க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே ஷஷ்டஃ ப்ரஶ்நஃ - உபாநுவாக்யாபிதாநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
ஹிர॑ண்யவர்ணா॒-ஶ்ஶுச॑யஃ பாவ॒கா யாஸு॑ ஜா॒தஃ க॒ஶ்யபோ॒ யாஸ்விந்த்ரஃ॑ । அ॒க்நிம்-யாँ கர்ப॑-ந்ததி॒ரே விரூ॑பா॒ஸ்தா ந॒ ஆப॒-ஶ்ஶக்க் ஸ்யோ॒நா ப॑வந்து ॥ யாஸா॒க்ம்॒ ராஜா॒ வரு॑ணோ॒ யாதி॒ மத்த்யே॑ ஸத்யாந்ரு'॒தே அ॑வ॒பஶ்ய॒ந் ஜநா॑நாம் । ம॒து॒ஶ்சுத॒-ஶ்ஶுச॑யோ॒ யாஃ பா॑வ॒காஸ்தா ந॒ ஆப॒-ஶ்ஶக்க் ஸ்யோ॒நா ப॑வந்து ॥ யாஸா᳚-ந்தே॒வா தி॒வி க்ரு'॒ண்வந்தி॑ ப॒க்ஷம்-யாँ அ॒ந்தரி॑க்ஷே பஹு॒தா பவ॑ந்தி । யாஃ ப்ரு'॑தி॒வீ-ம்பய॑ஸோ॒ந்தந்தி॑ - [ ] 1
ஶு॒க்ராஸ்தா ந॒ ஆப॒-ஶ்ஶக்க் ஸ்யோ॒நா ப॑வந்து ॥ ஶி॒வேந॑ மா॒ சக்ஷு॑ஷா பஶ்யதா-ऽऽப-ஶ்ஶி॒வயா॑ த॒நுவோப॑ ஸ்ப்ரு'ஶத॒ த்வச॑-ம்மே । ஸர்வாக்ம்॑ அ॒க்நீக்ம் ர॑ப்ஸு॒ஷதோ॑ ஹுவே வோ॒ மயி॒ வர்சோ॒ பல॒மோஜோ॒ நி த॑த்த ॥ யத॒த-ஸ்ஸ॑-ம்ப்ரய॒தீரஹா॒ வந॑ததாஹ॒தே । தஸ்மா॒தா ந॒த்யோ॑ நாம॑ ஸ்த॒ தா வோ॒ நாமா॑நி ஸிந்தவஃ ॥ ய-த்ப்ரேஷி॑தா॒ வரு॑ணேந॒ தா-ஶ்ஶீபக்ம்॑ ஸ॒மவ॑ல்கத । 2
ததா᳚ப்நோ॒-திந்த்ரோ॑ வோ ய॒தீ-ஸ்தஸ்மா॒-தாபோ॒ அநு॑ ஸ்தந ॥ அ॒ப॒கா॒மக்க் ஸ்யந்த॑மாநா॒ அவீ॑வரத வோ॒ ஹிக᳚ம் । இந்த்ரோ॑ வ॒-ஶ்ஶக்தி॑பி ர்தேவீ॒-ஸ்தஸ்மா॒-த்வார்ணாம॑ வோ ஹி॒தம் ॥ ஏகோ॑ தே॒வோ அப்ய॑திஷ்ட॒-த்ஸ்யந்த॑மாநா யதா வ॒ஶம் । உதா॑நிஷு-ர்ம॒ஹீரிதி॒ தஸ்மா॑-துத॒க-மு॑ச்யதே ॥ ஆபோ॑ ப॒த்ரா க்ரு'॒தமிதாப॑ ஆஸுர॒க்நீ-ஷோமௌ॑ பிப்ர॒த்யாப॒ இ-த்தாஃ । தீ॒வ்ரோ ரஸோ॑ மது॒ப்ரு'சா॑- [மது॒ப்ரு'சா᳚ம், அ॒ர॒ங்க॒ம ஆ மா᳚] 3
4
-மரங்க॒ம ஆ மா᳚ ப்ரா॒ணேந॑ ஸ॒ஹ வர்ச॑ஸா கந்ந் ॥ ஆதி-த்ப॑ஶ்யாம்யு॒த வா॑ ஶ்ரு'ணோ॒ம்யா மா॒ கோஷோ॑ கச்சதி॒ வாந்ந॑ ஆஸாம் । மந்யே॑ பேஜா॒நோ அ॒ம்ரு'த॑ஸ்ய॒ தர்ஹி॒ ஹிர॑ண்யவர்ணா॒ அத்ரு'॑பம்-யँ॒தா வஃ॑ ॥ ஆபோ॒ ஹி ஷ்டா ம॑யோ॒ புவ॒ஸ்தா ந॑ ஊ॒ர்ஜே த॑தாதந । ம॒ஹே ரணா॑ய॒ சக்ஷ॑ஸே ॥ யோ வஃ॑ ஶி॒வத॑மோ॒ ரஸ॒ஸ்தஸ்ய॑ பாஜயதே॒ஹ நஃ॑ । உ॒ஶ॒தீரி॑வ மா॒தரஃ॑ ॥ தஸ்மா॒ அர॑-ங்கமாம வோ॒ யஸ்ய॒ க்ஷயா॑ய॒ ஜிந்வ॑த । ஆபோ॑ ஜ॒நய॑தா ச நஃ ॥ தி॒வி ஶ்ர॑ய ஸ்வா॒ந்தரி॑க்ஷே யதஸ்வ ப்ரு'தி॒வ்யா ஸ-ம்ப॑வ ப்ரஹ்மவர்ச॒-ஸம॑ஸி ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸாய॑ த்வா ॥ 4
(உ॒தந்தி॑ - ஸ॒மவ॑ல்கத - மது॒ப்ரு'சாம்᳚ - மா॒தரோ॒ - த்வாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 1)
அ॒பா-ங்க்ரஹா᳚-ந்க்ரு'ஹ்ணாத்யே॒தத்வாவ ரா॑ஜ॒ஸூயம்॒-யँதே॒தே க்ரஹா᳚-ஸ்ஸ॒வோ᳚ ऽக்நிர்வ॑ருணஸ॒வோ ரா॑ஜ॒ஸூய॑-மக்நிஸ॒வ-ஶ்சித்ய॒ஸ்தாப்யா॑-மே॒வ ஸூ॑ய॒தே-ऽதோ॑ உ॒பாவே॒வ லோ॒காவ॒பி ஜ॑யதி॒ யஶ்ச॑ ராஜ॒ஸூயே॑நேஜா॒நஸ்ய॒ யஶ்சா᳚-ऽக்நி॒சித॒ ஆபோ॑ பவ॒ந்த்யாபோ॒ வா அ॒க்நேர்ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒ யத॒போ᳚ ऽக்நேர॒தஸ்தா॑துப॒ ததா॑தி॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாபிபூத்யை॒ பவ॑த்யா॒த்மநா॒ பரா᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ பவத்ய॒ம்ரு'தம்॒- [ப்ராத்ரு'॑வ்யோ பவத்ய॒ம்ரு'த᳚ம், வா ஆப॒ஸ்தஸ்மா॑-] 5
-ँவா ஆப॒ஸ்தஸ்மா॑-த॒த்பிரவ॑தாந்த-ம॒பி ஷி॑ஞ்சந்தி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑தி॒ ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ சைநா ஏ॒வம்-வேँதாந்நம்॒-வாँ ஆபஃ॑ ப॒ஶவ॒ ஆபோ-ऽந்ந॑-ம்ப॒ஶவோ᳚-ऽந்நா॒தஃ ப॑ஶு॒மா-ந்ப॑வதி॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ சைநா ஏ॒வம்-வேँத॒ த்வாத॑ஶ பவந்தி॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரேணை॒வாஸ்மா॒ [-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரேணை॒வாஸ்மா᳚, அந்ந॒மவ॑ ருந்தே॒] 6
அந்ந॒மவ॑ ருந்தே॒ பாத்ரா॑ணி பவந்தி॒ பாத்ரே॒ வா அந்ந॑மத்யதே॒ ஸயோ᳚ந்யே॒வாந்ந॒மவ॑ ருந்த॒ ஆ த்வா॑த॒ஶா-த்புரு॑ஷா॒தந்ந॑-ம॒த்த்யதோ॒ பாத்ரா॒ந்ந சி॑த்யதே॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ சைநா ஏ॒வம்-வேँத॑ கு॒ம்பாஶ்ச॑ கு॒ம்பீஶ்ச॑ மிது॒நாநி॑ பவந்தி மிது॒நஸ்ய॒ ப்ரஜா᳚த்யை॒ ப்ர ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॑-ர்மிது॒நை-ர்ஜா॑யதே॒ யஸ்யை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ [ய உ॑, சை॒நா॒ ஏ॒வம்-வேँத॒] 7
சைநா ஏ॒வம்-வேँத॒ ஶுக்வா அ॒க்நி-ஸ்ஸோ᳚-ऽத்த்வ॒ர்யும்-யँஜ॑மாந-ம்ப்ர॒ஜா-ஶ்ஶு॒சா-ऽர்ப॑யதி॒ யத॒ப உ॑ப॒ததா॑தி॒ ஶுச॑மே॒வாஸ்ய॑ ஶமயதி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑த்யத்த்வ॒ர்யுர்ந யஜ॑மாந॒-ஶ்ஶாம்ய॑ந்தி ப்ர॒ஜா யத்ரை॒தா உ॑பதீ॒யந்தே॒ ऽபாம்-வாँ ஏ॒தாநி॒ ஹ்ரு'த॑யாநி॒ யதே॒தா ஆபோ॒ யதே॒தா அ॒ப உ॑ப॒ததா॑தி தி॒வ்யாபி॑ரே॒வைநா॒-ஸ்ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜதி॒ வர்ஷு॑கஃ ப॒ர்ஜந்யோ॑ [ப॒ர்ஜந்யஃ॑, ப॒வ॒தி॒ யோ வா] 8
பவதி॒ யோ வா ஏ॒தாஸா॑மா॒யத॑ந॒-ங்க்லு'ப்திம்॒-வேँதா॒-ऽऽயத॑நவா-ந்பவதி॒ கல்ப॑தே ऽஸ்மா அநுஸீ॒தமுப॑ ததாத்யே॒தத்வா ஆ॑ஸாமா॒யத॑நமே॒ஷா க்லு'ப்தி॒ர்ய ஏ॒வம்-வேँதா॒-ऽऽயத॑நவா-ந்பவதி॒ கல்ப॑தே-ऽஸ்மை த்வ॒த்வம்ம॒ந்யா உப॑ ததாதி॒ சத॑ஸ்ரோ॒ மத்த்யே॒ த்ரு'த்யா॒ அந்நம்॒-வாँ இஷ்ட॑கா ஏ॒த-த்கலு॒ வை ஸா॒க்ஷாதந்நம்॒-யँதே॒ஷ ச॒ருர்யதே॒த-ஞ்ச॒ருமு॑ப॒ ததா॑தி ஸா॒க்ஷா- [ஸா॒க்ஷாத், ஏ॒வா-ऽஸ்மா॒ அந்ந॒மவ॑ ருந்தே] 9
-தே॒வா-ऽஸ்மா॒ அந்ந॒மவ॑ ருந்தே மத்த்ய॒த உப॑ ததாதி மத்த்ய॒த ஏ॒வாஸ்மா॒ அந்ந॑-ந்ததாதி॒ தஸ்மா᳚-ந்மத்த்ய॒தோ-ऽந்ந॑மத்யதே பார்ஹஸ்ப॒த்யோ ப॑வதி॒ ப்ரஹ்ம॒ வை தே॒வாநா॒-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒-ர்ப்ரஹ்ம॑ணை॒வாஸ்மா॒ அந்ந॒மவ॑ ருந்தே ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸம॑ஸி ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸாய॒ த்வேத்யா॑ஹ தேஜ॒ஸ்வீ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸீ ப॑வதி॒ யஸ்யை॒ஷ உ॑பதீ॒யதே॒ ய உ॑ சைநமே॒வம்-வேँத॑ ॥ 10 ॥
(அ॒ம்ரு'த॑ - மஸ்மை - ஜாயதே॒ யஸ்யை॒தா - உ॑பதீ॒யந்தே॒ ய உ॑ - ப॒ர்ஜந்ய॑ - உப॒ததா॑தி ஸா॒க்ஷாத் - ஸ॒ப்தச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 2)
பூ॒தே॒ஷ்ட॒கா உப॑ ததா॒த்யத்ரா᳚த்ர॒ வை ம்ரு'॒த்யுர்ஜா॑யதே॒ யத்ர॑யத்ரை॒வ ம்ரு'॒த்யுர்ஜாய॑தே॒ தத॑ ஏ॒வைந॒மவ॑ யஜதே॒ தஸ்மா॑தக்நி॒சி-த்ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி॒ ஸர்வே॒ ஹ்ய॑ஸ்ய ம்ரு'॒த்யவோ ऽவே᳚ஷ்டா॒ஸ்தஸ்மா॑-தக்நி॒சிந்நா-பிச॑ரித॒வை ப்ர॒த்யகே॑ந-மபிசா॒ர-ஸ்ஸ்த்ரு'॑ணுதே ஸூ॒யதே॒ வா ஏ॒ஷ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒தே தே॑வஸு॒வாமே॒தாநி॑ ஹ॒வீக்ம்ஷி॑ பவந்த்யே॒தாவ॑ந்தோ॒ வை தே॒வாநாக்ம்॑ ஸ॒வாஸ்த ஏ॒வா- [ஸ॒வாஸ்த ஏ॒வ, அ॒ஸ்மை॒ ஸ॒வா-ந்ப்ர] 11
-ऽஸ்மை॑ ஸ॒வா-ந்ப்ர ய॑ச்சந்தி॒ த ஏ॑நக்ம் ஸுவந்தே ஸ॒வோ᳚-ऽக்நிர்வ॑ருணஸ॒வோ ரா॑ஜ॒ஸூய॑-ம்ப்ரஹ்மஸ॒வஶ்சித்யோ॑ தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வ இத்யா॑ஹ ஸவி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வைந॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா தே॒வதா॑பிர॒பி ஷி॑ஞ்ச॒த்யந்ந॑-ஸ்யாந்நஸ்யா॒பி ஷி॑ஞ்ச॒த்யந்ந॑-ஸ்யாந்ந॒ஸ்யா-வ॑ருத்த்யை பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யஞ்ச॑ம॒பி ஷி॑ஞ்சதி பு॒ரஸ்தா॒த்தி ப்ர॑தீ॒சீ-ந॒மந்ந॑ம॒த்யதே॑ ஶீர்ஷ॒தோ॑-ऽபி ஷி॑ஞ்சதி ஶீர்ஷ॒தோ ஹ்யந்ந॑ம॒த்யத॒ ஆ முகா॑-த॒ந்வவ॑ஸ்ராவயதி [முகா॑-த॒ந்வவ॑ஸ்ராவயதி, மு॒க॒த ஏ॒வா-ऽஸ்மா॑] 12
முக॒த ஏ॒வா-ऽஸ்மா॑ அ॒ந்நாத்ய॑-ந்ததாத்ய॒க்நேஸ்த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பி ஷி॑ஞ்சா॒மீத்யா॑ஹை॒ஷ வா அ॒க்நே-ஸ்ஸ॒வஸ்தேநை॒வைந॑ம॒பி ஷி॑ஞ்சதி॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதே᳚ஸ்த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பிஷி॑ஞ்சா॒மீத்யா॑ஹ॒ ப்ரஹ்ம॒ வை தே॒வாநா॒-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ர்ப்ரஹ்ம॑ணை॒வைந॑ம॒பி ஷி॑ஞ்ச॒தீந்த்ர॑ஸ்ய த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பி ஷி॑ஞ்சா॒-மீத்யா॑ஹேந்த்ரி॒யமே॒வாஸ்மி॑-ந்நு॒பரி॑ஷ்டா-த்ததாத்யே॒த- [-த்ததாத்யே॒தத், வை ரா॑ஜ॒ஸூய॑ஸ்ய] 13
-த்வை ரா॑ஜ॒ஸூய॑ஸ்ய ரூ॒பம்-யँ ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒த உ॒பாவே॒வ லோ॒காவ॒பி ஜ॑யதி॒ யஶ்ச॑ ராஜ॒ஸூயே॑நேஜா॒நஸ்ய॒ யஶ்சா᳚க்நி॒சித॒ இந்த்ர॑ஸ்ய ஸுஷுவா॒ணஸ்ய॑ தஶ॒தேந்த்ரி॒யம்-வீँ॒ர்ய॑-ம்பரா॑-ऽபத॒-த்தத்தே॒வா-ஸ்ஸௌ᳚த்ராம॒ண்யா ஸம॑பரந்-த்ஸூ॒யதே॒ வா ஏ॒ஷ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒தே᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॒த்வா ஸௌ᳚த்ராம॒ண்யா ய॑ஜேதேந்த்ரி॒யமே॒வ வீ॒ர்யக்ம்॑ ஸ॒ப்ரு'ந்த்யா॒-ऽऽத்ம-ந்த॑த்தே ॥ 14 ॥
(த ஏ॒வா - ந்வவ॑ஸ்ராவயத்யே॒ - த - த॒ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 3)
ஸ॒ஜூரப்தோ-ऽயா॑வபி-ஸ்ஸ॒ஜூரு॒ஷா அரு॑ணீபி-ஸ்ஸ॒ஜூ-ஸ்ஸூர்ய॒ ஏத॑ஶேந ஸ॒ஜோஷா॑வ॒ஶ்விநா॒ தக்ம்ஸோ॑பி-ஸ்ஸ॒ஜூர॒க்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ர இடா॑பிர்க்ரு'॒தேந॒ ஸ்வாஹா॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வா அப்தோ॒ மாஸா॒ அயா॑வா உ॒ஷா அரு॑ணீ॒ ஸூர்ய॒ ஏத॑ஶ இ॒மே அ॒ஶ்விநா॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரோ᳚-ऽக்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ரஃ ப॒ஶவ॒ இடா॑ ப॒ஶவோ॑ க்ரு'॒தக்ம் ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ம்ப॒ஶவோ-ऽநு॒ ப்ர ஜா॑யந்தே ஸம்வँத்ஸ॒ரேணை॒வாஸ்மை॑ ப॒ஶூ-ந்ப்ரஜ॑நயதி தர்பஸ்த॒ம்பே ஜு॑ஹோதி॒ ய - [ ] 15
-த்வா அ॒ஸ்யா அ॒ம்ரு'தம்॒-யँ-த்வீ॒ர்ய॑-ந்த-த்த॒ர்பாஸ்தஸ்மி॑ந் ஜுஹோதி॒ ப்ரைவ ஜா॑யதே ऽந்நா॒தோ ப॑வதி॒ யஸ்யை॒வ-ஞ்ஜுஹ்வ॑த்யே॒தா வை தே॒வதா॑ அ॒க்நேஃ பு॒ரஸ்தா᳚த்பாகா॒ஸ்தா ஏ॒வ ப்ரீ॑ணா॒த்யதோ॒ சக்ஷு॑ரே॒வாக்நேஃ பு॒ரஸ்தா॒-த்ப்ரதி॑ ததா॒த்யந॑ந்தோ பவதி॒ ய ஏ॒வம்-வேँதா-ऽऽபோ॒ வா இ॒தமக்ரே॑ ஸலி॒லமா॑ஸீ॒-த்ஸ ப்ர॒ஜாப॑திஃ புஷ்கரப॒ர்ணே வாதோ॑ பூ॒தோ॑-ऽலேலாய॒-த்ஸ [பூ॒தோ॑-ऽலேலாய॒-த்ஸஃ, ப்ர॒தி॒ஷ்டா-ந்நா-ऽவி॑ந்தத॒] 16
ப்ர॑தி॒ஷ்டா-ந்நா-ऽவி॑ந்தத॒ ஸ ஏ॒தத॒பா-ங்கு॒லாய॑மபஶ்ய॒-த்தஸ்மி॑ந்ந॒க்நிம॑சிநுத॒ ததி॒யம॑பவ॒-த்ததோ॒ வை ஸ ப்ரத்ய॑திஷ்ட॒த்யா-ம்பு॒ரஸ்தா॑து॒பா-த॑தா॒-த்தச்சிரோ॑ ऽபவ॒-த்ஸா ப்ராசீ॒ திக்யா-ந்த॑க்ஷிண॒த உ॒பாத॑தா॒-த்ஸ தக்ஷி॑ணஃ ப॒க்ஷோ॑-ऽபவ॒-த்ஸா த॑க்ஷி॒ணா திக்யா-ம்ப॒ஶ்சா-து॒பாத॑தா॒-த்த-த்புச்ச॑மபவ॒-த்ஸா ப்ர॒தீசீ॒ திக்யாமு॑த்தர॒த உ॒பாத॑தா॒- [உ॒பாத॑தாத், ஸ உத்த॑ரஃ] 17
-த்ஸ உத்த॑ரஃ ப॒க்ஷோ॑-ऽபவ॒-த்ஸோதீ॑சீ॒ திக்யாமு॒பரி॑ஷ்டா-து॒பாத॑தா॒-த்த-த்ப்ரு'॒ஷ்டம॑பவ॒-த்ஸோர்த்வா திகி॒யம்-வாँ அ॒க்நிஃ பஞ்சே᳚ஷ்டக॒-ஸ்தஸ்மா॒-த்யத॒ஸ்யா-ங்கந॑ந்த்ய॒பீஷ்ட॑கா-ந்த்ரு'॒ந்தந்த்ய॒பி ஶர்க॑ரா॒க்ம்॒ ஸர்வா॒ வா இ॒யம்-வँயோ᳚ப்யோ॒ நக்த॑-ந்த்ரு'॒ஶே தீ᳚ப்யதே॒ தஸ்மா॑தி॒மாம்-வँயாக்ம்॑ஸி॒ நக்த॒-ந்நாத்த்யா॑ஸதே॒ ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒தே ப்ரத்யே॒வ [ப்ரத்யே॒வ, தி॒ஷ்ட॒த்ய॒பி திஶோ॑] 18
தி॑ஷ்டத்ய॒பி திஶோ॑ ஜயத்யாக்நே॒யோ வை ப்ரா᳚ஹ்ம॒ணஸ்தஸ்மா᳚-த்ப்ராஹ்ம॒ணாய॒ ஸர்வா॑ஸு தி॒க்ஷ்வர்து॑க॒க்க்॒ ஸ்வாமே॒வ த-த்திஶ॒மந்வே᳚த்ய॒பாம்-வாँ அ॒க்நிஃ கு॒லாய॒-ந்தஸ்மா॒தாபோ॒-ऽக்நிக்ம் ஹாரு॑கா॒-ஸ்ஸ்வாமே॒வ த-த்யோநி॒-ம்ப்ரவி॑ஶந்தி ॥ 19 ॥
(யத॑- லேலாய॒-த்ஸ-உ॑த்தர॒த உ॒பாத॑தா-தே॒வ - த்வாத்ரிக்ம்॑ஶச்ச) (அ. 4)
ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரமுக்ய॑-ம்ப்ரு'॒த்வா த்வி॒தீயே॑ ஸம்வँத்ஸ॒ர ஆ᳚க்நே॒யம॒ஷ்டாக॑பால॒-ந்நிர்வ॑பேதை॒ந்த்ர-மேகா॑தஶகபாலம்-வைँஶ்வதே॒வ-ந்த்வாத॑ஶகபால-ம்பார்ஹஸ்ப॒த்ய-ஞ்ச॒ரும்-வைँ᳚ஷ்ண॒வ-ந்த்ரி॑கபா॒ல-ந்த்ரு'॒தீயே॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரே॑-ऽபி॒ஜிதா॑ யஜேத॒ யத॒ஷ்டாக॑பாலோ॒ பவ॑த்ய॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ர்யா᳚க்நே॒ய-ங்கா॑ய॒த்ர-ம்ப்ரா॑தஸ்ஸவ॒ந-ம்ப்ரா॑தஸ்ஸவ॒நமே॒வ தேந॑ தாதார காய॒த்ரீ-ஞ்சந்தோ॒ யதேகா॑தஶகபாலோ॒ பவ॒த்யேகா॑தஶாக்ஷரா த்ரி॒ஷ்டுகை॒ந்த்ர-ந்த்ரைஷ்டு॑ப॒-ம்மாத்த்ய॑ந்திந॒க்ம்॒ ஸவ॑ந॒-ம்மாத்த்ய॑ந்திநமே॒வ ஸவ॑ந॒-ந்தேந॑ தாதார த்ரி॒ஷ்டுப॒- [த்ரி॒ஷ்டுப᳚ம், சந்தோ॒ ய-த்த்வாத॑ஶகபாலோ॒ பவ॑தி॒] 20
-ஞ்சந்தோ॒ ய-த்த்வாத॑ஶகபாலோ॒ பவ॑தி॒ த்வாத॑ஶாக்ஷரா॒ ஜக॑தீ வைஶ்வதே॒வ-ஞ்ஜாக॑த-ந்த்ரு'தீயஸவ॒ந-ந்த்ரு'॑தீயஸவ॒நமே॒வ தேந॑ தாதார॒ ஜக॑தீ॒-ஞ்சந்தோ॒ ய-த்பா॑ர்ஹஸ்ப॒த்யஶ்ச॒ருர்பவ॑தி॒ ப்ரஹ்ம॒ வை தே॒வாநா॒-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ர்ப்ரஹ்மை॒வ தேந॑ தாதார॒ ய-த்வை᳚ஷ்ண॒வஸ்த்ரி॑கபா॒லோ பவ॑தி ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணு॑ர்ய॒ஜ்ஞமே॒வ தேந॑ தாதார॒ ய-த்த்ரு'॒தீயே॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரே॑-ऽபி॒ஜிதா॒ யஜ॑தே॒-ऽபிஜி॑த்யை॒ ய-த்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரமுக்ய॑-ம்பி॒பர்தீ॒மமே॒வ [ ] 21
தேந॑ லோ॒கக்க் ஸ்ப்ரு'॑ணோதி॒ ய-த்த்வி॒தீயே॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரே᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒தே᳚ ऽந்தரி॑க்ஷமே॒வ தேந॑ ஸ்ப்ரு'ணோதி॒ ய-த்த்ரு'॒தீயே॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரே யஜ॑தே॒-ऽமுமே॒வ தேந॑ லோ॒கக்க் ஸ்ப்ரு'॑ணோத்யே॒தம்-வைँ பர॑ ஆட்ணா॒ரஃ க॒க்ஷீவாக்ம்॑ ஔஶி॒ஜோ வீ॒தஹ॑வ்ய-ஶ்ஶ்ராய॒ஸஸ்த்ர॒ஸத॑ஸ்யுஃ பௌருகு॒த்ஸ்யஃ ப்ர॒ஜாகா॑மா அசிந்வத॒ ததோ॒ வை தே ஸ॒ஹஸ்ரக்ம்॑ ஸஹஸ்ர-ம்பு॒த்ராந॑விந்தந்த॒ ப்ரத॑தே ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॒ஸ்தா-ம்மாத்ரா॑மாப்நோதி॒ யா-ந்தே-ऽக॑ச்ச॒ந்॒ ய ஏ॒வம் ँவி॒த்வாநே॒தம॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒தே ॥ 22 ॥
(தா॒தா॒ர॒ த்ரி॒ஷ்டுப॑ - மி॒மமே॒வை - வம் - ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 5)
ப்ர॒ஜாப॑திர॒க்நிம॑சிநுத॒ ஸ க்ஷு॒ரப॑விர்பூ॒த்வா-ऽதி॑ஷ்ட॒-த்த-ந்தே॒வா பிப்ய॑தோ॒ நோபா॑-ऽऽய॒-ந்தே சந்தோ॑பிரா॒த்மாந॑-ஞ்சாதயி॒த்வோபா॑-ऽऽய॒-ந்தச்சந்த॑ஸா-ஞ்சந்த॒ஸ்த்வ-ம்ப்ரஹ்ம॒ வை சந்தாக்ம்॑ஸி॒ ப்ரஹ்ம॑ண ஏ॒த-த்ரூ॒பம்-யँ-த்க்ரு'॑ஷ்ணாஜி॒ந-ங்கார்ஷ்ணீ॑ உபா॒நஹா॒வுப॑ முஞ்சதே॒ சந்தோ॑பிரே॒வா-ऽऽத்மாந॑-ஞ்சாதயி॒த்வா-ऽக்நிமுப॑ சரத்யா॒த்மநோ-ऽஹிக்ம்॑ஸாயை தேவநி॒திர்வா ஏ॒ஷ நி தீ॑யதே॒ யத॒க்நி- [யத॒க்நிஃ, அ॒ந்யே வா॒ வை] 23
-ர॒ந்யே வா॒ வை நி॒திமகு॑ப்தம்-விँ॒ந்தந்தி॒ ந வா॒ ப்ரதி॒ ப்ர ஜா॑நாத்யு॒காமா க்ரா॑மத்யா॒த்மாந॑மே॒வாதி॒பா-ங்கு॑ருதே॒ குப்த்யா॒ அதோ॒ கல்வா॑ஹு॒ர்நா-ऽऽக்ரம்யேதி॑ நைர்-ரு'॒த்யு॑கா யதா॒க்ராமே॒ந்நிர்-ரு'॑த்யா ஆ॒த்மாந॒மபி॑ தத்த்யா॒-த்தஸ்மா॒ந்நா-ऽऽக்ரம்யா॑ புருஷஶீ॒ர்॒ஷமுப॑ ததாதி॒ குப்த்யா॒ அதோ॒ யதா᳚ ப்ரூ॒யாதே॒தந்மே॑ கோபா॒யேதி॑ தா॒த்ரு'கே॒வ த- [தத், ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வா] 24
-த்ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வா அத॑ர்வா॒ ऽக்நிரே॒வ த॒த்த்யங்ஙா॑தர்வ॒ணஸ்தஸ்யேஷ்ட॑கா அ॒ஸ்தாந்யே॒தக்ம் ஹ॒ வாவ தத்-ரு'ஷி॑ர॒ப்யநூ॑வா॒சேந்த்ரோ॑ ததீ॒சோ அ॒ஸ்தபி॒ரிதி॒ யதிஷ்ட॑காபிர॒க்நி-ஞ்சி॒நோதி॒ ஸாத்மா॑நமே॒வாக்நி-ஞ்சி॑நுதே॒ ஸாத்மா॒முஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே ப॑வதி॒ ய ஏ॒வம்-வேँத॒ ஶரீ॑ரம்॒-வாँ ஏ॒தத॒க்நேர்யச்சித்ய॑ ஆ॒த்மா வை᳚ஶ்வாந॒ரோ யச்சி॒தே வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஞ்ஜு॒ஹோதி॒ ஶரீ॑ரமே॒வ ஸ॒க்க்॒ஸ்க்ரு'த்யா॒- [ஸ॒க்க்॒ஸ்க்ரு'த்யா॑, அ॒ப்யாரோ॑ஹதி॒] 25
-ऽப்யாரோ॑ஹதி॒ ஶரீ॑ரம்॒-வாँ ஏ॒த-த்யஜ॑மாந॒-ஸ்ஸக்க் ஸ்கு॑ருதே॒ யத॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒தே யச்சி॒தே வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஞ்ஜு॒ஹோதி॒ ஶரீ॑ரமே॒வ ஸ॒க்க்॒ஸ்க்ரு'த்யா॒ ऽऽத்மநா॒-ऽப்யாரோ॑ஹதி॒ தஸ்மா॒-த்தஸ்ய॒ நாவ॑ த்யந்தி॒ ஜீவ॑ந்நே॒வ தே॒வாநப்யே॑தி வைஶ்வாந॒ர்யர்சா புரீ॑ஷ॒முப॑ ததாதீ॒யம்-வாँ அ॒க்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ரஸ்தஸ்யை॒ஷா சிதி॒ர்ய-த்புரீ॑ஷம॒க்நிமே॒வ வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஞ்சி॑நுத ஏ॒ஷா வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒யா த॒நூர்ய-த்வை᳚ஶ்வாந॒ரஃ ப்ரி॒யாமே॒வாஸ்ய॑ த॒நுவ॒மவ॑ ருந்தே ॥ 26 ॥
