க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே சதுர்தஃ ப்ரஶ்நஃ - இஷ்டகாத்ரயாபிதாநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
தே॒வா॒ஸு॒ரா-ஸ்ஸம்யँ॑த்தா ஆஸ॒-ந்தே ந வ்ய॑ஜயந்த॒ ஸ ஏ॒தா இந்த்ர॑ஸ்த॒நூர॑பஶ்ய॒-த்தா உபா॑தத்த॒ தாபி॒ர்வை ஸ த॒நுவ॑மிந்த்ரி॒யம்-வீँ॒ர்ய॑மா॒த்மந்ந॑தத்த॒ ததோ॑ தே॒வா அப॑வ॒-ந்பரா-ऽஸு॑ரா॒ யதி॑ந்த்ரத॒நூரு॑ப॒ததா॑தி த॒நுவ॑மே॒வ தாபி॑ரிந்த்ரி॒யம்-வீँ॒ர்யம்॑-யँஜ॑மாந ஆ॒த்ம-ந்த॒த்தே-ऽதோ॒ ஸேந்த்ர॑மே॒வாக்நிக்ம் ஸத॑நு-ஞ்சிநுதே॒ பவ॑த்யா॒த்மநா॒ பரா᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ [ப்ராத்ரு'॑வ்யஃ, ப॒வ॒தி॒ ய॒ஜ்ஞோ] 1
பவதி ய॒ஜ்ஞோ தே॒வேப்யோ-ऽபா᳚க்ராம॒-த்தம॑வ॒ருத॒-ந்நாஶ॑க்நுவ॒ந்த ஏ॒தா ய॑ஜ்ஞத॒நூர॑பஶ்ய॒-ந்தா உபா॑ததத॒ தாபி॒ர்வை தே ய॒ஜ்ஞமவா॑ருந்தத॒ ய-த்ய॑ஜ்ஞத॒நூரு॑ப॒ததா॑தி ய॒ஜ்ஞமே॒வ தாபி॒ர்யஜ॑மா॒நோ-ऽவ॑ ருந்தே॒ த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம் ஶத॒முப॑ ததாதி॒ த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶ॒த்வை தே॒வதா॑ தே॒வதா॑ ஏ॒வாவ॑ ரு॒ந்தே ऽதோ॒ ஸாத்மா॑நமே॒வாக்நிக்ம் ஸத॑நு-ஞ்சிநுதே॒ ஸாத்மா॒-ऽமுஷ்மி॑-ல்லோँ॒கே [-ऽமுஷ்மி॑-ல்லோँ॒கே, ப॒வ॒தி॒ ய] 2
ப॑வதி॒ ய ஏ॒வம்-வேँத॒ ஜ்யோதி॑ஷ்மதீ॒ருப॑ ததாதி॒ ஜ்யோதி॑ரே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாத்யே॒தாபி॒ர்வா அ॒க்நிஶ்சி॒தோ ஜ்வ॑லதி॒ தாபி॑ரே॒வைந॒க்ம்॒ ஸமி॑ந்த உ॒பயோ॑ரஸ்மை லோ॒கயோ॒ர்ஜ்யோதி॑ர்பவதி நக்ஷத்ரேஷ்ட॒கா உப॑ ததாத்யே॒தாநி॒ வை தி॒வோ ஜ்யோதீக்ம்॑ஷி॒ தாந்யே॒வாவ॑ ருந்தே ஸு॒க்ரு'தாம்॒-வாँ ஏ॒தாநி॒ ஜ்யோதீக்ம்॑ஷி॒ யந்நக்ஷ॑த்ராணி॒ தாந்யே॒வா-ऽऽப்நோ॒த்யதோ॑ அநூகா॒ஶ-மே॒வைதாநி॒ [-மே॒வைதாநி॑, ஜ்யோதீக்ம்॑ஷி குருதே] 3
ஜ்யோதீக்ம்॑ஷி குருதே ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாநு॑க்யாத்யை॒ ய-த்ஸக்க்ஸ்ப்ரு'॑ஷ்டா உபத॒த்த்யா-த்வ்ரு'ஷ்ட்யை॑ லோ॒கமபி॑ தத்த்யா॒தவ॑ர்ஷுகஃ ப॒ர்ஜந்யஃ॑ ஸ்யா॒தஸக்க்॑ஸ்ப்ரு'ஷ்டா॒ உப॑ ததாதி॒ வ்ரு'ஷ்ட்யா॑ ஏ॒வ லோ॒க-ங்க॑ரோதி॒ வர்ஷு॑கஃ ப॒ர்ஜந்யோ॑ பவதி பு॒ரஸ்தா॑த॒ந்யாஃ ப்ர॒தீசீ॒ருப॑ ததாதி ப॒ஶ்சாத॒ந்யாஃ ப்ராசீ॒ஸ்தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒சீநா॑நி ச ப்ரதீ॒சீநா॑நி ச॒ நக்ஷ॑த்ரா॒ண்யா வ॑ர்தந்தே ॥ 4 ॥
(ப்ராத்ரு'॑வ்யோ - லோ॒க - ஏ॒வைதாந்யே - க॑சத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 1)
ரு'॒த॒வ்யா॑ உப॑ ததாத்ய்ரு'தூ॒நா-ங்க்லு'ப்த்யை᳚ த்வ॒த்வம்முப॑ ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்த்வ॒ந்த்வம்ரு'॒தவோ ऽத்ரு'॑தேவ॒ வா ஏ॒ஷா யந்ம॑த்த்ய॒மா சிதி॑ர॒ந்தரி॑க்ஷமிவ॒ வா ஏ॒ஷா த்வ॒த்வம்ம॒ந்யாஸு॒ சிதீ॒ஷூப॑ ததாதி॒ சத॑ஸ்ரோ॒ மத்த்யே॒ த்ரு'த்யா॑ அந்த॒ஶ்ஶ்லேஷ॑ணம்॒-வாँ ஏ॒தாஶ்சிதீ॑நாம்॒-யँத்ரு'॑த॒வ்யா॑ யத்ரு'॑த॒வ்யா॑ உப॒ததா॑தி॒ சிதீ॑நாம்॒-விँத்ரு'॑த்யா॒ அவ॑கா॒மநூப॑ ததாத்யே॒ஷா வா அ॒க்நேர்யோநி॒-ஸ்ஸயோ॑நி- [அ॒க்நேர்யோநி॒-ஸ்ஸயோ॑நிம், ஏ॒வாக்நி-] 5
-மே॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுத உ॒வாச॑ ஹ வி॒ஶ்வாமி॒த்ரோ ऽத॒தி-த்ஸ ப்ரஹ்ம॒ணா-ऽந்நம்॒-யँஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யாந்தை॒ ய உ॑ சைநா ஏ॒வம்-வேँத॒திதி॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வா ஏ॒த-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டாயை॑ நுததே॒ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॒த்வா ந ப்ர॑தி॒திஷ்ட॑தி॒ பஞ்ச॒ பூர்வா॒ஶ்சித॑யோ பவ॒ந்த்யத॑ ஷ॒ஷ்டீ-ஞ்சிதி॑-ஞ்சிநுதே॒ ஷட்வா ரு'॒தவஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ர ரு'॒துஷ்வே॒வ ஸம்॑வँத்ஸ॒ரே ப்ரதி॑திஷ்டத்யே॒ தா வா [ப்ரதி॑திஷ்டத்யே॒ தா வா, அதி॑பத்நீ॒ர்நாமேஷ்ட॑கா॒] 6
அதி॑பத்நீ॒ர்நாமேஷ்ட॑கா॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே-ऽதி॑பதிரே॒வ ஸ॑மா॒நாநா᳚-ம்பவதி॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்யா-த்தமு॑ப॒தத॑-த்த்யாயேதே॒தாப்ய॑ ஏ॒வைந॑-ந்தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆ வ்ரு'॑ஶ்சதி தா॒ஜகார்தி॒மார்ச்ச॒த்யங்கி॑ரஸ-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கம்-யँந்தோ॒ யா ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ நிஷ்க்ரு'॑தி॒ராஸீ॒-த்தாம்ரு'ஷி॑ப்யஃ॒ ப்ரத்யௌ॑ஹ॒-ந்தத்திர॑ண்யமபவ॒த்ய-த்தி॑ரண்யஶ॒ல்கைஃ ப்ரோ॒க்ஷதி॑ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ நிஷ்க்ரு'॑த்யா॒ அதோ॑ பேஷ॒ஜமே॒வா-ऽஸ்மை॑ கரோ॒- [-ऽஸ்மை॑ கரோதி, அதோ॑ ரூ॒பேணை॒வைந॒க்ம்॒] 7
-த்யதோ॑ ரூ॒பேணை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தய॒த்யதோ॒ ஹிர॑ண்யஜ்யோதிஷை॒வ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ஸாஹ॒ஸ்ரவ॑தா॒ ப்ரோக்ஷ॑தி ஸாஹ॒ஸ்ரஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யா॑ இ॒மா மே॑ அக்ந॒ இஷ்ட॑கா தே॒நவஃ॑ ஸ॒ந்த்வித்யா॑ஹ தே॒நூரே॒வைநாஃ᳚ குருதே॒ தா ஏ॑ந-ங்காம॒துகா॑ அ॒முத்ரா॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒க உப॑ திஷ்டந்தே ॥ 8 ॥
(ஸயோ॑நி - மே॒தா வை - க॑ரோ॒த்யே - கா॒ந்நச॑த்வாரி॒க்ம்॒ஶச்ச॑) (அ. 2)
ரு॒த்ரோ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நி-ஸ்ஸ ஏ॒தர்ஹி॑ ஜா॒தோ யர்ஹி॒ ஸர்வ॑ஶ்சி॒த-ஸ்ஸ யதா॑ வ॒த்ஸோ ஜா॒த-ஸ்ஸ்தந॑-ம்ப்ரே॒ப்ஸத்யே॒வம்-வாँ ஏ॒ஷ ஏ॒தர்ஹி॑ பாக॒தேய॒-ம்ப்ரேப்ஸ॑தி॒ தஸ்மை॒ யதாஹு॑தி॒-ந்ந ஜு॑ஹு॒யாத॑த்த்வ॒ர்யு-ஞ்ச॒ யஜ॑மாந-ஞ்ச த்யாயேச்சதரு॒த்ரீய॑-ஞ்ஜுஹோதி பாக॒தேயே॑நை॒வைநக்ம்॑ ஶமயதி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑த்யத்த்வ॒ர்யுர்ந யஜ॑மாநோ॒ ய-த்க்ரா॒ம்யாணா᳚-ம்பஶூ॒நா- [ய-த்க்ரா॒ம்யாணா᳚-ம்பஶூ॒நாம், பய॑ஸா ஜுஹு॒யா-] 9
-ம்பய॑ஸா ஜுஹு॒யா-த்க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூஞ்சு॒சா ऽர்பயே॒-த்யதா॑ர॒ண்யாநா॑-மார॒ண்யாந் ஜ॑ர்திலயவா॒க்வா॑ வா ஜுஹு॒யா-த்க॑வீதுகயவா॒க்வா॑ வா॒ ந க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூந். ஹி॒நஸ்தி॒ நா-ऽऽர॒ண்யாநதோ॒ கல்வா॑ஹு॒ரநா॑ஹுதி॒ர்வை ஜ॒ர்திலா᳚ஶ்ச க॒வீது॑கா॒ஶ்சேத்ய॑ ஜக்ஷீ॒ரேண॑ ஜுஹோத்யாக்நே॒யீ வா ஏ॒ஷா யத॒ஜா-ऽऽஹு॑த்யை॒வ ஜு॑ஹோதி॒ ந க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூந். ஹி॒நஸ்தி॒ நா-ऽऽர॒ண்யாநங்கி॑ரஸ-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கம்-யँந்தோ॒- [-ँலோ॒கம்-யँந்தஃ॑, அ॒ஜாயா᳚-ங்க॒ர்ம-] 10
-ऽஜாயா᳚-ங்க॒ர்ம-ம்ப்ராஸி॑ஞ்ச॒ந்த்ஸா ஶோச॑ந்தீ ப॒ர்ண-ம்பரா॑-ऽஜிஹீத॒ ஸோ᳚(1॒)-ऽர்கோ॑-ऽபவ॒-த்தத॒ர்கஸ்யா᳚-ர்க॒த்வம॑ர்கப॒ர்ணேந॑ ஜுஹோதி ஸயோநி॒த்வாயோத॒-ந்திஷ்ட॑ந் ஜுஹோத்யே॒ஷா வை ரு॒த்ரஸ்ய॒ தி-க்ஸ்வாயா॑மே॒வ தி॒ஶி ரு॒த்ர-ந்நி॒ரவ॑தயதே சர॒மாயா॒மிஷ்ட॑காயா-ஞ்ஜுஹோத்யந்த॒த ஏ॒வ ரு॒த்ர-ந்நி॒ரவ॑தயதே த்ரேதாவிப॒க்த-ஞ்ஜு॑ஹோதி॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா இ॒மாநே॒வ லோ॒காந்-த்ஸ॒மாவ॑த்வீர்யாந் கரோ॒தீய॒த்யக்ரே॑ ஜுஹோ॒- [ஜுஹோதி, அதேய॒த்யதேய॑தி॒] 11
-த்யதேய॒த்யதேய॑தி॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா ஏ॒ப்ய ஏ॒வைநம்॑-லோँ॒கேப்யஃ॑ ஶமயதி தி॒ஸ்ர உத்த॑ரா॒ ஆஹு॑தீர்ஜுஹோதி॒ ஷ-ட்த்ஸ-ம்ப॑த்யந்தே॒ ஷ-ட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வைநக்ம்॑ ஶமயதி॒ யத॑நுபரி॒க்ராம॑-ஞ்ஜுஹு॒யாத॑ந்தரவசா॒ரிணக்ம்॑ ரு॒த்ர-ங்கு॑ர்யா॒ததோ॒ கல்வா॑ஹுஃ॒ கஸ்யாம்॒-வாँ-ऽஹ॑ தி॒ஶி ரு॒த்ரஃ கஸ்யாம்॒-வேँத்ய॑நுபரி॒க்ராம॑மே॒வ ஹோ॑த॒வ்ய॑-மப॑ரிவர்கமே॒வைநக்ம்॑ ஶமய- [ஶமயதி, ஏ॒தாவை] 12
-த்யே॒தாவை தே॒வதா᳚-ஸ்ஸுவ॒ர்க்யா॑யா உ॑த்த॒மாஸ்தா யஜ॑மாநம்-வாँசயதி॒ தாபி॑ரே॒வைநக்ம்॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்யா-த்தஸ்ய॑ ஸஞ்ச॒ரே ப॑ஶூ॒நா-ந்ந்ய॑ஸ்யே॒-த்யஃ ப்ர॑த॒மஃ ப॒ஶுர॑பி॒திஷ்ட॑தி॒ ஸ ஆர்தி॒மார்ச்ச॑தி ॥ 13 ॥
(ப॒ஶூ॒நாம் - ँயந்தோ - ऽக்நே॑ ஜுஹோ॒த்ய - ப॑ரிவர்கமே॒வைநக்ம்॑ ஶமயதி - த்ரி॒க்ம்॒ஶச்ச॑) (அ. 3)
அஶ்ம॒ந்நூர்ஜ॒மிதி॒ பரி॑ ஷிஞ்சதி மா॒ர்ஜய॑த்யே॒வைந॒மதோ॑ த॒ர்பய॑த்யே॒வ ஸ ஏ॑ந-ந்த்ரு'॒ப்தோ ऽக்ஷு॑த்த்ய॒-ந்நஶோ॑ச-ந்ந॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒க உப॑ திஷ்டதே॒ த்ரு'ப்ய॑தி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒ர்ய ஏ॒வம்-வேँத॒ தா-ந்ந॒ இஷ॒மூர்ஜ॑-ந்தத்த மருத-ஸ்ஸக்ம்ரரா॒ணா இத்யா॒ஹாந்நம்॒-வாँ ஊர்கந்ந॑-ம்ம॒ருதோ-ऽந்ந॑மே॒வாவ॑ ரு॒ந்தே ऽஶ்மக்க்॑ஸ்தே॒ க்ஷுத॒மு-ந்தே॒ ஶு- [க்ஷுத॒மு-ந்தே॒ ஶுக், ரு'॒ச்ச॒து॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்ம] 14
-க்ரு'॑ச்சது॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்ம இத்யா॑ஹ॒ யமே॒வ த்வேஷ்டி॒ தம॑ஸ்ய க்ஷு॒தா ச॑ ஶு॒சா சா᳚ர்பயதி॒ த்ரிஃ ப॑ரிஷி॒ஞ்ச-ந்பர்யே॑தி த்ரி॒வ்ரு'த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வா-க்நிஸ்தஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி॒ த்ரிஃ புநஃ॒ பர்யே॑தி॒ ஷ-ட்த்ஸ-ம்ப॑த்யந்தே॒ ஷ-ட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வாஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயத்ய॒பாம்-வாँ ஏ॒த-த்புஷ்பம்॒-யँத்வே॑த॒ஸோ॑-ऽபாக்ம் - [யத்வே॑த॒ஸோ॑-ऽபாம், ஶரோ-ऽவ॑கா] 15
ஶரோ-ऽவ॑கா வேதஸஶா॒கயா॒ சாவ॑காபிஶ்ச॒ வி க॑ர்ஷ॒த்யாபோ॒ வை ஶா॒ந்தா-ஶ்ஶா॒ந்தாபி॑ரே॒வாஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி॒ யோ வா அ॒க்நி-ஞ்சி॒த-ம்ப்ர॑த॒மஃ ப॒ஶுர॑தி॒க்ராம॑தீஶ்வ॒ரோ வை தக்ம் ஶு॒சா ப்ர॒தஹோ॑ ம॒ண்டூகே॑ந॒ விக॑ர்ஷத்யே॒ஷ வை ப॑ஶூ॒நா-ம॑நுபஜீவநீ॒யோ ந வா ஏ॒ஷ க்ரா॒ம்யேஷு॑ ப॒ஶுஷு॑ ஹி॒தோ நா-ऽऽர॒ண்யேஷு॒ தமே॒வ ஶு॒சா-ऽர்ப॑யத்யஷ்டா॒பி-ர்வி க॑ர்ஷ- [-ர்வி க॑ர்ஷதி, அ॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா] 16
-த்ய॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ கா॑ய॒த்ரோ᳚-ऽக்நிர்யாவா॑-நே॒வா-ऽக்நிஸ்தஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி பாவ॒கவ॑தீபி॒ரந்நம்॒-வைँ பா॑வ॒கோ-ऽந்நே॑நை॒வாஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி ம்ரு'॒த்யுர்வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிர்ப்ரஹ்ம॑ண ஏ॒தத்ரூ॒பம்-யँ-த்க்ரு'॑ஷ்ணாஜி॒ந-ங்கார்ஷ்ணீ॑ உபா॒நஹா॒வுப॑ முஞ்சதே॒ ப்ரஹ்ம॑ணை॒வ ம்ரு'॒த்யோர॒ந்தர்த॑த்தே॒ ऽந்தர்ம்ரு'॒த்யோர்த॑த்தே॒ ऽந்தர॒ந்நாத்யா॒-தித்யா॑ஹுர॒ந்யா-மு॑பமு॒ஞ்சதே॒-ऽந்யா-ந்நாந்த- [-ऽந்யா-ந்நாந்தஃ, ஏ॒வ ம்ரு'॒த்யோர்த॒த்தே] 17
