க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே ப்ரதமஃ ப்ரஶ்நஃ - உக்யாக்நிகதநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
ஸா॒வி॒த்ராணி॑ ஜுஹோதி॒ ப்ரஸூ᳚த்யை சதுர்க்ரு'ஹீ॒தேந॑ ஜுஹோதி॒ சது॑ஷ்பாதஃ ப॒ஶவஃ॑ ப॒ஶூநே॒வா-ऽவ॑ ருந்தே॒ சத॑ஸ்ரோ॒ திஶோ॑ தி॒க்ஷ்வே॑வ ப்ரதி॑ திஷ்டதி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி தே॒வேப்யோ ऽபா᳚-ऽக்ராம॒-ந்ந வோ॑ பா॒காநி॑ ஹ॒வ்யம்-வँ॑க்ஷ்யாம॒ இதி॒ தேப்ய॑ ஏ॒தச்ச॑து-ர்க்ரு'ஹீ॒தம॑-தாரய-ந்புரோ-ऽநு வா॒க்யா॑யை யா॒ஜ்யா॑யை தே॒வதா॑யை வஷட்கா॒ராய॒ யச்ச॑துர்க்ரு'ஹீ॒த-ஞ்ஜு॒ஹோதி॒ சந்தாக்॑ஸ்யே॒வ த-த்ப்ரீ॑ணாதி॒ தாந்ய॑ஸ்ய ப்ரீ॒தாநி॑ தே॒வேப்யோ॑ ஹ॒வ்யம்-வँ॑ஹந்தி॒ ய-ங்கா॒மயே॑த॒ [ய-ங்கா॒மயே॑த, பாபீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒தித்யேகை॑க॒-] 1
பாபீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒தித்யேகை॑க॒-ந்தஸ்ய॑ ஜுஹுயா॒-தாஹு॑தீபிரே॒வைந॒மப॑ க்ரு'ஹ்ணாதி॒ பாபீ॑யா-ந்பவதி॒ ய-ங்கா॒மயே॑த॒ வஸீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒திதி॒ ஸர்வா॑ணி॒ தஸ்யா॑-ऽநு॒த்ருத்ய॑ ஜுஹுயா॒தாஹு॑த்யை॒வைந॑ம॒பி க்ர॑மயதி॒ வஸீ॑யா-ந்பவ॒த்யதோ॑ ய॒ஜ்ஞஸ்யை॒வைஷா-ऽபிக்ரா᳚ந்தி॒ரேதி॒ வா ஏ॒ஷ ய॑ஜ்ஞமு॒கா-த்ரு'த்த்யா॒ யோ᳚-ऽக்நேர்தே॒வதா॑யா॒ ஏத்ய॒ஷ்டாவே॒தாநி॑ ஸாவி॒த்ராணி॑ பவந்த்ய॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ கா॑ய॒த்ரோ᳚- [கா॑ய॒த்ரஃ, அ॒க்நிஸ்தேநை॒வ] 2
-ऽக்நிஸ்தேநை॒வ ய॑ஜ்ஞமு॒காத்ரு'த்த்யா॑ அ॒க்நேர்தே॒வதா॑யை॒ நைத்ய॒ஷ்டௌ ஸா॑வி॒த்ராணி॑ பவ॒ந்த்யாஹு॑திர்நவ॒மீ த்ரி॒வ்ரு'த॑மே॒வ ய॑ஜ்ஞமு॒கே வியா॑தயதி॒ யதி॑ கா॒மயே॑த॒ சந்தாக்ம்॑ஸி யஜ்ஞயஶ॒ஸேநா᳚ ऽர்பயேய॒மித்ய்ரு'ச॑மந்த॒மா-ங்கு॑ர்யா॒ச்சந்தாக்॑ஸ்யே॒வ ய॑ஜ்ஞயஶ॒ஸேநா᳚ ऽர்பயதி॒ யதி॑ கா॒மயே॑த॒ யஜ॑மாநம்-யँஜ்ஞயஶ॒ஸேநா᳚-ऽர்பயேய॒மிதி॒ யஜு॑ரந்த॒ம-ங்கு॑ர்யா॒-த்யஜ॑மாநமே॒வ ய॑ஜ்ஞயஶ॒ஸேநா᳚-ऽர்பயத்ய்ரு'॒சா ஸ்தோம॒க்ம்॒ ஸம॑ர்த॒யே- [ஸம॑ர்த॒யேதி॑, ஆ॒ஹ॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை] 3
-த்யா॑ஹ॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை ச॒துர்பி॒ரப்ரி॒மா த॑த்தே ச॒த்வாரி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ சந்தோ॑பிரே॒வ தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வ இத்யா॑ஹ॒ ப்ரஸூ᳚த்யா அ॒க்நிர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத॒ ஸ வேணு॒-ம்ப்ரா-ऽவி॑ஶ॒-த்ஸ ஏ॒தாமூ॒திமநு॒ ஸம॑சர॒-த்ய-த்வேணோ᳚-ஸ்ஸுஷி॒ரக்ம் ஸு॑ஷி॒ரா-ऽப்ரி॑ர்பவதி ஸயோநி॒த்வாய॒ ஸ யத்ர॑ய॒த்ரா-ऽவ॑ஸ॒-த்த-த்க்ரு'॒ஷ்ணம॑பவ-த்கல்மா॒ஷீ ப॑வதி ரூ॒பஸ॑ம்ரு'த்த்யா உபயதஃ॒, க்ஷ்ணூர்ப॑வதீ॒தஶ்சா॒-ऽ-முத॑ஶ்சா॒-ऽர்கஸ்யா-வ॑ருத்த்யை வ்யாமமா॒த்ரீ ப॑வத்யே॒தாவ॒த்வை புரு॑ஷே வீ॒ர்யம்॑-வீँ॒ர்ய॑ஸம்மி॒தா ऽப॑ரிமிதா பவ॒த்ய-ப॑ரிமித॒ஸ்யா-ऽ வ॑ருத்த்யை॒ யோ வந॒ஸ்பதீ॑நா-ம்பல॒க்ரஹி॒-ஸ்ஸ ஏ॑ஷாம்-வீँ॒ர்யா॑வா-ந்பல॒க்ரஹி॒ர்வேணு॑-ர்வைண॒வீ ப॑வதி வீ॒ர்ய॑ஸ்யா வ॑ருத்த்யை ॥ 4 ॥
(கா॒மயே॑த - காய॒த்ரோ᳚ - ऽர்த॒யேதி॑ - ச - ஸ॒ப்தவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 1)
வ்ய்ரு'॑த்தம்॒-வாँ ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ யத॑ய॒ஜுஷ்கே॑ண க்ரி॒யத॑ இ॒மாம॑க்ரு'ப்ண-ந்ரஶ॒நா-ம்ரு'॒தஸ்யேத்ய॑ஶ்வாபி॒தாநீ॒மா த॑த்தே॒ யஜு॑ஷ்க்ரு'த்யை ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை॒ ப்ரதூ᳚ர்தம்-வாँஜி॒ந்நா த்ர॒வேத்யஶ்வ॑-ம॒பி த॑தாதி ரூ॒பமே॒வா-ऽஸ்யை॒த-ந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே யு॒ஞ்ஜாதா॒க்ம்॒ ராஸ॑பம்-யுँ॒வமிதி॑ கர்த॒ப-மஸ॑த்யே॒வ க॑ர்த॒ப-ம்ப்ரதி॑ ஷ்டாபயதி॒ தஸ்மா॒தஶ்வா᳚-த்கர்த॒போ-ऽஸ॑த்தரோ॒ யோகே॑யோகே த॒வஸ்த॑ர॒மித்யா॑ஹ॒ [த॒வஸ்த॑ர॒மித்யா॑ஹ, யோகே॑யோக] 5
யோகே॑யோக ஏ॒வைநம்॑-யுँங்க்தே॒ வாஜே॑வாஜே ஹவாமஹ॒ இத்யா॒ஹாந்நம்॒-வைँ வாஜோ-ऽந்ந॑மே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ஸகா॑ய॒ இந்த்ர॑மூ॒தய॒ இத்யா॑ஹேந்த்ரி॒யமே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ऽக்நிர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத॒ த-ம்ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரந்வ॑விந்த-த்ப்ராஜாப॒த்யோ-ऽஶ்வோ ऽஶ்வே॑ந॒ ஸ-ம்ப॑ர॒த்யநு॑வித்த்யை பாபவஸ்ய॒ஸம்-வாँ ஏ॒த-த்க்ரி॑யதே॒ யச்ச்ரேய॑ஸா ச॒ பாபீ॑யஸா ச ஸமா॒ந-ங்கர்ம॑ கு॒ர்வந்தி॒ பாபீ॑யா॒ந்॒.- [பாபீ॑யாந், ஹ்யஶ்வா᳚-த்கர்த॒போ-ऽஶ்வ॒-] 6
-ஹ்யஶ்வா᳚-த்கர்த॒போ-ऽஶ்வ॒-ம்பூர்வ॑-ந்நயந்தி பாபவஸ்ய॒-ஸஸ்ய॒ வ்யாவ்ரு'॑த்த்யை॒ தஸ்மா॒ச்ச்ரேயாக்ம்॑ஸ॒-ம்பாபீ॑யா-ந்ப॒ஶ்சாதந்வே॑தி ப॒ஹுர்வை பவ॑தோ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யோ॒ பவ॑தீவ॒ கலு॒ வா ஏ॒ஷ யோ᳚-ऽக்நி-ஞ்சி॑நு॒தே வ॒ஜ்ர்யஶ்வஃ॑ ப்ர॒தூர்வ॒ந்நேஹ்ய॑வ॒-க்ராம॒ந்ந-ஶ॑ஸ்தீ॒ரித்யா॑ஹ॒ வஜ்ரே॑ணை॒வ பா॒ப்மாந॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒மவ॑ க்ராமதி ரு॒த்ரஸ்ய॒ காண॑பத்யா॒தித்யா॑ஹ ரௌ॒த்ரா வை ப॒ஶவோ॑ ரு॒த்ராதே॒வ [ ] 7
ப॒ஶூ-ந்நி॒ர்யாச்யா॒-ऽऽத்மநே॒ கர்ம॑ குருதே பூ॒ஷ்ணா ஸ॒யுஜா॑ ஸ॒ஹேத்யா॑ஹ பூ॒ஷா வா அத்த்வ॑நாக்ம் ஸந்நே॒தா ஸம॑ஷ்ட்யை॒ புரீ॑ஷாயதநோ॒ வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிரங்கி॑ரஸோ॒ வா ஏ॒தமக்ரே॑ தே॒வதா॑நா॒க்ம்॒ ஸம॑பர-ந்ப்ரு'தி॒வ்யா-ஸ்ஸ॒தஸ்தா॑த॒க்நி-ம்பு॑ரீ॒ஷ்ய॑-மங்கிர॒ஸ்வ-தச்சே॒ஹீத்யா॑ஹ॒ ஸாய॑தநமே॒வைந॑-ந்தே॒வதா॑பி॒-ஸ்ஸ-ம்ப॑ரத்ய॒க்நி-ம்பு॑ரீ॒ஷ்ய॑-மங்கிர॒ஸ்வ- தச்சே॑ம॒ இத்யா॑ஹ॒ யேந॑ [ ] 8
ஸ॒ங்கச்ச॑தே॒ வாஜ॑மே॒வாஸ்ய॑ வ்ரு'ங்க்தே ப்ர॒ஜாப॑தயே ப்ரதி॒ப்ரோச்யா॒க்நி-ஸ்ஸ॒ம்ப்ரு'த்ய॒ இத்யா॑ஹுரி॒யம்-வைँ ப்ர॒ஜாப॑தி॒ஸ்தஸ்யா॑ ஏ॒தச்ச்ரோத்ரம்॒-யँத்வ॒ல்மீகோ॒-ऽக்நி-ம்பு॑ரீ॒ஷ்ய॑-மங்கிர॒ஸ்வ-த்ப॑ரிஷ்யாம॒ இதி॑ வல்மீகவ॒பாமுப॑ திஷ்டதே ஸா॒க்ஷாதே॒வ ப்ர॒ஜாப॑தயே ப்ரதி॒ப்ரோச்யா॒-ऽக்நிக்ம் ஸ-ம்ப॑ரத்ய॒க்நி-ம்பு॑ரீ॒ஷ்ய॑-மங்கிர॒ஸ்வ-த்ப॑ராம॒ இத்யா॑ஹ॒ யேந॑ ஸ॒கஞ்ச்ச॑தே॒ வாஜ॑மே॒வாஸ்ய॑ வ்ரு'॒ங்க்தே ऽந்வ॒க்நிரு॒ஷஸா॒மக்ர॑- [-ऽந்வ॒க்நிரு॒ஷஸா॒மக்ர᳚ம், அ॒க்ய॒தித்யா॒ஹா-] 9
-மக்ய॒தித்யா॒ஹா-நு॑க்யாத்யா ஆ॒கத்ய॑ வா॒ஜ்யத்த்வ॑ந ஆ॒க்ரம்ய॑ வாஜி-ந்ப்ரு'தி॒வீமித்யா॑ஹே॒ச்சத்யே॒வைந॒-ம்பூர்வ॑யா வி॒ந்தத்யுத்த॑ரயா॒ த்வாப்யா॒மா க்ர॑மயதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா॒ அநு॑ரூபாப்யா॒-ந்தஸ்மா॒தநு॑ரூபாஃ ப॒ஶவஃ॒ ப்ரஜா॑யந்தே॒ த்யௌஸ்தே॑ ப்ரு'॒ஷ்ட-ம்ப்ரு'॑தி॒வீ ஸ॒தஸ்த॒மித்யா॑ஹை॒ப்யோ வா ஏ॒தம்-லோँ॒கேப்யஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸமை॑ரய-த்ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒-தந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே வ॒ஜ்ரீ வா ஏ॒ஷ யதஶ்வோ॑ த॒-த்பிர॒ந்யதோ॑தத்ப்யோ॒ பூயாம்॒-லோँம॑பிருப॒யாத॑த்ப்யோ॒ ய-ந்த்வி॒ஷ்யா-த்தம॑தஸ்ப॒த-ந்த்யா॑யே॒-த்வஜ்ரே॑ணை॒வைநக்க்॑ ஸ்த்ரு'ணுதே ॥ 10 ॥
(ஆ॒ஹ॒ - பாபீ॑யாந் - ரு॒த்ராதே॒வ - யேநா - ऽக்ரம்॑ - ँவ॒ஜ்ரீ வை - ஸ॒ப்தத॑ஶ ச) (அ. 2)
உத்க்ரா॒மோ-த॑க்ரமீ॒திதி॒ த்வாப்யா॒முத்க்ர॑மயதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா॒ அநு॑ரூபாப்யா॒-ந்தஸ்மா॒தநு॑ரூபாஃ ப॒ஶவஃ॒ ப்ரஜா॑யந்தே॒ ऽப உப॑ ஸ்ரு'ஜதி॒ யத்ர॒ வா ஆப॑ உப॒ கச்ச॑ந்தி॒ ததோஷ॑தயஃ॒ ப்ரதி॑ திஷ்ட॒ந்த்யோஷ॑தீஃ ப்ரதி॒திஷ்ட॑ந்தீஃ ப॒ஶவோ-ऽநு॒ ப்ரதி॑ திஷ்டந்தி ப॒ஶூந். ய॒ஜ்ஞோ ய॒ஜ்ஞம்-யँஜ॑மாநோ॒ யஜ॑மாந-ம்ப்ர॒ஜாஸ்தஸ்மா॑த॒ப உப॑ ஸ்ரு'ஜதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ யத॑த்த்வ॒ர்யு-ர॑ந॒க்நாவாஹு॑தி-ஞ்ஜுஹு॒யாத॒ந்தோ᳚ ऽத்த்வ॒ர்யு- [-ऽத்த்வ॒ர்யுஃ, ஸ்யா॒-த்ரக்ஷாக்ம்॑ஸி] 11
-ஸ்ஸ்யா॒-த்ரக்ஷாக்ம்॑ஸி ய॒ஜ்ஞக்ம் ஹ॑ந்யு॒ர்॒ஹிர॑ண்யமு॒பாஸ்ய॑ ஜுஹோத்யக்நி॒வத்யே॒வ ஜு॑ஹோதி॒ நாந்தோ᳚-ऽத்த்வ॒ர்யுர்பவ॑தி॒ ந ய॒ஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்॑ஸி க்நந்தி॒ ஜிக॑ர்ம்ய॒க்நி-ம்மந॑ஸா க்ரு'॒தேநேத்யா॑ஹ॒ மந॑ஸா॒ ஹி புரு॑ஷோ ய॒ஜ்ஞம॑பி॒கச்ச॑தி ப்ரதி॒க்ஷ்யந்த॒-ம்புவ॑நாநி॒ விஶ்வேத்யா॑ஹ॒ ஸர்வ॒க்க்॒ ஹ்யே॑ஷ ப்ர॒த்ய-ங்க்ஷேதி॑ ப்ரு'॒து-ந்தி॑ர॒ஶ்சா வய॑ஸா ப்ரு'॒ஹந்த॒மித்யா॒ஹா-ऽல்போ॒ ஹ்யே॑ஷ ஜா॒தோ ம॒ஹா- [ம॒ஹாந், பவ॑தி॒] 12
-ந்பவ॑தி॒ வ்யசி॑ஷ்ட॒மந்நக்ம்॑ ரப॒ஸம்-விँதா॑ந॒மித்யா॒ஹா ऽந்ந॑மே॒வா-ऽஸ்மை᳚ ஸ்வதயதி॒ ஸர்வ॑மஸ்மை ஸ்வததே॒ ய ஏ॒வம்-வேँதா ऽऽத்வா॑ ஜிகர்மி॒ வச॑ஸா க்ரு'॒தேநேத்யா॑ஹ॒ தஸ்மா॒-த்ய-த்புரு॑ஷோ॒ மந॑ஸா-ऽபி॒கச்ச॑தி॒ த-த்வா॒சா வ॑தத்ய ர॒க்ஷஸேத்யா॑ஹ॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை॒ மர்ய॑ஶ்ரீ-ஸ்ஸ்ப்ரு'ஹ॒ய-த்வ॑ர்ணோ அ॒க்நிரித்யா॒ஹா-ப॑சிதிமே॒வா-ऽஸ்மி॑-ந்ததா॒த்ய-ப॑சிதிமா-ந்பவதி॒ ய ஏ॒வம்- [ய ஏ॒வம், வேத॒ மந॑ஸா॒ த்வை] 13
-ँவேத॒ மந॑ஸா॒ த்வை தாமாப்து॑மர்ஹதி॒ யாம॑த்த்வ॒ர்யுர॑-ந॒க்நாவாஹு॑தி-ஞ்ஜு॒ஹோதி॒ மந॑ஸ்வதீப்யா-ஞ்ஜுஹோ॒த்யாஹு॑த்யோ॒ராப்த்யை॒ த்வாப்யா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை யஜ்ஞமு॒கே ய॑ஜ்ஞமுகே॒ வை க்ரி॒யமா॑ணே ய॒ஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்॑ஸி ஜிகாக்ம் ஸந்த்யே॒தர்ஹி॒ கலு॒ வா ஏ॒த-த்ய॑ஜ்ஞமு॒கம்-யँர்ஹ்யே॑ந॒-தாஹு॑தி-ரஶ்ஞு॒தே பரி॑ லிகதி॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை தி॒ஸ்ரு'பிஃ॒ பரி॑ லிகதி த்ரி॒வ்ரு'த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வா-ऽக்நிஸ்தஸ்மா॒-த்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ ஹந்தி [ஹந்தி, கா॒ய॒த்ரி॒யா பரி॑] 14