(அ॒க்நி - ஸ்தத் - ஸ॒க்க்॒ஸ்க்ரு'த்யா॒ - க்நே - ர்தஶ॑ ச) (அ. 6)
அ॒க்நேர்வை தீ॒க்ஷயா॑ தே॒வா வி॒ராஜ॑மாப்நுவ-ந்தி॒ஸ்ரோ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா᳚-த்த்ரி॒பதா॑ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ ஷட்-ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்ஷ-ட்வா ரு'॒தவஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ தஶ॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்தஶா᳚க்ஷரா வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ த்வாத॑ஶ॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ த்ரயோ॑தஶ॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்த்ரயோ॑தஶ॒ [த்ரயோ॑தஶ, மாஸா᳚-] 27
மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ பஞ்ச॑தஶ॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்பஞ்ச॑தஶ॒ வா அ॑ர்தமா॒ஸஸ்ய॒ ராத்ர॑யோ-ऽர்தமாஸ॒ஶ-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர ஆ᳚ப்யதே ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி ஸ॒ப்தத॑ஶ॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவ॒-ஸ்ஸ ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ சது॑ர்விக்ம்ஶதி॒க்ம்॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-ச்சது॑ர்விக்ம்ஶதிரர்தமா॒ஸா-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி த்ரி॒க்ம்॒ஶத॒க்ம்॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா᳚- [ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா᳚த், த்ரி॒க்ம்॒ஶத॑க்ஷரா] 28
-த்த்ரி॒க்ம்॒ஶத॑க்ஷரா வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி॒ மாஸ॑-ந்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்யோ மாஸ॒-ஸ்ஸ ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ வி॒ரா-ட்வி॒ராஜ॑மாப்நோதி ச॒துரோ॑ மா॒ஸோ தீ᳚க்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா᳚ச்ச॒துரோ॒ வா ஏ॒த-ம்மா॒ஸோ வஸ॑வோ-ऽபிபரு॒ஸ்தே ப்ரு'॑தி॒வீமா-ऽஜ॑ய-ந்காய॒த்ரீ-ஞ்சந்தோ॒-ऽஷ்டௌ ரு॒த்ராஸ்தே᳚-ऽந்தரி॑க்ஷ॒மா-ऽஜ॑ய-ந்த்ரி॒ஷ்டுப॒-ஞ்சந்தோ॒ த்வாத॑ஶா-ऽऽதி॒த்யாஸ்தே திவ॒மா-ऽஜ॑ய॒ந் ஜக॑தீ॒-ஞ்சந்த॒ஸ்ததோ॒ வை தே வ்யா॒வ்ரு'த॑-மகச்ச॒ஞ்ச்ரைஷ்ட்ய॑-ந்தே॒வாநா॒-ந்தஸ்மா॒-த்த்வாத॑ஶ மா॒ஸோ ப்ரு'॒த்வா-ऽக்நி-ஞ்சி॑ந்வீத॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ᳚ -ऽக்நிஶ்சித்ய॒ஸ்தஸ்யா॑-ஹோரா॒த்ராணீஷ்ட॑கா ஆ॒ப்தேஷ்ட॑கமேந-ஞ்சிநு॒தே-ऽதோ᳚ வ்யா॒வ்ரு'த॑மே॒வ க॑ச்சதி॒ ஶ்ரைஷ்ட்யக்ம்॑ ஸமா॒நாநா᳚ம் ॥ 29 ॥
(ஸ்யா॒-த்த்ரயோ॑தஶ - த்ரி॒க்ம்॒ஶத॒க்ம்॒ ராத்ரீ᳚ர்தீக்ஷி॒த-ஸ்ஸ்யா॒-த்- வை தே᳚ - ऽஷ்டாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 7)
ஸு॒வ॒ர்காய॒ வா ஏ॒ஷ லோ॒காய॑ சீயதே॒ யத॒க்நிஸ்தம்-யँந்நாந்வா॒ரோஹே᳚-த்ஸுவ॒ர்கால்லோ॒கா-த்யஜ॑மாநோ ஹீயேத ப்ரு'தி॒வீமா-ऽக்ர॑மிஷ-ம்ப்ரா॒ணோ மா॒ மா ஹா॑ஸீத॒ந்தரி॑க்ஷ॒மா-ऽக்ர॑மிஷ-ம்ப்ர॒ஜா மா॒ மா ஹா॑ஸீ॒-த்திவ॒மா-ऽக்ர॑மிஷ॒க்ம்॒ ஸுவ॑ரக॒ந்மேத்யா॑ஹை॒ஷ வா அ॒க்நேர॑ந்வாரோ॒ஹஸ்தேநை॒வைந॑-ம॒ந்வாரோ॑ஹதி ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை॒ ய-த்ப॒க்ஷஸ॑ம்மிதா-ம்மிநு॒யா- [மிநு॒யாத், கநீ॑யாக்ம்ஸ-] 30
-த்கநீ॑யாக்ம்ஸம்-யँஜ்ஞக்ர॒துமுபே॑யா॒-த்பாபீ॑யஸ்யஸ்யா॒ ऽऽத்மநஃ॑ ப்ர॒ஜா ஸ்யா॒-த்வேதி॑ஸம்மிதா-ம்மிநோதி॒ ஜ்யாயாக்ம்॑ஸமே॒வ ய॑ஜ்ஞக்ர॒துமுபை॑தி॒ நாஸ்யா॒-ऽऽத்மநஃ॒ பாபீ॑யஸீ ப்ர॒ஜா ப॑வதி ஸாஹ॒ஸ்ர-ஞ்சி॑ந்வீத ப்ரத॒ம-ஞ்சி॑ந்வா॒ந-ஸ்ஸ॒ஹஸ்ர॑ஸம்மிதோ॒ வா அ॒யம்-லோँ॒க இ॒மமே॒வ லோ॒கம॒பி ஜ॑யதி॒ த்விஷா॑ஹஸ்ர-ஞ்சிந்வீத த்வி॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒நோ த்விஷா॑ஹஸ்ரம்॒-வாँ அ॒ந்தரி॑க்ஷ-ம॒ந்தரி॑க்ஷமே॒வாபி ஜ॑யதி॒ த்ரிஷா॑ஹஸ்ர-ஞ்சிந்வீத த்ரு'॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒ந- [த்ரு'॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒நஃ, த்ரிஷா॑ஹஸ்ரோ॒ வா அ॒ஸௌ] 31
-ஸ்த்ரிஷா॑ஹஸ்ரோ॒ வா அ॒ஸௌ லோ॒கோ॑ ऽமுமே॒வ லோ॒கம॒பி ஜ॑யதி ஜாநுத॒க்ந-ஞ்சி॑ந்வீத ப்ரத॒ம-ஞ்சி॑ந்வா॒நோ கா॑யத்ரி॒யைவேமம்-லோँ॒கம॒ப்யாரோ॑ஹதி நாபித॒க்ந-ஞ்சி॑ந்வீத த்வி॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒நஸ்த்ரி॒ஷ்டுபை॒வா-ந்தரி॑க்ஷ-ம॒ப்யாரோ॑ஹதி க்ரீவத॒க்ந-ஞ்சி॑ந்வீத த்ரு'॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒நோ ஜக॑த்யை॒வாமுந் ँலோ॒கம॒ப்யாரோ॑ஹதி॒ நாக்நி-ஞ்சி॒த்வா ரா॒மாமுபே॑யாதயோ॒நௌ ரேதோ॑ தாஸ்யா॒மீதி॒ ந த்வி॒தீய॑-ஞ்சி॒த்வா-ऽந்யஸ்ய॒ ஸ்த்ரிய॒- [ஸ்த்ரிய᳚ம், உபே॑யா॒ந்ந] 32
-முபே॑யா॒ந்ந த்ரு'॒தீய॑-ஞ்சி॒த்வா கா-ஞ்ச॒நோபே॑யா॒-த்ரேதோ॒ வா ஏ॒தந்நி த॑த்தே॒ யத॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒தே யது॑பே॒யா-த்ரேத॑ஸா॒ வ்ய்ரு'॑த்த்யே॒தா-ऽதோ॒ கல்வா॑ஹுர ப்ரஜ॒ஸ்ய-ந்த-த்யந்நோபே॒யாதிதி॒ ய-த்ரே॑த॒ஸ்ஸிசா॑வுப॒ததா॑தி॒ தே ஏ॒வ யஜ॑மாநஸ்ய॒ ரேதோ॑ பிப்ரு'த॒ஸ்தஸ்மா॒-துபே॑யா॒-த்ரேத॒ஸோ-ऽஸ்க॑ந்தாய॒ த்ரீணி॒ வாவ ரேதாக்ம்॑ஸி பி॒தா பு॒த்ரஃ பௌத்ரோ॒ [பௌத்ரஃ॑, ய-த்த்வே ரே॑த॒ஸ்ஸிசா॑] 33
ய-த்த்வே ரே॑த॒ஸ்ஸிசா॑-வுபத॒த்த்யா-த்ரேதோ᳚-ऽஸ்ய॒ விச்சி॑ந்த்யா-த்தி॒ஸ்ர உப॑ ததாதி॒ ரேத॑ஸ॒-ஸ்ஸந்த॑த்யா இ॒யம்-வாँவ ப்ர॑த॒மா ரே॑த॒ஸ்ஸிக் வாக்வா இ॒ய-ந்தஸ்மா॒-த்பஶ்ய॑ந்தீ॒மா-ம்பஶ்ய॑ந்தி॒ வாசம்॒-வँத॑ந்தீம॒ந்தரி॑க்ஷ-ந்த்வி॒தீயா᳚ ப்ரா॒ணோ வா அ॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ந்தஸ்மா॒ந்நா-ऽந்தரி॑க்ஷ॒-ம்பஶ்ய॑ந்தி॒ ந ப்ரா॒ணம॒ஸௌ த்ரு'॒தீயா॒ சக்ஷு॒ர்வா அ॒ஸௌ தஸ்மா॒-த்பஶ்ய॑ந்த்ய॒மூ-ம்பஶ்ய॑ந்தி॒ சக்ஷு॒-ர்யஜு॑ஷே॒மா-ஞ்சா॒- [சக்ஷு॒-ர்யஜு॑ஷே॒மா-ஞ்சா॑, அ॒மூ-ஞ்சோப॑] 34
-ऽமூ-ஞ்சோப॑ ததாதி॒ மந॑ஸா மத்த்ய॒மாமே॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒-ங்க்லு'ப்த்யா॒ அதோ᳚ ப்ரா॒ணாநா॑மி॒ஷ்டோ ய॒ஜ்ஞோ ப்ரு'கு॑பிராஶீ॒ர்தா வஸு॑பி॒ஸ்தஸ்ய॑ த இ॒ஷ்டஸ்ய॑ வீ॒தஸ்ய॒ த்ரவி॑ணே॒ஹ ப॑க்ஷீ॒யேத்யா॑ஹ ஸ்துதஶ॒ஸ்த்ரே ஏ॒வைதேந॑ துஹே பி॒தா மா॑த॒ரிஶ்வா-ऽச்சி॑த்ரா ப॒தா தா॒ அச்சி॑த்ரா உ॒ஶிஜஃ॑ ப॒தா-ऽநு॑ தக்ஷு॒-ஸ்ஸோமோ॑ விஶ்வ॒விந்நே॒தா நே॑ஷ॒-த்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑ருக்தாம॒தாநி॑ ஶக்ம்ஸிஷ॒தித்யா॑ஹை॒தத்வா அ॒க்நேரு॒க்த-ந்தேநை॒வைந॒மநு॑ ஶக்ம்ஸதி ॥ 35 ॥
(மி॒நு॒யாத் - த்ரு'॒தீய॑-ஞ்சிந்வா॒நஃ - ஸ்த்ரியம்॒ - பௌத்ர॑ - ஶ்ச॒ - வை - ஸ॒ப்த ச॑) (அ. 8)
ஸூ॒யதே॒ வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽக்நீ॒நாம்-யँ உ॒காயா᳚-ம்ப்ரி॒யதே॒ யத॒த-ஸ்ஸா॒தயே॒-த்கர்பாஃ᳚ ப்ர॒பாது॑கா-ஸ்ஸ்யு॒ரதோ॒ யதா॑ ஸ॒வா-த்ப்ர॑த்யவ॒ரோஹ॑தி தா॒த்ரு'கே॒வ ததா॑ஸ॒ந்தீ ஸா॑தயதி॒ கர்பா॑ணா॒-ந்த்ரு'த்யா॒ அப்ர॑பாதா॒யாதோ॑ ஸ॒வமே॒வைந॑-ங்கரோதி॒ கர்போ॒ வா ஏ॒ஷ யதுக்யோ॒ யோநிஃ॑ ஶி॒க்யம்॑-யँச்சி॒க்யா॑து॒கா-ந்நி॒ரூஹே॒-த்யோநே॒ர்கர்ப॒-ந்நிர்ஹ॑ண்யா॒-த்ஷடு॑த்யாமக்ம் ஶி॒க்ய॑-ம்பவதி ஷோடா விஹி॒தோ வை [ ] 36
புரு॑ஷ ஆ॒த்மா ச॒ ஶிர॑ஶ்ச ச॒த்வார்யங்கா᳚ந்யா॒த்மந்நே॒வைந॑-ம்பிபர்தி ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிஸ்தஸ்யோ॒கா சோ॒லூக॑ல-ஞ்ச॒ ஸ்தநௌ॒ தாவ॑ஸ்ய ப்ர॒ஜா உப॑ ஜீவந்தி॒ யது॒கா-ஞ்சோ॒லூக॑ல-ஞ்சோப॒ததா॑தி॒ தாப்யா॑மே॒வ யஜ॑மாநோ॒-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலோ॒கே᳚-ऽக்நி-ந்து॑ஹே ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிஸ்தஸ்ய॑ த்ரேதாவிஹி॒தா இஷ்ட॑காஃ ப்ராஜாப॒த்யா வை᳚ஷ்ண॒வீ- [வை᳚ஷ்ண॒வீஃ, வை॒ஶ்வ॒க॒ர்ம॒ணீ-] 37
-ர்வை᳚ஶ்வகர்ம॒ணீ-ர॑ஹோரா॒த்ராண்யே॒வா-ऽஸ்ய॑ ப்ராஜாப॒த்யா யதுக்ய॑-ம்பி॒பர்தி॑ ப்ராஜாப॒த்யா ஏ॒வ ததுப॑ தத்தே॒ ய-த்ஸ॒மித॑ ஆ॒ததா॑தி வைஷ்ண॒வா வை வந॒ஸ்பத॑யோ வைஷ்ண॒வீரே॒வ ததுப॑ தத்தே॒ யதிஷ்ட॑காபிர॒க்நி-ஞ்சி॒நோதீ॒யம்-வைँ வி॒ஶ்வக॑ர்மா வைஶ்வகர்ம॒ணீரே॒வ ததுப॑ தத்தே॒ தஸ்மா॑-தாஹு-ஸ்த்ரி॒வ்ரு'த॒க்நிரிதி॒ தம்-வாँ ஏ॒தம்-யँஜ॑மாந ஏ॒வ சி॑ந்வீத॒ யத॑ஸ்யா॒ந்ய ஶ்சி॑நு॒யாத்ய-த்த-ந்தக்ஷி॑ணாபி॒ர்ந ரா॒தயே॑த॒க்நிம॑ஸ்ய வ்ரு'ஞ்ஜீத॒ யோ᳚-ऽஸ்யா॒-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒யா-த்த-ந்தக்ஷி॑ணாபீ ராதயேத॒க்நிமே॒வ த-த்ஸ்ப்ரு'॑ணோதி ॥ 38 ॥
(ஷோ॒டா॒வி॒ஹி॒தோ வை - வை᳚ஷ்ண॒வீ - ர॒ந்யோ - விக்ம்॑ஶ॒திஶ்ச॑) (அ. 9)
ப்ர॒ஜாப॑தி-ர॒க்நி-ம॑சிநுத॒ர்துபிஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரம்-வँ॑ஸ॒ந்தேநை॒வாஸ்ய॑ பூர்வா॒ர்தம॑சிநுத க்ரீ॒ஷ்மேண॒ தக்ஷி॑ண-ம்ப॒க்ஷம்-வँ॒ர்॒ஷாபிஃ॒ புச்சக்ம்॑ ஶ॒ரதோத்த॑ர-ம்ப॒க்ஷக்ம் ஹே॑ம॒ந்தேந॒ மத்த்ய॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா॒ வா அ॑ஸ்ய॒ த-த்பூ᳚ர்வா॒ர்தம॑சிநுத க்ஷ॒த்ரேண॒ தக்ஷி॑ண-ம்ப॒க்ஷ-ம்ப॒ஶுபிஃ॒ புச்சம்॑-விँ॒ஶோத்த॑ர-ம்ப॒க்ஷமா॒ஶயா॒ மத்த்யம்॒-யँ ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந॒க்நி-ஞ்சி॑நு॒த ரு'॒துபி॑ரே॒வைந॑-ஞ்சிநு॒தே-ऽதோ॑ ஏ॒ததே॒வ ஸர்வ॒மவ॑ - [ஸர்வ॒மவ॑, ரு॒ந்தே॒ ஶ்ரு'॒ண்வந்த்யே॑ந] 39
ருந்தே ஶ்ரு'॒ண்வந்த்யே॑ந-ம॒க்நி-ஞ்சி॑க்யா॒நமத்த்யந்ந॒க்ம்॒ ரோச॑த இ॒யம்-வாँவ ப்ர॑த॒மா சிதி॒ரோஷ॑தயோ॒ வந॒ஸ்பத॑யஃ॒ புரீ॑ஷம॒ந்தரி॑க்ஷ-ந்த்வி॒தீயா॒ வயாக்ம்॑ஸி॒ புரீ॑ஷம॒ஸௌ த்ரு'॒தீயா॒ நக்ஷ॑த்ராணி॒ புரீ॑ஷம்-யँ॒ஜ்ஞஶ்ச॑து॒ர்தீ தக்ஷி॑ணா॒ புரீ॑ஷம்॒-யँஜ॑மாநஃ பஞ்ச॒மீ ப்ர॒ஜா புரீ॑ஷம்॒-யँ-த்த்ரிசி॑தீக-ஞ்சிந்வீ॒த ய॒ஜ்ஞ-ந்தக்ஷி॑ணாமா॒த்மாந॑-ம்ப்ர॒ஜாம॒ந்தரி॑யா॒-த்தஸ்மா॒-த்பஞ்ச॑சிதீகஶ்சேத॒வ்ய॑ ஏ॒ததே॒வ ஸர்வக்க்॑ ஸ்ப்ரு'ணோதி॒ ய-த்தி॒ஸ்ரஶ்சித॑ய- [ய-த்தி॒ஸ்ரஶ்சித॑யஃ, த்ரி॒வ்ரு'த்த்ய॑க்நிர்ய-த்த்வே] 40
-ஸ்த்ரி॒வ்ரு'த்த்ய॑க்நிர்ய-த்த்வே த்வி॒பா-த்யஜ॑மாநஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ பஞ்ச॒ சித॑யோ பவந்தி॒ பாங்க்தஃ॒ புரு॑ஷ ஆ॒த்மாந॑மே॒வ ஸ்ப்ரு'॑ணோதி॒ பஞ்ச॒ சித॑யோ பவந்தி ப॒ஞ்சபிஃ॒ புரீ॑ஷைர॒ப்யூ॑ஹதி॒ தஶ॒ ஸ-ம்ப॑த்யந்தே॒ தஶா᳚க்ஷரோ॒ வை புரு॑ஷோ॒ யாவா॑நே॒வ புரு॑ஷ॒ஸ்தக்க் ஸ்ப்ரு'॑ணோ॒த்யதோ॒ தஶா᳚க்ஷரா வி॒ராடந்நம்॑-விँ॒ரா-ட்வி॒ராஜ்யே॒வாந்நாத்யே॒ ப்ரதி॑ திஷ்டதி ஸம்வँத்ஸ॒ரோ வை ஷ॒ஷ்டீ சிதி॑ர்-ரு'॒தவஃ॒ புரீ॑ஷ॒க்ம்॒ ஷட் சித॑யோ பவந்தி॒ ஷட் புரீ॑ஷாணி॒ த்வாத॑ஶ॒ ஸ-ம்ப॑த்யந்தே॒ த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர ஏ॒வ ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ 41 ॥
(அவ॒ - சித॑யஃ॒ - புரீ॑ஷம்॒ - பஞ்ச॑தஶ ச) (அ. 10)
ரோஹி॑தோ தூ॒ம்ரரோ॑ஹிதஃ க॒ர்கந்து॑ரோஹித॒ஸ்தே ப்ரா॑ஜாப॒த்யா ப॒ப்ருர॑ரு॒ணப॑ப்ரு॒-ஶ்ஶுக॑பப்ரு॒ஸ்தே ரௌ॒த்ரா-ஶ்ஶ்யேதஃ॑ ஶ்யேதா॒க்ஷ-ஶ்ஶ்யேத॑க்ரீவ॒ஸ்தே பி॑த்ரு'தேவ॒த்யா᳚ஸ்தி॒ஸ்ரஃ க்ரு'॒ஷ்ணா வ॒ஶா வா॑ரு॒ண்ய॑ஸ்தி॒ஸ்ர-ஶ்ஶ்வே॒தா வ॒ஶா-ஸ்ஸௌ॒ர்யோ॑ மைத்ராபார்ஹஸ்ப॒த்யா தூ॒ம்ரல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 42 ॥
(ரோஹி॑தஃ॒-ஷட்வக்ம்॑ஶதிஃ) (அ. 11)
ப்ரு'ஶ்ஞி॑-ஸ்திர॒ஶ்சீந॑-ப்ரு'ஶ்ஞிரூ॒ர்த்வ-ப்ரு'॑ஶ்ஞி॒ஸ்தே மா॑ரு॒தாஃ ப॒ல்கூர்லோ॑ஹிதோ॒ர்ணீ ப॑ல॒க்ஷீ தா-ஸ்ஸா॑ரஸ்வ॒த்யஃ॑ ப்ரு'ஷ॑தீ ஸ்தூ॒லப்ரு'॑ஷதீ க்ஷு॒த்ரப்ரு'॑ஷதீ॒ தா வை᳚ஶ்வதே॒வ்ய॑ஸ்தி॒ஸ்ர-ஶ்ஶ்யா॒மா வ॒ஶாஃ பௌ॒ஷ்ணிய॑ஸ்தி॒ஸ்ரோ ரோஹி॑ணீர்வ॒ஶா மை॒த்ரிய॑ ஐந்த்ராபார்ஹஸ்ப॒த்யா அ॑ரு॒ணல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 43 ॥
(ப்ரு'ஶ்ஞிஃ॒ - ஷட்விக்ம்॑ஶதிஃ) (அ. 12)
ஶி॒தி॒பா॒ஹு-ர॒ந்யத॑ஶ்ஶிதிபாஹு-ஸ்ஸம॒ந்த ஶி॑திபாஹு॒ஸ்த ஐ᳚ந்த்ரவாய॒வா-ஶ்ஶி॑தி॒ரந்த்ரோ॒ ऽந்யத॑ஶ்ஶிதிரந்த்ர-ஸ்ஸம॒ந்தஶி॑திரந்த்ர॒ஸ்தே மை᳚த்ராவரு॒ணா-ஶ்ஶு॒த்தவா॑ல-ஸ்ஸ॒ர்வஶு॑த்தவாலோ ம॒ணிவா॑ல॒ஸ்த ஆ᳚ஶ்வி॒நாஸ்தி॒ஸ்ர-ஶ்ஶி॒ல்பா வ॒ஶா வை᳚ஶ்வதே॒வ்ய॑ஸ்தி॒ஸ்ர-ஶ்ஶ்யேநீஃ᳚ பரமே॒ஷ்டிநே॑ ஸோமாபௌ॒ஷ்ணா-ஶ்ஶ்யா॒மல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 44 ॥
(ஶி॒தி॒பா॒ஹுஃ பஞ்ச॑விக்ம்ஶதிஃ) (அ. 13)
உ॒ந்ந॒த ரு'॑ஷ॒போ வா॑ம॒நஸ்த ஐ᳚ந்த்ராவரு॒ணா-ஶ்ஶிதி॑ககுச்சிதிப்ரு'॒ஷ்ட-ஶ்ஶிதி॑பஸ॒-த்த ஐ᳚ந்த்ராபார்ஹஸ்ப॒த்யா-ஶ்ஶி॑தி॒பாச்சி॒த்யோஷ்டஃ॑ ஶிதி॒ப்ருஸ்த ஐ᳚ந்த்ராவைஷ்ண॒வாஸ்தி॒ஸ்ர-ஸ்ஸி॒த்த்மா வ॒ஶா வை᳚ஶ்வகர்ம॒ண்ய॑ஸ்தி॒ஸ்ரோ தா॒த்ரே ப்ரு'॑ஷோத॒ரா ஐ᳚ந்த்ராபௌ॒ஷ்ணா-ஶ்ஶ்யேத॑லலாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 45 ॥
(உ॒ந்ந॒தஃ பஞ்ச॑விக்ம்ஶதிஃ) (அ. 14)
க॒ர்ணாஸ்த்ரயோ॑ யா॒மா-ஸ்ஸௌ॒ம்யாஸ்த்ரயஃ॑ ஶ்விதி॒ங்கா அ॒க்நயே॒ யவி॑ஷ்டாய॒ த்ரயோ॑ நகு॒லாஸ்தி॒ஸ்ரோ ரோஹி॑ணீ॒ஸ்த்ர்யவ்ய॒ஸ்தா வஸூ॑நா-ந்தி॒ஸ்ரோ॑-ऽரு॒ணா தி॑த்யௌ॒ஹ்ய॑ஸ்தா ரு॒த்ராணாக்ம்॑ ஸோமை॒ந்த்ரா ப॒ப்ருல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 46 ॥
(க॒ர்ணாஸ்த்ரயோ॑ - விக்ம்ஶதிஃ) (அ. 15)
ஶு॒ண்டாஸ்த்ரயோ॑ வைஷ்ண॒வா அ॑தீலோத॒கர்ணா॒ஸ்த்ரயோ॒ விஷ்ண॑வ உருக்ர॒மாய॑ லப்ஸு॒திந॒ஸ்த்ரயோ॒ விஷ்ண॑வ உருகா॒யாய॒ பஞ்சா॑வீஸ்தி॒ஸ்ர ஆ॑தி॒த்யாநா᳚-ந்த்ரிவ॒த்ஸா-ஸ்தி॒ஸ்ரோ-ऽங்கி॑ரஸாமைந்த்ராவைஷ்ண॒வா கௌ॒ரல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 47 ॥
(ஶு॒ண்டா - விக்ம்॑ஶ॒திஃ) (அ. 16)
இந்த்ரா॑ய॒ ராஜ்ஞே॒ த்ரயஃ॑ ஶிதிப்ரு'॒ஷ்டா இந்த்ரா॑யா-திரா॒ஜாய॒ த்ரய॒-ஶ்ஶிதி॑ககுத॒ இந்த்ரா॑ய ஸ்வ॒ராஜ்ஞே॒ த்ரய॒-ஶ்ஶிதி॑பஸ-தஸ்தி॒ஸ்ரஸ்து॑ர்யௌ॒ஹ்யஃ॑ ஸா॒த்த்யாநா᳚-ந்தி॒ஸ்ரஃ ப॑ஷ்டௌ॒ஹ்யோ॑ விஶ்வே॑ஷா-ந்தே॒வாநா॑மாக்நே॒ந்த்ராஃ க்ரு'॒ஷ்ணல॑லாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 48 ॥
(இந்த்ரா॑ய॒ ராஜ்ஞே॒ - த்வாவிக்ம்॑ஶதிஃ) (அ. 17)
அதி॑த்யை॒ த்ரயோ॑ ரோஹிதை॒தா இ॑ந்த்ரா॒ண்யை த்ரயஃ॑ க்ரு'ஷ்ணை॒தாஃ கு॒ஹ்வை᳚ த்ரயோ॑-ऽருணை॒தாஸ்தி॒ஸ்ரோ தே॒நவோ॑ ரா॒காயை॒ த்ரயோ॑-ऽந॒ட்வாஹஃ॑ ஸிநீவா॒ல்யா ஆ᳚க்நாவைஷ்ண॒வா ரோஹி॑தலலாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 49 ॥
(அதி॑த்யா-அ॒ஷ்டாத॑ஶ) (அ. 18)
ஸௌ॒ம்யாஸ்த்ரயஃ॑ பி॒ஶங்கா॒-ஸ்ஸோமா॑ய॒ ராஜ்ஞே॒ த்ரயஃ॑ ஸா॒ரங்காஃ᳚ பார்ஜ॒ந்யா நபோ॑ரூபாஸ்தி॒ஸ்ரோ॑-ऽஜா ம॒ல்॒ஹா இ॑ந்த்ரா॒ண்யை தி॒ஸ்ரோ மே॒ஷ்ய॑ ஆதி॒த்யா த்யா॑வாப்ரு'தி॒வ்யா॑ மா॒லங்கா᳚ஸ்தூப॒ராஃ ॥ 50 ॥
(ஸௌ॒ம்யா - ஏகா॒ந்நவிக்ம்॑ஶ॒திஃ) (அ. 19)
வா॒ரு॒ணாஸ்த்ரயஃ॑ க்ரு'॒ஷ்ணல॑லாமா॒ வரு॑ணாய॒ ராஜ்ஞே॒ த்ரயோ॒ ரோஹி॑தலலாமா॒ வரு॑ணாய ரி॒ஶாத॑ஸே॒ த்ரயோ॑-ऽரு॒ணல॑லாமா-ஶ்ஶி॒ல்பாஸ்த்ரயோ॑ வைஶ்வதே॒வாஸ்த்ரயஃ॒ ப்ரு'ஶ்ஞ॑ய-ஸ்ஸர்வதேவ॒த்யா॑ ஐந்த்ராஸூ॒ரா-ஶ்ஶ்யேத॑லலாமாஸ்தூப॒ராஃ ॥ 51 ॥
(வா॒ரு॒ணா - விக்ம்॑ஶ॒திஃ) (அ. 20)
ஸோமா॑ய ஸ்வ॒ராஜ்ஞே॑-ऽநோவா॒ஹாவ॑ந॒ட்வாஹா॑-விந்த்ரா॒க்நிப்யா॑-மோஜோ॒தாப்யா॒முஷ்டா॑ரா-விந்த்ரா॒க்நிப்யா᳚-ம்பல॒தாப்யாக்ம்॑ ஸீரவா॒ஹாவவீ॒ த்வே தே॒நூ பௌ॒மீ தி॒க்ப்யோ வட॑பே॒ த்வே தே॒நூ பௌ॒மீ வை॑ரா॒ஜீ பு॑ரு॒ஷீ த்வே தே॒நூ பௌ॒மீ வா॒யவ॑ ஆரோஹணவா॒ஹாவ॑ந॒ட்வாஹௌ॑ வாரு॒ணீ க்ரு'॒ஷ்ணே வ॒ஶே அ॑ரா॒ட்யௌ॑ தி॒வ்யாவ்ரு'॑ஷ॒பௌ ப॑ரிம॒ரௌ ॥ 52 ॥
(ஸோமா॑ய ஸ்வ॒ராஜ்ஞே॒ - சது॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶத்) (அ. 21)
ஏகா॑தஶ ப்ரா॒தர்க॒வ்யாஃ ப॒ஶவ॒ ஆ ல॑ப்யந்தே சக॒லஃ க॒ல்மாஷஃ॑ கிகிதீ॒விர்வி॑தீ॒கய॒ஸ்தே த்வா॒ஷ்ட்ரா-ஸ்ஸௌ॒ரீர்நவ॑ ஶ்வே॒தா வ॒ஶா அ॑நூப॒ந்த்யா॑ பவந்த்யாக்நே॒ய ஐ᳚ந்த்ரா॒க்ந ஆ᳚ஶ்வி॒நஸ்தே வி॑ஶாலயூ॒ப ஆ ல॑ப்யந்தே ॥ 53 ॥
(ஐகா॑தஶ ப்ரா॒தஃ - பஞ்ச॑விக்ம்ஶதிஃ) (அ. 22)
பி॒ஶங்கா॒ஸ்த்ரயோ॑ வாஸ॒ந்தா-ஸ்ஸா॒ரங்கா॒ஸ்த்ரயோ॒ க்ரைஷ்மாஃ॒ ப்ரு'ஷ॑ந்த॒ஸ்த்ரயோ॒ வார்ஷி॑காஃ॒ ப்ரு'ஶ்ஞ॑ய॒ஸ்த்ரயஃ॑ ஶார॒தாஃ ப்ரு'॑ஶ்ஞிஸ॒க்தா-ஸ்த்ரயோ॒ ஹைம॑ந்திகா அவலி॒ப்தாஸ்த்ரயஃ॑ ஶைஶி॒ரா-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ராய॒ நிவ॑க்ஷஸஃ ॥ 54 ॥
(பி॒ஶங்கா॑ - விக்ம்ஶ॒திஃ) (அ. 23)
(ரோஹி॑தஃ க்ரு'॒ஷ்ணா தூ॒ம்ரல॑லாமாஃ॒ - ப்ரு'ஶ்ஞிஃ॑ ஶ்யா॒மா அ॑ரு॒ணல॑லாமாஃ -ஶிதிபா॒ஹு-ஶ்ஶி॒ல்பா-ஶ்ஶ்யேநீ᳚-ஶ்ஶ்யா॒மல॑லாமா - உந்ந॒த-ஸ்ஸி॒த்த்மா தா॒த்ரே பௌ॒ஷ்ணா-ஶ்ஶ்யேத॑லலாமாஃ - க॒ர்ணா ப॒ப்ருல॑லாமாஃ - ஶு॒ண்டா கௌ॒ரல॑லாமா॒ - இந்த்ரா॑ய க்ரு'॒ஷ்ணால॑லாமா॒ - அதி॑த்யை॒ ரோஹி॑த லலாமஃ -ஸௌ॒ம்யா மா॒லங்கா॑ - வாரு॒ணா-ஸ்ஸூ॒ரா-ஶ்ஶ்யேத॑லலாமா॒ - தஶ॑ ।)
(ஹிர॑ண்யவர்ணா - அ॒பா-ங்க்ரஹா᳚ந் - பூதேஷ்ட॒காஃ - ஸ॒ஜூஃ - ஸம்॑வँத்ஸ॒ரம் - ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸ க்ஷு॒ரப॑வி - ர॒வக்நேர்வை தீ॒க்ஷயா॑ - ஸுவ॒ர்காய॒ தம்-யँந்ந - ஸூ॒யதே᳚ - ப்ர॒ஜாப॑திர்-ரு'॒துபீ॒ - ரோஹி॑தஃ॒ - ப்ரு'ஞிஃ॑ - ஶிதிபா॒ஹு - ரு॑ந்ந॒தஃ - க॒ர்ணாஃ - ஶு॒ண்டா - இந்த்ரா॒யா- தி॑த்யை - ஸௌ॒ம்யா - வா॑ரு॒ணாஃ - ஸோமா॒யை - கா॑தஶ - பி॒ஶங்கா॒ - ஸ்த்ரயோ॑விக்ம்ஶதிஃ)
