5.6 - Hiranyavarnah Shuchayah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্রশ্নঃ - উপানুবাক্যাভিধানং

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

হির॑ণ্যবর্ণা॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কা যাসু॑ জা॒তঃ ক॒শ্যপো॒ যাস্বিন্দ্রঃ॑ । অ॒গ্নিং-যাঁ গর্ভ॑-ন্দধি॒রে বিরূ॑পা॒স্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ যাসা॒গ্ং॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ যাতি॒ মদ্ধ্যে॑ সত্যানৃ॒তে অ॑ব॒পশ্য॒ন্ জনা॑নাম্ । ম॒ধু॒শ্চুত॒-শ্শুচ॑যো॒ যাঃ পা॑ব॒কাস্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ যাসা᳚-ন্দে॒বা দি॒বি কৃ॒ণ্বন্তি॑ ভ॒ক্ষং-যাঁ অ॒ন্তরি॑ক্ষে বহু॒ধা ভব॑ন্তি । যাঃ পৃ॑থি॒বী-ম্পয॑সো॒ন্দন্তি॑ - [ ] 1

শু॒ক্রাস্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ শি॒বেন॑ মা॒ চক্ষু॑ষা পশ্যতা-ঽঽপ-শ্শি॒বযা॑ ত॒নুবোপ॑ স্পৃশত॒ ত্বচ॑-ম্মে । সর্বাগ্ং॑ অ॒গ্নীগ্ং র॑ফ্সু॒ষদো॑ হুবে বো॒ মযি॒ বর্চো॒ বল॒মোজো॒ নি ধ॑ত্ত ॥ যদ॒দ-স্স॑-ম্প্রয॒তীরহা॒ বন॑দতাহ॒তে । তস্মা॒দা ন॒দ্যো॑ নাম॑ স্থ॒ তা বো॒ নামা॑নি সিন্ধবঃ ॥ য-ত্প্রেষি॑তা॒ বরু॑ণেন॒ তা-শ্শীভগ্ং॑ স॒মব॑ল্গত । 2

তদা᳚প্নো॒-দিন্দ্রো॑ বো য॒তী-স্তস্মা॒-দাপো॒ অনু॑ স্থন ॥ অ॒প॒কা॒মগ্গ্ স্যন্দ॑মানা॒ অবী॑বরত বো॒ হিক᳚ম্ । ইন্দ্রো॑ ব॒-শ্শক্তি॑ভি র্দেবী॒-স্তস্মা॒-দ্বার্ণাম॑ বো হি॒তম্ ॥ একো॑ দে॒বো অপ্য॑তিষ্ঠ॒-থ্স্যন্দ॑মানা যথা ব॒শম্ । উদা॑নিষু-র্ম॒হীরিতি॒ তস্মা॑-দুদ॒ক-মু॑চ্যতে ॥ আপো॑ ভ॒দ্রা ঘৃ॒তমিদাপ॑ আসুর॒গ্নী-ষোমৌ॑ বিভ্র॒ত্যাপ॒ ই-ত্তাঃ । তী॒ব্রো রসো॑ মধু॒পৃচা॑- [মধু॒পৃচা᳚ম্, অ॒র॒ঙ্গ॒ম আ মা᳚] 3

-মরঙ্গ॒ম আ মা᳚ প্রা॒ণেন॑ স॒হ বর্চ॑সা গন্ন্ ॥ আদি-ত্প॑শ্যাম্যু॒ত বা॑ শৃণো॒ম্যা মা॒ ঘোষো॑ গচ্ছতি॒ বান্ন॑ আসাম্ । মন্যে॑ ভেজা॒নো অ॒মৃত॑স্য॒ তর্হি॒ হির॑ণ্যবর্ণা॒ অতৃ॑পং-যঁ॒দা বঃ॑ ॥ আপো॒ হি ষ্ঠা ম॑যো॒ ভুব॒স্তা ন॑ ঊ॒র্জে দ॑ধাতন । ম॒হে রণা॑য॒ চক্ষ॑সে ॥ যো বঃ॑ শি॒বত॑মো॒ রস॒স্তস্য॑ ভাজযতে॒হ নঃ॑ । উ॒শ॒তীরি॑ব মা॒তরঃ॑ ॥ তস্মা॒ অর॑-ঙ্গমাম বো॒ যস্য॒ ক্ষযা॑য॒ জিন্ব॑থ । আপো॑ জ॒নয॑থা চ নঃ ॥ দি॒বি শ্র॑য স্বা॒ন্তরি॑ক্ষে যতস্ব পৃথি॒ব্যা স-ম্ভ॑ব ব্রহ্মবর্চ॒-সম॑সি ব্রহ্মবর্চ॒সায॑ ত্বা ॥ 4

(উ॒দন্তি॑ - স॒মব॑ল্গত - মধু॒পৃচাং᳚ - মা॒তরো॒ - দ্বাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 1)

অ॒পা-ঙ্গ্রহা᳚-ন্গৃহ্ণাত্যে॒তদ্বাব রা॑জ॒সূযং॒-যঁদে॒তে গ্রহা᳚-স্স॒বো᳚ ঽগ্নির্ব॑রুণস॒বো রা॑জ॒সূয॑-মগ্নিস॒ব-শ্চিত্য॒স্তাভ্যা॑-মে॒ব সূ॑য॒তে-ঽথো॑ উ॒ভাবে॒ব লো॒কাব॒ভি জ॑যতি॒ যশ্চ॑ রাজ॒সূযে॑নেজা॒নস্য॒ যশ্চা᳚-ঽগ্নি॒চিত॒ আপো॑ ভব॒ন্ত্যাপো॒ বা অ॒গ্নের্ভ্রাতৃ॑ব্যা॒ যদ॒পো᳚ ঽগ্নের॒ধস্তা॑দুপ॒ দধা॑তি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবত্য॒মৃতং॒- [ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবত্য॒মৃত᳚ম্, বা আপ॒স্তস্মা॑-] 5

-ঁবা আপ॒স্তস্মা॑-দ॒দ্ভিরব॑তান্ত-ম॒ভি ষি॑ঞ্চন্তি॒ না-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছ॑তি॒ সর্ব॒মাযু॑রেতি॒ যস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে॒ য উ॑ চৈনা এ॒বং-বেঁদান্নং॒-বাঁ আপঃ॑ প॒শব॒ আপো-ঽন্ন॑-ম্প॒শবো᳚-ঽন্না॒দঃ প॑শু॒মা-ন্ভ॑বতি॒ যস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে॒ য উ॑ চৈনা এ॒বং-বেঁদ॒ দ্বাদ॑শ ভবন্তি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রেণৈ॒বাস্মা॒ [-স্সং॑বঁথ্স॒রেণৈ॒বাস্মা᳚, অন্ন॒মব॑ রুন্ধে॒] 6

অন্ন॒মব॑ রুন্ধে॒ পাত্রা॑ণি ভবন্তি॒ পাত্রে॒ বা অন্ন॑মদ্যতে॒ সযো᳚ন্যে॒বান্ন॒মব॑ রুন্ধ॒ আ দ্বা॑দ॒শা-ত্পুরু॑ষা॒দন্ন॑-ম॒ত্ত্যথো॒ পাত্রা॒ন্ন ছি॑দ্যতে॒ যস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে॒ য উ॑ চৈনা এ॒বং-বেঁদ॑ কু॒ম্ভাশ্চ॑ কু॒ম্ভীশ্চ॑ মিথু॒নানি॑ ভবন্তি মিথু॒নস্য॒ প্রজা᳚ত্যৈ॒ প্র প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑-র্মিথু॒নৈ-র্জা॑যতে॒ যস্যৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে॒ য উ॑ [য উ॑, চৈ॒না॒ এ॒বং-বেঁদ॒] 7

চৈনা এ॒বং-বেঁদ॒ শুগ্বা অ॒গ্নি-স্সো᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যুং-যঁজ॑মান-ম্প্র॒জা-শ্শু॒চা-ঽর্প॑যতি॒ যদ॒প উ॑প॒দধা॑তি॒ শুচ॑মে॒বাস্য॑ শমযতি॒ না-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছ॑ত্যদ্ধ্ব॒র্যুর্ন যজ॑মান॒-শ্শাম্য॑ন্তি প্র॒জা যত্রৈ॒তা উ॑পধী॒যন্তে॒ ঽপাং-বাঁ এ॒তানি॒ হৃদ॑যানি॒ যদে॒তা আপো॒ যদে॒তা অ॒প উ॑প॒দধা॑তি দি॒ব্যাভি॑রে॒বৈনা॒-স্সগ্ং সৃ॑জতি॒ বর্ষু॑কঃ প॒র্জন্যো॑ [প॒র্জন্যঃ॑, ভ॒ব॒তি॒ যো বা] 8

ভবতি॒ যো বা এ॒তাসা॑মা॒যত॑ন॒-ঙ্কৢপ্তিং॒-বেঁদা॒-ঽঽযত॑নবা-ন্ভবতি॒ কল্প॑তে ঽস্মা অনুসী॒তমুপ॑ দধাত্যে॒তদ্বা আ॑সামা॒যত॑নমে॒ষা কৢপ্তি॒র্য এ॒বং-বেঁদা॒-ঽঽযত॑নবা-ন্ভবতি॒ কল্প॑তে-ঽস্মৈ দ্ব॒দ্বম্ম॒ন্যা উপ॑ দধাতি॒ চত॑স্রো॒ মদ্ধ্যে॒ ধৃত্যা॒ অন্নং॒-বাঁ ইষ্ট॑কা এ॒ত-ত্খলু॒ বৈ সা॒ক্ষাদন্নং॒-যঁদে॒ষ চ॒রুর্যদে॒ত-ঞ্চ॒রুমু॑প॒ দধা॑তি সা॒ক্ষা- [সা॒ক্ষাত্, এ॒বা-ঽস্মা॒ অন্ন॒মব॑ রুন্ধে] 9

-দে॒বা-ঽস্মা॒ অন্ন॒মব॑ রুন্ধে মদ্ধ্য॒ত উপ॑ দধাতি মদ্ধ্য॒ত এ॒বাস্মা॒ অন্ন॑-ন্দধাতি॒ তস্মা᳚-ন্মদ্ধ্য॒তো-ঽন্ন॑মদ্যতে বার্হস্প॒ত্যো ভ॑বতি॒ ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতি॒-র্ব্রহ্ম॑ণৈ॒বাস্মা॒ অন্ন॒মব॑ রুন্ধে ব্রহ্মবর্চ॒সম॑সি ব্রহ্মবর্চ॒সায॒ ত্বেত্যা॑হ তেজ॒স্বী ব্র॑হ্মবর্চ॒সী ভ॑বতি॒ যস্যৈ॒ষ উ॑পধী॒যতে॒ য উ॑ চৈনমে॒বং-বেঁদ॑ ॥ 10 ॥

(অ॒মৃত॑ - মস্মৈ - জাযতে॒ যস্যৈ॒তা - উ॑পধী॒যন্তে॒ য উ॑ - প॒র্জন্য॑ - উপ॒দধা॑তি সা॒ক্ষাথ্ - স॒প্তচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)

ভূ॒তে॒ষ্ট॒কা উপ॑ দধা॒ত্যত্রা᳚ত্র॒ বৈ মৃ॒ত্যুর্জা॑যতে॒ যত্র॑যত্রৈ॒ব মৃ॒ত্যুর্জায॑তে॒ তত॑ এ॒বৈন॒মব॑ যজতে॒ তস্মা॑দগ্নি॒চি-থ্সর্ব॒মাযু॑রেতি॒ সর্বে॒ হ্য॑স্য মৃ॒ত্যবো ঽবে᳚ষ্টা॒স্তস্মা॑-দগ্নি॒চিন্না-ভিচ॑রিত॒বৈ প্র॒ত্যগে॑ন-মভিচা॒র-স্স্তৃ॑ণুতে সূ॒যতে॒ বা এ॒ষ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে দে॑বসু॒বামে॒তানি॑ হ॒বীগ্ংষি॑ ভবন্ত্যে॒তাব॑ন্তো॒ বৈ দে॒বানাগ্ং॑ স॒বাস্ত এ॒বা- [স॒বাস্ত এ॒ব, অ॒স্মৈ॒ স॒বা-ন্প্র] 11

-ঽস্মৈ॑ স॒বা-ন্প্র য॑চ্ছন্তি॒ ত এ॑নগ্ং সুবন্তে স॒বো᳚-ঽগ্নির্ব॑রুণস॒বো রা॑জ॒সূয॑-ম্ব্রহ্মস॒বশ্চিত্যো॑ দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইত্যা॑হ সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বৈন॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বতা॑ভির॒ভি ষি॑ঞ্চ॒ত্যন্ন॑-স্যান্নস্যা॒ভি ষি॑ঞ্চ॒ত্যন্ন॑-স্যান্ন॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যঞ্চ॑ম॒ভি ষি॑ঞ্চতি পু॒রস্তা॒দ্ধি প্র॑তী॒চী-ন॒মন্ন॑ম॒দ্যতে॑ শীর্ষ॒তো॑-ঽভি ষি॑ঞ্চতি শীর্ষ॒তো হ্যন্ন॑ম॒দ্যত॒ আ মুখা॑-দ॒ন্বব॑স্রাবযতি [মুখা॑-দ॒ন্বব॑স্রাবযতি, মু॒খ॒ত এ॒বা-ঽস্মা॑] 12

মুখ॒ত এ॒বা-ঽস্মা॑ অ॒ন্নাদ্য॑-ন্দধাত্য॒গ্নেস্ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভি ষি॑ঞ্চা॒মীত্যা॑হৈ॒ষ বা অ॒গ্নে-স্স॒বস্তেনৈ॒বৈন॑ম॒ভি ষি॑ঞ্চতি॒ বৃহ॒স্পতে᳚স্ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভিষি॑ঞ্চা॒মীত্যা॑হ॒ ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতি॒র্ব্রহ্ম॑ণৈ॒বৈন॑ম॒ভি ষি॑ঞ্চ॒তীন্দ্র॑স্য ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভি ষি॑ঞ্চা॒-মীত্যা॑হেন্দ্রি॒যমে॒বাস্মি॑-ন্নু॒পরি॑ষ্টা-দ্দধাত্যে॒ত- [-দ্দধাত্যে॒তত্, বৈ রা॑জ॒সূয॑স্য] 13

-দ্বৈ রা॑জ॒সূয॑স্য রূ॒পং-যঁ এ॒বং-বিঁ॒দ্বান॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒ত উ॒ভাবে॒ব লো॒কাব॒ভি জ॑যতি॒ যশ্চ॑ রাজ॒সূযে॑নেজা॒নস্য॒ যশ্চা᳚গ্নি॒চিত॒ ইন্দ্র॑স্য সুষুবা॒ণস্য॑ দশ॒ধেন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑-ম্পরা॑-ঽপত॒-ত্তদ্দে॒বা-স্সৌ᳚ত্রাম॒ণ্যা সম॑ভরন্-থ্সূ॒যতে॒ বা এ॒ষ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॒ত্বা সৌ᳚ত্রাম॒ণ্যা য॑জেতেন্দ্রি॒যমে॒ব বী॒র্যগ্ং॑ স॒ভৃন্ত্যা॒-ঽঽত্ম-ন্ধ॑ত্তে ॥ 14 ॥

(ত এ॒বা - ন্বব॑স্রাবযত্যে॒ - ত - দ॒ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)

স॒জূরব্দো-ঽযা॑বভি-স্স॒জূরু॒ষা অরু॑ণীভি-স্স॒জূ-স্সূর্য॒ এত॑শেন স॒জোষা॑ব॒শ্বিনা॒ দগ্ংসো॑ভি-স্স॒জূর॒গ্নির্বৈ᳚শ্বান॒র ইডা॑ভির্ঘৃ॒তেন॒ স্বাহা॑ সংবঁথ্স॒রো বা অব্দো॒ মাসা॒ অযা॑বা উ॒ষা অরু॑ণী॒ সূর্য॒ এত॑শ ই॒মে অ॒শ্বিনা॑ সংবঁথ্স॒রো᳚-ঽগ্নির্বৈ᳚শ্বান॒রঃ প॒শব॒ ইডা॑ প॒শবো॑ ঘৃ॒তগ্ং সং॑বঁথ্স॒র-ম্প॒শবো-ঽনু॒ প্র জা॑যন্তে সংবঁথ্স॒রেণৈ॒বাস্মৈ॑ প॒শূ-ন্প্রজ॑নযতি দর্ভস্ত॒ম্বে জু॑হোতি॒ য - [ ] 15

-দ্বা অ॒স্যা অ॒মৃতং॒-যঁ-দ্বী॒র্য॑-ন্ত-দ্দ॒র্ভাস্তস্মি॑ন্ জুহোতি॒ প্রৈব জা॑যতে ঽন্না॒দো ভ॑বতি॒ যস্যৈ॒ব-ঞ্জুহ্ব॑ত্যে॒তা বৈ দে॒বতা॑ অ॒গ্নেঃ পু॒রস্তা᳚দ্ভাগা॒স্তা এ॒ব প্রী॑ণা॒ত্যথো॒ চক্ষু॑রে॒বাগ্নেঃ পু॒রস্তা॒-ত্প্রতি॑ দধা॒ত্যন॑ন্ধো ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদা-ঽঽপো॒ বা ই॒দমগ্রে॑ সলি॒লমা॑সী॒-থ্স প্র॒জাপ॑তিঃ পুষ্করপ॒র্ণে বাতো॑ ভূ॒তো॑-ঽলেলায॒-থ্স [ভূ॒তো॑-ঽলেলায॒-থ্সঃ, প্র॒তি॒ষ্ঠা-ন্না-ঽবি॑ন্দত॒] 16

