ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ - ਉਖ੍ਯਾਗ੍ਨਿਕਥਨਂ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰਾਣਿੑ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯੈ ਚਤੁਰ੍ਗृਹੀ॒ਤੇਨੑ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਚਤੁੑष੍ਪਾਦਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਚਤੑਸ੍ਰੋ॒ ਦਿਸ਼ੋੑ ਦਿ॒ਕ੍ष੍ਵੇੑਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ ऽਪਾ᳚-ऽਕ੍ਰਾਮ॒-ਨ੍ਨ ਵੋੑ ਭਾ॒ਗਾਨਿੑ ਹ॒ਵ੍ਯਂ-ਵਁੑਕ੍ष੍ਯਾਮ॒ ਇਤਿ॒ ਤੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਤਚ੍ਚੑਤੁ-ਰ੍ਗृਹੀ॒ਤਮੑ-ਧਾਰਯ-ਨ੍ਪੁਰੋ-ऽਨੁ ਵਾ॒ਕ੍ਯਾੑਯੈ ਯਾ॒ਜ੍ਯਾੑਯੈ ਦੇ॒ਵਤਾੑਯੈ ਵषਟ੍ਕਾ॒ਰਾਯ॒ ਯਚ੍ਚੑਤੁਰ੍ਗृਹੀ॒ਤ-ਞ੍ਜੁ॒ਹੋਤਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ੑਸ੍ਯੇ॒ਵ ਤ-ਤ੍ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ ਤਾਨ੍ਯੑਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀ॒ਤਾਨਿੑ ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋੑ ਹ॒ਵ੍ਯਂ-ਵਁੑਹਨ੍ਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ [ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ, ਪਾਪੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯੇਕੈੑਕ॒-] 1
ਪਾਪੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯੇਕੈੑਕ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਯੑ ਜੁਹੁਯਾ॒-ਦਾਹੁੑਤੀਭਿਰੇ॒ਵੈਨ॒ਮਪੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਪਾਪੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਵਸੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿ॒ ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਤਸ੍ਯਾੑ-ऽਨੁ॒ਦ੍ਰੁਤ੍ਯੑ ਜੁਹੁਯਾ॒ਦਾਹੁੑਤ੍ਯੈ॒ਵੈਨੑਮ॒ਭਿ ਕ੍ਰੑਮਯਤਿ॒ ਵਸੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵ॒ਤ੍ਯਥੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੈ॒ਵੈषਾ-ऽਭਿਕ੍ਰਾ᳚ਨ੍ਤਿ॒ਰੇਤਿ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਾ-ਦृਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਰ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑਯਾ॒ ਏਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਵੇ॒ਤਾਨਿੑ ਸਾਵਿ॒ਤ੍ਰਾਣਿੑ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਕ੍षੑਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੋ᳚- [ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰਃ, ਅ॒ਗ੍ਨਿਸ੍ਤੇਨੈ॒ਵ] 2
-ऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤੇਨੈ॒ਵ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਾਦृਦ੍ਧ੍ਯਾੑ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑਯੈ॒ ਨੈਤ੍ਯ॒ष੍ਟੌ ਸਾੑਵਿ॒ਤ੍ਰਾਣਿੑ ਭਵ॒ਨ੍ਤ੍ਯਾਹੁੑਤਿਰ੍ਨਵ॒ਮੀ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇ ਵਿਯਾੑਤਯਤਿ॒ ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਯਜ੍ਞਯਸ਼॒ਸੇਨਾ᳚ ऽਰ੍ਪਯੇਯ॒ਮਿਤ੍ਯृਚੑਮਨ੍ਤ॒ਮਾ-ਙ੍ਕੁੑਰ੍ਯਾ॒ਚ੍ਛਨ੍ਦਾਗ੍ੑਸ੍ਯੇ॒ਵ ਯੑਜ੍ਞਯਸ਼॒ਸੇਨਾ᳚ ऽਰ੍ਪਯਤਿ॒ ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਯਜੑਮਾਨਂ-ਯਁਜ੍ਞਯਸ਼॒ਸੇਨਾ᳚-ऽਰ੍ਪਯੇਯ॒ਮਿਤਿ॒ ਯਜੁੑਰਨ੍ਤ॒ਮ-ਙ੍ਕੁੑਰ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਮੇ॒ਵ ਯੑਜ੍ਞਯਸ਼॒ਸੇਨਾ᳚-ऽਰ੍ਪਯਤ੍ਯृ॒ਚਾ ਸ੍ਤੋਮ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮੑਰ੍ਧ॒ਯੇ- [ਸਮੑਰ੍ਧ॒ਯੇਤਿੑ, ਆ॒ਹ॒ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ] 3
-ਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ ਚ॒ਤੁਰ੍ਭਿ॒ਰਭ੍ਰਿ॒ਮਾ ਦੑਤ੍ਤੇ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵ ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਤ੍ਵਾ ਸਵਿ॒ਤੁਃ ਪ੍ਰੑਸ॒ਵ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ॒ ਸ ਵੇਣੁ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼॒-ਥ੍ਸ ਏ॒ਤਾਮੂ॒ਤਿਮਨੁ॒ ਸਮੑਚਰ॒-ਦ੍ਯ-ਦ੍ਵੇਣੋ᳚-ਸ੍ਸੁषਿ॒ਰਗ੍ਂ ਸੁੑषਿ॒ਰਾ-ऽਭ੍ਰਿੑਰ੍ਭਵਤਿ ਸਯੋਨਿ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਸ ਯਤ੍ਰੑਯ॒ਤ੍ਰਾ-ऽਵੑਸ॒-ਤ੍ਤ-ਤ੍ਕृ॒ष੍ਣਮੑਭਵ-ਤ੍ਕਲ੍ਮਾ॒षੀ ਭੑਵਤਿ ਰੂ॒ਪਸੑਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਉਭਯਤਃ॒, ਕ੍ष੍ਣੂਰ੍ਭੑਵਤੀ॒ਤਸ਼੍ਚਾ॒-ऽ-ਮੁਤੑਸ਼੍ਚਾ॒-ऽਰ੍ਕਸ੍ਯਾ-ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਵ੍ਯਾਮਮਾ॒ਤ੍ਰੀ ਭੑਵਤ੍ਯੇ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯੑਸਮ੍ਮਿ॒ਤਾ ऽਪੑਰਿਮਿਤਾ ਭਵ॒ਤ੍ਯ-ਪੑਰਿਮਿਤ॒ਸ੍ਯਾ-ऽ ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ॒ ਯੋ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀੑਨਾ-ਮ੍ਫਲ॒ਗ੍ਰਹਿ॒-ਸ੍ਸ ਏੑषਾਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯਾੑਵਾ-ਨ੍ਫਲ॒ਗ੍ਰਹਿ॒ਰ੍ਵੇਣੁੑ-ਰ੍ਵੈਣ॒ਵੀ ਭੑਵਤਿ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਸ੍ਯਾ ਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ॥ 4 ॥
(ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ - ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੋ᳚ - ऽਰ੍ਧ॒ਯੇਤਿੑ - ਚ - ਸ॒ਪ੍ਤਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 1)
ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਯਦੑਯ॒ਜੁष੍ਕੇੑਣ ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੑ ਇ॒ਮਾਮੑਗृਭ੍ਣ-ਨ੍ਰਸ਼॒ਨਾ-ਮृ॒ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯੑਸ਼੍ਵਾਭਿ॒ਧਾਨੀ॒ਮਾ ਦੑਤ੍ਤੇ॒ ਯਜੁੑष੍ਕृਤ੍ਯੈ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ॒ ਪ੍ਰਤੂ᳚ਰ੍ਤਂ-ਵਾਁਜਿ॒ਨ੍ਨਾ ਦ੍ਰ॒ਵੇਤ੍ਯਸ਼੍ਵੑ-ਮ॒ਭਿ ਦੑਧਾਤਿ ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਯੈ॒ਤ-ਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ ਯੁ॒ਞ੍ਜਾਥਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਰਾਸੑਭਂ-ਯੁਁ॒ਵਮਿਤਿੑ ਗਰ੍ਦ॒ਭ-ਮਸੑਤ੍ਯੇ॒ਵ ਗੑਰ੍ਦ॒ਭ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑ ष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦਸ਼੍ਵਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੋ-ऽਸੑਤ੍ਤਰੋ॒ ਯੋਗੇੑਯੋਗੇ ਤ॒ਵਸ੍ਤੑਰ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ [ਤ॒ਵਸ੍ਤੑਰ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ, ਯੋਗੇੑਯੋਗ] 5
ਯੋਗੇੑਯੋਗ ਏ॒ਵੈਨਂੑ-ਯੁਁਙ੍ਕ੍ਤੇ॒ ਵਾਜੇੑਵਾਜੇ ਹਵਾਮਹ॒ ਇਤ੍ਯਾ॒ਹਾਨ੍ਨਂ॒-ਵੈਁ ਵਾਜੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਸਖਾੑਯ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਮੂ॒ਤਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ॒ ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒ਰਨ੍ਵੑਵਿਨ੍ਦ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ-ऽਸ਼੍ਵੋ ऽਸ਼੍ਵੇੑਨ॒ ਸ-ਮ੍ਭੑਰ॒ਤ੍ਯਨੁੑਵਿਤ੍ਤ੍ਯੈ ਪਾਪਵਸ੍ਯ॒ਸਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਕ੍ਰਿੑਯਤੇ॒ ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯੑਸਾ ਚ॒ ਪਾਪੀੑਯਸਾ ਚ ਸਮਾ॒ਨ-ਙ੍ਕਰ੍ਮੑ ਕੁ॒ਰ੍ਵਨ੍ਤਿ॒ ਪਾਪੀੑਯਾ॒ਨ੍॒.- [ਪਾਪੀੑਯਾਨ੍, ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੋ-ऽਸ਼੍ਵ॒-] 6
-ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੋ-ऽਸ਼੍ਵ॒-ਮ੍ਪੂਰ੍ਵੑ-ਨ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਪਾਪਵਸ੍ਯ॒-ਸਸ੍ਯ॒ ਵ੍ਯਾਵृੑਤ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਗ੍ਂੑਸ॒-ਮ੍ਪਾਪੀੑਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦਨ੍ਵੇੑਤਿ ਬ॒ਹੁਰ੍ਵੈ ਭਵੑਤੋ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ॒ ਭਵੑਤੀਵ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ ਵ॒ਜ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਵਃੑ ਪ੍ਰ॒ਤੂਰ੍ਵ॒ਨ੍ਨੇਹ੍ਯੑਵ॒-ਕ੍ਰਾਮ॒ਨ੍ਨ-ਸ਼ੑਸ੍ਤੀ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨ॒-ਮ੍ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ॒ਮਵੑ ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਗਾਣੑਪਤ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ ਰੌ॒ਦ੍ਰਾ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾਦੇ॒ਵ [ ] 7
ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਨਿ॒ਰ੍ਯਾਚ੍ਯਾ॒-ऽऽਤ੍ਮਨੇ॒ ਕਰ੍ਮੑ ਕੁਰੁਤੇ ਪੂ॒ष੍ਣਾ ਸ॒ਯੁਜਾੑ ਸ॒ਹੇਤ੍ਯਾੑਹ ਪੂ॒षਾ ਵਾ ਅਦ੍ਧ੍ਵੑਨਾਗ੍ਂ ਸਨ੍ਨੇ॒ਤਾ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ॒ ਪੁਰੀੑषਾਯਤਨੋ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰਙ੍ਗਿੑਰਸੋ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਮਗ੍ਰੇੑ ਦੇ॒ਵਤਾੑਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮੑਭਰ-ਨ੍ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾ-ਸ੍ਸ॒ਧਸ੍ਥਾੑਦ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑ-ਮਙ੍ਗਿਰ॒ਸ੍ਵ-ਦਚ੍ਛੇ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸਾਯੑਤਨਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑਭਿ॒-ਸ੍ਸ-ਮ੍ਭੑਰਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑ-ਮਙ੍ਗਿਰ॒ਸ੍ਵ- ਦਚ੍ਛੇੑਮ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯੇਨੑ [ ] 8
ਸ॒ਙ੍ਗਚ੍ਛੑਤੇ॒ ਵਾਜੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੑ ਵृਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਯੇ ਪ੍ਰਤਿ॒ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਾ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸ॒ਮ੍ਭृਤ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁਰਿ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒ਸ੍ਤਸ੍ਯਾੑ ਏ॒ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਂ॒-ਯਁਦ੍ਵ॒ਲ੍ਮੀਕੋ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑ-ਮਙ੍ਗਿਰ॒ਸ੍ਵ-ਦ੍ਭੑਰਿष੍ਯਾਮ॒ ਇਤਿੑ ਵਲ੍ਮੀਕਵ॒ਪਾਮੁਪੑ ਤਿष੍ਠਤੇ ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਯੇ ਪ੍ਰਤਿ॒ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਗ੍ਂ ਸ-ਮ੍ਭੑਰਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑ-ਮਙ੍ਗਿਰ॒ਸ੍ਵ-ਦ੍ਭੑਰਾਮ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯੇਨੑ ਸ॒ਗਞ੍ਚ੍ਛੑਤੇ॒ ਵਾਜੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੑ ਵृ॒ਙ੍ਕ੍ਤੇ ऽਨ੍ਵ॒ਗ੍ਨਿਰੁ॒षਸਾ॒ਮਗ੍ਰੑ- [-ऽਨ੍ਵ॒ਗ੍ਨਿਰੁ॒षਸਾ॒ਮਗ੍ਰ᳚ਮ੍, ਅ॒ਖ੍ਯ॒ਦਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-] 9
-ਮਖ੍ਯ॒ਦਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾ ਆ॒ਗਤ੍ਯੑ ਵਾ॒ਜ੍ਯਦ੍ਧ੍ਵੑਨ ਆ॒ਕ੍ਰਮ੍ਯੑ ਵਾਜਿ-ਨ੍ਪृਥਿ॒ਵੀਮਿਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਚ੍ਛਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪੂਰ੍ਵੑਯਾ ਵਿ॒ਨ੍ਦਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰਯਾ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒ਮਾ ਕ੍ਰੑਮਯਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਅਨੁੑਰੂਪਾਭ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ॒ਦਨੁੑਰੂਪਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਪ੍ਰਜਾੑਯਨ੍ਤੇ॒ ਦ੍ਯੌਸ੍ਤੇੑ ਪृ॒ष੍ਠ-ਮ੍ਪृੑਥਿ॒ਵੀ ਸ॒ਧਸ੍ਥ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਭ੍ਯੋ ਵਾ ਏ॒ਤਂ-ਲੋਁ॒ਕੇਭ੍ਯਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒-ਸ੍ਸਮੈੑਰਯ-ਦ੍ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੈ॒-ਤਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ ਵ॒ਜ੍ਰੀ ਵਾ ਏ॒ष ਯਦਸ਼੍ਵੋੑ ਦ॒-ਦ੍ਭਿਰ॒ਨ੍ਯਤੋੑਦਦ੍ਭ੍ਯੋ॒ ਭੂਯਾਂ॒-ਲੋਁਮੑਭਿਰੁਭ॒ਯਾਦੑਦ੍ਭ੍ਯੋ॒ ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾ-ਤ੍ਤਮੑਧਸ੍ਪ॒ਦ-ਨ੍ਧ੍ਯਾੑਯੇ॒-ਦ੍ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵੈਨਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਤृਣੁਤੇ ॥ 10 ॥
(ਆ॒ਹ॒ - ਪਾਪੀੑਯਾਨ੍ - ਰੁ॒ਦ੍ਰਾਦੇ॒ਵ - ਯੇਨਾ - ऽਗ੍ਰਂੑ - ਁਵ॒ਜ੍ਰੀ ਵੈ - ਸ॒ਪ੍ਤਦੑਸ਼ ਚ) (ਅ. 2)
ਉਤ੍ਕ੍ਰਾ॒ਮੋ-ਦੑਕ੍ਰਮੀ॒ਦਿਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒ਮੁਤ੍ਕ੍ਰੑਮਯਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਅਨੁੑਰੂਪਾਭ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ॒ਦਨੁੑਰੂਪਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਪ੍ਰਜਾੑਯਨ੍ਤੇ॒ ऽਪ ਉਪੑ ਸृਜਤਿ॒ ਯਤ੍ਰ॒ ਵਾ ਆਪੑ ਉਪ॒ ਗਚ੍ਛੑਨ੍ਤਿ॒ ਤਦੋषੑਧਯਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠ॒ਨ੍ਤ੍ਯੋषੑਧੀਃ ਪ੍ਰਤਿ॒ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤੀਃ ਪ॒ਸ਼ਵੋ-ऽਨੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍. ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਯ॒ਜ੍ਞਂ-ਯਁਜੑਮਾਨੋ॒ ਯਜੑਮਾਨ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਪ ਉਪੑ ਸृਜਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਯਦੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ-ਰੑਨ॒ਗ੍ਨਾਵਾਹੁੑਤਿ-ਞ੍ਜੁਹੁ॒ਯਾਦ॒ਨ੍ਧੋ᳚ ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ- [-ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ, ਸ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ] 11
