भा॒गो - वै ध॒र्त्रः - स॒माव॑द्वीर्यै-वि॒धा-ततो॒ वा इ॒दं - चतु॑र्दश च ) (अ. 4)
(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ँवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)
अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒निति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते॒ सह॑सा जा॒तानिति॑ प॒श्चाज्ज॑नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑ नुदते चतुश्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इति॑ दक्षिण॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सं-वैँ च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-ष्षोड॒श-स्स्तोम॒ इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै षो॑ड॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑- [तस्मा᳚त्, उ॒त्त॒र॒तो॒-ऽभि॒प्र॒या॒यी] 23
-दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वज्रो॒ वै च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो वज्रः॑ षोड॒शो यदे॒ते इष्ट॑के उप॒दधा॑ति जा॒ताग्श्चै॒व ज॑नि॒ष्यमा॑णाग्श्च॒ भ्रातृ॑व्या-न्प्र॒णुद्य॒ वज्र॒मनु॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॒ पुरी॑षवती॒-म्मद्ध्य॒ उप॑दधाति॒ पुरी॑षं॒-वैँ मद्ध्य॑मा॒त्मन॒-स्सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँदै॒ता वा अ॑सप॒त्ना नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ [उ॑पधी॒यन्ते᳚, ना-ऽस्य॑] 24
ना-ऽस्य॑ स॒पत्नो॑ भवति प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्वि॒राज॑ उत्त॒माया॒-ञ्चित्या॒मुप॑ दधाति वि॒राज॑मे॒वोत्त॒मा-म्प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मानु॑त्त॒मां-वाँचं॑-वँदति॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚-ऽक्ष्ण॒योप॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यानि॒ वै छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या᳚ण्यास॒-न्तैर्दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यो- [-ँलो॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यः, अ॒श्रा॒म्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒] 25
-ऽश्राम्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒ तानि॒ तप॑सा-ऽपश्य॒-न्तेभ्य॑ ए॒ता इष्ट॑का॒ निर॑मिम॒तेव॒श्छन्दो॒ वरि॑व॒श्छन्द॒ इति॒ ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यदे॒ता इष्ट॑का उप॒दधा॑ति॒ यान्ये॒व छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या॑णि॒ तैरे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति य॒ज्ञेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता-स्स्तोम॑ भागैरे॒वा-ऽसृ॑जत॒ य- [-ऽसृ॑जत॒ यत्, स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति] 26
-थ्स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ तेज॒-स्सम॑भर॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति॒ सते॑जसमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒तां-यँ॒ज्ञस्य॑ प्रति॒ष्ठाम॑पश्य॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै स॒प्तस॒प्तोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाय॑ ति॒स्रो मद्ध्ये॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 27 ॥
( उ॒त्त॒र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑ - दुपधी॒यन्त॒ - ऋष॑यो - ऽसृजत॒ यत् - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)
र॒श्मिरित्ये॒वा ऽऽदि॒त्यम॑सृजत॒ प्रेति॒रिति॒ धर्म॒मन्वि॑ति॒रिति॒ दिवग्ं॑ स॒धिंरित्य॒न्तरि॑क्ष-म्प्रति॒धिरिति॑ पृथि॒वीं-विँ॑ष्ट॒म्भ इति॒ वृष्टि॑-म्प्र॒वेत्यह॑रनु॒वेति॒ रात्रि॑मु॒शिगिति॒ वसू᳚-न्प्रके॒त इति॑ रु॒द्रान्-थ्सु॑दी॒तिरित्या॑दि॒त्यानोज॒ इति॑ पि॒तॄग्स्तन्तु॒रिति॑ प्र॒जाः पृ॑तना॒षाडिति॑ प॒शू-न्रे॒वदित्यो-ष॑धीरभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वे- [यु॒क्तग्रा॑वा, इन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व] 28