প্র॑তি॒ষ্ঠা-ন্না-ঽবি॑ন্দত॒ স এ॒তদ॒পা-ঙ্কু॒লায॑মপশ্য॒-ত্তস্মি॑ন্ন॒গ্নিম॑চিনুত॒ তদি॒যম॑ভব॒-ত্ততো॒ বৈ স প্রত্য॑তিষ্ঠ॒দ্যা-ম্পু॒রস্তা॑দু॒পা-দ॑ধা॒-ত্তচ্ছিরো॑ ঽভব॒-থ্সা প্রাচী॒ দিগ্যা-ন্দ॑ক্ষিণ॒ত উ॒পাদ॑ধা॒-থ্স দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষো॑-ঽভব॒-থ্সা দ॑ক্ষি॒ণা দিগ্যা-ম্প॒শ্চা-দু॒পাদ॑ধা॒-ত্ত-ত্পুচ্ছ॑মভব॒-থ্সা প্র॒তীচী॒ দিগ্যামু॑ত্তর॒ত উ॒পাদ॑ধা॒- [উ॒পাদ॑ধাত্, স উত্ত॑রঃ] 17

-থ্স উত্ত॑রঃ প॒ক্ষো॑-ঽভব॒-থ্সোদী॑চী॒ দিগ্যামু॒পরি॑ষ্টা-দু॒পাদ॑ধা॒-ত্ত-ত্পৃ॒ষ্ঠম॑ভব॒-থ্সোর্ধ্বা দিগি॒যং-বাঁ অ॒গ্নিঃ পঞ্চে᳚ষ্টক॒-স্তস্মা॒-দ্যদ॒স্যা-ঙ্খন॑ন্ত্য॒ভীষ্ট॑কা-ন্তৃ॒ন্দন্ত্য॒ভি শর্ক॑রা॒গ্ং॒ সর্বা॒ বা ই॒যং-বঁযো᳚ভ্যো॒ নক্ত॑-ন্দৃ॒শে দী᳚প্যতে॒ তস্মা॑দি॒মাং-বঁযাগ্ং॑সি॒ নক্ত॒-ন্নাদ্ধ্যা॑সতে॒ য এ॒বং-বিঁ॒দ্বান॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে প্রত্যে॒ব [প্রত্যে॒ব, তি॒ষ্ঠ॒ত্য॒ভি দিশো॑] 18

তি॑ষ্ঠত্য॒ভি দিশো॑ জযত্যাগ্নে॒যো বৈ ব্রা᳚হ্ম॒ণস্তস্মা᳚-দ্ব্রাহ্ম॒ণায॒ সর্বা॑সু দি॒ক্ষ্বর্ধু॑ক॒গ্গ্॒ স্বামে॒ব ত-দ্দিশ॒মন্বে᳚ত্য॒পাং-বাঁ অ॒গ্নিঃ কু॒লায॒-ন্তস্মা॒দাপো॒-ঽগ্নিগ্ং হারু॑কা॒-স্স্বামে॒ব ত-দ্যোনি॒-ম্প্রবি॑শন্তি ॥ 19 ॥

(যদ॑- লেলায॒-থ্স-উ॑ত্তর॒ত উ॒পাদ॑ধা-দে॒ব - দ্বাত্রিগ্ং॑শচ্চ) (অ. 4)

সং॒বঁ॒থ্স॒রমুখ্য॑-ম্ভৃ॒ত্বা দ্বি॒তীযে॑ সংবঁথ্স॒র আ᳚গ্নে॒যম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পেদৈ॒ন্দ্র-মেকা॑দশকপালং-বৈঁশ্বদে॒ব-ন্দ্বাদ॑শকপাল-ম্বার্হস্প॒ত্য-ঞ্চ॒রুং-বৈঁ᳚ষ্ণ॒ব-ন্ত্রি॑কপা॒ল-ন্তৃ॒তীযে॑ সংবঁথ্স॒রে॑-ঽভি॒জিতা॑ যজেত॒ যদ॒ষ্টাক॑পালো॒ ভব॑ত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্র্যা᳚গ্নে॒য-ঙ্গা॑য॒ত্র-ম্প্রা॑তস্সব॒ন-ম্প্রা॑তস্সব॒নমে॒ব তেন॑ দাধার গায॒ত্রী-ঞ্ছন্দো॒ যদেকা॑দশকপালো॒ ভব॒ত্যেকা॑দশাক্ষরা ত্রি॒ষ্টুগৈ॒ন্দ্র-ন্ত্রৈষ্টু॑ভ॒-ম্মাদ্ধ্য॑ন্দিন॒গ্ং॒ সব॑ন॒-ম্মাদ্ধ্য॑ন্দিনমে॒ব সব॑ন॒-ন্তেন॑ দাধার ত্রি॒ষ্টুভ॒- [ত্রি॒ষ্টুভ᳚ম্, ছন্দো॒ য-দ্দ্বাদ॑শকপালো॒ ভব॑তি॒] 20

-ঞ্ছন্দো॒ য-দ্দ্বাদ॑শকপালো॒ ভব॑তি॒ দ্বাদ॑শাক্ষরা॒ জগ॑তী বৈশ্বদে॒ব-ঞ্জাগ॑ত-ন্তৃতীযসব॒ন-ন্তৃ॑তীযসব॒নমে॒ব তেন॑ দাধার॒ জগ॑তী॒-ঞ্ছন্দো॒ য-দ্বা॑র্হস্প॒ত্যশ্চ॒রুর্ভব॑তি॒ ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতি॒র্ব্রহ্মৈ॒ব তেন॑ দাধার॒ য-দ্বৈ᳚ষ্ণ॒বস্ত্রি॑কপা॒লো ভব॑তি য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণু॑র্য॒জ্ঞমে॒ব তেন॑ দাধার॒ য-ত্তৃ॒তীযে॑ সংবঁথ্স॒রে॑-ঽভি॒জিতা॒ যজ॑তে॒-ঽভিজি॑ত্যৈ॒ য-থ্সং॑বঁথ্স॒রমুখ্য॑-ম্বি॒ভর্তী॒মমে॒ব [ ] 21

তেন॑ লো॒কগ্গ্ স্পৃ॑ণোতি॒ য-দ্দ্বি॒তীযে॑ সংবঁথ্স॒রে᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে᳚ ঽন্তরি॑ক্ষমে॒ব তেন॑ স্পৃণোতি॒ য-ত্তৃ॒তীযে॑ সংবঁথ্স॒রে যজ॑তে॒-ঽমুমে॒ব তেন॑ লো॒কগ্গ্ স্পৃ॑ণোত্যে॒তং-বৈঁ পর॑ আট্ণা॒রঃ ক॒ক্ষীবাগ্ং॑ ঔশি॒জো বী॒তহ॑ব্য-শ্শ্রায॒সস্ত্র॒সদ॑স্যুঃ পৌরুকু॒থ্স্যঃ প্র॒জাকা॑মা অচিন্বত॒ ততো॒ বৈ তে স॒হস্রগ্ং॑ সহস্র-ম্পু॒ত্রান॑বিন্দন্ত॒ প্রথ॑তে প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒স্তা-ম্মাত্রা॑মাপ্নোতি॒ যা-ন্তে-ঽগ॑চ্ছ॒ন্॒ য এ॒বং ঁবি॒দ্বানে॒তম॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে ॥ 22 ॥

(দা॒ধা॒র॒ ত্রি॒ষ্টুভ॑ - মি॒মমে॒বৈ - বং - চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 5)

প্র॒জাপ॑তির॒গ্নিম॑চিনুত॒ স ক্ষু॒রপ॑বির্ভূ॒ত্বা-ঽতি॑ষ্ঠ॒-ত্ত-ন্দে॒বা বিভ্য॑তো॒ নোপা॑-ঽঽয॒-ন্তে ছন্দো॑ভিরা॒ত্মান॑-ঞ্ছাদযি॒ত্বোপা॑-ঽঽয॒-ন্তচ্ছন্দ॑সা-ঞ্ছন্দ॒স্ত্ব-ম্ব্রহ্ম॒ বৈ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ব্রহ্ম॑ণ এ॒ত-দ্রূ॒পং-যঁ-ত্কৃ॑ষ্ণাজি॒ন-ঙ্কার্ষ্ণী॑ উপা॒নহা॒বুপ॑ মুঞ্চতে॒ ছন্দো॑ভিরে॒বা-ঽঽত্মান॑-ঞ্ছাদযি॒ত্বা-ঽগ্নিমুপ॑ চরত্যা॒ত্মনো-ঽহিগ্ং॑সাযৈ দেবনি॒ধির্বা এ॒ষ নি ধী॑যতে॒ যদ॒গ্নি- [যদ॒গ্নিঃ, অ॒ন্যে বা॒ বৈ] 23

-র॒ন্যে বা॒ বৈ নি॒ধিমগু॑প্তং-বিঁ॒ন্দন্তি॒ ন বা॒ প্রতি॒ প্র জা॑নাত্যু॒খামা ক্রা॑মত্যা॒ত্মান॑মে॒বাধি॒পা-ঙ্কু॑রুতে॒ গুপ্ত্যা॒ অথো॒ খল্বা॑হু॒র্না-ঽঽক্রম্যেতি॑ নৈর্-ঋ॒ত্যু॑খা যদা॒ক্রামে॒ন্নির্-ঋ॑ত্যা আ॒ত্মান॒মপি॑ দদ্ধ্যা॒-ত্তস্মা॒ন্না-ঽঽক্রম্যা॑ পুরুষশী॒র্॒ষমুপ॑ দধাতি॒ গুপ্ত্যা॒ অথো॒ যথা᳚ ব্রূ॒যাদে॒তন্মে॑ গোপা॒যেতি॑ তা॒দৃগে॒ব ত- [তত্, প্র॒জাপ॑তি॒র্বা] 24

-ত্প্র॒জাপ॑তি॒র্বা অথ॑র্বা॒ ঽগ্নিরে॒ব দ॒দ্ধ্যঙ্ঙা॑থর্ব॒ণস্তস্যেষ্ট॑কা অ॒স্থান্যে॒তগ্ং হ॒ বাব তদ্-ঋষি॑র॒ভ্যনূ॑বা॒চেন্দ্রো॑ দধী॒চো অ॒স্থভি॒রিতি॒ যদিষ্ট॑কাভির॒গ্নি-ঞ্চি॒নোতি॒ সাত্মা॑নমে॒বাগ্নি-ঞ্চি॑নুতে॒ সাত্মা॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে ভ॑বতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ শরী॑রং॒-বাঁ এ॒তদ॒গ্নের্যচ্চিত্য॑ আ॒ত্মা বৈ᳚শ্বান॒রো যচ্চি॒তে বৈ᳚শ্বান॒র-ঞ্জু॒হোতি॒ শরী॑রমে॒ব স॒গ্গ্॒স্কৃত্যা॒- [স॒গ্গ্॒স্কৃত্যা॑, অ॒ভ্যারো॑হতি॒] 25

-ঽভ্যারো॑হতি॒ শরী॑রং॒-বাঁ এ॒ত-দ্যজ॑মান॒-স্সগ্গ্ স্কু॑রুতে॒ যদ॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে যচ্চি॒তে বৈ᳚শ্বান॒র-ঞ্জু॒হোতি॒ শরী॑রমে॒ব স॒গ্গ্॒স্কৃত্যা॒ ঽঽত্মনা॒-ঽভ্যারো॑হতি॒ তস্মা॒-ত্তস্য॒ নাব॑ দ্যন্তি॒ জীব॑ন্নে॒ব দে॒বানপ্যে॑তি বৈশ্বান॒র্যর্চা পুরী॑ষ॒মুপ॑ দধাতী॒যং-বাঁ অ॒গ্নির্বৈ᳚শ্বান॒রস্তস্যৈ॒ষা চিতি॒র্য-ত্পুরী॑ষম॒গ্নিমে॒ব বৈ᳚শ্বান॒র-ঞ্চি॑নুত এ॒ষা বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒যা ত॒নূর্য-দ্বৈ᳚শ্বান॒রঃ প্রি॒যামে॒বাস্য॑ ত॒নুব॒মব॑ রুন্ধে ॥ 26 ॥

(অ॒গ্নি - স্তথ্ - স॒গ্গ্॒স্কৃত্যা॒ - গ্নে - র্দশ॑ চ) (অ. 6)

অ॒গ্নের্বৈ দী॒ক্ষযা॑ দে॒বা বি॒রাজ॑মাপ্নুব-ন্তি॒স্রো রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা᳚-ত্ত্রি॒পদা॑ বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ ষড্-রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-থ্ষ-ড্বা ঋ॒তবঃ॑ সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ দশ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-দ্দশা᳚ক্ষরা বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ দ্বাদ॑শ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-দ্দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ ত্রযো॑দশ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-ত্ত্রযো॑দশ॒ [ত্রযো॑দশ, মাসা᳚-] 27

মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ পঞ্চ॑দশ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-ত্পঞ্চ॑দশ॒ বা অ॑র্ধমা॒সস্য॒ রাত্র॑যো-ঽর্ধমাস॒শ-স্সং॑বঁথ্স॒র আ᳚প্যতে সংবঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি স॒প্তদ॑শ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-দ্দ্বাদ॑শ॒ মাসাঃ॒ পঞ্চ॒র্তব॒-স্স সং॑বঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি॒গ্ং॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-চ্চতু॑র্বিগ্ংশতিরর্ধমা॒সা-স্সং॑বঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি ত্রি॒গ্ং॒শত॒গ্ং॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা᳚- [রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা᳚ত্, ত্রি॒গ্ং॒শদ॑ক্ষরা] 28

-ত্ত্রি॒গ্ং॒শদ॑ক্ষরা বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি॒ মাস॑-ন্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-দ্যো মাস॒-স্স সং॑বঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো বি॒রা-ড্বি॒রাজ॑মাপ্নোতি চ॒তুরো॑ মা॒সো দী᳚ক্ষি॒ত-স্স্যা᳚চ্চ॒তুরো॒ বা এ॒ত-ম্মা॒সো বস॑বো-ঽবিভরু॒স্তে পৃ॑থি॒বীমা-ঽজ॑য-ন্গায॒ত্রী-ঞ্ছন্দো॒-ঽষ্টৌ রু॒দ্রাস্তে᳚-ঽন্তরি॑ক্ষ॒মা-ঽজ॑য-ন্ত্রি॒ষ্টুভ॒-ঞ্ছন্দো॒ দ্বাদ॑শা-ঽঽদি॒ত্যাস্তে দিব॒মা-ঽজ॑য॒ন্ জগ॑তী॒-ঞ্ছন্দ॒স্ততো॒ বৈ তে ব্যা॒বৃত॑-মগচ্ছ॒ঞ্ছ্রৈষ্ঠ্য॑-ন্দে॒বানা॒-ন্তস্মা॒-দ্দ্বাদ॑শ মা॒সো ভৃ॒ত্বা-ঽগ্নি-ঞ্চি॑ন্বীত॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒রো᳚ -ঽগ্নিশ্চিত্য॒স্তস্যা॑-হোরা॒ত্রাণীষ্ট॑কা আ॒প্তেষ্ট॑কমেন-ঞ্চিনু॒তে-ঽথো᳚ ব্যা॒বৃত॑মে॒ব গ॑চ্ছতি॒ শ্রৈষ্ঠ্যগ্ং॑ সমা॒নানা᳚ম্ ॥ 29 ॥

(স্যা॒-ত্ত্রযো॑দশ - ত্রি॒গ্ং॒শত॒গ্ং॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒ত-স্স্যা॒-দ্- বৈ তে᳚ - ঽষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 7)

সু॒ব॒র্গায॒ বা এ॒ষ লো॒কায॑ চীযতে॒ যদ॒গ্নিস্তং-যঁন্নান্বা॒রোহে᳚-থ্সুব॒র্গাল্লো॒কা-দ্যজ॑মানো হীযেত পৃথি॒বীমা-ঽক্র॑মিষ-ম্প্রা॒ণো মা॒ মা হা॑সীদ॒ন্তরি॑ক্ষ॒মা-ঽক্র॑মিষ-ম্প্র॒জা মা॒ মা হা॑সী॒-দ্দিব॒মা-ঽক্র॑মিষ॒গ্ং॒ সুব॑রগ॒ন্মেত্যা॑হৈ॒ষ বা অ॒গ্নের॑ন্বারো॒হস্তেনৈ॒বৈন॑-ম॒ন্বারো॑হতি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ॒ য-ত্প॒ক্ষস॑ম্মিতা-ম্মিনু॒যা- [মিনু॒যাত্, কনী॑যাগ্ংস-] 30