-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਹੑਨ੍ਯੁ॒ਰ੍॒ਹਿਰੑਣ੍ਯਮੁ॒ਪਾਸ੍ਯੑ ਜੁਹੋਤ੍ਯਗ੍ਨਿ॒ਵਤ੍ਯੇ॒ਵ ਜੁੑਹੋਤਿ॒ ਨਾਨ੍ਧੋ᳚-ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰ੍ਭਵੑਤਿ॒ ਨ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ॒ ਜਿਘੑਰ੍ਮ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਮਨੑਸਾ ਘृ॒ਤੇਨੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਮਨੑਸਾ॒ ਹਿ ਪੁਰੁੑषੋ ਯ॒ਜ੍ਞਮੑਭਿ॒ਗਚ੍ਛੑਤਿ ਪ੍ਰਤਿ॒ਕ੍ष੍ਯਨ੍ਤ॒-ਮ੍ਭੁਵੑਨਾਨਿ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸਰ੍ਵ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਹ੍ਯੇੑष ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯ-ਙ੍ਕ੍षੇਤਿੑ ਪृ॒ਥੁ-ਨ੍ਤਿੑਰ॒ਸ਼੍ਚਾ ਵਯੑਸਾ ਬृ॒ਹਨ੍ਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ऽਲ੍ਪੋ॒ ਹ੍ਯੇੑष ਜਾ॒ਤੋ ਮ॒ਹਾ- [ਮ॒ਹਾਨ੍, ਭਵੑਤਿ॒] 12
-ਨ੍ਭਵੑਤਿ॒ ਵ੍ਯਚਿੑष੍ਠ॒ਮਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਰਭ॒ਸਂ-ਵਿਁਦਾੑਨ॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮੈ᳚ ਸ੍ਵਦਯਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਮਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਦਤੇ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦਾ ऽऽਤ੍ਵਾੑ ਜਿਘਰ੍ਮਿ॒ ਵਚੑਸਾ ਘृ॒ਤੇਨੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਯ-ਤ੍ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਮਨੑਸਾ-ऽਭਿ॒ਗਚ੍ਛੑਤਿ॒ ਤ-ਦ੍ਵਾ॒ਚਾ ਵੑਦਤ੍ਯ ਰ॒ਕ੍षਸੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ॒ ਮਰ੍ਯੑਸ਼੍ਰੀ-ਸ੍ਸ੍ਪृਹ॒ਯ-ਦ੍ਵੑਰ੍ਣੋ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ਪੑਚਿਤਿਮੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾ॒ਤ੍ਯ-ਪੑਚਿਤਿਮਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ- [ਯ ਏ॒ਵਮ੍, ਵੇਦ॒ ਮਨੑਸਾ॒ ਤ੍ਵੈ] 13
-ਁਵੇਦ॒ ਮਨੑਸਾ॒ ਤ੍ਵੈ ਤਾਮਾਪ੍ਤੁੑਮਰ੍ਹਤਿ॒ ਯਾਮੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰੑ-ਨ॒ਗ੍ਨਾਵਾਹੁੑਤਿ-ਞ੍ਜੁ॒ਹੋਤਿ॒ ਮਨੑਸ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾ-ਞ੍ਜੁਹੋ॒ਤ੍ਯਾਹੁੑਤ੍ਯੋ॒ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇ ਯੑਜ੍ਞਮੁਖੇ॒ ਵੈ ਕ੍ਰਿ॒ਯਮਾੑਣੇ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਜਿਘਾਗ੍ਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇ॒ਤਰ੍ਹਿ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਯਁਰ੍ਹ੍ਯੇੑਨ॒-ਦਾਹੁੑਤਿ-ਰਸ਼੍ਞੁ॒ਤੇ ਪਰਿੑ ਲਿਖਤਿ॒ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ ਤਿ॒ਸृਭਿਃ॒ ਪਰਿੑ ਲਿਖਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤਿ [ਹਨ੍ਤਿ, ਗਾ॒ਯ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਪਰਿੑ] 14
ਗਾਯਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਪਰਿੑ ਲਿਖਤਿ॒ ਤੇਜੋ॒ ਵੈ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ ਤੇਜੑਸੈ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪਰਿੑਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭਾ॒ ਪਰਿੑ ਲਿਖਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁ-ਗਿੑਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯੇਣੈ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪਰਿੑ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯਨੁ॒ष੍ਟੁਭਾ॒ ਪਰਿੑ ਲਿਖਤ੍ਯਨੁ॒ष੍ਟੁ-ਫ੍ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਪਰਿ॒ਭੂਃ ਪਰ੍ਯਾ᳚ਪ੍ਤ੍ਯੈ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤੋੑ-ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਭਾ॒ ਵਾਗ੍ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁ-ਪ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਨ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤੋ ਵਾ॒ਚਾ ਵੑਦਾਮੋ ਗਾਯਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਪ੍ਰੑਥ॒ਮਯਾ॒ ਪਰਿੑ ਲਿਖ॒ਤ੍ਯਥਾੑ-ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਭਾ-ऽਥੑ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭਾ॒ ਤੇਜੋ॒ ਵੈ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ ਯ॒ਜ੍ਞੋੑ ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਗਿੑਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁ-ਪ੍ਤੇਜੑਸਾ ਚੈ॒ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯੇਣੑ ਚੋਭ॒ਯਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪਰਿੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ॥ 15 ॥
(ਅ॒ਨ੍ਧੋ᳚-ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ - ਰ੍ਮ॒ਹਾਨ੍ - ਭੑਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਗ੍ਂ - ਹੑਨ੍ਤਿ - ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭਾ॒ ਤੇਜੋ॒ ਵੈ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ - ਤ੍ਰਯੋੑਦਸ਼ ਚ) (ਅ. 3)
ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਤ੍ਵਾ ਸਵਿ॒ਤੁਃ ਪ੍ਰੑਸ॒ਵ ਇਤਿੑ ਖਨਤਿ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਧੂ॒ਮ-ਮੇ॒ਵੈਤੇਨੑ ਜਨਯਤਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਨ੍ਤ-ਨ੍ਤ੍ਵਾ-ऽਗ੍ਨੇ ਸੁ॒ਪ੍ਰਤੀੑਕ॒-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵੈਤੇਨੑ ਜਨਯਤਿ॒ ਸੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਜਾ॒ਤਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਸ਼੍ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽऽਰ੍ਪੑਯ॒-ਤ੍ਤ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਅੑਰ੍ਧ॒ਰ੍ਚੇਨਾੑ-ਸ਼ਮਯਞ੍ਛਿ॒ਵ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਭ੍ਯੋ-ऽਹਿਗ੍ਂੑ ਸਨ੍ਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰ॒ਜਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ᳚-ਙ੍ਖਨਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ ਅ॒ਪਾ-ਮ੍ਪृ॒ष੍ਠਮ॒ਸੀਤਿੑ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਮਾ [ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਮਾ, ਹ॒ਰ॒ਤ੍ਯ॒ਪਾਂ-ਵਾਁ] 16
ਹੑਰਤ੍ਯ॒ਪਾਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪृ॒ष੍ਠਂ-ਯਁ-ਤ੍ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵੈਨ॒ਦਾ ਹੑਰਤਿ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣੇਨ॒ ਸ-ਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਯੋਨਿ॒ਰ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਗ੍ਂ ਸਯੋੑਨਿਮੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿਗ੍ਂ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨੇਨ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਕृੑष੍ਣਾਜਿ॒ਨਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞੇਨੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਯ-ਦ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾਣਾ᳚-ਮ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਞ੍ਚਰ੍ਮੑਣਾ ਸ॒ਮ੍ਭਰੇ᳚-ਦ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂਞ੍ਛੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯੇ-ਤ੍ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨੇਨ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤ੍ਯਾਰ॒ਣ੍ਯਾਨੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂ- [ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍, ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯਤਿ॒] 17
-ਞ੍ਛੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਮਾਵੑ-ਤ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਯੑਮਾਨਾਨਾ-ਮਾਰ॒ਣ੍ਯਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਕਨੀੑਯਾਗ੍ਂਸ-ਸ਼੍ਸ਼ੁ॒ਚਾ ਹ੍ਯृੑਤਾ ਲੋੑਮ॒ਤ-ਸ੍ਸਮ੍ਭੑਰ॒ਤ੍ਯਤੋ॒ ਹ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯੑ-ਙ੍ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨ-ਞ੍ਚੑ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣ-ਞ੍ਚ॒ ਸਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਤृੑਣਾਤੀ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਕृੑष੍ਣਾਜਿ॒ਨਮ॒ਸੌ ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣ-ਮਾ॒ਭ੍ਯਾ-ਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਮੁਭ॒ਯਤਃ॒ ਪਰਿੑਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯ॒-ਗ੍ਨਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ॒ ਤਮਥ॒ਰ੍ਵਾ-ऽਨ੍ਵੑਪਸ਼੍ਯ॒ਦਥੑਰ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਥ॒ਮੋ ਨਿਰੑਮਨ੍ਥਦਗ੍ਨ॒ ਇ- [ਨਿਰੑਮਨ੍ਥਦਗ੍ਨ॒ ਇਤਿੑ, ਆ॒ਹ॒ ਯ ਏ॒ਵੈਨੑ-] 18
-ਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਮ॒ਨ੍ਵਪੑਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤੇਨੈ॒ਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਤ੍ਵਾਮੑਗ੍ਨੇ॒ ਪੁष੍ਕੑਰਾ॒ਦਧੀਤ੍ਯਾੑਹ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣੇ ਹ੍ਯੇੑਨ॒ਮੁਪੑਸ਼੍ਰਿਤ॒-ਮਵਿੑਨ੍ਦ॒-ਤ੍ਤਮੁੑ ਤ੍ਵਾ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਙ੍ਙृषਿ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਙ੍ ਵਾ ਆੑਥਰ੍ਵ॒ਣ-ਸ੍ਤੇੑਜ॒ਸ੍ਵ੍ਯਾੑਸੀ॒-ਤ੍ਤੇਜੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਮੁੑ ਤ੍ਵਾ ਪਾ॒ਥ੍ਯੋ ਵृषੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪੂਰ੍ਵੑਮੇ॒ਵੋਦਿ॒ਤ-ਮੁਤ੍ਤੑਰੇਣਾ॒ਭਿ ਗृੑਣਾਤਿ [ਗृੑਣਾਤਿ, ਚ॒ਤ॒ਸृਭਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ] 19
20
ਚਤ॒ਸृਭਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀਭਿੑਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣਸ੍ਯੑ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੋ ਹਿ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣ-ਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਗ੍ਭੀੑ ਰਾਜ॒ਨ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁੑਭੋ॒ ਹਿ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੋੑ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਵਸੀੑਯਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯੁ॒ਭਯੀੑਭਿ॒ਸ੍ਤਸ੍ਯ॒ ਸਮ੍ਭੑਰੇ॒-ਤ੍ਤੇਜੑਸ਼੍ਚੈ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮਾੑ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯ-ਞ੍ਚੑ ਸ॒ਮੀਚੀੑ ਦਧਾਤ੍ਯष੍ਟਾ॒ਭਿ-ਸ੍ਸਮ੍ਭੑਰਤ੍ਯ॒ष੍ਟਾਕ੍षੑਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੋ᳚ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤਗ੍ਂ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਸੀਦੑ ਹੋਤ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑ- -ਹ ਦੇ॒ਵਤਾੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਸਗ੍ਂ ਸਾੑਦਯਤਿ॒ ਨਿ ਹੋਤੇਤਿੑ ਮਨੁ॒ष੍ਯਾ᳚ਨ੍-ਥ੍ਸਗ੍ਂ ਸੀੑਦ॒ਸ੍ਵੇਤਿ॒ ਵਯਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਜਨਿੑष੍ਵਾ॒ ਹਿ ਜੇਨ੍ਯੋ॒ ਅਗ੍ਰੇ॒ ਅਹ੍ਨਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਦੇਵ ਮਨੁ॒ष੍ਯਾਨੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮੈ॒ ਸਗ੍ਂਸੑਨ੍ਨਾ॒-ਨ੍ਪ੍ਰਜੑਨਯਤਿ ॥ 20
(ਐ - ਵ ਪ॒ਸ਼ੂ - ਨਿਤਿੑ - ਗृਣਾਤਿ - ਹੋਤ॒ਰਿਤਿੑ - ਸ॒ਪ੍ਤਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 4)
ਕ੍ਰੂ॒ਰਮਿੑਵ॒ ਵਾ ਅੑਸ੍ਯਾ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਕੑਰੋਤਿ॒ ਯ-ਤ੍ਖਨੑਤ੍ਯ॒ਪ ਉਪੑ ਸृਜ॒ਤ੍ਯਾਪੋ॒ ਵੈ ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾ-ਸ਼੍ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਯੈ॒ ਸ਼ੁਚਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਸ-ਨ੍ਤੇੑ ਵਾ॒ਯੁਰ੍ਮਾੑਤ॒ਰਿਸ਼੍ਵਾੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਵੈ ਵਾ॒ਯੁਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣੇਨੈ॒ਵਾਸ੍ਯੈ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਗ੍ਂ ਸ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ ਸ-ਨ੍ਤੇੑ ਵਾ॒ਯੁਰਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਵਾ॒ਯੁਪ੍ਰੑਚ੍ਯੁਤਾ ਦਿ॒ਵੋ ਵृष੍ਟਿੑਰੀਰ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮੈੑ ਚ ਦੇਵਿ॒ ਵषੑਡਸ੍ਤੁ॒ [ਵषੑਡਸ੍ਤੁ, ਤੁਭ੍ਯ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒] 21
ਤੁਭ੍ਯ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੁष੍ਵੇ॒ਵ ਵृष੍ਟਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸਰ੍ਵਾੑਨृ॒ਤੂਨ੍. ਵੑਰ੍षਤਿ॒ ਯ-ਦ੍ਵੑषਟ੍ਕੁ॒ਰ੍ਯਾ-ਦ੍ਯਾ॒ਤਯਾੑਮਾ-ऽਸ੍ਯ ਵषਟ੍ਕਾ॒ਰ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦ੍ਯਨ੍ਨ ਵੑषਟ੍ਕੁ॒ਰ੍ਯਾ-ਦ੍ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਹੑਨ੍ਯੁ॒ਰ੍ਵਡਿਤ੍ਯਾੑਹ ਪ॒ਰੋਕ੍षੑਮੇ॒ਵ ਵषੑ-ਟ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਨਾਸ੍ਯੑ ਯਾ॒ਤਯਾੑਮਾ ਵषਟ੍ਕਾ॒ਰੋ ਭਵੑਤਿ॒ ਨ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ॒ ਸੁਜਾੑਤੋ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑषਾ ਸ॒ਹੇਤ੍ਯੑਨੁ॒ष੍ਟੁਭੋਪੑ ਨਹ੍ਯਤ੍ਯਨੁ॒ष੍ਟੁ- [ਨਹ੍ਯਤ੍ਯਨੁ॒ष੍ਟੁਪ੍, ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒] 22