காயத்ரி॒யா பரி॑ லிகதி॒ தேஜோ॒ வை கா॑ய॒த்ரீ தேஜ॑ஸை॒வைந॒-ம்பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி த்ரி॒ஷ்டுபா॒ பரி॑ லிகதீந்த்ரி॒யம்-வைँ த்ரி॒ஷ்டு-கி॑ந்த்ரி॒யேணை॒வைந॒-ம்பரி॑ க்ரு'ஹ்ணாத்யநு॒ஷ்டுபா॒ பரி॑ லிகத்யநு॒ஷ்டு-ப்ஸர்வா॑ணி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி பரி॒பூஃ பர்யா᳚ப்த்யை மத்த்ய॒தோ॑-ऽநு॒ஷ்டுபா॒ வாக்வா அ॑நு॒ஷ்டு-ப்தஸ்மா᳚-ந்மத்த்ய॒தோ வா॒சா வ॑தாமோ காயத்ரி॒யா ப்ர॑த॒மயா॒ பரி॑ லிக॒த்யதா॑-ऽநு॒ஷ்டுபா-ऽத॑ த்ரி॒ஷ்டுபா॒ தேஜோ॒ வை கா॑ய॒த்ரீ ய॒ஜ்ஞோ॑ ऽநு॒ஷ்டுகி॑ந்த்ரி॒ய-ந்த்ரி॒ஷ்டு-ப்தேஜ॑ஸா சை॒வேந்த்ரி॒யேண॑ சோப॒யதோ॑ ய॒ஜ்ஞ-ம்பரி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 15 ॥
(அ॒ந்தோ᳚-ऽத்த்வ॒ர்யு - ர்ம॒ஹாந் - ப॑வதி॒ ய ஏ॒வக்ம் - ஹ॑ந்தி - த்ரி॒ஷ்டுபா॒ தேஜோ॒ வை கா॑ய॒த்ரீ - த்ரயோ॑தஶ ச) (அ. 3)
தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வ இதி॑ கநதி॒ ப்ரஸூ᳚த்யா॒ அதோ॑ தூ॒ம-மே॒வைதேந॑ ஜநயதி॒ ஜ்யோதி॑ஷ்மந்த-ந்த்வா-ऽக்நே ஸு॒ப்ரதீ॑க॒-மித்யா॑ஹ॒ ஜ்யோதி॑ரே॒வைதேந॑ ஜநயதி॒ ஸோ᳚-ऽக்நிர்ஜா॒தஃ ப்ர॒ஜா-ஶ்ஶு॒சா-ऽऽர்ப॑ய॒-த்த-ந்தே॒வா அ॑ர்த॒ர்சேநா॑-ஶமயஞ்சி॒வ-ம்ப்ர॒ஜாப்யோ-ऽஹிக்ம்॑ ஸந்த॒மித்யா॑ஹ ப்ர॒ஜாப்ய॑ ஏ॒வைநக்ம்॑ ஶமயதி॒ த்வாப்யா᳚-ங்கநதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா அ॒பா-ம்ப்ரு'॒ஷ்டம॒ஸீதி॑ புஷ்கரப॒ர்ணமா [புஷ்கரப॒ர்ணமா, ஹ॒ர॒த்ய॒பாம்-வாँ] 16
ஹ॑ரத்ய॒பாம்-வாँ ஏ॒த-த்ப்ரு'॒ஷ்டம்-யँ-த்பு॑ஷ்கரப॒ர்ணக்ம் ரூ॒பேணை॒வைந॒தா ஹ॑ரதி புஷ்கரப॒ர்ணேந॒ ஸ-ம்ப॑ரதி॒ யோநி॒ர்வா அ॒க்நேஃ பு॑ஷ்கரப॒ர்ணக்ம் ஸயோ॑நிமே॒வாக்நிக்ம் ஸம்ப॑ரதி க்ரு'ஷ்ணாஜி॒நேந॒ ஸம்ப॑ரதி ய॒ஜ்ஞோ வை க்ரு'॑ஷ்ணாஜி॒நம்-யँ॒ஜ்ஞேநை॒வ ய॒ஜ்ஞக்ம் ஸம்ப॑ரதி॒ ய-த்க்ரா॒ம்யாணா᳚-ம்பஶூ॒நா-ஞ்சர்ம॑ணா ஸ॒ம்பரே᳚-த்க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூஞ்சு॒சா-ऽர்ப॑யே-த்க்ரு'ஷ்ணாஜி॒நேந॒ ஸம்ப॑ரத்யார॒ண்யாநே॒வ ப॒ஶூ- [ப॒ஶூந், ஶு॒சா-ऽர்ப॑யதி॒] 17
-ஞ்சு॒சா-ऽர்ப॑யதி॒ தஸ்மா᳚-த்ஸ॒மாவ॑-த்பஶூ॒நா-ம்ப்ர॒ஜாய॑மாநாநா-மார॒ண்யாஃ ப॒ஶவஃ॒ கநீ॑யாக்ம்ஸ-ஶ்ஶு॒சா ஹ்ய்ரு'॑தா லோ॑ம॒த-ஸ்ஸம்ப॑ர॒த்யதோ॒ ஹ்ய॑ஸ்ய॒ மேத்த்ய॑-ங்க்ரு'ஷ்ணாஜி॒ந-ஞ்ச॑ புஷ்கரப॒ர்ண-ஞ்ச॒ ஸக்க் ஸ்த்ரு'॑ணாதீ॒யம்-வைँ க்ரு'॑ஷ்ணாஜி॒நம॒ஸௌ பு॑ஷ்கரப॒ர்ண-மா॒ப்யா-மே॒வைந॑-முப॒யதஃ॒ பரி॑க்ரு'ஹ்ணாத்ய॒-க்நிர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத॒ தமத॒ர்வா-ऽந்வ॑பஶ்ய॒தத॑ர்வா த்வா ப்ரத॒மோ நிர॑மந்ததக்ந॒ இ- [நிர॑மந்ததக்ந॒ இதி॑, ஆ॒ஹ॒ ய ஏ॒வைந॑-] 18
-த்யா॑ஹ॒ ய ஏ॒வைந॑-ம॒ந்வப॑ஶ்ய॒-த்தேநை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம்ப॑ரதி॒ த்வாம॑க்நே॒ புஷ்க॑ரா॒ததீத்யா॑ஹ புஷ்கரப॒ர்ணே ஹ்யே॑ந॒முப॑ஶ்ரித॒-மவி॑ந்த॒-த்தமு॑ த்வா த॒த்த்யங்ங்ரு'ஷி॒ரித்யா॑ஹ த॒த்த்யங் வா ஆ॑தர்வ॒ண-ஸ்தே॑ஜ॒ஸ்வ்யா॑ஸீ॒-த்தேஜ॑ ஏ॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி॒ தமு॑ த்வா பா॒த்யோ வ்ரு'ஷேத்யா॑ஹ॒ பூர்வ॑மே॒வோதி॒த-முத்த॑ரேணா॒பி க்ரு'॑ணாதி [க்ரு'॑ணாதி, ச॒த॒ஸ்ரு'பி॒-ஸ்ஸம்ப॑ரதி] 19
20
சத॒ஸ்ரு'பி॒-ஸ்ஸம்ப॑ரதி ச॒த்வாரி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ சந்தோ॑பிரே॒வ கா॑ய॒த்ரீபி॑ர்ப்ராஹ்ம॒ணஸ்ய॑ காய॒த்ரோ ஹி ப்ரா᳚ஹ்ம॒ண-ஸ்த்ரி॒ஷ்டுக்பீ॑ ராஜ॒ந்ய॑ஸ்ய॒ த்ரைஷ்டு॑போ॒ ஹி ரா॑ஜ॒ந்யோ॑ ய-ங்கா॒மயே॑த॒ வஸீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒தித்யு॒பயீ॑பி॒ஸ்தஸ்ய॒ ஸம்ப॑ரே॒-த்தேஜ॑ஶ்சை॒வா-ऽஸ்மா॑ இந்த்ரி॒ய-ஞ்ச॑ ஸ॒மீசீ॑ ததாத்யஷ்டா॒பி-ஸ்ஸம்ப॑ரத்ய॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ கா॑ய॒த்ரோ᳚ ऽக்நிர்யாவா॑நே॒வா-ऽக்நிஸ்தக்ம் ஸம்ப॑ரதி॒ ஸீத॑ ஹோத॒ரித்யா॑- -ஹ தே॒வதா॑ ஏ॒வாஸ்மை॒ ஸக்ம் ஸா॑தயதி॒ நி ஹோதேதி॑ மநு॒ஷ்யா᳚ந்-த்ஸக்ம் ஸீ॑த॒ஸ்வேதி॒ வயாக்ம்॑ஸி॒ ஜநி॑ஷ்வா॒ ஹி ஜேந்யோ॒ அக்ரே॒ அஹ்நா॒மித்யா॑ஹ தேவ மநு॒ஷ்யாநே॒வா-ऽஸ்மை॒ ஸக்ம்ஸ॑ந்நா॒-ந்ப்ரஜ॑நயதி ॥ 20
(ஐ - வ ப॒ஶூ - நிதி॑ - க்ரு'ணாதி - ஹோத॒ரிதி॑ - ஸ॒ப்தவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 4)
க்ரூ॒ரமி॑வ॒ வா அ॑ஸ்யா ஏ॒த-த்க॑ரோதி॒ ய-த்கந॑த்ய॒ப உப॑ ஸ்ரு'ஜ॒த்யாபோ॒ வை ஶா॒ந்தா-ஶ்ஶா॒ந்தாபி॑ரே॒வா-ऽஸ்யை॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி॒ ஸ-ந்தே॑ வா॒யுர்மா॑த॒ரிஶ்வா॑ ததா॒த்வித்யா॑ஹ ப்ரா॒ணோ வை வா॒யுஃ ப்ரா॒ணேநை॒வாஸ்யை᳚ ப்ரா॒ணக்ம் ஸ-ந்த॑தாதி॒ ஸ-ந்தே॑ வா॒யுரித்யா॑ஹ॒ தஸ்மா᳚-த்வா॒யுப்ர॑ச்யுதா தி॒வோ வ்ரு'ஷ்டி॑ரீர்தே॒ தஸ்மை॑ ச தேவி॒ வஷ॑டஸ்து॒ [வஷ॑டஸ்து, துப்ய॒மித்யா॑ஹ॒] 21
துப்ய॒மித்யா॑ஹ॒ ஷட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துஷ்வே॒வ வ்ரு'ஷ்டி॑-ந்ததாதி॒ தஸ்மா॒-த்ஸர்வா॑ந்ரு'॒தூந். வ॑ர்ஷதி॒ ய-த்வ॑ஷட்கு॒ர்யா-த்யா॒தயா॑மா-ऽஸ்ய வஷட்கா॒ர-ஸ்ஸ்யா॒த்யந்ந வ॑ஷட்கு॒ர்யா-த்ரக்ஷாக்ம்॑ஸி ய॒ஜ்ஞக்ம் ஹ॑ந்யு॒ர்வடித்யா॑ஹ ப॒ரோக்ஷ॑மே॒வ வஷ॑-ட்கரோதி॒ நாஸ்ய॑ யா॒தயா॑மா வஷட்கா॒ரோ பவ॑தி॒ ந ய॒ஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்॑ஸி க்நந்தி॒ ஸுஜா॑தோ॒ ஜ்யோதி॑ஷா ஸ॒ஹேத்ய॑நு॒ஷ்டுபோப॑ நஹ்யத்யநு॒ஷ்டு- [நஹ்யத்யநு॒ஷ்டுப், ஸர்வா॑ணி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒] 22
-ப்ஸர்வா॑ணி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ கலு॒ வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒யா த॒நூஃ ப்ரி॒யயை॒வைந॑-ந்த॒நுவா॒ பரி॑ ததாதி॒ வேது॑கோ॒ வாஸோ॑ பவதி॒ய ஏ॒வம்-வேँத॑ வாரு॒ணோ வா அ॒க்நிருப॑நத்த॒ உது॑ திஷ்ட ஸ்வத்த்வரோ॒ர்த்வ ஊ॒ ஷுண॑ ஊ॒தய॒ இதி॑ ஸாவி॒த்ரீப்யா॒மு-த்தி॑ஷ்டதி ஸவி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வாஸ்யோ॒ர்த்வாம்-வँ॑ருணமே॒நிமு-த்ஸ்ரு'॑ஜதி॒ த்வாப்யா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ ஸ ஜா॒தோ கர்போ॑ அஸி॒ [கர்போ॑ அஸி, ரோத॑ஸ்யோ॒ரித்யா॑ஹே॒மே] 23
ரோத॑ஸ்யோ॒ரித்யா॑ஹே॒மே வை ரோத॑ஸீ॒ தயோ॑ரே॒ஷ கர்போ॒ யத॒க்நி-ஸ்தஸ்மா॑-தே॒வமா॒ஹாக்நே॒ சாரு॒ர்விப்ரு'॑த॒ ஓஷ॑தீ॒ஷ்வித்யா॑ஹ ய॒தா ஹ்யே॑தம்-விँ॒பர॒ந்த்யத॒ சாரு॑தரோ॒ பவ॑தி॒ ப்ர மா॒த்ரு'ப்யோ॒ அதி॒ கநி॑க்ரத-த்கா॒ இத்யா॒ஹௌஷ॑தயோ॒ வா அ॑ஸ்ய மா॒தர॒ஸ்தாப்ய॑ ஏ॒வைந॒-ம்ப்ரச்யா॑வயதி ஸ்தி॒ரோ ப॑வ வீ॒ட்வ॑ங்க॒ இதி॑ கர்த॒ப ஆ ஸா॑தயதி॒ [ஆ ஸா॑தயதி, ஸ-ந்ந॑ஹ்யத்யே॒வைந॑-] 24
ஸ-ந்ந॑ஹ்யத்யே॒வைந॑-மே॒தயா᳚ ஸ்தே॒ம்நே க॑ர்த॒பேந॒ ஸம்ப॑ரதி॒ தஸ்மா᳚-த்கர்த॒பஃ ப॑ஶூ॒நா-ம்பா॑ரபா॒ரித॑மோ கர்த॒பேந॒ ஸ-ம்ப॑ரதி॒ தஸ்மா᳚-த்கர்த॒போ-ऽப்ய॑நாலே॒ஶே-ऽத்ய॒ந்யா-ந்ப॒ஶூ-ந்மே᳚த்ய॒த்யந்ந॒க்க்॒ ஹ்யே॑நேநா॒-ऽர்கக்ம் ஸ॒ம்பர॑ந்தி கர்த॒பேந॒ ஸம்ப॑ரதி॒ தஸ்மா᳚-த்கர்த॒போ த்வி॒ரேதா॒-ஸ்ஸந் கநி॑ஷ்ட-ம்பஶூ॒நா-ம்ப்ரஜா॑யதே॒-ऽக்நிர்ஹ்ய॑ஸ்ய॒ யோநி॑-ந்நி॒ர்தஹ॑தி ப்ர॒ஜாஸு॒ வா ஏ॒ஷ ஏ॒தர்ஹ்யாரூ॑ட॒- [ஏ॒தர்ஹ்யாரூ॑டஃ, ஸ ஈ᳚ஶ்வ॒ரஃ ப்ர॒ஜா-ஶ்ஶு॒சா] 25
-ஸ்ஸ ஈ᳚ஶ்வ॒ரஃ ப்ர॒ஜா-ஶ்ஶு॒சா ப்ர॒தஹஃ॑ ஶி॒வோ ப॑வ ப்ர॒ஜாப்ய॒ இத்யா॑ஹ ப்ர॒ஜாப்ய॑ ஏ॒வைநக்ம்॑ ஶமயதி॒ மாநு॑ஷீப்ய॒ஸ்த்வம॑ங்கிர॒ இத்யா॑ஹ மாந॒வ்யோ॑ ஹி ப்ர॒ஜா மா த்யாவா॑ப்ரு'தி॒வீ அ॒பி ஶூ॑ஶுசோ॒ மா-ऽந்தரி॑க்ஷ॒-ம்மா வந॒ஸ்பதீ॒நித்யா॑ஹை॒ப்ய ஏ॒வைநம்॑-லோँ॒கேப்யஃ॑ ஶமயதி॒ ப்ரைது॑ வா॒ஜீ கநி॑க்ரத॒தித்யா॑ஹ வா॒ஜீ ஹ்யே॑ஷ நாந॑த॒-த்ராஸ॑பஃ॒ பத்வே- [பத்வேதி, ஆ॒ஹ॒ ராஸ॑ப॒ இதி॒] 26
-த்யா॑ஹ॒ ராஸ॑ப॒ இதி॒ ஹ்யே॑தம்ரு'ஷ॒யோ-ऽவ॑த॒-ந்பர॑ந்ந॒க்நி-ம்பு॑ரீ॒ஷ்ய॑மித்யா॑ஹா॒-ऽக்நிக்க் ஹ்யே॑ஷ பர॑தி॒ மா பா॒த்யாயு॑ஷஃ பு॒ரேத்யா॒ஹா-ऽऽயு॑ரே॒வா-ऽஸ்மி॑-ந்ததாதி॒ தஸ்மா᳚-த்கர்த॒ப-ஸ்ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி॒ தஸ்மா᳚-த்கர்த॒பே பு॒ரா-ऽऽயு॑ஷஃ॒ ப்ரமீ॑தே பிப்யதி॒ வ்ரு'ஷா॒-ऽக்நிம்-வ்ரு'ँஷ॑ண॒-ம்பர॒ந்நித்யா॑ஹ॒ வ்ரு'ஷா॒ ஹ்யே॑ஷ வ்ரு'ஷா॒-ऽக்நிர॒பா-ங்கர்பக்ம்॑ - [வ்ரு'ஷா॒-ऽக்நிர॒பா-ங்கர்ப᳚ம், ஸ॒மு॒த்ரிய॒-] 27
ஸமு॒த்ரிய॒-மித்யா॑ஹா॒-ऽபாக் ஹ்யே॑ஷ கர்போ॒ யத॒க்நிரக்ந॒ ஆ யா॑ஹி வீ॒தய॒ இதி॒ வா இ॒மௌ லோ॒கௌ வ்யை॑தா॒மக்ந॒ ஆ யா॑ஹி வீ॒தய॒ இதி॒ யதாஹா॒ ऽநயோ᳚ர்லோ॒கயோ॒-ர்வீத்யை॒ ப்ரச்யு॑தோ॒ வா ஏ॒ஷ ஆ॒யத॑நா॒தக॑தஃ ப்ரதி॒ஷ்டாக்ம் ஸ ஏ॒தர்ஹ்ய॑த்த்வ॒ர்யு-ஞ்ச॒ யஜ॑மாந-ஞ்ச த்த்யாயத்ய்ரு'॒தக்ம் ஸ॒த்யமித்யா॑ஹே॒யம்-வாँ ரு'॒தம॒ஸௌ [ ] 28
ஸ॒த்யம॒நயோ॑ரே॒வைந॒-ம்ப்ரதி॑ ஷ்டாபயதி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑த்யத்த்வ॒ர்யுர்ந யஜ॑மாநோ॒ வரு॑ணோ॒ வா ஏ॒ஷ யஜ॑மாநம॒ப்யைதி॒ யத॒க்நிருப॑நத்த॒ ஓஷ॑தயஃ॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணீதா॒க்நிமே॒த-மித்யா॑ஹ॒ ஶாந்த்யை॒ வ்யஸ்ய॒ந் விஶ்வா॒ அம॑தீ॒ரரா॑தீ॒-ரித்யா॑ஹ॒ ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை நி॒ஷீத॑-ந்நோ॒ அப॑ துர்ம॒திக்ம் ஹ॑ந॒தித்யா॑ஹ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா॒ ஓஷ॑தயஃ॒ ப்ரதி॑மோதத்த்வ- [ப்ரதி॑மோதத்த்வம், ஏ॒ந॒மித்யா॒ஹௌஷ॑தயோ॒] 29
-மேந॒மித்யா॒ஹௌஷ॑தயோ॒ வா அ॒க்நேர்பா॑க॒தேய॒-ந்தாபி॑ரே॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயதி॒ புஷ்பா॑வதீ-ஸ்ஸுபிப்ப॒லா இத்யா॑ஹ॒ தஸ்மா॒தோஷ॑தயஃ॒ பல॑-ங்க்ரு'ஹ்ணந்த்ய॒ யம்-வோँ॒ கர்ப॑ ரு'॒த்வியஃ॑ ப்ர॒த்நக்ம் ஸ॒தஸ்த॒மா-ऽஸ॑த॒தித்யா॑ஹ॒ யாப்ய॑ ஏ॒வைந॑-ம்ப்ரச்யா॒வய॑தி॒ தாஸ்வே॒வைந॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி॒ த்வாப்யா॑மு॒பாவ॑ஹரதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥ 30 ॥
(அ॒ஸ்த்வ॒ - நு॒ஷ்டு - ப॑ஸி - ஸாதய॒த்யா - ரூ॑டஃ॒-பத்வேதி॒-கர்ப॑-ம॒ஸௌ - மோ॑தத்த்வம்॒ - த்விச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 5)
வா॒ரு॒ணோ வா அ॒க்நிருப॑நத்தோ॒ வி பாஜ॒ஸேதி॒ விஸ்ரக்ம்॑ஸயதி ஸவி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வாஸ்ய॒ விஷூ॑சீம்-வँருணமே॒நிம்-விँஸ்ரு'॑ஜத்ய॒ப உப॑ ஸ்ரு'ஜ॒த்யாபோ॒ வை ஶா॒ந்தா-ஶ்ஶா॒ந்தாபி॑ரே॒வாஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி தி॒ஸ்ரு'பி॒ருப॑ ஸ்ரு'ஜதி த்ரி॒வ்ரு'த்வா அ॒க்நிர்யாவா॑நே॒வா-க்நிஸ்தஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஶமயதி மி॒த்ர-ஸ்ஸ॒க்ம்॒ஸ்ரு'ஜ்ய॑ ப்ரு'தி॒வீமித்யா॑ஹ மி॒த்ரோ வை ஶி॒வோ தே॒வாநா॒-ந்தேநை॒வை- [தே॒வாநா॒-ந்தேநை॒வ, ஏ॒ந॒க்ம்॒ ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜதி॒] 31
