ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ - ਚਿਤੀਨਾ-ਨ੍ਨਿਰੂਪਣਂ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਉ॒ਥ੍ਸ॒ਨ੍ਨ॒ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਃ ਕਿਂ-ਵਾਁ-ऽਹੈ॒ਤਸ੍ਯੑ ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ॒ ਕਿਂ-ਵਾਁ॒ ਨ ਯਦ੍ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਕ੍ਰਿ॒ਯਮਾੑਣਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਤ॒ਰ੍ਯਨ੍ਤਿ॒ ਪੂਯੑਤਿ॒ ਵਾ ਅੑਸ੍ਯ॒ ਤਦਾ᳚ਸ਼੍ਵਿ॒ਨੀਰੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਸ਼੍ਵਿਨੌ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾ᳚-ਮ੍ਭਿ॒षਜੌ॒ ਤਾਭ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਭੇष॒ਜ-ਙ੍ਕੑਰੋਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਮੈੑ ਭੇष॒ਜ-ਙ੍ਕੑਰੋਤ੍ਯृਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯृਤੂ॒ਨਾ-ਙ੍ਕॢਪ੍ਤ੍ਯੈ॒ [ਕॢਪ੍ਤ੍ਯੈ᳚, ਪਞ੍ਚੋਪੑ] 1
ਪਞ੍ਚੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਞ੍ਚ॒ ਵਾ ऋ॒ਤਵੋ॒ ਯਾਵੑਨ੍ਤ ਏ॒ਵਰ੍ਤਵ॒ਸ੍ਤਾਨ੍ ਕੑਲ੍ਪਯਤਿ ਸਮਾ॒ਨਪ੍ਰੑਭृਤਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਮਾ॒ਨੋਦੑਰ੍ਕਾ॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸਮਾ॒ਨਾ ऋ॒ਤਵ॒ ਏਕੇੑਨ ਪ॒ਦੇਨ॒ ਵ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦ੍-ऋ॒ਤਵੋ॒ ਵ੍ਯਾਵੑਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯृ॒ਤੁष੍ਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸਮਾ॒ਨਾ-ਸ੍ਸਨ੍ਤੑ ऋ॒ਤਵੋ॒ ਨ ਜੀ᳚ਰ੍ਯ॒ਨ੍ਤ੍ਯਥੋ॒ ਪ੍ਰਜੑਨਯਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨਾੑਨੇ॒ष ਵੈ ਵਾ॒ਯੁਰ੍ਯ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਯਦ੍-ऋੑਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਉਪ॒ਧਾਯੑ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤੑ [ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤਃੑ, ਉ॒ਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒] 2
ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸਰ੍ਵਾੑਨृ॒ਤੂਨਨੁੑ ਵਾ॒ਯੁਰਾ ਵੑਰੀਵਰ੍ਤਿ ਵृष੍ਟਿ॒ਸਨੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯਦੇੑਕ॒ਧੋਪੑਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦੇਕੑਮृ॒ਤੁਂ-ਵਁੑਰ੍षੇਦਨੁਪਰਿ॒ਹਾਰਗ੍ਂੑ ਸਾਦਯਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸਰ੍ਵਾੑਨृ॒ਤੂਨ੍. ਵੑਰ੍षਤਿ॒ ਯ-ਤ੍ਪ੍ਰਾੑਣ॒ਭृਤੑ ਉਪ॒ਧਾਯੑ ਵृष੍ਟਿ॒ਸਨੀੑਰੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਵਾ॒ਯੁਪ੍ਰੑਚ੍ਯੁਤਾ ਦਿ॒ਵੋ ਵृष੍ਟਿੑਰੀਰ੍ਤੇ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਵੑਯ॒ਸ੍ਯਾੑ ਨਾਨਾੑਮਨਸਃ॒ ਖਲੁ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਨਾਨਾ᳚ਵ੍ਰਤਾ॒ਸ੍ਤੇੑ-ऽਪ ਏ॒ਵਾਭਿ ਸਮੑਨਸੋ॒ [ਸਮੑਨਸਃ, ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤਾ-] 3
ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤਾ-ऽਪ॒ਸ਼ੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ ਵਯ॒ਸ੍ਯਾ᳚ਸ੍ਤਸ੍ਯੋੑ-ਪ॒ਧਾਯਾੑਪ॒ਸ੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਦਸਂ᳚(2)ਜ੍ਞਾਨ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃੑ ਕਰੋਤ੍ਯਪ॒ਸ਼ੁਰੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤ੍ਯੑ-ਪ॒ਸ੍ਯਾ᳚ਸ੍ਤਸ੍ਯੋੑਪ॒ਧਾਯੑ ਵਯ॒ਸ੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਥ੍ਸਂ॒(2)ਜ੍ਞਾਨੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃੑ ਕਰੋਤਿ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਚਤੑਸ੍ਰਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚ਚ੍ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਚਕ੍षੁੑषੋ ਰੂ॒ਪਾਣਿ॒ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਲੇ ਦ੍ਵੇ ਕृ॒ष੍ਣੇ [ਕृ॒ष੍ਣੇ, ਮੂ᳚ਰ੍ਧ॒ਨ੍ਵਤੀ᳚-] 4
ਮੂ᳚ਰ੍ਧ॒ਨ੍ਵਤੀ᳚-ਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਨ੍ਮੂ॒ਰ੍ਧਾ ਪਞ੍ਚ॒ ਦਕ੍षਿੑਣਾਯਾ॒ਗ੍॒ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤੑਰਸ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਦ੍ਵਰ੍षੀੑਯਾ-ਨ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਵਣਃ ਪ॒ਸ਼ੁਰ੍ਬ॒ਸ੍ਤੋ ਵਯ॒ ਇਤਿ॒ ਦਕ੍षਿ॒ਣੇ-ऽਗ੍ਂਸ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਵृ॒ष੍ਣਿਰ੍ਵਯ॒ ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਤ॒ਰੇ ऽਗ੍ਂਸਾੑਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਦਧਾਤਿ ਵ੍ਯਾ॒ਘ੍ਰੋ ਵਯ॒ ਇਤਿ॒ ਦਕ੍षਿੑਣੇ ਪ॒ਕ੍ष ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸਿ॒ਗ੍ਂ॒ਹੋ ਵਯ॒ ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰੇ ਪ॒ਕ੍षਯੋੑਰੇ॒ਵ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਵਯ॒ ਇਤਿ॒ ਮਦ੍ਧ੍ਯੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਤ੍ਪੁਰੁੑषਃ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾਮਧਿੑਪਤਿਃ ॥ 5 ॥
(ਕॢਪ੍ਤ੍ਯਾੑ - ਉਪ॒ਧਾਯੑ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤਃ॒-ਸਮੑਨਸਃ-ਕृ॒ष੍ਣੇ-ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਵਯ॒ ਇਤਿ॒ - ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 1)
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾ᳚ਗ੍ਨੀ॒ ਅਵ੍ਯੑਥਮਾਨਾ॒ਮਿਤਿੑ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਾ॒ਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਂ॒-ਵਾਁ ਇ॒ਮੌ ਲੋ॒ਕੌ ਵਿਧृੑਤਾਵ॒ਨਯੋ᳚-ਰ੍ਲੋ॒ਕਯੋ॒-ਰ੍ਵਿਧृੑਤ੍ਯਾ॒ ਅਧृੑਤੇਵ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਯਨ੍ਮੑਦ੍ਧ੍ਯ॒ਮਾ ਚਿਤਿੑਰ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮਿਵ॒ ਵਾ ਏ॒षੇਨ੍ਦ੍ਰਾ᳚ਗ੍ਨੀ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾ॒ਗ੍ਨੀ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾੑਮੋਜੋ॒ ਭृਤਾ॒ਵੋਜੑਸੈ॒ਵੈਨਾੑ-ਮ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇ ਚਿਨੁਤੇ॒ ਧृਤ੍ਯੈ᳚ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਂ॒-ਵੈਁ ਸ੍ਵੑਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ ऽਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮੇ॒ਵੋਪੑ ਧ॒ਤ੍ਤੇ ऽਸ਼੍ਵ॒ਮੁਪੑ [ਧ॒ਤ੍ਤੇ ऽਸ਼੍ਵ॒ਮੁਪੑ, ਘ੍ਰਾ॒ਪ॒ਯ॒ਤਿ॒ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵਾ-] 6
ਘ੍ਰਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵਾ-ऽਸ੍ਯਾ᳚-ਨ੍ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵਾ ਅਸ਼੍ਵਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨੈ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ ਭੑਵਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਥ੍ਸृੑष੍ਟ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒-ਵੈਁ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਂ-ਯਁ॒ਤਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼॒-ਸ੍ਸਮੑਵ੍ਲੀਯਨ੍ਤ॒ ਤ ਏ॒ਤਾ ਦਿਸ਼੍ਯਾੑ ਅਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਾ ਉਪਾੑਦਧਤ॒ ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਤੇ ਦਿਸ਼ੋੑ-ऽਦृਗ੍ਂਹ॒ਨ੍॒ ਯਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾੑ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਦਿ॒ਸ਼ਾਂ-ਵਿਁਧृੑਤ੍ਯੈ॒ ਦਸ਼ੑ ਪ੍ਰਾਣ॒ਭृਤਃੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ [ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ, ਦ॒ਧਾ॒ਤਿ॒ ਨਵ॒ ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ] 7
ਦਧਾਤਿ॒ ਨਵ॒ ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਨਾਭਿੑਰ੍ਦਸ਼॒ਮੀ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਦ੍ਧਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਤੀ-ਮੁਤ੍ਤ॒ਮਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾਂ॒-ਵਾਁਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੁਤ੍ਤ॒ਮਾ ਦਸ਼ੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਦਸ਼ਾ᳚ਕ੍षਰਾ ਵਿ॒ਰਾ-ਡ੍ਵਿ॒ਰਾਟ੍ ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿ॒ਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਦ੍ਧਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿ॒ਰੁਪਾ᳚ ऽऽਸ੍ਮਹੇ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਪ॒ਸ਼ੁष੍ਵਾ॒ਜਿਮੑਯੁ॒ਸ੍ਤਾ-ਨ੍ਬृੑਹ॒ਤ੍ਯੁਦੑਜਯ॒-ਤ੍ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਬਾਰ੍ਹੑਤਾਃ [ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਬਾਰ੍ਹੑਤਾਃ, ਪ॒ਸ਼ਵੑ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ ਮਾ] 8
ਪ॒ਸ਼ਵੑ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ ਮਾ ਛਨ੍ਦ॒ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣਾ ਵृੑਤੋ॒ ਮਾਸਾਃ᳚ ਪृਥਿ॒ਵੀ ਛਨ੍ਦ॒ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਦੇ॒ਵਤੇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਓਜੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੋਜੑ ਏ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦੁਤ੍ਤਰਤੋ ऽਭਿਪ੍ਰਯਾ॒ਯੀ ਜੑਯਤਿ॒ षਟ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼॒-ਥ੍ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ षਟ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਦਕ੍षਰਾ ਬृਹ॒ਤੀ ਬਾਰ੍ਹੑਤਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਬृਹ॒ਤ੍ਯੈਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਬृਹ॒ਤੀ ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒ਗ੍॒ ਸ੍ਵਾਰਾ᳚ਜ੍ਯ॒-ਮ੍ਪਰੀੑਯਾਯ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ [ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾਃ, ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਗਚ੍ਛੑਤਿ॒] 9
ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਗਚ੍ਛੑਤਿ॒ ਸ੍ਵਾਰਾ᳚ਜ੍ਯਗ੍ਂ ਸ॒ਪ੍ਤ ਵਾਲੑਖਿਲ੍ਯਾਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸ॒ਪ੍ਤ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤ ਵੈ ਸ਼ੀੑਰ੍ष॒ਣ੍ਯਾਃ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਦ੍ਵਾਵਵਾ᳚ਞ੍ਚੌ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾਗ੍ਂੑ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੂ॒ਰ੍ਧਾ-ऽਸਿ॒ ਰਾਡਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਯਨ੍ਤ੍ਰੀ॒ ਰਾਡਿਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਸ॒ਮੀਚੋੑ ਦਧਾਤਿ ॥ 10 ॥
(ਅਸ਼੍ਵ॒ਮੁਪੑ-ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪ॒-ਬਾਰ੍ਹੑਤਾ-ਏ॒ਤਾ-ਸ਼੍ਚਤੁੑਸ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 2)
ਦੇ॒ਵਾ ਵੈ ਯ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇ ऽਕੁੑਰ੍ਵਤ॒ ਤਦਸੁੑਰਾ ਅਕੁਰ੍ਵਤ॒ ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਅੑਕ੍ष੍ਣਯਾਸ੍ਤੋ॒ਮੀਯਾੑ ਅਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਾ ਅ॒ਨ੍ਯਥਾ॒ ऽਨੂਚ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਯਥੋਪਾੑਦਧਤ॒ ਤਦਸੁੑਰਾ॒ ਨਾਨ੍ਵਵਾੑਯ॒-ਨ੍ਤਤੋੑ ਦੇ॒ਵਾ ਅਭੑਵ॒-ਨ੍ਪਰਾ-ऽਸੁੑਰਾ॒ ਯਦੑਕ੍ष੍ਣਯਾਸ੍ਤੋ॒ਮੀਯਾੑ ਅ॒ਨ੍ਯਥਾ॒ ऽਨੂਚ੍ਯਾ॒ਨ੍ਯਥੋੑਪ॒ ਦਧਾੑਤਿ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਭਿਭੂਤ੍ਯੈ॒ ਭਵੑਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਨਾ॒ ਪਰਾ᳚-ऽਸ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਯਾ॒-ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਵੈਁ ਤ੍ਰਿ॒ਵृ- [ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤ੍, ਯ॒ਜ੍ਞ॒ਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ] 11