-ত্কনী॑যাগ্ংসং-যঁজ্ঞক্র॒তুমুপে॑যা॒-ত্পাপী॑যস্যস্যা॒ ঽঽত্মনঃ॑ প্র॒জা স্যা॒-দ্বেদি॑সম্মিতা-ম্মিনোতি॒ জ্যাযাগ্ং॑সমে॒ব য॑জ্ঞক্র॒তুমুপৈ॑তি॒ নাস্যা॒-ঽঽত্মনঃ॒ পাপী॑যসী প্র॒জা ভ॑বতি সাহ॒স্র-ঞ্চি॑ন্বীত প্রথ॒ম-ঞ্চি॑ন্বা॒ন-স্স॒হস্র॑সম্মিতো॒ বা অ॒যং-লোঁ॒ক ই॒মমে॒ব লো॒কম॒ভি জ॑যতি॒ দ্বিষা॑হস্র-ঞ্চিন্বীত দ্বি॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নো দ্বিষা॑হস্রং॒-বাঁ অ॒ন্তরি॑ক্ষ-ম॒ন্তরি॑ক্ষমে॒বাভি জ॑যতি॒ ত্রিষা॑হস্র-ঞ্চিন্বীত তৃ॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒ন- [তৃ॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নঃ, ত্রিষা॑হস্রো॒ বা অ॒সৌ] 31

-স্ত্রিষা॑হস্রো॒ বা অ॒সৌ লো॒কো॑ ঽমুমে॒ব লো॒কম॒ভি জ॑যতি জানুদ॒ঘ্ন-ঞ্চি॑ন্বীত প্রথ॒ম-ঞ্চি॑ন্বা॒নো গা॑যত্রি॒যৈবেমং-লোঁ॒কম॒ভ্যারো॑হতি নাভিদ॒ঘ্ন-ঞ্চি॑ন্বীত দ্বি॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নস্ত্রি॒ষ্টুভৈ॒বা-ন্তরি॑ক্ষ-ম॒ভ্যারো॑হতি গ্রীবদ॒ঘ্ন-ঞ্চি॑ন্বীত তৃ॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নো জগ॑ত্যৈ॒বামুন্ ঁলো॒কম॒ভ্যারো॑হতি॒ নাগ্নি-ঞ্চি॒ত্বা রা॒মামুপে॑যাদযো॒নৌ রেতো॑ ধাস্যা॒মীতি॒ ন দ্বি॒তীয॑-ঞ্চি॒ত্বা-ঽন্যস্য॒ স্ত্রিয॒- [স্ত্রিয᳚ম্, উপে॑যা॒ন্ন] 32

-মুপে॑যা॒ন্ন তৃ॒তীয॑-ঞ্চি॒ত্বা কা-ঞ্চ॒নোপে॑যা॒-দ্রেতো॒ বা এ॒তন্নি ধ॑ত্তে॒ যদ॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে যদু॑পে॒যা-দ্রেত॑সা॒ ব্যৃ॑দ্ধ্যে॒তা-ঽথো॒ খল্বা॑হুর প্রজ॒স্য-ন্ত-দ্যন্নোপে॒যাদিতি॒ য-দ্রে॑ত॒স্সিচা॑বুপ॒দধা॑তি॒ তে এ॒ব যজ॑মানস্য॒ রেতো॑ বিভৃত॒স্তস্মা॒-দুপে॑যা॒-দ্রেত॒সো-ঽস্ক॑ন্দায॒ ত্রীণি॒ বাব রেতাগ্ং॑সি পি॒তা পু॒ত্রঃ পৌত্রো॒ [পৌত্রঃ॑, য-দ্দ্বে রে॑ত॒স্সিচা॑] 33

য-দ্দ্বে রে॑ত॒স্সিচা॑-বুপদ॒দ্ধ্যা-দ্রেতো᳚-ঽস্য॒ বিচ্ছি॑ন্দ্যা-ত্তি॒স্র উপ॑ দধাতি॒ রেত॑স॒-স্সন্ত॑ত্যা ই॒যং-বাঁব প্র॑থ॒মা রে॑ত॒স্সিগ্ বাগ্বা ই॒য-ন্তস্মা॒-ত্পশ্য॑ন্তী॒মা-ম্পশ্য॑ন্তি॒ বাচং॒-বঁদ॑ন্তীম॒ন্তরি॑ক্ষ-ন্দ্বি॒তীযা᳚ প্রা॒ণো বা অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒-ন্তস্মা॒ন্না-ঽন্তরি॑ক্ষ॒-ম্পশ্য॑ন্তি॒ ন প্রা॒ণম॒সৌ তৃ॒তীযা॒ চক্ষু॒র্বা অ॒সৌ তস্মা॒-ত্পশ্য॑ন্ত্য॒মূ-ম্পশ্য॑ন্তি॒ চক্ষু॒-র্যজু॑ষে॒মা-ঞ্চা॒- [চক্ষু॒-র্যজু॑ষে॒মা-ঞ্চা॑, অ॒মূ-ঞ্চোপ॑] 34

-ঽমূ-ঞ্চোপ॑ দধাতি॒ মন॑সা মদ্ধ্য॒মামে॒ষাং-লোঁ॒কানা॒-ঙ্কৢপ্ত্যা॒ অথো᳚ প্রা॒ণানা॑মি॒ষ্টো য॒জ্ঞো ভৃগু॑ভিরাশী॒র্দা বসু॑ভি॒স্তস্য॑ ত ই॒ষ্টস্য॑ বী॒তস্য॒ দ্রবি॑ণে॒হ ভ॑ক্ষী॒যেত্যা॑হ স্তুতশ॒স্ত্রে এ॒বৈতেন॑ দুহে পি॒তা মা॑ত॒রিশ্বা-ঽচ্ছি॑দ্রা প॒দা ধা॒ অচ্ছি॑দ্রা উ॒শিজঃ॑ প॒দা-ঽনু॑ তক্ষু॒-স্সোমো॑ বিশ্ব॒বিন্নে॒তা নে॑ষ॒-দ্বৃহ॒স্পতি॑রুক্থাম॒দানি॑ শগ্ংসিষ॒দিত্যা॑হৈ॒তদ্বা অ॒গ্নেরু॒ক্থ-ন্তেনৈ॒বৈন॒মনু॑ শগ্ংসতি ॥ 35 ॥

(মি॒নু॒যাত্ - তৃ॒তীয॑-ঞ্চিন্বা॒নঃ - স্ত্রিযং॒ - পৌত্র॑ - শ্চ॒ - বৈ - স॒প্ত চ॑) (অ. 8)

সূ॒যতে॒ বা এ॒ষো᳚-ঽগ্নী॒নাং-যঁ উ॒খাযা᳚-ম্ভ্রি॒যতে॒ যদ॒ধ-স্সা॒দযে॒-দ্গর্ভাঃ᳚ প্র॒পাদু॑কা-স্স্যু॒রথো॒ যথা॑ স॒বা-ত্প্র॑ত্যব॒রোহ॑তি তা॒দৃগে॒ব তদা॑স॒ন্দী সা॑দযতি॒ গর্ভা॑ণা॒-ন্ধৃত্যা॒ অপ্র॑পাদা॒যাথো॑ স॒বমে॒বৈন॑-ঙ্করোতি॒ গর্ভো॒ বা এ॒ষ যদুখ্যো॒ যোনিঃ॑ শি॒ক্যং॑-যঁচ্ছি॒ক্যা॑দু॒খা-ন্নি॒রূহে॒-দ্যোনে॒র্গর্ভ॒-ন্নির্হ॑ণ্যা॒-থ্ষডু॑দ্যামগ্ং শি॒ক্য॑-ম্ভবতি ষোঢা বিহি॒তো বৈ [ ] 36

পুরু॑ষ আ॒ত্মা চ॒ শির॑শ্চ চ॒ত্বার্যঙ্গা᳚ন্যা॒ত্মন্নে॒বৈন॑-ম্বিভর্তি প্র॒জাপ॑তি॒র্বা এ॒ষ যদ॒গ্নিস্তস্যো॒খা চো॒লূখ॑ল-ঞ্চ॒ স্তনৌ॒ তাব॑স্য প্র॒জা উপ॑ জীবন্তি॒ যদু॒খা-ঞ্চো॒লূখ॑ল-ঞ্চোপ॒দধা॑তি॒ তাভ্যা॑মে॒ব যজ॑মানো॒-ঽমুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে᳚-ঽগ্নি-ন্দু॑হে সংবঁথ্স॒রো বা এ॒ষ যদ॒গ্নিস্তস্য॑ ত্রেধাবিহি॒তা ইষ্ট॑কাঃ প্রাজাপ॒ত্যা বৈ᳚ষ্ণ॒বী- [বৈ᳚ষ্ণ॒বীঃ, বৈ॒শ্ব॒ক॒র্ম॒ণী-] 37

-র্বৈ᳚শ্বকর্ম॒ণী-র॑হোরা॒ত্রাণ্যে॒বা-ঽস্য॑ প্রাজাপ॒ত্যা যদুখ্য॑-ম্বি॒ভর্তি॑ প্রাজাপ॒ত্যা এ॒ব তদুপ॑ ধত্তে॒ য-থ্স॒মিধ॑ আ॒দধা॑তি বৈষ্ণ॒বা বৈ বন॒স্পত॑যো বৈষ্ণ॒বীরে॒ব তদুপ॑ ধত্তে॒ যদিষ্ট॑কাভির॒গ্নি-ঞ্চি॒নোতী॒যং-বৈঁ বি॒শ্বক॑র্মা বৈশ্বকর্ম॒ণীরে॒ব তদুপ॑ ধত্তে॒ তস্মা॑-দাহু-স্ত্রি॒বৃদ॒গ্নিরিতি॒ তং-বাঁ এ॒তং-যঁজ॑মান এ॒ব চি॑ন্বীত॒ যদ॑স্যা॒ন্য শ্চি॑নু॒যাদ্য-ত্ত-ন্দক্ষি॑ণাভি॒র্ন রা॒ধযে॑দ॒গ্নিম॑স্য বৃঞ্জীত॒ যো᳚-ঽস্যা॒-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒যা-ত্ত-ন্দক্ষি॑ণাভী রাধযেদ॒গ্নিমে॒ব ত-থ্স্পৃ॑ণোতি ॥ 38 ॥

(ষো॒ঢা॒বি॒হি॒তো বৈ - বৈ᳚ষ্ণ॒বী - র॒ন্যো - বিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 9)

প্র॒জাপ॑তি-র॒গ্নি-ম॑চিনুত॒র্তুভিঃ॑ সংবঁথ্স॒রং-বঁ॑স॒ন্তেনৈ॒বাস্য॑ পূর্বা॒র্ধম॑চিনুত গ্রী॒ষ্মেণ॒ দক্ষি॑ণ-ম্প॒ক্ষং-বঁ॒র্॒ষাভিঃ॒ পুচ্ছগ্ং॑ শ॒রদোত্ত॑র-ম্প॒ক্ষগ্ং হে॑ম॒ন্তেন॒ মদ্ধ্য॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা॒ বা অ॑স্য॒ ত-ত্পূ᳚র্বা॒র্ধম॑চিনুত ক্ষ॒ত্রেণ॒ দক্ষি॑ণ-ম্প॒ক্ষ-ম্প॒শুভিঃ॒ পুচ্ছং॑-বিঁ॒শোত্ত॑র-ম্প॒ক্ষমা॒শযা॒ মদ্ধ্যং॒-যঁ এ॒বং-বিঁ॒দ্বান॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒ত ঋ॒তুভি॑রে॒বৈন॑-ঞ্চিনু॒তে-ঽথো॑ এ॒তদে॒ব সর্ব॒মব॑ - [সর্ব॒মব॑, রু॒ন্ধে॒ শৃ॒ণ্বন্ত্যে॑ন] 39

রুন্ধে শৃ॒ণ্বন্ত্যে॑ন-ম॒গ্নি-ঞ্চি॑ক্যা॒নমত্ত্যন্ন॒গ্ং॒ রোচ॑ত ই॒যং-বাঁব প্র॑থ॒মা চিতি॒রোষ॑ধযো॒ বন॒স্পত॑যঃ॒ পুরী॑ষম॒ন্তরি॑ক্ষ-ন্দ্বি॒তীযা॒ বযাগ্ং॑সি॒ পুরী॑ষম॒সৌ তৃ॒তীযা॒ নক্ষ॑ত্রাণি॒ পুরী॑ষং-যঁ॒জ্ঞশ্চ॑তু॒র্থী দক্ষি॑ণা॒ পুরী॑ষং॒-যঁজ॑মানঃ পঞ্চ॒মী প্র॒জা পুরী॑ষং॒-যঁ-ত্ত্রিচি॑তীক-ঞ্চিন্বী॒ত য॒জ্ঞ-ন্দক্ষি॑ণামা॒ত্মান॑-ম্প্র॒জাম॒ন্তরি॑যা॒-ত্তস্মা॒-ত্পঞ্চ॑চিতীকশ্চেত॒ব্য॑ এ॒তদে॒ব সর্বগ্গ্॑ স্পৃণোতি॒ য-ত্তি॒স্রশ্চিত॑য- [য-ত্তি॒স্রশ্চিত॑যঃ, ত্রি॒বৃদ্ধ্য॑গ্নির্য-দ্দ্বে] 40

-স্ত্রি॒বৃদ্ধ্য॑গ্নির্য-দ্দ্বে দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ পঞ্চ॒ চিত॑যো ভবন্তি॒ পাঙ্ক্তঃ॒ পুরু॑ষ আ॒ত্মান॑মে॒ব স্পৃ॑ণোতি॒ পঞ্চ॒ চিত॑যো ভবন্তি প॒ঞ্চভিঃ॒ পুরী॑ষৈর॒ভ্যূ॑হতি॒ দশ॒ স-ম্প॑দ্যন্তে॒ দশা᳚ক্ষরো॒ বৈ পুরু॑ষো॒ যাবা॑নে॒ব পুরু॑ষ॒স্তগ্গ্ স্পৃ॑ণো॒ত্যথো॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রাডন্নং॑-বিঁ॒রা-ড্বি॒রাজ্যে॒বান্নাদ্যে॒ প্রতি॑ তিষ্ঠতি সংবঁথ্স॒রো বৈ ষ॒ষ্ঠী চিতি॑র্-ঋ॒তবঃ॒ পুরী॑ষ॒গ্ং॒ ষট্ চিত॑যো ভবন্তি॒ ষট্ পুরী॑ষাণি॒ দ্বাদ॑শ॒ স-ম্প॑দ্যন্তে॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্সং॑বঁথ্স॒র এ॒ব প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ 41 ॥

(অব॒ - চিত॑যঃ॒ - পুরী॑ষং॒ - পঞ্চ॑দশ চ) (অ. 10)

রোহি॑তো ধূ॒ম্ররো॑হিতঃ ক॒র্কন্ধু॑রোহিত॒স্তে প্রা॑জাপ॒ত্যা ব॒ভ্রুর॑রু॒ণব॑ভ্রু॒-শ্শুক॑বভ্রু॒স্তে রৌ॒দ্রা-শ্শ্যেতঃ॑ শ্যেতা॒ক্ষ-শ্শ্যেত॑গ্রীব॒স্তে পি॑তৃদেব॒ত্যা᳚স্তি॒স্রঃ কৃ॒ষ্ণা ব॒শা বা॑রু॒ণ্য॑স্তি॒স্র-শ্শ্বে॒তা ব॒শা-স্সৌ॒র্যো॑ মৈত্রাবার্হস্প॒ত্যা ধূ॒ম্রল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 42 ॥

(রোহি॑তঃ॒-ষড্বগ্ং॑শতিঃ) (অ. 11)

পৃশ্ঞি॑-স্তির॒শ্চীন॑-পৃশ্ঞিরূ॒র্ধ্ব-পৃ॑শ্ঞি॒স্তে মা॑রু॒তাঃ ফ॒ল্গূর্লো॑হিতো॒র্ণী ব॑ল॒ক্ষী তা-স্সা॑রস্ব॒ত্যঃ॑ পৃষ॑তী স্থূ॒লপৃ॑ষতী ক্ষু॒দ্রপৃ॑ষতী॒ তা বৈ᳚শ্বদে॒ব্য॑স্তি॒স্র-শ্শ্যা॒মা ব॒শাঃ পৌ॒ষ্ণিয॑স্তি॒স্রো রোহি॑ণীর্ব॒শা মৈ॒ত্রিয॑ ঐন্দ্রাবার্হস্প॒ত্যা অ॑রু॒ণল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 43 ॥

(পৃশ্ঞিঃ॒ - ষড্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 12)

শি॒তি॒বা॒হু-র॒ন্যত॑শ্শিতিবাহু-স্সম॒ন্ত শি॑তিবাহু॒স্ত ঐ᳚ন্দ্রবায॒বা-শ্শি॑তি॒রন্ধ্রো॒ ঽন্যত॑শ্শিতিরন্ধ্র-স্সম॒ন্তশি॑তিরন্ধ্র॒স্তে মৈ᳚ত্রাবরু॒ণা-শ্শু॒দ্ধবা॑ল-স্স॒র্বশু॑দ্ধবালো ম॒ণিবা॑ল॒স্ত আ᳚শ্বি॒নাস্তি॒স্র-শ্শি॒ল্পা ব॒শা বৈ᳚শ্বদে॒ব্য॑স্তি॒স্র-শ্শ্যেনীঃ᳚ পরমে॒ষ্ঠিনে॑ সোমাপৌ॒ষ্ণা-শ্শ্যা॒মল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 44 ॥

(শি॒তি॒বা॒হুঃ পঞ্চ॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)