-न्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व द॑क्षिण॒तो वज्र॒-म्पर्यौ॑हद॒भिजि॑त्यै॒ ताः प्र॒जा अप॑प्राणा असृजत॒ तास्वधि॑पतिर॒सीत्ये॒व प्रा॒णम॑दधा-द्य॒न्तेत्य॑पा॒नग्ं स॒ग्ं॒सर्प॒ इति॒ चक्षु॑र्वयो॒धा इति॒ श्रोत्र॒-न्ताः प्र॒जाः प्रा॑ण॒तीर॑पान॒तीः पश्य॑न्ती-श्शृण्व॒तीर्न मि॑थु॒नी अ॑भव॒-न्तासु॑ त्रि॒वृद॒सीत्ये॒व मि॑थु॒नम॑दधा॒-त्ताः प्र॒जा मि॑थु॒नी [ ] 29
भव॑न्ती॒र्न प्राजा॑यन्त॒ ता-स्सग्ं॑रो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्ये॒व प्रा-ऽज॑नय॒-त्ताः प्र॒जाः प्रजा॑ता॒ न प्रत्य॑तिष्ठ॒-न्ता व॑सु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्ये॒वैषु लो॒केषु॒ प्रत्य॑स्थापय॒द्यदाह॑ वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीति॑ प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता ए॒षु लो॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ सात्मा॒-ऽन्तरि॑क्षग्ं रोहति॒ सप्रा॑णो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥
(यु॒क्तग्रा॑वा - प्र॒जा मि॑थु॒न्य॑ - न्तरि॑क्षं॒ - द्वाद॑श च) (अ. 6)
ना॒क॒सद्भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तन्ना॑क॒सदा᳚-न्नाकस॒त्त्वं-यँन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा॑ति नाक॒सद्भि॑रे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति सुव॒र्गो वै लो॒को नाको॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ नास्मा॒ अक॑-म्भवति यजमानायत॒नं-वैँ ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा᳚त्या॒यत॑नमे॒व त-द्यज॑मानः कुरुते पृ॒ष्ठानां॒-वाँ ए॒त-त्तेज॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ [यन्ना॑क॒सदः॑, उ॒प॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व] 31
उप॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व तेजो-ऽव॑ रुन्धे पञ्च॒चोडा॒ उप॑ दधात्यफ्स॒रस॑ ए॒वैन॑मे॒ता भू॒ता अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ शे॒रे-ऽथो॑ तनू॒पानी॑रे॒वैता यज॑मानस्य॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्युत्त॑रा नाक॒सद्भ्य॒ उप॑दधाति॒ यथा॑ जा॒यामा॒नीय॑ गृ॒हेषु॑ निषा॒दय॑ति ता॒दृगे॒व त- [ता॒दृगे॒व तत्, प॒श्चा-त्प्राची॑-] 32
-त्प॒श्चा-त्प्राची॑-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प॒श्चा-त्प्राची॒ पत्न्यन्वा᳚स्ते स्वयमातृ॒ण्णा-ञ्च॑ विक॒र्णी-ञ्चो᳚त्त॒मे उप॑ दधाति प्रा॒णो वै स्व॑यमातृ॒ण्णा-ऽऽयु॑र्विक॒र्णी प्रा॒ण-ञ्चै॒वा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ ध॑त्ते॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णश्चा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ नान्यामुत्त॑रा॒मिष्ट॑का॒मुप॑ दद्ध्या॒-द्यद॒न्यामुत्त॑रा॒-मिष्ट॑का-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना- [-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒नाम्, च॒ यज॑मानस्य च] 33
-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒ण-ञ्चा-ऽऽयु॒श्चापि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-न्योत्त॒रेष्ट॑कोप॒धेया᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒सौ वै स्व॑यमातृ॒ण्णा- ऽमूमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ए॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒र्य-द्वि॑क॒र्णी य-द्वि॑क॒र्णीमु॑प॒दधा॑ति दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत उत्तर॒त उप॑दधाति॒ तस्मा॑दुत्तर॒त उ॑पचारो॒-ऽग्नि र्वा॑यु॒मती॑ भवति॒ समि॑द्ध्यै ॥ 34 ॥
(सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॒ - स्तत् - प॑शू॒ना-मे॒षा वै-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)
छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै दे॒वानां᳚-वाँ॒म-म्प॒शवो॑ वा॒ममे॒व प॒शूनव॑ रुन्ध ए॒ताग्ं ह॒ वै य॒ज्ञसे॑न-श्चैत्रियाय॒ण-श्चितिं॑-विँ॒दा-ञ्च॑कार॒ तया॒ वै स प॒शूनवा॑रुन्ध॒ यदे॒तामु॑प॒दधा॑ति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे गाय॒त्रीः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒व [तेज॑ ए॒व, मु॒ख॒तो ध॑त्ते] 35
मु॑ख॒तो ध॑त्ते मूर्ध॒न्वती᳚र्भवन्ति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति त्रि॒ष्टुभ॒ उप॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ जग॑ती॒रुप॑ दधाति॒ जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॒ उप॑ दधाति प्रा॒णा वा अ॑नु॒ष्टुप् प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै बृह॒तीरु॒ष्णिहाः᳚ प॒ङ्क्तीर॒क्षर॑पङ्क्ती॒रिति॒ विषु॑रूपाणि॒ छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति॒ विषु॑रूपा॒ वै प॒शवः॑ प॒शव॒- [प॒शवः॑ प॒शवः॑, छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व] 36
-श्छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ विषु॑रूपमस्य गृ॒हे दृ॑श्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदा-ऽति॑च्छन्दस॒मुप॑ दधा॒त्यति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिश्चिनुते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस-मुप॒दधा॑ति॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति द्वि॒पदा॒ उप॑ दधाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 37 ॥
(तेज॑ ए॒व - प॒शवः॑ प॒शवो॒ - यज॑मान॒ - एक॑ञ्च) (अ. 8)
सर्वा᳚भ्यो॒ वै दे॒वता᳚भ्यो॒-ऽग्निश्ची॑यते॒ य-थ्स॒युजो॒ नोप॑द॒द्ध्या-द्दे॒वता॑ अस्या॒ग्निं-वृँ॑ञ्जीर॒न्॒. य-थ्स॒युज॑ उप॒दधा᳚त्या॒त्मनै॒वैनग्ं॑ स॒युज॑-ञ्चिनुते॒ नाग्निना॒ व्यृ॑द्ध्य॒ते-ऽथो॒ यथा॒ पुरु॑ष॒-स्स्नाव॑भि॒-स्सन्त॑त ए॒वमे॒वैताभि॑र॒ग्नि-स्सन्त॑तो॒ ऽग्निना॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ता अ॒मूः कृत्ति॑का अभव॒न्॒ यस्यै॒ता उ॑प धी॒यन्ते॑ सुव॒र्गमे॒व [ ] 38
लो॒कमे॑ति॒ गच्छ॑ति प्रका॒श-ञ्चि॒त्रमे॒व भ॑वति मण्डलेष्ट॒का उप॑ दधाती॒मे वै लो॒का म॑ण्डलेष्ट॒का इ॒मे खलु॒ वै लो॒का दे॑वपु॒रा दे॑वपु॒रा ए॒व प्रवि॑शति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नो वि॒श्वज्यो॑तिष॒ उप॑ दधाती॒माने॒वैताभि-॑र्लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः कुरु॒ते-ऽथो᳚ प्रा॒णाने॒वैता यज॑मानस्य दाद्ध्रत्ये॒ता वै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या᳚स्ता ए॒वा- -न्वा॒रभ्य॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 39 ॥
(सु॒व॒र्गमे॒व - ता ए॒व - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)
वृ॒ष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्यादेक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति पुरोवात॒सनि॑-र॒सीत्या॑है॒तद्वै वृष्ट्यै॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वृष्टि॒मव॑ रुन्धे सं॒याँनी॑भि॒र्वै दे॒वा इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सम॑यु॒स्त-थ्सं॒याँनी॑नाग्ं संयाँनि॒त्वं-यँ-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति॒ यथा॒-ऽफ्सु ना॒वा सं॒याँत्ये॒व- [सं॒याँत्ये॒वम्, ए॒वैताभि॒] 40