-ரே॒வ ம்ரு'॒த்யோர்த॒த்தே ऽவா॒-ऽந்நாத்யக்ம்॑ ருந்தே॒ நம॑ஸ்தே॒ ஹர॑ஸே ஶோ॒சிஷ॒ இத்யா॑ஹ நம॒ஸ்க்ரு'த்ய॒ ஹி வஸீ॑யாக்ம் ஸமுப॒சர॑ந்த்ய॒ந்ய-ந்தே॑ அ॒ஸ்ம-த்த॑பந்து ஹே॒தய॒ இத்யா॑ஹ॒ யமே॒வ த்வேஷ்டி॒ தம॑ஸ்ய ஶு॒சா-ऽர்ப॑யதி பாவ॒கோ அ॒ஸ்மப்யக்ம்॑ ஶி॒வோ ப॒வேத்யா॒ஹாந்நம்॒-வைँ பா॑வ॒கோ-ऽந்ந॑மே॒வாவ॑ ருந்தே॒ த்வாப்யா॒மதி॑ க்ராமதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா அப॒ஸ்ய॑வதீப்யா॒க்ம்॒ ஶாந்த்யை᳚ ॥ 18 ॥
(ஶு - க்வே॑த॒ஸோ॑-ऽபா - ம॑ஷ்டா॒பிர்வி க॑ர்ஷதி॒ - நாந்த - ரேகா॒ந்ந ப॑ஞ்சா॒ஶச்ச॑) (அ. 4)
ந்ரு'॒ஷதே॒ வடிதி॒ வ்யாகா॑ரயதி ப॒ங்க்த்யா-ऽऽஹு॑த்யா யஜ்ஞமு॒கமா ர॑பதே ऽக்ஷ்ண॒யா வ்யாகா॑ரயதி॒ தஸ்மா॑தக்ஷ்ண॒யா ப॒ஶவோ-ऽங்கா॑நி॒ ப்ரஹ॑ரந்தி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ யத்வ॑ஷட்கு॒ர்யா-த்யா॒தயா॑மா-ऽஸ்ய வஷட்கா॒ர-ஸ்ஸ்யா॒த்யந்ந வ॑ஷட்கு॒ர்யா-த்ரக்ஷாக்ம்॑ஸி ய॒ஜ்ஞக்ம் ஹ॑ந்யு॒ர்வடித்யா॑ஹ ப॒ரோக்ஷ॑மே॒வ வஷ॑-ட்கரோதி॒ நாஸ்ய॑ யா॒தயா॑மா வஷட்கா॒ரோ பவ॑தி॒ ந ய॒ஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்॑ஸி க்நந்தி ஹு॒தாதோ॒ வா அ॒ந்யே தே॒வா [அ॒ந்யே தே॒வாஃ, அ॒ஹு॒தாதோ॒-ऽந்யே] 19
அ॑ஹு॒தாதோ॒-ऽந்யே தாந॑க்நி॒சிதே॒வோபயா᳚-ந்ப்ரீணாதி॒ யே தே॒வா தே॒வாநா॒மிதி॑ த॒த்த்நா ம॑துமி॒ஶ்ரேணாவோ᳚க்ஷதி ஹு॒தாத॑ஶ்சை॒வ தே॒வாந॑ஹு॒தாத॑ஶ்ச॒ யஜ॑மாநஃ ப்ரீணாதி॒ தே யஜ॑மாந-ம்ப்ரீணந்தி த॒த்த்நைவ ஹு॒தாதஃ॑ ப்ரீ॒ணாதி॒ மது॑ஷா ऽஹு॒தாதோ᳚ க்ரா॒ம்யம்-வாँ ஏ॒ததந்நம்॒-யँத்தத்த்யா॑ர॒ண்ய-ம்மது॒ யத்த॒த்நா ம॑துமி॒ஶ்ரேணா॒-வோக்ஷ॑த்யு॒பய॒ஸ்யா-ऽவ॑ருத்த்யை க்ருமு॒ஷ்டிநா-ऽவோ᳚க்ஷதி ப்ராஜாப॒த்யோ [ப்ராஜாப॒த்யஃ, வை க்ரு॑மு॒ஷ்டி-] 20
வை க்ரு॑மு॒ஷ்டி-ஸ்ஸ॑யோநி॒த்வாய॒ த்வாப்யா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யா அநுபரி॒சார॒-மவோ᳚க்ஷ॒த்ய-ப॑ரிவர்கமே॒வைநா᳚-ந்ப்ரீணாதி॒ வி வா ஏ॒ஷ ப்ரா॒ணைஃ ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॑ர்-ரு'த்த்யதே॒ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॒ந்வந்ந॑தி॒க்ராம॑தி ப்ராண॒தா அ॑பாந॒தா இத்யா॑ஹ ப்ரா॒ணாநே॒வா-ऽऽத்ம-ந்த॑த்தே வர்சோ॒தா வ॑ரிவோ॒தா இத்யா॑ஹ ப்ர॒ஜா வை வர்சஃ॑ ப॒ஶவோ॒ வரி॑வஃ ப்ர॒ஜாமே॒வ ப॒ஶூநா॒த்ம-ந்த॑த்த॒ இந்த்ரோ॑ வ்ரு'॒த்ரம॑ஹ॒ந்தம்-வ்ரு'ँ॒த்ரோ [வ்ரு'॒த்ரம॑ஹ॒ந்தம்-வ்ரு'ँ॒த்ரஃ, ஹ॒த-ஷ்ஷோ॑ட॒ஶபி॑-] 21
ஹ॒த-ஷ்ஷோ॑ட॒ஶபி॑-ர்போ॒கைர॑ஸிநா॒-த்ஸ ஏ॒தாம॒க்நயே-ऽநீ॑கவத॒ ஆஹு॑திமபஶ்ய॒-த்தாம॑ஜுஹோ॒-த்தஸ்யா॒க்நிரநீ॑ கவா॒ந்த்ஸ்வேந॑ பாக॒தேயே॑ந ப்ரீ॒த-ஷ்ஷோ॑டஶ॒தா வ்ரு'॒த்ரஸ்ய॑ போ॒காநப்ய॑தஹ-த்வைஶ்வகர்ம॒ணேந॑ பா॒ப்மநோ॒ நிர॑முச்யத॒ யத॒க்நயே-ऽநீ॑கவத॒ ஆஹு॑தி-ஞ்ஜு॒ஹோத்ய॒க்நிரே॒வா-ऽஸ்யாநீ॑கவா॒ந்த்ஸ்வேந॑ பாக॒தேயே॑ந ப்ரீ॒தஃ பா॒ப்மாந॒மபி॑ தஹதி வைஶ்வகர்ம॒ணேந॑ பா॒ப்மநோ॒ நிர்மு॑ச்யதே॒ ய-ங்கா॒மயே॑த சி॒ர-ம்பா॒ப்மநோ॒ [சி॒ர-ம்பா॒ப்மநஃ॑, நிர்மு॑ச்யே॒தேத்யேகை॑க॒-] 22
நிர்மு॑ச்யே॒தேத்யேகை॑க॒-ந்தஸ்ய॑ ஜுஹுயாச்சி॒ரமே॒வ பா॒ப்மநோ॒ நிர்மு॑ச்யதே॒ ய-ங்கா॒மயே॑த தா॒ஜ-க்பா॒ப்மநோ॒ நிர்மு॑ச்யே॒தேதி॒ ஸர்வா॑ணி॒ தஸ்யா॑நு॒த்ருத்ய॑ ஜுஹுயா-த்தா॒ஜகே॒வ பா॒ப்மநோ॒ நிர்மு॑ச்ய॒தே-ऽதோ॒ கலு॒ நாநை॒வ ஸூ॒க்தாப்யா᳚-ஞ்ஜுஹோதி॒ நாநை॒வ ஸூ॒க்தயோ᳚ர்வீ॒ர்ய॑-ந்ததா॒த்யதோ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥ 23 ॥
(தே॒வாஃ - ப்ரா॑ஜாப॒த்யோ-வ்ரு'॒த்ர - ஶ்சி॒ர-ம்பா॒ப்மந॑ - ஶ்சத்வாரி॒க்ம்॒ஶச்ச॑) (அ. 5)
உதே॑நமுத்த॒ரா-ந்ந॒யேதி॑ ஸ॒மித॒ ஆ த॑தாதி॒ யதா॒ ஜநம்॑-யँ॒தே॑-ऽவ॒ஸ-ங்க॒ரோதி॑ தா॒த்ரு'கே॒வ த-த்தி॒ஸ்ர ஆ த॑தாதி த்ரி॒வ்ரு'த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒-வாக்நிஸ்தஸ்மை॑ பாக॒தேய॑-ங்கரோ॒த்யௌது॑ம்பரீ-ர்பவ॒ந்த்யூர்க்வா உ॑து॒ம்பர॒ ஊர்ஜ॑மே॒வாஸ்மா॒ அபி॑ ததா॒த்யுது॑ த்வா॒ விஶ்வே॑ தே॒வா இத்யா॑ஹ ப்ரா॒ணா வை விஶ்வே॑ தே॒வாஃ ப்ரா॒ணை- [ப்ரா॒ணைஃ, ஏ॒வைந॒-] 24
-ரே॒வைந॒-முத்ய॑ச்ச॒தே ऽக்நே॒ பர॑ந்து॒ சித்தி॑பி॒ரித்யா॑ஹ॒ யஸ்மா॑ ஏ॒வைந॑-ஞ்சி॒த்தாயோ॒த்யச்ச॑தே॒ தேநை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயதி॒ பஞ்ச॒ திஶோ॒ தைவீ᳚ர்ய॒ஜ்ஞம॑வந்து தே॒வீரித்யா॑ஹ॒ திஶோ॒ ஹ்யே॑ஷோ-ऽநு॑ ப்ர॒ச்யவ॒தே ऽபாம॑தி-ந்துர்ம॒தி-ம்பாத॑மாநா॒ இத்யா॑ஹ॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை ரா॒யஸ்போஷே॑ ய॒ஜ்ஞப॑தி-மா॒பஜ॑ந்தீ॒ரித்யா॑ஹ ப॒ஶவோ॒ வை ரா॒யஸ்போஷஃ॑ [ரா॒யஸ்போஷஃ॑, ப॒ஶூநே॒வாவ॑] 25
ப॒ஶூநே॒வாவ॑ ருந்தே ஷ॒ட்பிர்ஹ॑ரதி॒ ஷ-ட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வைநக்ம்॑ ஹரதி॒ த்வே ப॑ரி॒க்ரு'ஹ்ய॑வதீ பவதோ॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை॒ ஸூர்ய॑ரஶ்மி॒ர்॒ஹரி॑கேஶஃ பு॒ரஸ்தா॒தித்யா॑ஹ॒ ப்ரஸூ᳚த்யை॒ ததஃ॑ பாவ॒கா ஆ॒ஶிஷோ॑ நோ ஜுஷந்தா॒மித்யா॒ஹாந்நம்॒-வைँ பா॑வ॒கோ-ऽந்ந॑மே॒வாவ॑ ருந்தே தேவாஸு॒ரா-ஸ்ஸம்யँ॑த்தா ஆஸ॒-ந்தே தே॒வா ஏ॒த-தப்ர॑திரத-மபஶ்ய॒-ந்தேந॒ வை தே᳚ ப்ர॒- [வை தே᳚ ப்ர॒தி, அஸு॑ராநஜய॒-ந்த-] 26
-த்யஸு॑ராநஜய॒-ந்த-தப்ர॑திரதஸ்யா-ப்ரதிரத॒த்வம்-யँதப்ர॑திரத-ந்த்வி॒தீயோ॒ ஹோதா॒-ऽந்வாஹா᳚ப்ர॒த்யே॑வ தேந॒ யஜ॑மாநோ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாந் ஜய॒த்யதோ॒ அந॑பிஜிதமே॒வாபி ஜ॑யதி தஶ॒ர்ச-ம்ப॑வதி॒ தஶா᳚க்ஷரா வி॒ரா-ட்வி॒ராஜே॒மௌ லோ॒கௌ வித்ரு'॑தா வ॒நயோ᳚ர்லோ॒கயோ॒ர்வித்ரு'॑த்யா॒ அதோ॒ தஶா᳚க்ஷரா வி॒ராடந்நம்॑-விँ॒ரா-ட்வி॒ராஜ்யே॒வாந்நாத்யே॒ ப்ரதி॑திஷ்ட॒த்யஸ॑திவ॒ வா அ॒ந்தரி॑க்ஷம॒ந்தரி॑க்ஷமி॒வா ऽऽக்நீ᳚த்த்ர॒-மாக்நீ॒த்த்ரே- [-மாக்நீ᳚த்த்ரே, அஶ்மா॑ந॒-ந்நி த॑தாதி] 27
-ऽஶ்மா॑ந॒-ந்நி த॑தாதி ஸ॒த்த்வாய॒ த்வாப்யா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை வி॒மாந॑ ஏ॒ஷ தி॒வோ மத்த்ய॑ ஆஸ்த॒ இத்யா॑ஹ॒ வ்யே॑வைதயா॑ மிமீதே॒ மத்த்யே॑ தி॒வோ நிஹி॑தஃ॒ ப்ரு'ஶ்ஞி॒ரஶ்மேத்யா॒ஹாந்நம்॒-வைँ ப்ரு'ஶ்ஞ்யந்ந॑மே॒வாவ॑ ருந்தே சத॒ஸ்ரு'பி॒ரா புச்சா॑தேதி ச॒த்வாரி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ சந்தோ॑பிரே॒வேந்த்ரம்॒-விँஶ்வா॑ அவீவ்ரு'த॒ந்நித்யா॑ஹ॒ வ்ரு'த்தி॑மே॒வோபாவ॑ர்ததே॒ வாஜா॑நா॒க்ம்॒ ஸத்ப॑தி॒-ம்பதி॒- [ஸத்ப॑தி॒-ம்பதி᳚ம், இத்யா॒ஹா-ऽந்நம்॒-வைँ] 28
-மித்யா॒ஹா-ऽந்நம்॒-வைँ வாஜோ-ऽந்ந॑மே॒வாவ॑ ருந்தே ஸும்ந॒ஹூர்ய॒ஜ்ஞோ தே॒வாக்ம் ஆ ச॑ வக்ஷ॒தித்யா॑ஹ ப்ர॒ஜா வை ப॒ஶவஃ॑ ஸு॒ம்ந-ம்ப்ர॒ஜாமே॒வ ப॒ஶூநா॒த்ம-ந்த॑த்தே॒ யக்ஷ॑த॒க்நிர்தே॒வோ தே॒வாக்ம் ஆ ச॑ வக்ஷ॒தித்யா॑ஹ ஸ்வ॒காக்ரு'॑த்யை॒ வாஜ॑ஸ்ய மா ப்ரஸ॒வேநோ᳚-த்க்ரா॒பேணோத॑க்ரபீ॒தித்யா॑ஹா॒ஸௌ வா ஆ॑தி॒த்ய உ॒த்யந்நு॑த்க்ரா॒ப ஏ॒ஷ நி॒ம்ரோச॑-ந்நிக்ரா॒போ ப்ரஹ்ம॑ணை॒வா-ऽऽத்மாந॑மு-த்க்ரு'॒ஹ்ணாதி॒ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-ந்நி க்ரு'॑ஹ்ணாதி ॥ 29 ॥
(ப்ரா॒ணைஃ - போஷோ᳚ - ப்ர॒த்யா - க்நீ᳚த்தே॒ - பதி॑ - மே॒ஷ - தஶ॑ ச) (அ. 6)
ப்ராசீ॒மநு॑ ப்ர॒திஶ॒-ம்ப்ரேஹி॑ வி॒த்வாநித்யா॑ஹ தேவலோ॒க-மே॒வைதயோ॒பாவ॑ர்ததே॒ க்ரம॑த்த்வம॒க்நிநா॒ நாக॒-மித்யா॑ஹே॒மாநே॒வைதயா॑ லோ॒காந் க்ர॑மதே ப்ரு'தி॒வ்யா அ॒ஹமுத॒ந்தரி॑க்ஷ॒மா ऽரு॑ஹ॒மித்யா॑ஹே॒மாநே॒வைதயா॑ லோ॒காந்-த்ஸ॒மாரோ॑ஹதி॒ ஸுவ॒ர்யந்தோ॒ நாபே᳚க்ஷந்த॒ இத்யா॑ஹ ஸுவ॒ர்கமே॒வைதயா॑ லோ॒கமே॒த்யக்நே॒ ப்ரேஹி॑ [ப்ரேஹி॑, ப்ர॒த॒மோ] 30
ப்ரத॒மோ தே॑வய॒தா-மித்யா॑ஹோ॒பயே᳚ஷ்வே॒வைதயா॑ தேவமநு॒ஷ்யேஷு॒ சக்ஷு॑ர்ததாதி ப॒ஞ்சபி॒ரதி॑ க்ராமதி॒ பாங்க்தோ॑ ய॒ஜ்ஞோ யாவா॑நே॒வ ய॒ஜ்ஞஸ்தேந॑ ஸ॒ஹ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி॒ நக்தோ॒ஷாஸேதி॑ புரோ-ऽநுவா॒க்யா॑மந்வா॑ஹ॒ ப்ரத்யா॒ அக்நே॑ ஸஹஸ்ரா॒க்ஷேத்யா॑ஹ ஸாஹ॒ஸ்ரஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை॒ தஸ்மை॑ தே விதேம॒ வாஜா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॒ஹாந்நம்॒-வைँ வாஜோ-ऽந்ந॑-மே॒வாவ॑ [வாஜோ-ऽந்ந॑-மே॒வாவ॑, ரு॒ந்தே॒ த॒த்த்நஃ] 31
ருந்தே த॒த்த்நஃ பூ॒ர்ணாமௌது॑ம்பரீக் ஸ்வயமாத்ரு'॒ண்ணாயா᳚-ஞ்ஜுஹோ॒த்யூர்க்வை தத்த்யூர்கு॑து॒ம்பரோ॒-ऽஸௌ ஸ்வ॑யமாத்ரு'॒ண்ணா ऽமுஷ்யா॑மே॒வோர்ஜ॑-ந்ததாதி॒ தஸ்மா॑த॒முதோ॒-ऽர்வாசீ॒மூர்ஜ॒முப॑ ஜீவாமஸ்தி॒ஸ்ரு'பிஃ॑ ஸாதயதி த்ரி॒வ்ரு'த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வாக்நிஸ்த-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டா-ங்க॑மயதி॒ ப்ரேத்தோ॑ அக்நே தீதிஹி பு॒ரோ ந॒ இத்யௌது॑ம்பரீ॒மா த॑தாத்யே॒ஷா வை ஸூ॒ர்மீ கர்ண॑காவத்யே॒தயா॑ ஹ ஸ்ம॒ [ஹ ஸ்ம, வை] 32
வை தே॒வா அஸு॑ராணாக்ம் ஶதத॒ர்॒ஹாக் ஸ்த்ரு'க்ம்॑ஹந்தி॒ யதே॒தயா॑ ஸ॒மித॑மா॒ததா॑தி॒ வஜ்ர॑மே॒வைதச்ச॑த॒க்நீம்-யँஜ॑மாநோ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாய॒ ப்ரஹ॑ரதி॒ ஸ்த்ரு'த்யா॒ அச॑ம்பட்காரம்-விँ॒தேம॑ தே பர॒மே ஜந்ம॑ந்நக்ந॒ இதி॒ வைக॑ங்கதீ॒மா த॑தாதி॒ பா ஏ॒வாவ॑ ருந்தே॒ தாக்ம் ஸ॑வி॒துர்வரே᳚ண்யஸ்ய சி॒த்ராமிதி॑ ஶமீ॒மயீ॒க்ம்॒ ஶாந்த்யா॑ அ॒க்நிர்வா॑ ஹ॒ வா அ॑க்நி॒சித॑-ந்து॒ஹே᳚-ऽக்நி॒சித்வா॒-ऽக்நி-ந்து॑ஹே॒ தாக்ம் [தாம், ஸ॒வி॒து-] 33
ஸ॑வி॒து-ர்வரே᳚ண்யஸ்ய சி॒த்ராமித்யா॑ஹை॒ஷ வா அ॒க்நேர்தோஹ॒ஸ்தம॑ஸ்ய॒ கண்வ॑ ஏ॒வ ஶ்ரா॑ய॒ஸோ॑-ऽவே॒-த்தேந॑ ஹ ஸ்மைந॒க்ம்॒ ஸ து॑ஹே॒ யதே॒தயா॑ ஸ॒மித॑-மா॒ததா᳚த்யக்நி॒சிதே॒வ தத॒க்நி-ந்து॑ஹே ஸ॒ப்த தே॑ அக்நே ஸ॒மிதஃ॑ ஸ॒ப்தஜி॒ஹ்வா இத்யா॑ஹ ஸ॒ப்தைவாஸ்ய॒ ஸாப்தா॑நி ப்ரீணாதி பூ॒ர்ணயா॑ ஜுஹோதி பூ॒ர்ண இ॑வ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜாப॑தே॒- [ப்ர॒ஜாப॑தேஃ, ஆப்த்யை॒] 34
-ராப்த்யை॒ ந்யூ॑நயா ஜுஹோதி॒ ந்யூ॑நா॒த்தி ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அஸ்ரு'॑ஜத ப்ர॒ஜாநா॒க்ம்॒ ஸ்ரு'ஷ்ட்யா॑ அ॒க்நிர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத॒ ஸ திஶோ-ऽநு॒ ப்ரா-ऽவி॑ஶ॒ஜ்ஜுஹ்வ॒ந்மந॑ஸா॒ திஶோ᳚ த்த்யாயே த்தி॒க்ப்ய ஏ॒வைந॒மவ॑ ருந்தே த॒த்த்நா பு॒ரஸ்தா᳚ஜ்ஜுஹோ॒த்யா-ஜ்யே॑நோ॒பரி॑ஷ்டா॒-த்தேஜ॑ஶ்சை॒வாஸ்மா॑ இந்த்ரி॒ய-ஞ்ச॑ ஸ॒மீசீ॑ ததாதி॒ த்வாத॑ஶகபாலோ வைஶ்வாந॒ரோ ப॑வதி॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ᳚-ऽக்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஸ்ஸா॒க்ஷா- [-ऽக்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஸ்ஸா॒க்ஷாத், ஏ॒வ வை᳚ஶ்வாந॒ரமவ॑] 35
-தே॒வ வை᳚ஶ்வாந॒ரமவ॑ ருந்தே॒ ய-த்ப்ர॑யாஜாநூயா॒ஜாந் கு॒ர்யாத்விக॑ஸ்தி॒-ஸ்ஸா ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ தர்விஹோ॒ம-ங்க॑ரோதி ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ரா॒ஷ்ட்ரம்-வைँ வை᳚ஶ்வாந॒ரோ விண்ம॒ருதோ॑ வைஶ்வாந॒ரக்ம் ஹு॒த்வா மா॑ரு॒தாந் ஜு॑ஹோதி ரா॒ஷ்ட்ர ஏ॒வ விஶ॒மநு॑ பத்த்நாத்யு॒ச்சை-ர்வை᳚ஶ்வாந॒ரஸ்யா-ऽऽ ஶ்ரா॑வயத்யுபா॒க்ம்॒ஶு மா॑ரு॒தாந் ஜு॑ஹோதி॒ தஸ்மா᳚-த்ரா॒ஷ்ட்ரம்-விँஶ॒மதி॑ வததி மாரு॒தா ப॑வந்தி ம॒ருதோ॒ வை தே॒வாநாம்॒-விँஶோ॑ தேவவி॒ஶேநை॒வாஸ்மை॑ மநுஷ்யவி॒ஶ -மவ॑ ருந்தே ஸ॒ப்த ப॑வந்தி ஸ॒ப்தக॑ணா॒ வை ம॒ருதோ॑ கண॒ஶ ஏ॒வ விஶ॒மவ॑ ருந்தே க॒ணேந॑ க॒ணம॑நு॒த்ருத்ய॑ ஜுஹோதி॒ விஶ॑மே॒வாஸ்மா॒ அநு॑வர்த்மாந-ங்கரோதி ॥ 36 ॥