উ॒ন্ন॒ত ঋ॑ষ॒ভো বা॑ম॒নস্ত ঐ᳚ন্দ্রাবরু॒ণা-শ্শিতি॑ককুচ্ছিতিপৃ॒ষ্ঠ-শ্শিতি॑ভস॒-ত্ত ঐ᳚ন্দ্রাবার্হস্প॒ত্যা-শ্শি॑তি॒পাচ্ছি॒ত্যোষ্ঠঃ॑ শিতি॒ভ্রুস্ত ঐ᳚ন্দ্রাবৈষ্ণ॒বাস্তি॒স্র-স্সি॒দ্ধ্মা ব॒শা বৈ᳚শ্বকর্ম॒ণ্য॑স্তি॒স্রো ধা॒ত্রে পৃ॑ষোদ॒রা ঐ᳚ন্দ্রাপৌ॒ষ্ণা-শ্শ্যেত॑ললামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 45 ॥

(উ॒ন্ন॒তঃ পঞ্চ॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 14)

ক॒র্ণাস্ত্রযো॑ যা॒মা-স্সৌ॒ম্যাস্ত্রযঃ॑ শ্বিতি॒ঙ্গা অ॒গ্নযে॒ যবি॑ষ্ঠায॒ ত্রযো॑ নকু॒লাস্তি॒স্রো রোহি॑ণী॒স্ত্র্যব্য॒স্তা বসূ॑না-ন্তি॒স্রো॑-ঽরু॒ণা দি॑ত্যৌ॒হ্য॑স্তা রু॒দ্রাণাগ্ং॑ সোমৈ॒ন্দ্রা ব॒ভ্রুল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 46 ॥

(ক॒র্ণাস্ত্রযো॑ - বিগ্ংশতিঃ) (অ. 15)

শু॒ণ্ঠাস্ত্রযো॑ বৈষ্ণ॒বা অ॑ধীলোধ॒কর্ণা॒স্ত্রযো॒ বিষ্ণ॑ব উরুক্র॒মায॑ লফ্সু॒দিন॒স্ত্রযো॒ বিষ্ণ॑ব উরুগা॒যায॒ পঞ্চা॑বীস্তি॒স্র আ॑দি॒ত্যানা᳚-ন্ত্রিব॒থ্সা-স্তি॒স্রো-ঽঙ্গি॑রসামৈন্দ্রাবৈষ্ণ॒বা গৌ॒রল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 47 ॥

(শু॒ণ্ঠা - বিগ্ং॑শ॒তিঃ) (অ. 16)

ইন্দ্রা॑য॒ রাজ্ঞে॒ ত্রযঃ॑ শিতিপৃ॒ষ্ঠা ইন্দ্রা॑যা-ধিরা॒জায॒ ত্রয॒-শ্শিতি॑ককুদ॒ ইন্দ্রা॑য স্ব॒রাজ্ঞে॒ ত্রয॒-শ্শিতি॑ভস-দস্তি॒স্রস্তু॑র্যৌ॒হ্যঃ॑ সা॒দ্ধ্যানা᳚-ন্তি॒স্রঃ প॑ষ্ঠৌ॒হ্যো॑ বিশ্বে॑ষা-ন্দে॒বানা॑মাগ্নে॒ন্দ্রাঃ কৃ॒ষ্ণল॑লামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 48 ॥

(ইন্দ্রা॑য॒ রাজ্ঞে॒ - দ্বাবিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 17)

অদি॑ত্যৈ॒ ত্রযো॑ রোহিতৈ॒তা ই॑ন্দ্রা॒ণ্যৈ ত্রযঃ॑ কৃষ্ণৈ॒তাঃ কু॒হ্বৈ᳚ ত্রযো॑-ঽরুণৈ॒তাস্তি॒স্রো ধে॒নবো॑ রা॒কাযৈ॒ ত্রযো॑-ঽন॒ড্বাহঃ॑ সিনীবা॒ল্যা আ᳚গ্নাবৈষ্ণ॒বা রোহি॑তললামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 49 ॥

(অদি॑ত্যা-অ॒ষ্টাদ॑শ) (অ. 18)

সৌ॒ম্যাস্ত্রযঃ॑ পি॒শঙ্গা॒-স্সোমা॑য॒ রাজ্ঞে॒ ত্রযঃ॑ সা॒রঙ্গাঃ᳚ পার্জ॒ন্যা নভো॑রূপাস্তি॒স্রো॑-ঽজা ম॒ল্॒হা ই॑ন্দ্রা॒ণ্যৈ তি॒স্রো মে॒ষ্য॑ আদি॒ত্যা দ্যা॑বাপৃথি॒ব্যা॑ মা॒লঙ্গা᳚স্তূপ॒রাঃ ॥ 50 ॥

(সৌ॒ম্যা - একা॒ন্নবিগ্ং॑শ॒তিঃ) (অ. 19)

বা॒রু॒ণাস্ত্রযঃ॑ কৃ॒ষ্ণল॑লামা॒ বরু॑ণায॒ রাজ্ঞে॒ ত্রযো॒ রোহি॑তললামা॒ বরু॑ণায রি॒শাদ॑সে॒ ত্রযো॑-ঽরু॒ণল॑লামা-শ্শি॒ল্পাস্ত্রযো॑ বৈশ্বদে॒বাস্ত্রযঃ॒ পৃশ্ঞ॑য-স্সর্বদেব॒ত্যা॑ ঐন্দ্রাসূ॒রা-শ্শ্যেত॑ললামাস্তূপ॒রাঃ ॥ 51 ॥

(বা॒রু॒ণা - বিগ্ং॑শ॒তিঃ) (অ. 20)

সোমা॑য স্ব॒রাজ্ঞে॑-ঽনোবা॒হাব॑ন॒ড্বাহা॑-বিন্দ্রা॒গ্নিভ্যা॑-মোজো॒দাভ্যা॒মুষ্টা॑রা-বিন্দ্রা॒গ্নিভ্যা᳚-ম্বল॒দাভ্যাগ্ং॑ সীরবা॒হাববী॒ দ্বে ধে॒নূ ভৌ॒মী দি॒গ্ভ্যো বড॑বে॒ দ্বে ধে॒নূ ভৌ॒মী বৈ॑রা॒জী পু॑রু॒ষী দ্বে ধে॒নূ ভৌ॒মী বা॒যব॑ আরোহণবা॒হাব॑ন॒ড্বাহৌ॑ বারু॒ণী কৃ॒ষ্ণে ব॒শে অ॑রা॒ড্যৌ॑ দি॒ব্যাবৃ॑ষ॒ভৌ প॑রিম॒রৌ ॥ 52 ॥

(সোমা॑য স্ব॒রাজ্ঞে॒ - চতু॑স্ত্রিগ্ংশত্) (অ. 21)

একা॑দশ প্রা॒তর্গ॒ব্যাঃ প॒শব॒ আ ল॑ভ্যন্তে ছগ॒লঃ ক॒ল্মাষঃ॑ কিকিদী॒বির্বি॑দী॒গয॒স্তে ত্বা॒ষ্ট্রা-স্সৌ॒রীর্নব॑ শ্বে॒তা ব॒শা অ॑নূব॒ন্ধ্যা॑ ভবন্ত্যাগ্নে॒য ঐ᳚ন্দ্রা॒গ্ন আ᳚শ্বি॒নস্তে বি॑শালযূ॒প আ ল॑ভ্যন্তে ॥ 53 ॥

(ঐকা॑দশ প্রা॒তঃ - পঞ্চ॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)

পি॒শঙ্গা॒স্ত্রযো॑ বাস॒ন্তা-স্সা॒রঙ্গা॒স্ত্রযো॒ গ্রৈষ্মাঃ॒ পৃষ॑ন্ত॒স্ত্রযো॒ বার্ষি॑কাঃ॒ পৃশ্ঞ॑য॒স্ত্রযঃ॑ শার॒দাঃ পৃ॑শ্ঞিস॒ক্থা-স্ত্রযো॒ হৈম॑ন্তিকা অবলি॒প্তাস্ত্রযঃ॑ শৈশি॒রা-স্সং॑বঁথ্স॒রায॒ নিব॑ক্ষসঃ ॥ 54 ॥

(পি॒শঙ্গা॑ - বিগ্ংশ॒তিঃ) (অ. 23)

(রোহি॑তঃ কৃ॒ষ্ণা ধূ॒ম্রল॑লামাঃ॒ - পৃশ্ঞিঃ॑ শ্যা॒মা অ॑রু॒ণল॑লামাঃ -শিতিবা॒হু-শ্শি॒ল্পা-শ্শ্যেনী᳚-শ্শ্যা॒মল॑লামা - উন্ন॒ত-স্সি॒দ্ধ্মা ধা॒ত্রে পৌ॒ষ্ণা-শ্শ্যেত॑ললামাঃ - ক॒র্ণা ব॒ভ্রুল॑লামাঃ - শু॒ণ্ঠা গৌ॒রল॑লামা॒ - ইন্দ্রা॑য কৃ॒ষ্ণাল॑লামা॒ - অদি॑ত্যৈ॒ রোহি॑ত ললামঃ -সৌ॒ম্যা মা॒লঙ্গা॑ - বারু॒ণা-স্সূ॒রা-শ্শ্যেত॑ললামা॒ - দশ॑ ।)

(হির॑ণ্যবর্ণা - অ॒পা-ঙ্গ্রহা᳚ন্ - ভূতেষ্ট॒কাঃ - স॒জূঃ - সং॑বঁথ্স॒রং - প্র॒জাপ॑তি॒-স্স ক্ষু॒রপ॑বি - র॒বগ্নের্বৈ দী॒ক্ষযা॑ - সুব॒র্গায॒ তং-যঁন্ন - সূ॒যতে᳚ - প্র॒জাপ॑তির্-ঋ॒তুভী॒ - রোহি॑তঃ॒ - পৃঞিঃ॑ - শিতিবা॒হু - রু॑ন্ন॒তঃ - ক॒র্ণাঃ - শু॒ণ্ঠা - ইন্দ্রা॒যা- দি॑ত্যৈ - সৌ॒ম্যা - বা॑রু॒ণাঃ - সোমা॒যৈ - কা॑দশ - পি॒শঙ্গা॒ - স্ত্রযো॑বিগ্ংশতিঃ)

(হির॑ণ্যবর্ণা - ভূতেষ্ট॒কাঃ - ছন্দো॒ যত্ - কনী॑যাগ্ংসন্-ত্রি॒বৃদ্ধ্য॑গ্নি - র্বা॑রু॒ণা - শ্চতু॑ষ্পঞ্চা॒শত্ )

(হির॑ণ্যবর্ণা॒, নিব॑ক্ষসঃ)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - upānuvākyābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ maddhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ - [ ] 1

śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || yada॒da-ssa̭-mpraya॒tīrahā॒ vana̭datāha॒te | tasmā॒dā na॒dyo̭ nāma̭ stha॒ tā vo॒ nāmā̭ni sindhavaḥ || ya-tpreṣi̭tā॒ varṷṇena॒ tā-śśībhagṃ̭ sa॒mava̭lgata | 2

tadā᳚pno॒-dindro̭ vo ya॒tī-stasmā॒-dāpo॒ anṷ sthana || a॒pa॒kā॒magg syanda̭mānā॒ avī̭varata vo॒ hika᳚m | indro̭ va॒-śśakti̭bhi rdevī॒-stasmā॒-dvārṇāma̭ vo hi॒tam || eko̭ de॒vo apya̭tiṣṭha॒-thsyanda̭mānā yathā va॒śam | udā̭niṣu-rma॒hīriti॒ tasmā̭-duda॒ka-mṷcyate || āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭- [madhu॒pṛcā᳚m, a॒ra॒ṅga॒ma ā mā᳚] 3

-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || di॒vi śra̭ya svā॒ntari̭kṣe yatasva pṛthi॒vyā sa-mbha̭va brahmavarca॒-sama̭si brahmavarca॒sāya̭ tvā || 4

(u॒danti̭ - sa॒mava̭lgata - madhu॒pṛcāṃ᳚ - mā॒taro॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 1)

a॒pā-ṅgrahā᳚-ngṛhṇātye॒tadvāva rā̭ja॒sūyaṃ॒-ya~de॒te grahā᳚-ssa॒vo᳚ 'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-magnisa॒va-ścitya॒stābhyā̭-me॒va sṷ̄ya॒te-'tho̭ u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚-'gni॒cita॒ āpo̭ bhava॒ntyāpo॒ vā a॒gnerbhrātṛ̭vyā॒ yada॒po᳚ 'gnera॒dhastā̭dupa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛtaṃ॒- [bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛta᳚m, vā āpa॒stasmā̭-] 5

-~vā āpa॒stasmā̭-da॒dbhirava̭tānta-ma॒bhi ṣi̭ñcanti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ sarva॒māyṷreti॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dānnaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna̭-mpa॒śavo᳚-'nnā॒daḥ pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒ dvāda̭śa bhavanti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ [-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā᳚, anna॒mava̭ rundhe॒] 6

anna॒mava̭ rundhe॒ pātrā̭ṇi bhavanti॒ pātre॒ vā anna̭madyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundha॒ ā dvā̭da॒śā-tpurṷṣā॒danna̭-ma॒ttyatho॒ pātrā॒nna chi̭dyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da̭ ku॒mbhāśca̭ ku॒mbhīśca̭ mithu॒nāni̭ bhavanti mithu॒nasya॒ prajā᳚tyai॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ [ya ṷ, cai॒nā॒ e॒vaṃ-ve~da॒] 7

cainā e॒vaṃ-ve~da॒ śugvā a॒gni-sso᳚-'ddhva॒ryuṃ-ya~ja̭māna-mpra॒jā-śśu॒cā-'rpa̭yati॒ yada॒pa ṷpa॒dadhā̭ti॒ śuca̭me॒vāsya̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māna॒-śśāmya̭nti pra॒jā yatrai॒tā ṷpadhī॒yante॒ 'pāṃ-vā~ e॒tāni॒ hṛda̭yāni॒ yade॒tā āpo॒ yade॒tā a॒pa ṷpa॒dadhā̭ti di॒vyābhi̭re॒vainā॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ [pa॒rjanyaḥ̭, bha॒va॒ti॒ yo vā] 8

bhavati॒ yo vā e॒tāsā̭mā॒yata̭na॒-ṅkḷptiṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te 'smā anusī॒tamupa̭ dadhātye॒tadvā ā̭sāmā॒yata̭name॒ṣā kḷpti॒rya e॒vaṃ-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te-'smai dva॒dvamma॒nyā upa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā॒ annaṃ॒-vā~ iṣṭa̭kā e॒ta-tkhalu॒ vai sā॒kṣādannaṃ॒-ya~de॒ṣa ca॒ruryade॒ta-ñca॒rumṷpa॒ dadhā̭ti sā॒kṣā- [sā॒kṣāt, e॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe] 9

-de॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ anna̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒to-'nna̭madyate bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭ rundhe brahmavarca॒sama̭si brahmavarca॒sāya॒ tvetyā̭ha teja॒svī bra̭hmavarca॒sī bha̭vati॒ yasyai॒ṣa ṷpadhī॒yate॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 10 ||

(a॒mṛta̭ - masmai - jāyate॒ yasyai॒tā - ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ - pa॒rjanya̭ - upa॒dadhā̭ti sā॒kṣāth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 2)

bhū॒te॒ṣṭa॒kā upa̭ dadhā॒tyatrā᳚tra॒ vai mṛ॒tyurjā̭yate॒ yatra̭yatrai॒va mṛ॒tyurjāya̭te॒ tata̭ e॒vaina॒mava̭ yajate॒ tasmā̭dagni॒ci-thsarva॒māyṷreti॒ sarve॒ hya̭sya mṛ॒tyavo 've᳚ṣṭā॒stasmā̭-dagni॒cinnā-bhica̭rita॒vai pra॒tyagḙna-mabhicā॒ra-sstṛ̭ṇute sū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te dḙvasu॒vāme॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavantye॒tāva̭nto॒ vai de॒vānāgṃ̭ sa॒vāsta e॒vā- [sa॒vāsta e॒va, a॒smai॒ sa॒vā-npra] 11

-'smai̭ sa॒vā-npra ya̭cchanti॒ ta ḙnagṃ suvante sa॒vo᳚-'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-mbrahmasa॒vaścityo̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhira॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānnasyā॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānna॒syā-va̭ruddhyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭ma॒bhi ṣi̭ñcati pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cī-na॒manna̭ma॒dyatḙ śīrṣa॒to̭-'bhi ṣi̭ñcati śīrṣa॒to hyanna̭ma॒dyata॒ ā mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati [mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati, mu॒kha॒ta e॒vā-'smā̭] 12

mukha॒ta e॒vā-'smā̭ a॒nnādya̭-ndadhātya॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒mītyā̭hai॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vastenai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñcati॒ bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñca॒tīndra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒-mītyā̭hendri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhātye॒ta- [-ddadhātye॒tat, vai rā̭ja॒sūya̭sya] 13

-dvai rā̭ja॒sūya̭sya rū॒paṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚gni॒cita॒ indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'pata॒-ttadde॒vā-ssau᳚trāma॒ṇyā sama̭bharan-thsū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚-'gni-ñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jetendri॒yame॒va vī॒ryagṃ̭ sa॒bhṛntyā॒-''tma-ndha̭tte || 14 ||