-मे॒वैताभि॒ र्यज॑मान इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सं-याँ॑ति प्ल॒वो वा ए॒षो᳚-ऽग्नेर्य-थ्सं॒याँनी॒र्य-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति प्ल॒वमे॒वैतम॒ग्नय॒ उप॑दधात्यु॒त यस्यै॒तासूप॑हिता॒स्वापो॒-ऽग्निग्ं हर॒न्त्यहृ॑त ए॒वास्या॒-ग्निरा॑दित्येष्ट॒का उप॑ दधात्यादि॒त्या वा ए॒त-म्भूत्यै॒ प्रति॑नुदन्ते॒ यो-ऽल॒-म्भूत्यै॒ स-न्भूति॒-न्न प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्या [प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्याः, ए॒वैन॒-म्भूति॑-] 41
ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयन्त्य॒सौ वा ए॒तस्या॑-ऽऽदि॒त्यो रुच॒मा द॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न रोच॑ते॒ यदा॑दित्येष्ट॒का उ॑प॒दधा᳚त्य॒सावे॒-वास्मि॑न्नादि॒त्यो रुच॑-न्दधाति॒ यथा॒-ऽसौ दे॒वाना॒ग्ं॒ रोच॑त ए॒वमे॒वैष म॑नु॒ष्या॑णाग्ं रोचते घृतेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒- [सम॑र्धयति, अथो॒] 42
-त्यथो॒ तेज॑सा ऽनुपरि॒हारग्ं॑ सादय॒-त्यप॑रिवर्ग-मे॒वास्मि॒-न्तेजो॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स यश॑सा॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒ता य॑शो॒दा अ॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स यश॑ आ॒त्मन्न॑धत्त॒ यद्य॑शो॒दा उ॑प॒दधा॑ति॒ यश॑ ए॒व ताभि॒र्यज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मि॒न्॒ यशो॑ दधाति ॥ 43 ॥
(ए॒वं - प्रा॒प्रोत्या॑दि॒त्या - अ॑र्धय॒त्ये - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 10)
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न् कनी॑याग्ंसो दे॒वा आस॒-न्भूया॒ग्ं॒सो-ऽसु॑रा॒स्ते दे॒वा ए॒ता इष्ट॑का अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत भूय॒स्कृद॒सीत्ये॒व भूयाग्ं॑सो-ऽभव॒न् वन॒स्पति॑भि॒-रोष॑धीभि-र्वरिव॒स्कृद॒सीती॒-माम॑जय॒-न्प्राच्य॒सीति॒ प्राची॒-न्दिश॑मजयन्नू॒र्ध्वा ऽसीत्य॒मूम॑जय-न्नन्तरिक्ष॒सद॑स्य॒न्तरि॑क्षे सी॒देत्य॒-न्तरि॑क्षमजय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒- [दे॒वा अभ॑वन्न्, परा-ऽसु॑रा॒] 44
-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ भूया॑ने॒व भ॑वत्य॒भीमान् ँलो॒कान् ज॑यति॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यफ्सु॒षद॑सि श्येन॒सद॒सीत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्ने रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वाग्निमव॑ रुन्धे पृथि॒व्यास्त्वा॒ द्रवि॑णे सादया॒मी-त्या॑हे॒माने॒वैताभि॑-र्लो॒का-न्द्रवि॑णावतः कुरुत आयु॒ष्या॑ उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒वा- [उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒व, अ॒स्मि॒-न्द॒धा॒त्यग्ने॒] 45
-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्यग्ने॒ यत्ते॒ पर॒ग्ं॒ हृन्नामेत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ प्रि॒यमे॒वास्य॒ धामोपा᳚-ऽऽप्नोति॒ तावेहि॒ सग्ं र॑भावहा॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैने॑न॒ परि॑ धत्ते॒ पाञ्च॑जन्ये॒ष्वप्ये᳚द्ध्यग्न॒ इत्या॑है॒ष वा अ॒ग्निः पाञ्च॑जन्यो॒ यः पञ्च॑चितीक॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑हर्त॒व्या॑ उप॑ दधात्ये॒तद्वा ऋ॑तू॒ना-म्प्रि॒य-न्धाम॒ यदृ॑त॒व्या॑ ऋतू॒नामे॒व प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे सु॒मेक॒ इत्या॑ह संवँथ्स॒रो वै सु॒मेकः॑ संवँथ्स॒रस्यै॒व प्रि॒य-न्धामोपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 46 ॥
(अभ॑व॒ - न्नायु॑रे॒व - र्त॒व्या॑ उप॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 11)
प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्त-त्परा॑-ऽपत॒-त्तदश्वो॑-ऽभव॒-द्यदश्व॑य॒-त्तदश्व॑स्याश्व॒त्व-न्तद्दे॒वा अ॑श्वमे॒धेनै॒व प्रत्य॑दधुरे॒ष वै प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ सर्व॑-ङ्करोति॒ यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ सर्व॑ ए॒व भ॑वति॒ सर्व॑स्य॒ वा ए॒षा प्राय॑श्चित्ति॒-स्सर्व॑स्य भेष॒जग्ं सर्वं॒-वाँ ए॒तेन॑ पा॒प्मान॑-न्दे॒वा अ॑तर॒न्नपि॒ वा ए॒तेन॑ ब्रह्मह॒त्या-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान॑- [-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान᳚म्, त॒र॒ति॒ तर॑ति] 47