-ਦ੍ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਯਾੑਤਯਤਿ॒ ਵ੍ਯੋੑਮ ਸਪ੍ਤਦ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ऽਨ੍ਨਂ॒-ਵੈਁ ਵ੍ਯੋੑਮਾ-ऽਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਸਪ੍ਤਦ॒ਸ਼ੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤੇ ਧ॒ਰੁਣੑ ਏਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਭਾ॒ਨ੍ਤਃ ਪੑਞ੍ਚਦ॒ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਓਜੋ॒ ਵੈ ਭਾ॒ਨ੍ਤ ਓਜਃੑ ਪਞ੍ਚਦ॒ਸ਼ ਓਜੑ ਏ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦੁਤ੍ਤਰਤੋ ऽਭਿਪ੍ਰਯਾ॒ਯੀ ਜੑਯਤਿ॒ ਪ੍ਰਤੂ᳚ਰ੍ਤਿਰष੍ਟਾਦ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒- [ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਤ੍, ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਦ੍ਵੌ] 12
-ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤਾੑਵਭਿਪੂ॒ਰ੍ਵਂ-ਯਁੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇ ਵਿ ਯਾੑਤਯਤ੍ਯਭਿਵ॒ਰ੍ਤ-ਸ੍ਸੑਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ-ऽਨ੍ਨਂ॒-ਵਾਁ ਅੑਭਿਵ॒ਰ੍ਤੋ-ऽਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਸਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤੇ॒ ਵਰ੍ਚੋ᳚ ਦ੍ਵਾਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਦ੍ਯ-ਦ੍ਵਿਗ੍ਂੑਸ਼॒ਤਿਰ੍ਦ੍ਵੇ ਤੇਨੑ ਵਿ॒ਰਾਜੌ॒ ਯ-ਦ੍ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਤੇਨੑ ਵਿ॒ਰਾਜੋੑਰੇ॒ਵਾ-ਭਿੑਪੂ॒ਰ੍ਵਮ॒ਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ॒ ਤਪੋੑ ਨਵਦ॒ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਵ੍ਯੋ [ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਵ੍ਯਃ, ਹਸ੍ਤੑਯੋ-] 13
ਹਸ੍ਤੑਯੋ-ਸ੍ਤਪ॒ਸ੍ਵਿਤੑਰੋ॒ ਯੋਨਿੑਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਚਤੁੑਰ੍ਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤ੍ਯਕ੍षਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਯਁੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒-ਦ੍ਵਿਯਾੑਤਯਤਿ॒ ਗਰ੍ਭਾਃ᳚ ਪਞ੍ਚਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ-ऽਨ੍ਨਂ॒-ਵੈਁ ਗਰ੍ਭਾ॒ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤ॒ ਓਜੑਸ੍ਤ੍ਰਿਣ॒ਵ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦਿ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾਸ੍ਤ੍ਰਿੑਣ॒ਵ ਏ॒ष੍ਵੇੑਵ ਲੋ॒ਕੇषੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ਸ॒ਭਂਰੑਣਸ੍ਤ੍ਰਯੋਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇ- [ਸ॒ਭਂਰੑਣਸ੍ਤ੍ਰਯੋਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ, ਉ॒ਤ੍ਤ॒ਰ॒ਤ-] 14
-ਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ-ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ॒ਵ੍ਯੋ ਹਸ੍ਤੑਯੋ-ਸ੍ਸਮ੍ਭਾ॒ਰ੍ਯੑਤਰਃ॒ ਕ੍ਰਤੁੑਰੇਕਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵਾਗ੍ਵੈ ਕ੍ਰਤੁੑਰ੍ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਵਾਁਗ੍ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਯਾੑਤਯਤਿ ਬ੍ਰ॒ਦ੍ਧ੍ਨਸ੍ਯੑ ਵਿ॒ष੍ਟਪੑ-ਞ੍ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋੑ-ऽਸੌ ਵਾ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯੋ ਬ੍ਰ॒ਦ੍ਧ੍ਨਸ੍ਯੑ ਵਿ॒ष੍ਟਪੑ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣੋ-ऽਰ੍ਧੋ᳚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਿਤੑਰਃ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ ਤ੍ਰੑਯਸ੍ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਨਾਕਃੑ षਟ੍ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗੋ ਵੈ ਲੋ॒ਕੋ ਨਾਕਃੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ ॥ 15 ॥
(ਵੈ ਤ੍ਰਿ॒ਵृ - ਦਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਥ੍ - ਸ॒ਵ੍ਯ - ਸ੍ਤ੍ਰੑਯੋਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤਿੑ - ਸੁਵ॒ਰ੍ਗੋ ਵੈ - ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 3)
(ਆ॒ਸ਼ੁ - ਰ੍ਵ੍ਯੋੑਮ - ਧ॒ਰੁਣੋੑ - ਭਾ॒ਨ੍ਤਃ - ਪ੍ਰਤੂ᳚ਰ੍ਤਿਰ -ਭਿਵ॒ਰ੍ਤੋ - ਵਰ੍ਚ॒ - ਸ੍ਤਪੋ॒ - ਯੋਨਿ॒ - ਰ੍ਗਰ੍ਭਾ॒ - ਓਜਃੑ - ਸ॒ਭਂਰੑਣਃ॒ - ਕ੍ਰਤੁੑ - ਰ੍ਬ੍ਰ॒ਦ੍ਧ੍ਰਸ੍ਯੑ - ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ - ਨਾਕਃ॒ - षੋਡੑਸ਼)
ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਵਾਁ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖ-ਨ੍ਦੀ॒ਕ੍षਾ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖ-ਨ੍ਤ੍ਰਿ॒ਵृ-ਦ੍ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਯਾੑਤਯਤਿ ਨृ॒ਚਕ੍षੑਸਾ-ਮ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤ-ਸ਼੍ਸ਼ੁੑਸ਼੍ਰੁ॒ਵਾਗ੍ਂਸੋ॒ ਵੈ ਨृ॒ਚਕ੍ष॒ਸੋ-ऽਨ੍ਨੑ-ਨ੍ਧਾ॒ਤਾ ਜਾ॒ਤਾਯੈ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਨ੍ਨ॒ਮਪਿੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚ਜ੍ਜਾ॒ਤੋ-ऽਨ੍ਨੑਮਤ੍ਤਿ ਜ॒ਨਿਤ੍ਰਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਪृ॒ਤਗ੍ਂ ਸੑਪ੍ਤਦ॒ਸ਼-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮ॒ ਇਤ੍ਯਾ॒ਹਾ-ऽਨ੍ਨਂ॒-ਵੈਁ ਜ॒ਨਿਤ੍ਰ॒- [ਜ॒ਨਿਤ੍ਰ᳚ਮ੍, ਅਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਸਪ੍ਤਦ॒ਸ਼ੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ] 16
-ਮਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਸਪ੍ਤਦ॒ਸ਼ੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾ-ਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤੇ ਮਿ॒ਤ੍ਰਸ੍ਯੑ ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਵੈ ਮਿ॒ਤ੍ਰੋੑ-ऽਪਾ॒ਨੋ ਵਰੁੑਣਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾ॒ਨਾਵੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਦਿ॒ਵੋ ਵृ॒ष੍ਟਿਰ੍ਵਾਤਾ᳚-ਸ੍ਸ੍ਪृ॒ਤਾ ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਏੑਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ੍ਯ ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਓਜੋ॒ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਓਜੋ॒ ਵਿष੍ਣੁ॒ਰੋਜਃੑ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਮੋਜਃੑ ਪਞ੍ਚਦ॒ਸ਼ [ਪਞ੍ਚਦ॒ਸ਼ਃ, ਓਜੑ ਏ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒] 17
ਓਜੑ ਏ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦੁਤ੍ਤਰਤੋ-ऽਭਿਪ੍ਰਯਾ॒ਯੀ ਜੑਯਤਿ॒ ਵਸੂੑਨਾ-ਮ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਵੈਁ ਵਸੑਵੋ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਗ੍ਂ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖ-ਞ੍ਚੑਤੁਰ੍ਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਯਾੑਤਯਤ੍ਯਾਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਾ᳚-ਮ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ-ऽਨ੍ਨਂ॒-ਵਾਁ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਮ॒ਰੁਤੋ-ऽਨ੍ਨ॒-ਙ੍ਗਰ੍ਭਾ॒ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ-ऽਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾ-ऽਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯ॒ਤੇ ऽਦਿੑਤ੍ਯੈ ਭਾ॒ਗੋੑ- [-ऽਦਿੑਤ੍ਯੈ ਭਾ॒ਗਃ, ਅ॒ਸੀਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ] 18
-ऽਸੀਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਅਦਿੑਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ ਪੂ॒षਾ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ ਤ੍ਰਿੑਣ॒ਵਃ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਸਵਿ॒ਤੁਰ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽ ਸੀਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵ-ਸ੍ਸੑਵਿ॒ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿ॒ਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਚਤੁष੍ਟੋ॒ਮੋ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਮੇ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦੁਤ੍ਤ॒ਰੋ-ऽਰ੍ਧੋ᳚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਿਤੑਰ-ਸ੍ਸਾਵਿ॒ਤ੍ਰਵੑਤੀ ਭਵਤਿ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯੈ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਦੀੑਚੀ ਸ॒ਨਿਃ ਪ੍ਰਸੂੑਤਾ ਧ॒ਰ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚੑਤੁष੍ਟੋ॒ਮ ਇਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖਂ-ਵੈਁ ਧ॒ਰ੍ਤ੍ਰੋ [ਧ॒ਰ੍ਤ੍ਰਃ, ਯ॒ਜ੍ਞ॒ਮੁ॒ਖ-ਞ੍ਚੑਤੁष੍ਟੋ॒ਮੋ] 19
ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖ-ਞ੍ਚੑਤੁष੍ਟੋ॒ਮੋ ਯੑਜ੍ਞਮੁ॒ਖਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਯਾੑਤਯਤਿ॒ ਯਾਵਾੑਨਾ-ਮ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਮਾਸਾ॒ ਵੈ ਯਾਵਾੑ ਅਰ੍ਧਮਾ॒ਸਾ ਅਯਾੑਵਾ॒-ਸ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣਾਵृੑਤੋ॒ ਮਾਸਾ॒ ਅਨ੍ਨਂ॒-ਵੈਁ ਯਾਵਾ॒ ਅਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣੇ॒ਨਾ-ਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤ ऋਭੂ॒ਣਾ-ਮ੍ਭਾ॒ਗੋੑ-ऽਸੀਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਵਿਵ॒ਰ੍ਤੋ᳚ ऽष੍ਟਾਚਤ੍ਵਾਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤੋੑ-ऽਨਯੋ᳚ਰ੍ਲੋ॒ਕਯੋ᳚-ਸ੍ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦਿ॒ਮੌ ਲੋ॒ਕੌ ਸ॒ਮਾਵੑ-ਦ੍ਵੀਰ੍ਯੌ॒ [ਸ॒ਮਾਵੑ-ਦ੍ਵੀਰ੍ਯੌ, ਯਸ੍ਯ॒ ਮੁਖ੍ਯੑਵਤੀਃ] 20
ਯਸ੍ਯ॒ ਮੁਖ੍ਯੑਵਤੀਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾੑਦੁਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਮੁਖ੍ਯੑ ਏ॒ਵ ਭੑਵ॒ਤ੍ਯਾ-ऽਸ੍ਯ॒ ਮੁਖ੍ਯੋੑ ਜਾਯਤੇ॒ ਯਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਨੑਵਤੀ - ਰ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ-ऽਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨ॒ਮਾ-ऽਸ੍ਯਾ᳚ਨ੍ਨਾ॒ਦੋ ਜਾੑਯਤੇ॒ ਯਸ੍ਯੑ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਵੑਤੀਃ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੇ॒ਵ ਤਿੑष੍ਠਤਿ॒ ਯਸ੍ਯੌਜੑਸ੍ਵਤੀਰੁਤ੍ਤਰ॒ਤ ਓੑਜ॒ਸ੍ਵ੍ਯੇੑਵ ਭੑਵ॒ਤ੍ਯਾ-ऽਸ੍ਯੌੑਜ॒ਸ੍ਵੀ ਜਾੑਯਤੇ॒ ऽਰ੍ਕੋ ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯੈ॒ਤਦੇ॒ਵ ਸ੍ਤੋ॒ਤ੍ਰਮੇ॒ਤਚ੍ਛ॒ਸ੍ਤ੍ਰਂ-ਯਁਦੇ॒षਾ ਵਿ॒ਧਾ [ਵਿ॒ਧਾ, ਵਿ॒ਧੀ॒ਯਤੇ॒-ऽਰ੍ਕ ਏ॒ਵ] 21
ਵਿੑਧੀ॒ਯਤੇ॒-ऽਰ੍ਕ ਏ॒ਵ ਤਦ॒ਰ੍ਕ੍ਯੑਮਨੁ॒ ਵਿ ਧੀੑਯ॒ਤੇ ऽਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨ॒ਮਾ-ऽਸ੍ਯਾ᳚ਨ੍ਨਾ॒ਦੋ ਜਾੑਯਤੇ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒षਾ ਵਿ॒ਧਾ ਵਿੑਧੀ॒ਯਤੇ॒ ਯ ਉੑ ਚੈਨਾਮੇ॒ਵਂ-ਵੇਁਦ॒ ਸृष੍ਟੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਯਥਾਸृ॒ष੍ਟਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਨ ਵਾ ਇ॒ਦ-ਨ੍ਦਿਵਾ॒ ਨ ਨਕ੍ਤੑਮਾਸੀ॒ਦਵ੍ਯਾੑਵृਤ੍ਤ॒-ਨ੍ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਵ੍ਯੁੑष੍ਟੀਰਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਾ ਉਪਾੑਦਧਤ॒ ਤਤੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਦਂ ਁਵ੍ਯੌ᳚ਚ੍ਛ॒-ਦ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਵ੍ਯੇੑਵਾਸ੍ਮਾੑ ਉਚ੍ਛ॒ਤ੍ਯਥੋ॒ ਤਮੑ ਏ॒ਵਾਪੑਹਤੇ ॥ 22 ॥
(ਵੈ ਜ॒ਨਿਤ੍ਰਂੑ - ਪਞ੍ਚਦ॒ਸ਼ੋ - ऽਦਿੑਤ੍ਯੈ ਭਾ॒ਗੋ - ਵੈ ਧ॒ਰ੍ਤ੍ਰਃ - ਸ॒ਮਾਵੑਦ੍ਵੀਰ੍ਯੈ-ਵਿ॒ਧਾ-ਤਤੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਦਂ - ਚਤੁੑਰ੍ਦਸ਼ ਚ ) (ਅ. 4)
(ਅ॒ਗ੍ਨੇ - ਰ੍ਨृ॒ਚਕ੍षੑਸਾਂ - ਜ॒ਨਿਤ੍ਰਂੑ - ਮਿ॒ਤ੍ਰ - ਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ੍ਯ॒ -ਵਸੂੑਨਾ - ਮਾਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਾ॒ - ਮਦਿੑਤ੍ਯੈ - ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਸਵਿ॒ਤੁਃ - ਸਾੑਵਿ॒ਤ੍ਰਵੑਤੀ - ਧ॒ਰ੍ਤ੍ਰੋ - ਯਾਵਾੑਨਾ-ਮृਭੂ॒ਣਾਂ - ਁਵਿੑਵ॒ਰ੍ਤ - ਸ਼੍ਚਤੁੑਰ੍ਦਸ਼)
ਅਗ੍ਨੇੑ ਜਾ॒ਤਾ-ਨ੍ਪ੍ਰਣੁੑਦਾ ਨ-ਸ੍ਸ॒ਪਤ੍ਨਾ॒ਨਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਜਾ॒ਤਾਨੇ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਪ੍ਰਣੁੑਦਤੇ॒ ਸਹੑਸਾ ਜਾ॒ਤਾਨਿਤਿੑ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜੑਨਿ॒ष੍ਯਮਾੑਣਾਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਨੁਦਤੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮ॒ ਇਤਿੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਂ-ਵੈਁ ਚੑਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਮੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣੋ-ऽਰ੍ਧੋ᳚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਿਤੑਰ-ष੍षੋਡ॒ਸ਼-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮ॒ ਇਤ੍ਯੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਓਜੋ॒ ਵੈ षੋੑਡ॒ਸ਼ ਓਜੑ ਏ॒ਵੋਤ੍ਤੑਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑ- [ਤਸ੍ਮਾ᳚ਤ੍, ਉ॒ਤ੍ਤ॒ਰ॒ਤੋ॒-ऽਭਿ॒ਪ੍ਰ॒ਯਾ॒ਯੀ] 23