(அக்நே॒ ப்ரேஹ்ய - வ॑ - ஸ்ம - துஹே॒ தாம் - ப்ர॒ஜாப॑தேஃ - ஸா॒க்ஷாந் - ம॑நுஷ்யவி॒ஶ - மேக॑விக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 7)
வஸோ॒ர்தாரா᳚-ஞ்ஜுஹோதி॒ வஸோ᳚ர்மே॒ தாரா॑-ऽஸ॒திதி॒ வா ஏ॒ஷா ஹூ॑யதே க்ரு'॒தஸ்ய॒ வா ஏ॑நமே॒ஷா தாரா॒-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே பிந்வ॑மா॒நோப॑ திஷ்டத॒ ஆஜ்யே॑ந ஜுஹோதி॒ தேஜோ॒ வா ஆஜ்ய॒-ந்தேஜோ॒ வஸோ॒ர்தாரா॒ தேஜ॑ஸை॒வாஸ்மை॒ தேஜோ-ऽவ॑ ரு॒ந்தே-ऽதோ॒ காமா॒ வை வஸோ॒ர்தாரா॒ காமா॑நே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ய-ங்கா॒மயே॑த ப்ரா॒ணாந॑ஸ்யா॒-ऽந்நாத்யம்॒-விँ- [-ऽந்நாத்யம்॒-விँ, சி॒ந்த்யா॒மிதி॑] 37
-ச்சி॑ந்த்யா॒மிதி॑ வி॒க்ராஹ॒-ந்தஸ்ய॑ ஜுஹுயா-த்ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்யா॒ந்நாத்யம்॒-விँச்சி॑நத்தி॒ ய-ங்கா॒மயே॑த ப்ரா॒ணாந॑ஸ்யா॒ந்நாத்ய॒க்ம்॒ ஸ-ந்த॑நுயா॒மிதி॒ ஸ-ந்த॑தா॒-ந்தஸ்ய॑ ஜுஹுயா-த்ப்ரா॒ணாநே॒வாஸ்யா॒ந்நாத்ய॒க்ம்॒ ஸ-ந்த॑நோதி॒ த்வாத॑ஶ த்வாத॒ஶாநி॑ ஜுஹோதி॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரேணை॒ வாஸ்மா॒ அந்ந॒மவ॑ ரு॒ந்தே ऽந்ந॑-ஞ்ச॒ மே-ऽக்ஷு॑ச்ச ம॒ இத்யா॑ஹை॒ த-த்வா [இத்யா॑ஹை॒ த-த்வை, அந்ந॑ஸ்ய ரூ॒பக்ம்] 38
அந்ந॑ஸ்ய ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வாந்ந॒மவ॑ ருந்தே॒ ऽக்நிஶ்ச॑ ம॒ ஆப॑ஶ்ச ம॒ இத்யா॑ஹை॒ஷா வா அந்ந॑ஸ்ய॒ யோநி॒-ஸ்ஸயோ᳚ந்யே॒வாந்ந॒மவ॑ ருந்தே-ऽர்தே॒ந்த்ராணி॑ ஜுஹோதி தே॒வதா॑ ஏ॒வாவ॑ ருந்தே॒ ய-த்ஸர்வே॑ஷா-ம॒ர்தமிந்த்ரஃ॒ ப்ரதி॒ தஸ்மா॒திந்த்ரோ॑ தே॒வதா॑நா-ம்பூயிஷ்ட॒பாக்த॑ம॒ இந்த்ர॒முத்த॑ரமாஹே-ந்த்ரி॒யமே॒வாஸ்மி॑-ந்நு॒பரி॑ஷ்டா-த்ததாதி யஜ்ஞாயு॒தாநி॑ ஜுஹோதி ய॒ஜ்ஞோ [ய॒ஜ்ஞஃ, வை ய॑ஜ்ஞாயு॒தாநி॑] 39
வை ய॑ஜ்ஞாயு॒தாநி॑ ய॒ஜ்ஞமே॒வாவ॑ ரு॒ந்தே-ऽதோ॑ ஏ॒தத்வை ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ ய॒ஜ்ஞமவ॑ ருந்தே ऽவப்ரு'॒தஶ்ச॑ மே ஸ்வகாகா॒ரஶ்ச॑ ம॒ இத்யா॑ஹ ஸ்வ॒காக்ரு'॑த்யா அ॒க்நிஶ்ச॑ மே க॒ர்மஶ்ச॑ ம॒ இத்யா॑ஹை॒த-த்வை ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸஸ்ய॑ ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸமவ॑ ருந்த॒ ரு'க்ச॑ மே॒ ஸாம॑ ச ம॒ இத்யா॑ஹை॒- [ம॒ இத்யா॑ஹ, ஏ॒தத்வை சந்த॑ஸாக்ம்] 40
-தத்வை சந்த॑ஸாக்ம் ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ சந்தா॒க்॒ஸ்யவ॑ ருந்தே॒ கர்பா᳚ஶ்ச மே வ॒த்ஸாஶ்ச॑ ம॒ இத்யா॑ஹை॒த-த்வை ப॑ஶூ॒நாக்ம் ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே॒ கல்பா᳚ந் ஜுஹோ॒த்ய க்லு'॑ப்தஸ்ய॒ க்லு'ப்த்யை॑ யுக்மதயு॒ஜே ஜு॑ஹோதி மிதுந॒த்வாயோ᳚-த்த॒ராவ॑தீ பவதோ॒-ऽபிக்ரா᳚ந்த்யா॒ ஏகா॑ ச மே தி॒ஸ்ரஶ்ச॑ ம॒ இத்யா॑ஹ தேவசந்த॒ஸம்-வாँ ஏகா॑ ச தி॒ஸ்ரஶ்ச॑ [தி॒ஸ்ரஶ்ச॑, ம॒நு॒ஷ்ய॒ச॒ந்த॒ஸ-ஞ்சத॑ஸ்ரஶ்சா॒-ऽஷ்டௌ] 41
மநுஷ்யசந்த॒ஸ-ஞ்சத॑ஸ்ரஶ்சா॒-ऽஷ்டௌ ச॑ தேவசந்த॒ஸ-ஞ்சை॒வ ம॑நுஷ்ய சந்த॒ஸஞ்சா-ऽவ॑ ருந்த॒ ஆ த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம் ஶதோ ஜுஹோதி॒ த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶ॒த்வை தே॒வதா॑ தே॒வதா॑ ஏ॒வாவ॑ ருந்த॒ ஆ-ऽஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶதோ ஜுஹோத்ய॒ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்-ஶதக்ஷரா॒ ஜக॑தீ॒ ஜாக॑தாஃ ப॒ஶவோ॒ ஜக॑த்யை॒வாஸ்மை॑ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே॒ வாஜ॑ஶ்ச ப்ரஸ॒வஶ்சேதி॑ த்வாத॒ஶ-ஞ்ஜு॑ஹோதி॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர ஏ॒வ ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ 42 ॥
(வி - வை - ய॒ஜ்ஞஃ-ஸாம॑ ச ம॒ இத்யா॑ஹ - ச தி॒ஸ்ர - ஶ்சைகா॒ந்ந ப॑ஞ்சா॒ஶச்ச॑) (அ. 8)
அ॒க்நிர்தே॒வேப்யோ ऽபா᳚க்ராம-த்பாக॒தேய॑மி॒ச்சமா॑ந॒ஸ்த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவ॒ந்நுப॑ ந॒ ஆ வ॑ர்தஸ்வ ஹ॒வ்ய-ந்நோ॑ வ॒ஹேதி॒ ஸோ᳚-ऽப்ரவீ॒-த்வரம்॑-வ்ரு'ँணை॒ மஹ்ய॑மே॒வ வா॑ஜப்ரஸ॒வீய॑-ஞ்ஜுஹவ॒ந்நிதி॒ தஸ்மா॑த॒க்நயே॑ வாஜப்ரஸ॒வீய॑-ஞ்ஜுஹ்வதி॒ ய-த்வா॑ஜப்ரஸ॒வீய॑-ஞ்ஜு॒ஹோத்ய॒க்நிமே॒வ த-த்பா॑க॒தேயே॑ந॒ ஸம॑ர்தய॒த்யதோ॑ அபிஷே॒க ஏ॒வாஸ்ய॒ ஸ ச॑துர்த॒ஶபி॑ர்ஜுஹோதி ஸ॒ப்த க்ரா॒ம்யா ஓஷ॑தய-ஸ்ஸ॒ப்தா- [ஓஷ॑தய-ஸ்ஸ॒ப்த, அ॒ர॒ண்யா உ॒பயீ॑ஷா॒-] 43
-ऽऽர॒ண்யா உ॒பயீ॑ஷா॒-மவ॑ருத்த்யா॒ அந்ந॑ஸ்யாந்நஸ்ய ஜுஹோ॒த்யந்ந॑ஸ்யாந்ந॒ஸ்யா-வ॑ருத்த்யா॒ ஔது॑ம்பரேண ஸ்ரு॒வேண॑ ஜுஹோ॒த்யூர்க்வா உ॑து॒ம்பர॒ ஊர்கந்ந॑மூ॒ர்ஜைவாஸ்மா॒ ஊர்ஜ॒மந்ந॒மவ॑ ருந்தே॒ ऽக்நிர்வை தே॒வாநா॑-ம॒பிஷி॑க்தோ-ऽக்நி॒சி-ந்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணா॒-ந்தஸ்மா॑தக்நி॒சி-த்வர்ஷ॑தி॒ ந தா॑வே॒தவ॑ருத்த॒க்க்॒ ஹ்ய॑ஸ்யா-ந்ந॒மந்ந॑மிவ॒ கலு॒ வை வ॒ர்॒ஷம்-யँத்தாவே॑-த॒ந்நாத்யா᳚த்தாவே-து॒பாவ॑ர்தேதா॒-ऽந்நாத்ய॑-மே॒வா-ऽப்யு॒- [-ऽந்நாத்ய॑-மே॒வா-ऽபி, உ॒பாவ॑ர்ததே॒] 44
-பாவ॑ர்ததே॒ நக்தோ॒ஷாஸேதி॑ க்ரு'॒ஷ்ணாயை᳚ ஶ்வே॒தவ॑த்ஸாயை॒ பய॑ஸா ஜுஹோ॒த்யஹ்நை॒வாஸ்மை॒ ராத்ரி॒-ம்ப்ரதா॑பயதி॒ ராத்ரி॒யா-ऽஹ॑ரஹோரா॒த்ரே ஏ॒வாஸ்மை॒ ப்ரத்தே॒ காம॑ம॒ந்நாத்ய॑-ந்துஹாதே ராஷ்ட்ர॒ப்ரு'தோ॑ ஜுஹோதி ரா॒ஷ்ட்ரமே॒வாவ॑ ருந்தே ஷ॒ட்பிர்ஜு॑ஹோதி॒ ஷட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துஷ்வே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி॒ புவ॑நஸ்ய பத॒ இதி॑ ரதமு॒கே பஞ்சா-ऽऽஹு॑தீர்ஜுஹோதி॒ வஜ்ரோ॒ வை ரதோ॒ வஜ்ரே॑ணை॒வ திஶோ॒- [வஜ்ரே॑ணை॒வ திஶஃ॑, அ॒பி ஜ॑யத்யக்நி॒சிதக்ம்॑] 45
-ऽபி ஜ॑யத்யக்நி॒சிதக்ம்॑ ஹ॒ வா அ॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே வாதோ॒-ऽபி ப॑வதே வாதநா॒மாநி॑ ஜுஹோத்ய॒ப்யே॑வைந॑-ம॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே வாதஃ॑ பவதே॒ த்ரீணி॑ ஜுஹோதி॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா ஏ॒ப்ய ஏ॒வ லோ॒கேப்யோ॒ வாத॒மவ॑ ருந்தே ஸமு॒த்ரோ॑-ऽஸி॒ நப॑ஸ்வா॒நித்யா॑ஹை॒தத்வை வாத॑ஸ்ய ரூ॒பக்ம் ரூ॒பேணை॒வ வாத॒மவ॑ ருந்தே ऽஞ்ஜ॒லிநா॑ ஜுஹோதி॒ ந ஹ்யே॑தேஷா॑ம॒ந்யதா ऽऽஹு॑திரவ॒கல்ப॑தே ॥ 46 ॥
(ஓஷ॑தய-ஸ்ஸ॒ப்தா - பி - திஶோ॒ - ऽந்யதா॒ - த்வே ச॑) (அ. 9)
ஸு॒வ॒ர்காய॒ வை லோ॒காய॑ தேவர॒தோ யு॑ஜ்யதே யத்ராகூ॒தாய॑ மநுஷ்யர॒த ஏ॒ஷ கலு॒ வை தே॑வர॒தோ யத॒க்நிர॒க்நிம்-யுँ॑நஜ்மி॒ ஶவ॑ஸா க்ரு'॒தேநேத்யா॑ஹ யு॒நக்த்யே॒வைந॒க்ம்॒ ஸ ஏ॑நம்-யுँ॒க்த-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கம॒பி வ॑ஹதி॒ ய-த்ஸர்வா॑பிஃ ப॒ஞ்சபி॑-ர்யு॒ஞ்ஜ்யா-த்யு॒க்தோ᳚-ऽஸ்யா॒-ऽக்நிஃ ப்ரச்யு॑த-ஸ்ஸ்யா॒தப்ர॑திஷ்டிதா॒ ஆஹு॑தய॒-ஸ்ஸ்யுரப்ர॑திஷ்டிதா॒-ஸ்ஸ்தோமா॒ அப்ர॑திஷ்டிதாந்யு॒க்தாநி॑ தி॒ஸ்ரு'பிஃ॑ ப்ராதஸ்ஸவ॒நே॑-ऽபி ம்ரு'॑ஶதி த்ரி॒வ்ரு'- [த்ரி॒வ்ரு'த், வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வா-] 47
-த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வா-க்நிஸ்தம்-யுँ॑நக்தி॒ யதா-ऽந॑ஸி யு॒க்த ஆ॑தீ॒யத॑ ஏ॒வமே॒வ த-த்ப்ரத்யாஹு॑தய॒ஸ்திஷ்ட॑ந்தி॒ ப்ரதி॒ ஸ்தோமாஃ॒ ப்ரத்யு॒க்தாநி॑ யஜ்ஞாய॒ஜ்ஞிய॑ஸ்ய ஸ்தோ॒த்ரே த்வாப்யா॑ம॒பி ம்ரு'॑ஶத்யே॒தாவா॒ந்॒ வை ய॒ஜ்ஞோ யாவா॑நக்நிஷ்டோ॒மோ பூ॒மா த்வா அ॒ஸ்யாத॑ ஊ॒ர்த்வஃ க்ரி॑யதே॒ யாவா॑நே॒வ ய॒ஜ்ஞஸ்தம॑ந்த॒தோ᳚ ऽந்வாரோ॑ஹதி॒ த்வாப்யா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யா॒ ஏக॒யா-ऽப்ர॑ஸ்துத॒-ம்பவ॒த்யதா॒- [-ऽப்ர॑ஸ்துத॒-ம்பவ॒த்யத॑, அ॒பி ம்ரு'॑ஶ॒த்யுபை॑ந॒-] 48
-ऽபி ம்ரு'॑ஶ॒த்யுபை॑ந॒-முத்த॑ரோ ய॒ஜ்ஞோ ந॑ம॒த்யதோ॒ ஸந்த॑த்யை॒ ப்ர வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽஸ்மால்லோ॒கா-ச்ச்ய॑வதே॒ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒தே ந வா ஏ॒தஸ்யா॑நிஷ்ட॒க ஆஹு॑தி॒ரவ॑ கல்பதே॒ யாம்-வாँ ஏ॒ஷோ॑-ऽநிஷ்ட॒க ஆஹு॑தி-ஞ்ஜு॒ஹோதி॒ ஸ்ரவ॑தி॒ வை ஸா தாக் ஸ்ரவ॑ந்தீம்-யँ॒ஜ்ஞோ-ऽநு॒ பரா॑ பவதி ய॒ஜ்ஞம்-யँஜ॑மாநோ॒ ய-த்பு॑நஶ்சி॒தி-ஞ்சி॑நு॒த ஆஹு॑தீநா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ ப்ரத்யாஹு॑தய॒ஸ்திஷ்ட॑ந்தி॒ [ப்ரத்யாஹு॑தய॒ஸ்திஷ்ட॑ந்தி, ந ய॒ஜ்ஞஃ] 49
ந ய॒ஜ்ஞஃ ப॑ரா॒பவ॑தி॒ ந யஜ॑மாநோ॒ ऽஷ்டாவுப॑ ததாத்ய॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ கா॑ய॒த்ரேணை॒வைந॒-ஞ்சந்த॑ஸா சிநுதே॒ யதேகா॑தஶ॒ த்ரைஷ்டு॑பேந॒ ய-த்த்வாத॑ஶ॒ ஜாக॑தேந॒ சந்தோ॑பிரே॒வைந॑-ஞ்சிநுதே நபா॒த்கோ வைநாமை॒ஷோ᳚-ऽக்நிர்ய-த்பு॑நஶ்சி॒திர்ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்பு॑நஶ்சி॒தி-ஞ்சி॑நு॒த ஆ த்ரு'॒தீயா॒-த்புரு॑ஷா॒தந்ந॑மத்தி॒ யதா॒ வை பு॑நரா॒தேய॑ ஏ॒வ-ம்பு॑நஶ்சி॒திர்யோ᳚-ऽ-க்ந்யா॒தேயே॑ந॒ ந- [-க்ந்யா॒தேயே॑ந॒ ந, ரு'॒த்நோதி॒ ஸ] 50
-ர்த்நோதி॒ ஸ பு॑நரா॒தேய॒மா த॑த்தே॒ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॒த்வா நர்த்நோதி॒ ஸ பு॑நஶ்சி॒தி-ஞ்சி॑நுதே॒ ய-த்பு॑நஶ்சி॒தி-ஞ்சி॑நு॒த ரு'த்த்யா॒ அதோ॒ கல்வா॑ஹு॒ர்ந சே॑த॒வ்யேதி॑ ரு॒த்ரோ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிர்யதா᳚ வ்யா॒க்ரக்ம் ஸு॒ப்த-ம்போ॒தய॑தி தா॒த்ரு'கே॒வ தததோ॒ கல்வா॑ஹுஶ்சேத॒வ்யேதி॒ யதா॒ வஸீ॑யாக்ம்ஸ-ம்பாக॒தேயே॑ந போ॒தய॑தி தா॒த்ரு'கே॒வ தந்மநு॑ர॒க்நிம॑சிநுத॒ தேந॒ நா-ऽऽர்த்நோ॒த்ஸ ஏ॒தா-ம்பு॑நஶ்சி॒திம॑பஶ்ய॒-த்தாம॑சிநுத॒ தயா॒ வை ஸ ஆ᳚ர்த்நோ॒த்ய-த்பு॑நஶ்சி॒தி-ஞ்சி॑நு॒த ரு'த்த்யை᳚ ॥ 51 ॥
(த்ரி॒வ்ரு'-தத॒-திஷ்ட॑-ந்த்யக்ந்யா॒தேயே॑ந॒ நா-சி॑நுத-ஸ॒ப்தத॑ஶ- ச) (அ. 10)
ச॒ந்த॒ஶ்சித॑-ஞ்சிந்வீத ப॒ஶுகா॑மஃ ப॒ஶவோ॒ வை சந்தாக்ம்॑ஸி பஶு॒மாநே॒வ ப॑வதி ஶ்யேந॒சித॑-ஞ்சிந்வீத ஸுவ॒ர்ககா॑ம-ஶ்ஶ்யே॒நோ வை வய॑ஸா॒-ம்பதி॑ஷ்ட-ஶ்ஶ்யே॒ந ஏ॒வ பூ॒த்வா ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ம்ப॑ததி கங்க॒சித॑-ஞ்சிந்வீத॒ யஃ கா॒மயே॑த ஶீர்ஷ॒ண்வாந॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ஸ்யா॒மிதி॑ ஶீர்ஷ॒ண்வாநே॒வா-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ப॑வத்யலஜ॒சித॑-ஞ்சிந்வீத॒ சது॑ஸ்ஸீத-ம்ப்ரதி॒ஷ்டாகா॑ம॒ஶ்சத॑ஸ்ரோ॒ திஶோ॑ தி॒க்ஷ்வே॑வ ப்ரதி॑ திஷ்டதி ப்ரௌக॒சித॑-ஞ்சிந்வீத॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யவா॒-ந்ப்ரை- [ப்ராத்ரு'॑வ்யவா॒-ந்ப்ர, ஏ॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்நுதத] 52
-வ ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்நுதத உப॒யதஃ॑ ப்ரௌக-ஞ்சிந்வீத॒யஃ கா॒மயே॑த॒ ப்ரஜா॒தா-ந்ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்நு॒தேய॒ ப்ரதி॑ ஜநி॒ஷ்யமா॑ணா॒நிதி॒ ப்ரைவ ஜா॒தா-ந்ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்நு॒ததே॒ ப்ரதி॑ ஜநி॒ஷ்யமா॑ணா-ந்ரதசக்ர॒சித॑-ஞ்சிந்வீத॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யவா॒ந்॒ வஜ்ரோ॒ வை ரதோ॒ வஜ்ர॑மே॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யேப்யஃ॒ ப்ரஹ॑ரதி த்ரோண॒சித॑-ஞ்சிந்வீ॒தாந்ந॑காமோ॒ த்ரோணே॒ வா அந்ந॑-ம்ப்ரியதே॒ ஸயோ᳚ந்யே॒வாந்ந॒மவ॑ ருந்தே ஸமூ॒ஹ்ய॑-ஞ்சிந்வீத ப॒ஶுகா॑மஃ பஶு॒மாநே॒வ ப॑வதி [பஶு॒மாநே॒வ ப॑வதி, ப॒ரி॒சா॒ய்ய॑-ஞ்சிந்வீத॒] 53