-न्तरति॒ तर॑ति ब्रह्मह॒त्यां-योँ᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँदोत्त॑रं॒-वैँ त-त्प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्तस्मा॒दश्व॑स्योत्तर॒तो-ऽव॑ द्यन्ति दक्षिण॒तो᳚-ऽन्येषा᳚-म्पशू॒नां-वैँ॑त॒सः कटो॑ भवत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अश्वो᳚-ऽफ्सु॒जो वे॑त॒स-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति चतुष्टो॒म-स्स्तोमो॑ भवति स॒रड्ढ॒ वा अश्व॑स्य॒ सक्थ्या-ऽवृ॑ह॒-त्त-द्दे॒वाश्च॑तुष्टो॒मेनै॒व प्रत्य॑दधु॒र्यच्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ ॥ 48 ॥
(सर्व॑म पा॒प्मान॑ - मवृह॒-द्- द्वाद॑श च) (अ. 12)
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ - इन्द्रा᳚ग्नी - दे॒वा वा अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ - अ॒ग्नेर्भा॒गो᳚ - ऽस्यग्ने॑ जा॒तान् - र॒श्मिरिति॑ - नाक॒सद्भिः॒ -छन्दाग्ं॑सि॒ - सर्वा᳚भ्यो - वृष्टि॒सनी᳚ - र्देवासु॒राः कनी॑याग्ंसः - प्र॒जाप॑ते॒रक्षि॒ - द्वाद॑श )
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञो - दे॒वा वै - यस्य॒ मुख्य॑वती - र्नाक॒सद्भि॑रे॒ - वै ताभि॑र॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ, स्स॑र्व॒त्वाय॑)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citīnā-nnirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1
pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2
upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3
ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4
mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||
(kḷptyā̭ - upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛtaḥ॒-sama̭nasaḥ-kṛ॒ṣṇe-purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ - pañca̭ ca) (a. 1)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6
ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7
dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8
pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9
ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||
(aśva॒mupa̭-pu॒rastā॒dupa॒-bārha̭tā-e॒tā-ścatṷstrigṃśacca) (a. 2)
de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11
-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12
-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13
hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14
-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(vai tri॒vṛ - diti̭ pu॒rastā᳚th - sa॒vya - stra̭yovi॒gṃ॒śa iti̭ - suva॒rgo vai - pañca̭ ca) (a. 3)
(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)
a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16
-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17
oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18
-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19
ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20
yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21
vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||
(vai ja॒nitraṃ̭ - pañcada॒śo - 'di̭tyai bhā॒go - vai dha॒rtraḥ - sa॒māva̭dvīryai-vi॒dhā-tato॒ vā i॒daṃ - catṷrdaśa ca ) (a. 4)
(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23
