5.3 - Uthsannayajnno Va Esha Yadagnih - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଚିତୀନା-ନ୍ନିରୂପଣଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଉ॒ଥ୍ସ॒ନ୍ନ॒ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ କିଂ-ଵାଁ-ଽହୈ॒ତସ୍ଯ॑ କ୍ରି॒ଯତେ॒ କିଂ-ଵାଁ॒ ନ ଯଦ୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣସ୍ଯା-ନ୍ତ॒ର୍ଯନ୍ତି॒ ପୂଯ॑ତି॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯ॒ ତଦା᳚ଶ୍ଵି॒ନୀରୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ଭି॒ଷଜୌ॒ ତାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି॒ ପଞ୍ଚୋପ॑ ଦଧାତି॒ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତ୍ଯୃତ॒ଵ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯୃତୂ॒ନା-ଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ॒ [କୢପ୍ତ୍ଯୈ᳚, ପଞ୍ଚୋପ॑] 1

ପଞ୍ଚୋପ॑ ଦଧାତି॒ ପଞ୍ଚ॒ ଵା ଋ॒ତଵୋ॒ ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵର୍ତଵ॒ସ୍ତାନ୍ କ॑ଲ୍ପଯତି ସମା॒ନପ୍ର॑ଭୃତଯୋ ଭଵନ୍ତି ସମା॒ନୋଦ॑ର୍କା॒ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସମା॒ନା ଋ॒ତଵ॒ ଏକେ॑ନ ପ॒ଦେନ॒ ଵ୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦ୍-ଋ॒ତଵୋ॒ ଵ୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରାଣ॒ଭୃତ॒ ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯୃ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସମା॒ନା-ସ୍ସନ୍ତ॑ ଋ॒ତଵୋ॒ ନ ଜୀ᳚ର୍ଯ॒ନ୍ତ୍ଯଥୋ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତ୍ଯେ॒ଵୈନା॑ନେ॒ଷ ଵୈ ଵା॒ଯୁର୍ଯ-ତ୍ପ୍ରା॒ଣୋ ଯଦ୍-ଋ॑ତ॒ଵ୍ଯା॑ ଉପ॒ଧାଯ॑ ପ୍ରାଣ॒ଭୃତ॑ [ପ୍ରାଣ॒ଭୃତଃ॑, ଉ॒ପ॒ଦଧା॑ତି॒] 2

ଉପ॒ଦଧା॑ତି॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସର୍ଵା॑ନୃ॒ତୂନନୁ॑ ଵା॒ଯୁରା ଵ॑ରୀଵର୍ତି ଵୃଷ୍ଟି॒ସନୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯଦେ॑କ॒ଧୋପ॑ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ଦେକ॑ମୃ॒ତୁଂ-ଵଁ॑ର୍ଷେଦନୁପରି॒ହାରଗ୍ଂ॑ ସାଦଯତି॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସର୍ଵା॑ନୃ॒ତୂନ୍. ଵ॑ର୍ଷତି॒ ଯ-ତ୍ପ୍ରା॑ଣ॒ଭୃତ॑ ଉପ॒ଧାଯ॑ ଵୃଷ୍ଟି॒ସନୀ॑ରୁପ॒ଦଧା॑ତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵା॒ଯୁପ୍ର॑ଚ୍ଯୁତା ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑ରୀର୍ତେ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଵ॑ଯ॒ସ୍ଯା॑ ନାନା॑ମନସଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॒ ନାନା᳚ଵ୍ରତା॒ସ୍ତେ॑-ଽପ ଏ॒ଵାଭି ସମ॑ନସୋ॒ [ସମ॑ନସଃ, ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତା-] 3

ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତା-ଽପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ଵଯ॒ସ୍ଯା᳚ସ୍ତସ୍ଯୋ॑-ପ॒ଧାଯା॑ପ॒ସ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ଦସଂ᳚(2)ଜ୍ଞାନ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ କରୋତ୍ଯପ॒ଶୁରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯ॑-ପ॒ସ୍ଯା᳚ସ୍ତସ୍ଯୋ॑ପ॒ଧାଯ॑ ଵଯ॒ସ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଥ୍ସଂ॒(2)ଜ୍ଞାନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ କରୋତି ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଚତ॑ସ୍ରଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ ରୂ॒ପାଣି॒ ଦ୍ଵେ ଶୁ॒କ୍ଲେ ଦ୍ଵେ କୃ॒ଷ୍ଣେ [କୃ॒ଷ୍ଣେ, ମୂ᳚ର୍ଧ॒ନ୍ଵତୀ᳚-] 4

ମୂ᳚ର୍ଧ॒ନ୍ଵତୀ᳚-ର୍ଭଵନ୍ତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ନ୍ମୂ॒ର୍ଧା ପଞ୍ଚ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାଯା॒ଗ୍॒ ଶ୍ରୋଣ୍ଯା॒ମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ପଞ୍ଚୋତ୍ତ॑ରସ୍ଯା॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵର୍ଷୀ॑ଯା-ନ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରଵଣଃ ପ॒ଶୁର୍ବ॒ସ୍ତୋ ଵଯ॒ ଇତି॒ ଦକ୍ଷି॒ଣେ-ଽଗ୍ଂସ॒ ଉପ॑ ଦଧାତି ଵୃ॒ଷ୍ଣିର୍ଵଯ॒ ଇତ୍ଯୁତ୍ତ॒ରେ ଽଗ୍ଂସା॑ଵେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ଦଧାତି ଵ୍ଯା॒ଘ୍ରୋ ଵଯ॒ ଇତି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣେ ପ॒କ୍ଷ ଉପ॑ ଦଧାତି ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୋ ଵଯ॒ ଇତ୍ଯୁତ୍ତ॑ରେ ପ॒କ୍ଷଯୋ॑ରେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଵଯ॒ ଇତି॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ତସ୍ମା॒-ତ୍ପୁରୁ॑ଷଃ ପଶୂ॒ନାମଧି॑ପତିଃ ॥ 5 ॥

(କୢପ୍ତ୍ଯା॑ - ଉପ॒ଧାଯ॑ ପ୍ରାଣ॒ଭୃତଃ॒-ସମ॑ନସଃ-କୃ॒ଷ୍ଣେ-ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଵଯ॒ ଇତି॒ - ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)

ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଅଵ୍ଯ॑ଥମାନା॒ମିତି॑ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣାମୁପ॑ ଦଧାତୀନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯାଂ॒-ଵାଁ ଇ॒ମୌ ଲୋ॒କୌ ଵିଧୃ॑ତାଵ॒ନଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋ॒-ର୍ଵିଧୃ॑ତ୍ଯା॒ ଅଧୃ॑ତେଵ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଯନ୍ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମା ଚିତି॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମିଵ॒ ଵା ଏ॒ଷେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଇତ୍ଯା॑ହେନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॑ମୋଜୋ॒ ଭୃତା॒ଵୋଜ॑ସୈ॒ଵୈନା॑-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ଚିନୁତେ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣାମୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵୈଁ ସ୍ଵ॑ଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵୋପ॑ ଧ॒ତ୍ତେ ଽଶ୍ଵ॒ମୁପ॑ [ଧ॒ତ୍ତେ ଽଶ୍ଵ॒ମୁପ॑, ଘ୍ରା॒ପ॒ଯ॒ତି॒ ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵା-] 6

ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵା-ଽସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନୈ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା ଭ॑ଵତି ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମୁଥ୍ସୃ॑ଷ୍ଟ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯାନୁ॑ଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵୈଁ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॒ତା-ନ୍ଦିଶ॒-ସ୍ସମ॑ଵ୍ଲୀଯନ୍ତ॒ ତ ଏ॒ତା ଦିଶ୍ଯା॑ ଅପଶ୍ଯ॒-ନ୍ତା ଉପା॑ଦଧତ॒ ତାଭି॒ର୍ଵୈ ତେ ଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍ଂହ॒ନ୍॒ ଯଦ୍ଦିଶ୍ଯା॑ ଉପ॒ଦଧା॑ତି ଦି॒ଶାଂ-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦଶ॑ ପ୍ରାଣ॒ଭୃତଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ [ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑, ଦ॒ଧା॒ତି॒ ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ] 7

ଦଧାତି॒ ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣା ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଧତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣା ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ-ମୁତ୍ତ॒ମାମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାନାଂ॒-ଵାଁଗ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମା ଦଶୋପ॑ ଦଧାତି॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଟ୍ ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଧତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଜ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରୁପା᳚ ଽଽସ୍ମହେ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ପ॒ଶୁଷ୍ଵା॒ଜିମ॑ଯୁ॒ସ୍ତା-ନ୍ବୃ॑ହ॒ତ୍ଯୁଦ॑ଜଯ॒-ତ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ବାର୍ହ॑ତାଃ [ତସ୍ମା॒-ଦ୍ବାର୍ହ॑ତାଃ, ପ॒ଶଵ॑ ଉଚ୍ଯନ୍ତେ॒ ମା] 8

ପ॒ଶଵ॑ ଉଚ୍ଯନ୍ତେ॒ ମା ଛନ୍ଦ॒ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଉପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॑ତୋ॒ ମାସାଃ᳚ ପୃଥି॒ଵୀ ଛନ୍ଦ॒ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵତେତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଓଜୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିରୋଜ॑ ଏ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦୁତ୍ତରତୋ ଽଭିପ୍ରଯା॒ଯୀ ଜ॑ଯତି॒ ଷଟ୍ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶ॒-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶଦକ୍ଷରା ବୃହ॒ତୀ ବାର୍ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ବୃହ॒ତ୍ଯୈଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ବୃହ॒ତୀ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାରା᳚ଜ୍ଯ॒-ମ୍ପରୀ॑ଯାଯ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା [ଯସ୍ଯୈ॒ତାଃ, ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଗଚ୍ଛ॑ତି॒] 9

ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ସ୍ଵାରା᳚ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତ ଵାଲ॑ଖିଲ୍ଯାଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ସ॒ପ୍ତ ପ॒ଶ୍ଚା-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣା ଦ୍ଵାଵଵା᳚ଞ୍ଚୌ ପ୍ରା॒ଣାନାଗ୍ଂ॑ ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ମୂ॒ର୍ଧା-ଽସି॒ ରାଡିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଯନ୍ତ୍ରୀ॒ ରାଡିତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ମୀଚୋ॑ ଦଧାତି ॥ 10 ॥

(ଅଶ୍ଵ॒ମୁପ॑-ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॒-ବାର୍ହ॑ତା-ଏ॒ତା-ଶ୍ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 2)

ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞେ ଽକୁ॑ର୍ଵତ॒ ତଦସୁ॑ରା ଅକୁର୍ଵତ॒ ତେ ଦେ॒ଵା ଏ॒ତା ଅ॑କ୍ଷ୍ଣଯାସ୍ତୋ॒ମୀଯା॑ ଅପଶ୍ଯ॒-ନ୍ତା ଅ॒ନ୍ଯଥା॒ ଽନୂଚ୍ଯା॒-ନ୍ଯଥୋପା॑ଦଧତ॒ ତଦସୁ॑ରା॒ ନାନ୍ଵଵା॑ଯ॒-ନ୍ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵ॒-ନ୍ପରା-ଽସୁ॑ରା॒ ଯଦ॑କ୍ଷ୍ଣଯାସ୍ତୋ॒ମୀଯା॑ ଅ॒ନ୍ଯଥା॒ ଽନୂଚ୍ଯା॒ନ୍ଯଥୋ॑ପ॒ ଦଧା॑ତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯା॒-ଶୁସ୍ତ୍ରି॒ଵୃଦିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଵୈଁ ତ୍ରି॒ଵୃ- [ତ୍ରି॒ଵୃତ୍, ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖମେ॒ଵ] 11

-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ଯା॑ତଯତି॒ ଵ୍ଯୋ॑ମ ସପ୍ତଦ॒ଶ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଽନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଵ୍ଯୋ॑ମା-ଽନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତଦ॒ଶୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନାନ୍ନ॑ମଦ୍ଯତେ ଧ॒ରୁଣ॑ ଏକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଭା॒ନ୍ତଃ ପ॑ଞ୍ଚଦ॒ଶ ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଓଜୋ॒ ଵୈ ଭା॒ନ୍ତ ଓଜଃ॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶ ଓଜ॑ ଏ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦୁତ୍ତରତୋ ଽଭିପ୍ରଯା॒ଯୀ ଜ॑ଯତି॒ ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତିରଷ୍ଟାଦ॒ଶ ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒- [ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍, ଉପ॑ ଦଧାତି॒ ଦ୍ଵୌ] 12

-ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଦ୍ଵୌ ତ୍ରି॒ଵୃତା॑ଵଭିପୂ॒ର୍ଵଂ-ଯଁ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ଵି ଯା॑ତଯତ୍ଯଭିଵ॒ର୍ତ-ସ୍ସ॑ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ-ଽନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଅ॑ଭିଵ॒ର୍ତୋ-ଽନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନାନ୍ନ॑ମଦ୍ଯତେ॒ ଵର୍ଚୋ᳚ ଦ୍ଵାଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶ॒ତିର୍ଦ୍ଵେ ତେନ॑ ଵି॒ରାଜୌ॒ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ତେନ॑ ଵି॒ରାଜୋ॑ରେ॒ଵା-ଭି॑ପୂ॒ର୍ଵମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯେ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି॒ ତପୋ॑ ନଵଦ॒ଶ ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ଵ୍ଯୋ [ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ଵ୍ଯଃ, ହସ୍ତ॑ଯୋ-] 13