(ta e॒vā - nvava̭srāvayatye॒ - ta - da॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)

sa॒jūrabdo-'yā̭vabhi-ssa॒jūru॒ṣā arṷṇībhi-ssa॒jū-ssūrya॒ eta̭śena sa॒joṣā̭va॒śvinā॒ dagṃso̭bhi-ssa॒jūra॒gnirvai᳚śvāna॒ra iḍā̭bhirghṛ॒tena॒ svāhā̭ saṃva~thsa॒ro vā abdo॒ māsā॒ ayā̭vā u॒ṣā arṷṇī॒ sūrya॒ eta̭śa i॒me a॒śvinā̭ saṃva~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒raḥ pa॒śava॒ iḍā̭ pa॒śavo̭ ghṛ॒tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-mpa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante saṃva~thsa॒reṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayati darbhasta॒mbe jṷhoti॒ ya - [ ] 15

-dvā a॒syā a॒mṛtaṃ॒-ya~-dvī॒rya̭-nta-dda॒rbhāstasmi̭n juhoti॒ praiva jā̭yate 'nnā॒do bha̭vati॒ yasyai॒va-ñjuhva̭tye॒tā vai de॒vatā̭ a॒gneḥ pu॒rastā᳚dbhāgā॒stā e॒va prī̭ṇā॒tyatho॒ cakṣṷre॒vāgneḥ pu॒rastā॒-tprati̭ dadhā॒tyana̭ndho bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dā-''po॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭tiḥ puṣkarapa॒rṇe vāto̭ bhū॒to̭-'lelāya॒-thsa [bhū॒to̭-'lelāya॒-thsaḥ, pra॒ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒] 16

pra̭ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒ sa e॒tada॒pā-ṅku॒lāya̭mapaśya॒-ttasmi̭nna॒gnima̭cinuta॒ tadi॒yama̭bhava॒-ttato॒ vai sa pratya̭tiṣṭha॒dyā-mpu॒rastā̭du॒pā-da̭dhā॒-ttacchiro̭ 'bhava॒-thsā prācī॒ digyā-nda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhā॒-thsa dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsā da̭kṣi॒ṇā digyā-mpa॒ścā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpuccha̭mabhava॒-thsā pra॒tīcī॒ digyāmṷttara॒ta u॒pāda̭dhā॒- [u॒pāda̭dhāt, sa utta̭raḥ] 17

-thsa utta̭raḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsodī̭cī॒ digyāmu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpṛ॒ṣṭhama̭bhava॒-thsordhvā digi॒yaṃ-vā~ a॒gniḥ pañce᳚ṣṭaka॒-stasmā॒-dyada॒syā-ṅkhana̭ntya॒bhīṣṭa̭kā-ntṛ॒ndantya॒bhi śarka̭rā॒gṃ॒ sarvā॒ vā i॒yaṃ-va~yo᳚bhyo॒ nakta̭-ndṛ॒śe dī᳚pyate॒ tasmā̭di॒māṃ-va~yāgṃ̭si॒ nakta॒-nnāddhyā̭sate॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒te pratye॒va [pratye॒va, ti॒ṣṭha॒tya॒bhi diśo̭] 18

ti̭ṣṭhatya॒bhi diśo̭ jayatyāgne॒yo vai brā᳚hma॒ṇastasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ sarvā̭su di॒kṣvardhṷka॒gg॒ svāme॒va ta-ddiśa॒manve᳚tya॒pāṃ-vā~ a॒gniḥ ku॒lāya॒-ntasmā॒dāpo॒-'gnigṃ hārṷkā॒-ssvāme॒va ta-dyoni॒-mpravi̭śanti || 19 ||

(yada̭- lelāya॒-thsa-ṷttara॒ta u॒pāda̭dhā-de॒va - dvātrigṃ̭śacca) (a. 4)

saṃ॒va~॒thsa॒ramukhya̭-mbhṛ॒tvā dvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒ra ā᳚gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pedai॒ndra-mekā̭daśakapālaṃ-vai~śvade॒va-ndvāda̭śakapāla-mbārhaspa॒tya-ñca॒ruṃ-vai~᳚ṣṇa॒va-ntri̭kapā॒la-ntṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā̭ yajeta॒ yada॒ṣṭāka̭pālo॒ bhava̭tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒tryā᳚gne॒ya-ṅgā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tena̭ dādhāra gāya॒trī-ñchando॒ yadekā̭daśakapālo॒ bhava॒tyekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugai॒ndra-ntraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntena̭ dādhāra tri॒ṣṭubha॒- [tri॒ṣṭubha᳚m, chando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒] 20

-ñchando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī vaiśvade॒va-ñjāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tena̭ dādhāra॒ jaga̭tī॒-ñchando॒ ya-dbā̭rhaspa॒tyaśca॒rurbhava̭ti॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahmai॒va tena̭ dādhāra॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vastri̭kapā॒lo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒va tena̭ dādhāra॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā॒ yaja̭te॒-'bhiji̭tyai॒ ya-thsaṃ̭va~thsa॒ramukhya̭-mbi॒bhartī॒mame॒va [ ] 21

tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇoti॒ ya-ddvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒re᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚ 'ntari̭kṣame॒va tena̭ spṛṇoti॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒re yaja̭te॒-'mume॒va tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇotye॒taṃ-vai~ para̭ āṭṇā॒raḥ ka॒kṣīvāgṃ̭ auśi॒jo vī॒taha̭vya-śśrāya॒sastra॒sada̭syuḥ pauruku॒thsyaḥ pra॒jākā̭mā acinvata॒ tato॒ vai te sa॒hasragṃ̭ sahasra-mpu॒trāna̭vindanta॒ pratha̭te pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒stā-mmātrā̭māpnoti॒ yā-nte-'ga̭ccha॒n॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tama॒gni-ñci̭nu॒te || 22 ||

(dā॒dhā॒ra॒ tri॒ṣṭubha̭ - mi॒mame॒vai - vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa kṣu॒rapa̭virbhū॒tvā-'ti̭ṣṭha॒-tta-nde॒vā bibhya̭to॒ nopā̭-''ya॒-nte chando̭bhirā॒tmāna̭-ñchādayi॒tvopā̭-''ya॒-ntacchanda̭sā-ñchanda॒stva-mbrahma॒ vai chandāgṃ̭si॒ brahma̭ṇa e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ chando̭bhire॒vā-''tmāna̭-ñchādayi॒tvā-'gnimupa̭ caratyā॒tmano-'higṃ̭sāyai devani॒dhirvā e॒ṣa ni dhī̭yate॒ yada॒gni- [yada॒gniḥ, a॒nye vā॒ vai] 23

-ra॒nye vā॒ vai ni॒dhimagṷptaṃ-vi~॒ndanti॒ na vā॒ prati॒ pra jā̭nātyu॒khāmā krā̭matyā॒tmāna̭me॒vādhi॒pā-ṅkṷrute॒ guptyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rnā-''kramyeti̭ nair-ṛ॒tyṷkhā yadā॒krāme॒nnir-ṛ̭tyā ā॒tmāna॒mapi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-''kramyā̭ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ guptyā॒ atho॒ yathā᳚ brū॒yāde॒tanmḙ gopā॒yeti̭ tā॒dṛge॒va ta- [tat, pra॒jāpa̭ti॒rvā] 24

-tpra॒jāpa̭ti॒rvā atha̭rvā॒ 'gnire॒va da॒ddhyaṅṅā̭tharva॒ṇastasyeṣṭa̭kā a॒sthānye॒tagṃ ha॒ vāva tad-ṛṣi̭ra॒bhyanṷ̄vā॒cendro̭ dadhī॒co a॒sthabhi॒riti॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒noti॒ sātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒tada॒gneryaccitya̭ ā॒tmā vai᳚śvāna॒ro yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒- [sa॒gg॒skṛtyā̭, a॒bhyāro̭hati॒] 25

-'bhyāro̭hati॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒ ''tmanā॒-'bhyāro̭hati॒ tasmā॒-ttasya॒ nāva̭ dyanti॒ jīva̭nne॒va de॒vānapyḙti vaiśvāna॒ryarcā purī̭ṣa॒mupa̭ dadhātī॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒rastasyai॒ṣā citi॒rya-tpurī̭ṣama॒gnime॒va vai᳚śvāna॒ra-ñci̭nuta e॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūrya-dvai᳚śvāna॒raḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva॒mava̭ rundhe || 26 ||

(a॒gni - stath - sa॒gg॒skṛtyā॒ - gne - rdaśa̭ ca) (a. 6)

a॒gnervai dī॒kṣayā̭ de॒vā vi॒rāja̭māpnuva-nti॒sro rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚-ttri॒padā̭ vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ ṣaḍ-rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-thṣa-ḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddaśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ trayo̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ttrayo̭daśa॒ [trayo̭daśa, māsā᳚-] 27

māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ pañca̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-tpañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate saṃva~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti sa॒ptada̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ccatṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚- [rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚t, tri॒gṃ॒śada̭kṣarā] 28

-ttri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ māsa̭-ndīkṣi॒ta-ssyā॒-dyo māsa॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti ca॒turo̭ mā॒so dī᳚kṣi॒ta-ssyā᳚cca॒turo॒ vā e॒ta-mmā॒so vasa̭vo-'bibharu॒ste pṛ̭thi॒vīmā-'ja̭ya-ngāya॒trī-ñchando॒-'ṣṭau ru॒drāste᳚-'ntari̭kṣa॒mā-'ja̭ya-ntri॒ṣṭubha॒-ñchando॒ dvāda̭śā-''di॒tyāste diva॒mā-'ja̭ya॒n jaga̭tī॒-ñchanda॒stato॒ vai te vyā॒vṛta̭-magaccha॒ñchraiṣṭhya̭-nde॒vānā॒-ntasmā॒-ddvāda̭śa mā॒so bhṛ॒tvā-'gni-ñci̭nvīta॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚ -'gniścitya॒stasyā̭-horā॒trāṇīṣṭa̭kā ā॒pteṣṭa̭kamena-ñcinu॒te-'tho᳚ vyā॒vṛta̭me॒va ga̭cchati॒ śraiṣṭhyagṃ̭ samā॒nānā᳚m || 29 ||

(syā॒-ttrayo̭daśa - tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-d- vai te᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāya̭ cīyate॒ yada॒gnistaṃ-ya~nnānvā॒rohe᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māno hīyeta pṛthi॒vīmā-'kra̭miṣa-mprā॒ṇo mā॒ mā hā̭sīda॒ntari̭kṣa॒mā-'kra̭miṣa-mpra॒jā mā॒ mā hā̭sī॒-ddiva॒mā-'kra̭miṣa॒gṃ॒ suva̭raga॒nmetyā̭hai॒ṣa vā a॒gnera̭nvāro॒hastenai॒vaina̭-ma॒nvāro̭hati suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ ya-tpa॒kṣasa̭mmitā-mminu॒yā- [minu॒yāt, kanī̭yāgṃsa-] 30

-tkanī̭yāgṃsaṃ-ya~jñakra॒tumupḙyā॒-tpāpī̭yasyasyā॒ ''tmanaḥ̭ pra॒jā syā॒-dvedi̭sammitā-mminoti॒ jyāyāgṃ̭same॒va ya̭jñakra॒tumupai̭ti॒ nāsyā॒-''tmanaḥ॒ pāpī̭yasī pra॒jā bha̭vati sāha॒sra-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒na-ssa॒hasra̭sammito॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ dviṣā̭hasra-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒no dviṣā̭hasraṃ॒-vā~ a॒ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yati॒ triṣā̭hasra-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na- [tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ, triṣā̭hasro॒ vā a॒sau] 31

-striṣā̭hasro॒ vā a॒sau lo॒ko̭ 'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati jānuda॒ghna-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒no gā̭yatri॒yaivemaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hati nābhida॒ghna-ñci̭nvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastri॒ṣṭubhai॒vā-ntari̭kṣa-ma॒bhyāro̭hati grīvada॒ghna-ñci̭nvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒no jaga̭tyai॒vāmun ~lo॒kama॒bhyāro̭hati॒ nāgni-ñci॒tvā rā॒māmupḙyādayo॒nau reto̭ dhāsyā॒mīti॒ na dvi॒tīya̭-ñci॒tvā-'nyasya॒ striya॒- [striya᳚m, upḙyā॒nna] 32

-mupḙyā॒nna tṛ॒tīya̭-ñci॒tvā kā-ñca॒nopḙyā॒-dreto॒ vā e॒tanni dha̭tte॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yadṷpe॒yā-dreta̭sā॒ vyṛ̭ddhye॒tā-'tho॒ khalvā̭hura praja॒sya-nta-dyannope॒yāditi॒ ya-drḙta॒ssicā̭vupa॒dadhā̭ti॒ te e॒va yaja̭mānasya॒ reto̭ bibhṛta॒stasmā॒-dupḙyā॒-dreta॒so-'ska̭ndāya॒ trīṇi॒ vāva retāgṃ̭si pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ [pautraḥ̭, ya-ddve rḙta॒ssicā̭] 33

ya-ddve rḙta॒ssicā̭-vupada॒ddhyā-dreto᳚-'sya॒ vicchi̭ndyā-tti॒sra upa̭ dadhāti॒ reta̭sa॒-ssanta̭tyā i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā rḙta॒ssig vāgvā i॒ya-ntasmā॒-tpaśya̭ntī॒mā-mpaśya̭nti॒ vācaṃ॒-va~da̭ntīma॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā᳚ prā॒ṇo vā a॒ntari̭kṣa॒-ntasmā॒nnā-'ntari̭kṣa॒-mpaśya̭nti॒ na prā॒ṇama॒sau tṛ॒tīyā॒ cakṣu॒rvā a॒sau tasmā॒-tpaśya̭ntya॒mū-mpaśya̭nti॒ cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā॒- [cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā̭, a॒mū-ñcopa̭] 34

-'mū-ñcopa̭ dadhāti॒ mana̭sā maddhya॒māme॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅkḷptyā॒ atho᳚ prā॒ṇānā̭mi॒ṣṭo ya॒jño bhṛgṷbhirāśī॒rdā vasṷbhi॒stasya̭ ta i॒ṣṭasya̭ vī॒tasya॒ dravi̭ṇe॒ha bha̭kṣī॒yetyā̭ha stutaśa॒stre e॒vaitena̭ duhe pi॒tā mā̭ta॒riśvā-'cchi̭drā pa॒dā dhā॒ acchi̭drā u॒śijaḥ̭ pa॒dā-'nṷ takṣu॒-ssomo̭ viśva॒vinne॒tā nḙṣa॒-dbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒dityā̭hai॒tadvā a॒gneru॒ktha-ntenai॒vaina॒manṷ śagṃsati || 35 ||

(mi॒nu॒yāt - tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ - striyaṃ॒ - pautra̭ - śca॒ - vai - sa॒pta ca̭) (a. 8)

sū॒yate॒ vā e॒ṣo᳚-'gnī॒nāṃ-ya~ u॒khāyā᳚-mbhri॒yate॒ yada॒dha-ssā॒daye॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒pādṷkā-ssyu॒ratho॒ yathā̭ sa॒vā-tpra̭tyava॒roha̭ti tā॒dṛge॒va tadā̭sa॒ndī sā̭dayati॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādā॒yātho̭ sa॒vame॒vaina̭-ṅkaroti॒ garbho॒ vā e॒ṣa yadukhyo॒ yoniḥ̭ śi॒kyaṃ̭-ya~cchi॒kyā̭du॒khā-nni॒rūhe॒-dyone॒rgarbha॒-nnirha̭ṇyā॒-thṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati ṣoḍhā vihi॒to vai [ ] 36

purṷṣa ā॒tmā ca॒ śira̭śca ca॒tvāryaṅgā᳚nyā॒tmanne॒vaina̭-mbibharti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yada॒gnistasyo॒khā co॒lūkha̭la-ñca॒ stanau॒ tāva̭sya pra॒jā upa̭ jīvanti॒ yadu॒khā-ñco॒lūkha̭la-ñcopa॒dadhā̭ti॒ tābhyā̭me॒va yaja̭māno॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke᳚-'gni-ndṷhe saṃva~thsa॒ro vā e॒ṣa yada॒gnistasya̭ tredhāvihi॒tā iṣṭa̭kāḥ prājāpa॒tyā vai᳚ṣṇa॒vī- [vai᳚ṣṇa॒vīḥ, vai॒śva॒ka॒rma॒ṇī-] 37

-rvai᳚śvakarma॒ṇī-ra̭horā॒trāṇye॒vā-'sya̭ prājāpa॒tyā yadukhya̭-mbi॒bharti̭ prājāpa॒tyā e॒va tadupa̭ dhatte॒ ya-thsa॒midha̭ ā॒dadhā̭ti vaiṣṇa॒vā vai vana॒spata̭yo vaiṣṇa॒vīre॒va tadupa̭ dhatte॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒notī॒yaṃ-vai~ vi॒śvaka̭rmā vaiśvakarma॒ṇīre॒va tadupa̭ dhatte॒ tasmā̭-dāhu-stri॒vṛda॒gniriti॒ taṃ-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māna e॒va ci̭nvīta॒ yada̭syā॒nya ści̭nu॒yādya-tta-ndakṣi̭ṇābhi॒rna rā॒dhayḙda॒gnima̭sya vṛñjīta॒ yo᳚-'syā॒-'gni-ñci̭nu॒yā-tta-ndakṣi̭ṇābhī rādhayeda॒gnime॒va ta-thspṛ̭ṇoti || 38 ||