-ਫ੍ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾ ਤ॒ਨੂਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਯੈ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਤ॒ਨੁਵਾ॒ ਪਰਿੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵੇਦੁੑਕੋ॒ ਵਾਸੋੑ ਭਵਤਿ॒ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ਵਾਰੁ॒ਣੋ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੁਪੑਨਦ੍ਧ॒ ਉਦੁੑ ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਦ੍ਧ੍ਵਰੋ॒ਰ੍ਧ੍ਵ ਊ॒ षੁਣੑ ਊ॒ਤਯ॒ ਇਤਿੑ ਸਾਵਿ॒ਤ੍ਰੀਭ੍ਯਾ॒ਮੁ-ਤ੍ਤਿੑष੍ਠਤਿ ਸਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯੋ॒ਰ੍ਧ੍ਵਾਂ-ਵਁੑਰੁਣਮੇ॒ਨਿਮੁ-ਥ੍ਸृੑਜਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਸ ਜਾ॒ਤੋ ਗਰ੍ਭੋੑ ਅਸਿ॒ [ਗਰ੍ਭੋੑ ਅਸਿ, ਰੋਦੑਸ੍ਯੋ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਮੇ] 23
ਰੋਦੑਸ੍ਯੋ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਮੇ ਵੈ ਰੋਦੑਸੀ॒ ਤਯੋੑਰੇ॒ष ਗਰ੍ਭੋ॒ ਯਦ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਤਸ੍ਮਾੑ-ਦੇ॒ਵਮਾ॒ਹਾਗ੍ਨੇ॒ ਚਾਰੁ॒ਰ੍ਵਿਭृੑਤ॒ ਓषੑਧੀ॒ष੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਦਾ ਹ੍ਯੇੑਤਂ-ਵਿਁ॒ਭਰ॒ਨ੍ਤ੍ਯਥ॒ ਚਾਰੁੑਤਰੋ॒ ਭਵੑਤਿ॒ ਪ੍ਰ ਮਾ॒ਤृਭ੍ਯੋ॒ ਅਧਿ॒ ਕਨਿੑਕ੍ਰਦ-ਦ੍ਗਾ॒ ਇਤ੍ਯਾ॒ਹੌषੑਧਯੋ॒ ਵਾ ਅੑਸ੍ਯ ਮਾ॒ਤਰ॒ਸ੍ਤਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਾੑਵਯਤਿ ਸ੍ਥਿ॒ਰੋ ਭੑਵ ਵੀ॒ਡ੍ਵੑਙ੍ਗ॒ ਇਤਿੑ ਗਰ੍ਦ॒ਭ ਆ ਸਾੑਦਯਤਿ॒ [ਆ ਸਾੑਦਯਤਿ, ਸ-ਨ੍ਨੑਹ੍ਯਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨੑ-] 24
ਸ-ਨ੍ਨੑਹ੍ਯਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨੑ-ਮੇ॒ਤਯਾ᳚ ਸ੍ਥੇ॒ਮ੍ਨੇ ਗੑਰ੍ਦ॒ਭੇਨ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭਃ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਭਾੑਰਭਾ॒ਰਿਤੑਮੋ ਗਰ੍ਦ॒ਭੇਨ॒ ਸ-ਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੋ-ऽਪ੍ਯੑਨਾਲੇ॒ਸ਼ੇ-ऽਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਮੇ᳚ਦ੍ਯ॒ਤ੍ਯਨ੍ਨ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਹ੍ਯੇੑਨੇਨਾ॒-ऽਰ੍ਕਗ੍ਂ ਸ॒ਮ੍ਭਰੑਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਦ॒ਭੇਨ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੋ ਦ੍ਵਿ॒ਰੇਤਾ॒-ਸ੍ਸਨ੍ ਕਨਿੑष੍ਠ-ਮ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਜਾੑਯਤੇ॒-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਹ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਯੋਨਿੑ-ਨ੍ਨਿ॒ਰ੍ਦਹੑਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਸੁ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਏ॒ਤਰ੍ਹ੍ਯਾਰੂੑਢ॒- [ਏ॒ਤਰ੍ਹ੍ਯਾਰੂੑਢਃ, ਸ ਈ᳚ਸ਼੍ਵ॒ਰਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਸ਼੍ਸ਼ੁ॒ਚਾ] 25
-ਸ੍ਸ ਈ᳚ਸ਼੍ਵ॒ਰਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਸ਼੍ਸ਼ੁ॒ਚਾ ਪ੍ਰ॒ਦਹਃੑ ਸ਼ਿ॒ਵੋ ਭੑਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾਭ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰ॒ਜਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਮਾਨੁੑषੀਭ੍ਯ॒ਸ੍ਤ੍ਵਮੑਙ੍ਗਿਰ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਮਾਨ॒ਵ੍ਯੋੑ ਹਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਮਾ ਦ੍ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵੀ ਅ॒ਭਿ ਸ਼ੂੑਸ਼ੁਚੋ॒ ਮਾ-ऽਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒-ਮ੍ਮਾ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀ॒ਨਿਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕੇਭ੍ਯਃੑ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਪ੍ਰੈਤੁੑ ਵਾ॒ਜੀ ਕਨਿੑਕ੍ਰਦ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ ਵਾ॒ਜੀ ਹ੍ਯੇੑष ਨਾਨੑਦ॒-ਦ੍ਰਾਸੑਭਃ॒ ਪਤ੍ਵੇ- [ਪਤ੍ਵੇਤਿ, ਆ॒ਹ॒ ਰਾਸੑਭ॒ ਇਤਿ॒] 26
-ਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਰਾਸੑਭ॒ ਇਤਿ॒ ਹ੍ਯੇੑਤਮृष॒ਯੋ-ऽਵੑਦ॒-ਨ੍ਭਰੑਨ੍ਨ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪੁੑਰੀ॒ष੍ਯੑਮਿਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਗ੍ਗ੍ ਹ੍ਯੇੑष ਭਰੑਤਿ॒ ਮਾ ਪਾ॒ਦ੍ਯਾਯੁੑषਃ ਪੁ॒ਰੇਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ऽऽਯੁੑਰੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭ-ਸ੍ਸਰ੍ਵ॒ਮਾਯੁੑਰੇਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਗਰ੍ਦ॒ਭੇ ਪੁ॒ਰਾ-ऽऽਯੁੑषਃ॒ ਪ੍ਰਮੀੑਤੇ ਬਿਭ੍ਯਤਿ॒ ਵृषਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਂ-ਵृਁषੑਣ॒-ਮ੍ਭਰ॒ਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵृषਾ॒ ਹ੍ਯੇੑष ਵृषਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਰ॒ਪਾ-ਙ੍ਗਰ੍ਭਗ੍ਂੑ - [ਵृषਾ॒-ऽਗ੍ਨਿਰ॒ਪਾ-ਙ੍ਗਰ੍ਭ᳚ਮ੍, ਸ॒ਮੁ॒ਦ੍ਰਿਯ॒-] 27
ਸਮੁ॒ਦ੍ਰਿਯ॒-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ऽਪਾਗ੍ ਹ੍ਯੇੑष ਗਰ੍ਭੋ॒ ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰਗ੍ਨ॒ ਆ ਯਾੑਹਿ ਵੀ॒ਤਯ॒ ਇਤਿ॒ ਵਾ ਇ॒ਮੌ ਲੋ॒ਕੌ ਵ੍ਯੈੑਤਾ॒ਮਗ੍ਨ॒ ਆ ਯਾੑਹਿ ਵੀ॒ਤਯ॒ ਇਤਿ॒ ਯਦਾਹਾ॒ ऽਨਯੋ᳚ਰ੍ਲੋ॒ਕਯੋ॒-ਰ੍ਵੀਤ੍ਯੈ॒ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁੑਤੋ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਆ॒ਯਤੑਨਾ॒ਦਗੑਤਃ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਗ੍ਂ ਸ ਏ॒ਤਰ੍ਹ੍ਯੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ-ਞ੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨ-ਞ੍ਚ ਦ੍ਧ੍ਯਾਯਤ੍ਯृ॒ਤਗ੍ਂ ਸ॒ਤ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਯਂ-ਵਾਁ ऋ॒ਤਮ॒ਸੌ [ ] 28
ਸ॒ਤ੍ਯਮ॒ਨਯੋੑਰੇ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑ ष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਨਾ-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੑਤ੍ਯਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰ੍ਨ ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਵਰੁੑਣੋ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਯਜੑਮਾਨਮ॒ਭ੍ਯੈਤਿ॒ ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰੁਪੑਨਦ੍ਧ॒ ਓषੑਧਯਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑ ਗृਹ੍ਣੀਤਾ॒ਗ੍ਨਿਮੇ॒ਤ-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਵ੍ਯਸ੍ਯ॒ਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾ॒ ਅਮੑਤੀ॒ਰਰਾੑਤੀ॒-ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ ਨਿ॒षੀਦੑ-ਨ੍ਨੋ॒ ਅਪੑ ਦੁਰ੍ਮ॒ਤਿਗ੍ਂ ਹੑਨ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਓषੑਧਯਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਮੋਦਦ੍ਧ੍ਵ- [ਪ੍ਰਤਿੑਮੋਦਦ੍ਧ੍ਵਮ੍, ਏ॒ਨ॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹੌषੑਧਯੋ॒] 29
-ਮੇਨ॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹੌषੑਧਯੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਭਾੑਗ॒ਧੇਯ॒-ਨ੍ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ॒ ਪੁष੍ਪਾੑਵਤੀ-ਸ੍ਸੁਪਿਪ੍ਪ॒ਲਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦੋषੑਧਯਃ॒ ਫਲੑ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ੍ਯ॒ ਯਂ-ਵੋਁ॒ ਗਰ੍ਭੑ ऋ॒ਤ੍ਵਿਯਃੑ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਨਗ੍ਂ ਸ॒ਧਸ੍ਥ॒ਮਾ-ऽਸੑਦ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਾ॒ਵਯੑਤਿ॒ ਤਾਸ੍ਵੇ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾੑਮੁ॒ਪਾਵੑਹਰਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ॥ 30 ॥
(ਅ॒ਸ੍ਤ੍ਵ॒ - ਨੁ॒ष੍ਟੁ - ਬੑਸਿ - ਸਾਦਯ॒ਤ੍ਯਾ - ਰੂੑਢਃ॒-ਪਤ੍ਵੇਤਿ॒-ਗਰ੍ਭੑ-ਮ॒ਸੌ - ਮੋੑਦਦ੍ਧ੍ਵਂ॒ - ਦ੍ਵਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 5)
ਵਾ॒ਰੁ॒ਣੋ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੁਪੑਨਦ੍ਧੋ॒ ਵਿ ਪਾਜ॒ਸੇਤਿ॒ ਵਿਸ੍ਰਗ੍ਂੑਸਯਤਿ ਸਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਵਿषੂੑਚੀਂ-ਵਁਰੁਣਮੇ॒ਨਿਂ-ਵਿਁਸृੑਜਤ੍ਯ॒ਪ ਉਪੑ ਸृਜ॒ਤ੍ਯਾਪੋ॒ ਵੈ ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾ-ਸ਼੍ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਸ਼ੁਚਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ ਤਿ॒ਸृਭਿ॒ਰੁਪੑ ਸृਜਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵਾ-ਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ॒ ਸ਼ੁਚਗ੍ਂੑ ਸ਼ਮਯਤਿ ਮਿ॒ਤ੍ਰ-ਸ੍ਸ॒ਗ੍ਂ॒ਸृਜ੍ਯੑ ਪृਥਿ॒ਵੀਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਮਿ॒ਤ੍ਰੋ ਵੈ ਸ਼ਿ॒ਵੋ ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਨ੍ਤੇਨੈ॒ਵੈ- [ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਨ੍ਤੇਨੈ॒ਵ, ਏ॒ਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤਿ॒] 31
-ਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਯਦ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾਣਾ॒-ਮ੍ਪਾਤ੍ਰਾੑਣਾ-ਙ੍ਕ॒ਪਾਲੈ᳚-ਸ੍ਸਗ੍ਂਸृ॒ਜੇ-ਦ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾਣਿ॒ ਪਾਤ੍ਰਾੑਣਿ ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯੇਦਰ੍ਮਕਪਾ॒ਲੈ-ਸ੍ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤ੍ਯੇ॒ਤਾਨਿ॒ ਵਾ ਅੑਨੁਪਜੀਵਨੀ॒ਯਾਨਿ॒ ਤਾਨ੍ਯੇ॒ਵ ਸ਼ੁ॒ਚਾ-ऽਰ੍ਪੑਯਤਿ॒ ਸ਼ਰ੍ਕੑਰਾਭਿ॒-ਸ੍ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤਿ॒ ਧृਤ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਸ਼॒ਨ੍ਤ੍ਵਾਯਾੑ ਜਲੋ॒ਮੈ-ਸ੍ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤ੍ਯੇ॒षਾ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾ ਤ॒ਨੂਰ੍ਯਦ॒ਜਾ ਪ੍ਰਿ॒ਯਯੈ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਤ॒ਨੁਵਾ॒ ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜ॒ਤ੍ਯਥੋ॒ ਤੇਜੑਸਾ ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨਸ੍ਯ॒ ਲੋਮੑਭਿ॒-ਸ੍ਸਗ੍ਂ - [ਲੋਮੑਭਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍, ਸृ॒ਜ॒ਤਿ॒ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ] 32
ਸृੑਜਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਕृੑष੍ਣਾਜਿ॒ਨਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞੇਨੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜਤਿ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ-ਸ੍ਸ॒ਭृਤ੍ਯੑ ਪृਥਿ॒ਵੀਮਿਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਤਾ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾ॒ ਅਗ੍ਰੇ॒ ਸਮੑਭਰ॒-ਨ੍ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮ੍ਭੑਰਤਿ ਮ॒ਖਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਿਰੋ॒-ऽਸੀਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਮ॒ਖਸ੍ਤਸ੍ਯੈ॒ਤ-ਚ੍ਛਿਰੋ॒ ਯਦੁ॒ਖਾ ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਵਮਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਪ॒ਦੇ ਸ੍ਥ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਹ੍ਯੇੑਤੇ [ ] 33
ਪ॒ਦੇ ਅਥੋ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਪ੍ਰਾ-ऽਨ੍ਯਾਭਿ॒-ਰ੍ਯਚ੍ਛ॒ਤ੍ਯਨ੍ਵ॒ਨ੍ਯੈ-ਰ੍ਮੑਨ੍ਤ੍ਰਯਤੇ ਮਿਥੁਨ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਤ੍ਰ੍ਯੁੑਦ੍ਧਿ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਏ॒षਾਂ-ਲੋਁ॒ਕਾਨਾ॒ਮਾਪ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਃ ਕਰੋਤਿ ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਵੈਁ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਵੀ॒ਰ੍ਯੇੑਣੈ॒ਵੈਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਯਜੁੑषਾ॒ ਬਿਲੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਵ੍ਯਾਵृੑਤ੍ਤ੍ਯਾ॒ ਇਯੑਤੀ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨਾ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇਨ॒ ਸਮ੍ਮਿੑਤਾ-ਨ੍ਦ੍ਵਿਸ੍ਤ॒ਨਾ-ਙ੍ਕੑਰੋਤਿ॒ ਯਾਵਾੑਪृਥਿ॒ਵ੍ਯੋਰ੍ਦੋਹਾੑਯ॒ ਚਤੁਃੑਸ੍ਤਨਾ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਨ੍ਦੋਹਾੑਯਾ॒ष੍ਟਾਸ੍ਤੑਨਾ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒-ਨ੍ਦੋਹਾੑਯ॒ ਨਵਾ᳚ਸ਼੍ਰਿ-ਮਭਿ॒ਚਰੑਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾ-ਤ੍ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਵਜ੍ਰਗ੍ਂੑ ਸ॒ਮ੍ਭृਤ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਯ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ॒ ਸ੍ਤृਤ੍ਯੈੑ ਕृ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਸਾ ਮ॒ਹੀਮੁ॒ਖਾਮਿਤਿ॒ ਨਿ ਦੑਧਾਤਿ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਸ੍ਵੇ॒ਵੈਨਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ॥ 34 ॥
(ਤੇਨੈ॒ਵ - ਲੋਮੑਭਿ॒-ਸ੍ਸ - ਮੇ॒ਤੇ - ਅੑਭਿ॒ਚਰੑਤ॒ - ਏਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 6)
ਸ॒ਪ੍ਤਭਿੑਰ੍ਧੂਪਯਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤ ਵੈ ਸ਼ੀੑਰ੍ष॒ਣ੍ਯਾਃ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ-ਸ਼੍ਸ਼ਿਰੑ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਯਦੁ॒ਖਾ ਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਨ੍ਨੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤ ਸ਼ੀ॒ਰ੍॒ष-ਨ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਅੑਸ਼੍ਵਸ਼॒ਕੇਨੑ ਧੂਪਯਤਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵਾ ਅਸ਼੍ਵਃੑ ਸਯੋਨਿ॒ਤ੍ਵਾਯਾ-ਦਿੑਤਿ॒ਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਯਂ-ਵਾਁ ਅਦਿੑਤਿ॒ਰਦਿੑਤ੍ਯੈ॒ਵਾਦਿੑਤ੍ਯਾ-ਙ੍ਖਨਤ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾ ਅਕ੍ਰੂੑਰਙ੍ਕਾਰਾਯ॒ ਨ ਹਿ ਸ੍ਵ-ਸ੍ਸ੍ਵਗ੍ਂ ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿੑ ਦੇ॒ਵਾਨਾ᳚-ਨ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਪਤ੍ਨੀ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒- [ਦੇ॒ਵਾਨਾ᳚ਮ੍, ਵਾ ਏ॒ਤਾ-ਮ੍ਪਤ੍ਨ॒ਯੋ-ऽਗ੍ਰੇੑ-ऽ] 35