(ஹிர॑ண்யவர்ணா - பூதேஷ்ட॒காஃ - சந்தோ॒ யத் - கநீ॑யாக்ம்ஸந்-த்ரி॒வ்ரு'த்த்ய॑க்நி - ர்வா॑ரு॒ணா - ஶ்சது॑ஷ்பஞ்சா॒ஶத் )
(ஹிர॑ண்யவர்ணா॒, நிவ॑க்ஷஸஃ)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே ஷஷ்டஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - upānuvākyābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ maddhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ - [ ] 1
śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || yada॒da-ssa̭-mpraya॒tīrahā॒ vana̭datāha॒te | tasmā॒dā na॒dyo̭ nāma̭ stha॒ tā vo॒ nāmā̭ni sindhavaḥ || ya-tpreṣi̭tā॒ varṷṇena॒ tā-śśībhagṃ̭ sa॒mava̭lgata | 2
tadā᳚pno॒-dindro̭ vo ya॒tī-stasmā॒-dāpo॒ anṷ sthana || a॒pa॒kā॒magg syanda̭mānā॒ avī̭varata vo॒ hika᳚m | indro̭ va॒-śśakti̭bhi rdevī॒-stasmā॒-dvārṇāma̭ vo hi॒tam || eko̭ de॒vo apya̭tiṣṭha॒-thsyanda̭mānā yathā va॒śam | udā̭niṣu-rma॒hīriti॒ tasmā̭-duda॒ka-mṷcyate || āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭- [madhu॒pṛcā᳚m, a॒ra॒ṅga॒ma ā mā᳚] 3
-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || di॒vi śra̭ya svā॒ntari̭kṣe yatasva pṛthi॒vyā sa-mbha̭va brahmavarca॒-sama̭si brahmavarca॒sāya̭ tvā || 4
(u॒danti̭ - sa॒mava̭lgata - madhu॒pṛcāṃ᳚ - mā॒taro॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 1)
a॒pā-ṅgrahā᳚-ngṛhṇātye॒tadvāva rā̭ja॒sūyaṃ॒-ya~de॒te grahā᳚-ssa॒vo᳚ 'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-magnisa॒va-ścitya॒stābhyā̭-me॒va sṷ̄ya॒te-'tho̭ u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚-'gni॒cita॒ āpo̭ bhava॒ntyāpo॒ vā a॒gnerbhrātṛ̭vyā॒ yada॒po᳚ 'gnera॒dhastā̭dupa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛtaṃ॒- [bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛta᳚m, vā āpa॒stasmā̭-] 5
-~vā āpa॒stasmā̭-da॒dbhirava̭tānta-ma॒bhi ṣi̭ñcanti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ sarva॒māyṷreti॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dānnaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna̭-mpa॒śavo᳚-'nnā॒daḥ pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒ dvāda̭śa bhavanti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ [-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā᳚, anna॒mava̭ rundhe॒] 6
anna॒mava̭ rundhe॒ pātrā̭ṇi bhavanti॒ pātre॒ vā anna̭madyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundha॒ ā dvā̭da॒śā-tpurṷṣā॒danna̭-ma॒ttyatho॒ pātrā॒nna chi̭dyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da̭ ku॒mbhāśca̭ ku॒mbhīśca̭ mithu॒nāni̭ bhavanti mithu॒nasya॒ prajā᳚tyai॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ [ya ṷ, cai॒nā॒ e॒vaṃ-ve~da॒] 7
cainā e॒vaṃ-ve~da॒ śugvā a॒gni-sso᳚-'ddhva॒ryuṃ-ya~ja̭māna-mpra॒jā-śśu॒cā-'rpa̭yati॒ yada॒pa ṷpa॒dadhā̭ti॒ śuca̭me॒vāsya̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māna॒-śśāmya̭nti pra॒jā yatrai॒tā ṷpadhī॒yante॒ 'pāṃ-vā~ e॒tāni॒ hṛda̭yāni॒ yade॒tā āpo॒ yade॒tā a॒pa ṷpa॒dadhā̭ti di॒vyābhi̭re॒vainā॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ [pa॒rjanyaḥ̭, bha॒va॒ti॒ yo vā] 8
bhavati॒ yo vā e॒tāsā̭mā॒yata̭na॒-ṅkḷptiṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te 'smā anusī॒tamupa̭ dadhātye॒tadvā ā̭sāmā॒yata̭name॒ṣā kḷpti॒rya e॒vaṃ-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te-'smai dva॒dvamma॒nyā upa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā॒ annaṃ॒-vā~ iṣṭa̭kā e॒ta-tkhalu॒ vai sā॒kṣādannaṃ॒-ya~de॒ṣa ca॒ruryade॒ta-ñca॒rumṷpa॒ dadhā̭ti sā॒kṣā- [sā॒kṣāt, e॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe] 9
-de॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ anna̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒to-'nna̭madyate bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭ rundhe brahmavarca॒sama̭si brahmavarca॒sāya॒ tvetyā̭ha teja॒svī bra̭hmavarca॒sī bha̭vati॒ yasyai॒ṣa ṷpadhī॒yate॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 10 ||
(a॒mṛta̭ - masmai - jāyate॒ yasyai॒tā - ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ - pa॒rjanya̭ - upa॒dadhā̭ti sā॒kṣāth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 2)
bhū॒te॒ṣṭa॒kā upa̭ dadhā॒tyatrā᳚tra॒ vai mṛ॒tyurjā̭yate॒ yatra̭yatrai॒va mṛ॒tyurjāya̭te॒ tata̭ e॒vaina॒mava̭ yajate॒ tasmā̭dagni॒ci-thsarva॒māyṷreti॒ sarve॒ hya̭sya mṛ॒tyavo 've᳚ṣṭā॒stasmā̭-dagni॒cinnā-bhica̭rita॒vai pra॒tyagḙna-mabhicā॒ra-sstṛ̭ṇute sū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te dḙvasu॒vāme॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavantye॒tāva̭nto॒ vai de॒vānāgṃ̭ sa॒vāsta e॒vā- [sa॒vāsta e॒va, a॒smai॒ sa॒vā-npra] 11
-'smai̭ sa॒vā-npra ya̭cchanti॒ ta ḙnagṃ suvante sa॒vo᳚-'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-mbrahmasa॒vaścityo̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhira॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānnasyā॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānna॒syā-va̭ruddhyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭ma॒bhi ṣi̭ñcati pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cī-na॒manna̭ma॒dyatḙ śīrṣa॒to̭-'bhi ṣi̭ñcati śīrṣa॒to hyanna̭ma॒dyata॒ ā mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati [mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati, mu॒kha॒ta e॒vā-'smā̭] 12
mukha॒ta e॒vā-'smā̭ a॒nnādya̭-ndadhātya॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒mītyā̭hai॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vastenai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñcati॒ bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñca॒tīndra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒-mītyā̭hendri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhātye॒ta- [-ddadhātye॒tat, vai rā̭ja॒sūya̭sya] 13
-dvai rā̭ja॒sūya̭sya rū॒paṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚gni॒cita॒ indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'pata॒-ttadde॒vā-ssau᳚trāma॒ṇyā sama̭bharan-thsū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚-'gni-ñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jetendri॒yame॒va vī॒ryagṃ̭ sa॒bhṛntyā॒-''tma-ndha̭tte || 14 ||
(ta e॒vā - nvava̭srāvayatye॒ - ta - da॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
sa॒jūrabdo-'yā̭vabhi-ssa॒jūru॒ṣā arṷṇībhi-ssa॒jū-ssūrya॒ eta̭śena sa॒joṣā̭va॒śvinā॒ dagṃso̭bhi-ssa॒jūra॒gnirvai᳚śvāna॒ra iḍā̭bhirghṛ॒tena॒ svāhā̭ saṃva~thsa॒ro vā abdo॒ māsā॒ ayā̭vā u॒ṣā arṷṇī॒ sūrya॒ eta̭śa i॒me a॒śvinā̭ saṃva~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒raḥ pa॒śava॒ iḍā̭ pa॒śavo̭ ghṛ॒tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-mpa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante saṃva~thsa॒reṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayati darbhasta॒mbe jṷhoti॒ ya - [ ] 15
-dvā a॒syā a॒mṛtaṃ॒-ya~-dvī॒rya̭-nta-dda॒rbhāstasmi̭n juhoti॒ praiva jā̭yate 'nnā॒do bha̭vati॒ yasyai॒va-ñjuhva̭tye॒tā vai de॒vatā̭ a॒gneḥ pu॒rastā᳚dbhāgā॒stā e॒va prī̭ṇā॒tyatho॒ cakṣṷre॒vāgneḥ pu॒rastā॒-tprati̭ dadhā॒tyana̭ndho bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dā-''po॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭tiḥ puṣkarapa॒rṇe vāto̭ bhū॒to̭-'lelāya॒-thsa [bhū॒to̭-'lelāya॒-thsaḥ, pra॒ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒] 16
pra̭ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒ sa e॒tada॒pā-ṅku॒lāya̭mapaśya॒-ttasmi̭nna॒gnima̭cinuta॒ tadi॒yama̭bhava॒-ttato॒ vai sa pratya̭tiṣṭha॒dyā-mpu॒rastā̭du॒pā-da̭dhā॒-ttacchiro̭ 'bhava॒-thsā prācī॒ digyā-nda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhā॒-thsa dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsā da̭kṣi॒ṇā digyā-mpa॒ścā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpuccha̭mabhava॒-thsā pra॒tīcī॒ digyāmṷttara॒ta u॒pāda̭dhā॒- [u॒pāda̭dhāt, sa utta̭raḥ] 17
-thsa utta̭raḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsodī̭cī॒ digyāmu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpṛ॒ṣṭhama̭bhava॒-thsordhvā digi॒yaṃ-vā~ a॒gniḥ pañce᳚ṣṭaka॒-stasmā॒-dyada॒syā-ṅkhana̭ntya॒bhīṣṭa̭kā-ntṛ॒ndantya॒bhi śarka̭rā॒gṃ॒ sarvā॒ vā i॒yaṃ-va~yo᳚bhyo॒ nakta̭-ndṛ॒śe dī᳚pyate॒ tasmā̭di॒māṃ-va~yāgṃ̭si॒ nakta॒-nnāddhyā̭sate॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒te pratye॒va [pratye॒va, ti॒ṣṭha॒tya॒bhi diśo̭] 18
ti̭ṣṭhatya॒bhi diśo̭ jayatyāgne॒yo vai brā᳚hma॒ṇastasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ sarvā̭su di॒kṣvardhṷka॒gg॒ svāme॒va ta-ddiśa॒manve᳚tya॒pāṃ-vā~ a॒gniḥ ku॒lāya॒-ntasmā॒dāpo॒-'gnigṃ hārṷkā॒-ssvāme॒va ta-dyoni॒-mpravi̭śanti || 19 ||
(yada̭- lelāya॒-thsa-ṷttara॒ta u॒pāda̭dhā-de॒va - dvātrigṃ̭śacca) (a. 4)
saṃ॒va~॒thsa॒ramukhya̭-mbhṛ॒tvā dvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒ra ā᳚gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pedai॒ndra-mekā̭daśakapālaṃ-vai~śvade॒va-ndvāda̭śakapāla-mbārhaspa॒tya-ñca॒ruṃ-vai~᳚ṣṇa॒va-ntri̭kapā॒la-ntṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā̭ yajeta॒ yada॒ṣṭāka̭pālo॒ bhava̭tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒tryā᳚gne॒ya-ṅgā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tena̭ dādhāra gāya॒trī-ñchando॒ yadekā̭daśakapālo॒ bhava॒tyekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugai॒ndra-ntraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntena̭ dādhāra tri॒ṣṭubha॒- [tri॒ṣṭubha᳚m, chando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒] 20
-ñchando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī vaiśvade॒va-ñjāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tena̭ dādhāra॒ jaga̭tī॒-ñchando॒ ya-dbā̭rhaspa॒tyaśca॒rurbhava̭ti॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahmai॒va tena̭ dādhāra॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vastri̭kapā॒lo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒va tena̭ dādhāra॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā॒ yaja̭te॒-'bhiji̭tyai॒ ya-thsaṃ̭va~thsa॒ramukhya̭-mbi॒bhartī॒mame॒va [ ] 21
tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇoti॒ ya-ddvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒re᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚ 'ntari̭kṣame॒va tena̭ spṛṇoti॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒re yaja̭te॒-'mume॒va tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇotye॒taṃ-vai~ para̭ āṭṇā॒raḥ ka॒kṣīvāgṃ̭ auśi॒jo vī॒taha̭vya-śśrāya॒sastra॒sada̭syuḥ pauruku॒thsyaḥ pra॒jākā̭mā acinvata॒ tato॒ vai te sa॒hasragṃ̭ sahasra-mpu॒trāna̭vindanta॒ pratha̭te pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒stā-mmātrā̭māpnoti॒ yā-nte-'ga̭ccha॒n॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tama॒gni-ñci̭nu॒te || 22 ||
(dā॒dhā॒ra॒ tri॒ṣṭubha̭ - mi॒mame॒vai - vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa kṣu॒rapa̭virbhū॒tvā-'ti̭ṣṭha॒-tta-nde॒vā bibhya̭to॒ nopā̭-''ya॒-nte chando̭bhirā॒tmāna̭-ñchādayi॒tvopā̭-''ya॒-ntacchanda̭sā-ñchanda॒stva-mbrahma॒ vai chandāgṃ̭si॒ brahma̭ṇa e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ chando̭bhire॒vā-''tmāna̭-ñchādayi॒tvā-'gnimupa̭ caratyā॒tmano-'higṃ̭sāyai devani॒dhirvā e॒ṣa ni dhī̭yate॒ yada॒gni- [yada॒gniḥ, a॒nye vā॒ vai] 23
-ra॒nye vā॒ vai ni॒dhimagṷptaṃ-vi~॒ndanti॒ na vā॒ prati॒ pra jā̭nātyu॒khāmā krā̭matyā॒tmāna̭me॒vādhi॒pā-ṅkṷrute॒ guptyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rnā-''kramyeti̭ nair-ṛ॒tyṷkhā yadā॒krāme॒nnir-ṛ̭tyā ā॒tmāna॒mapi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-''kramyā̭ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ guptyā॒ atho॒ yathā᳚ brū॒yāde॒tanmḙ gopā॒yeti̭ tā॒dṛge॒va ta- [tat, pra॒jāpa̭ti॒rvā] 24
-tpra॒jāpa̭ti॒rvā atha̭rvā॒ 'gnire॒va da॒ddhyaṅṅā̭tharva॒ṇastasyeṣṭa̭kā a॒sthānye॒tagṃ ha॒ vāva tad-ṛṣi̭ra॒bhyanṷ̄vā॒cendro̭ dadhī॒co a॒sthabhi॒riti॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒noti॒ sātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒tada॒gneryaccitya̭ ā॒tmā vai᳚śvāna॒ro yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒- [sa॒gg॒skṛtyā̭, a॒bhyāro̭hati॒] 25
-'bhyāro̭hati॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒ ''tmanā॒-'bhyāro̭hati॒ tasmā॒-ttasya॒ nāva̭ dyanti॒ jīva̭nne॒va de॒vānapyḙti vaiśvāna॒ryarcā purī̭ṣa॒mupa̭ dadhātī॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒rastasyai॒ṣā citi॒rya-tpurī̭ṣama॒gnime॒va vai᳚śvāna॒ra-ñci̭nuta e॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūrya-dvai᳚śvāna॒raḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva॒mava̭ rundhe || 26 ||
(a॒gni - stath - sa॒gg॒skṛtyā॒ - gne - rdaśa̭ ca) (a. 6)
a॒gnervai dī॒kṣayā̭ de॒vā vi॒rāja̭māpnuva-nti॒sro rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚-ttri॒padā̭ vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ ṣaḍ-rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-thṣa-ḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddaśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ trayo̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ttrayo̭daśa॒ [trayo̭daśa, māsā᳚-] 27
māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ pañca̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-tpañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate saṃva~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti sa॒ptada̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ccatṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚- [rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚t, tri॒gṃ॒śada̭kṣarā] 28