(ṣo॒ḍhā॒vi॒hi॒to vai - vai᳚ṣṇa॒vī - ra॒nyo - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)

pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭cinuta॒rtubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-va~̭sa॒ntenai॒vāsya̭ pūrvā॒rdhama̭cinuta grī॒ṣmeṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣaṃ-va~॒r॒ṣābhiḥ॒ pucchagṃ̭ śa॒radotta̭ra-mpa॒kṣagṃ hḙma॒ntena॒ maddhya॒-mbrahma̭ṇā॒ vā a̭sya॒ ta-tpū᳚rvā॒rdhama̭cinuta kṣa॒treṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣa-mpa॒śubhiḥ॒ pucchaṃ̭-vi~॒śotta̭ra-mpa॒kṣamā॒śayā॒ maddhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ñcinu॒te-'tho̭ e॒tade॒va sarva॒mava̭ - [sarva॒mava̭, ru॒ndhe॒ śṛ॒ṇvantyḙna] 39

rundhe śṛ॒ṇvantyḙna-ma॒gni-ñci̭kyā॒namattyanna॒gṃ॒ roca̭ta i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā citi॒roṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭yaḥ॒ purī̭ṣama॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā॒ vayāgṃ̭si॒ purī̭ṣama॒sau tṛ॒tīyā॒ nakṣa̭trāṇi॒ purī̭ṣaṃ-ya~॒jñaśca̭tu॒rthī dakṣi̭ṇā॒ purī̭ṣaṃ॒-ya~ja̭mānaḥ pañca॒mī pra॒jā purī̭ṣaṃ॒-ya~-ttrici̭tīka-ñcinvī॒ta ya॒jña-ndakṣi̭ṇāmā॒tmāna̭-mpra॒jāma॒ntari̭yā॒-ttasmā॒-tpañca̭citīkaśceta॒vya̭ e॒tade॒va sarvagg̭ spṛṇoti॒ ya-tti॒sraścita̭ya- [ya-tti॒sraścita̭yaḥ, tri॒vṛddhya̭gnirya-ddve] 40

-stri॒vṛddhya̭gnirya-ddve dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣa ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇoti॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣaro॒ vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stagg spṛ̭ṇo॒tyatho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭ tiṣṭhati saṃva~thsa॒ro vai ṣa॒ṣṭhī citi̭r-ṛ॒tavaḥ॒ purī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭ cita̭yo bhavanti॒ ṣaṭ purī̭ṣāṇi॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 41 ||

(ava॒ - cita̭yaḥ॒ - purī̭ṣaṃ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)

rohi̭to dhū॒mraro̭hitaḥ ka॒rkandhṷrohita॒ste prā̭jāpa॒tyā ba॒bhrura̭ru॒ṇaba̭bhru॒-śśuka̭babhru॒ste rau॒drā-śśyetaḥ̭ śyetā॒kṣa-śśyeta̭grīva॒ste pi̭tṛdeva॒tyā᳚sti॒sraḥ kṛ॒ṣṇā va॒śā vā̭ru॒ṇya̭sti॒sra-śśve॒tā va॒śā-ssau॒ryo̭ maitrābārhaspa॒tyā dhū॒mrala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 42 ||

(rohi̭taḥ॒-ṣaḍvagṃ̭śatiḥ) (a. 11)

pṛśñi̭-stira॒ścīna̭-pṛśñirū॒rdhva-pṛ̭śñi॒ste mā̭ru॒tāḥ pha॒lgūrlo̭hito॒rṇī ba̭la॒kṣī tā-ssā̭rasva॒tyaḥ̭ pṛṣa̭tī sthū॒lapṛ̭ṣatī kṣu॒drapṛ̭ṣatī॒ tā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyā॒mā va॒śāḥ pau॒ṣṇiya̭sti॒sro rohi̭ṇīrva॒śā mai॒triya̭ aindrābārhaspa॒tyā a̭ru॒ṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 43 ||

(pṛśñiḥ॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)

śi॒ti॒bā॒hu-ra॒nyata̭śśitibāhu-ssama॒nta śi̭tibāhu॒sta ai᳚ndravāya॒vā-śśi̭ti॒randhro॒ 'nyata̭śśitirandhra-ssama॒ntaśi̭tirandhra॒ste mai᳚trāvaru॒ṇā-śśu॒ddhavā̭la-ssa॒rvaśṷddhavālo ma॒ṇivā̭la॒sta ā᳚śvi॒nāsti॒sra-śśi॒lpā va॒śā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyenīḥ᳚ parame॒ṣṭhinḙ somāpau॒ṣṇā-śśyā॒mala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 44 ||

(śi॒ti॒bā॒huḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 13)

u॒nna॒ta ṛ̭ṣa॒bho vā̭ma॒nasta ai᳚ndrāvaru॒ṇā-śśiti̭kakucchitipṛ॒ṣṭha-śśiti̭bhasa॒-tta ai᳚ndrābārhaspa॒tyā-śśi̭ti॒pācchi॒tyoṣṭhaḥ̭ śiti॒bhrusta ai᳚ndrāvaiṣṇa॒vāsti॒sra-ssi॒ddhmā va॒śā vai᳚śvakarma॒ṇya̭sti॒sro dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒rā ai᳚ndrāpau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 45 ||

(u॒nna॒taḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 14)

ka॒rṇāstrayo̭ yā॒mā-ssau॒myāstrayaḥ̭ śviti॒ṅgā a॒gnaye॒ yavi̭ṣṭhāya॒ trayo̭ naku॒lāsti॒sro rohi̭ṇī॒stryavya॒stā vasṷ̄nā-nti॒sro̭-'ru॒ṇā di̭tyau॒hya̭stā ru॒drāṇāgṃ̭ somai॒ndrā ba॒bhrula̭lāmāstūpa॒rāḥ || 46 ||

(ka॒rṇāstrayo̭ - vigṃśatiḥ) (a. 15)

śu॒ṇṭhāstrayo̭ vaiṣṇa॒vā a̭dhīlodha॒karṇā॒strayo॒ viṣṇa̭va urukra॒māya̭ laphsu॒dina॒strayo॒ viṣṇa̭va urugā॒yāya॒ pañcā̭vīsti॒sra ā̭di॒tyānā᳚-ntriva॒thsā-sti॒sro-'ṅgi̭rasāmaindrāvaiṣṇa॒vā gau॒rala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 47 ||

(śu॒ṇṭhā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 16)

indrā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ śitipṛ॒ṣṭhā indrā̭yā-dhirā॒jāya॒ traya॒-śśiti̭kakuda॒ indrā̭ya sva॒rājñe॒ traya॒-śśiti̭bhasa-dasti॒srastṷryau॒hyaḥ̭ sā॒ddhyānā᳚-nti॒sraḥ pa̭ṣṭhau॒hyo̭ viśvḙṣā-nde॒vānā̭māgne॒ndrāḥ kṛ॒ṣṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 48 ||

(indrā̭ya॒ rājñe॒ - dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)

adi̭tyai॒ trayo̭ rohitai॒tā i̭ndrā॒ṇyai trayaḥ̭ kṛṣṇai॒tāḥ ku॒hvai᳚ trayo̭-'ruṇai॒tāsti॒sro dhe॒navo̭ rā॒kāyai॒ trayo̭-'na॒ḍvāhaḥ̭ sinīvā॒lyā ā᳚gnāvaiṣṇa॒vā rohi̭talalāmāstūpa॒rāḥ || 49 ||

(adi̭tyā-a॒ṣṭāda̭śa) (a. 18)

sau॒myāstrayaḥ̭ pi॒śaṅgā॒-ssomā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ sā॒raṅgāḥ᳚ pārja॒nyā nabho̭rūpāsti॒sro̭-'jā ma॒l॒hā i̭ndrā॒ṇyai ti॒sro me॒ṣya̭ ādi॒tyā dyā̭vāpṛthi॒vyā̭ mā॒laṅgā᳚stūpa॒rāḥ || 50 ||

(sau॒myā - ekā॒nnavigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 19)

vā॒ru॒ṇāstrayaḥ̭ kṛ॒ṣṇala̭lāmā॒ varṷṇāya॒ rājñe॒ trayo॒ rohi̭talalāmā॒ varṷṇāya ri॒śāda̭se॒ trayo̭-'ru॒ṇala̭lāmā-śśi॒lpāstrayo̭ vaiśvade॒vāstrayaḥ॒ pṛśña̭ya-ssarvadeva॒tyā̭ aindrāsū॒rā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 51 ||

(vā॒ru॒ṇā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 20)

somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hāva̭na॒ḍvāhā̭-vindrā॒gnibhyā̭-mojo॒dābhyā॒muṣṭā̭rā-vindrā॒gnibhyā᳚-mbala॒dābhyāgṃ̭ sīravā॒hāvavī॒ dve dhe॒nū bhau॒mī di॒gbhyo vaḍa̭be॒ dve dhe॒nū bhau॒mī vai̭rā॒jī pṷru॒ṣī dve dhe॒nū bhau॒mī vā॒yava̭ ārohaṇavā॒hāva̭na॒ḍvāhaṷ vāru॒ṇī kṛ॒ṣṇe va॒śe a̭rā॒ḍyaṷ di॒vyāvṛ̭ṣa॒bhau pa̭rima॒rau || 52 ||

(somā̭ya sva॒rājñe॒ - catṷstrigṃśat) (a. 21)

ekā̭daśa prā॒targa॒vyāḥ pa॒śava॒ ā la̭bhyante chaga॒laḥ ka॒lmāṣaḥ̭ kikidī॒virvi̭dī॒gaya॒ste tvā॒ṣṭrā-ssau॒rīrnava̭ śve॒tā va॒śā a̭nūba॒ndhyā̭ bhavantyāgne॒ya ai᳚ndrā॒gna ā᳚śvi॒naste vi̭śālayū॒pa ā la̭bhyante || 53 ||

(aikā̭daśa prā॒taḥ - pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 22)

pi॒śaṅgā॒strayo̭ vāsa॒ntā-ssā॒raṅgā॒strayo॒ graiṣmāḥ॒ pṛṣa̭nta॒strayo॒ vārṣi̭kāḥ॒ pṛśña̭ya॒strayaḥ̭ śāra॒dāḥ pṛ̭śñisa॒kthā-strayo॒ haima̭ntikā avali॒ptāstrayaḥ̭ śaiśi॒rā-ssaṃ̭va~thsa॒rāya॒ niva̭kṣasaḥ || 54 ||

(pi॒śaṅgā̭ - vigṃśa॒tiḥ) (a. 23)

(rohi̭taḥ kṛ॒ṣṇā dhū॒mrala̭lāmāḥ॒ - pṛśñiḥ̭ śyā॒mā a̭ru॒ṇala̭lāmāḥ -śitibā॒hu-śśi॒lpā-śśyenī᳚-śśyā॒mala̭lāmā - unna॒ta-ssi॒ddhmā dhā॒tre pau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāḥ - ka॒rṇā ba॒bhrula̭lāmāḥ - śu॒ṇṭhā gau॒rala̭lāmā॒ - indrā̭ya kṛ॒ṣṇāla̭lāmā॒ - adi̭tyai॒ rohi̭ta lalāmaḥ -sau॒myā mā॒laṅgā̭ - vāru॒ṇā-ssū॒rā-śśyeta̭lalāmā॒ - daśa̭ |)

(hira̭ṇyavarṇā - a॒pā-ṅgrahā᳚n - bhūteṣṭa॒kāḥ - sa॒jūḥ - saṃ̭va~thsa॒raṃ - pra॒jāpa̭ti॒-ssa kṣu॒rapa̭vi - ra॒vagnervai dī॒kṣayā̭ - suva॒rgāya॒ taṃ-ya~nna - sū॒yate᳚ - pra॒jāpa̭tir-ṛ॒tubhī॒ - rohi̭taḥ॒ - pṛñiḥ̭ - śitibā॒hu - rṷnna॒taḥ - ka॒rṇāḥ - śu॒ṇṭhā - indrā॒yā- di̭tyai - sau॒myā - vā̭ru॒ṇāḥ - somā॒yai - kā̭daśa - pi॒śaṅgā॒ - strayo̭vigṃśatiḥ)

(hira̭ṇyavarṇā - bhūteṣṭa॒kāḥ - chando॒ yat - kanī̭yāgṃsan-tri॒vṛddhya̭gni - rvā̭ru॒ṇā - ścatṷṣpañcā॒śat )

(hira̭ṇyavarṇā॒, niva̭kṣasaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - उपानुवाक्याभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासु॑ जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑ । अ॒ग्निं-याँ गर्भ॑-न्दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा॒ग्ं॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मद्ध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒न् जना॑नाम् । म॒धु॒श्चुत॒-श्शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा᳚-न्दे॒वा दि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒क्षं-याँ अ॒न्तरि॑क्षे बहु॒धा भव॑न्ति । याः पृ॑थि॒वी-म्पय॑सो॒न्दन्ति॑ - [ ] 1

शु॒क्रास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यता-ऽऽप-श्शि॒वया॑ त॒नुवोप॑ स्पृशत॒ त्वच॑-म्मे । सर्वाग्ं॑ अ॒ग्नीग्ं र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ नि ध॑त्त ॥ यद॒द-स्स॑-म्प्रय॒तीरहा॒ वन॑दताह॒ते । तस्मा॒दा न॒द्यो॑ नाम॑ स्थ॒ ता वो॒ नामा॑नि सिन्धवः ॥ य-त्प्रेषि॑ता॒ वरु॑णेन॒ ता-श्शीभग्ं॑ स॒मव॑ल्गत । 2

तदा᳚प्नो॒-दिन्द्रो॑ वो य॒ती-स्तस्मा॒-दापो॒ अनु॑ स्थन ॥ अ॒प॒का॒मग्ग् स्यन्द॑माना॒ अवी॑वरत वो॒ हिक᳚म् । इन्द्रो॑ व॒-श्शक्ति॑भि र्देवी॒-स्तस्मा॒-द्वार्णाम॑ वो हि॒तम् ॥ एको॑ दे॒वो अप्य॑तिष्ठ॒-थ्स्यन्द॑माना यथा व॒शम् । उदा॑निषु-र्म॒हीरिति॒ तस्मा॑-दुद॒क-मु॑च्यते ॥ आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नी-षोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इ-त्ताः । ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑- [मधु॒पृचा᳚म्, अ॒र॒ङ्ग॒म आ मा᳚] 3

-मरङ्ग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्न् ॥ आदि-त्प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वान्न॑ आसाम् । मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं-यँ॒दा वः॑ ॥ आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥ तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ दि॒वि श्र॑य स्वा॒न्तरि॑क्षे यतस्व पृथि॒व्या स-म्भ॑व ब्रह्मवर्च॒-सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॑ त्वा ॥ 4

(उ॒दन्ति॑ - स॒मव॑ल्गत - मधु॒पृचां᳚ - मा॒तरो॒ - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)

अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚-न्गृह्णात्ये॒तद्वाव रा॑ज॒सूयं॒-यँदे॒ते ग्रहा᳚-स्स॒वो᳚ ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-मग्निस॒व-श्चित्य॒स्ताभ्या॑-मे॒व सू॑य॒ते-ऽथो॑ उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚-ऽग्नि॒चित॒ आपो॑ भव॒न्त्यापो॒ वा अ॒ग्नेर्भ्रातृ॑व्या॒ यद॒पो᳚ ऽग्नेर॒धस्ता॑दुप॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृतं॒- [भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृत᳚म्, वा आप॒स्तस्मा॑-] 5

-ँवा आप॒स्तस्मा॑-द॒द्भिरव॑तान्त-म॒भि षि॑ञ्चन्ति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदान्नं॒-वाँ आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॑-म्प॒शवो᳚-ऽन्ना॒दः प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒ द्वाद॑श भवन्ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ [-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा᳚, अन्न॒मव॑ रुन्धे॒] 6

अन्न॒मव॑ रुन्धे॒ पात्रा॑णि भवन्ति॒ पात्रे॒ वा अन्न॑मद्यते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्ध॒ आ द्वा॑द॒शा-त्पुरु॑षा॒दन्न॑-म॒त्त्यथो॒ पात्रा॒न्न छि॑द्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॑ कु॒म्भाश्च॑ कु॒म्भीश्च॑ मिथु॒नानि॑ भवन्ति मिथु॒नस्य॒ प्रजा᳚त्यै॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ [य उ॑, चै॒ना॒ ए॒वं-वेँद॒] 7

चैना ए॒वं-वेँद॒ शुग्वा अ॒ग्नि-स्सो᳚-ऽद्ध्व॒र्युं-यँज॑मान-म्प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ यद॒प उ॑प॒दधा॑ति॒ शुच॑मे॒वास्य॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मान॒-श्शाम्य॑न्ति प्र॒जा यत्रै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ ऽपां-वाँ ए॒तानि॒ हृद॑यानि॒ यदे॒ता आपो॒ यदे॒ता अ॒प उ॑प॒दधा॑ति दि॒व्याभि॑रे॒वैना॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ [प॒र्जन्यः॑, भ॒व॒ति॒ यो वा] 8

भवति॒ यो वा ए॒तासा॑मा॒यत॑न॒-ङ्कॢप्तिं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते ऽस्मा अनुसी॒तमुप॑ दधात्ये॒तद्वा आ॑सामा॒यत॑नमे॒षा कॢप्ति॒र्य ए॒वं-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते-ऽस्मै द्व॒द्वम्म॒न्या उप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॒ अन्नं॒-वाँ इष्ट॑का ए॒त-त्खलु॒ वै सा॒क्षादन्नं॒-यँदे॒ष च॒रुर्यदे॒त-ञ्च॒रुमु॑प॒ दधा॑ति सा॒क्षा- [सा॒क्षात्, ए॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे] 9