-ਁਵਾ ਏ॒ਤਾ-ਮ੍ਪਤ੍ਨ॒ਯੋ-ऽਗ੍ਰੇੑ-ऽ-ਕੁਰ੍ਵ॒-ਨ੍ਤਾਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਧਿ॒षਣਾ॒ਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ ਵਿ॒ਦ੍ਯਾ ਵੈ ਧਿ॒षਣਾੑ ਵਿ॒ਦ੍ਯਾਭਿੑ-ਰੇ॒ਵੈਨਾੑ-ਮ॒ਭੀਨ੍ਧੇ॒ ਗ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵੈ ਗ੍ਨਾ ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋੑਭਿ-ਰੇ॒ਵੈਨਾਗ੍ੑ ਸ਼੍ਰਪਯਤਿ॒ ਵਰੂ᳚ਤ੍ਰਯ॒ਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਹੋਤ੍ਰਾ॒ ਵੈ ਵਰੂ᳚ਤ੍ਰਯੋ॒ ਹੋਤ੍ਰਾੑਭਿਰੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਮ੍ਪਚਤਿ॒ ਜਨੑਯ॒ਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒-ਵੈਁ ਪਤ੍ਨੀ॒- [ਪਤ੍ਨੀਃ᳚, ਜਨੑਯ॒ਸ੍ਤਾਭਿੑ-] 36
-ਰ੍ਜਨੑਯ॒ਸ੍ਤਾਭਿੑ-ਰੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਮ੍ਪਚਤਿ ष॒ਡ੍ਭਿਃ ਪੑਚਤਿ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਮ੍ਪਚਤਿ॒ ਦ੍ਵਿਃ ਪਚ॒ਨ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦ੍ਵਿ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰਸ੍ਯੑ ਸ॒ਸ੍ਯ-ਮ੍ਪੑਚ੍ਯਤੇ ਵਾਰੁ॒ਣ੍ਯੁੑਖਾ-ऽਭੀਦ੍ਧਾੑ ਮੈ॒ਤ੍ਰਿਯੋਪੈੑਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈੑ ਦੇ॒ਵਸ੍ਤ੍ਵਾੑ ਸਵਿ॒ਤੋ-ਦ੍ਵੑਪ॒ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ ਸਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤ ਏ॒ਵੈਨਾ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਦੇ॒ਵਤਾੑਭਿ॒ਰੁ-ਦ੍ਵੑਪ॒ਤ੍ਯਪੑਦ੍ਯਮਾਨਾ ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾਸ਼ਾ॒ ਦਿਸ਼॒ ਆ ਪृ॒ਣੇ- [ਆ ਪृ॒ਣ, ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒] 37
-ਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ॒ ਦਿਸ਼ੋ-ऽਨੁ॒ ਵਿਭਾ॒ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਿੑष੍ਠ ਬृਹ॒ਤੀ ਭੑਵੋ॒ਰ੍ਧ੍ਵਾ ਤਿੑष੍ਠ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ ਅਸੁ॒ਰ੍ਯੑ-ਮ੍ਪਾਤ੍ਰ॒ਮਨਾ᳚ਚ੍ਛृਣ੍ਣ॒ਮਾ-ਚ੍ਛृੑਣਤ੍ਤਿ ਦੇਵ॒ਤ੍ਰਾ-ऽਕੑਰਜਕ੍षੀ॒ਰੇਣਾ-ऽऽਚ੍ਛृੑਣਤ੍ਤਿ ਪਰ॒ਮਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪਯੋ॒ ਯਦੑਜਕ੍षੀ॒ਰ-ਮ੍ਪੑਰ॒ਮੇਣੈ॒ਵੈਨਾ॒-ਮ੍ਪਯ॒ਸਾ-ऽऽਚ੍ਛृੑਣਤ੍ਤਿ॒ ਯਜੁੑषਾ॒ ਵ੍ਯਾਵृੑਤ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿ॒ਰਾ ਚ੍ਛृੑਣਤ੍ਤਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿ॒ਰ੍ਵਾ ਏ॒षਾ ਕ੍ਰਿੑਯਤੇ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵ ਛਨ੍ਦਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਾ ਚ੍ਛृੑਣਤ੍ਤਿ ॥ 38 ॥
(ਆ॒ਹ॒ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒ - ਁਵੈ ਪਤ੍ਨੀਃ᳚ - ਪृਣੈ॒ - षਾ - षਟ੍ ਚੑ) (ਅ. 7)
ਏਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤ੍ਯਾ॒ ਮਾषੈਃ᳚ ਪੁਰੁषਸ਼ੀ॒ਰ੍॒ष-ਮਚ੍ਛੈ᳚ਤ੍ਯਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵੈ ਮਾषਾੑ ਅਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯ-ਮ੍ਪੁੑਰੁषਸ਼ੀ॒ਰ੍॒ष-ਮੑਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯੈਰੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਯਾੑ-ਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯ-ਨ੍ਨਿੑਰਵ॒ਦਾਯ॒ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯੑ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵਾ ऽऽਹੑਰ॒ਤ੍ਯੇਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿ-ਰ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਵੈ ਪੁਰੁੑषਃ॒ ਪੁਰੁੑष॒ਸ੍ਯਾ-ऽऽਪ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੑਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯਂ-ਯਁ-ਤ੍ਪੁੑਰੁषਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਗ੍ਂ ਸੑਪ੍ਤ॒ਧਾ ਵਿਤृੑਣ੍ਣਾਂ-ਵਁਲ੍ਮੀਕਵ॒ਪਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿ॒ ਨਿ ਦੑਧਾਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤ ਵੈ ਸ਼ੀੑਰ੍ष॒ਣ੍ਯਾਃ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰੇ॒ਵੈਨ॒-ਥ੍ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਯਾਵੑਨ੍ਤੋ॒ [ਯਾਵੑਨ੍ਤਃ, ਵੈ ਮृ॒ਤ੍ਯੁਬੑਨ੍ਧਵ॒-] 39
ਵੈ ਮृ॒ਤ੍ਯੁਬੑਨ੍ਧਵ॒-ਸ੍ਤੇषਾਂ᳚-ਯਁ॒ਮ ਆਧਿੑਪਤ੍ਯ॒-ਮ੍ਪਰੀੑਯਾਯ ਯਮਗਾ॒ਥਾਭਿਃ॒ ਪਰਿੑਗਾਯਤਿ ਯ॒ਮਾਦੇ॒ਵੈਨੑ-ਦ੍ਵृਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਿ॒ਸृਭਿਃ॒ ਪਰਿੑਗਾਯਤਿ॒ ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਏ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵੈਨੑਲ੍ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋੑ ਵृਙ੍ਕ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਗਾਯੑਤੇ॒ ਨ ਦੇਯ॒-ਙ੍ਗਾਥਾ॒ ਹਿ ਤ-ਦ੍ਵृ॒ਙ੍ਕ੍ਤੇ᳚ ऽਗ੍ਨਿਭ੍ਯਃੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨਾ ਲੑਭਤੇ॒ ਕਾਮਾ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਯਃ॒ ਕਾਮਾੑਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਨਾ-ऽऽਲਭੇ॒ਤਾ-ऽਨੑਵਰੁਦ੍ਧਾ ਅਸ੍ਯ [ ] 40
ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਸ੍ਯੁ॒ਰ੍ਯ-ਤ੍ਪਰ੍ਯੑਗ੍ਨਿਕृਤਾਨੁ-ਥ੍ਸृ॒ਜੇ-ਦ੍ਯੑਜ੍ਞਵੇਸ਼॒ਸ-ਙ੍ਕੁੑਰ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਯ-ਥ੍ਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਥਾ॒ਪਯੇ᳚-ਦ੍ਯਾ॒ਤਯਾੑਮਾਨਿ ਸ਼ੀ॒ਰ੍॒षਾਣਿੑ ਸ੍ਯੁ॒ਰ੍ਯ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨਾ॒ਲਭੑਤੇ॒ ਤੇਨੈ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯ-ਤ੍ਪਰ੍ਯੑਗ੍ਨਿਕृਤਾਨੁ-ਥ੍ਸृ॒ਜਤਿੑ ਸ਼ੀ॒ਰ੍ष੍ਣਾ-ਮਯਾੑਤਯਾਮਤ੍ਵਾਯ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੇਨ॒ ਸਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਥਾੑਪਯਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ॒ ਸ ਰਿੑਰਿਚਾ॒ਨੋੑ-ऽਮਨ੍ਯਤ॒ ਸ ਏ॒ਤਾ ਆ॒ਪ੍ਰੀਰੑਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਸ ਮੁੑਖ॒ਤ [ਸ ਮੁੑਖ॒ਤਃ, ਆ॒ਤ੍ਮਾਨ॒ਮਾ ऽਪ੍ਰੀੑਣੀਤ॒] 41
ਆ॒ਤ੍ਮਾਨ॒ਮਾ ऽਪ੍ਰੀੑਣੀਤ॒ ਯਦੇ॒ਤਾ ਆ॒ਪ੍ਰਿਯੋ॒ ਭਵੑਨ੍ਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ-ਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑਰ੍ਮੁਖ॒ਤ ਆ ਪ੍ਰੀੑਣਾ॒ਤ੍ਯ-ਪੑਰਿਮਿਤਛਨ੍ਦਸੋ ਭਵ॒ਨ੍ਤ੍ਯਪੑਰਿਮਿਤਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾੑ ਊਨਾਤਿਰਿ॒ਕ੍ਤਾ ਮਿੑਥੁ॒ਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ ਲੋਮ॒ਸ਼ਂ-ਵੈਁ ਨਾਮੈ॒ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇਃ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਲੋਮ॒ਸ਼ਾਃ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਰੂ॒ਪਾਣਿ॒ ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ ਰੂ॒ਪਾਣ੍ਯ॒ਗ੍ਨੌ ਚਿਤ੍ਯੇ᳚ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਤਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯੑਸ੍ਯ [ਅ॒ਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯੑਸ੍ਯ, ਭ॒ਵ॒ਨ੍ਤ੍ਯੇਕੑਵਿਗ੍ਂ ਸ਼ਤਿਗ੍ਂ] 42
ਭਵ॒ਨ੍ਤ੍ਯੇਕੑਵਿਗ੍ਂ ਸ਼ਤਿਗ੍ਂ ਸਾਮਿਧੇ॒ਨੀਰਨ੍ਵਾੑਹ॒ ਰੁਗ੍ਵਾ ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਰੁਚੑਮੇ॒ਵ ਗੑਚ੍ਛ॒ਤ੍ਯਥੋ᳚ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਹ੍ਯੇੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼-ਸ਼੍ਚਤੁੑਰ੍ਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿ॒ਮਨ੍ਵਾੑਹ॒ ਚਤੁੑਰ੍ਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿਰਰ੍ਧਮਾ॒ਸਾ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰ-ਸ੍ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਵਾਨ॒ਰਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਪਰਾੑਚੀ॒ਰਨ੍ਵਾੑਹ॒ ਪਰਾੑਙਿਵ॒ ਹਿ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗੋ ਲੋ॒ਕ-ਸ੍ਸਮਾ᳚ਸ੍ਤ੍ਵਾ-ऽਗ੍ਨ ऋ॒ਤਵੋੑ ਵਰ੍ਧਯ॒ਨ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸਮਾੑਭਿਰੇ॒ਵਾ-ऽਗ੍ਨਿਂ-ਵਁੑਰ੍ਧਯ- [-ऽਗ੍ਨਿਂ-ਵਁੑਰ੍ਧਯਤਿ, ऋ॒ਤੁਭਿਃੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵਾ॒] 43
-ਤ੍ਯृ॒ਤੁਭਿਃੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵਾ॒ ਆ ਭਾੑਹਿ ਪ੍ਰ॒ਦਿਸ਼ਃੑ ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ॒ ਦਿਸ਼ੋ-ऽਨੁ॒ ਵਿਭਾੑਤਿ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੌੑਹਤਾਮ॒ਸ਼੍ਵਿਨਾੑ ਮृ॒ਤ੍ਯੁਮੑਸ੍ਮਾ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ ਮृ॒ਤ੍ਯੁਮੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਮਾ॒ਦਪੑ ਨੁਦ॒ਤ੍ਯੁਦ੍ਵ॒ਯ-ਨ੍ਤਮੑਸ॒ਸ੍ਪਰੀਤ੍ਯਾੑਹ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾ ਵੈ ਤਮਃੑ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ਦਪੑ ਹ॒ਨ੍ਤ੍ਯਗੑਨ੍ਮ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੁਤ੍ਤ॒ਮ-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹਾ॒-ऽਸੌ ਵਾ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯੋ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੁਤ੍ਤ॒ਮ-ਮਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵ ਸਾਯੁੑਜ੍ਯ-ਙ੍ਗਚ੍ਛਤਿ॒ ਨ ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰਸ੍ਤਿੑष੍ਠਤਿ॒ ਨਾਸ੍ਯ॒ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਿੑष੍ਠਤਿ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾਃ ਕ੍ਰਿ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਤੀ-ਮੁਤ੍ਤ॒ਮਾਮਨ੍ਵਾੑਹ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾੑ ਉ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ-ਦ੍ਦਧਾਤਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯੈ ॥ 44 ॥
(ਯਾਵੑਨ੍ਤੋ - ऽਸ੍ਯ - ਮੁਖ॒ਤ - ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯੑਸ੍ਯ - ਵਰ੍ਧਯ - ਤ੍ਯਾਦਿ॒ਤ੍ਯੋ᳚ - ऽष੍ਟਾਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 8)
ष॒ਡ੍ਭਿਰ੍ਦੀ᳚ਕ੍षਯਤਿ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਦੀਕ੍षਯਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤਭਿੑਰ੍ਦੀਕ੍षਯਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਰੇ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਦੀਕ੍षਯਤਿ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਨੇ॒ਤੁਰਿਤ੍ਯੑ-ਨੁ॒ष੍ਟੁਭੋ᳚ਤ੍ਤ॒ਮਯਾੑ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਵਾਗ੍ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁ-ਪ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾਂ॒-ਵਾਁਗੁੑਤ੍ਤ॒ਮੈ- ਕੑਸ੍ਮਾਦ॒ਕ੍षਰਾ॒ਦਨਾ᳚ਪ੍ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰਥ॒ਮ-ਮ੍ਪ॒ਦ-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਯ-ਦ੍ਵਾ॒ਚੋ-ऽਨਾ᳚ਪ੍ਤ॒-ਨ੍ਤਨ੍ਮੑਨੁ॒ष੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਪੂ॒ਰ੍ਣਯਾੑ ਜੁਹੋਤਿ ਪੂ॒ਰ੍ਣ ਇੑਵ॒ ਹਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ [ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ, ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਾਪਤ੍ਯੈ॒] 45
ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਨ੍ਯੂੑਨਯਾ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਨ੍ਯੂੑਨਾ॒ਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅਸृੑਜਤ ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸृष੍ਟ੍ਯੈ॒ ਯਦ॒ਰ੍ਚਿषਿੑ ਪ੍ਰਵृ॒ਞ੍ਜ੍ਯਾ-ਦ੍ਭੂ॒ਤਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੀਤ॒ ਯਦਙ੍ਗਾੑਰੇषੁ ਭਵਿ॒ष੍ਯਦਙ੍ਗਾੑਰੇषੁ॒ ਪ੍ਰਵृੑਣਕ੍ਤਿ ਭਵਿ॒ष੍ਯ ਦੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਭਵਿ॒ष੍ਯਦ੍ਧਿ ਭੂਯੋੑ ਭੂ॒ਤਾ-ਦ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਵृੑਣਕ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿ॒ਪਾ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਯਜੁੑषਾ॒ ਸਮ੍ਭृੑਤਾ॒ ਯਦੁ॒ਖਾ ਸਾ ਯਦ੍ਭਿਦ੍ਯੇ॒ਤਾ-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੇ॒- [-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੇ᳚ਤ੍, ਯਜੑਮਾਨੋ] 46
-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨੋ ਹ॒ਨ੍ਯੇਤਾ᳚-ऽਸ੍ਯ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਮਿਤ੍ਰੈ॒ਤਾਮੁ॒ਖਾ-ਨ੍ਤ॒ਪੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ ਵੈ ਮਿ॒ਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਨ੍ਨੇ॒ਵੈਨਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਨਾ-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੑਤਿ॒ ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਨਾਸ੍ਯੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਹੑਨ੍ਯਤੇ॒ ਯਦਿ॒ ਭਿਦ੍ਯੇੑਤ॒ ਤੈਰੇ॒ਵ ਕ॒ਪਾਲੈ॒-ਸ੍ਸਗ੍ਂ ਸृੑਜੇ॒-ਥ੍ਸੈਵ ਤਤਃ॒ ਪ੍ਰਾਯੑਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਿ॒ਰ੍ਯੋ ਗ॒ਤਸ਼੍ਰੀ॒-ਸ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੑਥਿ॒ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਵੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਭੂ॒ਤੋ ਵਾ ਏ॒ष ਸ ਸ੍ਵਾ- [ਏ॒ष ਸ ਸ੍ਵਾਮ੍, ਦੇ॒ਵਤਾ॒ਮੁਪੈੑਤਿ॒] 47