-ந॒க்ம்॒ ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜதி॒ ஶாந்த்யை॒ யத்க்ரா॒ம்யாணா॒-ம்பாத்ரா॑ணா-ங்க॒பாலை᳚-ஸ்ஸக்ம்ஸ்ரு'॒ஜே-த்க்ரா॒ம்யாணி॒ பாத்ரா॑ணி ஶு॒சா-ऽர்ப॑யேதர்மகபா॒லை-ஸ்ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜத்யே॒தாநி॒ வா அ॑நுபஜீவநீ॒யாநி॒ தாந்யே॒வ ஶு॒சா-ऽர்ப॑யதி॒ ஶர்க॑ராபி॒-ஸ்ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜதி॒ த்ரு'த்யா॒ அதோ॑ ஶ॒ந்த்வாயா॑ ஜலோ॒மை-ஸ்ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜத்யே॒ஷா வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒யா த॒நூர்யத॒ஜா ப்ரி॒யயை॒வைந॑-ந்த॒நுவா॒ ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜ॒த்யதோ॒ தேஜ॑ஸா க்ரு'ஷ்ணாஜி॒நஸ்ய॒ லோம॑பி॒-ஸ்ஸக்ம் - [லோம॑பி॒-ஸ்ஸம், ஸ்ரு'॒ஜ॒தி॒ ய॒ஜ்ஞோ வை] 32
ஸ்ரு'॑ஜதி ய॒ஜ்ஞோ வை க்ரு'॑ஷ்ணாஜி॒நம்-யँ॒ஜ்ஞேநை॒வ ய॒ஜ்ஞக்ம் ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜதி ரு॒த்ரா-ஸ்ஸ॒ப்ரு'த்ய॑ ப்ரு'தி॒வீமித்யா॑ஹை॒தா வா ஏ॒த-ந்தே॒வதா॒ அக்ரே॒ ஸம॑பர॒-ந்தாபி॑ரே॒வைந॒க்ம்॒ ஸம்ப॑ரதி ம॒கஸ்ய॒ ஶிரோ॒-ऽஸீத்யா॑ஹ ய॒ஜ்ஞோ வை ம॒கஸ்தஸ்யை॒த-ச்சிரோ॒ யது॒கா தஸ்மா॑தே॒வமா॑ஹ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ப॒தே ஸ்த॒ இத்யா॑ஹ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஹ்யே॑தே [ ] 33
ப॒தே அதோ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ ப்ரா-ऽந்யாபி॒-ர்யச்ச॒த்யந்வ॒ந்யை-ர்ம॑ந்த்ரயதே மிதுந॒த்வாய॒ த்ர்யு॑த்தி-ங்கரோதி॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒மாப்த்யை॒ சந்தோ॑பிஃ கரோதி வீ॒ர்யம்॑-வைँ சந்தாக்ம்॑ஸி வீ॒ர்யே॑ணை॒வைநா᳚-ங்கரோதி॒ யஜு॑ஷா॒ பில॑-ங்கரோதி॒ வ்யாவ்ரு'॑த்த்யா॒ இய॑தீ-ங்கரோதி ப்ர॒ஜாப॑திநா யஜ்ஞமு॒கேந॒ ஸம்மி॑தா-ந்த்விஸ்த॒நா-ங்க॑ரோதி॒ யாவா॑ப்ரு'தி॒வ்யோர்தோஹா॑ய॒ சதுஃ॑ஸ்தநா-ங்கரோதி பஶூ॒நா-ந்தோஹா॑யா॒ஷ்டாஸ்த॑நா-ங்கரோதி॒ சந்த॑ஸா॒-ந்தோஹா॑ய॒ நவா᳚ஶ்ரி-மபி॒சர॑தஃ குர்யா-த்த்ரி॒வ்ரு'த॑மே॒வ வஜ்ரக்ம்॑ ஸ॒ம்ப்ரு'த்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாய॒ ப்ரஹ॑ரதி॒ ஸ்த்ரு'த்யை॑ க்ரு'॒த்வாய॒ ஸா ம॒ஹீமு॒காமிதி॒ நி த॑தாதி தே॒வதா᳚ஸ்வே॒வைநா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥ 34 ॥
(தேநை॒வ - லோம॑பி॒-ஸ்ஸ - மே॒தே - அ॑பி॒சர॑த॒ - ஏக॑விக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 6)
ஸ॒ப்தபி॑ர்தூபயதி ஸ॒ப்த வை ஶீ॑ர்ஷ॒ண்யாஃ᳚ ப்ரா॒ணா-ஶ்ஶிர॑ ஏ॒த-த்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ யது॒கா ஶீ॒ர்॒ஷந்நே॒வ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ப்ரா॒ணா-ந்த॑தாதி॒ தஸ்மா᳚-த்ஸ॒ப்த ஶீ॒ர்॒ஷ-ந்ப்ரா॒ணா அ॑ஶ்வஶ॒கேந॑ தூபயதி ப்ராஜாப॒த்யோ வா அஶ்வஃ॑ ஸயோநி॒த்வாயா-தி॑தி॒ஸ்த்வேத்யா॑ஹே॒யம்-வாँ அதி॑தி॒ரதி॑த்யை॒வாதி॑த்யா-ங்கநத்ய॒ஸ்யா அக்ரூ॑ரங்காராய॒ ந ஹி ஸ்வ-ஸ்ஸ்வக்ம் ஹி॒நஸ்தி॑ தே॒வாநா᳚-ந்த்வா॒ பத்நீ॒ரித்யா॑ஹ தே॒வாநாம்॒- [தே॒வாநா᳚ம், வா ஏ॒தா-ம்பத்ந॒யோ-ऽக்ரே॑-ऽ] 35
-ँவா ஏ॒தா-ம்பத்ந॒யோ-ऽக்ரே॑-ऽ-குர்வ॒-ந்தாபி॑ரே॒வைநா᳚-ந்ததாதி தி॒ஷணா॒ஸ்த்வேத்யா॑ஹ வி॒த்யா வை தி॒ஷணா॑ வி॒த்யாபி॑-ரே॒வைநா॑-ம॒பீந்தே॒ க்நாஸ்த்வேத்யா॑ஹ॒ சந்தாக்ம்॑ஸி॒ வை க்நா ஶ்சந்தோ॑பி-ரே॒வைநாக்॑ ஶ்ரபயதி॒ வரூ᳚த்ரய॒ஸ்த்வேத்யா॑ஹ॒ ஹோத்ரா॒ வை வரூ᳚த்ரயோ॒ ஹோத்ரா॑பிரே॒வைநா᳚-ம்பசதி॒ ஜந॑ய॒ஸ்த்வேத்யா॑ஹ தே॒வாநாம்॒-வைँ பத்நீ॒- [பத்நீஃ᳚, ஜந॑ய॒ஸ்தாபி॑-] 36
-ர்ஜந॑ய॒ஸ்தாபி॑-ரே॒வைநா᳚-ம்பசதி ஷ॒ட்பிஃ ப॑சதி॒ ஷட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வைநா᳚-ம்பசதி॒ த்விஃ பச॒ந்த்வித்யா॑ஹ॒ தஸ்மா॒-த்த்வி-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரஸ்ய॑ ஸ॒ஸ்ய-ம்ப॑ச்யதே வாரு॒ண்யு॑கா-ऽபீத்தா॑ மை॒த்ரியோபை॑தி॒ ஶாந்த்யை॑ தே॒வஸ்த்வா॑ ஸவி॒தோ-த்வ॑ப॒த்வித்யா॑ஹ ஸவி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வைநா॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா தே॒வதா॑பி॒ரு-த்வ॑ப॒த்யப॑த்யமாநா ப்ரு'தி॒வ்யாஶா॒ திஶ॒ ஆ ப்ரு'॒ணே- [ஆ ப்ரு'॒ண, இத்யா॑ஹ॒] 37
-த்யா॑ஹ॒ தஸ்மா॑த॒க்நி-ஸ்ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ விபா॒த்யுத்தி॑ஷ்ட ப்ரு'ஹ॒தீ ப॑வோ॒ர்த்வா தி॑ஷ்ட த்ரு॒வா த்வமித்யா॑ஹ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யா அஸு॒ர்ய॑-ம்பாத்ர॒மநா᳚ச்ச்ரு'ண்ண॒மா-ச்ச்ரு'॑ணத்தி தேவ॒த்ரா-ऽக॑ரஜக்ஷீ॒ரேணா-ऽऽச்ச்ரு'॑ணத்தி பர॒மம்-வாँ ஏ॒த-த்பயோ॒ யத॑ஜக்ஷீ॒ர-ம்ப॑ர॒மேணை॒வைநா॒-ம்பய॒ஸா-ऽऽச்ச்ரு'॑ணத்தி॒ யஜு॑ஷா॒ வ்யாவ்ரு'॑த்த்யை॒ சந்தோ॑பி॒ரா ச்ச்ரு'॑ணத்தி॒ சந்தோ॑பி॒ர்வா ஏ॒ஷா க்ரி॑யதே॒ சந்தோ॑பிரே॒வ சந்தா॒க்॒ஸ்யா ச்ச்ரு'॑ணத்தி ॥ 38 ॥
(ஆ॒ஹ॒ தே॒வாநாம்॒ - ँவை பத்நீஃ᳚ - ப்ரு'ணை॒ - ஷா - ஷட் ச॑) (அ. 7)
ஏக॑விக்ம்ஶத்யா॒ மாஷைஃ᳚ புருஷஶீ॒ர்॒ஷ-மச்சை᳚த்யமே॒த்த்யா வை மாஷா॑ அமே॒த்த்ய-ம்பு॑ருஷஶீ॒ர்॒ஷ-ம॑மே॒த்த்யைரே॒வா-ஸ்யா॑-மே॒த்த்ய-ந்நி॑ரவ॒தாய॒ மேத்த்ய॑-ங்க்ரு'॒த்வா ऽऽஹ॑ர॒த்யேக॑விக்ம்ஶதி-ர்பவந்த்யேகவி॒க்ம்॒ஶோ வை புரு॑ஷஃ॒ புரு॑ஷ॒ஸ்யா-ऽऽப்த்யை॒ வ்ய்ரு'॑த்தம்॒-வாँ ஏ॒த-த்ப்ரா॒ணைர॑மே॒த்த்யம்-யँ-த்பு॑ருஷஶீ॒ர்॒ஷக்ம் ஸ॑ப்த॒தா வித்ரு'॑ண்ணாம்-வँல்மீகவ॒பா-ம்ப்ரதி॒ நி த॑தாதி ஸ॒ப்த வை ஶீ॑ர்ஷ॒ண்யாஃ᳚ ப்ரா॒ணாஃ ப்ரா॒ணைரே॒வைந॒-த்ஸம॑ர்தயதி மேத்த்ய॒த்வாய॒ யாவ॑ந்தோ॒ [யாவ॑ந்தஃ, வை ம்ரு'॒த்யுப॑ந்தவ॒-] 39
வை ம்ரு'॒த்யுப॑ந்தவ॒-ஸ்தேஷாம்᳚-யँ॒ம ஆதி॑பத்ய॒-ம்பரீ॑யாய யமகா॒தாபிஃ॒ பரி॑காயதி ய॒மாதே॒வைந॑-த்வ்ரு'ங்க்தே தி॒ஸ்ரு'பிஃ॒ பரி॑காயதி॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா ஏ॒ப்ய ஏ॒வைந॑ல்லோ॒கேப்யோ॑ வ்ரு'ங்க்தே॒ தஸ்மா॒-த்காய॑தே॒ ந தேய॒-ங்காதா॒ ஹி த-த்வ்ரு'॒ங்க்தே᳚ ऽக்நிப்யஃ॑ ப॒ஶூநா ல॑பதே॒ காமா॒ வா அ॒க்நயஃ॒ காமா॑நே॒வாவ॑ ருந்தே॒ ய-த்ப॒ஶூ-ந்நா-ऽऽலபே॒தா-ऽந॑வருத்தா அஸ்ய [ ] 40
ப॒ஶவஃ॑ ஸ்யு॒ர்ய-த்பர்ய॑க்நிக்ரு'தாநு-த்ஸ்ரு'॒ஜே-த்ய॑ஜ்ஞவேஶ॒ஸ-ங்கு॑ர்யா॒-த்ய-த்ஸக்க்॑ஸ்தா॒பயே᳚-த்யா॒தயா॑மாநி ஶீ॒ர்॒ஷாணி॑ ஸ்யு॒ர்ய-த்ப॒ஶூநா॒லப॑தே॒ தேநை॒வ ப॒ஶூநவ॑ ருந்தே॒ ய-த்பர்ய॑க்நிக்ரு'தாநு-த்ஸ்ரு'॒ஜதி॑ ஶீ॒ர்ஷ்ணா-மயா॑தயாமத்வாய ப்ராஜாப॒த்யேந॒ ஸக்க் ஸ்தா॑பயதி ய॒ஜ்ஞோ வை ப்ர॒ஜாப॑திர்ய॒ஜ்ஞ ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத॒ ஸ ரி॑ரிசா॒நோ॑-ऽமந்யத॒ ஸ ஏ॒தா ஆ॒ப்ரீர॑பஶ்ய॒-த்தாபி॒ர்வை ஸ மு॑க॒த [ஸ மு॑க॒தஃ, ஆ॒த்மாந॒மா ऽப்ரீ॑ணீத॒] 41
ஆ॒த்மாந॒மா ऽப்ரீ॑ணீத॒ யதே॒தா ஆ॒ப்ரியோ॒ பவ॑ந்தி ய॒ஜ்ஞோ வை ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்ய॒ஜ்ஞமே॒வைதாபி॑ர்முக॒த ஆ ப்ரீ॑ணா॒த்ய-ப॑ரிமிதசந்தஸோ பவ॒ந்த்யப॑ரிமிதஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யா॑ ஊநாதிரி॒க்தா மி॑து॒நாஃ ப்ரஜா᳚த்யை லோம॒ஶம்-வைँ நாமை॒தச்சந்தஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தேஃ ப॒ஶவோ॑ லோம॒ஶாஃ ப॒ஶூநே॒வா-ऽவ॑ ருந்தே॒ ஸர்வா॑ணி॒ வா ஏ॒தா ரூ॒பாணி॒ ஸர்வா॑ணி ரூ॒பாண்ய॒க்நௌ சித்யே᳚ க்ரியந்தே॒ தஸ்மா॑தே॒தா அ॒க்நேஶ்சித்ய॑ஸ்ய [அ॒க்நேஶ்சித்ய॑ஸ்ய, ப॒வ॒ந்த்யேக॑விக்ம் ஶதிக்ம்] 42
பவ॒ந்த்யேக॑விக்ம் ஶதிக்ம் ஸாமிதே॒நீரந்வா॑ஹ॒ ருக்வா ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶோ ருச॑மே॒வ க॑ச்ச॒த்யதோ᳚ ப்ரதி॒ஷ்டாமே॒வ ப்ர॑தி॒ஷ்டா ஹ்யே॑கவி॒க்ம்॒ஶ-ஶ்சது॑ர்விக்ம்ஶதி॒மந்வா॑ஹ॒ சது॑ர்விக்ம்ஶதிரர்தமா॒ஸா-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ர-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரோ᳚-ऽக்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ர-ஸ்ஸா॒க்ஷாதே॒வ வை᳚ஶ்வாந॒ரமவ॑ ருந்தே॒ பரா॑சீ॒ரந்வா॑ஹ॒ பரா॑ஙிவ॒ ஹி ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒க-ஸ்ஸமா᳚ஸ்த்வா-ऽக்ந ரு'॒தவோ॑ வர்தய॒ந்த்வித்யா॑ஹ॒ ஸமா॑பிரே॒வா-ऽக்நிம்-வँ॑ர்தய- [-ऽக்நிம்-வँ॑ர்தயதி, ரு'॒துபிஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரம்-விँஶ்வா॒] 43
-த்ய்ரு'॒துபிஃ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரம்-விँஶ்வா॒ ஆ பா॑ஹி ப்ர॒திஶஃ॑ ப்ரு'தி॒வ்யா இத்யா॑ஹ॒ தஸ்மா॑த॒க்நி-ஸ்ஸர்வா॒ திஶோ-ऽநு॒ விபா॑தி॒ ப்ரத்யௌ॑ஹதாம॒ஶ்விநா॑ ம்ரு'॒த்யும॑ஸ்மா॒தித்யா॑ஹ ம்ரு'॒த்யுமே॒வா-ऽஸ்மா॒தப॑ நுத॒த்யுத்வ॒ய-ந்தம॑ஸ॒ஸ்பரீத்யா॑ஹ பா॒ப்மா வை தமஃ॑ பா॒ப்மாந॑மே॒வாஸ்மா॒தப॑ ஹ॒ந்த்யக॑ந்ம॒ ஜ்யோதி॑ருத்த॒ம-மித்யா॑ஹா॒-ऽஸௌ வா ஆ॑தி॒த்யோ ஜ்யோதி॑ருத்த॒ம-மா॑தி॒த்யஸ்யை॒வ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி॒ ந ஸம்॑வँத்ஸ॒ரஸ்தி॑ஷ்டதி॒ நாஸ்ய॒ ஶ்ரீஸ்தி॑ஷ்டதி॒ யஸ்யை॒தாஃ க்ரி॒யந்தே॒ ஜ்யோதி॑ஷ்மதீ-முத்த॒மாமந்வா॑ஹ॒ ஜ்யோதி॑ரே॒வாஸ்மா॑ உ॒பரி॑ஷ்டா-த்ததாதி ஸுவ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாநு॑க்யாத்யை ॥ 44 ॥
(யாவ॑ந்தோ - ऽஸ்ய - முக॒த - ஶ்சித்ய॑ஸ்ய - வர்தய - த்யாதி॒த்யோ᳚ - ऽஷ்டாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 8)
ஷ॒ட்பிர்தீ᳚க்ஷயதி॒ ஷட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வைந॑-ந்தீக்ஷயதி ஸ॒ப்தபி॑ர்தீக்ஷயதி ஸ॒ப்த சந்தாக்ம்॑ஸி॒ சந்தோ॑பிரே॒வைந॑-ந்தீக்ஷயதி॒ விஶ்வே॑ தே॒வஸ்ய॑ நே॒துரித்ய॑-நு॒ஷ்டுபோ᳚த்த॒மயா॑ ஜுஹோதி॒ வாக்வா அ॑நு॒ஷ்டு-ப்தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒ணாநாம்॒-வாँகு॑த்த॒மை- க॑ஸ்மாத॒க்ஷரா॒தநா᳚ப்த-ம்ப்ரத॒ம-ம்ப॒த-ந்தஸ்மா॒-த்ய-த்வா॒சோ-ऽநா᳚ப்த॒-ந்தந்ம॑நு॒ஷ்யா॑ உப॑ ஜீவந்தி பூ॒ர்ணயா॑ ஜுஹோதி பூ॒ர்ண இ॑வ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑திஃ [ப்ர॒ஜாப॑திஃ, ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராபத்யை॒] 45
ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை॒ ந்யூ॑நயா ஜுஹோதி॒ ந்யூ॑நா॒த்தி ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அஸ்ரு'॑ஜத ப்ர॒ஜாநா॒க்ம்॒ ஸ்ரு'ஷ்ட்யை॒ யத॒ர்சிஷி॑ ப்ரவ்ரு'॒ஞ்ஜ்யா-த்பூ॒தமவ॑ ருந்தீத॒ யதங்கா॑ரேஷு பவி॒ஷ்யதங்கா॑ரேஷு॒ ப்ரவ்ரு'॑ணக்தி பவி॒ஷ்ய தே॒வாவ॑ ருந்தே பவி॒ஷ்யத்தி பூயோ॑ பூ॒தா-த்த்வாப்யா॒-ம்ப்ரவ்ரு'॑ணக்தி த்வி॒பா-த்யஜ॑மாநஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை॒ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ வா ஏ॒ஷா யஜு॑ஷா॒ ஸம்ப்ரு'॑தா॒ யது॒கா ஸா யத்பித்யே॒தா-ऽऽர்தி॒மார்ச்சே॒- [-ऽऽர்தி॒மார்ச்சே᳚த், யஜ॑மாநோ] 46
-த்யஜ॑மாநோ ஹ॒ந்யேதா᳚-ऽஸ்ய ய॒ஜ்ஞோ மித்ரை॒தாமு॒கா-ந்த॒பேத்யா॑ஹ॒ ப்ரஹ்ம॒ வை மி॒த்ரோ ப்ரஹ்ம॑ந்நே॒வைநா॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி॒ நா-ऽऽர்தி॒மார்ச்ச॑தி॒ யஜ॑மாநோ॒ நாஸ்ய॑ ய॒ஜ்ஞோ ஹ॑ந்யதே॒ யதி॒ பித்யே॑த॒ தைரே॒வ க॒பாலை॒-ஸ்ஸக்ம் ஸ்ரு'॑ஜே॒-த்ஸைவ ததஃ॒ ப்ராய॑ஶ்சித்தி॒ர்யோ க॒தஶ்ரீ॒-ஸ்ஸ்யாந்ம॑தி॒த்வா தஸ்யாவ॑ தத்த்யா-த்பூ॒தோ வா ஏ॒ஷ ஸ ஸ்வா- [ஏ॒ஷ ஸ ஸ்வாம், தே॒வதா॒முபை॑தி॒] 47
-ந்தே॒வதா॒முபை॑தி॒ யோ பூதி॑காம॒-ஸ்ஸ்யாத்ய உ॒காயை॑ ஸ॒ம்பவே॒-த்ஸ ஏ॒வ தஸ்ய॑ ஸ்யா॒ததோ॒ ஹ்யே॑ஷ ஸ॒ம்பவ॑த்யே॒ஷ வை ஸ்வ॑ய॒ம்பூர்நாம॒ பவ॑த்யே॒வ ய-ங்கா॒மயே॑த॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யமஸ்மை ஜநயேய॒மித்ய॒-ந்யத॒ஸ்தஸ்யா॒-ऽऽஹ்ரு'த்யா-ऽவ॑ தத்த்யா-த்ஸா॒க்ஷாதே॒வாஸ்மை॒ ப்ராத்ரு'॑வ்ய-ஞ்ஜநயத்யம்ப॒ரீஷா॒தந்ந॑ காம॒ஸ்யாவ॑ தத்த்யாதம்ப॒ரீஷே॒ வா அந்ந॑-ம்ப்ரியதே॒ ஸயோ᳚ந்யே॒வாந்ந॒- [ஸயோ᳚ந்யே॒வாந்ந᳚ம், அவ॑ ருந்தே॒] 48
-மவ॑ ருந்தே॒ முஞ்ஜா॒நவ॑ ததா॒த்யூர்க்வை முஞ்ஜா॒ ஊர்ஜ॑மே॒வாஸ்மா॒ அபி॑ ததாத்ய॒க்நிர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத॒ ஸ க்ரு॑மு॒க-ம்ப்ரா-ऽவி॑ஶ-த்க்ருமு॒கமவ॑ ததாதி॒ யதே॒வாஸ்ய॒ தத்ர॒ ந்ய॑க்த॒-ந்த தே॒வாவ॑ ருந்த॒ ஆஜ்யே॑ந॒ ஸம்-யௌँ᳚த்யே॒தத்வா அ॒க்நேஃ ப்ரி॒ய-ந்தாம॒ யதாஜ்ய॑-ம்ப்ரி॒யேணை॒வைந॒-ந்தாம்நா॒ ஸம॑ர்தய॒த்யதோ॒ தேஜ॑ஸா॒ [தேஜ॑ஸா, வை க॑கந்தீ॒மா த॑தாதி॒] 49
வை க॑ங்கதீ॒மா த॑தாதி॒ பா ஏ॒வாவ॑ ருந்தே ஶமீ॒மயீ॒மா த॑தாதி॒ ஶாந்த்யை॒ ஸீத॒ த்வ-ம்மா॒துர॒ஸ்யா உ॒பஸ்த॒ இதி॑ தி॒ஸ்ரு'பி॑ர்ஜா॒தமுப॑ திஷ்டதே॒ த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா ஏ॒ஷ்வே॑வ லோ॒கேஷ்வா॒வித॑-ங்கச்ச॒த்யதோ᳚ ப்ரா॒ணாநே॒வா-ऽऽத்ம-ந்த॑த்தே ॥ 50 ॥
( ப்ர॒ஜாப॑தி--ர் ரு'ச்சே॒த் - ஸ்வா - மே॒வாந்நம்॒ - தேஜ॑ஸா॒ - சது॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 9)
ந ஹ॑ ஸ்ம॒ வை பு॒ரா-ऽக்நிரப॑ரஶுவ்ரு'க்ண-ந்தஹதி॒ தத॑ஸ்மை ப்ரயோ॒க ஏ॒வர்ஷி॑ரஸ்வதய॒-த்யத॑க்நே॒ யாநி॒ காநி॒ சேதி॑ ஸ॒மித॒மா த॑தா॒த்யப॑ரஶுவ்ரு'க்ண-மே॒வாஸ்மை᳚ ஸ்வதயதி॒ ஸர்வ॑மஸ்மை ஸ்வததே॒ ய ஏ॒வம்-வேँதௌது॑ம்பரீ॒மா த॑தா॒த்யூர்க்வா உ॑து॒ம்பர॒ ஊர்ஜ॑மே॒வாஸ்மா॒ அபி॑ ததாதி ப்ர॒ஜாப॑திர॒க்நி-ம॑ஸ்ரு'ஜத॒ தக்ம் ஸ்ரு'॒ஷ்டக்ம் ரக்ஷாக்॑- [ஸ்ரு'॒ஷ்டக்ம் ரக்ஷாக்ம்॑ஸி, அ॒ஜி॒கா॒க்ம்॒ஸ॒ந்த்ஸ ஏ॒த-] 51
-ஸ்யஜிகாக்ம்ஸ॒ந்த்ஸ ஏ॒த-த்ரா᳚க்ஷோ॒க்நம॑பஶ்ய॒-த்தேந॒ வை ஸரக்ஷா॒க்॒ஸ்யபா॑-ऽஹத॒ ய-த்ரா᳚க்ஷோ॒க்ந-ம்பவ॑த்ய॒க்நேரே॒வ தேந॑ ஜா॒தா-த்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ ஹ॒ந்த்யாஶ்வ॑த்தீ॒மா த॑தாத்யஶ்வ॒த்தோ வை வந॒ஸ்பதீ॑நாக்ம் ஸபத்நஸா॒ஹோ விஜி॑த்யை॒ வைக॑ங்கதீ॒மா த॑தாதி॒ பா ஏ॒வாவ॑ ருந்தே ஶமீ॒மயீ॒மா த॑தாதி॒ ஶாந்த்யை॒ ஸக்ம்ஶி॑த-ம்மே॒ ப்ரஹ்மோதே॑ஷா-ம்பா॒ஹூ அ॑திர॒மித்யு॑த்த॒மே ஔது॑ம்பரீ [ஔது॑ம்பரீ, வா॒ச॒ய॒தி॒ ப்ரஹ்ம॑ணை॒வ] 52
வாசயதி॒ ப்ரஹ்ம॑ணை॒வ க்ஷ॒த்ரக்ம் ஸக்க் ஶ்ய॑தி க்ஷ॒த்ரேண॒ ப்ரஹ்ம॒ தஸ்மா᳚-த்ப்ராஹ்ம॒ணோ ரா॑ஜ॒ந்ய॑வா॒நத்ய॒ந்ய-ம்ப்ரா᳚ஹ்ம॒ண-ந்தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்யோ᳚ ப்ராஹ்ம॒ணவா॒நத்ய॒ந்யக்ம் ரா॑ஜ॒ந்ய॑-ம்ம்ரு'॒த்யுர்வா ஏ॒ஷ யத॒க்நிர॒ம்ரு'த॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்யக்ம் ரு॒க்மமந்த॑ர॒-ம்ப்ரதி॑முஞ்சதே॒ ऽம்ரு'த॑மே॒வ ம்ரு'॒த்யோர॒ந்தர்த॑த்த॒ ஏக॑விக்ம்ஶதிநிர்பாதோ பவ॒த்யேக॑விக்ம்ஶதி॒ர்வை தே॑வலோ॒கா த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவ॒ஸ்த்ரய॑ இ॒மே லோ॒கா அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய [அ॒ஸாவா॑தி॒த்யஃ, ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ ஏ॒தாவ॑ந்தோ॒ வை] 53
ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶ ஏ॒தாவ॑ந்தோ॒ வை தே॑வலோ॒காஸ்தேப்ய॑ ஏ॒வ ப்ராத்ரு'॑வ்யம॒ந்தரே॑தி நிர்பா॒தைர்வை தே॒வா அஸு॑ரா-ந்நிர்பா॒தே॑-ऽகுர்வத॒ தந்நி॑ர்பா॒தாநா᳚-ந்நிர்பாத॒த்வ-ந்நி॑ர்பா॒தீ ப॑வதி॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யாநே॒வ நி॑ர்பா॒தே கு॑ருதே ஸாவித்ரி॒யா ப்ரதி॑முஞ்சதே॒ ப்ரஸூ᳚த்யை॒ நக்தோ॒ஷாஸேத்யுத்த॑ரயா ऽஹோரா॒த்ராப்யா॑மே॒வைந॒-முத்ய॑ச்சதே தே॒வா அ॒க்நி-ந்தா॑ரய-ந்த்ரவிணோ॒தா இத்யா॑ஹ ப்ரா॒ணா வை தே॒வா த்ர॑விணோ॒தா அ॑ஹோரா॒த்ராப்யா॑மே॒வைந॑மு॒த்யத்ய॑ [ ] 54
ப்ரா॒ணைர்தா॑தா॒ரா ऽऽஸீ॑நஃ॒ ப்ரதி॑முஞ்சதே॒ தஸ்மா॒தாஸீ॑நாஃ ப்ர॒ஜாஃ ப்ரஜா॑யந்தே க்ரு'ஷ்ணாஜி॒நமுத்த॑ர॒-ந்தேஜோ॒ வை ஹிர॑ண்ய॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ க்ரு'ஷ்ணாஜி॒ந-ந்தேஜ॑ஸா சை॒வைந॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா சோப॒யதஃ॒ பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி॒ ஷடு॑த்யாமக்ம் ஶி॒க்ய॑-ம்பவதி॒ ஷட்வா ரு'॒தவ॑ ரு'॒துபி॑ரே॒வைந॒-முத்ய॑ச்சதே॒ ய-த்த்வாத॑ஶோத்யாமக்ம் ஸம்வँத்ஸ॒ரேணை॒வ மௌ॒ஞ்ஜ-ம்ப॑வ॒த்யூர்க்வை முஞ்ஜா॑ ஊ॒ர்ஜைவைந॒க்ம்॒ ஸ ம॑ர்தயதி ஸுப॒ர்ணோ॑-ऽஸி க॒ருத்மா॒நித்யவே᳚க்ஷதே ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒தந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே॒ திவ॑-ங்கச்ச॒ ஸுவஃ॑ ப॒தேத்யா॑ஹ ஸுவ॒ர்கமே॒வைநம்॑-லோँ॒க-ங்க॑மயதி ॥ 55 ॥
(ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யௌ - து॑பம்ரி - ஆதி॒த்ய - உ॒த்யத்ய॒ - ஸம் - சது॑ர்விக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 10)
ஸமி॑த்தோ அ॒ஞ்ஜந் க்ரு'த॑ர-ம்மதீ॒நா-ங்க்ரு'॒தம॑க்நே॒ மது॑ம॒-த்பிந்வ॑மாநஃ । வா॒ஜீ வஹ॑ந் வா॒ஜிந॑-ஞ்ஜாதவேதோ தே॒வாநாம்᳚-வँக்ஷி ப்ரி॒யமா ஸ॒தஸ்த᳚ம் ॥ க்ரு'॒தேநா॒ஞ்ஜந்த்ஸ-ம்ப॒தோ தே॑வ॒யாநா᳚-ந்ப்ரஜா॒நந் வா॒ஜ்யப்யே॑து தே॒வாந் । அநு॑ த்வா ஸப்தே ப்ர॒திஶஃ॑ ஸசந்தாக் ஸ்வ॒தாம॒ஸ்மை யஜ॑மாநாய தேஹி ॥ ஈட்ய॒ஶ்சாஸி॒ வந்த்ய॑ஶ்ச வாஜிந்நா॒ஶுஶ்சாஸி॒ மேத்த்ய॑ஶ்ச ஸப்தே । அ॒க்நிஷ்ட்வா॑ [அ॒க்நிஷ்ட்வா᳚, தே॒வைர்வஸு॑பி-ஸ்ஸ॒ஜோஷாஃ᳚] 56
தே॒வைர்வஸு॑பி-ஸ்ஸ॒ஜோஷாஃ᳚ ப்ரீ॒தம்-வँஹ்நிம்॑-வँஹது ஜா॒தவே॑தாஃ ॥ ஸ்தீ॒ர்ண-ம்ப॒ர்॒ஹி-ஸ்ஸு॒ஷ்டரீ॑மா ஜுஷா॒ணோரு ப்ரு'॒து ப்ரத॑மாந-ம்ப்ரு'தி॒வ்யாம் । தே॒வேபி॑ர்யு॒க்தமதி॑தி-ஸ்ஸ॒ஜோஷா᳚-ஸ்ஸ்யோ॒ந-ங்க்ரு'॑ண்வா॒நா ஸு॑வி॒தே த॑தாது ॥ ஏ॒தா உ॑ வ-ஸ்ஸு॒பகா॑ வி॒ஶ்வரூ॑பா॒ விபக்ஷோ॑பி॒-ஶ்ஶ்ரய॑மாணா॒ உதாதைஃ᳚ । ரு'॒ஷ்வா-ஸ்ஸ॒தீஃ க॒வஷ॒-ஶ்ஶும்ப॑மாநா॒ த்வாரோ॑ தே॒வீ-ஸ்ஸு॑ப்ராய॒ணா ப॑வந்து ॥ அ॒ந்த॒ரா மி॒த்ராவரு॑ணா॒ சர॑ந்தீ॒ முகம்॑-யँ॒ஜ்ஞாநா॑ம॒பி ஸம்॑விँதா॒நே । உ॒ஷாஸா॑ வாக்ம் [உ॒ஷாஸா॑ வாம், ஸு॒ஹி॒ர॒ண்யே ஸு॑ஶி॒ல்பே] 57
ஸுஹிர॒ண்யே ஸு॑ஶி॒ல்பே ரு'॒தஸ்ய॒ யோநா॑வி॒ஹ ஸா॑தயாமி ॥ ப்ர॒த॒மா வாக்ம்॑ ஸர॒திநா॑ ஸு॒வர்ணா॑ தே॒வௌ பஶ்ய॑ந்தௌ॒ புவ॑நாநி॒ விஶ்வா᳚ । அபி॑ப்ரய॒-ஞ்சோத॑நா வா॒-ம்மிமா॑நா॒ ஹோதா॑ரா॒ ஜ்யோதிஃ॑ ப்ர॒திஶா॑ தி॒ஶந்தா᳚ ॥ ஆ॒தி॒த்யைர்நோ॒ பார॑தீ வஷ்டு ய॒ஜ்ஞக்ம் ஸர॑ஸ்வதீ ஸ॒ஹ ரு॒த்ரைர்ந॑ ஆவீத் । இடோப॑ஹூதா॒ வஸு॑பி-ஸ்ஸ॒ஜோஷா॑ ய॒ஜ்ஞ-ந்நோ॑ தேவீர॒ம்ரு'தே॑ஷு தத்த ॥ த்வஷ்டா॑ வீ॒ர-ந்தே॒வகா॑ம-ஞ்ஜஜாந॒ த்வஷ்டு॒ரர்வா॑ ஜாயத ஆ॒ஶுரஶ்வஃ॑ । 58
த்வஷ்டே॒தம்-விँஶ்வ॒-ம்புவ॑ந-ஞ்ஜஜாந ப॒ஹோஃ க॒ர்தார॑மி॒ஹ ய॑க்ஷி ஹோதஃ ॥ அஶ்வோ॑ க்ரு'॒தேந॒ த்மந்யா॒ ஸம॑க்த॒ உப॑ தே॒வாக்ம் ரு'॑து॒ஶஃ பாத॑ ஏது । வந॒ஸ்பதி॑-ர்தேவலோ॒க-ம்ப்ர॑ஜா॒நந்ந॒க்நிநா॑ ஹ॒வ்யா ஸ்வ॑தி॒தாநி॑ வக்ஷத் ॥ ப்ர॒ஜாப॑தே॒ஸ்தப॑ஸா வாவ்ரு'தா॒ந-ஸ்ஸ॒த்யோ ஜா॒தோ த॑திஷே ய॒ஜ்ஞம॑க்நே । ஸ்வாஹா॑க்ரு'தேந ஹ॒விஷா॑ புரோகா யா॒ஹி ஸா॒த்த்யா ஹ॒விர॑தந்து தே॒வாஃ ॥ 59 ॥
(அ॒க்நிஷ்ட்வா॑ - வா॒ - மஶ்வோ॒ - த்விச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 11)
(ஸா॒வி॒த்ராணி॒ - வ்ய்ரு'॑த்த॒ - முத்க்ரா॑ம - தே॒வஸ்ய॑ கநதி - க்ரூ॒ரம் -ँவா॑ரு॒ணஃ - ஸ॒ப்தபி॒ - ரேக॑விக்ம்ஶத்யா - ஷ॒ட்பி - ர்ந ஹ॑ ஸ்ம॒ - ஸமி॑த்தோ அ॒ஞ்ஜ - ந்நேகா॑தஶ )
(ஸா॒வி॒த்ரா - ண்யுத்க்ரா॑ம - க்ரூ॒ரம் -ँவா॑ரு॒ணஃ - ப॒ஶவஃ॑ ஸ்யு॒ - ர்ந ஹ॑ ஸ்ம॒ - நவ॑பஞ்சா॒ஶத்)
(ஸா॒வி॒த்ராணி॑, ஹ॒விர॑தந்து தே॒வாஃ)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே ப்ரதமஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - उख्याग्निकथनं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
सा॒वि॒त्राणि॑ जुहोति॒ प्रसू᳚त्यै चतुर्गृही॒तेन॑ जुहोति॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो ऽपा᳚-ऽक्राम॒-न्न वो॑ भा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒तच्च॑तु-र्गृही॒तम॑-धारय-न्पुरो-ऽनु वा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुर्गृही॒त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हन्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ [य-ङ्का॒मये॑त, पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-] 1
पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुया॒-दाहु॑तीभिरे॒वैन॒मप॑ गृह्णाति॒ पापी॑या-न्भवति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑-ऽनु॒द्रुत्य॑ जुहुया॒दाहु॑त्यै॒वैन॑म॒भि क्र॑मयति॒ वसी॑या-न्भव॒त्यथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्ति॒रेति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खा-दृद्ध्या॒ यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एत्य॒ष्टावे॒तानि॑ सावि॒त्राणि॑ भवन्त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚- [गा॑य॒त्रः, अ॒ग्निस्तेनै॒व] 2
-ऽग्निस्तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैत्य॒ष्टौ सा॑वि॒त्राणि॑ भव॒न्त्याहु॑तिर्नव॒मी त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे विया॑तयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ छन्दाग्ं॑सि यज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयेय॒मित्यृच॑मन्त॒मा-ङ्कु॑र्या॒च्छन्दाग्॑स्ये॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयेय॒मिति॒ यजु॑रन्त॒म-ङ्कु॑र्या॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयत्यृ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्ध॒ये- [सम॑र्ध॒येति॑, आ॒ह॒ समृ॑द्ध्यै] 3
-त्या॑ह॒ समृ॑द्ध्यै च॒तुर्भि॒रभ्रि॒मा द॑त्ते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्या अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स वेणु॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्स ए॒तामू॒तिमनु॒ सम॑चर॒-द्य-द्वेणो᳚-स्सुषि॒रग्ं सु॑षि॒रा-ऽभ्रि॑र्भवति सयोनि॒त्वाय॒ स यत्र॑य॒त्रा-ऽव॑स॒-त्त-त्कृ॒ष्णम॑भव-त्कल्मा॒षी भ॑वति रू॒पस॑मृद्ध्या उभयतः॒, क्ष्णूर्भ॑वती॒तश्चा॒-ऽ-मुत॑श्चा॒-ऽर्कस्या-व॑रुद्ध्यै व्याममा॒त्री भ॑वत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑सम्मि॒ता ऽप॑रिमिता भव॒त्य-प॑रिमित॒स्या-ऽ व॑रुद्ध्यै॒ यो वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रहि॒-स्स ए॑षां-वीँ॒र्या॑वा-न्फल॒ग्रहि॒र्वेणु॑-र्वैण॒वी भ॑वति वी॒र्य॑स्या व॑रुद्ध्यै ॥ 4 ॥
(का॒मये॑त - गाय॒त्रो᳚ - ऽर्ध॒येति॑ - च - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)
व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑य॒जुष्के॑ण क्रि॒यत॑ इ॒माम॑गृभ्ण-न्रश॒ना-मृ॒तस्येत्य॑श्वाभि॒धानी॒मा द॑त्ते॒ यजु॑ष्कृत्यै य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै॒ प्रतू᳚र्तं-वाँजि॒न्ना द्र॒वेत्यश्व॑-म॒भि द॑धाति रू॒पमे॒वा-ऽस्यै॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे यु॒ञ्जाथा॒ग्ं॒ रास॑भं-युँ॒वमिति॑ गर्द॒भ-मस॑त्ये॒व ग॑र्द॒भ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ तस्मा॒दश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽस॑त्तरो॒ योगे॑योगे त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह॒ [त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह, योगे॑योग] 5
योगे॑योग ए॒वैनं॑-युँङ्क्ते॒ वाजे॑वाजे हवामह॒ इत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तय॒ इत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ त-म्प्र॒जाप॑ति॒रन्व॑विन्द-त्प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो ऽश्वे॑न॒ स-म्भ॑र॒त्यनु॑वित्त्यै पापवस्य॒सं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यच्छ्रेय॑सा च॒ पापी॑यसा च समा॒न-ङ्कर्म॑ कु॒र्वन्ति॒ पापी॑या॒न्॒.- [पापी॑यान्, ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-] 6
-ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-म्पूर्व॑-न्नयन्ति पापवस्य॒-सस्य॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒च्छ्रेयाग्ं॑स॒-म्पापी॑या-न्प॒श्चादन्वे॑ति ब॒हुर्वै भव॑तो॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भव॑तीव॒ खलु॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते व॒ज्र्यश्वः॑ प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒-क्राम॒न्न-श॑स्ती॒रित्या॑ह॒ वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒मव॑ क्रामति रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्या॒दित्या॑ह रौ॒द्रा वै प॒शवो॑ रु॒द्रादे॒व [ ] 7
प॒शू-न्नि॒र्याच्या॒-ऽऽत्मने॒ कर्म॑ कुरुते पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒हेत्या॑ह पू॒षा वा अद्ध्व॑नाग्ं सन्ने॒ता सम॑ष्ट्यै॒ पुरी॑षायतनो॒ वा ए॒ष यद॒ग्निरङ्गि॑रसो॒ वा ए॒तमग्रे॑ दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सम॑भर-न्पृथि॒व्या-स्स॒धस्था॑द॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-दच्छे॒हीत्या॑ह॒ साय॑तनमे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व- दच्छे॑म॒ इत्या॑ह॒ येन॑ [ ] 8
स॒ङ्गच्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृङ्क्ते प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒ग्नि-स्स॒म्भृत्य॒ इत्या॑हुरि॒यं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒स्तस्या॑ ए॒तच्छ्रोत्रं॒-यँद्व॒ल्मीको॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रिष्याम॒ इति॑ वल्मीकव॒पामुप॑ तिष्ठते सा॒क्षादे॒व प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒-ऽग्निग्ं स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑राम॒ इत्या॑ह॒ येन॑ स॒गञ्च्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृ॒ङ्क्ते ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑- [-ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र᳚म्, अ॒ख्य॒दित्या॒हा-] 9
-मख्य॒दित्या॒हा-नु॑ख्यात्या आ॒गत्य॑ वा॒ज्यद्ध्व॑न आ॒क्रम्य॑ वाजि-न्पृथि॒वीमित्या॑हे॒च्छत्ये॒वैन॒-म्पूर्व॑या वि॒न्दत्युत्त॑रया॒ द्वाभ्या॒मा क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठ-म्पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॒मित्या॑है॒भ्यो वा ए॒तं-लोँ॒केभ्यः॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्समै॑रय-द्रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे व॒ज्री वा ए॒ष यदश्वो॑ द॒-द्भिर॒न्यतो॑दद्भ्यो॒ भूयां॒-लोँम॑भिरुभ॒याद॑द्भ्यो॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तम॑धस्प॒द-न्ध्या॑ये॒-द्वज्रे॑णै॒वैनग्ग्॑ स्तृणुते ॥ 10 ॥
(आ॒ह॒ - पापी॑यान् - रु॒द्रादे॒व - येना - ऽग्रं॑ - ँव॒ज्री वै - स॒प्तद॑श च) (अ. 2)
उत्क्रा॒मो-द॑क्रमी॒दिति॒ द्वाभ्या॒मुत्क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ ऽप उप॑ सृजति॒ यत्र॒ वा आप॑ उप॒ गच्छ॑न्ति॒ तदोष॑धयः॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्योष॑धीः प्रति॒तिष्ठ॑न्तीः प॒शवो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति प॒शून्. य॒ज्ञो य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ यज॑मान-म्प्र॒जास्तस्मा॑द॒प उप॑ सृजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚ ऽद्ध्व॒र्यु- [-ऽद्ध्व॒र्युः, स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि] 11
-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ जिघ॑र्म्य॒ग्नि-म्मन॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति प्रति॒क्ष्यन्त॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वेत्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑ष प्र॒त्य-ङ्क्षेति॑ पृ॒थु-न्ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्त॒मित्या॒हा-ऽल्पो॒ ह्ये॑ष जा॒तो म॒हा- [म॒हान्, भव॑ति॒] 12
-न्भव॑ति॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नग्ं॑ रभ॒सं-विँदा॑न॒मित्या॒हा ऽन्न॑मे॒वा-ऽस्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदा ऽऽत्वा॑ जिघर्मि॒ वच॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ तस्मा॒-द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-द्वा॒चा व॑दत्य र॒क्षसेत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ मर्य॑श्री-स्स्पृह॒य-द्व॑र्णो अ॒ग्निरित्या॒हा-प॑चितिमे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्य-प॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं- [य ए॒वम्, वेद॒ मन॑सा॒ त्वै] 13
-ँवेद॒ मन॑सा॒ त्वै तामाप्तु॑मर्हति॒ याम॑द्ध्व॒र्युर॑-न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ मन॑स्वतीभ्या-ञ्जुहो॒त्याहु॑त्यो॒राप्त्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ं सन्त्ये॒तर्हि॒ खलु॒ वा ए॒त-द्य॑ज्ञमु॒खं-यँर्ह्ये॑न॒-दाहु॑ति-रश्ञु॒ते परि॑ लिखति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ति॒सृभिः॒ परि॑ लिखति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति [हन्ति, गा॒य॒त्रि॒या परि॑] 14
गायत्रि॒या परि॑ लिखति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑सै॒वैन॒-म्परि॑गृह्णाति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखतीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टु-गि॑न्द्रि॒येणै॒वैन॒-म्परि॑ गृह्णात्यनु॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखत्यनु॒ष्टु-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि परि॒भूः पर्या᳚प्त्यै मद्ध्य॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो वा॒चा व॑दामो गायत्रि॒या प्र॑थ॒मया॒ परि॑ लिख॒त्यथा॑-ऽनु॒ष्टुभा-ऽथ॑ त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री य॒ज्ञो॑ ऽनु॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्तेज॑सा चै॒वेन्द्रि॒येण॑ चोभ॒यतो॑ य॒ज्ञ-म्परि॑ गृह्णाति ॥ 15 ॥