பரிசா॒ய்ய॑-ஞ்சிந்வீத॒ க்ராம॑காமோ க்ரா॒ம்யே॑வ ப॑வதி ஶ்மஶாந॒சித॑-ஞ்சிந்வீத॒ யஃ கா॒மயே॑த பித்ரு'லோ॒க ரு'॑த்த்நுயா॒மிதி॑ பித்ரு'லோ॒க ஏ॒வர்த்நோ॑தி விஶ்வாமித்ரஜமத॒க்நீ வஸி॑ஷ்டேநா-ऽஸ்பர்தேதா॒க்ம்॒ ஸ ஏ॒தா ஜ॒மத॑க்நிர்விஹ॒வ்யா॑ அபஶ்ய॒-த்தா உபா॑தத்த॒ தாபி॒ர்வை ஸ வஸி॑ஷ்டஸ்யேந்த்ரி॒யம்-வீँ॒ர்ய॑மவ்ரு'ங்க்த॒ ய-த்வி॑ஹ॒வ்யா॑ உப॒ததா॑தீந்த்ரி॒யமே॒வ தாபி॑ர்வீ॒ர்யம்॑-யँஜ॑மாநோ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யஸ்ய வ்ரு'ங்க்தே॒ ஹோது॒ர்திஷ்ணி॑ய॒ உப॑ ததாதி யஜமாநாயத॒நம்-வைँ [ ] 54
ஹோதா॒ ஸ்வ ஏ॒வாஸ்மா॑ ஆ॒யத॑ந இந்த்ரி॒யம்-வீँ॒ர்ய॑மவ॑ ருந்தே॒ த்வாத॒ஶோப॑ ததாதி॒ த்வாத॑ஶாக்ஷரா॒ ஜக॑தீ॒ ஜாக॑தாஃ ப॒ஶவோ॒ ஜக॑த்யை॒வாஸ்மை॑ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே॒ ऽஷ்டாவ॑ஷ்டாவ॒ந்யேஷு॒ திஷ்ணி॑யே॒ஷூப॑ ததாத்ய॒ஷ்டாஶ॑பாஃ ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶூநே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ஷண்மா᳚ர்ஜா॒லீயே॒ ஷ-ட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒தவஃ॒ கலு॒ வை தே॒வாஃ பி॒தர॑ ரு'॒தூநே॒வ தே॒வா-ந்பி॒த்ரூ'-ந்ப்ரீ॑ணாதி ॥ 55 ॥
(ப்ர - ப॑வதி - யஜமாநாயத॒நம்-வாँ - அ॒ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 11)
பவ॑ஸ்வ॒ வாஜ॑ஸாதய॒ இத்ய॑நு॒ஷ்டு-க்ப்ர॑தி॒பத்ப॑வதி தி॒ர்ஸோ॑-ऽநு॒ஷ்டுப॒ஶ்சத॑ஸ்ரோ காய॒த்ரியோ॒ ய-த்தி॒ஸ்ரோ॑-ऽநு॒ஷ்டுப॒-ஸ்தஸ்மா॒-தஶ்வ॑ஸ்த்ரி॒பிஸ்திஷ்டக்க்॑ ஸ்திஷ்டதி॒ யச்சத॑ஸ்ரோ காய॒த்ரிய॒ஸ்தஸ்மா॒-த்ஸர்வாக்॑ ஶ்ச॒துரஃ॑ ப॒தஃ ப்ர॑தி॒தத॒-த்பலா॑யதே பர॒மா வா ஏ॒ஷா சந்த॑ஸாம்॒-யँத॑நு॒ஷ்டு-க்ப॑ர॒மஶ்ச॑துஷ்டோ॒ம-ஸ்ஸ்தோமா॑நா-ம்பர॒மஸ்த்ரி॑ரா॒த்ரோ ய॒ஜ்ஞாநா᳚-ம்பர॒மோ-ऽஶ்வஃ॑ பஶூ॒நா-ம்ப॑ர॒மேணை॒வைந॑-ம்பர॒மதா᳚-ங்கமயத்யேகவி॒க்ம்॒ஶ-மஹ॑ர்பவதி॒ [-மஹ॑ர்பவதி, யஸ்மி॒ந்நஶ்வ॑] 56
யஸ்மி॒ந்நஶ்வ॑ ஆல॒ப்யதே॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவ॒ஸ்த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶ ஏ॒ஷ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ராஜாப॒த்யோ-ऽஶ்வ॒ஸ்தமே॒வ ஸா॒க்ஷாத்ரு'॑த்த்நோதி॒ ஶக்வ॑ரயஃ ப்ரு'॒ஷ்ட-ம்ப॑வந்த்ய॒ந்-யத॑ந்ய॒-ச்சந்தோ॒-ऽந்யே᳚ந்யே॒ வா ஏ॒தே ப॒ஶவ॒ ஆ ல॑ப்யந்த உ॒தேவ॑ க்ரா॒ம்யா உ॒தேவா॑-ऽऽர॒ண்யா யச்சக்வ॑ரயஃ ப்ரு'॒ஷ்ட-ம்பவ॒ந்த்யஶ்வ॑ஸ்ய ஸர்வ॒த்வாய॑ பார்துர॒ஶ்ம-ம்ப்ர॑ஹ்மஸா॒ம-ம்ப॑வதி ர॒ஶ்மிநா॒ வா அஶ்வோ॑ [ர॒ஶ்மிநா॒ வா அஶ்வஃ॑, ய॒த ஈ᳚ஶ்வ॒ரோ] 57
ய॒த ஈ᳚ஶ்வ॒ரோ வா அஶ்வோ-ऽய॒தோ-ऽப்ர॑திஷ்டிதஃ॒ பரா᳚-ம்பரா॒வத॒-ங்கந்தோ॒ர்ய-த்பா᳚ர்துர॒ஶ்ம-ம்ப்ர॑ஹ்மஸா॒ம-ம்பவ॒த்யஶ்வ॑ஸ்ய॒ யத்யை॒ த்ரு'த்யை॒ ஸங்க்ரு'॑த்யச்சாவாகஸா॒ம-ம்ப॑வத்யுத்ஸந்நய॒ஜ்ஞோ வா ஏ॒ஷ யத॑ஶ்வமே॒தஃ கஸ்தத்வே॒தேத்யா॑ஹு॒ர்யதி॒ ஸர்வோ॑ வா க்ரி॒யதே॒ ந வா॒ ஸர்வ॒ இதி॒ ய-த்ஸங்க்ரு'॑த்யச்சாவாகஸா॒ம-ம்பவ॒த்யஶ்வ॑ஸ்ய ஸர்வ॒த்வாய॒ பர்யா᳚ப்த்யா॒ அந॑ந்தராயாய॒ ஸர்வ॑ஸ்தோமோ-ऽதிரா॒த்ர உ॑த்த॒மமஹ॑ர்பவதி॒ ஸர்வ॒ஸ்யா-ऽऽப்த்யை॒ ஸர்வ॑ஸ்ய॒ ஜித்யை॒ ஸர்வ॑மே॒வ தேநா᳚-ऽऽப்நோதி॒ ஸர்வ॑-ஞ்ஜயதி ॥ 58 ॥
(அஹ॑ர்பவதி॒ - வா அஶ்வோ - ऽஹ॑ர்பவதி॒ - தஶ॑ ச) (அ. 12)
(தே॒வா॒ஸு॒ராஸ்தேந - ர்த॒வ்யா॑ - ரு॒த்ரோ - ऽஶ்ம॑ - ந்ந்ரு'॒ஷதே॒ வ - டுதே॑நம்॒ - ப்ராசீ॒மிதி॒ - வஸோ॒ர்தாரா॑ - ம॒க்நிர்தே॒வேப்யஃ॑ - ஸுவ॒ர்காய॑ யத்ராகூ॒தாய॑ - சந்த॒ஶ்சிதம்॒ - பவ॑ஸ்வ॒ - த்வாத॑ஶ )
(தே॒வா॒ஸு॒ரா - அ॒ஜாயாம்॒ - ँவை க்ரு॑மு॒ஷ்டிஃ - ப்ர॑த॒மோ தே॑வய॒தாமே॒ - தத்வை சந்த॑ஸா - ம்ரு'॒த்நோ - த்ய॒ஷ்டௌ ப॑ஞ்சா॒ஶத்)
(தே॒வா॒ஸு॒ரா, ஸ்ஸர்வ॑-ஞ்ஜயதி)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே சதுர்தஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1
bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-llo~॒ke [-'muṣmi̭-llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2
bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3
jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭rṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||
(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)
ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5
-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃva~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6
adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7
-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||
(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tarhi̭ jā॒to yarhi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tarhi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9
-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10
-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒nthsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11
-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12
-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||
(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)
aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14
-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15
śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭rṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭rṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16
-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17
-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||
(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭rṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)
nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19
a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20
vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21
ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22
nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||
(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)
udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24
-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25
pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26
-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27
-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28
-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||
(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)
prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30
pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31
rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32
vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33
sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34
-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35
-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||
(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)
vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37
-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38
anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39
vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40
-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41
manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||
(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)
a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43
-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvarṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44
-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45
-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||
(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)
su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47
-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48
-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49
na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50
-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||
(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)
cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīrṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīrṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52
-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53
paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54
hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||
(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒rso̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56
yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57
ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||
(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)
(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )
(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)
(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टकात्रयाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते न व्य॑जयन्त॒ स ए॒ता इन्द्र॑स्त॒नूर॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स त॒नुव॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यदि॑न्द्रत॒नूरु॑प॒दधा॑ति त॒नुव॑मे॒व ताभि॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॒त्ते-ऽथो॒ सेन्द्र॑मे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो [भ्रातृ॑व्यः, भ॒व॒ति॒ य॒ज्ञो] 1