-ਦੁਤ੍ਤਰਤੋ-ऽਭਿਪ੍ਰਯਾ॒ਯੀ ਜੑਯਤਿ॒ ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵੈ ਚੑਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਵਜ੍ਰਃੑ षੋਡ॒ਸ਼ੋ ਯਦੇ॒ਤੇ ਇष੍ਟੑਕੇ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਜਾ॒ਤਾਗ੍ਸ਼੍ਚੈ॒ਵ ਜੑਨਿ॒ष੍ਯਮਾੑਣਾਗ੍ਸ਼੍ਚ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਣੁਦ੍ਯ॒ ਵਜ੍ਰ॒ਮਨੁ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ॒ ਸ੍ਤृਤ੍ਯੈ॒ ਪੁਰੀੑषਵਤੀ॒-ਮ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ॒ ਪੁਰੀੑषਂ॒-ਵੈਁ ਮਦ੍ਧ੍ਯੑਮਾ॒ਤ੍ਮਨ॒-ਸ੍ਸਾਤ੍ਮਾੑਨਮੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ਸਾਤ੍ਮਾ॒-ऽਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਭੑਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੈ॒ਤਾ ਵਾ ਅੑਸਪ॒ਤ੍ਨਾ ਨਾਮੇष੍ਟੑਕਾ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ [ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ᳚, ਨਾ-ऽਸ੍ਯੑ] 24
ਨਾ-ऽਸ੍ਯੑ ਸ॒ਪਤ੍ਨੋੑ ਭਵਤਿ ਪ॒ਸ਼ੁਰ੍ਵਾ ਏ॒ष ਯਦ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿ॒ਰਾਜੑ ਉਤ੍ਤ॒ਮਾਯਾ॒-ਞ੍ਚਿਤ੍ਯਾ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਵਿ॒ਰਾਜੑਮੇ॒ਵੋਤ੍ਤ॒ਮਾ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੁषੁੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੁੑਤ੍ਤ॒ਮਾਂ-ਵਾਁਚਂੑ-ਵਁਦਤਿ॒ ਦਸ਼ੑਦ॒ਸ਼ੋਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯਾ᳚-ऽਕ੍ष੍ਣ॒ਯੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦਕ੍ष੍ਣ॒ਯਾ ਪ॒ਸ਼ਵੋ-ऽਙ੍ਗਾੑਨਿ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਨ੍ਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਯਾਨਿ॒ ਵੈ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯਾ᳚ਣ੍ਯਾਸ॒-ਨ੍ਤੈਰ੍ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯ॒-ਨ੍ਤੇਨਰ੍षੑਯੋ- [-ਁਲੋ॒ਕਮਾੑਯ॒-ਨ੍ਤੇਨਰ੍षੑਯਃ, ਅ॒ਸ਼੍ਰਾ॒ਮ੍ਯ॒-ਨ੍ਤੇ ਤਪੋੑ-ऽਤਪ੍ਯਨ੍ਤ॒] 25
-ऽਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯ॒-ਨ੍ਤੇ ਤਪੋੑ-ऽਤਪ੍ਯਨ੍ਤ॒ ਤਾਨਿ॒ ਤਪੑਸਾ-ऽਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਤਾ ਇष੍ਟੑਕਾ॒ ਨਿਰੑਮਿਮ॒ਤੇਵ॒ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ॒ ਵਰਿੑਵ॒ਸ਼੍ਛਨ੍ਦ॒ ਇਤਿ॒ ਤਾ ਉਪਾੑਦਧਤ॒ ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਤੇ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯ॒ਨ੍॒. ਯਦੇ॒ਤਾ ਇष੍ਟੑਕਾ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਯਾਨ੍ਯੇ॒ਵ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯਾੑਣਿ॒ ਤੈਰੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞੇਨ॒ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ॒ ਤਾ-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮੑ ਭਾਗੈਰੇ॒ਵਾ-ऽਸृੑਜਤ॒ ਯ- [-ऽਸृੑਜਤ॒ ਯਤ੍, ਸ੍ਤੋਮੑ ਭਾਗਾ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ] 26
-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑ ਭਾਗਾ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸृਜਤੇ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿ॒ਰ੍ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਤੇਜ॒-ਸ੍ਸਮੑਭਰ॒ਦ੍ਯ-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑਭਾਗਾ॒ ਯ-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑਭਾਗਾ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਸਤੇੑਜਸਮੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿ॒ਰ੍ਵਾ ਏ॒ਤਾਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾਮੑਪਸ਼੍ਯ॒ਦ੍ਯ-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑਭਾਗਾ॒ ਯ-ਥ੍ਸ੍ਤੋਮੑਭਾਗਾ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਸ॒ਪ੍ਤਸ॒ਪ੍ਤੋਪੑ ਦਧਾਤਿ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਤਿ॒ਸ੍ਰੋ ਮਦ੍ਧ੍ਯੇ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ॥ 27 ॥
( ਉ॒ਤ੍ਤ॒ਰ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾੑ - ਦੁਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤ॒ - ऋषੑਯੋ - ऽਸृਜਤ॒ ਯਤ੍ - ਤ੍ਰਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 5)
ਰ॒ਸ਼੍ਮਿਰਿਤ੍ਯੇ॒ਵਾ ऽऽਦਿ॒ਤ੍ਯਮੑਸृਜਤ॒ ਪ੍ਰੇਤਿ॒ਰਿਤਿ॒ ਧਰ੍ਮ॒ਮਨ੍ਵਿੑਤਿ॒ਰਿਤਿ॒ ਦਿਵਗ੍ਂੑ ਸ॒ਧਿਂਰਿਤ੍ਯ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿ॒ਧਿਰਿਤਿੑ ਪृਥਿ॒ਵੀਂ-ਵਿਁੑष੍ਟ॒ਮ੍ਭ ਇਤਿ॒ ਵृष੍ਟਿੑ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਵੇਤ੍ਯਹੑਰਨੁ॒ਵੇਤਿ॒ ਰਾਤ੍ਰਿੑਮੁ॒ਸ਼ਿਗਿਤਿ॒ ਵਸੂ᳚-ਨ੍ਪ੍ਰਕੇ॒ਤ ਇਤਿੑ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾਨ੍-ਥ੍ਸੁੑਦੀ॒ਤਿਰਿਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨੋਜ॒ ਇਤਿੑ ਪਿ॒ਤॄਗ੍ਸ੍ਤਨ੍ਤੁ॒ਰਿਤਿੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪृੑਤਨਾ॒षਾਡਿਤਿੑ ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਰੇ॒ਵਦਿਤ੍ਯੋ-षੑਧੀਰਭਿ॒ਜਿਦੑਸਿ ਯੁ॒ਕ੍ਤਗ੍ਰਾ॒ਵੇ- [ਯੁ॒ਕ੍ਤਗ੍ਰਾੑਵਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਾੑਯ॒ ਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰੑ-ਞ੍ਜਿ॒ਨ੍ਵੇਤ੍ਯੇ॒ਵ] 28
-ਨ੍ਦ੍ਰਾੑਯ॒ ਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰੑ-ਞ੍ਜਿ॒ਨ੍ਵੇਤ੍ਯੇ॒ਵ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਵਜ੍ਰ॒-ਮ੍ਪਰ੍ਯੌੑਹਦ॒ਭਿਜਿੑਤ੍ਯੈ॒ ਤਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅਪੑਪ੍ਰਾਣਾ ਅਸृਜਤ॒ ਤਾਸ੍ਵਧਿੑਪਤਿਰ॒ਸੀਤ੍ਯੇ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੑਦਧਾ-ਦ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇਤ੍ਯੑਪਾ॒ਨਗ੍ਂ ਸ॒ਗ੍ਂ॒ਸਰ੍ਪ॒ ਇਤਿ॒ ਚਕ੍षੁੑਰ੍ਵਯੋ॒ਧਾ ਇਤਿ॒ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ॒-ਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਾੑਣ॒ਤੀਰੑਪਾਨ॒ਤੀਃ ਪਸ਼੍ਯੑਨ੍ਤੀ-ਸ਼੍ਸ਼ृਣ੍ਵ॒ਤੀਰ੍ਨ ਮਿੑਥੁ॒ਨੀ ਅੑਭਵ॒-ਨ੍ਤਾਸੁੑ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ॒ਸੀਤ੍ਯੇ॒ਵ ਮਿੑਥੁ॒ਨਮੑਦਧਾ॒-ਤ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਮਿੑਥੁ॒ਨੀ [ ] 29
ਭਵੑਨ੍ਤੀ॒ਰ੍ਨ ਪ੍ਰਾਜਾੑਯਨ੍ਤ॒ ਤਾ-ਸ੍ਸਗ੍ਂੑਰੋ॒ਹੋੑ-ऽਸਿ ਨੀਰੋ॒ਹੋੑ-ऽਸੀਤ੍ਯੇ॒ਵ ਪ੍ਰਾ-ऽਜੑਨਯ॒-ਤ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾੑਤਾ॒ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਤਿष੍ਠ॒-ਨ੍ਤਾ ਵੑਸੁ॒ਕੋੑ-ऽਸਿ॒ ਵੇषੑਸ਼੍ਰਿਰਸਿ॒ ਵਸ੍ਯੑष੍ਟਿਰ॒ਸੀਤ੍ਯੇ॒ਵੈषੁ ਲੋ॒ਕੇषੁ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਸ੍ਥਾਪਯ॒ਦ੍ਯਦਾਹੑ ਵਸੁ॒ਕੋੑ-ऽਸਿ॒ ਵੇषੑਸ਼੍ਰਿਰਸਿ॒ ਵਸ੍ਯੑष੍ਟਿਰ॒ਸੀਤਿੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਜਾੑਤਾ ਏ॒षੁ ਲੋ॒ਕੇषੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਸਾਤ੍ਮਾ॒-ऽਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਗ੍ਂ ਰੋਹਤਿ॒ ਸਪ੍ਰਾੑਣੋ॒-ऽਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠ॒ਤ੍ਯਵ੍ਯੑਰ੍ਧੁਕਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾ॒ਨਾਭ੍ਯਾ᳚-ਮ੍ਭਵਤਿ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 30 ॥
(ਯੁ॒ਕ੍ਤਗ੍ਰਾੑਵਾ - ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਮਿੑਥੁ॒ਨ੍ਯੑ - ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਂ॒ - ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ ਚ) (ਅ. 6)
ਨਾ॒ਕ॒ਸਦ੍ਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯ॒-ਨ੍ਤਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦਾ᳚-ਨ੍ਨਾਕਸ॒ਤ੍ਤ੍ਵਂ-ਯਁਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦੑ ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਨਾਕ॒ਸਦ੍ਭਿੑਰੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗੋ ਵੈ ਲੋ॒ਕੋ ਨਾਕੋ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਨਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਕੑ-ਮ੍ਭਵਤਿ ਯਜਮਾਨਾਯਤ॒ਨਂ-ਵੈਁ ਨਾੑਕ॒ਸਦੋ॒ ਯਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦੑ ਉਪ॒ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਮੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪृ॒ष੍ਠਾਨਾਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਤੇਜ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਭृੑਤਂ॒-ਯਁਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦੋ॒ ਯਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦੑ [ਯਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦਃੑ, ਉ॒ਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਪृ॒ष੍ਠਾਨਾੑਮੇ॒ਵ] 31
ਉਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਪृ॒ष੍ਠਾਨਾੑਮੇ॒ਵ ਤੇਜੋ-ऽਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚ॒ਚੋਡਾ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯਫ੍ਸ॒ਰਸੑ ਏ॒ਵੈਨੑਮੇ॒ਤਾ ਭੂ॒ਤਾ ਅ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕ ਉਪੑ ਸ਼ੇ॒ਰੇ-ऽਥੋੑ ਤਨੂ॒ਪਾਨੀੑਰੇ॒ਵੈਤਾ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ॒ ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾ-ਤ੍ਤਮੁੑਪ॒ਦਧੑਦ੍ਧ੍ਯਾਯੇਦੇ॒ਤਾਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯ॒ ਆ ਵृੑਸ਼੍ਚਤਿ ਤਾ॒ਜਗਾਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛ॒ਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰਾ ਨਾਕ॒ਸਦ੍ਭ੍ਯ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ॒ ਯਥਾੑ ਜਾ॒ਯਾਮਾ॒ਨੀਯੑ ਗृ॒ਹੇषੁੑ ਨਿषਾ॒ਦਯੑਤਿ ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤ- [ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤਤ੍, ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀੑ-] 32
-ਤ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀੑ-ਮੁਤ੍ਤ॒ਮਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀ॒ ਪਤ੍ਨ੍ਯਨ੍ਵਾ᳚ਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ-ਞ੍ਚੑ ਵਿਕ॒ਰ੍ਣੀ-ਞ੍ਚੋ᳚ਤ੍ਤ॒ਮੇ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਵੈ ਸ੍ਵੑਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ-ऽऽਯੁੑਰ੍ਵਿਕ॒ਰ੍ਣੀ ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਞ੍ਚੈ॒ਵਾ-ऽऽਯੁੑਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾੑਮੁਤ੍ਤ॒ਮੌ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਸ਼੍ਚਾ-ऽऽਯੁੑਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾੑਮੁਤ੍ਤ॒ਮੌ ਨਾਨ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤੑਰਾ॒ਮਿष੍ਟੑਕਾ॒ਮੁਪੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਯਦ॒ਨ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤੑਰਾ॒-ਮਿष੍ਟੑਕਾ-ਮੁਪਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਤ੍ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾ- [-ਮੁਪਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਤ੍ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍, ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਚ] 33