-दे॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ अन्न॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो-ऽन्न॑मद्यते बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे ब्रह्मवर्च॒सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॒ त्वेत्या॑ह तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒सी भ॑वति॒ यस्यै॒ष उ॑पधी॒यते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 10 ॥

(अ॒मृत॑ - मस्मै - जायते॒ यस्यै॒ता - उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ - प॒र्जन्य॑ - उप॒दधा॑ति सा॒क्षाथ् - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)

भू॒ते॒ष्ट॒का उप॑ दधा॒त्यत्रा᳚त्र॒ वै मृ॒त्युर्जा॑यते॒ यत्र॑यत्रै॒व मृ॒त्युर्जाय॑ते॒ तत॑ ए॒वैन॒मव॑ यजते॒ तस्मा॑दग्नि॒चि-थ्सर्व॒मायु॑रेति॒ सर्वे॒ ह्य॑स्य मृ॒त्यवो ऽवे᳚ष्टा॒स्तस्मा॑-दग्नि॒चिन्ना-भिच॑रित॒वै प्र॒त्यगे॑न-मभिचा॒र-स्स्तृ॑णुते सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते दे॑वसु॒वामे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्त्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वानाग्ं॑ स॒वास्त ए॒वा- [स॒वास्त ए॒व, अ॒स्मै॒ स॒वा-न्प्र] 11

-ऽस्मै॑ स॒वा-न्प्र य॑च्छन्ति॒ त ए॑नग्ं सुवन्ते स॒वो᳚-ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-म्ब्रह्मस॒वश्चित्यो॑ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भिर॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्नस्या॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑म॒भि षि॑ञ्चति पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒ची-न॒मन्न॑म॒द्यते॑ शीर्ष॒तो॑-ऽभि षि॑ञ्चति शीर्ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यत॒ आ मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति [मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति, मु॒ख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑] 12

मुख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधात्य॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒मीत्या॑है॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वस्तेनै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्चति॒ बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्च॒तीन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒-मीत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधात्ये॒त- [-द्दधात्ये॒तत्, वै रा॑ज॒सूय॑स्य] 13

-द्वै रा॑ज॒सूय॑स्य रू॒पं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚ग्नि॒चित॒ इन्द्र॑स्य सुषुवा॒णस्य॑ दश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपत॒-त्तद्दे॒वा-स्सौ᳚त्राम॒ण्या सम॑भरन्-थ्सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा सौ᳚त्राम॒ण्या य॑जेतेन्द्रि॒यमे॒व वी॒र्यग्ं॑ स॒भृन्त्या॒-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 14 ॥

(त ए॒वा - न्वव॑स्रावयत्ये॒ - त - द॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)

स॒जूरब्दो-ऽया॑वभि-स्स॒जूरु॒षा अरु॑णीभि-स्स॒जू-स्सूर्य॒ एत॑शेन स॒जोषा॑व॒श्विना॒ दग्ंसो॑भि-स्स॒जूर॒ग्निर्वै᳚श्वान॒र इडा॑भिर्घृ॒तेन॒ स्वाहा॑ संवँथ्स॒रो वा अब्दो॒ मासा॒ अया॑वा उ॒षा अरु॑णी॒ सूर्य॒ एत॑श इ॒मे अ॒श्विना॑ संवँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒रः प॒शव॒ इडा॑ प॒शवो॑ घृ॒तग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्प॒शवो-ऽनु॒ प्र जा॑यन्ते संवँथ्स॒रेणै॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयति दर्भस्त॒म्बे जु॑होति॒ य - [ ] 15

-द्वा अ॒स्या अ॒मृतं॒-यँ-द्वी॒र्य॑-न्त-द्द॒र्भास्तस्मि॑न् जुहोति॒ प्रैव जा॑यते ऽन्ना॒दो भ॑वति॒ यस्यै॒व-ञ्जुह्व॑त्ये॒ता वै दे॒वता॑ अ॒ग्नेः पु॒रस्ता᳚द्भागा॒स्ता ए॒व प्री॑णा॒त्यथो॒ चक्षु॑रे॒वाग्नेः पु॒रस्ता॒-त्प्रति॑ दधा॒त्यन॑न्धो भवति॒ य ए॒वं-वेँदा-ऽऽपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑तिः पुष्करप॒र्णे वातो॑ भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्स [भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्सः, प्र॒ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒] 16

प्र॑ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒ स ए॒तद॒पा-ङ्कु॒लाय॑मपश्य॒-त्तस्मि॑न्न॒ग्निम॑चिनुत॒ तदि॒यम॑भव॒-त्ततो॒ वै स प्रत्य॑तिष्ठ॒द्या-म्पु॒रस्ता॑दु॒पा-द॑धा॒-त्तच्छिरो॑ ऽभव॒-थ्सा प्राची॒ दिग्या-न्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धा॒-थ्स दक्षि॑णः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सा द॑क्षि॒णा दिग्या-म्प॒श्चा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पुच्छ॑मभव॒-थ्सा प्र॒तीची॒ दिग्यामु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा॒- [उ॒पाद॑धात्, स उत्त॑रः] 17

-थ्स उत्त॑रः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सोदी॑ची॒ दिग्यामु॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पृ॒ष्ठम॑भव॒-थ्सोर्ध्वा दिगि॒यं-वाँ अ॒ग्निः पञ्चे᳚ष्टक॒-स्तस्मा॒-द्यद॒स्या-ङ्खन॑न्त्य॒भीष्ट॑का-न्तृ॒न्दन्त्य॒भि शर्क॑रा॒ग्ं॒ सर्वा॒ वा इ॒यं-वँयो᳚भ्यो॒ नक्त॑-न्दृ॒शे दी᳚प्यते॒ तस्मा॑दि॒मां-वँयाग्ं॑सि॒ नक्त॒-न्नाद्ध्या॑सते॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते प्रत्ये॒व [प्रत्ये॒व, ति॒ष्ठ॒त्य॒भि दिशो॑] 18

ति॑ष्ठत्य॒भि दिशो॑ जयत्याग्ने॒यो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाय॒ सर्वा॑सु दि॒क्ष्वर्धु॑क॒ग्ग्॒ स्वामे॒व त-द्दिश॒मन्वे᳚त्य॒पां-वाँ अ॒ग्निः कु॒लाय॒-न्तस्मा॒दापो॒-ऽग्निग्ं हारु॑का॒-स्स्वामे॒व त-द्योनि॒-म्प्रवि॑शन्ति ॥ 19 ॥

(यद॑- लेलाय॒-थ्स-उ॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा-दे॒व - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 4)

सं॒वँ॒थ्स॒रमुख्य॑-म्भृ॒त्वा द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒र आ᳚ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेदै॒न्द्र-मेका॑दशकपालं-वैँश्वदे॒व-न्द्वाद॑शकपाल-म्बार्हस्प॒त्य-ञ्च॒रुं-वैँ᳚ष्ण॒व-न्त्रि॑कपा॒ल-न्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॑ यजेत॒ यद॒ष्टाक॑पालो॒ भव॑त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्र्या᳚ग्ने॒य-ङ्गा॑य॒त्र-म्प्रा॑तस्सव॒न-म्प्रा॑तस्सव॒नमे॒व तेन॑ दाधार गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒ यदेका॑दशकपालो॒ भव॒त्येका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगै॒न्द्र-न्त्रैष्टु॑भ॒-म्माद्ध्य॑न्दिन॒ग्ं॒ सव॑न॒-म्माद्ध्य॑न्दिनमे॒व सव॑न॒-न्तेन॑ दाधार त्रि॒ष्टुभ॒- [त्रि॒ष्टुभ᳚म्, छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒] 20

-ञ्छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती वैश्वदे॒व-ञ्जाग॑त-न्तृतीयसव॒न-न्तृ॑तीयसव॒नमे॒व तेन॑ दाधार॒ जग॑ती॒-ञ्छन्दो॒ य-द्बा॑र्हस्प॒त्यश्च॒रुर्भव॑ति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्मै॒व तेन॑ दाधार॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वस्त्रि॑कपा॒लो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒व तेन॑ दाधार॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॒ यज॑ते॒-ऽभिजि॑त्यै॒ य-थ्सं॑वँथ्स॒रमुख्य॑-म्बि॒भर्ती॒ममे॒व [ ] 21

तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोति॒ य-द्द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒रे᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚ ऽन्तरि॑क्षमे॒व तेन॑ स्पृणोति॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे यज॑ते॒-ऽमुमे॒व तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोत्ये॒तं-वैँ पर॑ आट्णा॒रः क॒क्षीवाग्ं॑ औशि॒जो वी॒तह॑व्य-श्श्राय॒सस्त्र॒सद॑स्युः पौरुकु॒थ्स्यः प्र॒जाका॑मा अचिन्वत॒ ततो॒ वै ते स॒हस्रग्ं॑ सहस्र-म्पु॒त्रान॑विन्दन्त॒ प्रथ॑ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒स्ता-म्मात्रा॑माप्नोति॒ या-न्ते-ऽग॑च्छ॒न्॒ य ए॒वं ँवि॒द्वाने॒तम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते ॥ 22 ॥

(दा॒धा॒र॒ त्रि॒ष्टुभ॑ - मि॒ममे॒वै - वं - च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)

प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स क्षु॒रप॑विर्भू॒त्वा-ऽति॑ष्ठ॒-त्त-न्दे॒वा बिभ्य॑तो॒ नोपा॑-ऽऽय॒-न्ते छन्दो॑भिरा॒त्मान॑-ञ्छादयि॒त्वोपा॑-ऽऽय॒-न्तच्छन्द॑सा-ञ्छन्द॒स्त्व-म्ब्रह्म॒ वै छन्दाग्ं॑सि॒ ब्रह्म॑ण ए॒त-द्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽऽत्मान॑-ञ्छादयि॒त्वा-ऽग्निमुप॑ चरत्या॒त्मनो-ऽहिग्ं॑सायै देवनि॒धिर्वा ए॒ष नि धी॑यते॒ यद॒ग्नि- [यद॒ग्निः, अ॒न्ये वा॒ वै] 23

-र॒न्ये वा॒ वै नि॒धिमगु॑प्तं-विँ॒न्दन्ति॒ न वा॒ प्रति॒ प्र जा॑नात्यु॒खामा क्रा॑मत्या॒त्मान॑मे॒वाधि॒पा-ङ्कु॑रुते॒ गुप्त्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्ना-ऽऽक्रम्येति॑ नैर्-ऋ॒त्यु॑खा यदा॒क्रामे॒न्निर्-ऋ॑त्या आ॒त्मान॒मपि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-ऽऽक्रम्या॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ गुप्त्या॒ अथो॒ यथा᳚ ब्रू॒यादे॒तन्मे॑ गोपा॒येति॑ ता॒दृगे॒व त- [तत्, प्र॒जाप॑ति॒र्वा] 24

-त्प्र॒जाप॑ति॒र्वा अथ॑र्वा॒ ऽग्निरे॒व द॒द्ध्यङ्ङा॑थर्व॒णस्तस्येष्ट॑का अ॒स्थान्ये॒तग्ं ह॒ वाव तद्-ऋषि॑र॒भ्यनू॑वा॒चेन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्थभि॒रिति॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोति॒ सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒तद॒ग्नेर्यच्चित्य॑ आ॒त्मा वै᳚श्वान॒रो यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒- [स॒ग्ग्॒स्कृत्या॑, अ॒भ्यारो॑हति॒] 25

-ऽभ्यारो॑हति॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒त-द्यज॑मान॒-स्सग्ग् स्कु॑रुते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ ऽऽत्मना॒-ऽभ्यारो॑हति॒ तस्मा॒-त्तस्य॒ नाव॑ द्यन्ति॒ जीव॑न्ने॒व दे॒वानप्ये॑ति वैश्वान॒र्यर्चा पुरी॑ष॒मुप॑ दधाती॒यं-वाँ अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रस्तस्यै॒षा चिति॒र्य-त्पुरी॑षम॒ग्निमे॒व वै᳚श्वान॒र-ञ्चि॑नुत ए॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्य-द्वै᳚श्वान॒रः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॒मव॑ रुन्धे ॥ 26 ॥

(अ॒ग्नि - स्तथ् - स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ - ग्ने - र्दश॑ च) (अ. 6)

अ॒ग्नेर्वै दी॒क्षया॑ दे॒वा वि॒राज॑माप्नुव-न्ति॒स्रो रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚-त्त्रि॒पदा॑ वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ षड्-रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-थ्ष-ड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ द्वाद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ त्रयो॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्त्रयो॑दश॒ [त्रयो॑दश, मासा᳚-] 27

मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ पञ्च॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यो-ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते संवँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति स॒प्तद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-च्चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚- [रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚त्, त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा] 28

-त्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ मास॑-न्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्यो मास॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति च॒तुरो॑ मा॒सो दी᳚क्षि॒त-स्स्या᳚च्च॒तुरो॒ वा ए॒त-म्मा॒सो वस॑वो-ऽबिभरु॒स्ते पृ॑थि॒वीमा-ऽज॑य-न्गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒-ऽष्टौ रु॒द्रास्ते᳚-ऽन्तरि॑क्ष॒मा-ऽज॑य-न्त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्छन्दो॒ द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्यास्ते दिव॒मा-ऽज॑य॒न् जग॑ती॒-ञ्छन्द॒स्ततो॒ वै ते व्या॒वृत॑-मगच्छ॒ञ्छ्रैष्ठ्य॑-न्दे॒वाना॒-न्तस्मा॒-द्द्वाद॑श मा॒सो भृ॒त्वा-ऽग्नि-ञ्चि॑न्वीत॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚ -ऽग्निश्चित्य॒स्तस्या॑-होरा॒त्राणीष्ट॑का आ॒प्तेष्ट॑कमेन-ञ्चिनु॒ते-ऽथो᳚ व्या॒वृत॑मे॒व ग॑च्छति॒ श्रैष्ठ्यग्ं॑ समा॒नाना᳚म् ॥ 29 ॥

(स्या॒-त्त्रयो॑दश - त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्- वै ते᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒काय॑ चीयते॒ यद॒ग्निस्तं-यँन्नान्वा॒रोहे᳚-थ्सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मानो हीयेत पृथि॒वीमा-ऽक्र॑मिष-म्प्रा॒णो मा॒ मा हा॑सीद॒न्तरि॑क्ष॒मा-ऽक्र॑मिष-म्प्र॒जा मा॒ मा हा॑सी॒-द्दिव॒मा-ऽक्र॑मिष॒ग्ं॒ सुव॑रग॒न्मेत्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर॑न्वारो॒हस्तेनै॒वैन॑-म॒न्वारो॑हति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ य-त्प॒क्षस॑म्मिता-म्मिनु॒या- [मिनु॒यात्, कनी॑याग्ंस-] 30

-त्कनी॑याग्ंसं-यँज्ञक्र॒तुमुपे॑या॒-त्पापी॑यस्यस्या॒ ऽऽत्मनः॑ प्र॒जा स्या॒-द्वेदि॑सम्मिता-म्मिनोति॒ ज्यायाग्ं॑समे॒व य॑ज्ञक्र॒तुमुपै॑ति॒ नास्या॒-ऽऽत्मनः॒ पापी॑यसी प्र॒जा भ॑वति साह॒स्र-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒न-स्स॒हस्र॑सम्मितो॒ वा अ॒यं-लोँ॒क इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ द्विषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो द्विषा॑हस्रं॒-वाँ अ॒न्तरि॑क्ष-म॒न्तरि॑क्षमे॒वाभि ज॑यति॒ त्रिषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न- [तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः, त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ] 31

-स्त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ लो॒को॑ ऽमुमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति जानुद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नो गा॑यत्रि॒यैवेमं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हति नाभिद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रि॒ष्टुभै॒वा-न्तरि॑क्ष-म॒भ्यारो॑हति ग्रीवद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो जग॑त्यै॒वामुन् ँलो॒कम॒भ्यारो॑हति॒ नाग्नि-ञ्चि॒त्वा रा॒मामुपे॑यादयो॒नौ रेतो॑ धास्या॒मीति॒ न द्वि॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा-ऽन्यस्य॒ स्त्रिय॒- [स्त्रिय᳚म्, उपे॑या॒न्न] 32

-मुपे॑या॒न्न तृ॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा का-ञ्च॒नोपे॑या॒-द्रेतो॒ वा ए॒तन्नि ध॑त्ते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यदु॑पे॒या-द्रेत॑सा॒ व्यृ॑द्ध्ये॒ता-ऽथो॒ खल्वा॑हुर प्रज॒स्य-न्त-द्यन्नोपे॒यादिति॒ य-द्रे॑त॒स्सिचा॑वुप॒दधा॑ति॒ ते ए॒व यज॑मानस्य॒ रेतो॑ बिभृत॒स्तस्मा॒-दुपे॑या॒-द्रेत॒सो-ऽस्क॑न्दाय॒ त्रीणि॒ वाव रेताग्ं॑सि पि॒ता पु॒त्रः पौत्रो॒ [पौत्रः॑, य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑] 33