भवति य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम॒-त्तम॑व॒रुध॒-न्नाश॑क्नुव॒न्त ए॒ता य॑ज्ञत॒नूर॑पश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते य॒ज्ञमवा॑रुन्धत॒ य-द्य॑ज्ञत॒नूरु॑प॒दधा॑ति य॒ज्ञमे॒व ताभि॒र्यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे॒ त्रय॑स्त्रिग्ं शत॒मुप॑ दधाति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रु॒न्धे ऽथो॒ सात्मा॑नमे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के [-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के, भ॒व॒ति॒ य] 2
भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ ज्योति॑ष्मती॒रुप॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधात्ये॒ताभि॒र्वा अ॒ग्निश्चि॒तो ज्व॑लति॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्ध उ॒भयो॑रस्मै लो॒कयो॒र्ज्योति॑र्भवति नक्षत्रेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तानि॒ वै दि॒वो ज्योतीग्ं॑षि॒ तान्ये॒वाव॑ रुन्धे सु॒कृतां॒-वाँ ए॒तानि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ यन्नक्ष॑त्राणि॒ तान्ये॒वा-ऽऽप्नो॒त्यथो॑ अनूका॒श-मे॒वैतानि॒ [-मे॒वैतानि॑, ज्योतीग्ं॑षि कुरुते] 3
ज्योतीग्ं॑षि कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै॒ य-थ्सग्ग्स्पृ॑ष्टा उपद॒द्ध्या-द्वृष्ट्यै॑ लो॒कमपि॑ दद्ध्या॒दव॑र्षुकः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दसग्ग्॑स्पृष्टा॒ उप॑ दधाति॒ वृष्ट्या॑ ए॒व लो॒क-ङ्क॑रोति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ भवति पु॒रस्ता॑द॒न्याः प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद॒न्याः प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीना॑नि च प्रती॒चीना॑नि च॒ नक्ष॑त्रा॒ण्या व॑र्तन्ते ॥ 4 ॥
(भ्रातृ॑व्यो - लो॒क - ए॒वैतान्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
ऋ॒त॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै᳚ द्व॒द्वम्मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्द्व॒न्द्वमृ॒तवो ऽधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षा द्व॒द्वम्म॒न्यासु॒ चिती॒षूप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॑ अन्त॒श्श्लेष॑णं॒-वाँ ए॒ताश्चिती॑नां॒-यँदृ॑त॒व्या॑ यदृ॑त॒व्या॑ उप॒दधा॑ति॒ चिती॑नां॒-विँधृ॑त्या॒ अव॑का॒मनूप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑नि- [अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑निम्, ए॒वाग्नि-] 5
-मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत उ॒वाच॑ ह वि॒श्वामि॒त्रो ऽद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒दिति॑ संवँथ्स॒रो वा ए॒त-म्प्र॑ति॒ष्ठायै॑ नुदते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न प्र॑ति॒तिष्ठ॑ति॒ पञ्च॒ पूर्वा॒श्चित॑यो भव॒न्त्यथ॑ ष॒ष्ठी-ञ्चिति॑-ञ्चिनुते॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र ऋ॒तुष्वे॒व सं॑वँथ्स॒रे प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा [प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा, अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒] 6
अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते-ऽधि॑पतिरे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑-द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒ या य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑ति॒रासी॒-त्तामृषि॑भ्यः॒ प्रत्यौ॑ह॒-न्तद्धिर॑ण्यमभव॒द्य-द्धि॑रण्यश॒ल्कैः प्रो॒क्षति॑ य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑त्या॒ अथो॑ भेष॒जमे॒वा-ऽस्मै॑ करो॒- [-ऽस्मै॑ करोति, अथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒] 7
-त्यथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ हिर॑ण्यज्योतिषै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति साह॒स्रव॑ता॒ प्रोक्ष॑ति साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ इ॒मा मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ स॒न्त्वित्या॑ह धे॒नूरे॒वैनाः᳚ कुरुते॒ ता ए॑न-ङ्काम॒दुघा॑ अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठन्ते ॥ 8 ॥
(सयो॑नि - मे॒ता वै - क॑रो॒त्ये - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)
रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्नि-स्स ए॒तर्हि॑ जा॒तो यर्हि॒ सर्व॑श्चि॒त-स्स यथा॑ व॒थ्सो जा॒त-स्स्तन॑-म्प्रे॒फ्सत्ये॒वं-वाँ ए॒ष ए॒तर्हि॑ भाग॒धेय॒-म्प्रेफ्स॑ति॒ तस्मै॒ यदाहु॑ति॒-न्न जु॑हु॒याद॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च ध्यायेच्छतरु॒द्रीय॑-ञ्जुहोति भाग॒धेये॑नै॒वैनग्ं॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना- [य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒नाम्, पय॑सा जुहु॒या-] 9
-म्पय॑सा जुहु॒या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा ऽर्पये॒-द्यदा॑र॒ण्याना॑-मार॒ण्यान् ज॑र्तिलयवा॒ग्वा॑ वा जुहु॒या-द्ग॑वीधुकयवा॒ग्वा॑ वा॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खल्वा॑हु॒रना॑हुति॒र्वै ज॒र्तिला᳚श्च ग॒वीधु॑का॒श्चेत्य॑ जक्षी॒रेण॑ जुहोत्याग्ने॒यी वा ए॒षा यद॒जा-ऽऽहु॑त्यै॒व जु॑होति॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒- [-ँलो॒कं-यँन्तः॑, अ॒जाया᳚-ङ्घ॒र्म-] 10
-ऽजाया᳚-ङ्घ॒र्म-म्प्रासि॑ञ्च॒न्थ्सा शोच॑न्ती प॒र्ण-म्परा॑-ऽजिहीत॒ सो᳚(1॒)-ऽर्को॑-ऽभव॒-त्तद॒र्कस्या᳚-र्क॒त्वम॑र्कप॒र्णेन॑ जुहोति सयोनि॒त्वायोद॒-न्तिष्ठ॑न् जुहोत्ये॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते चर॒माया॒मिष्ट॑काया-ञ्जुहोत्यन्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते त्रेधाविभ॒क्त-ञ्जु॑होति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान्-थ्स॒माव॑द्वीर्यान् करो॒तीय॒त्यग्रे॑ जुहो॒- [जुहोति, अथेय॒त्यथेय॑ति॒] 11
-त्यथेय॒त्यथेय॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति ति॒स्र उत्त॑रा॒ आहु॑तीर्जुहोति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ शमयति॒ यद॑नुपरि॒क्राम॑-ञ्जुहु॒याद॑न्तरवचा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्या॒दथो॒ खल्वा॑हुः॒ कस्यां॒-वाँ-ऽह॑ दि॒शि रु॒द्रः कस्यां॒-वेँत्य॑नुपरि॒क्राम॑मे॒व हो॑त॒व्य॑-मप॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमय- [शमयति, ए॒तावै] 12
-त्ये॒तावै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या॑या उ॑त्त॒मास्ता यज॑मानं-वाँचयति॒ ताभि॑रे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तस्य॑ सञ्च॒रे प॑शू॒ना-न्न्य॑स्ये॒-द्यः प्र॑थ॒मः प॒शुर॑भि॒तिष्ठ॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 13 ॥
(प॒शू॒नां - ँयन्तो - ऽग्ने॑ जुहो॒त्य - प॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमयति - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 3)
अश्म॒न्नूर्ज॒मिति॒ परि॑ षिञ्चति मा॒र्जय॑त्ये॒वैन॒मथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व स ए॑न-न्तृ॒प्तो ऽक्षु॑द्ध्य॒-न्नशो॑च-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठते॒ तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्य ए॒वं-वेँद॒ ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ंररा॒णा इत्या॒हान्नं॒-वाँ ऊर्गन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रु॒न्धे ऽश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शु- [क्षुद॒मु-न्ते॒ शुक्, ऋ॒च्छ॒तु॒ य-न्द्वि॒ष्म] 14
-गृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य क्षु॒धा च॑ शु॒चा चा᳚र्पयति॒ त्रिः प॑रिषि॒ञ्च-न्पर्ये॑ति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पुष्पं॒-यँद्वे॑त॒सो॑-ऽपाग्ं - [यद्वे॑त॒सो॑-ऽपाम्, शरो-ऽव॑का] 15
शरो-ऽव॑का वेतसशा॒खया॒ चाव॑काभिश्च॒ वि क॑र्ष॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ यो वा अ॒ग्नि-ञ्चि॒त-म्प्र॑थ॒मः प॒शुर॑धि॒क्राम॑तीश्व॒रो वै तग्ं शु॒चा प्र॒दहो॑ म॒ण्डूके॑न॒ विक॑र्षत्ये॒ष वै प॑शू॒ना-म॑नुपजीवनी॒यो न वा ए॒ष ग्रा॒म्येषु॑ प॒शुषु॑ हि॒तो ना-ऽऽर॒ण्येषु॒ तमे॒व शु॒चा-ऽर्प॑यत्यष्टा॒भि-र्वि क॑र्ष- [-र्वि क॑र्षति, अ॒ष्टाक्ष॑रा] 16
-त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्निर्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति पाव॒कव॑तीभि॒रन्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्ने॑नै॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्ब्रह्म॑ण ए॒तद्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ ब्रह्म॑णै॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर्मृ॒त्योर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर॒न्नाद्या॒-दित्या॑हुर॒न्या-मु॑पमु॒ञ्चते॒-ऽन्या-न्नान्त- [-ऽन्या-न्नान्तः, ए॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते] 17
-रे॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते ऽवा॒-ऽन्नाद्यग्ं॑ रुन्धे॒ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिष॒ इत्या॑ह नम॒स्कृत्य॒ हि वसी॑याग्ं समुप॒चर॑न्त्य॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तय॒ इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य शु॒चा-ऽर्प॑यति पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॒वेत्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ द्वाभ्या॒मधि॑ क्रामति॒ प्रति॑ष्ठित्या अप॒स्य॑वतीभ्या॒ग्ं॒ शान्त्यै᳚ ॥ 18 ॥
(शु - ग्वे॑त॒सो॑-ऽपा - म॑ष्टा॒भिर्वि क॑र्षति॒ - नान्त - रेका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 4)
नृ॒षदे॒ वडिति॒ व्याघा॑रयति प॒ङ्क्त्या-ऽऽहु॑त्या यज्ञमु॒खमा र॑भते ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति हु॒तादो॒ वा अ॒न्ये दे॒वा [अ॒न्ये दे॒वाः, अ॒हु॒तादो॒-ऽन्ये] 19
अ॑हु॒तादो॒-ऽन्ये तान॑ग्नि॒चिदे॒वोभया᳚-न्प्रीणाति॒ ये दे॒वा दे॒वाना॒मिति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणावो᳚क्षति हु॒ताद॑श्चै॒व दे॒वान॑हु॒ताद॑श्च॒ यज॑मानः प्रीणाति॒ ते यज॑मान-म्प्रीणन्ति द॒द्ध्नैव हु॒तादः॑ प्री॒णाति॒ मधु॑षा ऽहु॒तादो᳚ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँद्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒-वोक्ष॑त्यु॒भय॒स्या-ऽव॑रुद्ध्यै ग्रुमु॒ष्टिना-ऽवो᳚क्षति प्राजाप॒त्यो [प्राजाप॒त्यः, वै ग्रु॑मु॒ष्टि-] 20