-ਞ੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਞ੍ਚਾ-ऽऽਯੁ॒ਸ਼੍ਚਾਪਿੑ ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ॒-ਤ੍ਤਸ੍ਮਾ॒ਨ੍ਨਾ-ਨ੍ਯੋਤ੍ਤ॒ਰੇष੍ਟੑਕੋਪ॒ਧੇਯਾ᳚ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾਮੁਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯ॒ਸੌ ਵੈ ਸ੍ਵੑਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ- ऽਮੂਮੇ॒ਵੋਪੑ ਧ॒ਤ੍ਤੇ ऽਸ਼੍ਵ॒ਮੁਪੑ ਘ੍ਰਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯਾ᳚-ਨ੍ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵਾ ਅਸ਼੍ਵਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨੈ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਤृ॒ਣ੍ਣਾ ਭੑਵਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਥ੍ਸृੑष੍ਟ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾ-ऽਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾ ਏ॒षਾ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒-ਵਿਁਕ੍ਰਾ᳚ਨ੍ਤਿ॒ਰ੍ਯ-ਦ੍ਵਿੑਕ॒ਰ੍ਣੀ ਯ-ਦ੍ਵਿੑਕ॒ਰ੍ਣੀਮੁੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਦੇ॒ਵਾਨਾੑਮੇ॒ਵ ਵਿਕ੍ਰਾ᳚ਨ੍ਤਿ॒ਮਨੁ॒ ਵਿਕ੍ਰੑਮਤ ਉਤ੍ਤਰ॒ਤ ਉਪੑਦਧਾਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾੑਦੁਤ੍ਤਰ॒ਤ ਉੑਪਚਾਰੋ॒-ऽਗ੍ਨਿ ਰ੍ਵਾੑਯੁ॒ਮਤੀੑ ਭਵਤਿ॒ ਸਮਿੑਦ੍ਧ੍ਯੈ ॥ 34 ॥
(ਸਮ੍ਭृੑਤਂ॒-ਯਁਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦੋ॒ ਯਨ੍ਨਾੑਕ॒ਸਦ॒ - ਸ੍ਤਤ੍ - ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮੇ॒षਾ ਵੈ-ਦ੍ਵਾਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 7)
ਛਨ੍ਦਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯੁਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ᳚-ਵਾਁ॒ਮ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਵਾ॒ਮਮੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧ ਏ॒ਤਾਗ੍ਂ ਹ॒ ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞਸੇੑਨ-ਸ਼੍ਚੈਤ੍ਰਿਯਾਯ॒ਣ-ਸ਼੍ਚਿਤਿਂੑ-ਵਿਁ॒ਦਾ-ਞ੍ਚੑਕਾਰ॒ ਤਯਾ॒ ਵੈ ਸ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵਾੑਰੁਨ੍ਧ॒ ਯਦੇ॒ਤਾਮੁੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਤੇਜੋ॒ ਵੈ ਗਾੑਯ॒ਤ੍ਰੀ ਤੇਜੑ ਏ॒ਵ [ਤੇਜੑ ਏ॒ਵ, ਮੁ॒ਖ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ] 35
ਮੁੑਖ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ ਮੂਰ੍ਧ॒ਨ੍ਵਤੀ᳚ਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੂ॒ਰ੍ਧਾਨੑਮੇ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸਮਾ॒ਨਾਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਭ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਗਿੑਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਮੑਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤੋ ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਜਗੑਤੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਜਾਗੑਤਾ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਭ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁਪ੍ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਮੁਥ੍ਸृੑष੍ਟ੍ਯੈ ਬृਹ॒ਤੀਰੁ॒ष੍ਣਿਹਾਃ᳚ ਪ॒ਙ੍ਕ੍ਤੀਰ॒ਕ੍षਰੑਪਙ੍ਕ੍ਤੀ॒ਰਿਤਿ॒ ਵਿषੁੑਰੂਪਾਣਿ॒ ਛਨ੍ਦਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵਿषੁੑਰੂਪਾ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ਵ॒- [ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ, ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵਿषੁੑਰੂਪਾਨੇ॒ਵ] 36
-ਸ਼੍ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵਿषੁੑਰੂਪਾਨੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਵਿषੁੑਰੂਪਮਸ੍ਯ ਗृ॒ਹੇ ਦृੑਸ਼੍ਯਤੇ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਯ ਉੑ ਚੈਨਾ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦਾ-ऽਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਸ॒ਮੁਪੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਾ॒ ਵੈ ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਸਰ੍ਵੇੑਭਿਰੇ॒ਵੈਨ॒-ਞ੍ਛਨ੍ਦੋੑਭਿਸ਼੍ਚਿਨੁਤੇ॒ ਵਰ੍ष੍ਮ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਛਨ੍ਦੑਸਾਂ॒-ਯਁਦਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਾ॒ ਯਦਤਿੑਚ੍ਛਨ੍ਦਸ-ਮੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਵਰ੍ष੍ਮੈ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸਮਾ॒ਨਾਨਾ᳚-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦਾ॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤਿ ਦ੍ਵਿ॒ਪਾ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ॥ 37 ॥
(ਤੇਜੑ ਏ॒ਵ - ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ - ਯਜੑਮਾਨ॒ - ਏਕੑਞ੍ਚ) (ਅ. 8)
ਸਰ੍ਵਾ᳚ਭ੍ਯੋ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯੋ॒-ऽਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੀੑਯਤੇ॒ ਯ-ਥ੍ਸ॒ਯੁਜੋ॒ ਨੋਪੑਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑ ਅਸ੍ਯਾ॒ਗ੍ਨਿਂ-ਵृਁੑਞ੍ਜੀਰ॒ਨ੍॒. ਯ-ਥ੍ਸ॒ਯੁਜੑ ਉਪ॒ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਨੈ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸ॒ਯੁਜੑ-ਞ੍ਚਿਨੁਤੇ॒ ਨਾਗ੍ਨਿਨਾ॒ ਵ੍ਯृੑਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤੇ-ऽਥੋ॒ ਯਥਾ॒ ਪੁਰੁੑष॒-ਸ੍ਸ੍ਨਾਵੑਭਿ॒-ਸ੍ਸਨ੍ਤੑਤ ਏ॒ਵਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑਰ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸਨ੍ਤੑਤੋ॒ ऽਗ੍ਨਿਨਾ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯ॒-ਨ੍ਤਾ ਅ॒ਮੂਃ ਕृਤ੍ਤਿੑਕਾ ਅਭਵ॒ਨ੍॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪ ਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵ [ ] 38
ਲੋ॒ਕਮੇੑਤਿ॒ ਗਚ੍ਛੑਤਿ ਪ੍ਰਕਾ॒ਸ਼-ਞ੍ਚਿ॒ਤ੍ਰਮੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ ਮਣ੍ਡਲੇष੍ਟ॒ਕਾ ਉਪੑ ਦਧਾਤੀ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ ਮੑਣ੍ਡਲੇष੍ਟ॒ਕਾ ਇ॒ਮੇ ਖਲੁ॒ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ ਦੇੑਵਪੁ॒ਰਾ ਦੇੑਵਪੁ॒ਰਾ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਵਿੑਸ਼ਤਿ॒ ਨਾ-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੑਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਕ੍ਯਾ॒ਨੋ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਜ੍ਯੋੑਤਿष॒ ਉਪੑ ਦਧਾਤੀ॒ਮਾਨੇ॒ਵੈਤਾਭਿ-ੑਰ੍ਲੋ॒ਕਾਨ੍ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਤਃ ਕੁਰੁ॒ਤੇ-ऽਥੋ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵੈਤਾ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਦਾਦ੍ਧ੍ਰਤ੍ਯੇ॒ਤਾ ਵੈ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯਾ᳚ਸ੍ਤਾ ਏ॒ਵਾ- -ਨ੍ਵਾ॒ਰਭ੍ਯੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ ॥ 39 ॥
(ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵ - ਤਾ ਏ॒ਵ - ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿੑ ਚ) (ਅ. 9)
ਵृ॒ष੍ਟਿ॒ਸਨੀ॒ਰੁਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਯਦੇੑਕ॒ਧੋਪੑਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾਦੇਕੑਮृ॒ਤੁਂ-ਵਁੑਰ੍षੇਦਨੁਪਰਿ॒ਹਾਰਗ੍ਂੑ ਸਾਦਯਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸਰ੍ਵਾੑਨृ॒ਤੂਨ੍. ਵੑਰ੍षਤਿ ਪੁਰੋਵਾਤ॒ਸਨਿੑ-ਰ॒ਸੀਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਤਦ੍ਵੈ ਵृष੍ਟ੍ਯੈੑ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵ ਵृष੍ਟਿ॒ਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਸਂ॒ਯਾਁਨੀੑਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਇ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨ੍-ਥ੍ਸਮੑਯੁ॒ਸ੍ਤ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਾਁਨੀੑਨਾਗ੍ਂ ਸਂਯਾਁਨਿ॒ਤ੍ਵਂ-ਯਁ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਾਁਨੀੑਰੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਯਥਾ॒-ऽਫ੍ਸੁ ਨਾ॒ਵਾ ਸਂ॒ਯਾਁਤ੍ਯੇ॒ਵ- [ਸਂ॒ਯਾਁਤ੍ਯੇ॒ਵਮ੍, ਏ॒ਵੈਤਾਭਿ॒] 40
-ਮੇ॒ਵੈਤਾਭਿ॒ ਰ੍ਯਜੑਮਾਨ ਇ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨ੍-ਥ੍ਸਂ-ਯਾਁੑਤਿ ਪ੍ਲ॒ਵੋ ਵਾ ਏ॒षੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਰ੍ਯ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਾਁਨੀ॒ਰ੍ਯ-ਥ੍ਸਂ॒ਯਾਁਨੀੑਰੁਪ॒ਦਧਾੑਤਿ ਪ੍ਲ॒ਵਮੇ॒ਵੈਤਮ॒ਗ੍ਨਯ॒ ਉਪੑਦਧਾਤ੍ਯੁ॒ਤ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾਸੂਪੑਹਿਤਾ॒ਸ੍ਵਾਪੋ॒-ऽਗ੍ਨਿਗ੍ਂ ਹਰ॒ਨ੍ਤ੍ਯਹृੑਤ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯਾ॒-ਗ੍ਨਿਰਾੑਦਿਤ੍ਯੇष੍ਟ॒ਕਾ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯਾਦਿ॒ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਮ੍ਭੂਤ੍ਯੈ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਨੁਦਨ੍ਤੇ॒ ਯੋ-ऽਲ॒-ਮ੍ਭੂਤ੍ਯੈ॒ ਸ-ਨ੍ਭੂਤਿ॒-ਨ੍ਨ ਪ੍ਰਾ॒ਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾ [ਪ੍ਰਾ॒ਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾਃ, ਏ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਭੂਤਿੑ-] 41
ਏ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਭੂਤਿੑ-ਙ੍ਗਮਯਨ੍ਤ੍ਯ॒ਸੌ ਵਾ ਏ॒ਤਸ੍ਯਾੑ-ऽऽਦਿ॒ਤ੍ਯੋ ਰੁਚ॒ਮਾ ਦੑਤ੍ਤੇ॒ ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿ॒ਤ੍ਵਾ ਨ ਰੋਚੑਤੇ॒ ਯਦਾੑਦਿਤ੍ਯੇष੍ਟ॒ਕਾ ਉੑਪ॒ਦਧਾ᳚ਤ੍ਯ॒ਸਾਵੇ॒-ਵਾਸ੍ਮਿੑਨ੍ਨਾਦਿ॒ਤ੍ਯੋ ਰੁਚੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਯਥਾ॒-ऽਸੌ ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੋਚੑਤ ਏ॒ਵਮੇ॒ਵੈष ਮੑਨੁ॒ष੍ਯਾੑਣਾਗ੍ਂ ਰੋਚਤੇ ਘृਤੇष੍ਟ॒ਕਾ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮ॒ ਯ-ਦ੍ਘृ॒ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰਿ॒ਯੇਣੈ॒ਵੈਨ॒-ਨ੍ਧਾਮ੍ਨਾ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯ॒- [ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ, ਅਥੋ॒] 42
-ਤ੍ਯਥੋ॒ ਤੇਜੑਸਾ ऽਨੁਪਰਿ॒ਹਾਰਗ੍ਂੑ ਸਾਦਯ॒-ਤ੍ਯਪੑਰਿਵਰ੍ਗ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿ॒-ਨ੍ਤੇਜੋੑ ਦਧਾਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ॒ਗ੍ਨਿਮੑਚਿਨੁਤ॒ ਸ ਯਸ਼ੑਸਾ॒ ਵ੍ਯਾ᳚ਰ੍ਧ੍ਯਤ॒ ਸ ਏ॒ਤਾ ਯੑਸ਼ੋ॒ਦਾ ਅੑਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਾ ਉਪਾੑਧਤ੍ਤ॒ ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਵੈ ਸ ਯਸ਼ੑ ਆ॒ਤ੍ਮਨ੍ਨੑਧਤ੍ਤ॒ ਯਦ੍ਯੑਸ਼ੋ॒ਦਾ ਉੑਪ॒ਦਧਾੑਤਿ॒ ਯਸ਼ੑ ਏ॒ਵ ਤਾਭਿ॒ਰ੍ਯਜੑਮਾਨ ਆ॒ਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਪਞ੍ਚੋਪੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤਃ॒ ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਪੁਰੁੑष॒ਸ੍ਤਸ੍ਮਿ॒ਨ੍॒ ਯਸ਼ੋੑ ਦਧਾਤਿ ॥ 43 ॥
(ਏ॒ਵਂ - ਪ੍ਰਾ॒ਪ੍ਰੋਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾ - ਅੑਰ੍ਧਯ॒ਤ੍ਯੇ - ਕਾ॒ਨ੍ਨ ਪੑਞ੍ਚਾ॒ਸ਼ਚ੍ਚੑ) (ਅ. 10)
ਦੇ॒ਵਾ॒ਸੁ॒ਰਾ-ਸ੍ਸਂਯਁੑਤ੍ਤਾ ਆਸ॒ਨ੍ ਕਨੀੑਯਾਗ੍ਂਸੋ ਦੇ॒ਵਾ ਆਸ॒-ਨ੍ਭੂਯਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸੋ-ऽਸੁੑਰਾ॒ਸ੍ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਇष੍ਟੑਕਾ ਅਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਾ ਉਪਾੑਦਧਤ ਭੂਯ॒ਸ੍ਕृਦ॒ਸੀਤ੍ਯੇ॒ਵ ਭੂਯਾਗ੍ਂੑਸੋ-ऽਭਵ॒ਨ੍ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤਿੑਭਿ॒-ਰੋषੑਧੀਭਿ-ਰ੍ਵਰਿਵ॒ਸ੍ਕृਦ॒ਸੀਤੀ॒-ਮਾਮੑਜਯ॒-ਨ੍ਪ੍ਰਾਚ੍ਯ॒ਸੀਤਿ॒ ਪ੍ਰਾਚੀ॒-ਨ੍ਦਿਸ਼ੑਮਜਯਨ੍ਨੂ॒ਰ੍ਧ੍ਵਾ ऽਸੀਤ੍ਯ॒ਮੂਮੑਜਯ-ਨ੍ਨਨ੍ਤਰਿਕ੍ष॒ਸਦੑਸ੍ਯ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇ ਸੀ॒ਦੇਤ੍ਯ॒-ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮਜਯ॒-ਨ੍ਤਤੋੑ ਦੇ॒ਵਾ ਅਭੑਵ॒- [ਦੇ॒ਵਾ ਅਭੑਵਨ੍ਨ੍, ਪਰਾ-ऽਸੁੑਰਾ॒] 44
-ਨ੍ਪਰਾ-ऽਸੁੑਰਾ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾ ਉੑਪਧੀ॒ਯਨ੍ਤੇ॒ ਭੂਯਾੑਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤ੍ਯ॒ਭੀਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨ੍ ਜੑਯਤਿ॒ ਭਵੑਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਨਾ॒ ਪਰਾ᳚-ऽਸ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਯਫ੍ਸੁ॒षਦੑਸਿ ਸ਼੍ਯੇਨ॒ਸਦ॒ਸੀਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪੇਣੈ॒ਵਾਗ੍ਨਿਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਦ੍ਰਵਿੑਣੇ ਸਾਦਯਾ॒ਮੀ-ਤ੍ਯਾੑਹੇ॒ਮਾਨੇ॒ਵੈਤਾਭਿੑ-ਰ੍ਲੋ॒ਕਾ-ਨ੍ਦ੍ਰਵਿੑਣਾਵਤਃ ਕੁਰੁਤ ਆਯੁ॒ष੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਾਯੁੑਰੇ॒ਵਾ- [ਉਪੑ ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਾਯੁੑਰੇ॒ਵ, ਅ॒ਸ੍ਮਿ॒-ਨ੍ਦ॒ਧਾ॒ਤ੍ਯਗ੍ਨੇ॒] 45
-ऽਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾ॒ਤ੍ਯਗ੍ਨੇ॒ ਯਤ੍ਤੇ॒ ਪਰ॒ਗ੍ਂ॒ ਹृਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ਤਦ੍ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮੑ ਪ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਧਾਮੋਪਾ᳚-ऽऽਪ੍ਨੋਤਿ॒ ਤਾਵੇਹਿ॒ ਸਗ੍ਂ ਰੑਭਾਵਹਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵ੍ਯੇੑਵੈਨੇੑਨ॒ ਪਰਿੑ ਧਤ੍ਤੇ॒ ਪਾਞ੍ਚੑਜਨ੍ਯੇ॒ष੍ਵਪ੍ਯੇ᳚ਦ੍ਧ੍ਯਗ੍ਨ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ष ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ ਪਾਞ੍ਚੑਜਨ੍ਯੋ॒ ਯਃ ਪਞ੍ਚੑਚਿਤੀਕ॒-ਸ੍ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਵਮਾੑਹਰ੍ਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਉਪੑ ਦਧਾਤ੍ਯੇ॒ਤਦ੍ਵਾ ऋੑਤੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮ॒ ਯਦृੑਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ऋਤੂ॒ਨਾਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ਸੁ॒ਮੇਕ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ ਵੈ ਸੁ॒ਮੇਕਃੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰਸ੍ਯੈ॒ਵ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮੋਪਾ᳚-ऽऽਪ੍ਨੋਤਿ ॥ 46 ॥
(ਅਭੑਵ॒ - ਨ੍ਨਾਯੁੑਰੇ॒ਵ - ਰ੍ਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਉਪ॒ - षਡ੍ਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ) (ਅ. 11)
ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਕ੍ष੍ਯੑਸ਼੍ਵਯ॒-ਤ੍ਤ-ਤ੍ਪਰਾੑ-ऽਪਤ॒-ਤ੍ਤਦਸ਼੍ਵੋੑ-ऽਭਵ॒-ਦ੍ਯਦਸ਼੍ਵੑਯ॒-ਤ੍ਤਦਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵ॒ਤ੍ਵ-ਨ੍ਤਦ੍ਦੇ॒ਵਾ ਅੑਸ਼੍ਵਮੇ॒ਧੇਨੈ॒ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਦਧੁਰੇ॒ष ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਰ੍ਵੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ॒ ਯੋ᳚-ऽਸ਼੍ਵਮੇ॒ਧੇਨ॒ ਯਜੑਤੇ॒ ਸਰ੍ਵੑ ਏ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਸ੍ਯ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਪ੍ਰਾਯੑਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਿ॒-ਸ੍ਸਰ੍ਵੑਸ੍ਯ ਭੇष॒ਜਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤੇਨੑ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਅੑਤਰ॒ਨ੍ਨਪਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤੇਨੑ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹ॒ਤ੍ਯਾ-ਮੑਤਰ॒ਨ੍-ਥ੍ਸਰ੍ਵੑ-ਮ੍ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨੑ- [-ਮੑਤਰ॒ਨ੍-ਥ੍ਸਰ੍ਵੑ-ਮ੍ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨ᳚ਮ੍, ਤ॒ਰ॒ਤਿ॒ ਤਰੑਤਿ] 47
-ਨ੍ਤਰਤਿ॒ ਤਰੑਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹ॒ਤ੍ਯਾਂ-ਯੋਁ᳚-ऽਸ਼੍ਵਮੇ॒ਧੇਨ॒ ਯਜੑਤੇ॒ ਯ ਉੑ ਚੈਨਮੇ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੋਤ੍ਤੑਰਂ॒-ਵੈਁ ਤ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਕ੍ष੍ਯੑਸ਼੍ਵਯ॒-ਤ੍ਤਸ੍ਮਾ॒ਦਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰ॒ਤੋ-ऽਵੑ ਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ᳚-ऽਨ੍ਯੇषਾ᳚-ਮ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾਂ-ਵੈਁੑਤ॒ਸਃ ਕਟੋੑ ਭਵਤ੍ਯ॒ਫ੍ਸੁਯੋੑਨਿ॒ਰ੍ਵਾ ਅਸ਼੍ਵੋ᳚-ऽਫ੍ਸੁ॒ਜੋ ਵੇੑਤ॒ਸ-ਸ੍ਸ੍ਵ ਏ॒ਵੈਨਂ॒-ਯੋਁਨੌ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ਚਤੁष੍ਟੋ॒ਮ-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮੋੑ ਭਵਤਿ ਸ॒ਰਡ੍ਢ॒ ਵਾ ਅਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯ॒ ਸਕ੍ਥ੍ਯਾ-ऽਵृੑਹ॒-ਤ੍ਤ-ਦ੍ਦੇ॒ਵਾਸ਼੍ਚੑਤੁष੍ਟੋ॒ਮੇਨੈ॒ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਦਧੁ॒ਰ੍ਯਚ੍ਚੑਤੁष੍ਟੋ॒ਮ-ਸ੍ਸ੍ਤੋਮੋ॒ ਭਵ॒ਤ੍ਯਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ॥ 48 ॥
(ਸਰ੍ਵੑਮ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨੑ - ਮਵृਹ॒-ਦ੍- ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ ਚ) (ਅ. 12)
(ਉ॒ਥ੍ਸ॒ਨ੍ਨ॒ਯ॒ਜ੍ਞ - ਇਨ੍ਦ੍ਰਾ᳚ਗ੍ਨੀ - ਦੇ॒ਵਾ ਵਾ ਅੑਕ੍ष੍ਣਯਾਸ੍ਤੋ॒ਮੀਯਾੑ - ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਭਾ॒ਗੋ᳚ - ऽਸ੍ਯਗ੍ਨੇੑ ਜਾ॒ਤਾਨ੍ - ਰ॒ਸ਼੍ਮਿਰਿਤਿੑ - ਨਾਕ॒ਸਦ੍ਭਿਃ॒ -ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ - ਸਰ੍ਵਾ᳚ਭ੍ਯੋ - ਵृष੍ਟਿ॒ਸਨੀ᳚ - ਰ੍ਦੇਵਾਸੁ॒ਰਾਃ ਕਨੀੑਯਾਗ੍ਂਸਃ - ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਕ੍षਿ॒ - ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ )
(ਉ॒ਥ੍ਸ॒ਨ੍ਨ॒ਯ॒ਜ੍ਞੋ - ਦੇ॒ਵਾ ਵੈ - ਯਸ੍ਯ॒ ਮੁਖ੍ਯੑਵਤੀ - ਰ੍ਨਾਕ॒ਸਦ੍ਭਿੑਰੇ॒ - ਵੈ ਤਾਭਿੑਰ॒ - ष੍ਟਾਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਤ੍)
(ਉ॒ਥ੍ਸ॒ਨ੍ਨ॒ਯ॒ਜ੍ਞ, ਸ੍ਸੑਰ੍ਵ॒ਤ੍ਵਾਯੑ)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚਮਕਾਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citīnā-nnirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1
pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2
upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3
ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4
mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||
(kḷptyā̭ - upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛtaḥ॒-sama̭nasaḥ-kṛ॒ṣṇe-purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ - pañca̭ ca) (a. 1)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6
ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7
dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8
pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9
ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||
(aśva॒mupa̭-pu॒rastā॒dupa॒-bārha̭tā-e॒tā-ścatṷstrigṃśacca) (a. 2)
de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11
-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12
-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13
hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14
-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(vai tri॒vṛ - diti̭ pu॒rastā᳚th - sa॒vya - stra̭yovi॒gṃ॒śa iti̭ - suva॒rgo vai - pañca̭ ca) (a. 3)
(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)
a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16
-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17
oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18
-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19
ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20
yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21
vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||
(vai ja॒nitraṃ̭ - pañcada॒śo - 'di̭tyai bhā॒go - vai dha॒rtraḥ - sa॒māva̭dvīryai-vi॒dhā-tato॒ vā i॒daṃ - catṷrdaśa ca ) (a. 4)
(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23
-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24
nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25
-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26
-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||
( u॒tta॒ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭ - dupadhī॒yanta॒ - ṛṣa̭yo - 'sṛjata॒ yat - trica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28
-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29
bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(yu॒ktagrā̭vā - pra॒jā mi̭thu॒nya̭ - ntari̭kṣaṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 6)
nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31
upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32
-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33
-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||
(sambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada॒ - stat - pa̭śū॒nā-me॒ṣā vai-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35
mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36
-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||
(teja̭ e॒va - pa॒śavaḥ̭ pa॒śavo॒ - yaja̭māna॒ - eka̭ñca) (a. 8)
sarvā᳚bhyo॒ vai de॒vatā᳚bhyo॒-'gniścī̭yate॒ ya-thsa॒yujo॒ nopa̭da॒ddhyā-dde॒vatā̭ asyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjīra॒n॒. ya-thsa॒yuja̭ upa॒dadhā᳚tyā॒tmanai॒vainagṃ̭ sa॒yuja̭-ñcinute॒ nāgninā॒ vyṛ̭ddhya॒te-'tho॒ yathā॒ purṷṣa॒-ssnāva̭bhi॒-ssanta̭ta e॒vame॒vaitābhi̭ra॒gni-ssanta̭to॒ 'gninā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntā a॒mūḥ kṛtti̭kā abhava॒n॒ yasyai॒tā ṷpa dhī॒yantḙ suva॒rgame॒va [ ] 38
lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||
(su॒va॒rgame॒va - tā e॒va - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
vṛ॒ṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyādeka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati purovāta॒sani̭-ra॒sītyā̭hai॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe saṃ॒yā~nī̭bhi॒rvai de॒vā i॒mān ~lo॒kān-thsama̭yu॒sta-thsaṃ॒yā~nī̭nāgṃ saṃyā~ni॒tvaṃ-ya~-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti॒ yathā॒-'phsu nā॒vā saṃ॒yā~tye॒va- [saṃ॒yā~tye॒vam, e॒vaitābhi॒] 40
-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41
e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42
-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||
(e॒vaṃ - prā॒protyā̭di॒tyā - a̭rdhaya॒tye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44
-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45
-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||
(abha̭va॒ - nnāyṷre॒va - rta॒vyā̭ upa॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 11)
pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47
-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||
(sarva̭ma pā॒pmāna̭ - mavṛha॒-d- dvāda̭śa ca) (a. 12)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña - indrā᳚gnī - de॒vā vā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ - a॒gnerbhā॒go᳚ - 'syagnḙ jā॒tān - ra॒śmiriti̭ - nāka॒sadbhiḥ॒ -chandāgṃ̭si॒ - sarvā᳚bhyo - vṛṣṭi॒sanī᳚ - rdevāsu॒rāḥ kanī̭yāgṃsaḥ - pra॒jāpa̭te॒rakṣi॒ - dvāda̭śa )
(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña, ssa̭rva॒tvāya̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - चितीना-न्निरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
उ॒थ्स॒न्न॒ य॒ज्ञो वा ए॒ष यद॒ग्निः किं-वाँ-ऽहै॒तस्य॑ क्रि॒यते॒ किं-वाँ॒ न यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यमा॑णस्या-न्त॒र्यन्ति॒ पूय॑ति॒ वा अ॑स्य॒ तदा᳚श्वि॒नीरुप॑ दधात्य॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोत्यृत॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै॒ [कॢप्त्यै᳚, पञ्चोप॑] 1