ହସ୍ତ॑ଯୋ-ସ୍ତପ॒ସ୍ଵିତ॑ରୋ॒ ଯୋନି॑ଶ୍ଚତୁର୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯକ୍ଷରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଯଁ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିଯା॑ତଯତି॒ ଗର୍ଭାଃ᳚ ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ-ଽନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଗର୍ଭା॒ ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନାନ୍ନ॑ମଦ୍ଯତ॒ ଓଜ॑ସ୍ତ୍ରିଣ॒ଵ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦି॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କାସ୍ତ୍ରି॑ଣ॒ଵ ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ସ॒ଭଂର॑ଣସ୍ତ୍ରଯୋଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇ- [ସ॒ଭଂର॑ଣସ୍ତ୍ରଯୋଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑, ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ-] 14

-ତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ-ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ଵ୍ଯୋ ହସ୍ତ॑ଯୋ-ସ୍ସମ୍ଭା॒ର୍ଯ॑ତରଃ॒ କ୍ରତୁ॑ରେକତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଵାଗ୍ଵୈ କ୍ରତୁ॑ର୍ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଵାଁଗ୍ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ଯା॑ତଯତି ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ॑-ଞ୍ଚତୁସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ॑-ଽସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ॑ ଵି॒ଷ୍ଟପ॑-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ରଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ତ୍ର॑ଯସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ନାକଃ॑ ଷଟ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ନାକଃ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 15 ॥

(ଵୈ ତ୍ରି॒ଵୃ - ଦିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଥ୍ - ସ॒ଵ୍ଯ - ସ୍ତ୍ର॑ଯୋଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତି॑ - ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ - ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)

(ଆ॒ଶୁ - ର୍ଵ୍ଯୋ॑ମ - ଧ॒ରୁଣୋ॑ - ଭା॒ନ୍ତଃ - ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତିର -ଭିଵ॒ର୍ତୋ - ଵର୍ଚ॒ - ସ୍ତପୋ॒ - ଯୋନି॒ - ର୍ଗର୍ଭା॒ - ଓଜଃ॑ - ସ॒ଭଂର॑ଣଃ॒ - କ୍ରତୁ॑ - ର୍ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ରସ୍ଯ॑ - ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା - ନାକଃ॒ - ଷୋଡ॑ଶ)

ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ନ୍ଦୀ॒କ୍ଷା ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ନ୍ତ୍ରି॒ଵୃ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ଯା॑ତଯତି ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସା-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତ-ଶ୍ଶୁ॑ଶ୍ରୁ॒ଵାଗ୍ଂସୋ॒ ଵୈ ନୃ॒ଚକ୍ଷ॒ସୋ-ଽନ୍ନ॑-ନ୍ଧା॒ତା ଜା॒ତାଯୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒ମପି॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚ଜ୍ଜା॒ତୋ-ଽନ୍ନ॑ମତ୍ତି ଜ॒ନିତ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ପୃ॒ତଗ୍ଂ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ॒ ଇତ୍ଯା॒ହା-ଽନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଜ॒ନିତ୍ର॒- [ଜ॒ନିତ୍ର᳚ମ୍, ଅନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତଦ॒ଶୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵ] 16

-ମନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତଦ॒ଶୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନା-ନ୍ନ॑ମଦ୍ଯତେ ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ମି॒ତ୍ରୋ॑-ଽପା॒ନୋ ଵରୁ॑ଣଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଵେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ଦି॒ଵୋ ଵୃ॒ଷ୍ଟିର୍ଵାତା᳚-ସ୍ସ୍ପୃ॒ତା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଓଜୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଓଜୋ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒ରୋଜଃ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମୋଜଃ॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶ [ପଞ୍ଚଦ॒ଶଃ, ଓଜ॑ ଏ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒] 17

ଓଜ॑ ଏ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦୁତ୍ତରତୋ-ଽଭିପ୍ରଯା॒ଯୀ ଜ॑ଯତି॒ ଵସୂ॑ନା-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଵୈଁ ଵସ॑ଵୋ ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରା ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ଞ୍ଚ॑ତୁର୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ଯା॑ତଯତ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ-ଽନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯା ଅନ୍ନ॑-ମ୍ମ॒ରୁତୋ-ଽନ୍ନ॒-ଙ୍ଗର୍ଭା॒ ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନା-ଽନ୍ନ॑ମଦ୍ଯ॒ତେ ଽଦି॑ତ୍ଯୈ ଭା॒ଗୋ॑- [-ଽଦି॑ତ୍ଯୈ ଭା॒ଗଃ, ଅ॒ସୀତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା] 18

-ଽସୀତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଅଦି॑ତିଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ତ୍ରି॑ଣ॒ଵଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁର୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽ ସୀତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ବ୍ରହ୍ମ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଚତୁଷ୍ଟୋ॒ମୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମେ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒ଦୁତ୍ତ॒ରୋ-ଽର୍ଧୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ର-ସ୍ସାଵି॒ତ୍ରଵ॑ତୀ ଭଵତି॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯୈ॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣାନା॒ମୁଦୀ॑ଚୀ ସ॒ନିଃ ପ୍ରସୂ॑ତା ଧ॒ର୍ତ୍ରଶ୍ଚ॑ତୁଷ୍ଟୋ॒ମ ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଵୈଁ ଧ॒ର୍ତ୍ରୋ [ଧ॒ର୍ତ୍ରଃ, ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖ-ଞ୍ଚ॑ତୁଷ୍ଟୋ॒ମୋ] 19

ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ଞ୍ଚ॑ତୁଷ୍ଟୋ॒ମୋ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମେ॒ଵ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ଯା॑ତଯତି॒ ଯାଵା॑ନା-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ମାସା॒ ଵୈ ଯାଵା॑ ଅର୍ଧମା॒ସା ଅଯା॑ଵା॒-ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣାଵୃ॑ତୋ॒ ମାସା॒ ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଯାଵା॒ ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ନା-ନ୍ନ॑ମଦ୍ଯତ ଋଭୂ॒ଣା-ମ୍ଭା॒ଗୋ॑-ଽସୀତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଵିଵ॒ର୍ତୋ᳚ ଽଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ॑-ଽନଯୋ᳚ର୍ଲୋ॒କଯୋ᳚-ସ୍ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॒ ତସ୍ମା॑ଦି॒ମୌ ଲୋ॒କୌ ସ॒ମାଵ॑-ଦ୍ଵୀର୍ଯୌ॒ [ସ॒ମାଵ॑-ଦ୍ଵୀର୍ଯୌ, ଯସ୍ଯ॒ ମୁଖ୍ଯ॑ଵତୀଃ] 20

ଯସ୍ଯ॒ ମୁଖ୍ଯ॑ଵତୀଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ମୁଖ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ମୁଖ୍ଯୋ॑ ଜାଯତେ॒ ଯସ୍ଯା-ନ୍ନ॑ଵତୀ - ର୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ-ଽତ୍ତ୍ଯନ୍ନ॒ମା-ଽସ୍ଯା᳚ନ୍ନା॒ଦୋ ଜା॑ଯତେ॒ ଯସ୍ଯ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଵ॑ତୀଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି॒ ଯସ୍ଯୌଜ॑ସ୍ଵତୀରୁତ୍ତର॒ତ ଓ॑ଜ॒ସ୍ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯା-ଽସ୍ଯୌ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ଜା॑ଯତେ॒ ଽର୍କୋ ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯୈ॒ତଦେ॒ଵ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରମେ॒ତଚ୍ଛ॒ସ୍ତ୍ରଂ-ଯଁଦେ॒ଷା ଵି॒ଧା [ଵି॒ଧା, ଵି॒ଧୀ॒ଯତେ॒-ଽର୍କ ଏ॒ଵ] 21

ଵି॑ଧୀ॒ଯତେ॒-ଽର୍କ ଏ॒ଵ ତଦ॒ର୍କ୍ଯ॑ମନୁ॒ ଵି ଧୀ॑ଯ॒ତେ ଽତ୍ତ୍ଯନ୍ନ॒ମା-ଽସ୍ଯା᳚ନ୍ନା॒ଦୋ ଜା॑ଯତେ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ଷା ଵି॒ଧା ଵି॑ଧୀ॒ଯତେ॒ ଯ ଉ॑ ଚୈନାମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ସୃଷ୍ଟୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି ଯଥାସୃ॒ଷ୍ଟମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ନ ଵା ଇ॒ଦ-ନ୍ଦିଵା॒ ନ ନକ୍ତ॑ମାସୀ॒ଦଵ୍ଯା॑ଵୃତ୍ତ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵା ଏ॒ତା ଵ୍ଯୁ॑ଷ୍ଟୀରପଶ୍ଯ॒-ନ୍ତା ଉପା॑ଦଧତ॒ ତତୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଂ ଁଵ୍ଯୌ᳚ଚ୍ଛ॒-ଦ୍ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଵ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମା॑ ଉଚ୍ଛ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ତମ॑ ଏ॒ଵାପ॑ହତେ ॥ 22 ॥

(ଵୈ ଜ॒ନିତ୍ରଂ॑ - ପଞ୍ଚଦ॒ଶୋ - ଽଦି॑ତ୍ଯୈ ଭା॒ଗୋ - ଵୈ ଧ॒ର୍ତ୍ରଃ - ସ॒ମାଵ॑ଦ୍ଵୀର୍ଯୈ-ଵି॒ଧା-ତତୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଂ - ଚତୁ॑ର୍ଦଶ ଚ ) (ଅ. 4)

(ଅ॒ଗ୍ନେ - ର୍ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସାଂ - ଜ॒ନିତ୍ରଂ॑ - ମି॒ତ୍ର - ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ -ଵସୂ॑ନା - ମାଦି॒ତ୍ଯାନା॒ - ମଦି॑ତ୍ଯୈ - ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁଃ - ସା॑ଵି॒ତ୍ରଵ॑ତୀ - ଧ॒ର୍ତ୍ରୋ - ଯାଵା॑ନା-ମୃଭୂ॒ଣାଂ - ଁଵି॑ଵ॒ର୍ତ - ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ଦଶ)

ଅଗ୍ନେ॑ ଜା॒ତା-ନ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦା ନ-ସ୍ସ॒ପତ୍ନା॒ନିତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ଜା॒ତାନେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒-ନ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ॒ ସହ॑ସା ଜା॒ତାନିତି॑ ପ॒ଶ୍ଚାଜ୍ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣାନେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ନୁଦତେ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ॒ ଇତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସଂ-ଵୈଁ ଚ॑ତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ର-ଷ୍ଷୋଡ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ॒ ଇତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଓଜୋ॒ ଵୈ ଷୋ॑ଡ॒ଶ ଓଜ॑ ଏ॒ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑- [ତସ୍ମା᳚ତ୍, ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ॒-ଽଭି॒ପ୍ର॒ଯା॒ଯୀ] 23

-ଦୁତ୍ତରତୋ-ଽଭିପ୍ରଯା॒ଯୀ ଜ॑ଯତି॒ ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ଚ॑ତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ଵଜ୍ରଃ॑ ଷୋଡ॒ଶୋ ଯଦେ॒ତେ ଇଷ୍ଟ॑କେ ଉପ॒ଦଧା॑ତି ଜା॒ତାଗ୍ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନ୍ପ୍ର॒ଣୁଦ୍ଯ॒ ଵଜ୍ର॒ମନୁ॒ ପ୍ରହ॑ରତି॒ ସ୍ତୃତ୍ଯୈ॒ ପୁରୀ॑ଷଵତୀ॒-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ ଉପ॑ଦଧାତି॒ ପୁରୀ॑ଷଂ॒-ଵୈଁ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ମା॒ତ୍ମନ॒-ସ୍ସାତ୍ମା॑ନମେ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ସାତ୍ମା॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦୈ॒ତା ଵା ଅ॑ସପ॒ତ୍ନା ନାମେଷ୍ଟ॑କା॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ [ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ᳚, ନା-ଽସ୍ଯ॑] 24

ନା-ଽସ୍ଯ॑ ସ॒ପତ୍ନୋ॑ ଭଵତି ପ॒ଶୁର୍ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିର୍ଵି॒ରାଜ॑ ଉତ୍ତ॒ମାଯା॒-ଞ୍ଚିତ୍ଯା॒ମୁପ॑ ଦଧାତି ଵି॒ରାଜ॑ମେ॒ଵୋତ୍ତ॒ମା-ମ୍ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପଶୁ॒ମାନୁ॑ତ୍ତ॒ମାଂ-ଵାଁଚଂ॑-ଵଁଦତି॒ ଦଶ॑ଦ॒ଶୋପ॑ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯା᳚-ଽକ୍ଷ୍ଣ॒ଯୋପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॑ଦକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା ପ॒ଶଵୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି॒ ପ୍ରହ॑ରନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ଯାନି॒ ଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ସୁଵ॒ର୍ଗ୍ଯା᳚ଣ୍ଯାସ॒-ନ୍ତୈର୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒-ନ୍ତେନର୍ଷ॑ଯୋ- [-ଁଲୋ॒କମା॑ଯ॒-ନ୍ତେନର୍ଷ॑ଯଃ, ଅ॒ଶ୍ରା॒ମ୍ଯ॒-ନ୍ତେ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯନ୍ତ॒] 25