वै ग्रु॑मु॒ष्टि-स्स॑योनि॒त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या अनुपरि॒चार॒-मवो᳚क्ष॒त्य-प॑रिवर्गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति॒ वि वा ए॒ष प्रा॒णैः प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्-ऋद्ध्यते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒न्वन्न॑धि॒क्राम॑ति प्राण॒दा अ॑पान॒दा इत्या॑ह प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते वर्चो॒दा व॑रिवो॒दा इत्या॑ह प्र॒जा वै वर्चः॑ प॒शवो॒ वरि॑वः प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्त॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रो [वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रः, ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-] 21
ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-र्भो॒गैर॑सिना॒-थ्स ए॒ताम॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑तिमपश्य॒-त्ताम॑जुहो॒-त्तस्या॒ग्निरनी॑ कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒त-ष्षो॑डश॒धा वृ॒त्रस्य॑ भो॒गानप्य॑दह-द्वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर॑मुच्यत॒ यद॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑ति-ञ्जु॒होत्य॒ग्निरे॒वा-ऽस्यानी॑कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः पा॒प्मान॒मपि॑ दहति वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त चि॒र-म्पा॒प्मनो॒ [चि॒र-म्पा॒प्मनः॑, निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-] 22
निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुयाच्चि॒रमे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त ता॒ज-क्पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्ये॒तेति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑नु॒द्रुत्य॑ जुहुया-त्ता॒जगे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्य॒ते-ऽथो॒ खलु॒ नानै॒व सू॒क्ताभ्या᳚-ञ्जुहोति॒ नानै॒व सू॒क्तयो᳚र्वी॒र्य॑-न्दधा॒त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 23 ॥
(दे॒वाः - प्रा॑जाप॒त्यो-वृ॒त्र - श्चि॒र-म्पा॒प्मन॑ - श्चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 5)
उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒येति॑ स॒मिध॒ आ द॑धाति॒ यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ ता॒दृगे॒व त-त्ति॒स्र आ द॑धाति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒-वाग्निस्तस्मै॑ भाग॒धेय॑-ङ्करो॒त्यौदु॑म्बरी-र्भव॒न्त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधा॒त्युदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः प्रा॒णै- [प्रा॒णैः, ए॒वैन॒-] 24
-रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरित्या॑ह॒ दिशो॒ ह्ये॑षो-ऽनु॑ प्र॒च्यव॒ते ऽपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑माना॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्ती॒रित्या॑ह प॒शवो॒ वै रा॒यस्पोषः॑ [रा॒यस्पोषः॑, प॒शूने॒वाव॑] 25
प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्ह॑रति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ हरति॒ द्वे प॑रि॒गृह्य॑वती भवतो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता॒दित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ता॒मित्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा ए॒त-दप्र॑तिरथ-मपश्य॒-न्तेन॒ वै ते᳚ प्र॒- [वै ते᳚ प्र॒ति, असु॑रानजय॒-न्त-] 26
-त्यसु॑रानजय॒-न्त-दप्र॑तिरथस्या-प्रतिरथ॒त्वं-यँदप्र॑तिरथ-न्द्वि॒तीयो॒ होता॒-ऽन्वाहा᳚प्र॒त्ये॑व तेन॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यान् जय॒त्यथो॒ अन॑भिजितमे॒वाभि ज॑यति दश॒र्च-म्भ॑वति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राजे॒मौ लो॒कौ विधृ॑ता व॒नयो᳚र्लो॒कयो॒र्विधृ॑त्या॒ अथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठ॒त्यस॑दिव॒ वा अ॒न्तरि॑क्षम॒न्तरि॑क्षमि॒वा ऽऽग्नी᳚द्ध्र॒-माग्नी॒द्ध्रे- [-माग्नी᳚द्ध्रे, अश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति] 27
-ऽश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति स॒त्त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैतया॑ मिमीते॒ मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मेत्या॒हान्नं॒-वैँ पृश्ञ्यन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे चत॒सृभि॒रा पुच्छा॑देति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वेन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृध॒न्नित्या॑ह॒ वृद्धि॑मे॒वोपाव॑र्तते॒ वाजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति॒- [सत्प॑ति॒-म्पति᳚म्, इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ] 28
-मित्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे सुम्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्न-म्प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणोद॑ग्रभी॒दित्या॑हा॒सौ वा आ॑दि॒त्य उ॒द्यन्नु॑द्ग्रा॒भ ए॒ष नि॒म्रोच॑-न्निग्रा॒भो ब्रह्म॑णै॒वा-ऽऽत्मान॑मु-द्गृ॒ह्णाति॒ ब्रह्म॑णा॒ भ्रातृ॑व्य॒-न्नि गृ॑ह्णाति ॥ 29 ॥
(प्रा॒णैः - पोषो᳚ - प्र॒त्या - ग्नी᳚द्धे॒ - पति॑ - मे॒ष - दश॑ च) (अ. 6)
प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह देवलो॒क-मे॒वैतयो॒पाव॑र्तते॒ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒-मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान् क्र॑मते पृथि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒मा ऽरु॑ह॒मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान्-थ्स॒मारो॑हति॒ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैतया॑ लो॒कमे॒त्यग्ने॒ प्रेहि॑ [प्रेहि॑, प्र॒थ॒मो] 30
प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-मित्या॑हो॒भये᳚ष्वे॒वैतया॑ देवमनु॒ष्येषु॒ चक्षु॑र्दधाति प॒ञ्चभि॒रधि॑ क्रामति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ नक्तो॒षासेति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑मन्वा॑ह॒ प्रत्या॒ अग्ने॑ सहस्रा॒क्षेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहेत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑ [वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑, रु॒न्धे॒ द॒द्ध्नः] 31
रुन्धे द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरीग् स्वयमातृ॒ण्णाया᳚-ञ्जुहो॒त्यूर्ग्वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरो॒-ऽसौ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽमुष्या॑मे॒वोर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा॑द॒मुतो॒-ऽर्वाची॒मूर्ज॒मुप॑ जीवामस्ति॒सृभिः॑ सादयति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वाग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो न॒ इत्यौदु॑म्बरी॒मा द॑धात्ये॒षा वै सू॒र्मी कर्ण॑कावत्ये॒तया॑ ह स्म॒ [ह स्म, वै] 32
वै दे॒वा असु॑राणाग्ं शतत॒र्॒हाग् स्तृग्ं॑हन्ति॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑मा॒दधा॑ति॒ वज्र॑मे॒वैतच्छ॑त॒घ्नीं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अछ॑म्बट्कारं-विँ॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्न॒ इति॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे॒ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामिति॑ शमी॒मयी॒ग्ं॒ शान्त्या॑ अ॒ग्निर्वा॑ ह॒ वा अ॑ग्नि॒चित॑-न्दु॒हे᳚-ऽग्नि॒चिद्वा॒-ऽग्नि-न्दु॑हे॒ ताग्ं [ताम्, स॒वि॒तु-] 33
स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामित्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर्दोह॒स्तम॑स्य॒ कण्व॑ ए॒व श्रा॑य॒सो॑-ऽवे॒-त्तेन॑ ह स्मैन॒ग्ं॒ स दु॑हे॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑-मा॒दधा᳚त्यग्नि॒चिदे॒व तद॒ग्नि-न्दु॑हे स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्तजि॒ह्वा इत्या॑ह स॒प्तैवास्य॒ साप्ता॑नि प्रीणाति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒- [प्र॒जाप॑तेः, आप्त्यै॒] 34
-राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्या॑ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स दिशो-ऽनु॒ प्रा-ऽवि॑श॒ज्जुह्व॒न्मन॑सा॒ दिशो᳚ द्ध्याये द्दि॒ग्भ्य ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे द॒द्ध्ना पु॒रस्ता᳚ज्जुहो॒त्या-ज्ये॑नो॒परि॑ष्टा॒-त्तेज॑श्चै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधाति॒ द्वाद॑शकपालो वैश्वान॒रो भ॑वति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षा- [-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षात्, ए॒व वै᳚श्वान॒रमव॑] 35
-दे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-त्प्र॑याजानूया॒जान् कु॒र्याद्विक॑स्ति॒-स्सा य॒ज्ञस्य॑ दर्विहो॒म-ङ्क॑रोति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै रा॒ष्ट्रं-वैँ वै᳚श्वान॒रो विण्म॒रुतो॑ वैश्वान॒रग्ं हु॒त्वा मा॑रु॒तान् जु॑होति रा॒ष्ट्र ए॒व विश॒मनु॑ बद्ध्नात्यु॒च्चै-र्वै᳚श्वान॒रस्या-ऽऽ श्रा॑वयत्युपा॒ग्ं॒शु मा॑रु॒तान् जु॑होति॒ तस्मा᳚-द्रा॒ष्ट्रं-विँश॒मति॑ वदति मारु॒ता भ॑वन्ति म॒रुतो॒ वै दे॒वानां॒-विँशो॑ देववि॒शेनै॒वास्मै॑ मनुष्यवि॒श -मव॑ रुन्धे स॒प्त भ॑वन्ति स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतो॑ गण॒श ए॒व विश॒मव॑ रुन्धे ग॒णेन॑ ग॒णम॑नु॒द्रुत्य॑ जुहोति॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑वर्त्मान-ङ्करोति ॥ 36 ॥
(अग्ने॒ प्रेह्य - व॑ - स्म - दुहे॒ तां - प्र॒जाप॑तेः - सा॒क्षान् - म॑नुष्यवि॒श - मेक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 7)
वसो॒र्धारा᳚-ञ्जुहोति॒ वसो᳚र्मे॒ धारा॑-ऽस॒दिति॒ वा ए॒षा हू॑यते घृ॒तस्य॒ वा ए॑नमे॒षा धारा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के पिन्व॑मा॒नोप॑ तिष्ठत॒ आज्ये॑न जुहोति॒ तेजो॒ वा आज्य॒-न्तेजो॒ वसो॒र्धारा॒ तेज॑सै॒वास्मै॒ तेजो-ऽव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ कामा॒ वै वसो॒र्धारा॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒-ऽन्नाद्यं॒-विँ- [-ऽन्नाद्यं॒-विँ, छि॒न्द्या॒मिति॑] 37