-ttri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ māsa̭-ndīkṣi॒ta-ssyā॒-dyo māsa॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti ca॒turo̭ mā॒so dī᳚kṣi॒ta-ssyā᳚cca॒turo॒ vā e॒ta-mmā॒so vasa̭vo-'bibharu॒ste pṛ̭thi॒vīmā-'ja̭ya-ngāya॒trī-ñchando॒-'ṣṭau ru॒drāste᳚-'ntari̭kṣa॒mā-'ja̭ya-ntri॒ṣṭubha॒-ñchando॒ dvāda̭śā-''di॒tyāste diva॒mā-'ja̭ya॒n jaga̭tī॒-ñchanda॒stato॒ vai te vyā॒vṛta̭-magaccha॒ñchraiṣṭhya̭-nde॒vānā॒-ntasmā॒-ddvāda̭śa mā॒so bhṛ॒tvā-'gni-ñci̭nvīta॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚ -'gniścitya॒stasyā̭-horā॒trāṇīṣṭa̭kā ā॒pteṣṭa̭kamena-ñcinu॒te-'tho᳚ vyā॒vṛta̭me॒va ga̭cchati॒ śraiṣṭhyagṃ̭ samā॒nānā᳚m || 29 ||
(syā॒-ttrayo̭daśa - tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-d- vai te᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāya̭ cīyate॒ yada॒gnistaṃ-ya~nnānvā॒rohe᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māno hīyeta pṛthi॒vīmā-'kra̭miṣa-mprā॒ṇo mā॒ mā hā̭sīda॒ntari̭kṣa॒mā-'kra̭miṣa-mpra॒jā mā॒ mā hā̭sī॒-ddiva॒mā-'kra̭miṣa॒gṃ॒ suva̭raga॒nmetyā̭hai॒ṣa vā a॒gnera̭nvāro॒hastenai॒vaina̭-ma॒nvāro̭hati suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ ya-tpa॒kṣasa̭mmitā-mminu॒yā- [minu॒yāt, kanī̭yāgṃsa-] 30
-tkanī̭yāgṃsaṃ-ya~jñakra॒tumupḙyā॒-tpāpī̭yasyasyā॒ ''tmanaḥ̭ pra॒jā syā॒-dvedi̭sammitā-mminoti॒ jyāyāgṃ̭same॒va ya̭jñakra॒tumupai̭ti॒ nāsyā॒-''tmanaḥ॒ pāpī̭yasī pra॒jā bha̭vati sāha॒sra-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒na-ssa॒hasra̭sammito॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ dviṣā̭hasra-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒no dviṣā̭hasraṃ॒-vā~ a॒ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yati॒ triṣā̭hasra-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na- [tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ, triṣā̭hasro॒ vā a॒sau] 31
-striṣā̭hasro॒ vā a॒sau lo॒ko̭ 'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati jānuda॒ghna-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒no gā̭yatri॒yaivemaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hati nābhida॒ghna-ñci̭nvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastri॒ṣṭubhai॒vā-ntari̭kṣa-ma॒bhyāro̭hati grīvada॒ghna-ñci̭nvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒no jaga̭tyai॒vāmun ~lo॒kama॒bhyāro̭hati॒ nāgni-ñci॒tvā rā॒māmupḙyādayo॒nau reto̭ dhāsyā॒mīti॒ na dvi॒tīya̭-ñci॒tvā-'nyasya॒ striya॒- [striya᳚m, upḙyā॒nna] 32
-mupḙyā॒nna tṛ॒tīya̭-ñci॒tvā kā-ñca॒nopḙyā॒-dreto॒ vā e॒tanni dha̭tte॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yadṷpe॒yā-dreta̭sā॒ vyṛ̭ddhye॒tā-'tho॒ khalvā̭hura praja॒sya-nta-dyannope॒yāditi॒ ya-drḙta॒ssicā̭vupa॒dadhā̭ti॒ te e॒va yaja̭mānasya॒ reto̭ bibhṛta॒stasmā॒-dupḙyā॒-dreta॒so-'ska̭ndāya॒ trīṇi॒ vāva retāgṃ̭si pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ [pautraḥ̭, ya-ddve rḙta॒ssicā̭] 33
ya-ddve rḙta॒ssicā̭-vupada॒ddhyā-dreto᳚-'sya॒ vicchi̭ndyā-tti॒sra upa̭ dadhāti॒ reta̭sa॒-ssanta̭tyā i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā rḙta॒ssig vāgvā i॒ya-ntasmā॒-tpaśya̭ntī॒mā-mpaśya̭nti॒ vācaṃ॒-va~da̭ntīma॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā᳚ prā॒ṇo vā a॒ntari̭kṣa॒-ntasmā॒nnā-'ntari̭kṣa॒-mpaśya̭nti॒ na prā॒ṇama॒sau tṛ॒tīyā॒ cakṣu॒rvā a॒sau tasmā॒-tpaśya̭ntya॒mū-mpaśya̭nti॒ cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā॒- [cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā̭, a॒mū-ñcopa̭] 34
-'mū-ñcopa̭ dadhāti॒ mana̭sā maddhya॒māme॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅkḷptyā॒ atho᳚ prā॒ṇānā̭mi॒ṣṭo ya॒jño bhṛgṷbhirāśī॒rdā vasṷbhi॒stasya̭ ta i॒ṣṭasya̭ vī॒tasya॒ dravi̭ṇe॒ha bha̭kṣī॒yetyā̭ha stutaśa॒stre e॒vaitena̭ duhe pi॒tā mā̭ta॒riśvā-'cchi̭drā pa॒dā dhā॒ acchi̭drā u॒śijaḥ̭ pa॒dā-'nṷ takṣu॒-ssomo̭ viśva॒vinne॒tā nḙṣa॒-dbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒dityā̭hai॒tadvā a॒gneru॒ktha-ntenai॒vaina॒manṷ śagṃsati || 35 ||
(mi॒nu॒yāt - tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ - striyaṃ॒ - pautra̭ - śca॒ - vai - sa॒pta ca̭) (a. 8)
sū॒yate॒ vā e॒ṣo᳚-'gnī॒nāṃ-ya~ u॒khāyā᳚-mbhri॒yate॒ yada॒dha-ssā॒daye॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒pādṷkā-ssyu॒ratho॒ yathā̭ sa॒vā-tpra̭tyava॒roha̭ti tā॒dṛge॒va tadā̭sa॒ndī sā̭dayati॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādā॒yātho̭ sa॒vame॒vaina̭-ṅkaroti॒ garbho॒ vā e॒ṣa yadukhyo॒ yoniḥ̭ śi॒kyaṃ̭-ya~cchi॒kyā̭du॒khā-nni॒rūhe॒-dyone॒rgarbha॒-nnirha̭ṇyā॒-thṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati ṣoḍhā vihi॒to vai [ ] 36
purṷṣa ā॒tmā ca॒ śira̭śca ca॒tvāryaṅgā᳚nyā॒tmanne॒vaina̭-mbibharti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yada॒gnistasyo॒khā co॒lūkha̭la-ñca॒ stanau॒ tāva̭sya pra॒jā upa̭ jīvanti॒ yadu॒khā-ñco॒lūkha̭la-ñcopa॒dadhā̭ti॒ tābhyā̭me॒va yaja̭māno॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke᳚-'gni-ndṷhe saṃva~thsa॒ro vā e॒ṣa yada॒gnistasya̭ tredhāvihi॒tā iṣṭa̭kāḥ prājāpa॒tyā vai᳚ṣṇa॒vī- [vai᳚ṣṇa॒vīḥ, vai॒śva॒ka॒rma॒ṇī-] 37
-rvai᳚śvakarma॒ṇī-ra̭horā॒trāṇye॒vā-'sya̭ prājāpa॒tyā yadukhya̭-mbi॒bharti̭ prājāpa॒tyā e॒va tadupa̭ dhatte॒ ya-thsa॒midha̭ ā॒dadhā̭ti vaiṣṇa॒vā vai vana॒spata̭yo vaiṣṇa॒vīre॒va tadupa̭ dhatte॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒notī॒yaṃ-vai~ vi॒śvaka̭rmā vaiśvakarma॒ṇīre॒va tadupa̭ dhatte॒ tasmā̭-dāhu-stri॒vṛda॒gniriti॒ taṃ-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māna e॒va ci̭nvīta॒ yada̭syā॒nya ści̭nu॒yādya-tta-ndakṣi̭ṇābhi॒rna rā॒dhayḙda॒gnima̭sya vṛñjīta॒ yo᳚-'syā॒-'gni-ñci̭nu॒yā-tta-ndakṣi̭ṇābhī rādhayeda॒gnime॒va ta-thspṛ̭ṇoti || 38 ||
(ṣo॒ḍhā॒vi॒hi॒to vai - vai᳚ṣṇa॒vī - ra॒nyo - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭cinuta॒rtubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-va~̭sa॒ntenai॒vāsya̭ pūrvā॒rdhama̭cinuta grī॒ṣmeṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣaṃ-va~॒r॒ṣābhiḥ॒ pucchagṃ̭ śa॒radotta̭ra-mpa॒kṣagṃ hḙma॒ntena॒ maddhya॒-mbrahma̭ṇā॒ vā a̭sya॒ ta-tpū᳚rvā॒rdhama̭cinuta kṣa॒treṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣa-mpa॒śubhiḥ॒ pucchaṃ̭-vi~॒śotta̭ra-mpa॒kṣamā॒śayā॒ maddhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ñcinu॒te-'tho̭ e॒tade॒va sarva॒mava̭ - [sarva॒mava̭, ru॒ndhe॒ śṛ॒ṇvantyḙna] 39
rundhe śṛ॒ṇvantyḙna-ma॒gni-ñci̭kyā॒namattyanna॒gṃ॒ roca̭ta i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā citi॒roṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭yaḥ॒ purī̭ṣama॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā॒ vayāgṃ̭si॒ purī̭ṣama॒sau tṛ॒tīyā॒ nakṣa̭trāṇi॒ purī̭ṣaṃ-ya~॒jñaśca̭tu॒rthī dakṣi̭ṇā॒ purī̭ṣaṃ॒-ya~ja̭mānaḥ pañca॒mī pra॒jā purī̭ṣaṃ॒-ya~-ttrici̭tīka-ñcinvī॒ta ya॒jña-ndakṣi̭ṇāmā॒tmāna̭-mpra॒jāma॒ntari̭yā॒-ttasmā॒-tpañca̭citīkaśceta॒vya̭ e॒tade॒va sarvagg̭ spṛṇoti॒ ya-tti॒sraścita̭ya- [ya-tti॒sraścita̭yaḥ, tri॒vṛddhya̭gnirya-ddve] 40
-stri॒vṛddhya̭gnirya-ddve dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣa ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇoti॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣaro॒ vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stagg spṛ̭ṇo॒tyatho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭ tiṣṭhati saṃva~thsa॒ro vai ṣa॒ṣṭhī citi̭r-ṛ॒tavaḥ॒ purī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭ cita̭yo bhavanti॒ ṣaṭ purī̭ṣāṇi॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 41 ||
(ava॒ - cita̭yaḥ॒ - purī̭ṣaṃ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)
rohi̭to dhū॒mraro̭hitaḥ ka॒rkandhṷrohita॒ste prā̭jāpa॒tyā ba॒bhrura̭ru॒ṇaba̭bhru॒-śśuka̭babhru॒ste rau॒drā-śśyetaḥ̭ śyetā॒kṣa-śśyeta̭grīva॒ste pi̭tṛdeva॒tyā᳚sti॒sraḥ kṛ॒ṣṇā va॒śā vā̭ru॒ṇya̭sti॒sra-śśve॒tā va॒śā-ssau॒ryo̭ maitrābārhaspa॒tyā dhū॒mrala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 42 ||
(rohi̭taḥ॒-ṣaḍvagṃ̭śatiḥ) (a. 11)
pṛśñi̭-stira॒ścīna̭-pṛśñirū॒rdhva-pṛ̭śñi॒ste mā̭ru॒tāḥ pha॒lgūrlo̭hito॒rṇī ba̭la॒kṣī tā-ssā̭rasva॒tyaḥ̭ pṛṣa̭tī sthū॒lapṛ̭ṣatī kṣu॒drapṛ̭ṣatī॒ tā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyā॒mā va॒śāḥ pau॒ṣṇiya̭sti॒sro rohi̭ṇīrva॒śā mai॒triya̭ aindrābārhaspa॒tyā a̭ru॒ṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 43 ||
(pṛśñiḥ॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)
śi॒ti॒bā॒hu-ra॒nyata̭śśitibāhu-ssama॒nta śi̭tibāhu॒sta ai᳚ndravāya॒vā-śśi̭ti॒randhro॒ 'nyata̭śśitirandhra-ssama॒ntaśi̭tirandhra॒ste mai᳚trāvaru॒ṇā-śśu॒ddhavā̭la-ssa॒rvaśṷddhavālo ma॒ṇivā̭la॒sta ā᳚śvi॒nāsti॒sra-śśi॒lpā va॒śā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyenīḥ᳚ parame॒ṣṭhinḙ somāpau॒ṣṇā-śśyā॒mala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 44 ||
(śi॒ti॒bā॒huḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 13)
u॒nna॒ta ṛ̭ṣa॒bho vā̭ma॒nasta ai᳚ndrāvaru॒ṇā-śśiti̭kakucchitipṛ॒ṣṭha-śśiti̭bhasa॒-tta ai᳚ndrābārhaspa॒tyā-śśi̭ti॒pācchi॒tyoṣṭhaḥ̭ śiti॒bhrusta ai᳚ndrāvaiṣṇa॒vāsti॒sra-ssi॒ddhmā va॒śā vai᳚śvakarma॒ṇya̭sti॒sro dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒rā ai᳚ndrāpau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 45 ||
(u॒nna॒taḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 14)
ka॒rṇāstrayo̭ yā॒mā-ssau॒myāstrayaḥ̭ śviti॒ṅgā a॒gnaye॒ yavi̭ṣṭhāya॒ trayo̭ naku॒lāsti॒sro rohi̭ṇī॒stryavya॒stā vasṷ̄nā-nti॒sro̭-'ru॒ṇā di̭tyau॒hya̭stā ru॒drāṇāgṃ̭ somai॒ndrā ba॒bhrula̭lāmāstūpa॒rāḥ || 46 ||
(ka॒rṇāstrayo̭ - vigṃśatiḥ) (a. 15)
śu॒ṇṭhāstrayo̭ vaiṣṇa॒vā a̭dhīlodha॒karṇā॒strayo॒ viṣṇa̭va urukra॒māya̭ laphsu॒dina॒strayo॒ viṣṇa̭va urugā॒yāya॒ pañcā̭vīsti॒sra ā̭di॒tyānā᳚-ntriva॒thsā-sti॒sro-'ṅgi̭rasāmaindrāvaiṣṇa॒vā gau॒rala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 47 ||
(śu॒ṇṭhā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 16)
indrā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ śitipṛ॒ṣṭhā indrā̭yā-dhirā॒jāya॒ traya॒-śśiti̭kakuda॒ indrā̭ya sva॒rājñe॒ traya॒-śśiti̭bhasa-dasti॒srastṷryau॒hyaḥ̭ sā॒ddhyānā᳚-nti॒sraḥ pa̭ṣṭhau॒hyo̭ viśvḙṣā-nde॒vānā̭māgne॒ndrāḥ kṛ॒ṣṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 48 ||
(indrā̭ya॒ rājñe॒ - dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)
adi̭tyai॒ trayo̭ rohitai॒tā i̭ndrā॒ṇyai trayaḥ̭ kṛṣṇai॒tāḥ ku॒hvai᳚ trayo̭-'ruṇai॒tāsti॒sro dhe॒navo̭ rā॒kāyai॒ trayo̭-'na॒ḍvāhaḥ̭ sinīvā॒lyā ā᳚gnāvaiṣṇa॒vā rohi̭talalāmāstūpa॒rāḥ || 49 ||
(adi̭tyā-a॒ṣṭāda̭śa) (a. 18)
sau॒myāstrayaḥ̭ pi॒śaṅgā॒-ssomā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ sā॒raṅgāḥ᳚ pārja॒nyā nabho̭rūpāsti॒sro̭-'jā ma॒l॒hā i̭ndrā॒ṇyai ti॒sro me॒ṣya̭ ādi॒tyā dyā̭vāpṛthi॒vyā̭ mā॒laṅgā᳚stūpa॒rāḥ || 50 ||
(sau॒myā - ekā॒nnavigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 19)
vā॒ru॒ṇāstrayaḥ̭ kṛ॒ṣṇala̭lāmā॒ varṷṇāya॒ rājñe॒ trayo॒ rohi̭talalāmā॒ varṷṇāya ri॒śāda̭se॒ trayo̭-'ru॒ṇala̭lāmā-śśi॒lpāstrayo̭ vaiśvade॒vāstrayaḥ॒ pṛśña̭ya-ssarvadeva॒tyā̭ aindrāsū॒rā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 51 ||
(vā॒ru॒ṇā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 20)
somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hāva̭na॒ḍvāhā̭-vindrā॒gnibhyā̭-mojo॒dābhyā॒muṣṭā̭rā-vindrā॒gnibhyā᳚-mbala॒dābhyāgṃ̭ sīravā॒hāvavī॒ dve dhe॒nū bhau॒mī di॒gbhyo vaḍa̭be॒ dve dhe॒nū bhau॒mī vai̭rā॒jī pṷru॒ṣī dve dhe॒nū bhau॒mī vā॒yava̭ ārohaṇavā॒hāva̭na॒ḍvāhaṷ vāru॒ṇī kṛ॒ṣṇe va॒śe a̭rā॒ḍyaṷ di॒vyāvṛ̭ṣa॒bhau pa̭rima॒rau || 52 ||
(somā̭ya sva॒rājñe॒ - catṷstrigṃśat) (a. 21)
ekā̭daśa prā॒targa॒vyāḥ pa॒śava॒ ā la̭bhyante chaga॒laḥ ka॒lmāṣaḥ̭ kikidī॒virvi̭dī॒gaya॒ste tvā॒ṣṭrā-ssau॒rīrnava̭ śve॒tā va॒śā a̭nūba॒ndhyā̭ bhavantyāgne॒ya ai᳚ndrā॒gna ā᳚śvi॒naste vi̭śālayū॒pa ā la̭bhyante || 53 ||
(aikā̭daśa prā॒taḥ - pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 22)
pi॒śaṅgā॒strayo̭ vāsa॒ntā-ssā॒raṅgā॒strayo॒ graiṣmāḥ॒ pṛṣa̭nta॒strayo॒ vārṣi̭kāḥ॒ pṛśña̭ya॒strayaḥ̭ śāra॒dāḥ pṛ̭śñisa॒kthā-strayo॒ haima̭ntikā avali॒ptāstrayaḥ̭ śaiśi॒rā-ssaṃ̭va~thsa॒rāya॒ niva̭kṣasaḥ || 54 ||
(pi॒śaṅgā̭ - vigṃśa॒tiḥ) (a. 23)
(rohi̭taḥ kṛ॒ṣṇā dhū॒mrala̭lāmāḥ॒ - pṛśñiḥ̭ śyā॒mā a̭ru॒ṇala̭lāmāḥ -śitibā॒hu-śśi॒lpā-śśyenī᳚-śśyā॒mala̭lāmā - unna॒ta-ssi॒ddhmā dhā॒tre pau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāḥ - ka॒rṇā ba॒bhrula̭lāmāḥ - śu॒ṇṭhā gau॒rala̭lāmā॒ - indrā̭ya kṛ॒ṣṇāla̭lāmā॒ - adi̭tyai॒ rohi̭ta lalāmaḥ -sau॒myā mā॒laṅgā̭ - vāru॒ṇā-ssū॒rā-śśyeta̭lalāmā॒ - daśa̭ |)
(hira̭ṇyavarṇā - a॒pā-ṅgrahā᳚n - bhūteṣṭa॒kāḥ - sa॒jūḥ - saṃ̭va~thsa॒raṃ - pra॒jāpa̭ti॒-ssa kṣu॒rapa̭vi - ra॒vagnervai dī॒kṣayā̭ - suva॒rgāya॒ taṃ-ya~nna - sū॒yate᳚ - pra॒jāpa̭tir-ṛ॒tubhī॒ - rohi̭taḥ॒ - pṛñiḥ̭ - śitibā॒hu - rṷnna॒taḥ - ka॒rṇāḥ - śu॒ṇṭhā - indrā॒yā- di̭tyai - sau॒myā - vā̭ru॒ṇāḥ - somā॒yai - kā̭daśa - pi॒śaṅgā॒ - strayo̭vigṃśatiḥ)
(hira̭ṇyavarṇā - bhūteṣṭa॒kāḥ - chando॒ yat - kanī̭yāgṃsan-tri॒vṛddhya̭gni - rvā̭ru॒ṇā - ścatṷṣpañcā॒śat )
(hira̭ṇyavarṇā॒, niva̭kṣasaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - उपानुवाक्याभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासु॑ जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑ । अ॒ग्निं-याँ गर्भ॑-न्दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा॒ग्ं॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मद्ध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒न् जना॑नाम् । म॒धु॒श्चुत॒-श्शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा᳚-न्दे॒वा दि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒क्षं-याँ अ॒न्तरि॑क्षे बहु॒धा भव॑न्ति । याः पृ॑थि॒वी-म्पय॑सो॒न्दन्ति॑ - [ ] 1