-ଽଶ୍ରାମ୍ଯ॒-ନ୍ତେ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯନ୍ତ॒ ତାନି॒ ତପ॑ସା-ଽପଶ୍ଯ॒-ନ୍ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ତା ଇଷ୍ଟ॑କା॒ ନିର॑ମିମ॒ତେଵ॒ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॒ ଵରି॑ଵ॒ଶ୍ଛନ୍ଦ॒ ଇତି॒ ତା ଉପା॑ଦଧତ॒ ତାଭି॒ର୍ଵୈ ତେ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒ନ୍॒. ଯଦେ॒ତା ଇଷ୍ଟ॑କା ଉପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଯାନ୍ଯେ॒ଵ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ସୁଵ॒ର୍ଗ୍ଯା॑ଣି॒ ତୈରେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ॒ ତା-ସ୍ସ୍ତୋମ॑ ଭାଗୈରେ॒ଵା-ଽସୃ॑ଜତ॒ ଯ- [-ଽସୃ॑ଜତ॒ ଯତ୍, ସ୍ତୋମ॑ ଭାଗା ଉପ॒ଦଧା॑ତି] 26

-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ ଭାଗା ଉପ॒ଦଧା॑ତି ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର୍ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ଭର॒ଦ୍ଯ-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ଭାଗା॒ ଯ-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ଭାଗା ଉପ॒ଦଧା॑ତି॒ ସତେ॑ଜସମେ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର୍ଵା ଏ॒ତାଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ॑ପଶ୍ଯ॒ଦ୍ଯ-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ଭାଗା॒ ଯ-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ଭାଗା ଉପ॒ଦଧା॑ତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ସ॒ପ୍ତସ॒ପ୍ତୋପ॑ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ତି॒ସ୍ରୋ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 27 ॥

( ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ - ଦୁପଧୀ॒ଯନ୍ତ॒ - ଋଷ॑ଯୋ - ଽସୃଜତ॒ ଯତ୍ - ତ୍ରିଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 5)

ର॒ଶ୍ମିରିତ୍ଯେ॒ଵା ଽଽଦି॒ତ୍ଯମ॑ସୃଜତ॒ ପ୍ରେତି॒ରିତି॒ ଧର୍ମ॒ମନ୍ଵି॑ତି॒ରିତି॒ ଦିଵଗ୍ଂ॑ ସ॒ଧିଂରିତ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ପ୍ରତି॒ଧିରିତି॑ ପୃଥି॒ଵୀଂ-ଵିଁ॑ଷ୍ଟ॒ମ୍ଭ ଇତି॒ ଵୃଷ୍ଟି॑-ମ୍ପ୍ର॒ଵେତ୍ଯହ॑ରନୁ॒ଵେତି॒ ରାତ୍ରି॑ମୁ॒ଶିଗିତି॒ ଵସୂ᳚-ନ୍ପ୍ରକେ॒ତ ଇତି॑ ରୁ॒ଦ୍ରାନ୍-ଥ୍ସୁ॑ଦୀ॒ତିରିତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯାନୋଜ॒ ଇତି॑ ପି॒ତୄଗ୍ସ୍ତନ୍ତୁ॒ରିତି॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡିତି॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ରେ॒ଵଦିତ୍ଯୋ-ଷ॑ଧୀରଭି॒ଜିଦ॑ସି ଯୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॒ଵେ- [ଯୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା, ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜି॒ନ୍ଵେତ୍ଯେ॒ଵ] 28

-ନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜି॒ନ୍ଵେତ୍ଯେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵଜ୍ର॒-ମ୍ପର୍ଯୌ॑ହଦ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ॒ ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଅପ॑ପ୍ରାଣା ଅସୃଜତ॒ ତାସ୍ଵଧି॑ପତିର॒ସୀତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣମ॑ଦଧା-ଦ୍ଯ॒ନ୍ତେତ୍ଯ॑ପା॒ନଗ୍ଂ ସ॒ଗ୍ଂ॒ସର୍ପ॒ ଇତି॒ ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଵଯୋ॒ଧା ଇତି॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॒-ନ୍ତାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୀର॑ପାନ॒ତୀଃ ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀ-ଶ୍ଶୃଣ୍ଵ॒ତୀର୍ନ ମି॑ଥୁ॒ନୀ ଅ॑ଭଵ॒-ନ୍ତାସୁ॑ ତ୍ରି॒ଵୃଦ॒ସୀତ୍ଯେ॒ଵ ମି॑ଥୁ॒ନମ॑ଦଧା॒-ତ୍ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ମି॑ଥୁ॒ନୀ [ ] 29

ଭଵ॑ନ୍ତୀ॒ର୍ନ ପ୍ରାଜା॑ଯନ୍ତ॒ ତା-ସ୍ସଗ୍ଂ॑ରୋ॒ହୋ॑-ଽସି ନୀରୋ॒ହୋ॑-ଽସୀତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରା-ଽଜ॑ନଯ॒-ତ୍ତାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ନ ପ୍ରତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠ॒-ନ୍ତା ଵ॑ସୁ॒କୋ॑-ଽସି॒ ଵେଷ॑ଶ୍ରିରସି॒ ଵସ୍ଯ॑ଷ୍ଟିର॒ସୀତ୍ଯେ॒ଵୈଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଥାପଯ॒ଦ୍ଯଦାହ॑ ଵସୁ॒କୋ॑-ଽସି॒ ଵେଷ॑ଶ୍ରିରସି॒ ଵସ୍ଯ॑ଷ୍ଟିର॒ସୀତି॑ ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା ଏ॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି॒ ସାତ୍ମା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ଂ ରୋହତି॒ ସପ୍ରା॑ଣୋ॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠ॒ତ୍ଯଵ୍ଯ॑ର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ଭଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 30 ॥

(ଯୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା - ପ୍ର॒ଜା ମି॑ଥୁ॒ନ୍ଯ॑ - ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒ - ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଚ) (ଅ. 6)

ନା॒କ॒ସଦ୍ଭି॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒-ନ୍ତନ୍ନା॑କ॒ସଦା᳚-ନ୍ନାକସ॒ତ୍ତ୍ଵଂ-ଯଁନ୍ନା॑କ॒ସଦ॑ ଉପ॒ଦଧା॑ତି ନାକ॒ସଦ୍ଭି॑ରେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କୋ ନାକୋ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ନାସ୍ମା॒ ଅକ॑-ମ୍ଭଵତି ଯଜମାନାଯତ॒ନଂ-ଵୈଁ ନା॑କ॒ସଦୋ॒ ଯନ୍ନା॑କ॒ସଦ॑ ଉପ॒ଦଧା᳚ତ୍ଯା॒ଯତ॑ନମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ କୁରୁତେ ପୃ॒ଷ୍ଠାନାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ତେଜ॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଯଁନ୍ନା॑କ॒ସଦୋ॒ ଯନ୍ନା॑କ॒ସଦ॑ [ଯନ୍ନା॑କ॒ସଦଃ॑, ଉ॒ପ॒ଦଧା॑ତି ପୃ॒ଷ୍ଠାନା॑ମେ॒ଵ] 31

ଉପ॒ଦଧା॑ତି ପୃ॒ଷ୍ଠାନା॑ମେ॒ଵ ତେଜୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପଞ୍ଚ॒ଚୋଡା॒ ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯଫ୍ସ॒ରସ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତା ଭୂ॒ତା ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଉପ॑ ଶେ॒ରେ-ଽଥୋ॑ ତନୂ॒ପାନୀ॑ରେ॒ଵୈତା ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯା-ତ୍ତମୁ॑ପ॒ଦଧ॑ଦ୍ଧ୍ଯାଯେଦେ॒ତାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆ ଵୃ॑ଶ୍ଚତି ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॒ତ୍ଯୁତ୍ତ॑ରା ନାକ॒ସଦ୍ଭ୍ଯ॒ ଉପ॑ଦଧାତି॒ ଯଥା॑ ଜା॒ଯାମା॒ନୀଯ॑ ଗୃ॒ହେଷୁ॑ ନିଷା॒ଦଯ॑ତି ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତ- [ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍, ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॑-] 32

-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॑-ମୁତ୍ତ॒ମାମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॒ ପତ୍ନ୍ଯନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା-ଞ୍ଚ॑ ଵିକ॒ର୍ଣୀ-ଞ୍ଚୋ᳚ତ୍ତ॒ମେ ଉପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ସ୍ଵ॑ଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା-ଽଽଯୁ॑ର୍ଵିକ॒ର୍ଣୀ ପ୍ରା॒ଣ-ଞ୍ଚୈ॒ଵା-ଽଽଯୁ॑ଶ୍ଚ ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମୁତ୍ତ॒ମୌ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚା-ଽଽଯୁ॑ଶ୍ଚ ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମୁତ୍ତ॒ମୌ ନାନ୍ଯାମୁତ୍ତ॑ରା॒ମିଷ୍ଟ॑କା॒ମୁପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ଦ୍ଯଦ॒ନ୍ଯାମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମିଷ୍ଟ॑କା-ମୁପଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନା- [-ମୁପଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍, ଚ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଚ] 33

-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରା॒ଣ-ଞ୍ଚା-ଽଽଯୁ॒ଶ୍ଚାପି॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ତ୍ତସ୍ମା॒ନ୍ନା-ନ୍ଯୋତ୍ତ॒ରେଷ୍ଟ॑କୋପ॒ଧେଯା᳚ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣାମୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ସୌ ଵୈ ସ୍ଵ॑ଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା- ଽମୂମେ॒ଵୋପ॑ ଧ॒ତ୍ତେ ଽଶ୍ଵ॒ମୁପ॑ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵାସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନୈ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା ଭ॑ଵତି ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମୁଥ୍ସୃ॑ଷ୍ଟ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା-ଽନୁ॑ଖ୍ଯାତ୍ଯା ଏ॒ଷା ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁକ୍ରା᳚ନ୍ତି॒ର୍ଯ-ଦ୍ଵି॑କ॒ର୍ଣୀ ଯ-ଦ୍ଵି॑କ॒ର୍ଣୀମୁ॑ପ॒ଦଧା॑ତି ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵ ଵିକ୍ରା᳚ନ୍ତି॒ମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମତ ଉତ୍ତର॒ତ ଉପ॑ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॑ଦୁତ୍ତର॒ତ ଉ॑ପଚାରୋ॒-ଽଗ୍ନି ର୍ଵା॑ଯୁ॒ମତୀ॑ ଭଵତି॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 34 ॥

(ସମ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଯଁନ୍ନା॑କ॒ସଦୋ॒ ଯନ୍ନା॑କ॒ସଦ॒ - ସ୍ତତ୍ - ପ॑ଶୂ॒ନା-ମେ॒ଷା ଵୈ-ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 7)

ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯୁପ॑ ଦଧାତି ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵାଁ॒ମ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଵା॒ମମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଏ॒ତାଗ୍ଂ ହ॒ ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସେ॑ନ-ଶ୍ଚୈତ୍ରିଯାଯ॒ଣ-ଶ୍ଚିତିଂ॑-ଵିଁ॒ଦା-ଞ୍ଚ॑କାର॒ ତଯା॒ ଵୈ ସ ପ॒ଶୂନଵା॑ରୁନ୍ଧ॒ ଯଦେ॒ତାମୁ॑ପ॒ଦଧା॑ତି ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଗାଯ॒ତ୍ରୀଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତେଜୋ॒ ଵୈ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ତେଜ॑ ଏ॒ଵ [ତେଜ॑ ଏ॒ଵ, ମୁ॒ଖ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ] 35

ମୁ॑ଖ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ ମୂର୍ଧ॒ନ୍ଵତୀ᳚ର୍ଭଵନ୍ତି ମୂ॒ର୍ଧାନ॑ମେ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॒ ଉପ॑ ଦଧାତୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ଜଗ॑ତୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଜାଗ॑ତା॒ ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଽନୁ॒ଷ୍ଟୁଭ॒ ଉପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁପ୍ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମୁଥ୍ସୃ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ ବୃହ॒ତୀରୁ॒ଷ୍ଣିହାଃ᳚ ପ॒ଙ୍କ୍ତୀର॒କ୍ଷର॑ପଙ୍କ୍ତୀ॒ରିତି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପାଣି॒ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପା॒ ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶଵ॒- [ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶଵଃ॑, ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପାନେ॒ଵ] 36

-ଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଵିଷୁ॑ରୂପମସ୍ଯ ଗୃ॒ହେ ଦୃ॑ଶ୍ଯତେ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଯ ଉ॑ ଚୈନା ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦା-ଽତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦସ॒ମୁପ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସର୍ଵେ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଶ୍ଚିନୁତେ॒ ଵର୍ଷ୍ମ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଛନ୍ଦ॑ସାଂ॒-ଯଁଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଯଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦସ-ମୁପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଵର୍ଷ୍ମୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ ଉପ॑ ଦଧାତି ଦ୍ଵି॒ପା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 37 ॥