-च्छि॑न्द्या॒मिति॑ वि॒ग्राह॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्यं॒-विँच्छि॑नत्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नुया॒मिति॒ स-न्त॑ता॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नोति॒ द्वाद॑श द्वाद॒शानि॑ जुहोति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒ वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रु॒न्धे ऽन्न॑-ञ्च॒ मे-ऽक्षु॑च्च म॒ इत्या॑है॒ त-द्वा [इत्या॑है॒ त-द्वै, अन्न॑स्य रू॒पग्ं] 38
अन्न॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वान्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निश्च॑ म॒ आप॑श्च म॒ इत्या॑है॒षा वा अन्न॑स्य॒ योनि॒-स्सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे-ऽर्धे॒न्द्राणि॑ जुहोति दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्धे॒ य-थ्सर्वे॑षा-म॒र्धमिन्द्रः॒ प्रति॒ तस्मा॒दिन्द्रो॑ दे॒वता॑ना-म्भूयिष्ठ॒भाक्त॑म॒ इन्द्र॒मुत्त॑रमाहे-न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति यज्ञायु॒धानि॑ जुहोति य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, वै य॑ज्ञायु॒धानि॑] 39
वै य॑ज्ञायु॒धानि॑ य॒ज्ञमे॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ ए॒तद्वै य॒ज्ञस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व य॒ज्ञमव॑ रुन्धे ऽवभृ॒थश्च॑ मे स्वगाका॒रश्च॑ म॒ इत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्या अ॒ग्निश्च॑ मे घ॒र्मश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै ब्र॑ह्मवर्च॒सस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑ रुन्ध॒ ऋक्च॑ मे॒ साम॑ च म॒ इत्या॑है॒- [म॒ इत्या॑ह, ए॒तद्वै छन्द॑साग्ं] 40
-तद्वै छन्द॑साग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व छन्दा॒ग्॒स्यव॑ रुन्धे॒ गर्भा᳚श्च मे व॒थ्साश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ कल्पा᳚न् जुहो॒त्य कॢ॑प्तस्य॒ कॢप्त्यै॑ युग्मदयु॒जे जु॑होति मिथुन॒त्वायो᳚-त्त॒राव॑ती भवतो॒-ऽभिक्रा᳚न्त्या॒ एका॑ च मे ति॒स्रश्च॑ म॒ इत्या॑ह देवछन्द॒सं-वाँ एका॑ च ति॒स्रश्च॑ [ति॒स्रश्च॑, म॒नु॒ष्य॒छ॒न्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ] 41
मनुष्यछन्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ च॑ देवछन्द॒स-ञ्चै॒व म॑नुष्य छन्द॒सञ्चा-ऽव॑ रुन्ध॒ आ त्रय॑स्त्रिग्ं शतो जुहोति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्ध॒ आ-ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशतो जुहोत्य॒ष्टाच॑त्वारिग्ं-शदक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ वाज॑श्च प्रस॒वश्चेति॑ द्वाद॒श-ञ्जु॑होति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 42 ॥
(वि - वै - य॒ज्ञः-साम॑ च म॒ इत्या॑ह - च ति॒स्र - श्चैका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 8)
अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो ऽपा᳚क्राम-द्भाग॒धेय॑मि॒च्छमा॑न॒स्त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मह्य॑मे॒व वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जुहव॒न्निति॒ तस्मा॑द॒ग्नये॑ वाजप्रस॒वीय॑-ञ्जुह्वति॒ य-द्वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जु॒होत्य॒ग्निमे॒व त-द्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धय॒त्यथो॑ अभिषे॒क ए॒वास्य॒ स च॑तुर्द॒शभि॑र्जुहोति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता- [ओष॑धय-स्स॒प्त, अ॒र॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-] 43
-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य जुहो॒त्यन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्या॒ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहो॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्गन्न॑मू॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॒मन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्वै दे॒वाना॑-म॒भिषि॑क्तो-ऽग्नि॒चि-न्म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्तस्मा॑दग्नि॒चि-द्वर्ष॑ति॒ न धा॑वे॒दव॑रुद्ध॒ग्ग्॒ ह्य॑स्या-न्न॒मन्न॑मिव॒ खलु॒ वै व॒र्॒षं-यँद्धावे॑-द॒न्नाद्या᳚द्धावे-दु॒पाव॑र्तेता॒-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभ्यु॒- [-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभि, उ॒पाव॑र्तते॒] 44
-पाव॑र्तते॒ नक्तो॒षासेति॑ कृ॒ष्णायै᳚ श्वे॒तव॑थ्सायै॒ पय॑सा जुहो॒त्यह्नै॒वास्मै॒ रात्रि॒-म्प्रदा॑पयति॒ रात्रि॒या-ऽह॑रहोरा॒त्रे ए॒वास्मै॒ प्रत्ते॒ काम॑म॒न्नाद्य॑-न्दुहाते राष्ट्र॒भृतो॑ जुहोति रा॒ष्ट्रमे॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्जु॑होति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति॒ भुव॑नस्य पत॒ इति॑ रथमु॒खे पञ्चा-ऽऽहु॑तीर्जुहोति॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्रे॑णै॒व दिशो॒- [वज्रे॑णै॒व दिशः॑, अ॒भि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑] 45
-ऽभि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑ ह॒ वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातो॒-ऽभि प॑वते वातना॒मानि॑ जुहोत्य॒भ्ये॑वैन॑-म॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातः॑ पवते॒ त्रीणि॑ जुहोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ वात॒मव॑ रुन्धे समु॒द्रो॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नित्या॑है॒तद्वै वात॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वात॒मव॑ रुन्धे ऽञ्ज॒लिना॑ जुहोति॒ न ह्ये॑तेषा॑म॒न्यथा ऽऽहु॑तिरव॒कल्प॑ते ॥ 46 ॥
(ओष॑धय-स्स॒प्ता - भि - दिशो॒ - ऽन्यथा॒ - द्वे च॑) (अ. 9)
सु॒व॒र्गाय॒ वै लो॒काय॑ देवर॒थो यु॑ज्यते यत्राकू॒ताय॑ मनुष्यर॒थ ए॒ष खलु॒ वै दे॑वर॒थो यद॒ग्निर॒ग्निं-युँ॑नज्मि॒ शव॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह यु॒नक्त्ये॒वैन॒ग्ं॒ स ए॑नं-युँ॒क्त-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भि व॑हति॒ य-थ्सर्वा॑भिः प॒ञ्चभि॑-र्यु॒ञ्ज्या-द्यु॒क्तो᳚-ऽस्या॒-ऽग्निः प्रच्यु॑त-स्स्या॒दप्र॑तिष्ठिता॒ आहु॑तय॒-स्स्युरप्र॑तिष्ठिता॒-स्स्तोमा॒ अप्र॑तिष्ठितान्यु॒क्थानि॑ ति॒सृभिः॑ प्रातस्सव॒ने॑-ऽभि मृ॑शति त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-] 47
-द्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तं-युँ॑नक्ति॒ यथा-ऽन॑सि यु॒क्त आ॑धी॒यत॑ ए॒वमे॒व त-त्प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ प्रति॒ स्तोमाः॒ प्रत्यु॒क्थानि॑ यज्ञाय॒ज्ञिय॑स्य स्तो॒त्रे द्वाभ्या॑म॒भि मृ॑शत्ये॒तावा॒न्॒ वै य॒ज्ञो यावा॑नग्निष्टो॒मो भू॒मा त्वा अ॒स्यात॑ ऊ॒र्ध्वः क्रि॑यते॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तम॑न्त॒तो᳚ ऽन्वारो॑हति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ एक॒या-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथा॒- [-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथ॑, अ॒भि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-] 48
-ऽभि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑म॒त्यथो॒ सन्त॑त्यै॒ प्र वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒का-च्च्य॑वते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते न वा ए॒तस्या॑निष्ट॒क आहु॑ति॒रव॑ कल्पते॒ यां-वाँ ए॒षो॑-ऽनिष्ट॒क आहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ स्रव॑ति॒ वै सा ताग् स्रव॑न्तीं-यँ॒ज्ञो-ऽनु॒ परा॑ भवति य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ [प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति, न य॒ज्ञः] 49
न य॒ज्ञः प॑रा॒भव॑ति॒ न यज॑मानो॒ ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रेणै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा चिनुते॒ यदेका॑दश॒ त्रैष्टु॑भेन॒ य-द्द्वाद॑श॒ जाग॑तेन॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-ञ्चिनुते नपा॒त्को वैनामै॒षो᳚-ऽग्निर्य-त्पु॑नश्चि॒तिर्य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आ तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒दन्न॑मत्ति॒ यथा॒ वै पु॑नरा॒धेय॑ ए॒व-म्पु॑नश्चि॒तिर्यो᳚-ऽ-ग्न्या॒धेये॑न॒ न- [-ग्न्या॒धेये॑न॒ न, ऋ॒ध्नोति॒ स] 50
-र्ध्नोति॒ स पु॑नरा॒धेय॒मा ध॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा नर्ध्नोति॒ स पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नुते॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्न चे॑त॒व्येति॑ रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्निर्यथा᳚ व्या॒घ्रग्ं सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तदथो॒ खल्वा॑हुश्चेत॒व्येति॒ यथा॒ वसी॑याग्ंस-म्भाग॒धेये॑न बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तन्मनु॑र॒ग्निम॑चिनुत॒ तेन॒ ना-ऽऽर्ध्नो॒थ्स ए॒ता-म्पु॑नश्चि॒तिम॑पश्य॒-त्ताम॑चिनुत॒ तया॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒द्य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्यै᳚ ॥ 51 ॥
(त्रि॒वृ-दथ॒-तिष्ठ॑-न्त्यग्न्या॒धेये॑न॒ ना-चि॑नुत-स॒प्तद॑श- च) (अ. 10)
छ॒न्द॒श्चित॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि पशु॒माने॒व भ॑वति श्येन॒चित॑-ञ्चिन्वीत सुव॒र्गका॑म-श्श्ये॒नो वै वय॑सा॒-म्पति॑ष्ठ-श्श्ये॒न ए॒व भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प॑तति कङ्क॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त शीर्ष॒ण्वान॒मुष्मि॑न् ँलो॒के स्या॒मिति॑ शीर्ष॒ण्वाने॒वा-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वत्यलज॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ चतु॑स्सीत-म्प्रति॒ष्ठाका॑म॒श्चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति प्रौग॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्रै- [भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्र, ए॒व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत] 52