(अ॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु - र्म॒हान् - भ॑वति॒ य ए॒वग्ं - ह॑न्ति - त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री - त्रयो॑दश च) (अ. 3)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ खनति॒ प्रसू᳚त्या॒ अथो॑ धू॒म-मे॒वैतेन॑ जनयति॒ ज्योति॑ष्मन्त-न्त्वा-ऽग्ने सु॒प्रती॑क॒-मित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैतेन॑ जनयति॒ सो᳚-ऽग्निर्जा॒तः प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽऽर्प॑य॒-त्त-न्दे॒वा अ॑र्ध॒र्चेना॑-शमयञ्छि॒व-म्प्र॒जाभ्यो-ऽहिग्ं॑ सन्त॒मित्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ द्वाभ्या᳚-ङ्खनति॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॒सीति॑ पुष्करप॒र्णमा [पुष्करप॒र्णमा, ह॒र॒त्य॒पां-वाँ] 16
ह॑रत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दा ह॑रति पुष्करप॒र्णेन॒ स-म्भ॑रति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑निमे॒वाग्निग्ं सम्भ॑रति कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सम्भ॑रति॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-ञ्चर्म॑णा स॒म्भरे᳚-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा-ऽर्प॑ये-त्कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रत्यार॒ण्याने॒व प॒शू- [प॒शून्, शु॒चा-ऽर्प॑यति॒] 17
-ञ्छु॒चा-ऽर्प॑यति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता लो॑म॒त-स्सम्भ॑र॒त्यतो॒ ह्य॑स्य॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृष्णाजि॒न-ञ्च॑ पुष्करप॒र्ण-ञ्च॒ सग्ग् स्तृ॑णाती॒यं-वैँ कृ॑ष्णाजि॒नम॒सौ पु॑ष्करप॒र्ण-मा॒भ्या-मे॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णात्य॒-ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ तमथ॒र्वा-ऽन्व॑पश्य॒दथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्न॒ इ- [निर॑मन्थदग्न॒ इति॑, आ॒ह॒ य ए॒वैन॑-] 18
-त्या॑ह॒ य ए॒वैन॑-म॒न्वप॑श्य॒-त्तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति॒ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दधीत्या॑ह पुष्करप॒र्णे ह्ये॑न॒मुप॑श्रित॒-मवि॑न्द॒-त्तमु॑ त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषि॒रित्या॑ह द॒द्ध्यङ् वा आ॑थर्व॒ण-स्ते॑ज॒स्व्या॑सी॒-त्तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषेत्या॑ह॒ पूर्व॑मे॒वोदि॒त-मुत्त॑रेणा॒भि गृ॑णाति [गृ॑णाति, च॒त॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति] 19
चत॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व गा॑य॒त्रीभि॑र्ब्राह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुग्भी॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्यु॒भयी॑भि॒स्तस्य॒ सम्भ॑रे॒-त्तेज॑श्चै॒वा-ऽस्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधात्यष्टा॒भि-स्सम्भ॑रत्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚ ऽग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तग्ं सम्भ॑रति॒ सीद॑ होत॒रित्या॑- -ह दे॒वता॑ ए॒वास्मै॒ सग्ं सा॑दयति॒ नि होतेति॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्सग्ं सी॑द॒स्वेति॒ वयाग्ं॑सि॒ जनि॑ष्वा॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्ना॒मित्या॑ह देव मनु॒ष्याने॒वा-ऽस्मै॒ सग्ंस॑न्ना॒-न्प्रज॑नयति ॥ 20
(ऐ - व प॒शू - निति॑ - गृणाति - होत॒रिति॑ - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 4)
क्रू॒रमि॑व॒ वा अ॑स्या ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वा-ऽस्यै॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ स-न्ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधा॒त्वित्या॑ह प्रा॒णो वै वा॒युः प्रा॒णेनै॒वास्यै᳚ प्रा॒णग्ं स-न्द॑धाति॒ स-न्ते॑ वा॒युरित्या॑ह॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते॒ तस्मै॑ च देवि॒ वष॑डस्तु॒ [वष॑डस्तु, तुभ्य॒मित्या॑ह॒] 21
तुभ्य॒मित्या॑ह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व वृष्टि॑-न्दधाति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-द्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒हेत्य॑नु॒ष्टुभोप॑ नह्यत्यनु॒ष्टु- [नह्यत्यनु॒ष्टुप्, सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒] 22
-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ परि॑ दधाति॒ वेदु॑को॒ वासो॑ भवति॒य ए॒वं-वेँद॑ वारु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्ध॒ उदु॑ तिष्ठ स्वद्ध्वरो॒र्ध्व ऊ॒ षुण॑ ऊ॒तय॒ इति॑ सावि॒त्रीभ्या॒मु-त्ति॑ष्ठति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्यो॒र्ध्वां-वँ॑रुणमे॒निमु-थ्सृ॑जति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ [गर्भो॑ असि, रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे] 23
रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे वै रोद॑सी॒ तयो॑रे॒ष गर्भो॒ यद॒ग्नि-स्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धी॒ष्वित्या॑ह य॒दा ह्ये॑तं-विँ॒भर॒न्त्यथ॒ चारु॑तरो॒ भव॑ति॒ प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद-द्गा॒ इत्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॑स्य मा॒तर॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रच्या॑वयति स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॑ङ्ग॒ इति॑ गर्द॒भ आ सा॑दयति॒ [आ सा॑दयति, स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-] 24
स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-मे॒तया᳚ स्थे॒म्ने ग॑र्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भः प॑शू॒ना-म्भा॑रभा॒रित॑मो गर्द॒भेन॒ स-म्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो-ऽप्य॑नाले॒शे-ऽत्य॒न्या-न्प॒शू-न्मे᳚द्य॒त्यन्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑नेना॒-ऽर्कग्ं स॒म्भर॑न्ति गर्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो द्वि॒रेता॒-स्सन् कनि॑ष्ठ-म्पशू॒ना-म्प्रजा॑यते॒-ऽग्निर्ह्य॑स्य॒ योनि॑-न्नि॒र्दह॑ति प्र॒जासु॒ वा ए॒ष ए॒तर्ह्यारू॑ढ॒- [ए॒तर्ह्यारू॑ढः, स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा] 25
-स्स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा प्र॒दहः॑ शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्य॒ इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिर॒ इत्या॑ह मान॒व्यो॑ हि प्र॒जा मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शू॑शुचो॒ मा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मा वन॒स्पती॒नित्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति॒ प्रैतु॑ वा॒जी कनि॑क्रद॒दित्या॑ह वा॒जी ह्ये॑ष नान॑द॒-द्रास॑भः॒ पत्वे- [पत्वेति, आ॒ह॒ रास॑भ॒ इति॒] 26
-त्या॑ह॒ रास॑भ॒ इति॒ ह्ये॑तमृष॒यो-ऽव॑द॒-न्भर॑न्न॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मित्या॑हा॒-ऽग्निग्ग् ह्ये॑ष भर॑ति॒ मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रेत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भ-स्सर्व॒मायु॑रेति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भे पु॒रा-ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑ते बिभ्यति॒ वृषा॒-ऽग्निं-वृँष॑ण॒-म्भर॒न्नित्या॑ह॒ वृषा॒ ह्ये॑ष वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भग्ं॑ - [वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भ᳚म्, स॒मु॒द्रिय॒-] 27
समु॒द्रिय॒-मित्या॑हा॒-ऽपाग् ह्ये॑ष गर्भो॒ यद॒ग्निरग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ वा इ॒मौ लो॒कौ व्यै॑ता॒मग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ यदाहा॒ ऽनयो᳚र्लो॒कयो॒-र्वीत्यै॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒ष आ॒यत॑ना॒दग॑तः प्रति॒ष्ठाग्ं स ए॒तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च द्ध्यायत्यृ॒तग्ं स॒त्यमित्या॑हे॒यं-वाँ ऋ॒तम॒सौ [ ] 28
स॒त्यम॒नयो॑रे॒वैन॒-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ यद॒ग्निरुप॑नद्ध॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑ गृह्णीता॒ग्निमे॒त-मित्या॑ह॒ शान्त्यै॒ व्यस्य॒न् विश्वा॒ अम॑ती॒ररा॑ती॒-रित्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै नि॒षीद॑-न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिग्ं ह॑न॒दित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑मोदद्ध्व- [प्रति॑मोदद्ध्वम्, ए॒न॒मित्या॒हौष॑धयो॒] 29
-मेन॒मित्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॒ग्नेर्भा॑ग॒धेय॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पुष्पा॑वती-स्सुपिप्प॒ला इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्त्य॒ यं-वोँ॒ गर्भ॑ ऋ॒त्वियः॑ प्र॒त्नग्ं स॒धस्थ॒मा-ऽस॑द॒दित्या॑ह॒ याभ्य॑ ए॒वैन॑-म्प्रच्या॒वय॑ति॒ तास्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ द्वाभ्या॑मु॒पाव॑हरति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 30 ॥
(अ॒स्त्व॒ - नु॒ष्टु - ब॑सि - सादय॒त्या - रू॑ढः॒-पत्वेति॒-गर्भ॑-म॒सौ - मो॑दद्ध्वं॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)