(ତେଜ॑ ଏ॒ଵ - ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ - ଯଜ॑ମାନ॒ - ଏକ॑ଞ୍ଚ) (ଅ. 8)

ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯୋ॒-ଽଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॑ଯତେ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ଯୁଜୋ॒ ନୋପ॑ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦେ॒ଵତା॑ ଅସ୍ଯା॒ଗ୍ନିଂ-ଵୃଁ॑ଞ୍ଜୀର॒ନ୍॒. ଯ-ଥ୍ସ॒ଯୁଜ॑ ଉପ॒ଦଧା᳚ତ୍ଯା॒ତ୍ମନୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ଯୁଜ॑-ଞ୍ଚିନୁତେ॒ ନାଗ୍ନିନା॒ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତେ-ଽଥୋ॒ ଯଥା॒ ପୁରୁ॑ଷ॒-ସ୍ସ୍ନାଵ॑ଭି॒-ସ୍ସନ୍ତ॑ତ ଏ॒ଵମେ॒ଵୈତାଭି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସନ୍ତ॑ତୋ॒ ଽଗ୍ନିନା॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒-ନ୍ତା ଅ॒ମୂଃ କୃତ୍ତି॑କା ଅଭଵ॒ନ୍॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପ ଧୀ॒ଯନ୍ତେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ [ ] 38

ଲୋ॒କମେ॑ତି॒ ଗଚ୍ଛ॑ତି ପ୍ରକା॒ଶ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ମଣ୍ଡଲେଷ୍ଟ॒କା ଉପ॑ ଦଧାତୀ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା ମ॑ଣ୍ଡଲେଷ୍ଟ॒କା ଇ॒ମେ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଲୋ॒କା ଦେ॑ଵପୁ॒ରା ଦେ॑ଵପୁ॒ରା ଏ॒ଵ ପ୍ରଵି॑ଶତି॒ ନା-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑କ୍ଯା॒ନୋ ଵି॒ଶ୍ଵଜ୍ଯୋ॑ତିଷ॒ ଉପ॑ ଦଧାତୀ॒ମାନେ॒ଵୈତାଭି-॑ର୍ଲୋ॒କାନ୍ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତଃ କୁରୁ॒ତେ-ଽଥୋ᳚ ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵୈତା ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଦାଦ୍ଧ୍ରତ୍ଯେ॒ତା ଵୈ ଦେ॒ଵତା᳚-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗ୍ଯା᳚ସ୍ତା ଏ॒ଵା- -ନ୍ଵା॒ରଭ୍ଯ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ 39 ॥

(ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ - ତା ଏ॒ଵ - ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 9)

ଵୃ॒ଷ୍ଟି॒ସନୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଵୃଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯଦେ॑କ॒ଧୋପ॑ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାଦେକ॑ମୃ॒ତୁଂ-ଵଁ॑ର୍ଷେଦନୁପରି॒ହାରଗ୍ଂ॑ ସାଦଯତି॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସର୍ଵା॑ନୃ॒ତୂନ୍. ଵ॑ର୍ଷତି ପୁରୋଵାତ॒ସନି॑-ର॒ସୀତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦ୍ଵୈ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯୈ॑ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସଂ॒ଯାଁନୀ॑ଭି॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ଯୁ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସଂ॒ଯାଁନୀ॑ନାଗ୍ଂ ସଂଯାଁନି॒ତ୍ଵଂ-ଯଁ-ଥ୍ସଂ॒ଯାଁନୀ॑ରୁପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଯଥା॒-ଽଫ୍ସୁ ନା॒ଵା ସଂ॒ଯାଁତ୍ଯେ॒ଵ- [ସଂ॒ଯାଁତ୍ଯେ॒ଵମ୍, ଏ॒ଵୈତାଭି॒] 40

-ମେ॒ଵୈତାଭି॒ ର୍ଯଜ॑ମାନ ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସଂ-ଯାଁ॑ତି ପ୍ଲ॒ଵୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ଯ-ଥ୍ସଂ॒ଯାଁନୀ॒ର୍ଯ-ଥ୍ସଂ॒ଯାଁନୀ॑ରୁପ॒ଦଧା॑ତି ପ୍ଲ॒ଵମେ॒ଵୈତମ॒ଗ୍ନଯ॒ ଉପ॑ଦଧାତ୍ଯୁ॒ତ ଯସ୍ଯୈ॒ତାସୂପ॑ହିତା॒ସ୍ଵାପୋ॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ହର॒ନ୍ତ୍ଯହୃ॑ତ ଏ॒ଵାସ୍ଯା॒-ଗ୍ନିରା॑ଦିତ୍ଯେଷ୍ଟ॒କା ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯା ଵା ଏ॒ତ-ମ୍ଭୂତ୍ଯୈ॒ ପ୍ରତି॑ନୁଦନ୍ତେ॒ ଯୋ-ଽଲ॒-ମ୍ଭୂତ୍ଯୈ॒ ସ-ନ୍ଭୂତି॒-ନ୍ନ ପ୍ରା॒ପ୍ନୋତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯା [ପ୍ରା॒ପ୍ନୋତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯାଃ, ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ଭୂତି॑-] 41

ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ଭୂତି॑-ଙ୍ଗମଯନ୍ତ୍ଯ॒ସୌ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯା॑-ଽଽଦି॒ତ୍ଯୋ ରୁଚ॒ମା ଦ॑ତ୍ତେ॒ ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॒ତ୍ଵା ନ ରୋଚ॑ତେ॒ ଯଦା॑ଦିତ୍ଯେଷ୍ଟ॒କା ଉ॑ପ॒ଦଧା᳚ତ୍ଯ॒ସାଵେ॒-ଵାସ୍ମି॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ଯୋ ରୁଚ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ଯଥା॒-ଽସୌ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ରୋଚ॑ତ ଏ॒ଵମେ॒ଵୈଷ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାଗ୍ଂ ରୋଚତେ ଘୃତେଷ୍ଟ॒କା ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॒ ଯ-ଦ୍ଘୃ॒ତ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧଯ॒- [ସମ॑ର୍ଧଯତି, ଅଥୋ॒] 42

-ତ୍ଯଥୋ॒ ତେଜ॑ସା ଽନୁପରି॒ହାରଗ୍ଂ॑ ସାଦଯ॒-ତ୍ଯପ॑ରିଵର୍ଗ-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ତେଜୋ॑ ଦଧାତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ଗ୍ନିମ॑ଚିନୁତ॒ ସ ଯଶ॑ସା॒ ଵ୍ଯା᳚ର୍ଧ୍ଯତ॒ ସ ଏ॒ତା ଯ॑ଶୋ॒ଦା ଅ॑ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତା ଉପା॑ଧତ୍ତ॒ ତାଭି॒ର୍ଵୈ ସ ଯଶ॑ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନ॑ଧତ୍ତ॒ ଯଦ୍ଯ॑ଶୋ॒ଦା ଉ॑ପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଯଶ॑ ଏ॒ଵ ତାଭି॒ର୍ଯଜ॑ମାନ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚୋପ॑ ଦଧାତି॒ ପାଙ୍କ୍ତଃ॒ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ତସ୍ମି॒ନ୍॒ ଯଶୋ॑ ଦଧାତି ॥ 43 ॥

(ଏ॒ଵଂ - ପ୍ରା॒ପ୍ରୋତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯା - ଅ॑ର୍ଧଯ॒ତ୍ଯେ - କା॒ନ୍ନ ପ॑ଞ୍ଚା॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 10)

ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସ॒ନ୍ କନୀ॑ଯାଗ୍ଂସୋ ଦେ॒ଵା ଆସ॒-ନ୍ଭୂଯା॒ଗ୍ଂ॒ସୋ-ଽସୁ॑ରା॒ସ୍ତେ ଦେ॒ଵା ଏ॒ତା ଇଷ୍ଟ॑କା ଅପଶ୍ଯ॒-ନ୍ତା ଉପା॑ଦଧତ ଭୂଯ॒ସ୍କୃଦ॒ସୀତ୍ଯେ॒ଵ ଭୂଯାଗ୍ଂ॑ସୋ-ଽଭଵ॒ନ୍ ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି॒-ରୋଷ॑ଧୀଭି-ର୍ଵରିଵ॒ସ୍କୃଦ॒ସୀତୀ॒-ମାମ॑ଜଯ॒-ନ୍ପ୍ରାଚ୍ଯ॒ସୀତି॒ ପ୍ରାଚୀ॒-ନ୍ଦିଶ॑ମଜଯନ୍ନୂ॒ର୍ଧ୍ଵା ଽସୀତ୍ଯ॒ମୂମ॑ଜଯ-ନ୍ନନ୍ତରିକ୍ଷ॒ସଦ॑ସ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ସୀ॒ଦେତ୍ଯ॒-ନ୍ତରି॑କ୍ଷମଜଯ॒-ନ୍ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵ॒- [ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍, ପରା-ଽସୁ॑ରା॒] 44

-ନ୍ପରା-ଽସୁ॑ରା॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଭୂଯା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତ୍ଯ॒ଭୀମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍ ଜ॑ଯତି॒ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯଫ୍ସୁ॒ଷଦ॑ସି ଶ୍ଯେନ॒ସଦ॒ସୀତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵାଗ୍ନିମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॒ ଦ୍ରଵି॑ଣେ ସାଦଯା॒ମୀ-ତ୍ଯା॑ହେ॒ମାନେ॒ଵୈତାଭି॑-ର୍ଲୋ॒କା-ନ୍ଦ୍ରଵି॑ଣାଵତଃ କୁରୁତ ଆଯୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯାଯୁ॑ରେ॒ଵା- [ଉପ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯାଯୁ॑ରେ॒ଵ, ଅ॒ସ୍ମି॒-ନ୍ଦ॒ଧା॒ତ୍ଯଗ୍ନେ॒] 45

-ଽସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଯଗ୍ନେ॒ ଯତ୍ତେ॒ ପର॒ଗ୍ଂ॒ ହୃନ୍ନାମେତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॑ ପ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ଧାମୋପା᳚-ଽଽପ୍ନୋତି॒ ତାଵେହି॒ ସଗ୍ଂ ର॑ଭାଵହା॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଵ୍ଯେ॑ଵୈନେ॑ନ॒ ପରି॑ ଧତ୍ତେ॒ ପାଞ୍ଚ॑ଜନ୍ଯେ॒ଷ୍ଵପ୍ଯେ᳚ଦ୍ଧ୍ଯଗ୍ନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୈ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପାଞ୍ଚ॑ଜନ୍ଯୋ॒ ଯଃ ପଞ୍ଚ॑ଚିତୀକ॒-ସ୍ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହର୍ତ॒ଵ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଧାତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଋ॑ତୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॒ ଯଦୃ॑ତ॒ଵ୍ଯା॑ ଋତୂ॒ନାମେ॒ଵ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସୁ॒ମେକ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୁ॒ମେକଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯୈ॒ଵ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମୋପା᳚-ଽଽପ୍ନୋତି ॥ 46 ॥

(ଅଭ॑ଵ॒ - ନ୍ନାଯୁ॑ରେ॒ଵ - ର୍ତ॒ଵ୍ଯା॑ ଉପ॒ - ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 11)

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରକ୍ଷ୍ଯ॑ଶ୍ଵଯ॒-ତ୍ତ-ତ୍ପରା॑-ଽପତ॒-ତ୍ତଦଶ୍ଵୋ॑-ଽଭଵ॒-ଦ୍ଯଦଶ୍ଵ॑ଯ॒-ତ୍ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯାଶ୍ଵ॒ତ୍ଵ-ନ୍ତଦ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଦଧୁରେ॒ଷ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑-ଙ୍କରୋତି॒ ଯୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ଯଜ॑ତେ॒ ସର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ସର୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ରାଯ॑ଶ୍ଚିତ୍ତି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ସ୍ଯ ଭେଷ॒ଜଗ୍ଂ ସର୍ଵଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେନ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ତର॒ନ୍ନପି॒ ଵା ଏ॒ତେନ॑ ବ୍ରହ୍ମହ॒ତ୍ଯା-ମ॑ତର॒ନ୍-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମ୍ପା॒ପ୍ମାନ॑- [-ମ॑ତର॒ନ୍-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମ୍ପା॒ପ୍ମାନ᳚ମ୍, ତ॒ର॒ତି॒ ତର॑ତି] 47

-ନ୍ତରତି॒ ତର॑ତି ବ୍ରହ୍ମହ॒ତ୍ଯାଂ-ଯୋଁ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ଯଜ॑ତେ॒ ଯ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦୋତ୍ତ॑ରଂ॒-ଵୈଁ ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରକ୍ଷ୍ଯ॑ଶ୍ଵଯ॒-ତ୍ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯୋତ୍ତର॒ତୋ-ଽଵ॑ ଦ୍ଯନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ᳚-ଽନ୍ଯେଷା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାଂ-ଵୈଁ॑ତ॒ସଃ କଟୋ॑ ଭଵତ୍ଯ॒ଫ୍ସୁଯୋ॑ନି॒ର୍ଵା ଅଶ୍ଵୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ॒ଜୋ ଵେ॑ତ॒ସ-ସ୍ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ଯୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ଚତୁଷ୍ଟୋ॒ମ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॑ ଭଵତି ସ॒ରଡ୍ଢ॒ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ସକ୍ଥ୍ଯା-ଽଵୃ॑ହ॒-ତ୍ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ତୁଷ୍ଟୋ॒ମେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଦଧୁ॒ର୍ଯଚ୍ଚ॑ତୁଷ୍ଟୋ॒ମ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॒ ଭଵ॒ତ୍ଯଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 48 ॥