-व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत उभ॒यतः॑ प्रौग-ञ्चिन्वीत॒यः का॒मये॑त॒ प्रजा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒देय॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒निति॒ प्रैव जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा-न्रथचक्र॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒न्॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति द्रोण॒चित॑-ञ्चिन्वी॒तान्न॑कामो॒ द्रोणे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे समू॒ह्य॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः पशु॒माने॒व भ॑वति [पशु॒माने॒व भ॑वति, प॒रि॒चा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒] 53
परिचा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒ ग्राम॑कामो ग्रा॒म्ये॑व भ॑वति श्मशान॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त पितृलो॒क ऋ॑द्ध्नुया॒मिति॑ पितृलो॒क ए॒वर्ध्नो॑ति विश्वामित्रजमद॒ग्नी वसि॑ष्ठेना-ऽस्पर्धेता॒ग्ं॒ स ए॒ता ज॒मद॑ग्निर्विह॒व्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स वसि॑ष्ठस्येन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मवृङ्क्त॒ य-द्वि॑ह॒व्या॑ उप॒दधा॑तीन्द्रि॒यमे॒व ताभि॑र्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ होतु॒र्धिष्णि॑य॒ उप॑ दधाति यजमानायत॒नं-वैँ [ ] 54
होता॒ स्व ए॒वास्मा॑ आ॒यत॑न इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑ रुन्धे॒ द्वाद॒शोप॑ दधाति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ ऽष्टाव॑ष्टाव॒न्येषु॒ धिष्णि॑ये॒षूप॑ दधात्य॒ष्टाश॑फाः प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ षण्मा᳚र्जा॒लीये॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तर॑ ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति ॥ 55 ॥
(प्र - भ॑वति - यजमानायत॒नं-वाँ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)
पव॑स्व॒ वाज॑सातय॒ इत्य॑नु॒ष्टु-क्प्र॑ति॒पद्भ॑वति ति॒र्सो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒श्चत॑स्रो गाय॒त्रियो॒ य-त्ति॒स्रो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒-स्तस्मा॒-दश्व॑स्त्रि॒भिस्तिष्ठग्ग्॑ स्तिष्ठति॒ यच्चत॑स्रो गाय॒त्रिय॒स्तस्मा॒-थ्सर्वाग्॑ श्च॒तुरः॑ प॒दः प्र॑ति॒दध॒-त्पला॑यते पर॒मा वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँद॑नु॒ष्टु-क्प॑र॒मश्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमा॑ना-म्पर॒मस्त्रि॑रा॒त्रो य॒ज्ञाना᳚-म्पर॒मो-ऽश्वः॑ पशू॒ना-म्प॑र॒मेणै॒वैन॑-म्पर॒मता᳚-ङ्गमयत्येकवि॒ग्ं॒श-मह॑र्भवति॒ [-मह॑र्भवति, यस्मि॒न्नश्व॑] 56
यस्मि॒न्नश्व॑ आल॒भ्यते॒ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ष प्र॒जाप॑तिः प्राजाप॒त्यो-ऽश्व॒स्तमे॒व सा॒क्षादृ॑द्ध्नोति॒ शक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भ॑वन्त्य॒न्-यद॑न्य॒-च्छन्दो॒-ऽन्ये᳚न्ये॒ वा ए॒ते प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्त उ॒तेव॑ ग्रा॒म्या उ॒तेवा॑-ऽऽर॒ण्या यच्छक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भव॒न्त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ पार्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भ॑वति र॒श्मिना॒ वा अश्वो॑ [र॒श्मिना॒ वा अश्वः॑, य॒त ई᳚श्व॒रो] 57
य॒त ई᳚श्व॒रो वा अश्वो-ऽय॒तो-ऽप्र॑तिष्ठितः॒ परा᳚-म्परा॒वत॒-ङ्गन्तो॒र्य-त्पा᳚र्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य॒ यत्यै॒ धृत्यै॒ सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भ॑वत्युथ्सन्नय॒ज्ञो वा ए॒ष यद॑श्वमे॒धः कस्तद्वे॒देत्या॑हु॒र्यदि॒ सर्वो॑ वा क्रि॒यते॒ न वा॒ सर्व॒ इति॒ य-थ्सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॒ पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय॒ सर्व॑स्तोमो-ऽतिरा॒त्र उ॑त्त॒ममह॑र्भवति॒ सर्व॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ सर्व॑स्य॒ जित्यै॒ सर्व॑मे॒व तेना᳚-ऽऽप्नोति॒ सर्व॑-ञ्जयति ॥ 58 ॥
(अह॑र्भवति॒ - वा अश्वो - ऽह॑र्भवति॒ - दश॑ च) (अ. 12)
(दे॒वा॒सु॒रास्तेन - र्त॒व्या॑ - रु॒द्रो - ऽश्म॑ - न्नृ॒षदे॒ व - डुदे॑नं॒ - प्राची॒मिति॒ - वसो॒र्धारा॑ - म॒ग्निर्दे॒वेभ्यः॑ - सुव॒र्गाय॑ यत्राकू॒ताय॑ - छन्द॒श्चितं॒ - पव॑स्व॒ - द्वाद॑श )
(दे॒वा॒सु॒रा - अ॒जायां॒ - ँवै ग्रु॑मु॒ष्टिः - प्र॑थ॒मो दे॑वय॒तामे॒ - तद्वै छन्द॑सा - मृ॒ध्नो - त्य॒ष्टौ प॑ञ्चा॒शत्)
(दे॒वा॒सु॒रा, स्सर्व॑-ञ्जयति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1
bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-llo~॒ke [-'muṣmi̭-llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2
bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3
jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭rṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||
(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)
ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5
-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃva~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6
adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7
-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||
(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tarhi̭ jā॒to yarhi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tarhi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9
-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10
-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒nthsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11
-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12
-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||
(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)
aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14
-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15
śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭rṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭rṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16
-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17
-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||
(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭rṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)
nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19
a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20
vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21
ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22
nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||
(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)
udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24
-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25
pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26
-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27
-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28
-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||
(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)
prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30
pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31
rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32
vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33
sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34
-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35
-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||
(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)
vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37
-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38
anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39
vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40
-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41
manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||
(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)
a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43
-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvarṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44
-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45
-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||
(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)
su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47
-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48
-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49
na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50
-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||
(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)
cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīrṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīrṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52
-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53
paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54
hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||
(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒rso̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56
yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57
ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||
(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)
(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )
(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)
(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.