-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾ॒ਮੁਪੈੑਤਿ॒ ਯੋ ਭੂਤਿੑਕਾਮ॒-ਸ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਉ॒ਖਾਯੈੑ ਸ॒ਮ੍ਭਵੇ॒-ਥ੍ਸ ਏ॒ਵ ਤਸ੍ਯੑ ਸ੍ਯਾ॒ਦਤੋ॒ ਹ੍ਯੇੑष ਸ॒ਮ੍ਭਵੑਤ੍ਯੇ॒ष ਵੈ ਸ੍ਵੑਯ॒ਮ੍ਭੂਰ੍ਨਾਮ॒ ਭਵੑਤ੍ਯੇ॒ਵ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਮਸ੍ਮੈ ਜਨਯੇਯ॒ਮਿਤ੍ਯ॒-ਨ੍ਯਤ॒ਸ੍ਤਸ੍ਯਾ॒-ऽऽਹृਤ੍ਯਾ-ऽਵੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਥ੍ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ-ਞ੍ਜਨਯਤ੍ਯਮ੍ਬ॒ਰੀषਾ॒ਦਨ੍ਨੑ ਕਾਮ॒ਸ੍ਯਾਵੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾਦਮ੍ਬ॒ਰੀषੇ॒ ਵਾ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਭ੍ਰਿਯਤੇ॒ ਸਯੋ᳚ਨ੍ਯੇ॒ਵਾਨ੍ਨ॒- [ਸਯੋ᳚ਨ੍ਯੇ॒ਵਾਨ੍ਨ᳚ਮ੍, ਅਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒] 48
-ਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਮੁਞ੍ਜਾ॒ਨਵੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯੂਰ੍ਗ੍ਵੈ ਮੁਞ੍ਜਾ॒ ਊਰ੍ਜੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਪਿੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ॒ ਸ ਕ੍ਰੁੑਮੁ॒ਕ-ਮ੍ਪ੍ਰਾ-ऽਵਿੑਸ਼-ਤ੍ਕ੍ਰੁਮੁ॒ਕਮਵੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਯਦੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਤਤ੍ਰ॒ ਨ੍ਯੑਕ੍ਤ॒-ਨ੍ਤ ਦੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧ॒ ਆਜ੍ਯੇੑਨ॒ ਸਂ-ਯੌਁ᳚ਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮ॒ ਯਦਾਜ੍ਯੑ-ਮ੍ਪ੍ਰਿ॒ਯੇਣੈ॒ਵੈਨ॒-ਨ੍ਧਾਮ੍ਨਾ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯ॒ਤ੍ਯਥੋ॒ ਤੇਜੑਸਾ॒ [ਤੇਜੑਸਾ, ਵੈ ਕੑਕਨ੍ਤੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒] 49
ਵੈ ਕੑਙ੍ਕਤੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒ ਭਾ ਏ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਸ਼ਮੀ॒ਮਯੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਸੀਦ॒ ਤ੍ਵ-ਮ੍ਮਾ॒ਤੁਰ॒ਸ੍ਯਾ ਉ॒ਪਸ੍ਥ॒ ਇਤਿੑ ਤਿ॒ਸृਭਿੑਰ੍ਜਾ॒ਤਮੁਪੑ ਤਿष੍ਠਤੇ॒ ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਏ॒ष੍ਵੇੑਵ ਲੋ॒ਕੇष੍ਵਾ॒ਵਿਦੑ-ਙ੍ਗਚ੍ਛ॒ਤ੍ਯਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵਾ-ऽऽਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ ॥ 50 ॥
( ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ--ਰ੍ ऋਚ੍ਛੇ॒ਥ੍ - ਸ੍ਵਾ - ਮੇ॒ਵਾਨ੍ਨਂ॒ - ਤੇਜੑਸਾ॒ - ਚਤੁੑਸ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 9)
ਨ ਹੑ ਸ੍ਮ॒ ਵੈ ਪੁ॒ਰਾ-ऽਗ੍ਨਿਰਪੑਰਸ਼ੁਵृਕ੍ਣ-ਨ੍ਦਹਤਿ॒ ਤਦੑਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਯੋ॒ਗ ਏ॒ਵਰ੍षਿੑਰਸ੍ਵਦਯ॒-ਦ੍ਯਦੑਗ੍ਨੇ॒ ਯਾਨਿ॒ ਕਾਨਿ॒ ਚੇਤਿੑ ਸ॒ਮਿਧ॒ਮਾ ਦੑਧਾ॒ਤ੍ਯਪੑਰਸ਼ੁਵृਕ੍ਣ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈ᳚ ਸ੍ਵਦਯਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਮਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਦਤੇ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੌਦੁੑਮ੍ਬਰੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾ॒ਤ੍ਯੂਰ੍ਗ੍ਵਾ ਉੑਦੁ॒ਮ੍ਬਰ॒ ਊਰ੍ਜੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਪਿੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ॒ਗ੍ਨਿ-ਮੑਸृਜਤ॒ ਤਗ੍ਂ ਸृ॒ष੍ਟਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ੑ- [ਸृ॒ष੍ਟਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ, ਅ॒ਜਿ॒ਘਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸ॒ਨ੍ਥ੍ਸ ਏ॒ਤ-] 51
-ਸ੍ਯਜਿਘਾਗ੍ਂਸ॒ਨ੍ਥ੍ਸ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਰਾ᳚ਕ੍षੋ॒ਘ੍ਨਮੑਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤੇਨ॒ ਵੈ ਸਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪਾੑ-ऽਹਤ॒ ਯ-ਦ੍ਰਾ᳚ਕ੍षੋ॒ਘ੍ਨ-ਮ੍ਭਵੑਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨੇਰੇ॒ਵ ਤੇਨੑ ਜਾ॒ਤਾ-ਦ੍ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਪੑ ਹ॒ਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵੑਤ੍ਥੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤ੍ਯਸ਼੍ਵ॒ਤ੍ਥੋ ਵੈ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀੑਨਾਗ੍ਂ ਸਪਤ੍ਨਸਾ॒ਹੋ ਵਿਜਿੑਤ੍ਯੈ॒ ਵੈਕੑਙ੍ਕਤੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒ ਭਾ ਏ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਸ਼ਮੀ॒ਮਯੀ॒ਮਾ ਦੑਧਾਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਸਗ੍ਂਸ਼ਿੑਤ-ਮ੍ਮੇ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦੇੑषਾ-ਮ੍ਬਾ॒ਹੂ ਅੑਤਿਰ॒ਮਿਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤ॒ਮੇ ਔਦੁੑਮ੍ਬਰੀ [ਔਦੁੑਮ੍ਬਰੀ, ਵਾ॒ਚ॒ਯ॒ਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੈ॒ਵ] 52
ਵਾਚਯਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੈ॒ਵ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਗ੍ਂ ਸਗ੍ਗ੍ ਸ਼੍ਯੑਤਿ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰੇਣ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣੋ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੑਵਾ॒ਨਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯ-ਮ੍ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣ-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਰਾਜ॒ਨ੍ਯੋ᳚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣਵਾ॒ਨਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯਗ੍ਂ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੑ-ਮ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੁਰ੍ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰ॒ਮृਤ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯਗ੍ਂ ਰੁ॒ਕ੍ਮਮਨ੍ਤੑਰ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑਮੁਞ੍ਚਤੇ॒ ऽਮृਤੑਮੇ॒ਵ ਮृ॒ਤ੍ਯੋਰ॒ਨ੍ਤਰ੍ਧੑਤ੍ਤ॒ ਏਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿਨਿਰ੍ਬਾਧੋ ਭਵ॒ਤ੍ਯੇਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿ॒ਰ੍ਵੈ ਦੇੑਵਲੋ॒ਕਾ ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼॒ ਮਾਸਾਃ॒ ਪਞ੍ਚ॒ਰ੍ਤਵ॒ਸ੍ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਅ॒ਸਾਵਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯ [ਅ॒ਸਾਵਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਃ, ਏ॒ਕ॒ਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਏ॒ਤਾਵੑਨ੍ਤੋ॒ ਵੈ] 53
ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਏ॒ਤਾਵੑਨ੍ਤੋ॒ ਵੈ ਦੇੑਵਲੋ॒ਕਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਮ॒ਨ੍ਤਰੇੑਤਿ ਨਿਰ੍ਬਾ॒ਧੈਰ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਅਸੁੑਰਾ-ਨ੍ਨਿਰ੍ਬਾ॒ਧੇੑ-ऽਕੁਰ੍ਵਤ॒ ਤਨ੍ਨਿੑਰ੍ਬਾ॒ਧਾਨਾ᳚-ਨ੍ਨਿਰ੍ਬਾਧ॒ਤ੍ਵ-ਨ੍ਨਿੑਰ੍ਬਾ॒ਧੀ ਭੑਵਤਿ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਨੇ॒ਵ ਨਿੑਰ੍ਬਾ॒ਧੇ ਕੁੑਰੁਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਪ੍ਰਤਿੑਮੁਞ੍ਚਤੇ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯੈ॒ ਨਕ੍ਤੋ॒षਾਸੇਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰਯਾ ऽਹੋਰਾ॒ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵੈਨ॒-ਮੁਦ੍ਯੑਚ੍ਛਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਨ੍ਧਾੑਰਯ-ਨ੍ਦ੍ਰਵਿਣੋ॒ਦਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਦ੍ਰੑਵਿਣੋ॒ਦਾ ਅੑਹੋਰਾ॒ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵੈਨੑਮੁ॒ਦ੍ਯਤ੍ਯੑ [ ] 54
ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰ੍ਦਾੑਧਾ॒ਰਾ ऽऽਸੀੑਨਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਮੁਞ੍ਚਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦਾਸੀੑਨਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾੑਯਨ੍ਤੇ ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨਮੁਤ੍ਤੑਰ॒-ਨ੍ਤੇਜੋ॒ ਵੈ ਹਿਰੑਣ੍ਯ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਕृष੍ਣਾਜਿ॒ਨ-ਨ੍ਤੇਜੑਸਾ ਚੈ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਚੋਭ॒ਯਤਃ॒ ਪਰਿੑਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ षਡੁੑਦ੍ਯਾਮਗ੍ਂ ਸ਼ਿ॒ਕ੍ਯੑ-ਮ੍ਭਵਤਿ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੁਭਿੑਰੇ॒ਵੈਨ॒-ਮੁਦ੍ਯੑਚ੍ਛਤੇ॒ ਯ-ਦ੍ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ੋਦ੍ਯਾਮਗ੍ਂ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੇਣੈ॒ਵ ਮੌ॒ਞ੍ਜ-ਮ੍ਭੑਵ॒ਤ੍ਯੂਰ੍ਗ੍ਵੈ ਮੁਞ੍ਜਾੑ ਊ॒ਰ੍ਜੈਵੈਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਸ ਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ਸੁਪ॒ਰ੍ਣੋੑ-ऽਸਿ ਗ॒ਰੁਤ੍ਮਾ॒ਨਿਤ੍ਯਵੇ᳚ਕ੍षਤੇ ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੈ॒ਤਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ॒ ਦਿਵੑ-ਙ੍ਗਚ੍ਛ॒ ਸੁਵਃੑ ਪ॒ਤੇਤ੍ਯਾੑਹ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ ॥ 55 ॥
(ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯੌ - ਦੁੑਬਂਰਿ - ਆਦਿ॒ਤ੍ਯ - ਉ॒ਦ੍ਯਤ੍ਯ॒ - ਸਂ - ਚਤੁੑਰ੍ਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 10)
ਸਮਿੑਦ੍ਧੋ ਅ॒ਞ੍ਜਨ੍ ਕृਦੑਰ-ਮ੍ਮਤੀ॒ਨਾ-ਙ੍ਘृ॒ਤਮੑਗ੍ਨੇ॒ ਮਧੁੑਮ॒-ਤ੍ਪਿਨ੍ਵੑਮਾਨਃ । ਵਾ॒ਜੀ ਵਹੑਨ੍ ਵਾ॒ਜਿਨੑ-ਞ੍ਜਾਤਵੇਦੋ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ᳚-ਵਁਕ੍षਿ ਪ੍ਰਿ॒ਯਮਾ ਸ॒ਧਸ੍ਥ᳚ਮ੍ ॥ ਘृ॒ਤੇਨਾ॒ਞ੍ਜਨ੍ਥ੍ਸ-ਮ੍ਪ॒ਥੋ ਦੇੑਵ॒ਯਾਨਾ᳚-ਨ੍ਪ੍ਰਜਾ॒ਨਨ੍ ਵਾ॒ਜ੍ਯਪ੍ਯੇੑਤੁ ਦੇ॒ਵਾਨ੍ । ਅਨੁੑ ਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰ॒ਦਿਸ਼ਃੑ ਸਚਨ੍ਤਾਗ੍ ਸ੍ਵ॒ਧਾਮ॒ਸ੍ਮੈ ਯਜੑਮਾਨਾਯ ਧੇਹਿ ॥ ਈਡ੍ਯ॒ਸ਼੍ਚਾਸਿ॒ ਵਨ੍ਦ੍ਯੑਸ਼੍ਚ ਵਾਜਿਨ੍ਨਾ॒ਸ਼ੁਸ਼੍ਚਾਸਿ॒ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯੑਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੇ । ਅ॒ਗ੍ਨਿष੍ਟ੍ਵਾੑ [ਅ॒ਗ੍ਨਿष੍ਟ੍ਵਾ᳚, ਦੇ॒ਵੈਰ੍ਵਸੁੑਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਜੋषਾਃ᳚] 56
ਦੇ॒ਵੈਰ੍ਵਸੁੑਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਜੋषਾਃ᳚ ਪ੍ਰੀ॒ਤਂ-ਵਁਹ੍ਨਿਂੑ-ਵਁਹਤੁ ਜਾ॒ਤਵੇੑਦਾਃ ॥ ਸ੍ਤੀ॒ਰ੍ਣ-ਮ੍ਬ॒ਰ੍॒ਹਿ-ਸ੍ਸੁ॒ष੍ਟਰੀੑਮਾ ਜੁषਾ॒ਣੋਰੁ ਪृ॒ਥੁ ਪ੍ਰਥੑਮਾਨ-ਮ੍ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾਮ੍ । ਦੇ॒ਵੇਭਿੑਰ੍ਯੁ॒ਕ੍ਤਮਦਿੑਤਿ-ਸ੍ਸ॒ਜੋषਾ᳚-ਸ੍ਸ੍ਯੋ॒ਨ-ਙ੍ਕृੑਣ੍ਵਾ॒ਨਾ ਸੁੑਵਿ॒ਤੇ ਦੑਧਾਤੁ ॥ ਏ॒ਤਾ ਉੑ ਵ-ਸ੍ਸੁ॒ਭਗਾੑ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਰੂੑਪਾ॒ ਵਿਪਕ੍षੋੑਭਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਯੑਮਾਣਾ॒ ਉਦਾਤੈਃ᳚ । ऋ॒ष੍ਵਾ-ਸ੍ਸ॒ਤੀਃ ਕ॒ਵष॒-ਸ਼੍ਸ਼ੁਮ੍ਭੑਮਾਨਾ॒ ਦ੍ਵਾਰੋੑ ਦੇ॒ਵੀ-ਸ੍ਸੁੑਪ੍ਰਾਯ॒ਣਾ ਭੑਵਨ੍ਤੁ ॥ ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਰਾ ਮਿ॒ਤ੍ਰਾਵਰੁੑਣਾ॒ ਚਰੑਨ੍ਤੀ॒ ਮੁਖਂੑ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਾਨਾੑਮ॒ਭਿ ਸਂੑਵਿਁਦਾ॒ਨੇ । ਉ॒षਾਸਾੑ ਵਾਗ੍ਂ [ਉ॒षਾਸਾੑ ਵਾਮ੍, ਸੁ॒ਹਿ॒ਰ॒ਣ੍ਯੇ ਸੁੑਸ਼ਿ॒ਲ੍ਪੇ] 57
ਸੁਹਿਰ॒ਣ੍ਯੇ ਸੁੑਸ਼ਿ॒ਲ੍ਪੇ ऋ॒ਤਸ੍ਯ॒ ਯੋਨਾੑਵਿ॒ਹ ਸਾੑਦਯਾਮਿ ॥ ਪ੍ਰ॒ਥ॒ਮਾ ਵਾਗ੍ਂੑ ਸਰ॒ਥਿਨਾੑ ਸੁ॒ਵਰ੍ਣਾੑ ਦੇ॒ਵੌ ਪਸ਼੍ਯੑਨ੍ਤੌ॒ ਭੁਵੑਨਾਨਿ॒ ਵਿਸ਼੍ਵਾ᳚ । ਅਪਿੑਪ੍ਰਯ॒-ਞ੍ਚੋਦੑਨਾ ਵਾ॒-ਮ੍ਮਿਮਾੑਨਾ॒ ਹੋਤਾੑਰਾ॒ ਜ੍ਯੋਤਿਃੑ ਪ੍ਰ॒ਦਿਸ਼ਾੑ ਦਿ॒ਸ਼ਨ੍ਤਾ᳚ ॥ ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯੈਰ੍ਨੋ॒ ਭਾਰੑਤੀ ਵष੍ਟੁ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਸਰੑਸ੍ਵਤੀ ਸ॒ਹ ਰੁ॒ਦ੍ਰੈਰ੍ਨੑ ਆਵੀਤ੍ । ਇਡੋਪੑਹੂਤਾ॒ ਵਸੁੑਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਜੋषਾੑ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਨ੍ਨੋੑ ਦੇਵੀਰ॒ਮृਤੇੑषੁ ਧਤ੍ਤ ॥ ਤ੍ਵष੍ਟਾੑ ਵੀ॒ਰ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਕਾੑਮ-ਞ੍ਜਜਾਨ॒ ਤ੍ਵष੍ਟੁ॒ਰਰ੍ਵਾੑ ਜਾਯਤ ਆ॒ਸ਼ੁਰਸ਼੍ਵਃੑ । 58
ਤ੍ਵष੍ਟੇ॒ਦਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵ॒-ਮ੍ਭੁਵੑਨ-ਞ੍ਜਜਾਨ ਬ॒ਹੋਃ ਕ॒ਰ੍ਤਾਰੑਮਿ॒ਹ ਯੑਕ੍षਿ ਹੋਤਃ ॥ ਅਸ਼੍ਵੋੑ ਘृ॒ਤੇਨ॒ ਤ੍ਮਨ੍ਯਾ॒ ਸਮੑਕ੍ਤ॒ ਉਪੑ ਦੇ॒ਵਾਗ੍ਂ ऋੑਤੁ॒ਸ਼ਃ ਪਾਥੑ ਏਤੁ । ਵਨ॒ਸ੍ਪਤਿੑ-ਰ੍ਦੇਵਲੋ॒ਕ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਜਾ॒ਨਨ੍ਨ॒ਗ੍ਨਿਨਾੑ ਹ॒ਵ੍ਯਾ ਸ੍ਵੑਦਿ॒ਤਾਨਿੑ ਵਕ੍षਤ੍ ॥ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਸ੍ਤਪੑਸਾ ਵਾਵृਧਾ॒ਨ-ਸ੍ਸ॒ਦ੍ਯੋ ਜਾ॒ਤੋ ਦੑਧਿषੇ ਯ॒ਜ੍ਞਮੑਗ੍ਨੇ । ਸ੍ਵਾਹਾੑਕृਤੇਨ ਹ॒ਵਿषਾੑ ਪੁਰੋਗਾ ਯਾ॒ਹਿ ਸਾ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ ਹ॒ਵਿਰੑਦਨ੍ਤੁ ਦੇ॒ਵਾਃ ॥ 59 ॥
(ਅ॒ਗ੍ਨਿष੍ਟ੍ਵਾੑ - ਵਾ॒ - ਮਸ਼੍ਵੋ॒ - ਦ੍ਵਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 11)
(ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰਾਣਿ॒ - ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧ॒ - ਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾੑਮ - ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਖਨਤਿ - ਕ੍ਰੂ॒ਰਂ -ਁਵਾੑਰੁ॒ਣਃ - ਸ॒ਪ੍ਤਭਿ॒ - ਰੇਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤ੍ਯਾ - ष॒ਡ੍ਭਿ - ਰ੍ਨ ਹੑ ਸ੍ਮ॒ - ਸਮਿੑਦ੍ਧੋ ਅ॒ਞ੍ਜ - ਨ੍ਨੇਕਾੑਦਸ਼ )
(ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰਾ - ਣ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਰਾੑਮ - ਕ੍ਰੂ॒ਰਂ -ਁਵਾੑਰੁ॒ਣਃ - ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਸ੍ਯੁ॒ - ਰ੍ਨ ਹੑ ਸ੍ਮ॒ - ਨਵੑਪਞ੍ਚਾ॒ਸ਼ਤ੍)
(ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰਾਣਿੑ, ਹ॒ਵਿਰੑਦਨ੍ਤੁ ਦੇ॒ਵਾਃ)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - उख्याग्निकथनं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