(ସର୍ଵ॑ମ ପା॒ପ୍ମାନ॑ - ମଵୃହ॒-ଦ୍- ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଚ) (ଅ. 12)

(ଉ॒ଥ୍ସ॒ନ୍ନ॒ଯ॒ଜ୍ଞ - ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ - ଦେ॒ଵା ଵା ଅ॑କ୍ଷ୍ଣଯାସ୍ତୋ॒ମୀଯା॑ - ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭା॒ଗୋ᳚ - ଽସ୍ଯଗ୍ନେ॑ ଜା॒ତାନ୍ - ର॒ଶ୍ମିରିତି॑ - ନାକ॒ସଦ୍ଭିଃ॒ -ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ - ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯୋ - ଵୃଷ୍ଟି॒ସନୀ᳚ - ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାଃ କନୀ॑ଯାଗ୍ଂସଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରକ୍ଷି॒ - ଦ୍ଵାଦ॑ଶ )

(ଉ॒ଥ୍ସ॒ନ୍ନ॒ଯ॒ଜ୍ଞୋ - ଦେ॒ଵା ଵୈ - ଯସ୍ଯ॒ ମୁଖ୍ଯ॑ଵତୀ - ର୍ନାକ॒ସଦ୍ଭି॑ରେ॒ - ଵୈ ତାଭି॑ର॒ - ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)

(ଉ॒ଥ୍ସ॒ନ୍ନ॒ଯ॒ଜ୍ଞ, ସ୍ସ॑ର୍ଵ॒ତ୍ଵାଯ॑)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citīnā-nnirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

u॒thsa॒nna॒ ya॒jño vā e॒ṣa yada॒gniḥ kiṃ-vā~-'hai॒tasya̭ kri॒yate॒ kiṃ-vā~॒ na yadvai ya॒jñasya̭ kri॒yamā̭ṇasyā-nta॒ryanti॒ pūya̭ti॒ vā a̭sya॒ tadā᳚śvi॒nīrupa̭ dadhātya॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭rotyṛta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai॒ [kḷptyai᳚, pañcopa̭] 1

pañcopa̭ dadhāti॒ pañca॒ vā ṛ॒tavo॒ yāva̭nta e॒vartava॒stān ka̭lpayati samā॒napra̭bhṛtayo bhavanti samā॒noda̭rkā॒stasmā᳚-thsamā॒nā ṛ॒tava॒ ekḙna pa॒dena॒ vyāva̭rtante॒ tasmā̭d-ṛ॒tavo॒ vyāva̭rtante prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhātyṛ॒tuṣve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsamā॒nā-ssanta̭ ṛ॒tavo॒ na jī᳚rya॒ntyatho॒ praja̭nayatye॒vainā̭ne॒ṣa vai vā॒yurya-tprā॒ṇo yad-ṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛta̭ [prāṇa॒bhṛtaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti॒] 2

upa॒dadhā̭ti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūnanṷ vā॒yurā va̭rīvarti vṛṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyā-deka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-tprā̭ṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ vṛṣṭi॒sanī̭rupa॒dadhā̭ti॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte pa॒śavo॒ vai va̭ya॒syā̭ nānā̭manasaḥ॒ khalu॒ vai pa॒śavo॒ nānā᳚vratā॒stḙ-'pa e॒vābhi sama̭naso॒ [sama̭nasaḥ, ya-ṅkā॒mayḙtā-] 3

ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ vaya॒syā᳚stasyo̭-pa॒dhāyā̭pa॒syā̭ upa̭ daddhyā॒-dasaṃ᳚(2)jñāna-me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karotyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ditya̭-pa॒syā᳚stasyo̭pa॒dhāya̭ vaya॒syā̭ upa̭ daddhyā-thsaṃ॒(2)jñāna̭me॒vāsmai̭ pa॒śubhiḥ̭ karoti paśu॒māne॒va bha̭vati॒ cata̭sraḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚cca॒tvāri॒ cakṣṷṣo rū॒pāṇi॒ dve śu॒kle dve kṛ॒ṣṇe [kṛ॒ṣṇe, mū᳚rdha॒nvatī᳚-] 4

mū᳚rdha॒nvatī᳚-rbhavanti॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚nmū॒rdhā pañca॒ dakṣi̭ṇāyā॒g॒ śroṇyā॒mupa̭ dadhāti॒ pañcotta̭rasyā॒-ntasmā᳚-tpa॒ścā-dvarṣī̭yā-npu॒rastā᳚-tpravaṇaḥ pa॒śurba॒sto vaya॒ iti॒ dakṣi॒ṇe-'gṃsa॒ upa̭ dadhāti vṛ॒ṣṇirvaya॒ ityutta॒re 'gṃsā̭ve॒va prati̭ dadhāti vyā॒ghro vaya॒ iti॒ dakṣi̭ṇe pa॒kṣa upa̭ dadhāti si॒gṃ॒ho vaya॒ ityutta̭re pa॒kṣayo̭re॒va vī॒rya̭-ndadhāti॒ purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ maddhye॒ tasmā॒-tpurṷṣaḥ paśū॒nāmadhi̭patiḥ || 5 ||

(kḷptyā̭ - upa॒dhāya̭ prāṇa॒bhṛtaḥ॒-sama̭nasaḥ-kṛ॒ṣṇe-purṷṣo॒ vaya॒ iti॒ - pañca̭ ca) (a. 1)

indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miti̭ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātīndrā॒gnibhyāṃ॒-vā~ i॒mau lo॒kau vidhṛ̭tāva॒nayo᳚-rlo॒kayo॒-rvidhṛ̭tyā॒ adhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣendrā᳚gnī॒ ityā̭hendrā॒gnī vai de॒vānā̭mojo॒ bhṛtā॒voja̭sai॒vainā̭-ma॒ntari̭kṣe cinute॒ dhṛtyai᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'ntari̭kṣame॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ [dha॒tte 'śva॒mupa̭, ghrā॒pa॒ya॒ti॒ prā॒ṇame॒vā-] 6

ghrāpayati prā॒ṇame॒vā-'syā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai de॒vānāṃ॒-vai~ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ ta e॒tā diśyā̭ apaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te diśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddiśyā̭ upa॒dadhā̭ti di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyai॒ daśa̭ prāṇa॒bhṛtaḥ̭ pu॒rastā॒dupa̭ [pu॒rastā॒dupa̭, da॒dhā॒ti॒ nava॒ vai purṷṣe] 7

dadhāti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā nābhi̭rdaśa॒mī prā॒ṇāne॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tprā॒ṇā jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gjyoti̭rutta॒mā daśopa̭ dadhāti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāṭ chanda̭sā॒-ñjyoti॒rjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒jjyoti॒rupā᳚ ''smahe॒ chandāgṃ̭si pa॒śuṣvā॒jima̭yu॒stā-nbṛ̭ha॒tyuda̭jaya॒-ttasmā॒-dbārha̭tāḥ [tasmā॒-dbārha̭tāḥ, pa॒śava̭ ucyante॒ mā] 8

pa॒śava̭ ucyante॒ mā chanda॒ iti̭ dakṣiṇa॒ta upa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddakṣi॒ṇā vṛ̭to॒ māsāḥ᳚ pṛthi॒vī chanda॒ iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityā a॒gnirde॒vatetyṷttara॒ta ojo॒ vā a॒gniroja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-thsampa̭dyante॒ ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī bārha̭tāḥ pa॒śavo̭ bṛha॒tyaivāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe bṛha॒tī chanda̭sā॒g॒ svārā᳚jya॒-mparī̭yāya॒ yasyai॒tā [yasyai॒tāḥ, ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒] 9

ṷpadhī॒yante॒ gaccha̭ti॒ svārā᳚jyagṃ sa॒pta vāla̭khilyāḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti sa॒pta pa॒ścā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā dvāvavā᳚ñcau prā॒ṇānāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ mū॒rdhā-'si॒ rāḍiti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ yantrī॒ rāḍiti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhāti || 10 ||

(aśva॒mupa̭-pu॒rastā॒dupa॒-bārha̭tā-e॒tā-ścatṷstrigṃśacca) (a. 2)

de॒vā vai ya-dya॒jñe 'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ apaśya॒-ntā a॒nyathā॒ 'nūcyā॒-nyathopā̭dadhata॒ tadasṷrā॒ nānvavā̭ya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yada̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ a॒nyathā॒ 'nūcyā॒nyatho̭pa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒-śustri॒vṛditi̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ tri॒vṛ- [tri॒vṛt, ya॒jña॒mu॒khame॒va] 11

-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ vyo̭ma saptada॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to 'nnaṃ॒-vai~ vyo̭mā-'nnagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityai bhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śa ityṷttara॒ta ojo॒ vai bhā॒nta ojaḥ̭ pañcada॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato 'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa iti̭ pu॒rastā॒- [iti̭ pu॒rastā᳚t, upa̭ dadhāti॒ dvau] 12

-dupa̭ dadhāti॒ dvau tri॒vṛtā̭vabhipū॒rvaṃ-ya~̭jñamu॒khe vi yā̭tayatyabhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ a̭bhiva॒rto-'nnagṃ̭ savi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyate॒ varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-dya-dvigṃ̭śa॒tirdve tena̭ vi॒rājau॒ ya-ddve pra̭ti॒ṣṭhā tena̭ vi॒rājo̭re॒vā-bhi̭pū॒rvama॒nnādye॒ prati̭tiṣṭhati॒ tapo̭ navada॒śa ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyo [ityṷttara॒ta stasmā᳚-thsa॒vyaḥ, hasta̭yo-] 13

hasta̭yo-stapa॒svita̭ro॒ yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ catṷrvigṃśatyakṣarā gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒-dviyā̭tayati॒ garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vai~ garbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śonna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nānna̭madyata॒ oja̭striṇa॒va iti̭ pa॒ścādi॒me vai lo॒kāstri̭ṇa॒va e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa i- [sa॒bhaṃra̭ṇastrayovi॒gṃ॒śa iti̭, u॒tta॒ra॒ta-] 14

-tyṷttara॒ta-stasmā᳚-thsa॒vyo hasta̭yo-ssambhā॒rya̭taraḥ॒ kratṷrekatri॒gṃ॒śa iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ vāgvai kratṷryajñamu॒khaṃ-vā~gya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śa iti̭ dakṣiṇa॒to̭-'sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-mbrahmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ prati॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śa iti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai॒ nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śa ityṷttara॒ta-ssṷva॒rgo vai lo॒ko nākaḥ̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||

(vai tri॒vṛ - diti̭ pu॒rastā᳚th - sa॒vya - stra̭yovi॒gṃ॒śa iti̭ - suva॒rgo vai - pañca̭ ca) (a. 3)

(ā॒śu - rvyo̭ma - dha॒ruṇo̭ - bhā॒ntaḥ - pratū᳚rtira -bhiva॒rto - varca॒ - stapo॒ - yoni॒ - rgarbhā॒ - ojaḥ̭ - sa॒bhaṃra̭ṇaḥ॒ - kratṷ - rbra॒ddhrasya̭ - prati॒ṣṭhā - nākaḥ॒ - ṣoḍa̭śa)

a॒gnerbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vā~ a॒gnirya̭jñamu॒kha-ndī॒kṣā ya̭jñamu॒kha-mbrahma̭ yajñamu॒kha-ntri॒vṛ-dya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒ta-śśṷśru॒vāgṃso॒ vai nṛ॒cakṣa॒so-'nna̭-ndhā॒tā jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhāti॒ tasmā᳚jjā॒to-'nna̭matti ja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstoma॒ ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ ja॒nitra॒- [ja॒nitra᳚m, annagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va] 16

-mannagṃ̭ saptada॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyate mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprā॒ṇo vai mi॒tro̭-'pā॒no varṷṇaḥ prāṇāpā॒nāve॒vāsmi̭-ndadhāti di॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstoma॒ ityā̭ha prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ prati̭ṣṭhityā॒ indra̭sya bhā॒go̭-'sītyṷttara॒ta ojo॒ vā indra॒ ojo॒ viṣṇu॒rojaḥ̭ kṣa॒tramojaḥ̭ pañcada॒śa [pañcada॒śaḥ, oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒] 17

oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ vasa̭vo yajñamu॒khagṃ ru॒drā ya̭jñamu॒kha-ñca̭turvi॒gṃ॒śo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayatyādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to-'nnaṃ॒-vā~ ā̭di॒tyā anna̭-mma॒ruto-'nna॒-ṅgarbhā॒ anna̭-mpañcavi॒gṃ॒śo-'nna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-'nna̭madya॒te 'di̭tyai bhā॒go̭- [-'di̭tyai bhā॒gaḥ, a॒sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā] 18