वा॒रु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्धो॒ वि पाज॒सेति॒ विस्रग्ं॑सयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्य॒ विषू॑चीं-वँरुणमे॒निं-विँसृ॑जत्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति ति॒सृभि॒रुप॑ सृजति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मि॒त्र-स्स॒ग्ं॒सृज्य॑ पृथि॒वीमित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वै- [दे॒वाना॒-न्तेनै॒व, ए॒न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒] 31
-न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒ शान्त्यै॒ यद्ग्रा॒म्याणा॒-म्पात्रा॑णा-ङ्क॒पालै᳚-स्सग्ंसृ॒जे-द्ग्रा॒म्याणि॒ पात्रा॑णि शु॒चा-ऽर्प॑येदर्मकपा॒लै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒तानि॒ वा अ॑नुपजीवनी॒यानि॒ तान्ये॒व शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ शर्क॑राभि॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ धृत्या॒ अथो॑ श॒न्त्वाया॑ जलो॒मै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्यद॒जा प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ सग्ं सृ॑ज॒त्यथो॒ तेज॑सा कृष्णाजि॒नस्य॒ लोम॑भि॒-स्सग्ं - [लोम॑भि॒-स्सम्, सृ॒ज॒ति॒ य॒ज्ञो वै] 32
सृ॑जति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सग्ं सृ॑जति रु॒द्रा-स्स॒भृत्य॑ पृथि॒वीमित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ सम॑भर॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति म॒खस्य॒ शिरो॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञो वै म॒खस्तस्यै॒त-च्छिरो॒ यदु॒खा तस्मा॑दे॒वमा॑ह य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थ॒ इत्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ते [ ] 33
प॒दे अथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रा-ऽन्याभि॒-र्यच्छ॒त्यन्व॒न्यै-र्म॑न्त्रयते मिथुन॒त्वाय॒ त्र्यु॑द्धि-ङ्करोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै॒ छन्दो॑भिः करोति वी॒र्यं॑-वैँ छन्दाग्ं॑सि वी॒र्ये॑णै॒वैना᳚-ङ्करोति॒ यजु॑षा॒ बिल॑-ङ्करोति॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इय॑ती-ङ्करोति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता-न्द्विस्त॒ना-ङ्क॑रोति॒ यावा॑पृथि॒व्योर्दोहा॑य॒ चतुः॑स्तना-ङ्करोति पशू॒ना-न्दोहा॑या॒ष्टास्त॑ना-ङ्करोति॒ छन्द॑सा॒-न्दोहा॑य॒ नवा᳚श्रि-मभि॒चर॑तः कुर्या-त्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॑ कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खामिति॒ नि द॑धाति दे॒वता᳚स्वे॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 34 ॥
(तेनै॒व - लोम॑भि॒-स्स - मे॒ते - अ॑भि॒चर॑त॒ - एक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 6)
स॒प्तभि॑र्धूपयति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा-श्शिर॑ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒खा शी॒र्॒षन्ने॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॑श्वश॒केन॑ धूपयति प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ सयोनि॒त्वाया-दि॑ति॒स्त्वेत्या॑हे॒यं-वाँ अदि॑ति॒रदि॑त्यै॒वादि॑त्या-ङ्खनत्य॒स्या अक्रू॑रङ्काराय॒ न हि स्व-स्स्वग्ं हि॒नस्ति॑ दे॒वाना᳚-न्त्वा॒ पत्नी॒रित्या॑ह दे॒वानां॒- [दे॒वाना᳚म्, वा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ] 35
-ँवा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ-कुर्व॒-न्ताभि॑रे॒वैना᳚-न्दधाति धि॒षणा॒स्त्वेत्या॑ह वि॒द्या वै धि॒षणा॑ वि॒द्याभि॑-रे॒वैना॑-म॒भीन्धे॒ ग्नास्त्वेत्या॑ह॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै ग्ना श्छन्दो॑भि-रे॒वैनाग्॑ श्रपयति॒ वरू᳚त्रय॒स्त्वेत्या॑ह॒ होत्रा॒ वै वरू᳚त्रयो॒ होत्रा॑भिरे॒वैना᳚-म्पचति॒ जन॑य॒स्त्वेत्या॑ह दे॒वानां॒-वैँ पत्नी॒- [पत्नीः᳚, जन॑य॒स्ताभि॑-] 36
-र्जन॑य॒स्ताभि॑-रे॒वैना᳚-म्पचति ष॒ड्भिः प॑चति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैना᳚-म्पचति॒ द्विः पच॒न्त्वित्या॑ह॒ तस्मा॒-द्द्वि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॑ स॒स्य-म्प॑च्यते वारु॒ण्यु॑खा-ऽभीद्धा॑ मै॒त्रियोपै॑ति॒ शान्त्यै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तो-द्व॑प॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैना॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि॒रु-द्व॑प॒त्यप॑द्यमाना पृथि॒व्याशा॒ दिश॒ आ पृ॒णे- [आ पृ॒ण, इत्या॑ह॒] 37
-त्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॒त्युत्ति॑ष्ठ बृह॒ती भ॑वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठ ध्रु॒वा त्वमित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या असु॒र्य॑-म्पात्र॒मना᳚च्छृण्ण॒मा-च्छृ॑णत्ति देव॒त्रा-ऽक॑रजक्षी॒रेणा-ऽऽच्छृ॑णत्ति पर॒मं-वाँ ए॒त-त्पयो॒ यद॑जक्षी॒र-म्प॑र॒मेणै॒वैना॒-म्पय॒सा-ऽऽच्छृ॑णत्ति॒ यजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ छन्दो॑भि॒रा च्छृ॑णत्ति॒ छन्दो॑भि॒र्वा ए॒षा क्रि॑यते॒ छन्दो॑भिरे॒व छन्दा॒ग्॒स्या च्छृ॑णत्ति ॥ 38 ॥
(आ॒ह॒ दे॒वानां॒ - ँवै पत्नीः᳚ - पृणै॒ - षा - षट् च॑) (अ. 7)
एक॑विग्ंशत्या॒ माषैः᳚ पुरुषशी॒र्॒ष-मच्छै᳚त्यमे॒द्ध्या वै माषा॑ अमे॒द्ध्य-म्पु॑रुषशी॒र्॒ष-म॑मे॒द्ध्यैरे॒वा-स्या॑-मे॒द्ध्य-न्नि॑रव॒दाय॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृ॒त्वा ऽऽह॑र॒त्येक॑विग्ंशति-र्भवन्त्येकवि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः॒ पुरु॑ष॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षग्ं स॑प्त॒धा वितृ॑ण्णां-वँल्मीकव॒पा-म्प्रति॒ नि द॑धाति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णैरे॒वैन॒-थ्सम॑र्धयति मेद्ध्य॒त्वाय॒ याव॑न्तो॒ [याव॑न्तः, वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-] 39
वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-स्तेषां᳚-यँ॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय यमगा॒थाभिः॒ परि॑गायति य॒मादे॒वैन॑-द्वृङ्क्ते ति॒सृभिः॒ परि॑गायति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यो॑ वृङ्क्ते॒ तस्मा॒-द्गाय॑ते॒ न देय॒-ङ्गाथा॒ हि त-द्वृ॒ङ्क्ते᳚ ऽग्निभ्यः॑ प॒शूना ल॑भते॒ कामा॒ वा अ॒ग्नयः॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्प॒शू-न्ना-ऽऽलभे॒ता-ऽन॑वरुद्धा अस्य [ ] 40
प॒शवः॑ स्यु॒र्य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जे-द्य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-द्य-थ्सग्ग्॑स्था॒पये᳚-द्या॒तया॑मानि शी॒र्॒षाणि॑ स्यु॒र्य-त्प॒शूना॒लभ॑ते॒ तेनै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जति॑ शी॒र्ष्णा-मया॑तयामत्वाय प्राजाप॒त्येन॒ सग्ग् स्था॑पयति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒ता आ॒प्रीर॑पश्य॒-त्ताभि॒र्वै स मु॑ख॒त [स मु॑ख॒तः, आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒] 41
आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒ यदे॒ता आ॒प्रियो॒ भव॑न्ति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञमे॒वैताभि॑र्मुख॒त आ प्री॑णा॒त्य-प॑रिमितछन्दसो भव॒न्त्यप॑रिमितः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ ऊनातिरि॒क्ता मि॑थु॒नाः प्रजा᳚त्यै लोम॒शं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ प्र॒जाप॑तेः प॒शवो॑ लोम॒शाः प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ वा ए॒ता रू॒पाणि॒ सर्वा॑णि रू॒पाण्य॒ग्नौ चित्ये᳚ क्रियन्ते॒ तस्मा॑दे॒ता अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य [अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य, भ॒व॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं] 42
भव॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ रुग्वा ए॑कवि॒ग्ं॒शो रुच॑मे॒व ग॑च्छ॒त्यथो᳚ प्रति॒ष्ठामे॒व प्र॑ति॒ष्ठा ह्ये॑कवि॒ग्ं॒श-श्चतु॑र्विग्ंशति॒मन्वा॑ह॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ परा॑ची॒रन्वा॑ह॒ परा॑ङिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒क-स्समा᳚स्त्वा-ऽग्न ऋ॒तवो॑ वर्धय॒न्त्वित्या॑ह॒ समा॑भिरे॒वा-ऽग्निं-वँ॑र्धय- [-ऽग्निं-वँ॑र्धयति, ऋ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒] 43
-त्यृ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिशः॑ पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॑ति॒ प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्मा॒दित्या॑ह मृ॒त्युमे॒वा-ऽस्मा॒दप॑ नुद॒त्युद्व॒य-न्तम॑स॒स्परीत्या॑ह पा॒प्मा वै तमः॑ पा॒प्मान॑मे॒वास्मा॒दप॑ ह॒न्त्यग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒म-मित्या॑हा॒-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ज्योति॑रुत्त॒म-मा॑दि॒त्यस्यै॒व सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ न सं॑वँथ्स॒रस्ति॑ष्ठति॒ नास्य॒ श्रीस्ति॑ष्ठति॒ यस्यै॒ताः क्रि॒यन्ते॒ ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामन्वा॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 44 ॥