सा॒वि॒त्राणि॑ जुहोति॒ प्रसू᳚त्यै चतुर्गृही॒तेन॑ जुहोति॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो ऽपा᳚-ऽक्राम॒-न्न वो॑ भा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒तच्च॑तु-र्गृही॒तम॑-धारय-न्पुरो-ऽनु वा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुर्गृही॒त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हन्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ [य-ङ्का॒मये॑त, पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-] 1
पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुया॒-दाहु॑तीभिरे॒वैन॒मप॑ गृह्णाति॒ पापी॑या-न्भवति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑-ऽनु॒द्रुत्य॑ जुहुया॒दाहु॑त्यै॒वैन॑म॒भि क्र॑मयति॒ वसी॑या-न्भव॒त्यथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्ति॒रेति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खा-दृद्ध्या॒ यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एत्य॒ष्टावे॒तानि॑ सावि॒त्राणि॑ भवन्त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚- [गा॑य॒त्रः, अ॒ग्निस्तेनै॒व] 2
-ऽग्निस्तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैत्य॒ष्टौ सा॑वि॒त्राणि॑ भव॒न्त्याहु॑तिर्नव॒मी त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे विया॑तयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ छन्दाग्ं॑सि यज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयेय॒मित्यृच॑मन्त॒मा-ङ्कु॑र्या॒च्छन्दाग्॑स्ये॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयेय॒मिति॒ यजु॑रन्त॒म-ङ्कु॑र्या॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयत्यृ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्ध॒ये- [सम॑र्ध॒येति॑, आ॒ह॒ समृ॑द्ध्यै] 3
-त्या॑ह॒ समृ॑द्ध्यै च॒तुर्भि॒रभ्रि॒मा द॑त्ते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्या अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स वेणु॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्स ए॒तामू॒तिमनु॒ सम॑चर॒-द्य-द्वेणो᳚-स्सुषि॒रग्ं सु॑षि॒रा-ऽभ्रि॑र्भवति सयोनि॒त्वाय॒ स यत्र॑य॒त्रा-ऽव॑स॒-त्त-त्कृ॒ष्णम॑भव-त्कल्मा॒षी भ॑वति रू॒पस॑मृद्ध्या उभयतः॒, क्ष्णूर्भ॑वती॒तश्चा॒-ऽ-मुत॑श्चा॒-ऽर्कस्या-व॑रुद्ध्यै व्याममा॒त्री भ॑वत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑सम्मि॒ता ऽप॑रिमिता भव॒त्य-प॑रिमित॒स्या-ऽ व॑रुद्ध्यै॒ यो वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रहि॒-स्स ए॑षां-वीँ॒र्या॑वा-न्फल॒ग्रहि॒र्वेणु॑-र्वैण॒वी भ॑वति वी॒र्य॑स्या व॑रुद्ध्यै ॥ 4 ॥
(का॒मये॑त - गाय॒त्रो᳚ - ऽर्ध॒येति॑ - च - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)
व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑य॒जुष्के॑ण क्रि॒यत॑ इ॒माम॑गृभ्ण-न्रश॒ना-मृ॒तस्येत्य॑श्वाभि॒धानी॒मा द॑त्ते॒ यजु॑ष्कृत्यै य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै॒ प्रतू᳚र्तं-वाँजि॒न्ना द्र॒वेत्यश्व॑-म॒भि द॑धाति रू॒पमे॒वा-ऽस्यै॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे यु॒ञ्जाथा॒ग्ं॒ रास॑भं-युँ॒वमिति॑ गर्द॒भ-मस॑त्ये॒व ग॑र्द॒भ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ तस्मा॒दश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽस॑त्तरो॒ योगे॑योगे त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह॒ [त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह, योगे॑योग] 5
योगे॑योग ए॒वैनं॑-युँङ्क्ते॒ वाजे॑वाजे हवामह॒ इत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तय॒ इत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ त-म्प्र॒जाप॑ति॒रन्व॑विन्द-त्प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो ऽश्वे॑न॒ स-म्भ॑र॒त्यनु॑वित्त्यै पापवस्य॒सं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यच्छ्रेय॑सा च॒ पापी॑यसा च समा॒न-ङ्कर्म॑ कु॒र्वन्ति॒ पापी॑या॒न्॒.- [पापी॑यान्, ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-] 6
-ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-म्पूर्व॑-न्नयन्ति पापवस्य॒-सस्य॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒च्छ्रेयाग्ं॑स॒-म्पापी॑या-न्प॒श्चादन्वे॑ति ब॒हुर्वै भव॑तो॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भव॑तीव॒ खलु॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते व॒ज्र्यश्वः॑ प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒-क्राम॒न्न-श॑स्ती॒रित्या॑ह॒ वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒मव॑ क्रामति रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्या॒दित्या॑ह रौ॒द्रा वै प॒शवो॑ रु॒द्रादे॒व [ ] 7
प॒शू-न्नि॒र्याच्या॒-ऽऽत्मने॒ कर्म॑ कुरुते पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒हेत्या॑ह पू॒षा वा अद्ध्व॑नाग्ं सन्ने॒ता सम॑ष्ट्यै॒ पुरी॑षायतनो॒ वा ए॒ष यद॒ग्निरङ्गि॑रसो॒ वा ए॒तमग्रे॑ दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सम॑भर-न्पृथि॒व्या-स्स॒धस्था॑द॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-दच्छे॒हीत्या॑ह॒ साय॑तनमे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व- दच्छे॑म॒ इत्या॑ह॒ येन॑ [ ] 8
स॒ङ्गच्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृङ्क्ते प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒ग्नि-स्स॒म्भृत्य॒ इत्या॑हुरि॒यं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒स्तस्या॑ ए॒तच्छ्रोत्रं॒-यँद्व॒ल्मीको॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रिष्याम॒ इति॑ वल्मीकव॒पामुप॑ तिष्ठते सा॒क्षादे॒व प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒-ऽग्निग्ं स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑राम॒ इत्या॑ह॒ येन॑ स॒गञ्च्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृ॒ङ्क्ते ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑- [-ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र᳚म्, अ॒ख्य॒दित्या॒हा-] 9
-मख्य॒दित्या॒हा-नु॑ख्यात्या आ॒गत्य॑ वा॒ज्यद्ध्व॑न आ॒क्रम्य॑ वाजि-न्पृथि॒वीमित्या॑हे॒च्छत्ये॒वैन॒-म्पूर्व॑या वि॒न्दत्युत्त॑रया॒ द्वाभ्या॒मा क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठ-म्पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॒मित्या॑है॒भ्यो वा ए॒तं-लोँ॒केभ्यः॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्समै॑रय-द्रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे व॒ज्री वा ए॒ष यदश्वो॑ द॒-द्भिर॒न्यतो॑दद्भ्यो॒ भूयां॒-लोँम॑भिरुभ॒याद॑द्भ्यो॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तम॑धस्प॒द-न्ध्या॑ये॒-द्वज्रे॑णै॒वैनग्ग्॑ स्तृणुते ॥ 10 ॥
(आ॒ह॒ - पापी॑यान् - रु॒द्रादे॒व - येना - ऽग्रं॑ - ँव॒ज्री वै - स॒प्तद॑श च) (अ. 2)
उत्क्रा॒मो-द॑क्रमी॒दिति॒ द्वाभ्या॒मुत्क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ ऽप उप॑ सृजति॒ यत्र॒ वा आप॑ उप॒ गच्छ॑न्ति॒ तदोष॑धयः॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्योष॑धीः प्रति॒तिष्ठ॑न्तीः प॒शवो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति प॒शून्. य॒ज्ञो य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ यज॑मान-म्प्र॒जास्तस्मा॑द॒प उप॑ सृजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚ ऽद्ध्व॒र्यु- [-ऽद्ध्व॒र्युः, स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि] 11
-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ जिघ॑र्म्य॒ग्नि-म्मन॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति प्रति॒क्ष्यन्त॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वेत्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑ष प्र॒त्य-ङ्क्षेति॑ पृ॒थु-न्ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्त॒मित्या॒हा-ऽल्पो॒ ह्ये॑ष जा॒तो म॒हा- [म॒हान्, भव॑ति॒] 12
-न्भव॑ति॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नग्ं॑ रभ॒सं-विँदा॑न॒मित्या॒हा ऽन्न॑मे॒वा-ऽस्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदा ऽऽत्वा॑ जिघर्मि॒ वच॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ तस्मा॒-द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-द्वा॒चा व॑दत्य र॒क्षसेत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ मर्य॑श्री-स्स्पृह॒य-द्व॑र्णो अ॒ग्निरित्या॒हा-प॑चितिमे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्य-प॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं- [य ए॒वम्, वेद॒ मन॑सा॒ त्वै] 13
-ँवेद॒ मन॑सा॒ त्वै तामाप्तु॑मर्हति॒ याम॑द्ध्व॒र्युर॑-न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ मन॑स्वतीभ्या-ञ्जुहो॒त्याहु॑त्यो॒राप्त्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ं सन्त्ये॒तर्हि॒ खलु॒ वा ए॒त-द्य॑ज्ञमु॒खं-यँर्ह्ये॑न॒-दाहु॑ति-रश्ञु॒ते परि॑ लिखति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ति॒सृभिः॒ परि॑ लिखति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति [हन्ति, गा॒य॒त्रि॒या परि॑] 14
गायत्रि॒या परि॑ लिखति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑सै॒वैन॒-म्परि॑गृह्णाति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखतीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टु-गि॑न्द्रि॒येणै॒वैन॒-म्परि॑ गृह्णात्यनु॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखत्यनु॒ष्टु-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि परि॒भूः पर्या᳚प्त्यै मद्ध्य॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो वा॒चा व॑दामो गायत्रि॒या प्र॑थ॒मया॒ परि॑ लिख॒त्यथा॑-ऽनु॒ष्टुभा-ऽथ॑ त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री य॒ज्ञो॑ ऽनु॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्तेज॑सा चै॒वेन्द्रि॒येण॑ चोभ॒यतो॑ य॒ज्ञ-म्परि॑ गृह्णाति ॥ 15 ॥
(अ॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु - र्म॒हान् - भ॑वति॒ य ए॒वग्ं - ह॑न्ति - त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री - त्रयो॑दश च) (अ. 3)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ खनति॒ प्रसू᳚त्या॒ अथो॑ धू॒म-मे॒वैतेन॑ जनयति॒ ज्योति॑ष्मन्त-न्त्वा-ऽग्ने सु॒प्रती॑क॒-मित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैतेन॑ जनयति॒ सो᳚-ऽग्निर्जा॒तः प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽऽर्प॑य॒-त्त-न्दे॒वा अ॑र्ध॒र्चेना॑-शमयञ्छि॒व-म्प्र॒जाभ्यो-ऽहिग्ं॑ सन्त॒मित्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ द्वाभ्या᳚-ङ्खनति॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॒सीति॑ पुष्करप॒र्णमा [पुष्करप॒र्णमा, ह॒र॒त्य॒पां-वाँ] 16
ह॑रत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दा ह॑रति पुष्करप॒र्णेन॒ स-म्भ॑रति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑निमे॒वाग्निग्ं सम्भ॑रति कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सम्भ॑रति॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-ञ्चर्म॑णा स॒म्भरे᳚-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा-ऽर्प॑ये-त्कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रत्यार॒ण्याने॒व प॒शू- [प॒शून्, शु॒चा-ऽर्प॑यति॒] 17
-ञ्छु॒चा-ऽर्प॑यति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता लो॑म॒त-स्सम्भ॑र॒त्यतो॒ ह्य॑स्य॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृष्णाजि॒न-ञ्च॑ पुष्करप॒र्ण-ञ्च॒ सग्ग् स्तृ॑णाती॒यं-वैँ कृ॑ष्णाजि॒नम॒सौ पु॑ष्करप॒र्ण-मा॒भ्या-मे॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णात्य॒-ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ तमथ॒र्वा-ऽन्व॑पश्य॒दथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्न॒ इ- [निर॑मन्थदग्न॒ इति॑, आ॒ह॒ य ए॒वैन॑-] 18
-त्या॑ह॒ य ए॒वैन॑-म॒न्वप॑श्य॒-त्तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति॒ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दधीत्या॑ह पुष्करप॒र्णे ह्ये॑न॒मुप॑श्रित॒-मवि॑न्द॒-त्तमु॑ त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषि॒रित्या॑ह द॒द्ध्यङ् वा आ॑थर्व॒ण-स्ते॑ज॒स्व्या॑सी॒-त्तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषेत्या॑ह॒ पूर्व॑मे॒वोदि॒त-मुत्त॑रेणा॒भि गृ॑णाति [गृ॑णाति, च॒त॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति] 19