-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24
nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25
-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26
-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||
( u॒tta॒ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭ - dupadhī॒yanta॒ - ṛṣa̭yo - 'sṛjata॒ yat - trica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28
-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29
bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(yu॒ktagrā̭vā - pra॒jā mi̭thu॒nya̭ - ntari̭kṣaṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 6)
nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31
upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32
-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33
-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||
(sambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada॒ - stat - pa̭śū॒nā-me॒ṣā vai-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35
mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36
-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||
(teja̭ e॒va - pa॒śavaḥ̭ pa॒śavo॒ - yaja̭māna॒ - eka̭ñca) (a. 8)
sarvā᳚bhyo॒ vai de॒vatā᳚bhyo॒-'gniścī̭yate॒ ya-thsa॒yujo॒ nopa̭da॒ddhyā-dde॒vatā̭ asyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjīra॒n॒. ya-thsa॒yuja̭ upa॒dadhā᳚tyā॒tmanai॒vainagṃ̭ sa॒yuja̭-ñcinute॒ nāgninā॒ vyṛ̭ddhya॒te-'tho॒ yathā॒ purṷṣa॒-ssnāva̭bhi॒-ssanta̭ta e॒vame॒vaitābhi̭ra॒gni-ssanta̭to॒ 'gninā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntā a॒mūḥ kṛtti̭kā abhava॒n॒ yasyai॒tā ṷpa dhī॒yantḙ suva॒rgame॒va [ ] 38
lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||
(su॒va॒rgame॒va - tā e॒va - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
vṛ॒ṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyādeka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati purovāta॒sani̭-ra॒sītyā̭hai॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe saṃ॒yā~nī̭bhi॒rvai de॒vā i॒mān ~lo॒kān-thsama̭yu॒sta-thsaṃ॒yā~nī̭nāgṃ saṃyā~ni॒tvaṃ-ya~-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti॒ yathā॒-'phsu nā॒vā saṃ॒yā~tye॒va- [saṃ॒yā~tye॒vam, e॒vaitābhi॒] 40
-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41
e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42
-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||
(e॒vaṃ - prā॒protyā̭di॒tyā - a̭rdhaya॒tye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44
-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45
-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||
(abha̭va॒ - nnāyṷre॒va - rta॒vyā̭ upa॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 11)
pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47
-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||
(sarva̭ma pā॒pmāna̭ - mavṛha॒-d- dvāda̭śa ca) (a. 12)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña - indrā᳚gnī - de॒vā vā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ - a॒gnerbhā॒go᳚ - 'syagnḙ jā॒tān - ra॒śmiriti̭ - nāka॒sadbhiḥ॒ -chandāgṃ̭si॒ - sarvā᳚bhyo - vṛṣṭi॒sanī᳚ - rdevāsu॒rāḥ kanī̭yāgṃsaḥ - pra॒jāpa̭te॒rakṣi॒ - dvāda̭śa )
(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña, ssa̭rva॒tvāya̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.