-'sīti̭ pa॒ścā-tpra̭ti॒ṣṭhā vā adi̭tiḥ prati॒ṣṭhā pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā tri̭ṇa॒vaḥ prati̭ṣṭhityai de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-' sītyṷttara॒to brahma॒ vai de॒va-ssa̭vi॒tā brahma॒ bṛha॒spati॒rbrahma̭ catuṣṭo॒mo bra̭hmavarca॒same॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā॒dutta॒ro-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ssāvi॒trava̭tī bhavati॒ prasū᳚tyai॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇānā॒mudī̭cī sa॒niḥ prasṷ̄tā dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒ma iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti yajñamu॒khaṃ-vai~ dha॒rtro [dha॒rtraḥ, ya॒jña॒mu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo] 19

ya̭jñamu॒kha-ñca̭tuṣṭo॒mo ya̭jñamu॒khame॒va pu॒rastā॒dvi yā̭tayati॒ yāvā̭nā-mbhā॒go̭-'sīti̭ dakṣiṇa॒to māsā॒ vai yāvā̭ ardhamā॒sā ayā̭vā॒-stasmā᳚-ddakṣi॒ṇāvṛ̭to॒ māsā॒ annaṃ॒-vai~ yāvā॒ anna̭-mpra॒jā anna̭me॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi̭ṇe॒nā-nna̭madyata ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'sīti̭ pa॒ścā-tprati̭ṣṭhityai viva॒rto᳚ 'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śa ityṷttara॒to̭-'nayo᳚rlo॒kayo᳚-ssavīrya॒tvāya॒ tasmā̭di॒mau lo॒kau sa॒māva̭-dvīryau॒ [sa॒māva̭-dvīryau, yasya॒ mukhya̭vatīḥ] 20

yasya॒ mukhya̭vatīḥ pu॒rastā̭dupadhī॒yante॒ mukhya̭ e॒va bha̭va॒tyā-'sya॒ mukhyo̭ jāyate॒ yasyā-nna̭vatī - rdakṣiṇa॒to-'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasya̭ prati॒ṣṭhāva̭tīḥ pa॒ścā-tpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yasyauja̭svatīruttara॒ta o̭ja॒svyḙva bha̭va॒tyā-'syaṷja॒svī jā̭yate॒ 'rko vā e॒ṣa yada॒gnistasyai॒tade॒va sto॒trame॒taccha॒straṃ-ya~de॒ṣā vi॒dhā [vi॒dhā, vi॒dhī॒yate॒-'rka e॒va] 21

vi̭dhī॒yate॒-'rka e॒va tada॒rkya̭manu॒ vi dhī̭ya॒te 'ttyanna॒mā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate॒ yasyai॒ṣā vi॒dhā vi̭dhī॒yate॒ ya ṷ caināme॒vaṃ-ve~da॒ sṛṣṭī॒rupa̭ dadhāti yathāsṛ॒ṣṭame॒vāva̭ rundhe॒ na vā i॒da-ndivā॒ na nakta̭māsī॒davyā̭vṛtta॒-nte de॒vā e॒tā vyṷṣṭīrapaśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tato॒ vā i॒daṃ ~vyau᳚ccha॒-dyasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ vyḙvāsmā̭ uccha॒tyatho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate || 22 ||

(vai ja॒nitraṃ̭ - pañcada॒śo - 'di̭tyai bhā॒go - vai dha॒rtraḥ - sa॒māva̭dvīryai-vi॒dhā-tato॒ vā i॒daṃ - catṷrdaśa ca ) (a. 4)

(a॒gne - rnṛ॒cakṣa̭sāṃ - ja॒nitraṃ̭ - mi॒tra - syendra̭sya॒ -vasṷ̄nā - mādi॒tyānā॒ - madi̭tyai - de॒vasya̭ savi॒tuḥ - sā̭vi॒trava̭tī - dha॒rtro - yāvā̭nā-mṛbhū॒ṇāṃ - ~vi̭va॒rta - ścatṷrdaśa)

agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒niti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate॒ saha̭sā jā॒tāniti̭ pa॒ścājja̭ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭ nudate catuścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma॒ iti̭ dakṣiṇa॒to bra̭hmavarca॒saṃ-vai~ ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo bra̭hmavarca॒same॒va da̭kṣiṇa॒to dha̭tte॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdho᳚ brahmavarca॒sita̭ra-ṣṣoḍa॒śa-sstoma॒ ityṷttara॒ta ojo॒ vai ṣo̭ḍa॒śa oja̭ e॒votta̭ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭- [tasmā᳚t, u॒tta॒ra॒to॒-'bhi॒pra॒yā॒yī] 23

-duttarato-'bhiprayā॒yī ja̭yati॒ vajro॒ vai ca̭tuścatvāri॒gṃ॒śo vajraḥ̭ ṣoḍa॒śo yade॒te iṣṭa̭ke upa॒dadhā̭ti jā॒tāgścai॒va ja̭ni॒ṣyamā̭ṇāgśca॒ bhrātṛ̭vyā-npra॒ṇudya॒ vajra॒manu॒ praha̭rati॒ stṛtyai॒ purī̭ṣavatī॒-mmaddhya॒ upa̭dadhāti॒ purī̭ṣaṃ॒-vai~ maddhya̭mā॒tmana॒-ssātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~dai॒tā vā a̭sapa॒tnā nāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ [ṷpadhī॒yante᳚, nā-'sya̭] 24

nā-'sya̭ sa॒patno̭ bhavati pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gnirvi॒rāja̭ utta॒māyā॒-ñcityā॒mupa̭ dadhāti vi॒rāja̭me॒votta॒mā-mpa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-tpaśu॒mānṷtta॒māṃ-vā~caṃ̭-va~dati॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚-'kṣṇa॒yopa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāni॒ vai chandāgṃ̭si suva॒rgyā᳚ṇyāsa॒-ntairde॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yo- [-~lo॒kamā̭ya॒-ntenarṣa̭yaḥ, a॒śrā॒mya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒] 25

-'śrāmya॒-nte tapo̭-'tapyanta॒ tāni॒ tapa̭sā-'paśya॒-ntebhya̭ e॒tā iṣṭa̭kā॒ nira̭mima॒teva॒śchando॒ vari̭va॒śchanda॒ iti॒ tā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yade॒tā iṣṭa̭kā upa॒dadhā̭ti॒ yānye॒va chandāgṃ̭si suva॒rgyā̭ṇi॒ taire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti ya॒jñena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā-sstoma̭ bhāgaire॒vā-'sṛ̭jata॒ ya- [-'sṛ̭jata॒ yat, stoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti] 26

-thstoma̭ bhāgā upa॒dadhā̭ti pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate॒ bṛha॒spati॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ teja॒-ssama̭bhara॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti॒ satḙjasame॒vāgni-ñci̭nute॒ bṛha॒spati॒rvā e॒tāṃ-ya~॒jñasya̭ prati॒ṣṭhāma̭paśya॒dya-thstoma̭bhāgā॒ ya-thstoma̭bhāgā upa॒dadhā̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai sa॒ptasa॒ptopa̭ dadhāti savīrya॒tvāya̭ ti॒sro maddhye॒ prati̭ṣṭhityai || 27 ||

( u॒tta॒ra॒to dha̭tte॒ tasmā̭ - dupadhī॒yanta॒ - ṛṣa̭yo - 'sṛjata॒ yat - trica̭tvārigṃśacca) (a. 5)

ra॒śmiritye॒vā ''di॒tyama̭sṛjata॒ preti॒riti॒ dharma॒manvi̭ti॒riti॒ divagṃ̭ sa॒dhiṃritya॒ntari̭kṣa-mprati॒dhiriti̭ pṛthi॒vīṃ-vi~̭ṣṭa॒mbha iti॒ vṛṣṭi̭-mpra॒vetyaha̭ranu॒veti॒ rātri̭mu॒śigiti॒ vasū᳚-nprake॒ta iti̭ ru॒drān-thsṷdī॒tirityā̭di॒tyānoja॒ iti̭ pi॒tṝgstantu॒riti̭ pra॒jāḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍiti̭ pa॒śū-nre॒vadityo-ṣa̭dhīrabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒ve- [yu॒ktagrā̭vā, indrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va] 28

-ndrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetye॒va da̭kṣiṇa॒to vajra॒-mparyaṷhada॒bhiji̭tyai॒ tāḥ pra॒jā apa̭prāṇā asṛjata॒ tāsvadhi̭patira॒sītye॒va prā॒ṇama̭dadhā-dya॒ntetya̭pā॒nagṃ sa॒gṃ॒sarpa॒ iti॒ cakṣṷrvayo॒dhā iti॒ śrotra॒-ntāḥ pra॒jāḥ prā̭ṇa॒tīra̭pāna॒tīḥ paśya̭ntī-śśṛṇva॒tīrna mi̭thu॒nī a̭bhava॒-ntāsṷ tri॒vṛda॒sītye॒va mi̭thu॒nama̭dadhā॒-ttāḥ pra॒jā mi̭thu॒nī [ ] 29

bhava̭ntī॒rna prājā̭yanta॒ tā-ssagṃ̭ro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītye॒va prā-'ja̭naya॒-ttāḥ pra॒jāḥ prajā̭tā॒ na pratya̭tiṣṭha॒-ntā va̭su॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītye॒vaiṣu lo॒keṣu॒ pratya̭sthāpaya॒dyadāha̭ vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sīti̭ pra॒jā e॒va prajā̭tā e॒ṣu lo॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati॒ sātmā॒-'ntari̭kṣagṃ rohati॒ saprā̭ṇo॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tyavya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||

(yu॒ktagrā̭vā - pra॒jā mi̭thu॒nya̭ - ntari̭kṣaṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 6)

nā॒ka॒sadbhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntannā̭ka॒sadā᳚-nnākasa॒ttvaṃ-ya~nnā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā̭ti nāka॒sadbhi̭re॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti suva॒rgo vai lo॒ko nāko॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ nāsmā॒ aka̭-mbhavati yajamānāyata॒naṃ-vai~ nā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ upa॒dadhā᳚tyā॒yata̭name॒va ta-dyaja̭mānaḥ kurute pṛ॒ṣṭhānāṃ॒-vā~ e॒ta-tteja॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada̭ [yannā̭ka॒sadaḥ̭, u॒pa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va] 31

upa॒dadhā̭ti pṛ॒ṣṭhānā̭me॒va tejo-'va̭ rundhe pañca॒coḍā॒ upa̭ dadhātyaphsa॒rasa̭ e॒vaina̭me॒tā bhū॒tā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ śe॒re-'tho̭ tanū॒pānī̭re॒vaitā yaja̭mānasya॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyutta̭rā nāka॒sadbhya॒ upa̭dadhāti॒ yathā̭ jā॒yāmā॒nīya̭ gṛ॒heṣṷ niṣā॒daya̭ti tā॒dṛge॒va ta- [tā॒dṛge॒va tat, pa॒ścā-tprācī̭-] 32

-tpa॒ścā-tprācī̭-mutta॒māmupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-tpa॒ścā-tprācī॒ patnyanvā᳚ste svayamātṛ॒ṇṇā-ñca̭ vika॒rṇī-ñco᳚tta॒me upa̭ dadhāti prā॒ṇo vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā-''yṷrvika॒rṇī prā॒ṇa-ñcai॒vā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau dha̭tte॒ tasmā᳚-tprā॒ṇaścā-''yṷśca prā॒ṇānā̭mutta॒mau nānyāmutta̭rā॒miṣṭa̭kā॒mupa̭ daddhyā॒-dyada॒nyāmutta̭rā॒-miṣṭa̭kā-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā- [-mupada॒ddhyā-tpa̭śū॒nām, ca॒ yaja̭mānasya ca] 33

-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇa-ñcā-''yu॒ścāpi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-nyotta॒reṣṭa̭kopa॒dheyā᳚ svayamātṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātya॒sau vai sva̭yamātṛ॒ṇṇā- 'mūme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāgni-ñci̭nute svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā e॒ṣā vai de॒vānāṃ॒-vi~krā᳚nti॒rya-dvi̭ka॒rṇī ya-dvi̭ka॒rṇīmṷpa॒dadhā̭ti de॒vānā̭me॒va vikrā᳚nti॒manu॒ vikra̭mata uttara॒ta upa̭dadhāti॒ tasmā̭duttara॒ta ṷpacāro॒-'gni rvā̭yu॒matī̭ bhavati॒ sami̭ddhyai || 34 ||

(sambhṛ̭taṃ॒-ya~nnā̭ka॒sado॒ yannā̭ka॒sada॒ - stat - pa̭śū॒nā-me॒ṣā vai-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)

chandā॒g॒syupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ chandāgṃ̭si॒ vai de॒vānāṃ᳚-vā~॒ma-mpa॒śavo̭ vā॒mame॒va pa॒śūnava̭ rundha e॒tāgṃ ha॒ vai ya॒jñasḙna-ścaitriyāya॒ṇa-ścitiṃ̭-vi~॒dā-ñca̭kāra॒ tayā॒ vai sa pa॒śūnavā̭rundha॒ yade॒tāmṷpa॒dadhā̭ti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe gāya॒trīḥ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭ e॒va [teja̭ e॒va, mu॒kha॒to dha̭tte] 35

mṷkha॒to dha̭tte mūrdha॒nvatī᳚rbhavanti mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti tri॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭugi̭ndri॒yame॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ jaga̭tī॒rupa̭ dadhāti॒ jāga̭tā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇā vā a̭nu॒ṣṭup prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai bṛha॒tīru॒ṣṇihāḥ᳚ pa॒ṅktīra॒kṣara̭paṅktī॒riti॒ viṣṷrūpāṇi॒ chandā॒g॒syupa̭ dadhāti॒ viṣṷrūpā॒ vai pa॒śavaḥ̭ pa॒śava॒- [pa॒śavaḥ̭ pa॒śavaḥ̭, chandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va] 36