चत॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व गा॑य॒त्रीभि॑र्ब्राह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुग्भी॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्यु॒भयी॑भि॒स्तस्य॒ सम्भ॑रे॒-त्तेज॑श्चै॒वा-ऽस्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधात्यष्टा॒भि-स्सम्भ॑रत्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚ ऽग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तग्ं सम्भ॑रति॒ सीद॑ होत॒रित्या॑- -ह दे॒वता॑ ए॒वास्मै॒ सग्ं सा॑दयति॒ नि होतेति॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्सग्ं सी॑द॒स्वेति॒ वयाग्ं॑सि॒ जनि॑ष्वा॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्ना॒मित्या॑ह देव मनु॒ष्याने॒वा-ऽस्मै॒ सग्ंस॑न्ना॒-न्प्रज॑नयति ॥ 20
(ऐ - व प॒शू - निति॑ - गृणाति - होत॒रिति॑ - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 4)
क्रू॒रमि॑व॒ वा अ॑स्या ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वा-ऽस्यै॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ स-न्ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधा॒त्वित्या॑ह प्रा॒णो वै वा॒युः प्रा॒णेनै॒वास्यै᳚ प्रा॒णग्ं स-न्द॑धाति॒ स-न्ते॑ वा॒युरित्या॑ह॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते॒ तस्मै॑ च देवि॒ वष॑डस्तु॒ [वष॑डस्तु, तुभ्य॒मित्या॑ह॒] 21
तुभ्य॒मित्या॑ह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व वृष्टि॑-न्दधाति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-द्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒हेत्य॑नु॒ष्टुभोप॑ नह्यत्यनु॒ष्टु- [नह्यत्यनु॒ष्टुप्, सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒] 22
-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ परि॑ दधाति॒ वेदु॑को॒ वासो॑ भवति॒य ए॒वं-वेँद॑ वारु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्ध॒ उदु॑ तिष्ठ स्वद्ध्वरो॒र्ध्व ऊ॒ षुण॑ ऊ॒तय॒ इति॑ सावि॒त्रीभ्या॒मु-त्ति॑ष्ठति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्यो॒र्ध्वां-वँ॑रुणमे॒निमु-थ्सृ॑जति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ [गर्भो॑ असि, रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे] 23
रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे वै रोद॑सी॒ तयो॑रे॒ष गर्भो॒ यद॒ग्नि-स्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धी॒ष्वित्या॑ह य॒दा ह्ये॑तं-विँ॒भर॒न्त्यथ॒ चारु॑तरो॒ भव॑ति॒ प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद-द्गा॒ इत्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॑स्य मा॒तर॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रच्या॑वयति स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॑ङ्ग॒ इति॑ गर्द॒भ आ सा॑दयति॒ [आ सा॑दयति, स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-] 24
स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-मे॒तया᳚ स्थे॒म्ने ग॑र्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भः प॑शू॒ना-म्भा॑रभा॒रित॑मो गर्द॒भेन॒ स-म्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो-ऽप्य॑नाले॒शे-ऽत्य॒न्या-न्प॒शू-न्मे᳚द्य॒त्यन्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑नेना॒-ऽर्कग्ं स॒म्भर॑न्ति गर्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो द्वि॒रेता॒-स्सन् कनि॑ष्ठ-म्पशू॒ना-म्प्रजा॑यते॒-ऽग्निर्ह्य॑स्य॒ योनि॑-न्नि॒र्दह॑ति प्र॒जासु॒ वा ए॒ष ए॒तर्ह्यारू॑ढ॒- [ए॒तर्ह्यारू॑ढः, स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा] 25
-स्स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा प्र॒दहः॑ शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्य॒ इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिर॒ इत्या॑ह मान॒व्यो॑ हि प्र॒जा मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शू॑शुचो॒ मा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मा वन॒स्पती॒नित्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति॒ प्रैतु॑ वा॒जी कनि॑क्रद॒दित्या॑ह वा॒जी ह्ये॑ष नान॑द॒-द्रास॑भः॒ पत्वे- [पत्वेति, आ॒ह॒ रास॑भ॒ इति॒] 26
-त्या॑ह॒ रास॑भ॒ इति॒ ह्ये॑तमृष॒यो-ऽव॑द॒-न्भर॑न्न॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मित्या॑हा॒-ऽग्निग्ग् ह्ये॑ष भर॑ति॒ मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रेत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भ-स्सर्व॒मायु॑रेति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भे पु॒रा-ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑ते बिभ्यति॒ वृषा॒-ऽग्निं-वृँष॑ण॒-म्भर॒न्नित्या॑ह॒ वृषा॒ ह्ये॑ष वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भग्ं॑ - [वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भ᳚म्, स॒मु॒द्रिय॒-] 27
समु॒द्रिय॒-मित्या॑हा॒-ऽपाग् ह्ये॑ष गर्भो॒ यद॒ग्निरग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ वा इ॒मौ लो॒कौ व्यै॑ता॒मग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ यदाहा॒ ऽनयो᳚र्लो॒कयो॒-र्वीत्यै॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒ष आ॒यत॑ना॒दग॑तः प्रति॒ष्ठाग्ं स ए॒तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च द्ध्यायत्यृ॒तग्ं स॒त्यमित्या॑हे॒यं-वाँ ऋ॒तम॒सौ [ ] 28
स॒त्यम॒नयो॑रे॒वैन॒-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ यद॒ग्निरुप॑नद्ध॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑ गृह्णीता॒ग्निमे॒त-मित्या॑ह॒ शान्त्यै॒ व्यस्य॒न् विश्वा॒ अम॑ती॒ररा॑ती॒-रित्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै नि॒षीद॑-न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिग्ं ह॑न॒दित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑मोदद्ध्व- [प्रति॑मोदद्ध्वम्, ए॒न॒मित्या॒हौष॑धयो॒] 29
-मेन॒मित्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॒ग्नेर्भा॑ग॒धेय॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पुष्पा॑वती-स्सुपिप्प॒ला इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्त्य॒ यं-वोँ॒ गर्भ॑ ऋ॒त्वियः॑ प्र॒त्नग्ं स॒धस्थ॒मा-ऽस॑द॒दित्या॑ह॒ याभ्य॑ ए॒वैन॑-म्प्रच्या॒वय॑ति॒ तास्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ द्वाभ्या॑मु॒पाव॑हरति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 30 ॥
(अ॒स्त्व॒ - नु॒ष्टु - ब॑सि - सादय॒त्या - रू॑ढः॒-पत्वेति॒-गर्भ॑-म॒सौ - मो॑दद्ध्वं॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)
वा॒रु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्धो॒ वि पाज॒सेति॒ विस्रग्ं॑सयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्य॒ विषू॑चीं-वँरुणमे॒निं-विँसृ॑जत्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति ति॒सृभि॒रुप॑ सृजति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मि॒त्र-स्स॒ग्ं॒सृज्य॑ पृथि॒वीमित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वै- [दे॒वाना॒-न्तेनै॒व, ए॒न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒] 31
-न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒ शान्त्यै॒ यद्ग्रा॒म्याणा॒-म्पात्रा॑णा-ङ्क॒पालै᳚-स्सग्ंसृ॒जे-द्ग्रा॒म्याणि॒ पात्रा॑णि शु॒चा-ऽर्प॑येदर्मकपा॒लै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒तानि॒ वा अ॑नुपजीवनी॒यानि॒ तान्ये॒व शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ शर्क॑राभि॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ धृत्या॒ अथो॑ श॒न्त्वाया॑ जलो॒मै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्यद॒जा प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ सग्ं सृ॑ज॒त्यथो॒ तेज॑सा कृष्णाजि॒नस्य॒ लोम॑भि॒-स्सग्ं - [लोम॑भि॒-स्सम्, सृ॒ज॒ति॒ य॒ज्ञो वै] 32
सृ॑जति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सग्ं सृ॑जति रु॒द्रा-स्स॒भृत्य॑ पृथि॒वीमित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ सम॑भर॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति म॒खस्य॒ शिरो॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञो वै म॒खस्तस्यै॒त-च्छिरो॒ यदु॒खा तस्मा॑दे॒वमा॑ह य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थ॒ इत्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ते [ ] 33
प॒दे अथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रा-ऽन्याभि॒-र्यच्छ॒त्यन्व॒न्यै-र्म॑न्त्रयते मिथुन॒त्वाय॒ त्र्यु॑द्धि-ङ्करोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै॒ छन्दो॑भिः करोति वी॒र्यं॑-वैँ छन्दाग्ं॑सि वी॒र्ये॑णै॒वैना᳚-ङ्करोति॒ यजु॑षा॒ बिल॑-ङ्करोति॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इय॑ती-ङ्करोति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता-न्द्विस्त॒ना-ङ्क॑रोति॒ यावा॑पृथि॒व्योर्दोहा॑य॒ चतुः॑स्तना-ङ्करोति पशू॒ना-न्दोहा॑या॒ष्टास्त॑ना-ङ्करोति॒ छन्द॑सा॒-न्दोहा॑य॒ नवा᳚श्रि-मभि॒चर॑तः कुर्या-त्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॑ कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खामिति॒ नि द॑धाति दे॒वता᳚स्वे॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 34 ॥
(तेनै॒व - लोम॑भि॒-स्स - मे॒ते - अ॑भि॒चर॑त॒ - एक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 6)
स॒प्तभि॑र्धूपयति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा-श्शिर॑ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒खा शी॒र्॒षन्ने॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॑श्वश॒केन॑ धूपयति प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ सयोनि॒त्वाया-दि॑ति॒स्त्वेत्या॑हे॒यं-वाँ अदि॑ति॒रदि॑त्यै॒वादि॑त्या-ङ्खनत्य॒स्या अक्रू॑रङ्काराय॒ न हि स्व-स्स्वग्ं हि॒नस्ति॑ दे॒वाना᳚-न्त्वा॒ पत्नी॒रित्या॑ह दे॒वानां॒- [दे॒वाना᳚म्, वा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ] 35
-ँवा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ-कुर्व॒-न्ताभि॑रे॒वैना᳚-न्दधाति धि॒षणा॒स्त्वेत्या॑ह वि॒द्या वै धि॒षणा॑ वि॒द्याभि॑-रे॒वैना॑-म॒भीन्धे॒ ग्नास्त्वेत्या॑ह॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै ग्ना श्छन्दो॑भि-रे॒वैनाग्॑ श्रपयति॒ वरू᳚त्रय॒स्त्वेत्या॑ह॒ होत्रा॒ वै वरू᳚त्रयो॒ होत्रा॑भिरे॒वैना᳚-म्पचति॒ जन॑य॒स्त्वेत्या॑ह दे॒वानां॒-वैँ पत्नी॒- [पत्नीः᳚, जन॑य॒स्ताभि॑-] 36
-र्जन॑य॒स्ताभि॑-रे॒वैना᳚-म्पचति ष॒ड्भिः प॑चति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैना᳚-म्पचति॒ द्विः पच॒न्त्वित्या॑ह॒ तस्मा॒-द्द्वि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॑ स॒स्य-म्प॑च्यते वारु॒ण्यु॑खा-ऽभीद्धा॑ मै॒त्रियोपै॑ति॒ शान्त्यै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तो-द्व॑प॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैना॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि॒रु-द्व॑प॒त्यप॑द्यमाना पृथि॒व्याशा॒ दिश॒ आ पृ॒णे- [आ पृ॒ण, इत्या॑ह॒] 37
-त्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॒त्युत्ति॑ष्ठ बृह॒ती भ॑वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठ ध्रु॒वा त्वमित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या असु॒र्य॑-म्पात्र॒मना᳚च्छृण्ण॒मा-च्छृ॑णत्ति देव॒त्रा-ऽक॑रजक्षी॒रेणा-ऽऽच्छृ॑णत्ति पर॒मं-वाँ ए॒त-त्पयो॒ यद॑जक्षी॒र-म्प॑र॒मेणै॒वैना॒-म्पय॒सा-ऽऽच्छृ॑णत्ति॒ यजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ छन्दो॑भि॒रा च्छृ॑णत्ति॒ छन्दो॑भि॒र्वा ए॒षा क्रि॑यते॒ छन्दो॑भिरे॒व छन्दा॒ग्॒स्या च्छृ॑णत्ति ॥ 38 ॥
(आ॒ह॒ दे॒वानां॒ - ँवै पत्नीः᳚ - पृणै॒ - षा - षट् च॑) (अ. 7)
एक॑विग्ंशत्या॒ माषैः᳚ पुरुषशी॒र्॒ष-मच्छै᳚त्यमे॒द्ध्या वै माषा॑ अमे॒द्ध्य-म्पु॑रुषशी॒र्॒ष-म॑मे॒द्ध्यैरे॒वा-स्या॑-मे॒द्ध्य-न्नि॑रव॒दाय॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृ॒त्वा ऽऽह॑र॒त्येक॑विग्ंशति-र्भवन्त्येकवि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः॒ पुरु॑ष॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षग्ं स॑प्त॒धा वितृ॑ण्णां-वँल्मीकव॒पा-म्प्रति॒ नि द॑धाति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णैरे॒वैन॒-थ्सम॑र्धयति मेद्ध्य॒त्वाय॒ याव॑न्तो॒ [याव॑न्तः, वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-] 39
वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-स्तेषां᳚-यँ॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय यमगा॒थाभिः॒ परि॑गायति य॒मादे॒वैन॑-द्वृङ्क्ते ति॒सृभिः॒ परि॑गायति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यो॑ वृङ्क्ते॒ तस्मा॒-द्गाय॑ते॒ न देय॒-ङ्गाथा॒ हि त-द्वृ॒ङ्क्ते᳚ ऽग्निभ्यः॑ प॒शूना ल॑भते॒ कामा॒ वा अ॒ग्नयः॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्प॒शू-न्ना-ऽऽलभे॒ता-ऽन॑वरुद्धा अस्य [ ] 40
प॒शवः॑ स्यु॒र्य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जे-द्य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-द्य-थ्सग्ग्॑स्था॒पये᳚-द्या॒तया॑मानि शी॒र्॒षाणि॑ स्यु॒र्य-त्प॒शूना॒लभ॑ते॒ तेनै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जति॑ शी॒र्ष्णा-मया॑तयामत्वाय प्राजाप॒त्येन॒ सग्ग् स्था॑पयति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒ता आ॒प्रीर॑पश्य॒-त्ताभि॒र्वै स मु॑ख॒त [स मु॑ख॒तः, आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒] 41
आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒ यदे॒ता आ॒प्रियो॒ भव॑न्ति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञमे॒वैताभि॑र्मुख॒त आ प्री॑णा॒त्य-प॑रिमितछन्दसो भव॒न्त्यप॑रिमितः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ ऊनातिरि॒क्ता मि॑थु॒नाः प्रजा᳚त्यै लोम॒शं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ प्र॒जाप॑तेः प॒शवो॑ लोम॒शाः प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ वा ए॒ता रू॒पाणि॒ सर्वा॑णि रू॒पाण्य॒ग्नौ चित्ये᳚ क्रियन्ते॒ तस्मा॑दे॒ता अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य [अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य, भ॒व॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं] 42
भव॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ रुग्वा ए॑कवि॒ग्ं॒शो रुच॑मे॒व ग॑च्छ॒त्यथो᳚ प्रति॒ष्ठामे॒व प्र॑ति॒ष्ठा ह्ये॑कवि॒ग्ं॒श-श्चतु॑र्विग्ंशति॒मन्वा॑ह॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ परा॑ची॒रन्वा॑ह॒ परा॑ङिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒क-स्समा᳚स्त्वा-ऽग्न ऋ॒तवो॑ वर्धय॒न्त्वित्या॑ह॒ समा॑भिरे॒वा-ऽग्निं-वँ॑र्धय- [-ऽग्निं-वँ॑र्धयति, ऋ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒] 43
-त्यृ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिशः॑ पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॑ति॒ प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्मा॒दित्या॑ह मृ॒त्युमे॒वा-ऽस्मा॒दप॑ नुद॒त्युद्व॒य-न्तम॑स॒स्परीत्या॑ह पा॒प्मा वै तमः॑ पा॒प्मान॑मे॒वास्मा॒दप॑ ह॒न्त्यग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒म-मित्या॑हा॒-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ज्योति॑रुत्त॒म-मा॑दि॒त्यस्यै॒व सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ न सं॑वँथ्स॒रस्ति॑ष्ठति॒ नास्य॒ श्रीस्ति॑ष्ठति॒ यस्यै॒ताः क्रि॒यन्ते॒ ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामन्वा॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 44 ॥
(याव॑न्तो - ऽस्य - मुख॒त - श्चित्य॑स्य - वर्धय - त्यादि॒त्यो᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ष॒ड्भिर्दी᳚क्षयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयति स॒प्तभि॑र्दीक्षयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-न्दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्य॑-नु॒ष्टुभो᳚त्त॒मया॑ जुहोति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मै- क॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः [प्र॒जाप॑तिः, प्र॒जाप॑ते॒रापत्यै॒] 45
प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै॒ यद॒र्चिषि॑ प्रवृ॒ञ्ज्या-द्भू॒तमव॑ रुन्धीत॒ यदङ्गा॑रेषु भवि॒ष्यदङ्गा॑रेषु॒ प्रवृ॑णक्ति भवि॒ष्य दे॒वाव॑ रुन्धे भवि॒ष्यद्धि भूयो॑ भू॒ता-द्द्वाभ्या॒-म्प्रवृ॑णक्ति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ ब्रह्म॑णा॒ वा ए॒षा यजु॑षा॒ सम्भृ॑ता॒ यदु॒खा सा यद्भिद्ये॒ता-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒- [-ऽऽर्ति॒मार्च्छे᳚त्, यज॑मानो] 46
-द्यज॑मानो ह॒न्येता᳚-ऽस्य य॒ज्ञो मित्रै॒तामु॒खा-न्त॒पेत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै मि॒त्रो ब्रह्म॑न्ने॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ नास्य॑ य॒ज्ञो ह॑न्यते॒ यदि॒ भिद्ये॑त॒ तैरे॒व क॒पालै॒-स्सग्ं सृ॑जे॒-थ्सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्ति॒र्यो ग॒तश्री॒-स्स्यान्म॑थि॒त्वा तस्याव॑ दद्ध्या-द्भू॒तो वा ए॒ष स स्वा- [ए॒ष स स्वाम्, दे॒वता॒मुपै॑ति॒] 47
-न्दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो भूति॑काम॒-स्स्याद्य उ॒खायै॑ स॒म्भवे॒-थ्स ए॒व तस्य॑ स्या॒दतो॒ ह्ये॑ष स॒म्भव॑त्ये॒ष वै स्व॑य॒म्भूर्नाम॒ भव॑त्ये॒व य-ङ्का॒मये॑त॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयेय॒मित्य॒-न्यत॒स्तस्या॒-ऽऽहृत्या-ऽव॑ दद्ध्या-थ्सा॒क्षादे॒वास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयत्यम्ब॒रीषा॒दन्न॑ काम॒स्याव॑ दद्ध्यादम्ब॒रीषे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒- [सयो᳚न्ये॒वान्न᳚म्, अव॑ रुन्धे॒] 48
-मव॑ रुन्धे॒ मुञ्जा॒नव॑ दधा॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधात्य॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स क्रु॑मु॒क-म्प्रा-ऽवि॑श-त्क्रुमु॒कमव॑ दधाति॒ यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्त दे॒वाव॑ रुन्ध॒ आज्ये॑न॒ सं-यौँ᳚त्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ यदाज्य॑-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ तेज॑सा॒ [तेज॑सा, वै क॑कन्ती॒मा द॑धाति॒] 49
वै क॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थ॒ इति॑ ति॒सृभि॑र्जा॒तमुप॑ तिष्ठते॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केष्वा॒विद॑-ङ्गच्छ॒त्यथो᳚ प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 50 ॥
( प्र॒जाप॑ति--र् ऋच्छे॒थ् - स्वा - मे॒वान्नं॒ - तेज॑सा॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)
न ह॑ स्म॒ वै पु॒रा-ऽग्निरप॑रशुवृक्ण-न्दहति॒ तद॑स्मै प्रयो॒ग ए॒वर्षि॑रस्वदय॒-द्यद॑ग्ने॒ यानि॒ कानि॒ चेति॑ स॒मिध॒मा द॑धा॒त्यप॑रशुवृक्ण-मे॒वास्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदौदु॑म्बरी॒मा द॑धा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-म॑सृजत॒ तग्ं सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्॑- [सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्ं॑सि, अ॒जि॒घा॒ग्ं॒स॒न्थ्स ए॒त-] 51
-स्यजिघाग्ंस॒न्थ्स ए॒त-द्रा᳚क्षो॒घ्नम॑पश्य॒-त्तेन॒ वै सरक्षा॒ग्॒स्यपा॑-ऽहत॒ य-द्रा᳚क्षो॒घ्न-म्भव॑त्य॒ग्नेरे॒व तेन॑ जा॒ता-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ ह॒न्त्याश्व॑त्थी॒मा द॑धात्यश्व॒त्थो वै वन॒स्पती॑नाग्ं सपत्नसा॒हो विजि॑त्यै॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्मोदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मित्यु॑त्त॒मे औदु॑म्बरी [औदु॑म्बरी, वा॒च॒य॒ति॒ ब्रह्म॑णै॒व] 52
वाचयति॒ ब्रह्म॑णै॒व क्ष॒त्रग्ं सग्ग् श्य॑ति क्ष॒त्रेण॒ ब्रह्म॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो रा॑ज॒न्य॑वा॒नत्य॒न्य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-न्तस्मा᳚-द्राज॒न्यो᳚ ब्राह्म॒णवा॒नत्य॒न्यग्ं रा॑ज॒न्य॑-म्मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्यग्ं रु॒क्ममन्त॑र॒-म्प्रति॑मुञ्चते॒ ऽमृत॑मे॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्त॒ एक॑विग्ंशतिनिर्बाधो भव॒त्येक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒का द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य [अ॒सावा॑दि॒त्यः, ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै] 53
ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेभ्य॑ ए॒व भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॑ति निर्बा॒धैर्वै दे॒वा असु॑रा-न्निर्बा॒धे॑-ऽकुर्वत॒ तन्नि॑र्बा॒धाना᳚-न्निर्बाध॒त्व-न्नि॑र्बा॒धी भ॑वति॒ भ्रातृ॑व्याने॒व नि॑र्बा॒धे कु॑रुते सावित्रि॒या प्रति॑मुञ्चते॒ प्रसू᳚त्यै॒ नक्तो॒षासेत्युत्त॑रया ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दा इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा द्र॑विणो॒दा अ॑होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑मु॒द्यत्य॑ [ ] 54
प्रा॒णैर्दा॑धा॒रा ऽऽसी॑नः॒ प्रति॑मुञ्चते॒ तस्मा॒दासी॑नाः प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते कृष्णाजि॒नमुत्त॑र॒-न्तेजो॒ वै हिर॑ण्य॒-म्ब्रह्म॑ कृष्णाजि॒न-न्तेज॑सा चै॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा चोभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते॒ य-द्द्वाद॑शोद्यामग्ं संवँथ्स॒रेणै॒व मौ॒ञ्ज-म्भ॑व॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॑ ऊ॒र्जैवैन॒ग्ं॒ स म॑र्धयति सुप॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा॒नित्यवे᳚क्षते रू॒पमे॒वास्यै॒तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 55 ॥
(रक्षा॒ग्॒स्यौ - दु॑बंरि - आदि॒त्य - उ॒द्यत्य॒ - सं - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 10)
समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑र-म्मती॒ना-ङ्घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒-त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिन॑-ञ्जातवेदो दे॒वानां᳚-वँक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ᳚म् ॥ घृ॒तेना॒ञ्जन्थ्स-म्प॒थो दे॑व॒याना᳚-न्प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिशः॑ सचन्ताग् स्व॒धाम॒स्मै यज॑मानाय धेहि ॥ ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेद्ध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ [अ॒ग्निष्ट्वा᳚, दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚] 56
दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ प्री॒तं-वँह्निं॑-वँहतु जा॒तवे॑दाः ॥ स्ती॒र्ण-म्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मान-म्पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑ति-स्स॒जोषा᳚-स्स्यो॒न-ङ्कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु ॥ ए॒ता उ॑ व-स्सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ विपक्षो॑भि॒-श्श्रय॑माणा॒ उदातैः᳚ । ऋ॒ष्वा-स्स॒तीः क॒वष॒-श्शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वी-स्सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु ॥ अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑-यँ॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विँदा॒ने । उ॒षासा॑ वाग्ं [उ॒षासा॑ वाम्, सु॒हि॒र॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे] 57
सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि ॥ प्र॒थ॒मा वाग्ं॑ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ दे॒वौ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । अपि॑प्रय॒-ञ्चोद॑ना वा॒-म्मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञग्ं सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भि-स्स॒जोषा॑ य॒ज्ञ-न्नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त ॥ त्वष्टा॑ वी॒र-न्दे॒वका॑म-ञ्जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्वः॑ । 58
त्वष्टे॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न-ञ्जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः ॥ अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑-र्देवलो॒क-म्प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत् ॥ प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒न-स्स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒द्ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 59 ॥
(अ॒ग्निष्ट्वा॑ - वा॒ - मश्वो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)
(सा॒वि॒त्राणि॒ - व्यृ॑द्ध॒ - मुत्क्रा॑म - दे॒वस्य॑ खनति - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - स॒प्तभि॒ - रेक॑विग्ंशत्या - ष॒ड्भि - र्न ह॑ स्म॒ - समि॑द्धो अ॒ञ्ज - न्नेका॑दश )
(सा॒वि॒त्रा - ण्युत्क्रा॑म - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - प॒शवः॑ स्यु॒ - र्न ह॑ स्म॒ - नव॑पञ्चा॒शत्)
(सा॒वि॒त्राणि॑, ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.