पञ्चोप॑ दधाति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तवो॒ याव॑न्त ए॒वर्तव॒स्तान् क॑ल्पयति समा॒नप्र॑भृतयो भवन्ति समा॒नोद॑र्का॒स्तस्मा᳚-थ्समा॒ना ऋ॒तव॒ एके॑न प॒देन॒ व्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॑द्-ऋ॒तवो॒ व्याव॑र्तन्ते प्राण॒भृत॒ उप॑ दधात्यृ॒तुष्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्समा॒ना-स्सन्त॑ ऋ॒तवो॒ न जी᳚र्य॒न्त्यथो॒ प्रज॑नयत्ये॒वैना॑ने॒ष वै वा॒युर्य-त्प्रा॒णो यद्-ऋ॑त॒व्या॑ उप॒धाय॑ प्राण॒भृत॑ [प्राण॒भृतः॑, उ॒प॒दधा॑ति॒] 2
उप॒दधा॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तूननु॑ वा॒युरा व॑रीवर्ति वृष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्या-देक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-त्प्रा॑ण॒भृत॑ उप॒धाय॑ वृष्टि॒सनी॑रुप॒दधा॑ति॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते प॒शवो॒ वै व॑य॒स्या॑ नाना॑मनसः॒ खलु॒ वै प॒शवो॒ नाना᳚व्रता॒स्ते॑-ऽप ए॒वाभि सम॑नसो॒ [सम॑नसः, य-ङ्का॒मये॑ता-] 3
य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ वय॒स्या᳚स्तस्यो॑-प॒धाया॑प॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या॒-दसं᳚(2)ज्ञान-मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दित्य॑-प॒स्या᳚स्तस्यो॑प॒धाय॑ वय॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या-थ्सं॒(2)ज्ञान॑मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोति पशु॒माने॒व भ॑वति॒ चत॑स्रः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚च्च॒त्वारि॒ चक्षु॑षो रू॒पाणि॒ द्वे शु॒क्ले द्वे कृ॒ष्णे [कृ॒ष्णे, मू᳚र्ध॒न्वती᳚-] 4
मू᳚र्ध॒न्वती᳚-र्भवन्ति॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚न्मू॒र्धा पञ्च॒ दक्षि॑णाया॒ग्॒ श्रोण्या॒मुप॑ दधाति॒ पञ्चोत्त॑रस्या॒-न्तस्मा᳚-त्प॒श्चा-द्वर्षी॑या-न्पु॒रस्ता᳚-त्प्रवणः प॒शुर्ब॒स्तो वय॒ इति॒ दक्षि॒णे-ऽग्ंस॒ उप॑ दधाति वृ॒ष्णिर्वय॒ इत्युत्त॒रे ऽग्ंसा॑वे॒व प्रति॑ दधाति व्या॒घ्रो वय॒ इति॒ दक्षि॑णे प॒क्ष उप॑ दधाति सि॒ग्ं॒हो वय॒ इत्युत्त॑रे प॒क्षयो॑रे॒व वी॒र्य॑-न्दधाति॒ पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ मद्ध्ये॒ तस्मा॒-त्पुरु॑षः पशू॒नामधि॑पतिः ॥ 5 ॥
(कॢप्त्या॑ - उप॒धाय॑ प्राण॒भृतः॒-सम॑नसः-कृ॒ष्णे-पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ - पञ्च॑ च) (अ. 1)
इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिति॑ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधातीन्द्रा॒ग्निभ्यां॒-वाँ इ॒मौ लो॒कौ विधृ॑ताव॒नयो᳚-र्लो॒कयो॒-र्विधृ॑त्या॒ अधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षेन्द्रा᳚ग्नी॒ इत्या॑हेन्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॑मोजो॒ भृता॒वोज॑सै॒वैना॑-म॒न्तरि॑क्षे चिनुते॒ धृत्यै᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽन्तरि॑क्षमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ [ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑, घ्रा॒प॒य॒ति॒ प्रा॒णमे॒वा-] 6
घ्रापयति प्रा॒णमे॒वा-ऽस्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै दे॒वानां॒-वैँ सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ त ए॒ता दिश्या॑ अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते दिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्दिश्या॑ उप॒दधा॑ति दि॒शां-विँधृ॑त्यै॒ दश॑ प्राण॒भृतः॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ [पु॒रस्ता॒दुप॑, द॒धा॒ति॒ नव॒ वै पुरु॑षे] 7
दधाति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा नाभि॑र्दश॒मी प्रा॒णाने॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्रा॒णा ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँग्ज्योति॑रुत्त॒मा दशोप॑ दधाति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राट् छन्द॑सा॒-ञ्ज्योति॒र्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒ज्ज्योति॒रुपा᳚ ऽऽस्महे॒ छन्दाग्ं॑सि प॒शुष्वा॒जिम॑यु॒स्ता-न्बृ॑ह॒त्युद॑जय॒-त्तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः [तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः, प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा] 8
प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा छन्द॒ इति॑ दक्षिण॒त उप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्दक्षि॒णा वृ॑तो॒ मासाः᳚ पृथि॒वी छन्द॒ इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्या अ॒ग्निर्दे॒वतेत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा अ॒ग्निरोज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे बृह॒ती छन्द॑सा॒ग्॒ स्वारा᳚ज्य॒-म्परी॑याय॒ यस्यै॒ता [यस्यै॒ताः, उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒] 9
उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यग्ं स॒प्त वाल॑खिल्याः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति स॒प्त प॒श्चा-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा द्वाववा᳚ञ्चौ प्रा॒णानाग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ राडिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ यन्त्री॒ राडिति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधाति ॥ 10 ॥
(अश्व॒मुप॑-पु॒रस्ता॒दुप॒-बार्ह॑ता-ए॒ता-श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 2)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अपश्य॒-न्ता अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒-न्यथोपा॑दधत॒ तदसु॑रा॒ नान्ववा॑य॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यद॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒न्यथो॑प॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒-शुस्त्रि॒वृदिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒व] 11
-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ व्यो॑म सप्तद॒श इति॑ दक्षिण॒तो ऽन्नं॒-वैँ व्यो॑मा-ऽन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्यै भा॒न्तः प॑ञ्चद॒श इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै भा॒न्त ओजः॑ पञ्चद॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श इति॑ पु॒रस्ता॒- [इति॑ पु॒रस्ता᳚त्, उप॑ दधाति॒ द्वौ] 12
-दुप॑ दधाति॒ द्वौ त्रि॒वृता॑वभिपू॒र्वं-यँ॑ज्ञमु॒खे वि या॑तयत्यभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ अ॑भिव॒र्तो-ऽन्नग्ं॑ सवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते॒ वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-द्य-द्विग्ं॑श॒तिर्द्वे तेन॑ वि॒राजौ॒ य-द्द्वे प्र॑ति॒ष्ठा तेन॑ वि॒राजो॑रे॒वा-भि॑पू॒र्वम॒न्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति॒ तपो॑ नवद॒श इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो [इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यः, हस्त॑यो-] 13
हस्त॑यो-स्तप॒स्वित॑रो॒ योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒-द्विया॑तयति॒ गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वैँ गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शोन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यत॒ ओज॑स्त्रिण॒व इति॑ प॒श्चादि॒मे वै लो॒कास्त्रि॑ण॒व ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इ- [स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इति॑, उ॒त्त॒र॒त-] 14
-त्यु॑त्तर॒त-स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो हस्त॑यो-स्सम्भा॒र्य॑तरः॒ क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ वाग्वै क्रतु॑र्यज्ञमु॒खं-वाँग्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो॑-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-म्ब्रह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः प्रति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै॒ नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒त-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को नाकः॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 15 ॥
(वै त्रि॒वृ - दिति॑ पु॒रस्ता᳚थ् - स॒व्य - स्त्र॑योवि॒ग्ं॒श इति॑ - सुव॒र्गो वै - पञ्च॑ च) (अ. 3)
(आ॒शु - र्व्यो॑म - ध॒रुणो॑ - भा॒न्तः - प्रतू᳚र्तिर -भिव॒र्तो - वर्च॒ - स्तपो॒ - योनि॒ - र्गर्भा॒ - ओजः॑ - स॒भंर॑णः॒ - क्रतु॑ - र्ब्र॒द्ध्रस्य॑ - प्रति॒ष्ठा - नाकः॒ - षोड॑श)
अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वाँ अ॒ग्निर्य॑ज्ञमु॒ख-न्दी॒क्षा य॑ज्ञमु॒ख-म्ब्रह्म॑ यज्ञमु॒ख-न्त्रि॒वृ-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒त-श्शु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सो-ऽन्न॑-न्धा॒ता जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तो-ऽन्न॑मत्ति ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोम॒ इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ ज॒नित्र॒- [ज॒नित्र᳚म्, अन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व] 16
-मन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑-ऽपा॒नो वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑-न्दधाति दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑ क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श [पञ्चद॒शः, ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒] 17
ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ वस॑वो यज्ञमु॒खग्ं रु॒द्रा य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒शो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ आ॑दि॒त्या अन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॒-ङ्गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-ऽन्न॑मद्य॒ते ऽदि॑त्यै भा॒गो॑- [-ऽदि॑त्यै भा॒गः, अ॒सीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा] 18
-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽ सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒व-स्स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-स्सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ ध॒र्त्रो [ध॒र्त्रः, य॒ज्ञ॒मु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो] 19
य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ यावा॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो मासा॒ वै यावा॑ अर्धमा॒सा अया॑वा॒-स्तस्मा᳚-द्दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒-वैँ यावा॒ अन्न॑-म्प्र॒जा अन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑-ऽनयो᳚र्लो॒कयो᳚-स्सवीर्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑-द्वीर्यौ॒ [स॒माव॑-द्वीर्यौ, यस्य॒ मुख्य॑वतीः] 20
यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑ ए॒व भ॑व॒त्या-ऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒ यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चा-त्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्या-ऽस्यौ॑ज॒स्वी जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं-यँदे॒षा वि॒धा [वि॒धा, वि॒धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व] 21
वि॑धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑ चैनामे॒वं-वेँद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा इ॒द-न्दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्त॒-न्ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा इ॒दं ँव्यौ᳚च्छ॒-द्यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते ॥ 22 ॥