शु॒क्रास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यता-ऽऽप-श्शि॒वया॑ त॒नुवोप॑ स्पृशत॒ त्वच॑-म्मे । सर्वाग्ं॑ अ॒ग्नीग्ं र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ नि ध॑त्त ॥ यद॒द-स्स॑-म्प्रय॒तीरहा॒ वन॑दताह॒ते । तस्मा॒दा न॒द्यो॑ नाम॑ स्थ॒ ता वो॒ नामा॑नि सिन्धवः ॥ य-त्प्रेषि॑ता॒ वरु॑णेन॒ ता-श्शीभग्ं॑ स॒मव॑ल्गत । 2
तदा᳚प्नो॒-दिन्द्रो॑ वो य॒ती-स्तस्मा॒-दापो॒ अनु॑ स्थन ॥ अ॒प॒का॒मग्ग् स्यन्द॑माना॒ अवी॑वरत वो॒ हिक᳚म् । इन्द्रो॑ व॒-श्शक्ति॑भि र्देवी॒-स्तस्मा॒-द्वार्णाम॑ वो हि॒तम् ॥ एको॑ दे॒वो अप्य॑तिष्ठ॒-थ्स्यन्द॑माना यथा व॒शम् । उदा॑निषु-र्म॒हीरिति॒ तस्मा॑-दुद॒क-मु॑च्यते ॥ आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नी-षोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इ-त्ताः । ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑- [मधु॒पृचा᳚म्, अ॒र॒ङ्ग॒म आ मा᳚] 3
-मरङ्ग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्न् ॥ आदि-त्प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वान्न॑ आसाम् । मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं-यँ॒दा वः॑ ॥ आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥ तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ दि॒वि श्र॑य स्वा॒न्तरि॑क्षे यतस्व पृथि॒व्या स-म्भ॑व ब्रह्मवर्च॒-सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॑ त्वा ॥ 4
(उ॒दन्ति॑ - स॒मव॑ल्गत - मधु॒पृचां᳚ - मा॒तरो॒ - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)
अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚-न्गृह्णात्ये॒तद्वाव रा॑ज॒सूयं॒-यँदे॒ते ग्रहा᳚-स्स॒वो᳚ ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-मग्निस॒व-श्चित्य॒स्ताभ्या॑-मे॒व सू॑य॒ते-ऽथो॑ उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚-ऽग्नि॒चित॒ आपो॑ भव॒न्त्यापो॒ वा अ॒ग्नेर्भ्रातृ॑व्या॒ यद॒पो᳚ ऽग्नेर॒धस्ता॑दुप॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृतं॒- [भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृत᳚म्, वा आप॒स्तस्मा॑-] 5
-ँवा आप॒स्तस्मा॑-द॒द्भिरव॑तान्त-म॒भि षि॑ञ्चन्ति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदान्नं॒-वाँ आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॑-म्प॒शवो᳚-ऽन्ना॒दः प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒ द्वाद॑श भवन्ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ [-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा᳚, अन्न॒मव॑ रुन्धे॒] 6
अन्न॒मव॑ रुन्धे॒ पात्रा॑णि भवन्ति॒ पात्रे॒ वा अन्न॑मद्यते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्ध॒ आ द्वा॑द॒शा-त्पुरु॑षा॒दन्न॑-म॒त्त्यथो॒ पात्रा॒न्न छि॑द्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॑ कु॒म्भाश्च॑ कु॒म्भीश्च॑ मिथु॒नानि॑ भवन्ति मिथु॒नस्य॒ प्रजा᳚त्यै॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ [य उ॑, चै॒ना॒ ए॒वं-वेँद॒] 7
चैना ए॒वं-वेँद॒ शुग्वा अ॒ग्नि-स्सो᳚-ऽद्ध्व॒र्युं-यँज॑मान-म्प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ यद॒प उ॑प॒दधा॑ति॒ शुच॑मे॒वास्य॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मान॒-श्शाम्य॑न्ति प्र॒जा यत्रै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ ऽपां-वाँ ए॒तानि॒ हृद॑यानि॒ यदे॒ता आपो॒ यदे॒ता अ॒प उ॑प॒दधा॑ति दि॒व्याभि॑रे॒वैना॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ [प॒र्जन्यः॑, भ॒व॒ति॒ यो वा] 8
भवति॒ यो वा ए॒तासा॑मा॒यत॑न॒-ङ्कॢप्तिं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते ऽस्मा अनुसी॒तमुप॑ दधात्ये॒तद्वा आ॑सामा॒यत॑नमे॒षा कॢप्ति॒र्य ए॒वं-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते-ऽस्मै द्व॒द्वम्म॒न्या उप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॒ अन्नं॒-वाँ इष्ट॑का ए॒त-त्खलु॒ वै सा॒क्षादन्नं॒-यँदे॒ष च॒रुर्यदे॒त-ञ्च॒रुमु॑प॒ दधा॑ति सा॒क्षा- [सा॒क्षात्, ए॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे] 9
-दे॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ अन्न॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो-ऽन्न॑मद्यते बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे ब्रह्मवर्च॒सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॒ त्वेत्या॑ह तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒सी भ॑वति॒ यस्यै॒ष उ॑पधी॒यते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 10 ॥
(अ॒मृत॑ - मस्मै - जायते॒ यस्यै॒ता - उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ - प॒र्जन्य॑ - उप॒दधा॑ति सा॒क्षाथ् - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
भू॒ते॒ष्ट॒का उप॑ दधा॒त्यत्रा᳚त्र॒ वै मृ॒त्युर्जा॑यते॒ यत्र॑यत्रै॒व मृ॒त्युर्जाय॑ते॒ तत॑ ए॒वैन॒मव॑ यजते॒ तस्मा॑दग्नि॒चि-थ्सर्व॒मायु॑रेति॒ सर्वे॒ ह्य॑स्य मृ॒त्यवो ऽवे᳚ष्टा॒स्तस्मा॑-दग्नि॒चिन्ना-भिच॑रित॒वै प्र॒त्यगे॑न-मभिचा॒र-स्स्तृ॑णुते सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते दे॑वसु॒वामे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्त्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वानाग्ं॑ स॒वास्त ए॒वा- [स॒वास्त ए॒व, अ॒स्मै॒ स॒वा-न्प्र] 11
-ऽस्मै॑ स॒वा-न्प्र य॑च्छन्ति॒ त ए॑नग्ं सुवन्ते स॒वो᳚-ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-म्ब्रह्मस॒वश्चित्यो॑ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भिर॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्नस्या॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑म॒भि षि॑ञ्चति पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒ची-न॒मन्न॑म॒द्यते॑ शीर्ष॒तो॑-ऽभि षि॑ञ्चति शीर्ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यत॒ आ मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति [मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति, मु॒ख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑] 12
मुख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधात्य॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒मीत्या॑है॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वस्तेनै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्चति॒ बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्च॒तीन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒-मीत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधात्ये॒त- [-द्दधात्ये॒तत्, वै रा॑ज॒सूय॑स्य] 13
-द्वै रा॑ज॒सूय॑स्य रू॒पं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚ग्नि॒चित॒ इन्द्र॑स्य सुषुवा॒णस्य॑ दश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपत॒-त्तद्दे॒वा-स्सौ᳚त्राम॒ण्या सम॑भरन्-थ्सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा सौ᳚त्राम॒ण्या य॑जेतेन्द्रि॒यमे॒व वी॒र्यग्ं॑ स॒भृन्त्या॒-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 14 ॥
(त ए॒वा - न्वव॑स्रावयत्ये॒ - त - द॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
स॒जूरब्दो-ऽया॑वभि-स्स॒जूरु॒षा अरु॑णीभि-स्स॒जू-स्सूर्य॒ एत॑शेन स॒जोषा॑व॒श्विना॒ दग्ंसो॑भि-स्स॒जूर॒ग्निर्वै᳚श्वान॒र इडा॑भिर्घृ॒तेन॒ स्वाहा॑ संवँथ्स॒रो वा अब्दो॒ मासा॒ अया॑वा उ॒षा अरु॑णी॒ सूर्य॒ एत॑श इ॒मे अ॒श्विना॑ संवँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒रः प॒शव॒ इडा॑ प॒शवो॑ घृ॒तग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्प॒शवो-ऽनु॒ प्र जा॑यन्ते संवँथ्स॒रेणै॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयति दर्भस्त॒म्बे जु॑होति॒ य - [ ] 15
-द्वा अ॒स्या अ॒मृतं॒-यँ-द्वी॒र्य॑-न्त-द्द॒र्भास्तस्मि॑न् जुहोति॒ प्रैव जा॑यते ऽन्ना॒दो भ॑वति॒ यस्यै॒व-ञ्जुह्व॑त्ये॒ता वै दे॒वता॑ अ॒ग्नेः पु॒रस्ता᳚द्भागा॒स्ता ए॒व प्री॑णा॒त्यथो॒ चक्षु॑रे॒वाग्नेः पु॒रस्ता॒-त्प्रति॑ दधा॒त्यन॑न्धो भवति॒ य ए॒वं-वेँदा-ऽऽपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑तिः पुष्करप॒र्णे वातो॑ भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्स [भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्सः, प्र॒ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒] 16
प्र॑ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒ स ए॒तद॒पा-ङ्कु॒लाय॑मपश्य॒-त्तस्मि॑न्न॒ग्निम॑चिनुत॒ तदि॒यम॑भव॒-त्ततो॒ वै स प्रत्य॑तिष्ठ॒द्या-म्पु॒रस्ता॑दु॒पा-द॑धा॒-त्तच्छिरो॑ ऽभव॒-थ्सा प्राची॒ दिग्या-न्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धा॒-थ्स दक्षि॑णः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सा द॑क्षि॒णा दिग्या-म्प॒श्चा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पुच्छ॑मभव॒-थ्सा प्र॒तीची॒ दिग्यामु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा॒- [उ॒पाद॑धात्, स उत्त॑रः] 17
-थ्स उत्त॑रः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सोदी॑ची॒ दिग्यामु॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पृ॒ष्ठम॑भव॒-थ्सोर्ध्वा दिगि॒यं-वाँ अ॒ग्निः पञ्चे᳚ष्टक॒-स्तस्मा॒-द्यद॒स्या-ङ्खन॑न्त्य॒भीष्ट॑का-न्तृ॒न्दन्त्य॒भि शर्क॑रा॒ग्ं॒ सर्वा॒ वा इ॒यं-वँयो᳚भ्यो॒ नक्त॑-न्दृ॒शे दी᳚प्यते॒ तस्मा॑दि॒मां-वँयाग्ं॑सि॒ नक्त॒-न्नाद्ध्या॑सते॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते प्रत्ये॒व [प्रत्ये॒व, ति॒ष्ठ॒त्य॒भि दिशो॑] 18
ति॑ष्ठत्य॒भि दिशो॑ जयत्याग्ने॒यो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाय॒ सर्वा॑सु दि॒क्ष्वर्धु॑क॒ग्ग्॒ स्वामे॒व त-द्दिश॒मन्वे᳚त्य॒पां-वाँ अ॒ग्निः कु॒लाय॒-न्तस्मा॒दापो॒-ऽग्निग्ं हारु॑का॒-स्स्वामे॒व त-द्योनि॒-म्प्रवि॑शन्ति ॥ 19 ॥
(यद॑- लेलाय॒-थ्स-उ॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा-दे॒व - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 4)
सं॒वँ॒थ्स॒रमुख्य॑-म्भृ॒त्वा द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒र आ᳚ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेदै॒न्द्र-मेका॑दशकपालं-वैँश्वदे॒व-न्द्वाद॑शकपाल-म्बार्हस्प॒त्य-ञ्च॒रुं-वैँ᳚ष्ण॒व-न्त्रि॑कपा॒ल-न्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॑ यजेत॒ यद॒ष्टाक॑पालो॒ भव॑त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्र्या᳚ग्ने॒य-ङ्गा॑य॒त्र-म्प्रा॑तस्सव॒न-म्प्रा॑तस्सव॒नमे॒व तेन॑ दाधार गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒ यदेका॑दशकपालो॒ भव॒त्येका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगै॒न्द्र-न्त्रैष्टु॑भ॒-म्माद्ध्य॑न्दिन॒ग्ं॒ सव॑न॒-म्माद्ध्य॑न्दिनमे॒व सव॑न॒-न्तेन॑ दाधार त्रि॒ष्टुभ॒- [त्रि॒ष्टुभ᳚म्, छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒] 20
-ञ्छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती वैश्वदे॒व-ञ्जाग॑त-न्तृतीयसव॒न-न्तृ॑तीयसव॒नमे॒व तेन॑ दाधार॒ जग॑ती॒-ञ्छन्दो॒ य-द्बा॑र्हस्प॒त्यश्च॒रुर्भव॑ति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्मै॒व तेन॑ दाधार॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वस्त्रि॑कपा॒लो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒व तेन॑ दाधार॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॒ यज॑ते॒-ऽभिजि॑त्यै॒ य-थ्सं॑वँथ्स॒रमुख्य॑-म्बि॒भर्ती॒ममे॒व [ ] 21
तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोति॒ य-द्द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒रे᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚ ऽन्तरि॑क्षमे॒व तेन॑ स्पृणोति॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे यज॑ते॒-ऽमुमे॒व तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोत्ये॒तं-वैँ पर॑ आट्णा॒रः क॒क्षीवाग्ं॑ औशि॒जो वी॒तह॑व्य-श्श्राय॒सस्त्र॒सद॑स्युः पौरुकु॒थ्स्यः प्र॒जाका॑मा अचिन्वत॒ ततो॒ वै ते स॒हस्रग्ं॑ सहस्र-म्पु॒त्रान॑विन्दन्त॒ प्रथ॑ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒स्ता-म्मात्रा॑माप्नोति॒ या-न्ते-ऽग॑च्छ॒न्॒ य ए॒वं ँवि॒द्वाने॒तम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते ॥ 22 ॥
(दा॒धा॒र॒ त्रि॒ष्टुभ॑ - मि॒ममे॒वै - वं - च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)
प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स क्षु॒रप॑विर्भू॒त्वा-ऽति॑ष्ठ॒-त्त-न्दे॒वा बिभ्य॑तो॒ नोपा॑-ऽऽय॒-न्ते छन्दो॑भिरा॒त्मान॑-ञ्छादयि॒त्वोपा॑-ऽऽय॒-न्तच्छन्द॑सा-ञ्छन्द॒स्त्व-म्ब्रह्म॒ वै छन्दाग्ं॑सि॒ ब्रह्म॑ण ए॒त-द्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽऽत्मान॑-ञ्छादयि॒त्वा-ऽग्निमुप॑ चरत्या॒त्मनो-ऽहिग्ं॑सायै देवनि॒धिर्वा ए॒ष नि धी॑यते॒ यद॒ग्नि- [यद॒ग्निः, अ॒न्ये वा॒ वै] 23
-र॒न्ये वा॒ वै नि॒धिमगु॑प्तं-विँ॒न्दन्ति॒ न वा॒ प्रति॒ प्र जा॑नात्यु॒खामा क्रा॑मत्या॒त्मान॑मे॒वाधि॒पा-ङ्कु॑रुते॒ गुप्त्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्ना-ऽऽक्रम्येति॑ नैर्-ऋ॒त्यु॑खा यदा॒क्रामे॒न्निर्-ऋ॑त्या आ॒त्मान॒मपि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-ऽऽक्रम्या॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ गुप्त्या॒ अथो॒ यथा᳚ ब्रू॒यादे॒तन्मे॑ गोपा॒येति॑ ता॒दृगे॒व त- [तत्, प्र॒जाप॑ति॒र्वा] 24
-त्प्र॒जाप॑ति॒र्वा अथ॑र्वा॒ ऽग्निरे॒व द॒द्ध्यङ्ङा॑थर्व॒णस्तस्येष्ट॑का अ॒स्थान्ये॒तग्ं ह॒ वाव तद्-ऋषि॑र॒भ्यनू॑वा॒चेन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्थभि॒रिति॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोति॒ सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒तद॒ग्नेर्यच्चित्य॑ आ॒त्मा वै᳚श्वान॒रो यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒- [स॒ग्ग्॒स्कृत्या॑, अ॒भ्यारो॑हति॒] 25
-ऽभ्यारो॑हति॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒त-द्यज॑मान॒-स्सग्ग् स्कु॑रुते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ ऽऽत्मना॒-ऽभ्यारो॑हति॒ तस्मा॒-त्तस्य॒ नाव॑ द्यन्ति॒ जीव॑न्ने॒व दे॒वानप्ये॑ति वैश्वान॒र्यर्चा पुरी॑ष॒मुप॑ दधाती॒यं-वाँ अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रस्तस्यै॒षा चिति॒र्य-त्पुरी॑षम॒ग्निमे॒व वै᳚श्वान॒र-ञ्चि॑नुत ए॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्य-द्वै᳚श्वान॒रः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॒मव॑ रुन्धे ॥ 26 ॥
(अ॒ग्नि - स्तथ् - स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ - ग्ने - र्दश॑ च) (अ. 6)
अ॒ग्नेर्वै दी॒क्षया॑ दे॒वा वि॒राज॑माप्नुव-न्ति॒स्रो रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚-त्त्रि॒पदा॑ वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ षड्-रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-थ्ष-ड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ द्वाद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ त्रयो॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्त्रयो॑दश॒ [त्रयो॑दश, मासा᳚-] 27
मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ पञ्च॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यो-ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते संवँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति स॒प्तद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-च्चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚- [रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚त्, त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा] 28
-त्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ मास॑-न्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्यो मास॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति च॒तुरो॑ मा॒सो दी᳚क्षि॒त-स्स्या᳚च्च॒तुरो॒ वा ए॒त-म्मा॒सो वस॑वो-ऽबिभरु॒स्ते पृ॑थि॒वीमा-ऽज॑य-न्गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒-ऽष्टौ रु॒द्रास्ते᳚-ऽन्तरि॑क्ष॒मा-ऽज॑य-न्त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्छन्दो॒ द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्यास्ते दिव॒मा-ऽज॑य॒न् जग॑ती॒-ञ्छन्द॒स्ततो॒ वै ते व्या॒वृत॑-मगच्छ॒ञ्छ्रैष्ठ्य॑-न्दे॒वाना॒-न्तस्मा॒-द्द्वाद॑श मा॒सो भृ॒त्वा-ऽग्नि-ञ्चि॑न्वीत॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚ -ऽग्निश्चित्य॒स्तस्या॑-होरा॒त्राणीष्ट॑का आ॒प्तेष्ट॑कमेन-ञ्चिनु॒ते-ऽथो᳚ व्या॒वृत॑मे॒व ग॑च्छति॒ श्रैष्ठ्यग्ं॑ समा॒नाना᳚म् ॥ 29 ॥
(स्या॒-त्त्रयो॑दश - त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्- वै ते᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)
सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒काय॑ चीयते॒ यद॒ग्निस्तं-यँन्नान्वा॒रोहे᳚-थ्सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मानो हीयेत पृथि॒वीमा-ऽक्र॑मिष-म्प्रा॒णो मा॒ मा हा॑सीद॒न्तरि॑क्ष॒मा-ऽक्र॑मिष-म्प्र॒जा मा॒ मा हा॑सी॒-द्दिव॒मा-ऽक्र॑मिष॒ग्ं॒ सुव॑रग॒न्मेत्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर॑न्वारो॒हस्तेनै॒वैन॑-म॒न्वारो॑हति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ य-त्प॒क्षस॑म्मिता-म्मिनु॒या- [मिनु॒यात्, कनी॑याग्ंस-] 30
-त्कनी॑याग्ंसं-यँज्ञक्र॒तुमुपे॑या॒-त्पापी॑यस्यस्या॒ ऽऽत्मनः॑ प्र॒जा स्या॒-द्वेदि॑सम्मिता-म्मिनोति॒ ज्यायाग्ं॑समे॒व य॑ज्ञक्र॒तुमुपै॑ति॒ नास्या॒-ऽऽत्मनः॒ पापी॑यसी प्र॒जा भ॑वति साह॒स्र-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒न-स्स॒हस्र॑सम्मितो॒ वा अ॒यं-लोँ॒क इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ द्विषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो द्विषा॑हस्रं॒-वाँ अ॒न्तरि॑क्ष-म॒न्तरि॑क्षमे॒वाभि ज॑यति॒ त्रिषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न- [तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः, त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ] 31
-स्त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ लो॒को॑ ऽमुमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति जानुद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नो गा॑यत्रि॒यैवेमं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हति नाभिद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रि॒ष्टुभै॒वा-न्तरि॑क्ष-म॒भ्यारो॑हति ग्रीवद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो जग॑त्यै॒वामुन् ँलो॒कम॒भ्यारो॑हति॒ नाग्नि-ञ्चि॒त्वा रा॒मामुपे॑यादयो॒नौ रेतो॑ धास्या॒मीति॒ न द्वि॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा-ऽन्यस्य॒ स्त्रिय॒- [स्त्रिय᳚म्, उपे॑या॒न्न] 32
-मुपे॑या॒न्न तृ॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा का-ञ्च॒नोपे॑या॒-द्रेतो॒ वा ए॒तन्नि ध॑त्ते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यदु॑पे॒या-द्रेत॑सा॒ व्यृ॑द्ध्ये॒ता-ऽथो॒ खल्वा॑हुर प्रज॒स्य-न्त-द्यन्नोपे॒यादिति॒ य-द्रे॑त॒स्सिचा॑वुप॒दधा॑ति॒ ते ए॒व यज॑मानस्य॒ रेतो॑ बिभृत॒स्तस्मा॒-दुपे॑या॒-द्रेत॒सो-ऽस्क॑न्दाय॒ त्रीणि॒ वाव रेताग्ं॑सि पि॒ता पु॒त्रः पौत्रो॒ [पौत्रः॑, य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑] 33
य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑-वुपद॒द्ध्या-द्रेतो᳚-ऽस्य॒ विच्छि॑न्द्या-त्ति॒स्र उप॑ दधाति॒ रेत॑स॒-स्सन्त॑त्या इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा रे॑त॒स्सिग् वाग्वा इ॒य-न्तस्मा॒-त्पश्य॑न्ती॒मा-म्पश्य॑न्ति॒ वाचं॒-वँद॑न्तीम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया᳚ प्रा॒णो वा अ॒न्तरि॑क्ष॒-न्तस्मा॒न्ना-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्पश्य॑न्ति॒ न प्रा॒णम॒सौ तृ॒तीया॒ चक्षु॒र्वा अ॒सौ तस्मा॒-त्पश्य॑न्त्य॒मू-म्पश्य॑न्ति॒ चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॒- [चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॑, अ॒मू-ञ्चोप॑] 34
-ऽमू-ञ्चोप॑ दधाति॒ मन॑सा मद्ध्य॒मामे॒षां-लोँ॒काना॒-ङ्कॢप्त्या॒ अथो᳚ प्रा॒णाना॑मि॒ष्टो य॒ज्ञो भृगु॑भिराशी॒र्दा वसु॑भि॒स्तस्य॑ त इ॒ष्टस्य॑ वी॒तस्य॒ द्रवि॑णे॒ह भ॑क्षी॒येत्या॑ह स्तुतश॒स्त्रे ए॒वैतेन॑ दुहे पि॒ता मा॑त॒रिश्वा-ऽच्छि॑द्रा प॒दा धा॒ अच्छि॑द्रा उ॒शिजः॑ प॒दा-ऽनु॑ तक्षु॒-स्सोमो॑ विश्व॒विन्ने॒ता ने॑ष॒-द्बृह॒स्पति॑रुक्थाम॒दानि॑ शग्ंसिष॒दित्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेरु॒क्थ-न्तेनै॒वैन॒मनु॑ शग्ंसति ॥ 35 ॥
(मि॒नु॒यात् - तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः - स्त्रियं॒ - पौत्र॑ - श्च॒ - वै - स॒प्त च॑) (अ. 8)
सू॒यते॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्नी॒नां-यँ उ॒खाया᳚-म्भ्रि॒यते॒ यद॒ध-स्सा॒दये॒-द्गर्भाः᳚ प्र॒पादु॑का-स्स्यु॒रथो॒ यथा॑ स॒वा-त्प्र॑त्यव॒रोह॑ति ता॒दृगे॒व तदा॑स॒न्दी सा॑दयति॒ गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादा॒याथो॑ स॒वमे॒वैन॑-ङ्करोति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष यदुख्यो॒ योनिः॑ शि॒क्यं॑-यँच्छि॒क्या॑दु॒खा-न्नि॒रूहे॒-द्योने॒र्गर्भ॒-न्निर्ह॑ण्या॒-थ्षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति षोढा विहि॒तो वै [ ] 36
पुरु॑ष आ॒त्मा च॒ शिर॑श्च च॒त्वार्यङ्गा᳚न्या॒त्मन्ने॒वैन॑-म्बिभर्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यो॒खा चो॒लूख॑ल-ञ्च॒ स्तनौ॒ ताव॑स्य प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ यदु॒खा-ञ्चो॒लूख॑ल-ञ्चोप॒दधा॑ति॒ ताभ्या॑मे॒व यज॑मानो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के᳚-ऽग्नि-न्दु॑हे संवँथ्स॒रो वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्य॑ त्रेधाविहि॒ता इष्ट॑काः प्राजाप॒त्या वै᳚ष्ण॒वी- [वै᳚ष्ण॒वीः, वै॒श्व॒क॒र्म॒णी-] 37
-र्वै᳚श्वकर्म॒णी-र॑होरा॒त्राण्ये॒वा-ऽस्य॑ प्राजाप॒त्या यदुख्य॑-म्बि॒भर्ति॑ प्राजाप॒त्या ए॒व तदुप॑ धत्ते॒ य-थ्स॒मिध॑ आ॒दधा॑ति वैष्ण॒वा वै वन॒स्पत॑यो वैष्ण॒वीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोती॒यं-वैँ वि॒श्वक॑र्मा वैश्वकर्म॒णीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ तस्मा॑-दाहु-स्त्रि॒वृद॒ग्निरिति॒ तं-वाँ ए॒तं-यँज॑मान ए॒व चि॑न्वीत॒ यद॑स्या॒न्य श्चि॑नु॒याद्य-त्त-न्दक्षि॑णाभि॒र्न रा॒धये॑द॒ग्निम॑स्य वृञ्जीत॒ यो᳚-ऽस्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒या-त्त-न्दक्षि॑णाभी राधयेद॒ग्निमे॒व त-थ्स्पृ॑णोति ॥ 38 ॥
(षो॒ढा॒वि॒हि॒तो वै - वै᳚ष्ण॒वी - र॒न्यो - विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)
प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑चिनुत॒र्तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-वँ॑स॒न्तेनै॒वास्य॑ पूर्वा॒र्धम॑चिनुत ग्री॒ष्मेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्षं-वँ॒र्॒षाभिः॒ पुच्छग्ं॑ श॒रदोत्त॑र-म्प॒क्षग्ं हे॑म॒न्तेन॒ मद्ध्य॒-म्ब्रह्म॑णा॒ वा अ॑स्य॒ त-त्पू᳚र्वा॒र्धम॑चिनुत क्ष॒त्रेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्ष-म्प॒शुभिः॒ पुच्छं॑-विँ॒शोत्त॑र-म्प॒क्षमा॒शया॒ मद्ध्यं॒-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ञ्चिनु॒ते-ऽथो॑ ए॒तदे॒व सर्व॒मव॑ - [सर्व॒मव॑, रु॒न्धे॒ शृ॒ण्वन्त्ये॑न] 39
रुन्धे शृ॒ण्वन्त्ये॑न-म॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नमत्त्यन्न॒ग्ं॒ रोच॑त इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा चिति॒रोष॑धयो॒ वन॒स्पत॑यः॒ पुरी॑षम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया॒ वयाग्ं॑सि॒ पुरी॑षम॒सौ तृ॒तीया॒ नक्ष॑त्राणि॒ पुरी॑षं-यँ॒ज्ञश्च॑तु॒र्थी दक्षि॑णा॒ पुरी॑षं॒-यँज॑मानः पञ्च॒मी प्र॒जा पुरी॑षं॒-यँ-त्त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वी॒त य॒ज्ञ-न्दक्षि॑णामा॒त्मान॑-म्प्र॒जाम॒न्तरि॑या॒-त्तस्मा॒-त्पञ्च॑चितीकश्चेत॒व्य॑ ए॒तदे॒व सर्वग्ग्॑ स्पृणोति॒ य-त्ति॒स्रश्चित॑य- [य-त्ति॒स्रश्चित॑यः, त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे] 40
-स्त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑ष आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णोति॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरो॒ वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तग्ग् स्पृ॑णो॒त्यथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑ तिष्ठति संवँथ्स॒रो वै ष॒ष्ठी चिति॑र्-ऋ॒तवः॒ पुरी॑ष॒ग्ं॒ षट् चित॑यो भवन्ति॒ षट् पुरी॑षाणि॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 41 ॥
(अव॒ - चित॑यः॒ - पुरी॑षं॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)
रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते प्रा॑जाप॒त्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒-श्शुक॑बभ्रु॒स्ते रौ॒द्रा-श्श्येतः॑ श्येता॒क्ष-श्श्येत॑ग्रीव॒स्ते पि॑तृदेव॒त्या᳚स्ति॒स्रः कृ॒ष्णा व॒शा वा॑रु॒ण्य॑स्ति॒स्र-श्श्वे॒ता व॒शा-स्सौ॒र्यो॑ मैत्राबार्हस्प॒त्या धू॒म्रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 42 ॥
(रोहि॑तः॒-षड्वग्ं॑शतिः) (अ. 11)
पृश्ञि॑-स्तिर॒श्चीन॑-पृश्ञिरू॒र्ध्व-पृ॑श्ञि॒स्ते मा॑रु॒ताः फ॒ल्गूर्लो॑हितो॒र्णी ब॑ल॒क्षी ता-स्सा॑रस्व॒त्यः॑ पृष॑ती स्थू॒लपृ॑षती क्षु॒द्रपृ॑षती॒ ता वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्या॒मा व॒शाः पौ॒ष्णिय॑स्ति॒स्रो रोहि॑णीर्व॒शा मै॒त्रिय॑ ऐन्द्राबार्हस्प॒त्या अ॑रु॒णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 43 ॥
(पृश्ञिः॒ - षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 12)
शि॒ति॒बा॒हु-र॒न्यत॑श्शितिबाहु-स्सम॒न्त शि॑तिबाहु॒स्त ऐ᳚न्द्रवाय॒वा-श्शि॑ति॒रन्ध्रो॒ ऽन्यत॑श्शितिरन्ध्र-स्सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते मै᳚त्रावरु॒णा-श्शु॒द्धवा॑ल-स्स॒र्वशु॑द्धवालो म॒णिवा॑ल॒स्त आ᳚श्वि॒नास्ति॒स्र-श्शि॒ल्पा व॒शा वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्येनीः᳚ परमे॒ष्ठिने॑ सोमापौ॒ष्णा-श्श्या॒मल॑लामास्तूप॒राः ॥ 44 ॥
(शि॒ति॒बा॒हुः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 13)
उ॒न्न॒त ऋ॑ष॒भो वा॑म॒नस्त ऐ᳚न्द्रावरु॒णा-श्शिति॑ककुच्छितिपृ॒ष्ठ-श्शिति॑भस॒-त्त ऐ᳚न्द्राबार्हस्प॒त्या-श्शि॑ति॒पाच्छि॒त्योष्ठः॑ शिति॒भ्रुस्त ऐ᳚न्द्रावैष्ण॒वास्ति॒स्र-स्सि॒द्ध्मा व॒शा वै᳚श्वकर्म॒ण्य॑स्ति॒स्रो धा॒त्रे पृ॑षोद॒रा ऐ᳚न्द्रापौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 45 ॥
(उ॒न्न॒तः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 14)
क॒र्णास्त्रयो॑ या॒मा-स्सौ॒म्यास्त्रयः॑ श्विति॒ङ्गा अ॒ग्नये॒ यवि॑ष्ठाय॒ त्रयो॑ नकु॒लास्ति॒स्रो रोहि॑णी॒स्त्र्यव्य॒स्ता वसू॑ना-न्ति॒स्रो॑-ऽरु॒णा दि॑त्यौ॒ह्य॑स्ता रु॒द्राणाग्ं॑ सोमै॒न्द्रा ब॒भ्रुल॑लामास्तूप॒राः ॥ 46 ॥
(क॒र्णास्त्रयो॑ - विग्ंशतिः) (अ. 15)
शु॒ण्ठास्त्रयो॑ वैष्ण॒वा अ॑धीलोध॒कर्णा॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुक्र॒माय॑ लफ्सु॒दिन॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ पञ्चा॑वीस्ति॒स्र आ॑दि॒त्याना᳚-न्त्रिव॒थ्सा-स्ति॒स्रो-ऽङ्गि॑रसामैन्द्रावैष्ण॒वा गौ॒रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 47 ॥
(शु॒ण्ठा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 16)
इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ शितिपृ॒ष्ठा इन्द्रा॑या-धिरा॒जाय॒ त्रय॒-श्शिति॑ककुद॒ इन्द्रा॑य स्व॒राज्ञे॒ त्रय॒-श्शिति॑भस-दस्ति॒स्रस्तु॑र्यौ॒ह्यः॑ सा॒द्ध्याना᳚-न्ति॒स्रः प॑ष्ठौ॒ह्यो॑ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑माग्ने॒न्द्राः कृ॒ष्णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 48 ॥
(इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ - द्वाविग्ं॑शतिः) (अ. 17)
अदि॑त्यै॒ त्रयो॑ रोहितै॒ता इ॑न्द्रा॒ण्यै त्रयः॑ कृष्णै॒ताः कु॒ह्वै᳚ त्रयो॑-ऽरुणै॒तास्ति॒स्रो धे॒नवो॑ रा॒कायै॒ त्रयो॑-ऽन॒ड्वाहः॑ सिनीवा॒ल्या आ᳚ग्नावैष्ण॒वा रोहि॑तललामास्तूप॒राः ॥ 49 ॥
(अदि॑त्या-अ॒ष्टाद॑श) (अ. 18)
सौ॒म्यास्त्रयः॑ पि॒शङ्गा॒-स्सोमा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ सा॒रङ्गाः᳚ पार्ज॒न्या नभो॑रूपास्ति॒स्रो॑-ऽजा म॒ल्॒हा इ॑न्द्रा॒ण्यै ति॒स्रो मे॒ष्य॑ आदि॒त्या द्या॑वापृथि॒व्या॑ मा॒लङ्गा᳚स्तूप॒राः ॥ 50 ॥
(सौ॒म्या - एका॒न्नविग्ं॑श॒तिः) (अ. 19)
वा॒रु॒णास्त्रयः॑ कृ॒ष्णल॑लामा॒ वरु॑णाय॒ राज्ञे॒ त्रयो॒ रोहि॑तललामा॒ वरु॑णाय रि॒शाद॑से॒ त्रयो॑-ऽरु॒णल॑लामा-श्शि॒ल्पास्त्रयो॑ वैश्वदे॒वास्त्रयः॒ पृश्ञ॑य-स्सर्वदेव॒त्या॑ ऐन्द्रासू॒रा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 51 ॥
(वा॒रु॒णा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 20)
सोमा॑य स्व॒राज्ञे॑-ऽनोवा॒हाव॑न॒ड्वाहा॑-विन्द्रा॒ग्निभ्या॑-मोजो॒दाभ्या॒मुष्टा॑रा-विन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-म्बल॒दाभ्याग्ं॑ सीरवा॒हाववी॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी दि॒ग्भ्यो वड॑बे॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी वै॑रा॒जी पु॑रु॒षी द्वे धे॒नू भौ॒मी वा॒यव॑ आरोहणवा॒हाव॑न॒ड्वाहौ॑ वारु॒णी कृ॒ष्णे व॒शे अ॑रा॒ड्यौ॑ दि॒व्यावृ॑ष॒भौ प॑रिम॒रौ ॥ 52 ॥
(सोमा॑य स्व॒राज्ञे॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 21)
एका॑दश प्रा॒तर्ग॒व्याः प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्ते छग॒लः क॒ल्माषः॑ किकिदी॒विर्वि॑दी॒गय॒स्ते त्वा॒ष्ट्रा-स्सौ॒रीर्नव॑ श्वे॒ता व॒शा अ॑नूब॒न्ध्या॑ भवन्त्याग्ने॒य ऐ᳚न्द्रा॒ग्न आ᳚श्वि॒नस्ते वि॑शालयू॒प आ ल॑भ्यन्ते ॥ 53 ॥
(ऐका॑दश प्रा॒तः - पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 22)
पि॒शङ्गा॒स्त्रयो॑ वास॒न्ता-स्सा॒रङ्गा॒स्त्रयो॒ ग्रैष्माः॒ पृष॑न्त॒स्त्रयो॒ वार्षि॑काः॒ पृश्ञ॑य॒स्त्रयः॑ शार॒दाः पृ॑श्ञिस॒क्था-स्त्रयो॒ हैम॑न्तिका अवलि॒प्तास्त्रयः॑ शैशि॒रा-स्सं॑वँथ्स॒राय॒ निव॑क्षसः ॥ 54 ॥
(पि॒शङ्गा॑ - विग्ंश॒तिः) (अ. 23)
(रोहि॑तः कृ॒ष्णा धू॒म्रल॑लामाः॒ - पृश्ञिः॑ श्या॒मा अ॑रु॒णल॑लामाः -शितिबा॒हु-श्शि॒ल्पा-श्श्येनी᳚-श्श्या॒मल॑लामा - उन्न॒त-स्सि॒द्ध्मा धा॒त्रे पौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामाः - क॒र्णा ब॒भ्रुल॑लामाः - शु॒ण्ठा गौ॒रल॑लामा॒ - इन्द्रा॑य कृ॒ष्णाल॑लामा॒ - अदि॑त्यै॒ रोहि॑त ललामः -सौ॒म्या मा॒लङ्गा॑ - वारु॒णा-स्सू॒रा-श्श्येत॑ललामा॒ - दश॑ ।)