य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑-वुपद॒द्ध्या-द्रेतो᳚-ऽस्य॒ विच्छि॑न्द्या-त्ति॒स्र उप॑ दधाति॒ रेत॑स॒-स्सन्त॑त्या इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा रे॑त॒स्सिग् वाग्वा इ॒य-न्तस्मा॒-त्पश्य॑न्ती॒मा-म्पश्य॑न्ति॒ वाचं॒-वँद॑न्तीम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया᳚ प्रा॒णो वा अ॒न्तरि॑क्ष॒-न्तस्मा॒न्ना-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्पश्य॑न्ति॒ न प्रा॒णम॒सौ तृ॒तीया॒ चक्षु॒र्वा अ॒सौ तस्मा॒-त्पश्य॑न्त्य॒मू-म्पश्य॑न्ति॒ चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॒- [चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॑, अ॒मू-ञ्चोप॑] 34

-ऽमू-ञ्चोप॑ दधाति॒ मन॑सा मद्ध्य॒मामे॒षां-लोँ॒काना॒-ङ्कॢप्त्या॒ अथो᳚ प्रा॒णाना॑मि॒ष्टो य॒ज्ञो भृगु॑भिराशी॒र्दा वसु॑भि॒स्तस्य॑ त इ॒ष्टस्य॑ वी॒तस्य॒ द्रवि॑णे॒ह भ॑क्षी॒येत्या॑ह स्तुतश॒स्त्रे ए॒वैतेन॑ दुहे पि॒ता मा॑त॒रिश्वा-ऽच्छि॑द्रा प॒दा धा॒ अच्छि॑द्रा उ॒शिजः॑ प॒दा-ऽनु॑ तक्षु॒-स्सोमो॑ विश्व॒विन्ने॒ता ने॑ष॒-द्बृह॒स्पति॑रुक्थाम॒दानि॑ शग्ंसिष॒दित्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेरु॒क्थ-न्तेनै॒वैन॒मनु॑ शग्ंसति ॥ 35 ॥

(मि॒नु॒यात् - तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः - स्त्रियं॒ - पौत्र॑ - श्च॒ - वै - स॒प्त च॑) (अ. 8)

सू॒यते॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्नी॒नां-यँ उ॒खाया᳚-म्भ्रि॒यते॒ यद॒ध-स्सा॒दये॒-द्गर्भाः᳚ प्र॒पादु॑का-स्स्यु॒रथो॒ यथा॑ स॒वा-त्प्र॑त्यव॒रोह॑ति ता॒दृगे॒व तदा॑स॒न्दी सा॑दयति॒ गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादा॒याथो॑ स॒वमे॒वैन॑-ङ्करोति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष यदुख्यो॒ योनिः॑ शि॒क्यं॑-यँच्छि॒क्या॑दु॒खा-न्नि॒रूहे॒-द्योने॒र्गर्भ॒-न्निर्ह॑ण्या॒-थ्षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति षोढा विहि॒तो वै [ ] 36

पुरु॑ष आ॒त्मा च॒ शिर॑श्च च॒त्वार्यङ्गा᳚न्या॒त्मन्ने॒वैन॑-म्बिभर्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यो॒खा चो॒लूख॑ल-ञ्च॒ स्तनौ॒ ताव॑स्य प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ यदु॒खा-ञ्चो॒लूख॑ल-ञ्चोप॒दधा॑ति॒ ताभ्या॑मे॒व यज॑मानो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के᳚-ऽग्नि-न्दु॑हे संवँथ्स॒रो वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्य॑ त्रेधाविहि॒ता इष्ट॑काः प्राजाप॒त्या वै᳚ष्ण॒वी- [वै᳚ष्ण॒वीः, वै॒श्व॒क॒र्म॒णी-] 37

-र्वै᳚श्वकर्म॒णी-र॑होरा॒त्राण्ये॒वा-ऽस्य॑ प्राजाप॒त्या यदुख्य॑-म्बि॒भर्ति॑ प्राजाप॒त्या ए॒व तदुप॑ धत्ते॒ य-थ्स॒मिध॑ आ॒दधा॑ति वैष्ण॒वा वै वन॒स्पत॑यो वैष्ण॒वीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोती॒यं-वैँ वि॒श्वक॑र्मा वैश्वकर्म॒णीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ तस्मा॑-दाहु-स्त्रि॒वृद॒ग्निरिति॒ तं-वाँ ए॒तं-यँज॑मान ए॒व चि॑न्वीत॒ यद॑स्या॒न्य श्चि॑नु॒याद्य-त्त-न्दक्षि॑णाभि॒र्न रा॒धये॑द॒ग्निम॑स्य वृञ्जीत॒ यो᳚-ऽस्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒या-त्त-न्दक्षि॑णाभी राधयेद॒ग्निमे॒व त-थ्स्पृ॑णोति ॥ 38 ॥

(षो॒ढा॒वि॒हि॒तो वै - वै᳚ष्ण॒वी - र॒न्यो - विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)

प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑चिनुत॒र्तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-वँ॑स॒न्तेनै॒वास्य॑ पूर्वा॒र्धम॑चिनुत ग्री॒ष्मेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्षं-वँ॒र्॒षाभिः॒ पुच्छग्ं॑ श॒रदोत्त॑र-म्प॒क्षग्ं हे॑म॒न्तेन॒ मद्ध्य॒-म्ब्रह्म॑णा॒ वा अ॑स्य॒ त-त्पू᳚र्वा॒र्धम॑चिनुत क्ष॒त्रेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्ष-म्प॒शुभिः॒ पुच्छं॑-विँ॒शोत्त॑र-म्प॒क्षमा॒शया॒ मद्ध्यं॒-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ञ्चिनु॒ते-ऽथो॑ ए॒तदे॒व सर्व॒मव॑ - [सर्व॒मव॑, रु॒न्धे॒ शृ॒ण्वन्त्ये॑न] 39

रुन्धे शृ॒ण्वन्त्ये॑न-म॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नमत्त्यन्न॒ग्ं॒ रोच॑त इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा चिति॒रोष॑धयो॒ वन॒स्पत॑यः॒ पुरी॑षम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया॒ वयाग्ं॑सि॒ पुरी॑षम॒सौ तृ॒तीया॒ नक्ष॑त्राणि॒ पुरी॑षं-यँ॒ज्ञश्च॑तु॒र्थी दक्षि॑णा॒ पुरी॑षं॒-यँज॑मानः पञ्च॒मी प्र॒जा पुरी॑षं॒-यँ-त्त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वी॒त य॒ज्ञ-न्दक्षि॑णामा॒त्मान॑-म्प्र॒जाम॒न्तरि॑या॒-त्तस्मा॒-त्पञ्च॑चितीकश्चेत॒व्य॑ ए॒तदे॒व सर्वग्ग्॑ स्पृणोति॒ य-त्ति॒स्रश्चित॑य- [य-त्ति॒स्रश्चित॑यः, त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे] 40

-स्त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑ष आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णोति॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरो॒ वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तग्ग् स्पृ॑णो॒त्यथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑ तिष्ठति संवँथ्स॒रो वै ष॒ष्ठी चिति॑र्-ऋ॒तवः॒ पुरी॑ष॒ग्ं॒ षट् चित॑यो भवन्ति॒ षट् पुरी॑षाणि॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 41 ॥

(अव॒ - चित॑यः॒ - पुरी॑षं॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)

रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते प्रा॑जाप॒त्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒-श्शुक॑बभ्रु॒स्ते रौ॒द्रा-श्श्येतः॑ श्येता॒क्ष-श्श्येत॑ग्रीव॒स्ते पि॑तृदेव॒त्या᳚स्ति॒स्रः कृ॒ष्णा व॒शा वा॑रु॒ण्य॑स्ति॒स्र-श्श्वे॒ता व॒शा-स्सौ॒र्यो॑ मैत्राबार्हस्प॒त्या धू॒म्रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 42 ॥

(रोहि॑तः॒-षड्वग्ं॑शतिः) (अ. 11)

पृश्ञि॑-स्तिर॒श्चीन॑-पृश्ञिरू॒र्ध्व-पृ॑श्ञि॒स्ते मा॑रु॒ताः फ॒ल्गूर्लो॑हितो॒र्णी ब॑ल॒क्षी ता-स्सा॑रस्व॒त्यः॑ पृष॑ती स्थू॒लपृ॑षती क्षु॒द्रपृ॑षती॒ ता वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्या॒मा व॒शाः पौ॒ष्णिय॑स्ति॒स्रो रोहि॑णीर्व॒शा मै॒त्रिय॑ ऐन्द्राबार्हस्प॒त्या अ॑रु॒णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 43 ॥

(पृश्ञिः॒ - षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 12)

शि॒ति॒बा॒हु-र॒न्यत॑श्शितिबाहु-स्सम॒न्त शि॑तिबाहु॒स्त ऐ᳚न्द्रवाय॒वा-श्शि॑ति॒रन्ध्रो॒ ऽन्यत॑श्शितिरन्ध्र-स्सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते मै᳚त्रावरु॒णा-श्शु॒द्धवा॑ल-स्स॒र्वशु॑द्धवालो म॒णिवा॑ल॒स्त आ᳚श्वि॒नास्ति॒स्र-श्शि॒ल्पा व॒शा वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्येनीः᳚ परमे॒ष्ठिने॑ सोमापौ॒ष्णा-श्श्या॒मल॑लामास्तूप॒राः ॥ 44 ॥

(शि॒ति॒बा॒हुः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 13)

उ॒न्न॒त ऋ॑ष॒भो वा॑म॒नस्त ऐ᳚न्द्रावरु॒णा-श्शिति॑ककुच्छितिपृ॒ष्ठ-श्शिति॑भस॒-त्त ऐ᳚न्द्राबार्हस्प॒त्या-श्शि॑ति॒पाच्छि॒त्योष्ठः॑ शिति॒भ्रुस्त ऐ᳚न्द्रावैष्ण॒वास्ति॒स्र-स्सि॒द्ध्मा व॒शा वै᳚श्वकर्म॒ण्य॑स्ति॒स्रो धा॒त्रे पृ॑षोद॒रा ऐ᳚न्द्रापौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 45 ॥

(उ॒न्न॒तः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 14)

क॒र्णास्त्रयो॑ या॒मा-स्सौ॒म्यास्त्रयः॑ श्विति॒ङ्गा अ॒ग्नये॒ यवि॑ष्ठाय॒ त्रयो॑ नकु॒लास्ति॒स्रो रोहि॑णी॒स्त्र्यव्य॒स्ता वसू॑ना-न्ति॒स्रो॑-ऽरु॒णा दि॑त्यौ॒ह्य॑स्ता रु॒द्राणाग्ं॑ सोमै॒न्द्रा ब॒भ्रुल॑लामास्तूप॒राः ॥ 46 ॥

(क॒र्णास्त्रयो॑ - विग्ंशतिः) (अ. 15)

शु॒ण्ठास्त्रयो॑ वैष्ण॒वा अ॑धीलोध॒कर्णा॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुक्र॒माय॑ लफ्सु॒दिन॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ पञ्चा॑वीस्ति॒स्र आ॑दि॒त्याना᳚-न्त्रिव॒थ्सा-स्ति॒स्रो-ऽङ्गि॑रसामैन्द्रावैष्ण॒वा गौ॒रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 47 ॥

(शु॒ण्ठा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 16)

इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ शितिपृ॒ष्ठा इन्द्रा॑या-धिरा॒जाय॒ त्रय॒-श्शिति॑ककुद॒ इन्द्रा॑य स्व॒राज्ञे॒ त्रय॒-श्शिति॑भस-दस्ति॒स्रस्तु॑र्यौ॒ह्यः॑ सा॒द्ध्याना᳚-न्ति॒स्रः प॑ष्ठौ॒ह्यो॑ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑माग्ने॒न्द्राः कृ॒ष्णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 48 ॥

(इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ - द्वाविग्ं॑शतिः) (अ. 17)

अदि॑त्यै॒ त्रयो॑ रोहितै॒ता इ॑न्द्रा॒ण्यै त्रयः॑ कृष्णै॒ताः कु॒ह्वै᳚ त्रयो॑-ऽरुणै॒तास्ति॒स्रो धे॒नवो॑ रा॒कायै॒ त्रयो॑-ऽन॒ड्वाहः॑ सिनीवा॒ल्या आ᳚ग्नावैष्ण॒वा रोहि॑तललामास्तूप॒राः ॥ 49 ॥

(अदि॑त्या-अ॒ष्टाद॑श) (अ. 18)

सौ॒म्यास्त्रयः॑ पि॒शङ्गा॒-स्सोमा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ सा॒रङ्गाः᳚ पार्ज॒न्या नभो॑रूपास्ति॒स्रो॑-ऽजा म॒ल्॒हा इ॑न्द्रा॒ण्यै ति॒स्रो मे॒ष्य॑ आदि॒त्या द्या॑वापृथि॒व्या॑ मा॒लङ्गा᳚स्तूप॒राः ॥ 50 ॥

(सौ॒म्या - एका॒न्नविग्ं॑श॒तिः) (अ. 19)

वा॒रु॒णास्त्रयः॑ कृ॒ष्णल॑लामा॒ वरु॑णाय॒ राज्ञे॒ त्रयो॒ रोहि॑तललामा॒ वरु॑णाय रि॒शाद॑से॒ त्रयो॑-ऽरु॒णल॑लामा-श्शि॒ल्पास्त्रयो॑ वैश्वदे॒वास्त्रयः॒ पृश्ञ॑य-स्सर्वदेव॒त्या॑ ऐन्द्रासू॒रा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 51 ॥

(वा॒रु॒णा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 20)

सोमा॑य स्व॒राज्ञे॑-ऽनोवा॒हाव॑न॒ड्वाहा॑-विन्द्रा॒ग्निभ्या॑-मोजो॒दाभ्या॒मुष्टा॑रा-विन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-म्बल॒दाभ्याग्ं॑ सीरवा॒हाववी॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी दि॒ग्भ्यो वड॑बे॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी वै॑रा॒जी पु॑रु॒षी द्वे धे॒नू भौ॒मी वा॒यव॑ आरोहणवा॒हाव॑न॒ड्वाहौ॑ वारु॒णी कृ॒ष्णे व॒शे अ॑रा॒ड्यौ॑ दि॒व्यावृ॑ष॒भौ प॑रिम॒रौ ॥ 52 ॥

(सोमा॑य स्व॒राज्ञे॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 21)

एका॑दश प्रा॒तर्ग॒व्याः प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्ते छग॒लः क॒ल्माषः॑ किकिदी॒विर्वि॑दी॒गय॒स्ते त्वा॒ष्ट्रा-स्सौ॒रीर्नव॑ श्वे॒ता व॒शा अ॑नूब॒न्ध्या॑ भवन्त्याग्ने॒य ऐ᳚न्द्रा॒ग्न आ᳚श्वि॒नस्ते वि॑शालयू॒प आ ल॑भ्यन्ते ॥ 53 ॥

(ऐका॑दश प्रा॒तः - पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 22)

पि॒शङ्गा॒स्त्रयो॑ वास॒न्ता-स्सा॒रङ्गा॒स्त्रयो॒ ग्रैष्माः॒ पृष॑न्त॒स्त्रयो॒ वार्षि॑काः॒ पृश्ञ॑य॒स्त्रयः॑ शार॒दाः पृ॑श्ञिस॒क्था-स्त्रयो॒ हैम॑न्तिका अवलि॒प्तास्त्रयः॑ शैशि॒रा-स्सं॑वँथ्स॒राय॒ निव॑क्षसः ॥ 54 ॥

(पि॒शङ्गा॑ - विग्ंश॒तिः) (अ. 23)

(रोहि॑तः कृ॒ष्णा धू॒म्रल॑लामाः॒ - पृश्ञिः॑ श्या॒मा अ॑रु॒णल॑लामाः -शितिबा॒हु-श्शि॒ल्पा-श्श्येनी᳚-श्श्या॒मल॑लामा - उन्न॒त-स्सि॒द्ध्मा धा॒त्रे पौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामाः - क॒र्णा ब॒भ्रुल॑लामाः - शु॒ण्ठा गौ॒रल॑लामा॒ - इन्द्रा॑य कृ॒ष्णाल॑लामा॒ - अदि॑त्यै॒ रोहि॑त ललामः -सौ॒म्या मा॒लङ्गा॑ - वारु॒णा-स्सू॒रा-श्श्येत॑ललामा॒ - दश॑ ।)

(हिर॑ण्यवर्णा - अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚न् - भूतेष्ट॒काः - स॒जूः - सं॑वँथ्स॒रं - प्र॒जाप॑ति॒-स्स क्षु॒रप॑वि - र॒वग्नेर्वै दी॒क्षया॑ - सुव॒र्गाय॒ तं-यँन्न - सू॒यते᳚ - प्र॒जाप॑तिर्-ऋ॒तुभी॒ - रोहि॑तः॒ - पृञिः॑ - शितिबा॒हु - रु॑न्न॒तः - क॒र्णाः - शु॒ण्ठा - इन्द्रा॒या- दि॑त्यै - सौ॒म्या - वा॑रु॒णाः - सोमा॒यै - का॑दश - पि॒शङ्गा॒ - स्त्रयो॑विग्ंशतिः)

(हिर॑ण्यवर्णा - भूतेष्ट॒काः - छन्दो॒ यत् - कनी॑याग्ंसन्-त्रि॒वृद्ध्य॑ग्नि - र्वा॑रु॒णा - श्चतु॑ष्पञ्चा॒शत् )

(हिर॑ण्यवर्णा॒, निव॑क्षसः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