(वै ज॒नित्रं॑ - पञ्चद॒शो - ऽदि॑त्यै भा॒गो - वै ध॒र्त्रः - स॒माव॑द्वीर्यै-वि॒धा-ततो॒ वा इ॒दं - चतु॑र्दश च ) (अ. 4)
(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ँवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)
अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒निति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते॒ सह॑सा जा॒तानिति॑ प॒श्चाज्ज॑नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑ नुदते चतुश्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इति॑ दक्षिण॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सं-वैँ च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-ष्षोड॒श-स्स्तोम॒ इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै षो॑ड॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑- [तस्मा᳚त्, उ॒त्त॒र॒तो॒-ऽभि॒प्र॒या॒यी] 23
-दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वज्रो॒ वै च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो वज्रः॑ षोड॒शो यदे॒ते इष्ट॑के उप॒दधा॑ति जा॒ताग्श्चै॒व ज॑नि॒ष्यमा॑णाग्श्च॒ भ्रातृ॑व्या-न्प्र॒णुद्य॒ वज्र॒मनु॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॒ पुरी॑षवती॒-म्मद्ध्य॒ उप॑दधाति॒ पुरी॑षं॒-वैँ मद्ध्य॑मा॒त्मन॒-स्सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँदै॒ता वा अ॑सप॒त्ना नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ [उ॑पधी॒यन्ते᳚, ना-ऽस्य॑] 24
ना-ऽस्य॑ स॒पत्नो॑ भवति प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्वि॒राज॑ उत्त॒माया॒-ञ्चित्या॒मुप॑ दधाति वि॒राज॑मे॒वोत्त॒मा-म्प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मानु॑त्त॒मां-वाँचं॑-वँदति॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚-ऽक्ष्ण॒योप॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यानि॒ वै छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या᳚ण्यास॒-न्तैर्दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यो- [-ँलो॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यः, अ॒श्रा॒म्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒] 25
-ऽश्राम्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒ तानि॒ तप॑सा-ऽपश्य॒-न्तेभ्य॑ ए॒ता इष्ट॑का॒ निर॑मिम॒तेव॒श्छन्दो॒ वरि॑व॒श्छन्द॒ इति॒ ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यदे॒ता इष्ट॑का उप॒दधा॑ति॒ यान्ये॒व छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या॑णि॒ तैरे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति य॒ज्ञेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता-स्स्तोम॑ भागैरे॒वा-ऽसृ॑जत॒ य- [-ऽसृ॑जत॒ यत्, स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति] 26
-थ्स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ तेज॒-स्सम॑भर॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति॒ सते॑जसमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒तां-यँ॒ज्ञस्य॑ प्रति॒ष्ठाम॑पश्य॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै स॒प्तस॒प्तोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाय॑ ति॒स्रो मद्ध्ये॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 27 ॥
( उ॒त्त॒र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑ - दुपधी॒यन्त॒ - ऋष॑यो - ऽसृजत॒ यत् - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)
र॒श्मिरित्ये॒वा ऽऽदि॒त्यम॑सृजत॒ प्रेति॒रिति॒ धर्म॒मन्वि॑ति॒रिति॒ दिवग्ं॑ स॒धिंरित्य॒न्तरि॑क्ष-म्प्रति॒धिरिति॑ पृथि॒वीं-विँ॑ष्ट॒म्भ इति॒ वृष्टि॑-म्प्र॒वेत्यह॑रनु॒वेति॒ रात्रि॑मु॒शिगिति॒ वसू᳚-न्प्रके॒त इति॑ रु॒द्रान्-थ्सु॑दी॒तिरित्या॑दि॒त्यानोज॒ इति॑ पि॒तॄग्स्तन्तु॒रिति॑ प्र॒जाः पृ॑तना॒षाडिति॑ प॒शू-न्रे॒वदित्यो-ष॑धीरभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वे- [यु॒क्तग्रा॑वा, इन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व] 28
-न्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व द॑क्षिण॒तो वज्र॒-म्पर्यौ॑हद॒भिजि॑त्यै॒ ताः प्र॒जा अप॑प्राणा असृजत॒ तास्वधि॑पतिर॒सीत्ये॒व प्रा॒णम॑दधा-द्य॒न्तेत्य॑पा॒नग्ं स॒ग्ं॒सर्प॒ इति॒ चक्षु॑र्वयो॒धा इति॒ श्रोत्र॒-न्ताः प्र॒जाः प्रा॑ण॒तीर॑पान॒तीः पश्य॑न्ती-श्शृण्व॒तीर्न मि॑थु॒नी अ॑भव॒-न्तासु॑ त्रि॒वृद॒सीत्ये॒व मि॑थु॒नम॑दधा॒-त्ताः प्र॒जा मि॑थु॒नी [ ] 29
भव॑न्ती॒र्न प्राजा॑यन्त॒ ता-स्सग्ं॑रो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्ये॒व प्रा-ऽज॑नय॒-त्ताः प्र॒जाः प्रजा॑ता॒ न प्रत्य॑तिष्ठ॒-न्ता व॑सु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्ये॒वैषु लो॒केषु॒ प्रत्य॑स्थापय॒द्यदाह॑ वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीति॑ प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता ए॒षु लो॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ सात्मा॒-ऽन्तरि॑क्षग्ं रोहति॒ सप्रा॑णो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥
(यु॒क्तग्रा॑वा - प्र॒जा मि॑थु॒न्य॑ - न्तरि॑क्षं॒ - द्वाद॑श च) (अ. 6)
ना॒क॒सद्भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तन्ना॑क॒सदा᳚-न्नाकस॒त्त्वं-यँन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा॑ति नाक॒सद्भि॑रे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति सुव॒र्गो वै लो॒को नाको॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ नास्मा॒ अक॑-म्भवति यजमानायत॒नं-वैँ ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा᳚त्या॒यत॑नमे॒व त-द्यज॑मानः कुरुते पृ॒ष्ठानां॒-वाँ ए॒त-त्तेज॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ [यन्ना॑क॒सदः॑, उ॒प॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व] 31
उप॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व तेजो-ऽव॑ रुन्धे पञ्च॒चोडा॒ उप॑ दधात्यफ्स॒रस॑ ए॒वैन॑मे॒ता भू॒ता अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ शे॒रे-ऽथो॑ तनू॒पानी॑रे॒वैता यज॑मानस्य॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्युत्त॑रा नाक॒सद्भ्य॒ उप॑दधाति॒ यथा॑ जा॒यामा॒नीय॑ गृ॒हेषु॑ निषा॒दय॑ति ता॒दृगे॒व त- [ता॒दृगे॒व तत्, प॒श्चा-त्प्राची॑-] 32
-त्प॒श्चा-त्प्राची॑-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प॒श्चा-त्प्राची॒ पत्न्यन्वा᳚स्ते स्वयमातृ॒ण्णा-ञ्च॑ विक॒र्णी-ञ्चो᳚त्त॒मे उप॑ दधाति प्रा॒णो वै स्व॑यमातृ॒ण्णा-ऽऽयु॑र्विक॒र्णी प्रा॒ण-ञ्चै॒वा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ ध॑त्ते॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णश्चा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ नान्यामुत्त॑रा॒मिष्ट॑का॒मुप॑ दद्ध्या॒-द्यद॒न्यामुत्त॑रा॒-मिष्ट॑का-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना- [-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒नाम्, च॒ यज॑मानस्य च] 33
-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒ण-ञ्चा-ऽऽयु॒श्चापि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-न्योत्त॒रेष्ट॑कोप॒धेया᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒सौ वै स्व॑यमातृ॒ण्णा- ऽमूमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ए॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒र्य-द्वि॑क॒र्णी य-द्वि॑क॒र्णीमु॑प॒दधा॑ति दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत उत्तर॒त उप॑दधाति॒ तस्मा॑दुत्तर॒त उ॑पचारो॒-ऽग्नि र्वा॑यु॒मती॑ भवति॒ समि॑द्ध्यै ॥ 34 ॥
(सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॒ - स्तत् - प॑शू॒ना-मे॒षा वै-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)
छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै दे॒वानां᳚-वाँ॒म-म्प॒शवो॑ वा॒ममे॒व प॒शूनव॑ रुन्ध ए॒ताग्ं ह॒ वै य॒ज्ञसे॑न-श्चैत्रियाय॒ण-श्चितिं॑-विँ॒दा-ञ्च॑कार॒ तया॒ वै स प॒शूनवा॑रुन्ध॒ यदे॒तामु॑प॒दधा॑ति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे गाय॒त्रीः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒व [तेज॑ ए॒व, मु॒ख॒तो ध॑त्ते] 35
मु॑ख॒तो ध॑त्ते मूर्ध॒न्वती᳚र्भवन्ति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति त्रि॒ष्टुभ॒ उप॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ जग॑ती॒रुप॑ दधाति॒ जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॒ उप॑ दधाति प्रा॒णा वा अ॑नु॒ष्टुप् प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै बृह॒तीरु॒ष्णिहाः᳚ प॒ङ्क्तीर॒क्षर॑पङ्क्ती॒रिति॒ विषु॑रूपाणि॒ छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति॒ विषु॑रूपा॒ वै प॒शवः॑ प॒शव॒- [प॒शवः॑ प॒शवः॑, छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व] 36
-श्छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ विषु॑रूपमस्य गृ॒हे दृ॑श्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदा-ऽति॑च्छन्दस॒मुप॑ दधा॒त्यति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिश्चिनुते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस-मुप॒दधा॑ति॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति द्वि॒पदा॒ उप॑ दधाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 37 ॥
(तेज॑ ए॒व - प॒शवः॑ प॒शवो॒ - यज॑मान॒ - एक॑ञ्च) (अ. 8)
सर्वा᳚भ्यो॒ वै दे॒वता᳚भ्यो॒-ऽग्निश्ची॑यते॒ य-थ्स॒युजो॒ नोप॑द॒द्ध्या-द्दे॒वता॑ अस्या॒ग्निं-वृँ॑ञ्जीर॒न्॒. य-थ्स॒युज॑ उप॒दधा᳚त्या॒त्मनै॒वैनग्ं॑ स॒युज॑-ञ्चिनुते॒ नाग्निना॒ व्यृ॑द्ध्य॒ते-ऽथो॒ यथा॒ पुरु॑ष॒-स्स्नाव॑भि॒-स्सन्त॑त ए॒वमे॒वैताभि॑र॒ग्नि-स्सन्त॑तो॒ ऽग्निना॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ता अ॒मूः कृत्ति॑का अभव॒न्॒ यस्यै॒ता उ॑प धी॒यन्ते॑ सुव॒र्गमे॒व [ ] 38
लो॒कमे॑ति॒ गच्छ॑ति प्रका॒श-ञ्चि॒त्रमे॒व भ॑वति मण्डलेष्ट॒का उप॑ दधाती॒मे वै लो॒का म॑ण्डलेष्ट॒का इ॒मे खलु॒ वै लो॒का दे॑वपु॒रा दे॑वपु॒रा ए॒व प्रवि॑शति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नो वि॒श्वज्यो॑तिष॒ उप॑ दधाती॒माने॒वैताभि-॑र्लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः कुरु॒ते-ऽथो᳚ प्रा॒णाने॒वैता यज॑मानस्य दाद्ध्रत्ये॒ता वै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या᳚स्ता ए॒वा- -न्वा॒रभ्य॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 39 ॥
(सु॒व॒र्गमे॒व - ता ए॒व - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)
वृ॒ष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्यादेक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति पुरोवात॒सनि॑-र॒सीत्या॑है॒तद्वै वृष्ट्यै॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वृष्टि॒मव॑ रुन्धे सं॒याँनी॑भि॒र्वै दे॒वा इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सम॑यु॒स्त-थ्सं॒याँनी॑नाग्ं संयाँनि॒त्वं-यँ-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति॒ यथा॒-ऽफ्सु ना॒वा सं॒याँत्ये॒व- [सं॒याँत्ये॒वम्, ए॒वैताभि॒] 40