-śchandāgṃ̭si॒ viṣṷrūpāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ viṣṷrūpamasya gṛ॒he dṛ̭śyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dā-'ti̭cchandasa॒mupa̭ dadhā॒tyati̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhiścinute॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa-mupa॒dadhā̭ti॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti dvi॒padā॒ upa̭ dadhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || 37 ||

(teja̭ e॒va - pa॒śavaḥ̭ pa॒śavo॒ - yaja̭māna॒ - eka̭ñca) (a. 8)

sarvā᳚bhyo॒ vai de॒vatā᳚bhyo॒-'gniścī̭yate॒ ya-thsa॒yujo॒ nopa̭da॒ddhyā-dde॒vatā̭ asyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjīra॒n॒. ya-thsa॒yuja̭ upa॒dadhā᳚tyā॒tmanai॒vainagṃ̭ sa॒yuja̭-ñcinute॒ nāgninā॒ vyṛ̭ddhya॒te-'tho॒ yathā॒ purṷṣa॒-ssnāva̭bhi॒-ssanta̭ta e॒vame॒vaitābhi̭ra॒gni-ssanta̭to॒ 'gninā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntā a॒mūḥ kṛtti̭kā abhava॒n॒ yasyai॒tā ṷpa dhī॒yantḙ suva॒rgame॒va [ ] 38

lo॒kamḙti॒ gaccha̭ti prakā॒śa-ñci॒trame॒va bha̭vati maṇḍaleṣṭa॒kā upa̭ dadhātī॒me vai lo॒kā ma̭ṇḍaleṣṭa॒kā i॒me khalu॒ vai lo॒kā dḙvapu॒rā dḙvapu॒rā e॒va pravi̭śati॒ nā-''rti॒mārccha̭tya॒gni-ñci̭kyā॒no vi॒śvajyo̭tiṣa॒ upa̭ dadhātī॒māne॒vaitābhi-̭rlo॒kān jyoti̭ṣmataḥ kuru॒te-'tho᳚ prā॒ṇāne॒vaitā yaja̭mānasya dāddhratye॒tā vai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā᳚stā e॒vā- -nvā॒rabhya̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 39 ||

(su॒va॒rgame॒va - tā e॒va - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

vṛ॒ṣṭi॒sanī॒rupa̭ dadhāti॒ vṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadḙka॒dhopa̭da॒ddhyādeka̭mṛ॒tuṃ-va~̭rṣedanupari॒hāragṃ̭ sādayati॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati purovāta॒sani̭-ra॒sītyā̭hai॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe saṃ॒yā~nī̭bhi॒rvai de॒vā i॒mān ~lo॒kān-thsama̭yu॒sta-thsaṃ॒yā~nī̭nāgṃ saṃyā~ni॒tvaṃ-ya~-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti॒ yathā॒-'phsu nā॒vā saṃ॒yā~tye॒va- [saṃ॒yā~tye॒vam, e॒vaitābhi॒] 40

-me॒vaitābhi॒ ryaja̭māna i॒mān ~lo॒kān-thsaṃ-yā~̭ti pla॒vo vā e॒ṣo᳚-'gnerya-thsaṃ॒yā~nī॒rya-thsaṃ॒yā~nī̭rupa॒dadhā̭ti pla॒vame॒vaitama॒gnaya॒ upa̭dadhātyu॒ta yasyai॒tāsūpa̭hitā॒svāpo॒-'gnigṃ hara॒ntyahṛ̭ta e॒vāsyā॒-gnirā̭dityeṣṭa॒kā upa̭ dadhātyādi॒tyā vā e॒ta-mbhūtyai॒ prati̭nudante॒ yo-'la॒-mbhūtyai॒ sa-nbhūti॒-nna prā॒pnotyā̭di॒tyā [prā॒pnotyā̭di॒tyāḥ, e॒vaina॒-mbhūti̭-] 41

e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayantya॒sau vā e॒tasyā̭-''di॒tyo ruca॒mā da̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na roca̭te॒ yadā̭dityeṣṭa॒kā ṷpa॒dadhā᳚tya॒sāve॒-vāsmi̭nnādi॒tyo ruca̭-ndadhāti॒ yathā॒-'sau de॒vānā॒gṃ॒ roca̭ta e॒vame॒vaiṣa ma̭nu॒ṣyā̭ṇāgṃ rocate ghṛteṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒- [sama̭rdhayati, atho॒] 42

-tyatho॒ teja̭sā 'nupari॒hāragṃ̭ sādaya॒-tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa yaśa̭sā॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tā ya̭śo॒dā a̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa yaśa̭ ā॒tmanna̭dhatta॒ yadya̭śo॒dā ṷpa॒dadhā̭ti॒ yaśa̭ e॒va tābhi॒ryaja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmi॒n॒ yaśo̭ dadhāti || 43 ||

(e॒vaṃ - prā॒protyā̭di॒tyā - a̭rdhaya॒tye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 10)

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒n kanī̭yāgṃso de॒vā āsa॒-nbhūyā॒gṃ॒so-'sṷrā॒ste de॒vā e॒tā iṣṭa̭kā apaśya॒-ntā upā̭dadhata bhūya॒skṛda॒sītye॒va bhūyāgṃ̭so-'bhava॒n vana॒spati̭bhi॒-roṣa̭dhībhi-rvariva॒skṛda॒sītī॒-māma̭jaya॒-nprācya॒sīti॒ prācī॒-ndiśa̭majayannū॒rdhvā 'sītya॒mūma̭jaya-nnantarikṣa॒sada̭sya॒ntari̭kṣe sī॒detya॒-ntari̭kṣamajaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒- [de॒vā abha̭vann, parā-'sṷrā॒] 44

-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ bhūyā̭ne॒va bha̭vatya॒bhīmān ~lo॒kān ja̭yati॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyaphsu॒ṣada̭si śyena॒sada॒sītyā̭hai॒tadvā a॒gne rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāgnimava̭ rundhe pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayā॒mī-tyā̭he॒māne॒vaitābhi̭-rlo॒kā-ndravi̭ṇāvataḥ kuruta āyu॒ṣyā̭ upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒vā- [upa̭ dadhā॒tyāyṷre॒va, a॒smi॒-nda॒dhā॒tyagne॒] 45

-'smi̭-ndadhā॒tyagne॒ yatte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāmetyā̭hai॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ pri॒yame॒vāsya॒ dhāmopā᳚-''pnoti॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahā॒ ityā̭ha॒ vyḙvainḙna॒ pari̭ dhatte॒ pāñca̭janye॒ṣvapye᳚ddhyagna॒ ityā̭hai॒ṣa vā a॒gniḥ pāñca̭janyo॒ yaḥ pañca̭citīka॒-stasmā̭de॒vamā̭harta॒vyā̭ upa̭ dadhātye॒tadvā ṛ̭tū॒nā-mpri॒ya-ndhāma॒ yadṛ̭ta॒vyā̭ ṛtū॒nāme॒va pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe su॒meka॒ ityā̭ha saṃva~thsa॒ro vai su॒mekaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyai॒va pri॒ya-ndhāmopā᳚-''pnoti || 46 ||

(abha̭va॒ - nnāyṷre॒va - rta॒vyā̭ upa॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 11)

pra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-tta-tparā̭-'pata॒-ttadaśvo̭-'bhava॒-dyadaśva̭ya॒-ttadaśva̭syāśva॒tva-ntadde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va pratya̭dadhure॒ṣa vai pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ sarva̭-ṅkaroti॒ yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ sarva̭ e॒va bha̭vati॒ sarva̭sya॒ vā e॒ṣā prāya̭ścitti॒-ssarva̭sya bheṣa॒jagṃ sarvaṃ॒-vā~ e॒tena̭ pā॒pmāna̭-nde॒vā a̭tara॒nnapi॒ vā e॒tena̭ brahmaha॒tyā-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna̭- [-ma̭tara॒n-thsarva̭-mpā॒pmāna᳚m, ta॒ra॒ti॒ tara̭ti] 47

-ntarati॒ tara̭ti brahmaha॒tyāṃ-yo~᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~dotta̭raṃ॒-vai~ ta-tpra॒jāpa̭te॒rakṣya̭śvaya॒-ttasmā॒daśva̭syottara॒to-'va̭ dyanti dakṣiṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāṃ-vai~̭ta॒saḥ kaṭo̭ bhavatya॒phsuyo̭ni॒rvā aśvo᳚-'phsu॒jo vḙta॒sa-ssva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati catuṣṭo॒ma-sstomo̭ bhavati sa॒raḍḍha॒ vā aśva̭sya॒ sakthyā-'vṛ̭ha॒-tta-dde॒vāśca̭tuṣṭo॒menai॒va pratya̭dadhu॒ryacca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ bhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ || 48 ||

(sarva̭ma pā॒pmāna̭ - mavṛha॒-d- dvāda̭śa ca) (a. 12)

(u॒thsa॒nna॒ya॒jña - indrā᳚gnī - de॒vā vā a̭kṣṇayāsto॒mīyā̭ - a॒gnerbhā॒go᳚ - 'syagnḙ jā॒tān - ra॒śmiriti̭ - nāka॒sadbhiḥ॒ -chandāgṃ̭si॒ - sarvā᳚bhyo - vṛṣṭi॒sanī᳚ - rdevāsu॒rāḥ kanī̭yāgṃsaḥ - pra॒jāpa̭te॒rakṣi॒ - dvāda̭śa )

(u॒thsa॒nna॒ya॒jño - de॒vā vai - yasya॒ mukhya̭vatī - rnāka॒sadbhi̭re॒ - vai tābhi̭ra॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśat)

(u॒thsa॒nna॒ya॒jña, ssa̭rva॒tvāya̭)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - चितीना-न्निरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

उ॒थ्स॒न्न॒ य॒ज्ञो वा ए॒ष यद॒ग्निः किं-वाँ-ऽहै॒तस्य॑ क्रि॒यते॒ किं-वाँ॒ न यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यमा॑णस्या-न्त॒र्यन्ति॒ पूय॑ति॒ वा अ॑स्य॒ तदा᳚श्वि॒नीरुप॑ दधात्य॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोत्यृत॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै॒ [कॢप्त्यै᳚, पञ्चोप॑] 1

पञ्चोप॑ दधाति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तवो॒ याव॑न्त ए॒वर्तव॒स्तान् क॑ल्पयति समा॒नप्र॑भृतयो भवन्ति समा॒नोद॑र्का॒स्तस्मा᳚-थ्समा॒ना ऋ॒तव॒ एके॑न प॒देन॒ व्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॑द्-ऋ॒तवो॒ व्याव॑र्तन्ते प्राण॒भृत॒ उप॑ दधात्यृ॒तुष्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्समा॒ना-स्सन्त॑ ऋ॒तवो॒ न जी᳚र्य॒न्त्यथो॒ प्रज॑नयत्ये॒वैना॑ने॒ष वै वा॒युर्य-त्प्रा॒णो यद्-ऋ॑त॒व्या॑ उप॒धाय॑ प्राण॒भृत॑ [प्राण॒भृतः॑, उ॒प॒दधा॑ति॒] 2

उप॒दधा॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तूननु॑ वा॒युरा व॑रीवर्ति वृष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्या-देक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-त्प्रा॑ण॒भृत॑ उप॒धाय॑ वृष्टि॒सनी॑रुप॒दधा॑ति॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते प॒शवो॒ वै व॑य॒स्या॑ नाना॑मनसः॒ खलु॒ वै प॒शवो॒ नाना᳚व्रता॒स्ते॑-ऽप ए॒वाभि सम॑नसो॒ [सम॑नसः, य-ङ्का॒मये॑ता-] 3

य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ वय॒स्या᳚स्तस्यो॑-प॒धाया॑प॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या॒-दसं᳚(2)ज्ञान-मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दित्य॑-प॒स्या᳚स्तस्यो॑प॒धाय॑ वय॒स्या॑ उप॑ दद्ध्या-थ्सं॒(2)ज्ञान॑मे॒वास्मै॑ प॒शुभिः॑ करोति पशु॒माने॒व भ॑वति॒ चत॑स्रः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚च्च॒त्वारि॒ चक्षु॑षो रू॒पाणि॒ द्वे शु॒क्ले द्वे कृ॒ष्णे [कृ॒ष्णे, मू᳚र्ध॒न्वती᳚-] 4

मू᳚र्ध॒न्वती᳚-र्भवन्ति॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚न्मू॒र्धा पञ्च॒ दक्षि॑णाया॒ग्॒ श्रोण्या॒मुप॑ दधाति॒ पञ्चोत्त॑रस्या॒-न्तस्मा᳚-त्प॒श्चा-द्वर्षी॑या-न्पु॒रस्ता᳚-त्प्रवणः प॒शुर्ब॒स्तो वय॒ इति॒ दक्षि॒णे-ऽग्ंस॒ उप॑ दधाति वृ॒ष्णिर्वय॒ इत्युत्त॒रे ऽग्ंसा॑वे॒व प्रति॑ दधाति व्या॒घ्रो वय॒ इति॒ दक्षि॑णे प॒क्ष उप॑ दधाति सि॒ग्ं॒हो वय॒ इत्युत्त॑रे प॒क्षयो॑रे॒व वी॒र्य॑-न्दधाति॒ पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ मद्ध्ये॒ तस्मा॒-त्पुरु॑षः पशू॒नामधि॑पतिः ॥ 5 ॥