(याव॑न्तो - ऽस्य - मुख॒त - श्चित्य॑स्य - वर्धय - त्यादि॒त्यो᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ष॒ड्भिर्दी᳚क्षयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयति स॒प्तभि॑र्दीक्षयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-न्दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्य॑-नु॒ष्टुभो᳚त्त॒मया॑ जुहोति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मै- क॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः [प्र॒जाप॑तिः, प्र॒जाप॑ते॒रापत्यै॒] 45
प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै॒ यद॒र्चिषि॑ प्रवृ॒ञ्ज्या-द्भू॒तमव॑ रुन्धीत॒ यदङ्गा॑रेषु भवि॒ष्यदङ्गा॑रेषु॒ प्रवृ॑णक्ति भवि॒ष्य दे॒वाव॑ रुन्धे भवि॒ष्यद्धि भूयो॑ भू॒ता-द्द्वाभ्या॒-म्प्रवृ॑णक्ति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ ब्रह्म॑णा॒ वा ए॒षा यजु॑षा॒ सम्भृ॑ता॒ यदु॒खा सा यद्भिद्ये॒ता-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒- [-ऽऽर्ति॒मार्च्छे᳚त्, यज॑मानो] 46
-द्यज॑मानो ह॒न्येता᳚-ऽस्य य॒ज्ञो मित्रै॒तामु॒खा-न्त॒पेत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै मि॒त्रो ब्रह्म॑न्ने॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ नास्य॑ य॒ज्ञो ह॑न्यते॒ यदि॒ भिद्ये॑त॒ तैरे॒व क॒पालै॒-स्सग्ं सृ॑जे॒-थ्सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्ति॒र्यो ग॒तश्री॒-स्स्यान्म॑थि॒त्वा तस्याव॑ दद्ध्या-द्भू॒तो वा ए॒ष स स्वा- [ए॒ष स स्वाम्, दे॒वता॒मुपै॑ति॒] 47
-न्दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो भूति॑काम॒-स्स्याद्य उ॒खायै॑ स॒म्भवे॒-थ्स ए॒व तस्य॑ स्या॒दतो॒ ह्ये॑ष स॒म्भव॑त्ये॒ष वै स्व॑य॒म्भूर्नाम॒ भव॑त्ये॒व य-ङ्का॒मये॑त॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयेय॒मित्य॒-न्यत॒स्तस्या॒-ऽऽहृत्या-ऽव॑ दद्ध्या-थ्सा॒क्षादे॒वास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयत्यम्ब॒रीषा॒दन्न॑ काम॒स्याव॑ दद्ध्यादम्ब॒रीषे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒- [सयो᳚न्ये॒वान्न᳚म्, अव॑ रुन्धे॒] 48
-मव॑ रुन्धे॒ मुञ्जा॒नव॑ दधा॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधात्य॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स क्रु॑मु॒क-म्प्रा-ऽवि॑श-त्क्रुमु॒कमव॑ दधाति॒ यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्त दे॒वाव॑ रुन्ध॒ आज्ये॑न॒ सं-यौँ᳚त्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ यदाज्य॑-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ तेज॑सा॒ [तेज॑सा, वै क॑कन्ती॒मा द॑धाति॒] 49
वै क॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थ॒ इति॑ ति॒सृभि॑र्जा॒तमुप॑ तिष्ठते॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केष्वा॒विद॑-ङ्गच्छ॒त्यथो᳚ प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 50 ॥
( प्र॒जाप॑ति--र् ऋच्छे॒थ् - स्वा - मे॒वान्नं॒ - तेज॑सा॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)
न ह॑ स्म॒ वै पु॒रा-ऽग्निरप॑रशुवृक्ण-न्दहति॒ तद॑स्मै प्रयो॒ग ए॒वर्षि॑रस्वदय॒-द्यद॑ग्ने॒ यानि॒ कानि॒ चेति॑ स॒मिध॒मा द॑धा॒त्यप॑रशुवृक्ण-मे॒वास्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदौदु॑म्बरी॒मा द॑धा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-म॑सृजत॒ तग्ं सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्॑- [सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्ं॑सि, अ॒जि॒घा॒ग्ं॒स॒न्थ्स ए॒त-] 51
-स्यजिघाग्ंस॒न्थ्स ए॒त-द्रा᳚क्षो॒घ्नम॑पश्य॒-त्तेन॒ वै सरक्षा॒ग्॒स्यपा॑-ऽहत॒ य-द्रा᳚क्षो॒घ्न-म्भव॑त्य॒ग्नेरे॒व तेन॑ जा॒ता-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ ह॒न्त्याश्व॑त्थी॒मा द॑धात्यश्व॒त्थो वै वन॒स्पती॑नाग्ं सपत्नसा॒हो विजि॑त्यै॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्मोदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मित्यु॑त्त॒मे औदु॑म्बरी [औदु॑म्बरी, वा॒च॒य॒ति॒ ब्रह्म॑णै॒व] 52
वाचयति॒ ब्रह्म॑णै॒व क्ष॒त्रग्ं सग्ग् श्य॑ति क्ष॒त्रेण॒ ब्रह्म॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो रा॑ज॒न्य॑वा॒नत्य॒न्य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-न्तस्मा᳚-द्राज॒न्यो᳚ ब्राह्म॒णवा॒नत्य॒न्यग्ं रा॑ज॒न्य॑-म्मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्यग्ं रु॒क्ममन्त॑र॒-म्प्रति॑मुञ्चते॒ ऽमृत॑मे॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्त॒ एक॑विग्ंशतिनिर्बाधो भव॒त्येक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒का द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य [अ॒सावा॑दि॒त्यः, ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै] 53
ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेभ्य॑ ए॒व भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॑ति निर्बा॒धैर्वै दे॒वा असु॑रा-न्निर्बा॒धे॑-ऽकुर्वत॒ तन्नि॑र्बा॒धाना᳚-न्निर्बाध॒त्व-न्नि॑र्बा॒धी भ॑वति॒ भ्रातृ॑व्याने॒व नि॑र्बा॒धे कु॑रुते सावित्रि॒या प्रति॑मुञ्चते॒ प्रसू᳚त्यै॒ नक्तो॒षासेत्युत्त॑रया ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दा इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा द्र॑विणो॒दा अ॑होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑मु॒द्यत्य॑ [ ] 54
प्रा॒णैर्दा॑धा॒रा ऽऽसी॑नः॒ प्रति॑मुञ्चते॒ तस्मा॒दासी॑नाः प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते कृष्णाजि॒नमुत्त॑र॒-न्तेजो॒ वै हिर॑ण्य॒-म्ब्रह्म॑ कृष्णाजि॒न-न्तेज॑सा चै॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा चोभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते॒ य-द्द्वाद॑शोद्यामग्ं संवँथ्स॒रेणै॒व मौ॒ञ्ज-म्भ॑व॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॑ ऊ॒र्जैवैन॒ग्ं॒ स म॑र्धयति सुप॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा॒नित्यवे᳚क्षते रू॒पमे॒वास्यै॒तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 55 ॥
(रक्षा॒ग्॒स्यौ - दु॑बंरि - आदि॒त्य - उ॒द्यत्य॒ - सं - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 10)
समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑र-म्मती॒ना-ङ्घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒-त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिन॑-ञ्जातवेदो दे॒वानां᳚-वँक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ᳚म् ॥ घृ॒तेना॒ञ्जन्थ्स-म्प॒थो दे॑व॒याना᳚-न्प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिशः॑ सचन्ताग् स्व॒धाम॒स्मै यज॑मानाय धेहि ॥ ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेद्ध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ [अ॒ग्निष्ट्वा᳚, दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚] 56
दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ प्री॒तं-वँह्निं॑-वँहतु जा॒तवे॑दाः ॥ स्ती॒र्ण-म्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मान-म्पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑ति-स्स॒जोषा᳚-स्स्यो॒न-ङ्कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु ॥ ए॒ता उ॑ व-स्सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ विपक्षो॑भि॒-श्श्रय॑माणा॒ उदातैः᳚ । ऋ॒ष्वा-स्स॒तीः क॒वष॒-श्शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वी-स्सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु ॥ अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑-यँ॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विँदा॒ने । उ॒षासा॑ वाग्ं [उ॒षासा॑ वाम्, सु॒हि॒र॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे] 57
सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि ॥ प्र॒थ॒मा वाग्ं॑ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ दे॒वौ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । अपि॑प्रय॒-ञ्चोद॑ना वा॒-म्मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञग्ं सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भि-स्स॒जोषा॑ य॒ज्ञ-न्नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त ॥ त्वष्टा॑ वी॒र-न्दे॒वका॑म-ञ्जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्वः॑ । 58
त्वष्टे॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न-ञ्जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः ॥ अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑-र्देवलो॒क-म्प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत् ॥ प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒न-स्स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒द्ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 59 ॥
(अ॒ग्निष्ट्वा॑ - वा॒ - मश्वो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)
(सा॒वि॒त्राणि॒ - व्यृ॑द्ध॒ - मुत्क्रा॑म - दे॒वस्य॑ खनति - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - स॒प्तभि॒ - रेक॑विग्ंशत्या - ष॒ड्भि - र्न ह॑ स्म॒ - समि॑द्धो अ॒ञ्ज - न्नेका॑दश )
(सा॒वि॒त्रा - ण्युत्क्रा॑म - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - प॒शवः॑ स्यु॒ - र्न ह॑ स्म॒ - नव॑पञ्चा॒शत्)
(सा॒वि॒त्राणि॑, ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.