-मे॒वैताभि॒ र्यज॑मान इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सं-याँ॑ति प्ल॒वो वा ए॒षो᳚-ऽग्नेर्य-थ्सं॒याँनी॒र्य-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति प्ल॒वमे॒वैतम॒ग्नय॒ उप॑दधात्यु॒त यस्यै॒तासूप॑हिता॒स्वापो॒-ऽग्निग्ं हर॒न्त्यहृ॑त ए॒वास्या॒-ग्निरा॑दित्येष्ट॒का उप॑ दधात्यादि॒त्या वा ए॒त-म्भूत्यै॒ प्रति॑नुदन्ते॒ यो-ऽल॒-म्भूत्यै॒ स-न्भूति॒-न्न प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्या [प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्याः, ए॒वैन॒-म्भूति॑-] 41
ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयन्त्य॒सौ वा ए॒तस्या॑-ऽऽदि॒त्यो रुच॒मा द॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न रोच॑ते॒ यदा॑दित्येष्ट॒का उ॑प॒दधा᳚त्य॒सावे॒-वास्मि॑न्नादि॒त्यो रुच॑-न्दधाति॒ यथा॒-ऽसौ दे॒वाना॒ग्ं॒ रोच॑त ए॒वमे॒वैष म॑नु॒ष्या॑णाग्ं रोचते घृतेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒- [सम॑र्धयति, अथो॒] 42
-त्यथो॒ तेज॑सा ऽनुपरि॒हारग्ं॑ सादय॒-त्यप॑रिवर्ग-मे॒वास्मि॒-न्तेजो॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स यश॑सा॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒ता य॑शो॒दा अ॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स यश॑ आ॒त्मन्न॑धत्त॒ यद्य॑शो॒दा उ॑प॒दधा॑ति॒ यश॑ ए॒व ताभि॒र्यज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मि॒न्॒ यशो॑ दधाति ॥ 43 ॥
(ए॒वं - प्रा॒प्रोत्या॑दि॒त्या - अ॑र्धय॒त्ये - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 10)
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न् कनी॑याग्ंसो दे॒वा आस॒-न्भूया॒ग्ं॒सो-ऽसु॑रा॒स्ते दे॒वा ए॒ता इष्ट॑का अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत भूय॒स्कृद॒सीत्ये॒व भूयाग्ं॑सो-ऽभव॒न् वन॒स्पति॑भि॒-रोष॑धीभि-र्वरिव॒स्कृद॒सीती॒-माम॑जय॒-न्प्राच्य॒सीति॒ प्राची॒-न्दिश॑मजयन्नू॒र्ध्वा ऽसीत्य॒मूम॑जय-न्नन्तरिक्ष॒सद॑स्य॒न्तरि॑क्षे सी॒देत्य॒-न्तरि॑क्षमजय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒- [दे॒वा अभ॑वन्न्, परा-ऽसु॑रा॒] 44
-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ भूया॑ने॒व भ॑वत्य॒भीमान् ँलो॒कान् ज॑यति॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यफ्सु॒षद॑सि श्येन॒सद॒सीत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्ने रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वाग्निमव॑ रुन्धे पृथि॒व्यास्त्वा॒ द्रवि॑णे सादया॒मी-त्या॑हे॒माने॒वैताभि॑-र्लो॒का-न्द्रवि॑णावतः कुरुत आयु॒ष्या॑ उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒वा- [उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒व, अ॒स्मि॒-न्द॒धा॒त्यग्ने॒] 45
-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्यग्ने॒ यत्ते॒ पर॒ग्ं॒ हृन्नामेत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ प्रि॒यमे॒वास्य॒ धामोपा᳚-ऽऽप्नोति॒ तावेहि॒ सग्ं र॑भावहा॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैने॑न॒ परि॑ धत्ते॒ पाञ्च॑जन्ये॒ष्वप्ये᳚द्ध्यग्न॒ इत्या॑है॒ष वा अ॒ग्निः पाञ्च॑जन्यो॒ यः पञ्च॑चितीक॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑हर्त॒व्या॑ उप॑ दधात्ये॒तद्वा ऋ॑तू॒ना-म्प्रि॒य-न्धाम॒ यदृ॑त॒व्या॑ ऋतू॒नामे॒व प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे सु॒मेक॒ इत्या॑ह संवँथ्स॒रो वै सु॒मेकः॑ संवँथ्स॒रस्यै॒व प्रि॒य-न्धामोपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 46 ॥
(अभ॑व॒ - न्नायु॑रे॒व - र्त॒व्या॑ उप॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 11)
प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्त-त्परा॑-ऽपत॒-त्तदश्वो॑-ऽभव॒-द्यदश्व॑य॒-त्तदश्व॑स्याश्व॒त्व-न्तद्दे॒वा अ॑श्वमे॒धेनै॒व प्रत्य॑दधुरे॒ष वै प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ सर्व॑-ङ्करोति॒ यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ सर्व॑ ए॒व भ॑वति॒ सर्व॑स्य॒ वा ए॒षा प्राय॑श्चित्ति॒-स्सर्व॑स्य भेष॒जग्ं सर्वं॒-वाँ ए॒तेन॑ पा॒प्मान॑-न्दे॒वा अ॑तर॒न्नपि॒ वा ए॒तेन॑ ब्रह्मह॒त्या-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान॑- [-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान᳚म्, त॒र॒ति॒ तर॑ति] 47
-न्तरति॒ तर॑ति ब्रह्मह॒त्यां-योँ᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँदोत्त॑रं॒-वैँ त-त्प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्तस्मा॒दश्व॑स्योत्तर॒तो-ऽव॑ द्यन्ति दक्षिण॒तो᳚-ऽन्येषा᳚-म्पशू॒नां-वैँ॑त॒सः कटो॑ भवत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अश्वो᳚-ऽफ्सु॒जो वे॑त॒स-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति चतुष्टो॒म-स्स्तोमो॑ भवति स॒रड्ढ॒ वा अश्व॑स्य॒ सक्थ्या-ऽवृ॑ह॒-त्त-द्दे॒वाश्च॑तुष्टो॒मेनै॒व प्रत्य॑दधु॒र्यच्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ ॥ 48 ॥
(सर्व॑म पा॒प्मान॑ - मवृह॒-द्- द्वाद॑श च) (अ. 12)
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ - इन्द्रा᳚ग्नी - दे॒वा वा अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ - अ॒ग्नेर्भा॒गो᳚ - ऽस्यग्ने॑ जा॒तान् - र॒श्मिरिति॑ - नाक॒सद्भिः॒ -छन्दाग्ं॑सि॒ - सर्वा᳚भ्यो - वृष्टि॒सनी᳚ - र्देवासु॒राः कनी॑याग्ंसः - प्र॒जाप॑ते॒रक्षि॒ - द्वाद॑श )
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञो - दे॒वा वै - यस्य॒ मुख्य॑वती - र्नाक॒सद्भि॑रे॒ - वै ताभि॑र॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)
(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ, स्स॑र्व॒त्वाय॑)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citīnā-nnirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1
pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2
upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3
ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4
mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||
(kḷptyā̭ - upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛtaḥ॒-sama̭nasaḥ-kṛ॒ṣṇe-purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ - pañca̭ ca) (a. 1)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6
ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7
dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8
pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9
ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||
(aśva॒mupa̭-pu॒rastā॒dupa॒-bārha̭tā-e॒tā-ścatṷstrigṃśacca) (a. 2)
de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11
-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12
-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13
hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14
-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(vai tri॒vṛ - diti̭ pu॒rastā᳚th - sa॒vya - stra̭yovi॒gṃ॒śa iti̭ - suva॒rgo vai - pañca̭ ca) (a. 3)
(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)
a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16
-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17
oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18
-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19
ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20
yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21
vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||
(vai ja॒nitraṃ̭ - pañcada॒śo - 'di̭tyai bhā॒go - vai dha॒rtraḥ - sa॒māva̭dvīryai-vi॒dhā-tato॒ vā i॒daṃ - catṷrdaśa ca ) (a. 4)
(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23
-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24
nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25
-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26
-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||
( u॒tta॒ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭ - dupadhī॒yanta॒ - ṛṣa̭yo - 'sṛjata॒ yat - trica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28
-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29
bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(yu॒ktagrā̭vā - pra॒jā mi̭thu॒nya̭ - ntari̭kṣaṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 6)
nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31
upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32
-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33
-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||
(sambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada॒ - stat - pa̭śū॒nā-me॒ṣā vai-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35
mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36
-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||
(teja̭ e॒va - pa॒śavaḥ̭ pa॒śavo॒ - yaja̭māna॒ - eka̭ñca) (a. 8)
sarvā᳚bhyo॒ vai de॒vatā᳚bhyo॒-'gniścī̭yate॒ ya-thsa॒yujo॒ nopa̭da॒ddhyā-dde॒vatā̭ asyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjīra॒n॒. ya-thsa॒yuja̭ upa॒dadhā᳚tyā॒tmanai॒vainagṃ̭ sa॒yuja̭-ñcinute॒ nāgninā॒ vyṛ̭ddhya॒te-'tho॒ yathā॒ purṷṣa॒-ssnāva̭bhi॒-ssanta̭ta e॒vame॒vaitābhi̭ra॒gni-ssanta̭to॒ 'gninā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntā a॒mūḥ kṛtti̭kā abhava॒n॒ yasyai॒tā ṷpa dhī॒yantḙ suva॒rgame॒va [ ] 38
lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||
(su॒va॒rgame॒va - tā e॒va - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)
vṛ॒ṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyādeka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati purovāta॒sani̭-ra॒sītyā̭hai॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe saṃ॒yā~nī̭bhi॒rvai de॒vā i॒mān ~lo॒kān-thsama̭yu॒sta-thsaṃ॒yā~nī̭nāgṃ saṃyā~ni॒tvaṃ-ya~-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti॒ yathā॒-'phsu nā॒vā saṃ॒yā~tye॒va- [saṃ॒yā~tye॒vam, e॒vaitābhi॒] 40
-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41
e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42
-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||
(e॒vaṃ - prā॒protyā̭di॒tyā - a̭rdhaya॒tye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44
-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45
-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||
(abha̭va॒ - nnāyṷre॒va - rta॒vyā̭ upa॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 11)
pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47
-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||
(sarva̭ma pā॒pmāna̭ - mavṛha॒-d- dvāda̭śa ca) (a. 12)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña - indrā᳚gnī - de॒vā vā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ - a॒gnerbhā॒go᳚ - 'syagnḙ jā॒tān - ra॒śmiriti̭ - nāka॒sadbhiḥ॒ -chandāgṃ̭si॒ - sarvā᳚bhyo - vṛṣṭi॒sanī᳚ - rdevāsu॒rāḥ kanī̭yāgṃsaḥ - pra॒jāpa̭te॒rakṣi॒ - dvāda̭śa )
(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)
(u॒thsa॒nna॒ya॒jña, ssa̭rva॒tvāya̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.