(हिर॑ण्यवर्णा - अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚न् - भूतेष्ट॒काः - स॒जूः - सं॑वँथ्स॒रं - प्र॒जाप॑ति॒-स्स क्षु॒रप॑वि - र॒वग्नेर्वै दी॒क्षया॑ - सुव॒र्गाय॒ तं-यँन्न - सू॒यते᳚ - प्र॒जाप॑तिर्-ऋ॒तुभी॒ - रोहि॑तः॒ - पृञिः॑ - शितिबा॒हु - रु॑न्न॒तः - क॒र्णाः - शु॒ण्ठा - इन्द्रा॒या- दि॑त्यै - सौ॒म्या - वा॑रु॒णाः - सोमा॒यै - का॑दश - पि॒शङ्गा॒ - स्त्रयो॑विग्ंशतिः)
(हिर॑ण्यवर्णा - भूतेष्ट॒काः - छन्दो॒ यत् - कनी॑याग्ंसन्-त्रि॒वृद्ध्य॑ग्नि - र्वा॑रु॒णा - श्चतु॑ष्पञ्चा॒शत् )
(हिर॑ण्यवर्णा॒, निव॑क्षसः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - upānuvākyābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ maddhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ - [ ] 1
śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || yada॒da-ssa̭-mpraya॒tīrahā॒ vana̭datāha॒te | tasmā॒dā na॒dyo̭ nāma̭ stha॒ tā vo॒ nāmā̭ni sindhavaḥ || ya-tpreṣi̭tā॒ varṷṇena॒ tā-śśībhagṃ̭ sa॒mava̭lgata | 2
tadā᳚pno॒-dindro̭ vo ya॒tī-stasmā॒-dāpo॒ anṷ sthana || a॒pa॒kā॒magg syanda̭mānā॒ avī̭varata vo॒ hika᳚m | indro̭ va॒-śśakti̭bhi rdevī॒-stasmā॒-dvārṇāma̭ vo hi॒tam || eko̭ de॒vo apya̭tiṣṭha॒-thsyanda̭mānā yathā va॒śam | udā̭niṣu-rma॒hīriti॒ tasmā̭-duda॒ka-mṷcyate || āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭- [madhu॒pṛcā᳚m, a॒ra॒ṅga॒ma ā mā᳚] 3
-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || di॒vi śra̭ya svā॒ntari̭kṣe yatasva pṛthi॒vyā sa-mbha̭va brahmavarca॒-sama̭si brahmavarca॒sāya̭ tvā || 4
(u॒danti̭ - sa॒mava̭lgata - madhu॒pṛcāṃ᳚ - mā॒taro॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 1)
a॒pā-ṅgrahā᳚-ngṛhṇātye॒tadvāva rā̭ja॒sūyaṃ॒-ya~de॒te grahā᳚-ssa॒vo᳚ 'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-magnisa॒va-ścitya॒stābhyā̭-me॒va sṷ̄ya॒te-'tho̭ u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚-'gni॒cita॒ āpo̭ bhava॒ntyāpo॒ vā a॒gnerbhrātṛ̭vyā॒ yada॒po᳚ 'gnera॒dhastā̭dupa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛtaṃ॒- [bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛta᳚m, vā āpa॒stasmā̭-] 5
-~vā āpa॒stasmā̭-da॒dbhirava̭tānta-ma॒bhi ṣi̭ñcanti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ sarva॒māyṷreti॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dānnaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna̭-mpa॒śavo᳚-'nnā॒daḥ pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒ dvāda̭śa bhavanti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ [-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā᳚, anna॒mava̭ rundhe॒] 6
anna॒mava̭ rundhe॒ pātrā̭ṇi bhavanti॒ pātre॒ vā anna̭madyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundha॒ ā dvā̭da॒śā-tpurṷṣā॒danna̭-ma॒ttyatho॒ pātrā॒nna chi̭dyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da̭ ku॒mbhāśca̭ ku॒mbhīśca̭ mithu॒nāni̭ bhavanti mithu॒nasya॒ prajā᳚tyai॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ [ya ṷ, cai॒nā॒ e॒vaṃ-ve~da॒] 7
cainā e॒vaṃ-ve~da॒ śugvā a॒gni-sso᳚-'ddhva॒ryuṃ-ya~ja̭māna-mpra॒jā-śśu॒cā-'rpa̭yati॒ yada॒pa ṷpa॒dadhā̭ti॒ śuca̭me॒vāsya̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māna॒-śśāmya̭nti pra॒jā yatrai॒tā ṷpadhī॒yante॒ 'pāṃ-vā~ e॒tāni॒ hṛda̭yāni॒ yade॒tā āpo॒ yade॒tā a॒pa ṷpa॒dadhā̭ti di॒vyābhi̭re॒vainā॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ [pa॒rjanyaḥ̭, bha॒va॒ti॒ yo vā] 8
bhavati॒ yo vā e॒tāsā̭mā॒yata̭na॒-ṅkḷptiṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te 'smā anusī॒tamupa̭ dadhātye॒tadvā ā̭sāmā॒yata̭name॒ṣā kḷpti॒rya e॒vaṃ-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te-'smai dva॒dvamma॒nyā upa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā॒ annaṃ॒-vā~ iṣṭa̭kā e॒ta-tkhalu॒ vai sā॒kṣādannaṃ॒-ya~de॒ṣa ca॒ruryade॒ta-ñca॒rumṷpa॒ dadhā̭ti sā॒kṣā- [sā॒kṣāt, e॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe] 9
-de॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ anna̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒to-'nna̭madyate bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭ rundhe brahmavarca॒sama̭si brahmavarca॒sāya॒ tvetyā̭ha teja॒svī bra̭hmavarca॒sī bha̭vati॒ yasyai॒ṣa ṷpadhī॒yate॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 10 ||
(a॒mṛta̭ - masmai - jāyate॒ yasyai॒tā - ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ - pa॒rjanya̭ - upa॒dadhā̭ti sā॒kṣāth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 2)
bhū॒te॒ṣṭa॒kā upa̭ dadhā॒tyatrā᳚tra॒ vai mṛ॒tyurjā̭yate॒ yatra̭yatrai॒va mṛ॒tyurjāya̭te॒ tata̭ e॒vaina॒mava̭ yajate॒ tasmā̭dagni॒ci-thsarva॒māyṷreti॒ sarve॒ hya̭sya mṛ॒tyavo 've᳚ṣṭā॒stasmā̭-dagni॒cinnā-bhica̭rita॒vai pra॒tyagḙna-mabhicā॒ra-sstṛ̭ṇute sū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te dḙvasu॒vāme॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavantye॒tāva̭nto॒ vai de॒vānāgṃ̭ sa॒vāsta e॒vā- [sa॒vāsta e॒va, a॒smai॒ sa॒vā-npra] 11
-'smai̭ sa॒vā-npra ya̭cchanti॒ ta ḙnagṃ suvante sa॒vo᳚-'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-mbrahmasa॒vaścityo̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhira॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānnasyā॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānna॒syā-va̭ruddhyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭ma॒bhi ṣi̭ñcati pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cī-na॒manna̭ma॒dyatḙ śīrṣa॒to̭-'bhi ṣi̭ñcati śīrṣa॒to hyanna̭ma॒dyata॒ ā mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati [mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati, mu॒kha॒ta e॒vā-'smā̭] 12
mukha॒ta e॒vā-'smā̭ a॒nnādya̭-ndadhātya॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒mītyā̭hai॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vastenai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñcati॒ bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñca॒tīndra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒-mītyā̭hendri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhātye॒ta- [-ddadhātye॒tat, vai rā̭ja॒sūya̭sya] 13
-dvai rā̭ja॒sūya̭sya rū॒paṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚gni॒cita॒ indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'pata॒-ttadde॒vā-ssau᳚trāma॒ṇyā sama̭bharan-thsū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚-'gni-ñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jetendri॒yame॒va vī॒ryagṃ̭ sa॒bhṛntyā॒-''tma-ndha̭tte || 14 ||
(ta e॒vā - nvava̭srāvayatye॒ - ta - da॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
sa॒jūrabdo-'yā̭vabhi-ssa॒jūru॒ṣā arṷṇībhi-ssa॒jū-ssūrya॒ eta̭śena sa॒joṣā̭va॒śvinā॒ dagṃso̭bhi-ssa॒jūra॒gnirvai᳚śvāna॒ra iḍā̭bhirghṛ॒tena॒ svāhā̭ saṃva~thsa॒ro vā abdo॒ māsā॒ ayā̭vā u॒ṣā arṷṇī॒ sūrya॒ eta̭śa i॒me a॒śvinā̭ saṃva~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒raḥ pa॒śava॒ iḍā̭ pa॒śavo̭ ghṛ॒tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-mpa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante saṃva~thsa॒reṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayati darbhasta॒mbe jṷhoti॒ ya - [ ] 15
-dvā a॒syā a॒mṛtaṃ॒-ya~-dvī॒rya̭-nta-dda॒rbhāstasmi̭n juhoti॒ praiva jā̭yate 'nnā॒do bha̭vati॒ yasyai॒va-ñjuhva̭tye॒tā vai de॒vatā̭ a॒gneḥ pu॒rastā᳚dbhāgā॒stā e॒va prī̭ṇā॒tyatho॒ cakṣṷre॒vāgneḥ pu॒rastā॒-tprati̭ dadhā॒tyana̭ndho bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dā-''po॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭tiḥ puṣkarapa॒rṇe vāto̭ bhū॒to̭-'lelāya॒-thsa [bhū॒to̭-'lelāya॒-thsaḥ, pra॒ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒] 16
pra̭ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒ sa e॒tada॒pā-ṅku॒lāya̭mapaśya॒-ttasmi̭nna॒gnima̭cinuta॒ tadi॒yama̭bhava॒-ttato॒ vai sa pratya̭tiṣṭha॒dyā-mpu॒rastā̭du॒pā-da̭dhā॒-ttacchiro̭ 'bhava॒-thsā prācī॒ digyā-nda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhā॒-thsa dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsā da̭kṣi॒ṇā digyā-mpa॒ścā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpuccha̭mabhava॒-thsā pra॒tīcī॒ digyāmṷttara॒ta u॒pāda̭dhā॒- [u॒pāda̭dhāt, sa utta̭raḥ] 17
-thsa utta̭raḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsodī̭cī॒ digyāmu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpṛ॒ṣṭhama̭bhava॒-thsordhvā digi॒yaṃ-vā~ a॒gniḥ pañce᳚ṣṭaka॒-stasmā॒-dyada॒syā-ṅkhana̭ntya॒bhīṣṭa̭kā-ntṛ॒ndantya॒bhi śarka̭rā॒gṃ॒ sarvā॒ vā i॒yaṃ-va~yo᳚bhyo॒ nakta̭-ndṛ॒śe dī᳚pyate॒ tasmā̭di॒māṃ-va~yāgṃ̭si॒ nakta॒-nnāddhyā̭sate॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒te pratye॒va [pratye॒va, ti॒ṣṭha॒tya॒bhi diśo̭] 18
ti̭ṣṭhatya॒bhi diśo̭ jayatyāgne॒yo vai brā᳚hma॒ṇastasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ sarvā̭su di॒kṣvardhṷka॒gg॒ svāme॒va ta-ddiśa॒manve᳚tya॒pāṃ-vā~ a॒gniḥ ku॒lāya॒-ntasmā॒dāpo॒-'gnigṃ hārṷkā॒-ssvāme॒va ta-dyoni॒-mpravi̭śanti || 19 ||
(yada̭- lelāya॒-thsa-ṷttara॒ta u॒pāda̭dhā-de॒va - dvātrigṃ̭śacca) (a. 4)
saṃ॒va~॒thsa॒ramukhya̭-mbhṛ॒tvā dvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒ra ā᳚gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pedai॒ndra-mekā̭daśakapālaṃ-vai~śvade॒va-ndvāda̭śakapāla-mbārhaspa॒tya-ñca॒ruṃ-vai~᳚ṣṇa॒va-ntri̭kapā॒la-ntṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā̭ yajeta॒ yada॒ṣṭāka̭pālo॒ bhava̭tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒tryā᳚gne॒ya-ṅgā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tena̭ dādhāra gāya॒trī-ñchando॒ yadekā̭daśakapālo॒ bhava॒tyekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugai॒ndra-ntraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntena̭ dādhāra tri॒ṣṭubha॒- [tri॒ṣṭubha᳚m, chando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒] 20
-ñchando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī vaiśvade॒va-ñjāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tena̭ dādhāra॒ jaga̭tī॒-ñchando॒ ya-dbā̭rhaspa॒tyaśca॒rurbhava̭ti॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahmai॒va tena̭ dādhāra॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vastri̭kapā॒lo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒va tena̭ dādhāra॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā॒ yaja̭te॒-'bhiji̭tyai॒ ya-thsaṃ̭va~thsa॒ramukhya̭-mbi॒bhartī॒mame॒va [ ] 21
tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇoti॒ ya-ddvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒re᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚ 'ntari̭kṣame॒va tena̭ spṛṇoti॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒re yaja̭te॒-'mume॒va tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇotye॒taṃ-vai~ para̭ āṭṇā॒raḥ ka॒kṣīvāgṃ̭ auśi॒jo vī॒taha̭vya-śśrāya॒sastra॒sada̭syuḥ pauruku॒thsyaḥ pra॒jākā̭mā acinvata॒ tato॒ vai te sa॒hasragṃ̭ sahasra-mpu॒trāna̭vindanta॒ pratha̭te pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒stā-mmātrā̭māpnoti॒ yā-nte-'ga̭ccha॒n॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tama॒gni-ñci̭nu॒te || 22 ||
(dā॒dhā॒ra॒ tri॒ṣṭubha̭ - mi॒mame॒vai - vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa kṣu॒rapa̭virbhū॒tvā-'ti̭ṣṭha॒-tta-nde॒vā bibhya̭to॒ nopā̭-''ya॒-nte chando̭bhirā॒tmāna̭-ñchādayi॒tvopā̭-''ya॒-ntacchanda̭sā-ñchanda॒stva-mbrahma॒ vai chandāgṃ̭si॒ brahma̭ṇa e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ chando̭bhire॒vā-''tmāna̭-ñchādayi॒tvā-'gnimupa̭ caratyā॒tmano-'higṃ̭sāyai devani॒dhirvā e॒ṣa ni dhī̭yate॒ yada॒gni- [yada॒gniḥ, a॒nye vā॒ vai] 23
-ra॒nye vā॒ vai ni॒dhimagṷptaṃ-vi~॒ndanti॒ na vā॒ prati॒ pra jā̭nātyu॒khāmā krā̭matyā॒tmāna̭me॒vādhi॒pā-ṅkṷrute॒ guptyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rnā-''kramyeti̭ nair-ṛ॒tyṷkhā yadā॒krāme॒nnir-ṛ̭tyā ā॒tmāna॒mapi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-''kramyā̭ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ guptyā॒ atho॒ yathā᳚ brū॒yāde॒tanmḙ gopā॒yeti̭ tā॒dṛge॒va ta- [tat, pra॒jāpa̭ti॒rvā] 24
-tpra॒jāpa̭ti॒rvā atha̭rvā॒ 'gnire॒va da॒ddhyaṅṅā̭tharva॒ṇastasyeṣṭa̭kā a॒sthānye॒tagṃ ha॒ vāva tad-ṛṣi̭ra॒bhyanṷ̄vā॒cendro̭ dadhī॒co a॒sthabhi॒riti॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒noti॒ sātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒tada॒gneryaccitya̭ ā॒tmā vai᳚śvāna॒ro yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒- [sa॒gg॒skṛtyā̭, a॒bhyāro̭hati॒] 25
-'bhyāro̭hati॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒ ''tmanā॒-'bhyāro̭hati॒ tasmā॒-ttasya॒ nāva̭ dyanti॒ jīva̭nne॒va de॒vānapyḙti vaiśvāna॒ryarcā purī̭ṣa॒mupa̭ dadhātī॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒rastasyai॒ṣā citi॒rya-tpurī̭ṣama॒gnime॒va vai᳚śvāna॒ra-ñci̭nuta e॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūrya-dvai᳚śvāna॒raḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva॒mava̭ rundhe || 26 ||
(a॒gni - stath - sa॒gg॒skṛtyā॒ - gne - rdaśa̭ ca) (a. 6)
a॒gnervai dī॒kṣayā̭ de॒vā vi॒rāja̭māpnuva-nti॒sro rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚-ttri॒padā̭ vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ ṣaḍ-rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-thṣa-ḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddaśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ trayo̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ttrayo̭daśa॒ [trayo̭daśa, māsā᳚-] 27
māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ pañca̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-tpañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate saṃva~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti sa॒ptada̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ccatṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚- [rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚t, tri॒gṃ॒śada̭kṣarā] 28
-ttri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ māsa̭-ndīkṣi॒ta-ssyā॒-dyo māsa॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti ca॒turo̭ mā॒so dī᳚kṣi॒ta-ssyā᳚cca॒turo॒ vā e॒ta-mmā॒so vasa̭vo-'bibharu॒ste pṛ̭thi॒vīmā-'ja̭ya-ngāya॒trī-ñchando॒-'ṣṭau ru॒drāste᳚-'ntari̭kṣa॒mā-'ja̭ya-ntri॒ṣṭubha॒-ñchando॒ dvāda̭śā-''di॒tyāste diva॒mā-'ja̭ya॒n jaga̭tī॒-ñchanda॒stato॒ vai te vyā॒vṛta̭-magaccha॒ñchraiṣṭhya̭-nde॒vānā॒-ntasmā॒-ddvāda̭śa mā॒so bhṛ॒tvā-'gni-ñci̭nvīta॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚ -'gniścitya॒stasyā̭-horā॒trāṇīṣṭa̭kā ā॒pteṣṭa̭kamena-ñcinu॒te-'tho᳚ vyā॒vṛta̭me॒va ga̭cchati॒ śraiṣṭhyagṃ̭ samā॒nānā᳚m || 29 ||
(syā॒-ttrayo̭daśa - tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-d- vai te᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāya̭ cīyate॒ yada॒gnistaṃ-ya~nnānvā॒rohe᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māno hīyeta pṛthi॒vīmā-'kra̭miṣa-mprā॒ṇo mā॒ mā hā̭sīda॒ntari̭kṣa॒mā-'kra̭miṣa-mpra॒jā mā॒ mā hā̭sī॒-ddiva॒mā-'kra̭miṣa॒gṃ॒ suva̭raga॒nmetyā̭hai॒ṣa vā a॒gnera̭nvāro॒hastenai॒vaina̭-ma॒nvāro̭hati suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ ya-tpa॒kṣasa̭mmitā-mminu॒yā- [minu॒yāt, kanī̭yāgṃsa-] 30
-tkanī̭yāgṃsaṃ-ya~jñakra॒tumupḙyā॒-tpāpī̭yasyasyā॒ ''tmanaḥ̭ pra॒jā syā॒-dvedi̭sammitā-mminoti॒ jyāyāgṃ̭same॒va ya̭jñakra॒tumupai̭ti॒ nāsyā॒-''tmanaḥ॒ pāpī̭yasī pra॒jā bha̭vati sāha॒sra-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒na-ssa॒hasra̭sammito॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ dviṣā̭hasra-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒no dviṣā̭hasraṃ॒-vā~ a॒ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yati॒ triṣā̭hasra-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na- [tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ, triṣā̭hasro॒ vā a॒sau] 31
-striṣā̭hasro॒ vā a॒sau lo॒ko̭ 'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati jānuda॒ghna-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒no gā̭yatri॒yaivemaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hati nābhida॒ghna-ñci̭nvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastri॒ṣṭubhai॒vā-ntari̭kṣa-ma॒bhyāro̭hati grīvada॒ghna-ñci̭nvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒no jaga̭tyai॒vāmun ~lo॒kama॒bhyāro̭hati॒ nāgni-ñci॒tvā rā॒māmupḙyādayo॒nau reto̭ dhāsyā॒mīti॒ na dvi॒tīya̭-ñci॒tvā-'nyasya॒ striya॒- [striya᳚m, upḙyā॒nna] 32
-mupḙyā॒nna tṛ॒tīya̭-ñci॒tvā kā-ñca॒nopḙyā॒-dreto॒ vā e॒tanni dha̭tte॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yadṷpe॒yā-dreta̭sā॒ vyṛ̭ddhye॒tā-'tho॒ khalvā̭hura praja॒sya-nta-dyannope॒yāditi॒ ya-drḙta॒ssicā̭vupa॒dadhā̭ti॒ te e॒va yaja̭mānasya॒ reto̭ bibhṛta॒stasmā॒-dupḙyā॒-dreta॒so-'ska̭ndāya॒ trīṇi॒ vāva retāgṃ̭si pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ [pautraḥ̭, ya-ddve rḙta॒ssicā̭] 33
ya-ddve rḙta॒ssicā̭-vupada॒ddhyā-dreto᳚-'sya॒ vicchi̭ndyā-tti॒sra upa̭ dadhāti॒ reta̭sa॒-ssanta̭tyā i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā rḙta॒ssig vāgvā i॒ya-ntasmā॒-tpaśya̭ntī॒mā-mpaśya̭nti॒ vācaṃ॒-va~da̭ntīma॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā᳚ prā॒ṇo vā a॒ntari̭kṣa॒-ntasmā॒nnā-'ntari̭kṣa॒-mpaśya̭nti॒ na prā॒ṇama॒sau tṛ॒tīyā॒ cakṣu॒rvā a॒sau tasmā॒-tpaśya̭ntya॒mū-mpaśya̭nti॒ cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā॒- [cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā̭, a॒mū-ñcopa̭] 34
-'mū-ñcopa̭ dadhāti॒ mana̭sā maddhya॒māme॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅkḷptyā॒ atho᳚ prā॒ṇānā̭mi॒ṣṭo ya॒jño bhṛgṷbhirāśī॒rdā vasṷbhi॒stasya̭ ta i॒ṣṭasya̭ vī॒tasya॒ dravi̭ṇe॒ha bha̭kṣī॒yetyā̭ha stutaśa॒stre e॒vaitena̭ duhe pi॒tā mā̭ta॒riśvā-'cchi̭drā pa॒dā dhā॒ acchi̭drā u॒śijaḥ̭ pa॒dā-'nṷ takṣu॒-ssomo̭ viśva॒vinne॒tā nḙṣa॒-dbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒dityā̭hai॒tadvā a॒gneru॒ktha-ntenai॒vaina॒manṷ śagṃsati || 35 ||
(mi॒nu॒yāt - tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ - striyaṃ॒ - pautra̭ - śca॒ - vai - sa॒pta ca̭) (a. 8)
sū॒yate॒ vā e॒ṣo᳚-'gnī॒nāṃ-ya~ u॒khāyā᳚-mbhri॒yate॒ yada॒dha-ssā॒daye॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒pādṷkā-ssyu॒ratho॒ yathā̭ sa॒vā-tpra̭tyava॒roha̭ti tā॒dṛge॒va tadā̭sa॒ndī sā̭dayati॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādā॒yātho̭ sa॒vame॒vaina̭-ṅkaroti॒ garbho॒ vā e॒ṣa yadukhyo॒ yoniḥ̭ śi॒kyaṃ̭-ya~cchi॒kyā̭du॒khā-nni॒rūhe॒-dyone॒rgarbha॒-nnirha̭ṇyā॒-thṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati ṣoḍhā vihi॒to vai [ ] 36
purṷṣa ā॒tmā ca॒ śira̭śca ca॒tvāryaṅgā᳚nyā॒tmanne॒vaina̭-mbibharti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yada॒gnistasyo॒khā co॒lūkha̭la-ñca॒ stanau॒ tāva̭sya pra॒jā upa̭ jīvanti॒ yadu॒khā-ñco॒lūkha̭la-ñcopa॒dadhā̭ti॒ tābhyā̭me॒va yaja̭māno॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke᳚-'gni-ndṷhe saṃva~thsa॒ro vā e॒ṣa yada॒gnistasya̭ tredhāvihi॒tā iṣṭa̭kāḥ prājāpa॒tyā vai᳚ṣṇa॒vī- [vai᳚ṣṇa॒vīḥ, vai॒śva॒ka॒rma॒ṇī-] 37
-rvai᳚śvakarma॒ṇī-ra̭horā॒trāṇye॒vā-'sya̭ prājāpa॒tyā yadukhya̭-mbi॒bharti̭ prājāpa॒tyā e॒va tadupa̭ dhatte॒ ya-thsa॒midha̭ ā॒dadhā̭ti vaiṣṇa॒vā vai vana॒spata̭yo vaiṣṇa॒vīre॒va tadupa̭ dhatte॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒notī॒yaṃ-vai~ vi॒śvaka̭rmā vaiśvakarma॒ṇīre॒va tadupa̭ dhatte॒ tasmā̭-dāhu-stri॒vṛda॒gniriti॒ taṃ-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māna e॒va ci̭nvīta॒ yada̭syā॒nya ści̭nu॒yādya-tta-ndakṣi̭ṇābhi॒rna rā॒dhayḙda॒gnima̭sya vṛñjīta॒ yo᳚-'syā॒-'gni-ñci̭nu॒yā-tta-ndakṣi̭ṇābhī rādhayeda॒gnime॒va ta-thspṛ̭ṇoti || 38 ||
(ṣo॒ḍhā॒vi॒hi॒to vai - vai᳚ṣṇa॒vī - ra॒nyo - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭cinuta॒rtubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-va~̭sa॒ntenai॒vāsya̭ pūrvā॒rdhama̭cinuta grī॒ṣmeṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣaṃ-va~॒r॒ṣābhiḥ॒ pucchagṃ̭ śa॒radotta̭ra-mpa॒kṣagṃ hḙma॒ntena॒ maddhya॒-mbrahma̭ṇā॒ vā a̭sya॒ ta-tpū᳚rvā॒rdhama̭cinuta kṣa॒treṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣa-mpa॒śubhiḥ॒ pucchaṃ̭-vi~॒śotta̭ra-mpa॒kṣamā॒śayā॒ maddhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ñcinu॒te-'tho̭ e॒tade॒va sarva॒mava̭ - [sarva॒mava̭, ru॒ndhe॒ śṛ॒ṇvantyḙna] 39
rundhe śṛ॒ṇvantyḙna-ma॒gni-ñci̭kyā॒namattyanna॒gṃ॒ roca̭ta i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā citi॒roṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭yaḥ॒ purī̭ṣama॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā॒ vayāgṃ̭si॒ purī̭ṣama॒sau tṛ॒tīyā॒ nakṣa̭trāṇi॒ purī̭ṣaṃ-ya~॒jñaśca̭tu॒rthī dakṣi̭ṇā॒ purī̭ṣaṃ॒-ya~ja̭mānaḥ pañca॒mī pra॒jā purī̭ṣaṃ॒-ya~-ttrici̭tīka-ñcinvī॒ta ya॒jña-ndakṣi̭ṇāmā॒tmāna̭-mpra॒jāma॒ntari̭yā॒-ttasmā॒-tpañca̭citīkaśceta॒vya̭ e॒tade॒va sarvagg̭ spṛṇoti॒ ya-tti॒sraścita̭ya- [ya-tti॒sraścita̭yaḥ, tri॒vṛddhya̭gnirya-ddve] 40
-stri॒vṛddhya̭gnirya-ddve dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣa ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇoti॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣaro॒ vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stagg spṛ̭ṇo॒tyatho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭ tiṣṭhati saṃva~thsa॒ro vai ṣa॒ṣṭhī citi̭r-ṛ॒tavaḥ॒ purī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭ cita̭yo bhavanti॒ ṣaṭ purī̭ṣāṇi॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 41 ||
(ava॒ - cita̭yaḥ॒ - purī̭ṣaṃ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)
rohi̭to dhū॒mraro̭hitaḥ ka॒rkandhṷrohita॒ste prā̭jāpa॒tyā ba॒bhrura̭ru॒ṇaba̭bhru॒-śśuka̭babhru॒ste rau॒drā-śśyetaḥ̭ śyetā॒kṣa-śśyeta̭grīva॒ste pi̭tṛdeva॒tyā᳚sti॒sraḥ kṛ॒ṣṇā va॒śā vā̭ru॒ṇya̭sti॒sra-śśve॒tā va॒śā-ssau॒ryo̭ maitrābārhaspa॒tyā dhū॒mrala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 42 ||
(rohi̭taḥ॒-ṣaḍvagṃ̭śatiḥ) (a. 11)
pṛśñi̭-stira॒ścīna̭-pṛśñirū॒rdhva-pṛ̭śñi॒ste mā̭ru॒tāḥ pha॒lgūrlo̭hito॒rṇī ba̭la॒kṣī tā-ssā̭rasva॒tyaḥ̭ pṛṣa̭tī sthū॒lapṛ̭ṣatī kṣu॒drapṛ̭ṣatī॒ tā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyā॒mā va॒śāḥ pau॒ṣṇiya̭sti॒sro rohi̭ṇīrva॒śā mai॒triya̭ aindrābārhaspa॒tyā a̭ru॒ṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 43 ||
(pṛśñiḥ॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)
śi॒ti॒bā॒hu-ra॒nyata̭śśitibāhu-ssama॒nta śi̭tibāhu॒sta ai᳚ndravāya॒vā-śśi̭ti॒randhro॒ 'nyata̭śśitirandhra-ssama॒ntaśi̭tirandhra॒ste mai᳚trāvaru॒ṇā-śśu॒ddhavā̭la-ssa॒rvaśṷddhavālo ma॒ṇivā̭la॒sta ā᳚śvi॒nāsti॒sra-śśi॒lpā va॒śā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyenīḥ᳚ parame॒ṣṭhinḙ somāpau॒ṣṇā-śśyā॒mala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 44 ||
(śi॒ti॒bā॒huḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 13)
u॒nna॒ta ṛ̭ṣa॒bho vā̭ma॒nasta ai᳚ndrāvaru॒ṇā-śśiti̭kakucchitipṛ॒ṣṭha-śśiti̭bhasa॒-tta ai᳚ndrābārhaspa॒tyā-śśi̭ti॒pācchi॒tyoṣṭhaḥ̭ śiti॒bhrusta ai᳚ndrāvaiṣṇa॒vāsti॒sra-ssi॒ddhmā va॒śā vai᳚śvakarma॒ṇya̭sti॒sro dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒rā ai᳚ndrāpau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 45 ||
(u॒nna॒taḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 14)
ka॒rṇāstrayo̭ yā॒mā-ssau॒myāstrayaḥ̭ śviti॒ṅgā a॒gnaye॒ yavi̭ṣṭhāya॒ trayo̭ naku॒lāsti॒sro rohi̭ṇī॒stryavya॒stā vasṷ̄nā-nti॒sro̭-'ru॒ṇā di̭tyau॒hya̭stā ru॒drāṇāgṃ̭ somai॒ndrā ba॒bhrula̭lāmāstūpa॒rāḥ || 46 ||
(ka॒rṇāstrayo̭ - vigṃśatiḥ) (a. 15)
śu॒ṇṭhāstrayo̭ vaiṣṇa॒vā a̭dhīlodha॒karṇā॒strayo॒ viṣṇa̭va urukra॒māya̭ laphsu॒dina॒strayo॒ viṣṇa̭va urugā॒yāya॒ pañcā̭vīsti॒sra ā̭di॒tyānā᳚-ntriva॒thsā-sti॒sro-'ṅgi̭rasāmaindrāvaiṣṇa॒vā gau॒rala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 47 ||
(śu॒ṇṭhā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 16)
indrā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ śitipṛ॒ṣṭhā indrā̭yā-dhirā॒jāya॒ traya॒-śśiti̭kakuda॒ indrā̭ya sva॒rājñe॒ traya॒-śśiti̭bhasa-dasti॒srastṷryau॒hyaḥ̭ sā॒ddhyānā᳚-nti॒sraḥ pa̭ṣṭhau॒hyo̭ viśvḙṣā-nde॒vānā̭māgne॒ndrāḥ kṛ॒ṣṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 48 ||
(indrā̭ya॒ rājñe॒ - dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)
adi̭tyai॒ trayo̭ rohitai॒tā i̭ndrā॒ṇyai trayaḥ̭ kṛṣṇai॒tāḥ ku॒hvai᳚ trayo̭-'ruṇai॒tāsti॒sro dhe॒navo̭ rā॒kāyai॒ trayo̭-'na॒ḍvāhaḥ̭ sinīvā॒lyā ā᳚gnāvaiṣṇa॒vā rohi̭talalāmāstūpa॒rāḥ || 49 ||
(adi̭tyā-a॒ṣṭāda̭śa) (a. 18)
sau॒myāstrayaḥ̭ pi॒śaṅgā॒-ssomā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ sā॒raṅgāḥ᳚ pārja॒nyā nabho̭rūpāsti॒sro̭-'jā ma॒l॒hā i̭ndrā॒ṇyai ti॒sro me॒ṣya̭ ādi॒tyā dyā̭vāpṛthi॒vyā̭ mā॒laṅgā᳚stūpa॒rāḥ || 50 ||
(sau॒myā - ekā॒nnavigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 19)
vā॒ru॒ṇāstrayaḥ̭ kṛ॒ṣṇala̭lāmā॒ varṷṇāya॒ rājñe॒ trayo॒ rohi̭talalāmā॒ varṷṇāya ri॒śāda̭se॒ trayo̭-'ru॒ṇala̭lāmā-śśi॒lpāstrayo̭ vaiśvade॒vāstrayaḥ॒ pṛśña̭ya-ssarvadeva॒tyā̭ aindrāsū॒rā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 51 ||
(vā॒ru॒ṇā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 20)
somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hāva̭na॒ḍvāhā̭-vindrā॒gnibhyā̭-mojo॒dābhyā॒muṣṭā̭rā-vindrā॒gnibhyā᳚-mbala॒dābhyāgṃ̭ sīravā॒hāvavī॒ dve dhe॒nū bhau॒mī di॒gbhyo vaḍa̭be॒ dve dhe॒nū bhau॒mī vai̭rā॒jī pṷru॒ṣī dve dhe॒nū bhau॒mī vā॒yava̭ ārohaṇavā॒hāva̭na॒ḍvāhaṷ vāru॒ṇī kṛ॒ṣṇe va॒śe a̭rā॒ḍyaṷ di॒vyāvṛ̭ṣa॒bhau pa̭rima॒rau || 52 ||
(somā̭ya sva॒rājñe॒ - catṷstrigṃśat) (a. 21)
ekā̭daśa prā॒targa॒vyāḥ pa॒śava॒ ā la̭bhyante chaga॒laḥ ka॒lmāṣaḥ̭ kikidī॒virvi̭dī॒gaya॒ste tvā॒ṣṭrā-ssau॒rīrnava̭ śve॒tā va॒śā a̭nūba॒ndhyā̭ bhavantyāgne॒ya ai᳚ndrā॒gna ā᳚śvi॒naste vi̭śālayū॒pa ā la̭bhyante || 53 ||
(aikā̭daśa prā॒taḥ - pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 22)
pi॒śaṅgā॒strayo̭ vāsa॒ntā-ssā॒raṅgā॒strayo॒ graiṣmāḥ॒ pṛṣa̭nta॒strayo॒ vārṣi̭kāḥ॒ pṛśña̭ya॒strayaḥ̭ śāra॒dāḥ pṛ̭śñisa॒kthā-strayo॒ haima̭ntikā avali॒ptāstrayaḥ̭ śaiśi॒rā-ssaṃ̭va~thsa॒rāya॒ niva̭kṣasaḥ || 54 ||
(pi॒śaṅgā̭ - vigṃśa॒tiḥ) (a. 23)
(rohi̭taḥ kṛ॒ṣṇā dhū॒mrala̭lāmāḥ॒ - pṛśñiḥ̭ śyā॒mā a̭ru॒ṇala̭lāmāḥ -śitibā॒hu-śśi॒lpā-śśyenī᳚-śśyā॒mala̭lāmā - unna॒ta-ssi॒ddhmā dhā॒tre pau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāḥ - ka॒rṇā ba॒bhrula̭lāmāḥ - śu॒ṇṭhā gau॒rala̭lāmā॒ - indrā̭ya kṛ॒ṣṇāla̭lāmā॒ - adi̭tyai॒ rohi̭ta lalāmaḥ -sau॒myā mā॒laṅgā̭ - vāru॒ṇā-ssū॒rā-śśyeta̭lalāmā॒ - daśa̭ |)
(hira̭ṇyavarṇā - a॒pā-ṅgrahā᳚n - bhūteṣṭa॒kāḥ - sa॒jūḥ - saṃ̭va~thsa॒raṃ - pra॒jāpa̭ti॒-ssa kṣu॒rapa̭vi - ra॒vagnervai dī॒kṣayā̭ - suva॒rgāya॒ taṃ-ya~nna - sū॒yate᳚ - pra॒jāpa̭tir-ṛ॒tubhī॒ - rohi̭taḥ॒ - pṛñiḥ̭ - śitibā॒hu - rṷnna॒taḥ - ka॒rṇāḥ - śu॒ṇṭhā - indrā॒yā- di̭tyai - sau॒myā - vā̭ru॒ṇāḥ - somā॒yai - kā̭daśa - pi॒śaṅgā॒ - strayo̭vigṃśatiḥ)
(hira̭ṇyavarṇā - bhūteṣṭa॒kāḥ - chando॒ yat - kanī̭yāgṃsan-tri॒vṛddhya̭gni - rvā̭ru॒ṇā - ścatṷṣpañcā॒śat )
(hira̭ṇyavarṇā॒, niva̭kṣasaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.