(कॢप्त्या॑ - उप॒धाय॑ प्राण॒भृतः॒-सम॑नसः-कृ॒ष्णे-पुरु॑षो॒ वय॒ इति॒ - पञ्च॑ च) (अ. 1)

इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिति॑ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधातीन्द्रा॒ग्निभ्यां॒-वाँ इ॒मौ लो॒कौ विधृ॑ताव॒नयो᳚-र्लो॒कयो॒-र्विधृ॑त्या॒ अधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षेन्द्रा᳚ग्नी॒ इत्या॑हेन्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॑मोजो॒ भृता॒वोज॑सै॒वैना॑-म॒न्तरि॑क्षे चिनुते॒ धृत्यै᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽन्तरि॑क्षमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ [ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑, घ्रा॒प॒य॒ति॒ प्रा॒णमे॒वा-] 6

घ्रापयति प्रा॒णमे॒वा-ऽस्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै दे॒वानां॒-वैँ सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ त ए॒ता दिश्या॑ अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते दिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्दिश्या॑ उप॒दधा॑ति दि॒शां-विँधृ॑त्यै॒ दश॑ प्राण॒भृतः॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ [पु॒रस्ता॒दुप॑, द॒धा॒ति॒ नव॒ वै पुरु॑षे] 7

दधाति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा नाभि॑र्दश॒मी प्रा॒णाने॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्रा॒णा ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँग्ज्योति॑रुत्त॒मा दशोप॑ दधाति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राट् छन्द॑सा॒-ञ्ज्योति॒र्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒ज्ज्योति॒रुपा᳚ ऽऽस्महे॒ छन्दाग्ं॑सि प॒शुष्वा॒जिम॑यु॒स्ता-न्बृ॑ह॒त्युद॑जय॒-त्तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः [तस्मा॒-द्बार्ह॑ताः, प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा] 8

प॒शव॑ उच्यन्ते॒ मा छन्द॒ इति॑ दक्षिण॒त उप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्दक्षि॒णा वृ॑तो॒ मासाः᳚ पृथि॒वी छन्द॒ इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्या अ॒ग्निर्दे॒वतेत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा अ॒ग्निरोज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बार्ह॑ताः प॒शवो॑ बृह॒त्यैवास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे बृह॒ती छन्द॑सा॒ग्॒ स्वारा᳚ज्य॒-म्परी॑याय॒ यस्यै॒ता [यस्यै॒ताः, उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒] 9

उ॑पधी॒यन्ते॒ गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यग्ं स॒प्त वाल॑खिल्याः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति स॒प्त प॒श्चा-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा द्वाववा᳚ञ्चौ प्रा॒णानाग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ राडिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ यन्त्री॒ राडिति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधाति ॥ 10 ॥

(अश्व॒मुप॑-पु॒रस्ता॒दुप॒-बार्ह॑ता-ए॒ता-श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 2)

दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒ता अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अपश्य॒-न्ता अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒-न्यथोपा॑दधत॒ तदसु॑रा॒ नान्ववा॑य॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यद॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ अ॒न्यथा॒ ऽनूच्या॒न्यथो॑प॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒-शुस्त्रि॒वृदिति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒व] 11

-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ व्यो॑म सप्तद॒श इति॑ दक्षिण॒तो ऽन्नं॒-वैँ व्यो॑मा-ऽन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्यै भा॒न्तः प॑ञ्चद॒श इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै भा॒न्त ओजः॑ पञ्चद॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श इति॑ पु॒रस्ता॒- [इति॑ पु॒रस्ता᳚त्, उप॑ दधाति॒ द्वौ] 12

-दुप॑ दधाति॒ द्वौ त्रि॒वृता॑वभिपू॒र्वं-यँ॑ज्ञमु॒खे वि या॑तयत्यभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ अ॑भिव॒र्तो-ऽन्नग्ं॑ सवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यते॒ वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-द्य-द्विग्ं॑श॒तिर्द्वे तेन॑ वि॒राजौ॒ य-द्द्वे प्र॑ति॒ष्ठा तेन॑ वि॒राजो॑रे॒वा-भि॑पू॒र्वम॒न्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति॒ तपो॑ नवद॒श इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो [इत्यु॑त्तर॒त स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यः, हस्त॑यो-] 13

हस्त॑यो-स्तप॒स्वित॑रो॒ योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒-द्विया॑तयति॒ गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वैँ गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शोन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒नान्न॑मद्यत॒ ओज॑स्त्रिण॒व इति॑ प॒श्चादि॒मे वै लो॒कास्त्रि॑ण॒व ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इ- [स॒भंर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒श इति॑, उ॒त्त॒र॒त-] 14

-त्यु॑त्तर॒त-स्तस्मा᳚-थ्स॒व्यो हस्त॑यो-स्सम्भा॒र्य॑तरः॒ क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒श इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ वाग्वै क्रतु॑र्यज्ञमु॒खं-वाँग्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ दक्षिण॒तो॑-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-म्ब्रह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः प्रति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श इति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै॒ नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒त-स्सु॑व॒र्गो वै लो॒को नाकः॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 15 ॥

(वै त्रि॒वृ - दिति॑ पु॒रस्ता᳚थ् - स॒व्य - स्त्र॑योवि॒ग्ं॒श इति॑ - सुव॒र्गो वै - पञ्च॑ च) (अ. 3)

(आ॒शु - र्व्यो॑म - ध॒रुणो॑ - भा॒न्तः - प्रतू᳚र्तिर -भिव॒र्तो - वर्च॒ - स्तपो॒ - योनि॒ - र्गर्भा॒ - ओजः॑ - स॒भंर॑णः॒ - क्रतु॑ - र्ब्र॒द्ध्रस्य॑ - प्रति॒ष्ठा - नाकः॒ - षोड॑श)

अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वाँ अ॒ग्निर्य॑ज्ञमु॒ख-न्दी॒क्षा य॑ज्ञमु॒ख-म्ब्रह्म॑ यज्ञमु॒ख-न्त्रि॒वृ-द्य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒त-श्शु॑श्रु॒वाग्ंसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सो-ऽन्न॑-न्धा॒ता जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तो-ऽन्न॑मत्ति ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोम॒ इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ ज॒नित्र॒- [ज॒नित्र᳚म्, अन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व] 16

-मन्नग्ं॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑-ऽपा॒नो वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑-न्दधाति दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑ क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श [पञ्चद॒शः, ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒] 17

ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ वस॑वो यज्ञमु॒खग्ं रु॒द्रा य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒शो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो-ऽन्नं॒-वाँ आ॑दि॒त्या अन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॒-ङ्गर्भा॒ अन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-ऽन्न॑मद्य॒ते ऽदि॑त्यै भा॒गो॑- [-ऽदि॑त्यै भा॒गः, अ॒सीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा] 18

-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्र॑ति॒ष्ठा वा अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽ सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒व-स्स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-स्सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञमु॒खं-वैँ ध॒र्त्रो [ध॒र्त्रः, य॒ज्ञ॒मु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो] 19

य॑ज्ञमु॒ख-ञ्च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञमु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ यावा॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ दक्षिण॒तो मासा॒ वै यावा॑ अर्धमा॒सा अया॑वा॒-स्तस्मा᳚-द्दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒-वैँ यावा॒ अन्न॑-म्प्र॒जा अन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ प॒श्चा-त्प्रति॑ष्ठित्यै विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑-ऽनयो᳚र्लो॒कयो᳚-स्सवीर्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑-द्वीर्यौ॒ [स॒माव॑-द्वीर्यौ, यस्य॒ मुख्य॑वतीः] 20

यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑ ए॒व भ॑व॒त्या-ऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒ यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चा-त्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्या-ऽस्यौ॑ज॒स्वी जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं-यँदे॒षा वि॒धा [वि॒धा, वि॒धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व] 21

वि॑धी॒यते॒-ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒मा-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑ चैनामे॒वं-वेँद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा इ॒द-न्दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्त॒-न्ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा इ॒दं ँव्यौ᳚च्छ॒-द्यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते ॥ 22 ॥

(वै ज॒नित्रं॑ - पञ्चद॒शो - ऽदि॑त्यै भा॒गो - वै ध॒र्त्रः - स॒माव॑द्वीर्यै-वि॒धा-ततो॒ वा इ॒दं - चतु॑र्दश च ) (अ. 4)

(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ँवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)

अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒निति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते॒ सह॑सा जा॒तानिति॑ प॒श्चाज्ज॑नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑ नुदते चतुश्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒ इति॑ दक्षिण॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सं-वैँ च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑र-ष्षोड॒श-स्स्तोम॒ इत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वै षो॑ड॒श ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑- [तस्मा᳚त्, उ॒त्त॒र॒तो॒-ऽभि॒प्र॒या॒यी] 23

-दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वज्रो॒ वै च॑तुश्चत्वारि॒ग्ं॒शो वज्रः॑ षोड॒शो यदे॒ते इष्ट॑के उप॒दधा॑ति जा॒ताग्श्चै॒व ज॑नि॒ष्यमा॑णाग्श्च॒ भ्रातृ॑व्या-न्प्र॒णुद्य॒ वज्र॒मनु॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॒ पुरी॑षवती॒-म्मद्ध्य॒ उप॑दधाति॒ पुरी॑षं॒-वैँ मद्ध्य॑मा॒त्मन॒-स्सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँदै॒ता वा अ॑सप॒त्ना नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ [उ॑पधी॒यन्ते᳚, ना-ऽस्य॑] 24

ना-ऽस्य॑ स॒पत्नो॑ भवति प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्वि॒राज॑ उत्त॒माया॒-ञ्चित्या॒मुप॑ दधाति वि॒राज॑मे॒वोत्त॒मा-म्प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मानु॑त्त॒मां-वाँचं॑-वँदति॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚-ऽक्ष्ण॒योप॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यानि॒ वै छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या᳚ण्यास॒-न्तैर्दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यो- [-ँलो॒कमा॑य॒-न्तेनर्ष॑यः, अ॒श्रा॒म्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒] 25

-ऽश्राम्य॒-न्ते तपो॑-ऽतप्यन्त॒ तानि॒ तप॑सा-ऽपश्य॒-न्तेभ्य॑ ए॒ता इष्ट॑का॒ निर॑मिम॒तेव॒श्छन्दो॒ वरि॑व॒श्छन्द॒ इति॒ ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यदे॒ता इष्ट॑का उप॒दधा॑ति॒ यान्ये॒व छन्दाग्ं॑सि सुव॒र्ग्या॑णि॒ तैरे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति य॒ज्ञेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता-स्स्तोम॑ भागैरे॒वा-ऽसृ॑जत॒ य- [-ऽसृ॑जत॒ यत्, स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति] 26

-थ्स्तोम॑ भागा उप॒दधा॑ति प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ तेज॒-स्सम॑भर॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति॒ सते॑जसमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ बृह॒स्पति॒र्वा ए॒तां-यँ॒ज्ञस्य॑ प्रति॒ष्ठाम॑पश्य॒द्य-थ्स्तोम॑भागा॒ य-थ्स्तोम॑भागा उप॒दधा॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै स॒प्तस॒प्तोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाय॑ ति॒स्रो मद्ध्ये॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 27 ॥

( उ॒त्त॒र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑ - दुपधी॒यन्त॒ - ऋष॑यो - ऽसृजत॒ यत् - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)

र॒श्मिरित्ये॒वा ऽऽदि॒त्यम॑सृजत॒ प्रेति॒रिति॒ धर्म॒मन्वि॑ति॒रिति॒ दिवग्ं॑ स॒धिंरित्य॒न्तरि॑क्ष-म्प्रति॒धिरिति॑ पृथि॒वीं-विँ॑ष्ट॒म्भ इति॒ वृष्टि॑-म्प्र॒वेत्यह॑रनु॒वेति॒ रात्रि॑मु॒शिगिति॒ वसू᳚-न्प्रके॒त इति॑ रु॒द्रान्-थ्सु॑दी॒तिरित्या॑दि॒त्यानोज॒ इति॑ पि॒तॄग्स्तन्तु॒रिति॑ प्र॒जाः पृ॑तना॒षाडिति॑ प॒शू-न्रे॒वदित्यो-ष॑धीरभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वे- [यु॒क्तग्रा॑वा, इन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व] 28

-न्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्ये॒व द॑क्षिण॒तो वज्र॒-म्पर्यौ॑हद॒भिजि॑त्यै॒ ताः प्र॒जा अप॑प्राणा असृजत॒ तास्वधि॑पतिर॒सीत्ये॒व प्रा॒णम॑दधा-द्य॒न्तेत्य॑पा॒नग्ं स॒ग्ं॒सर्प॒ इति॒ चक्षु॑र्वयो॒धा इति॒ श्रोत्र॒-न्ताः प्र॒जाः प्रा॑ण॒तीर॑पान॒तीः पश्य॑न्ती-श्शृण्व॒तीर्न मि॑थु॒नी अ॑भव॒-न्तासु॑ त्रि॒वृद॒सीत्ये॒व मि॑थु॒नम॑दधा॒-त्ताः प्र॒जा मि॑थु॒नी [ ] 29

भव॑न्ती॒र्न प्राजा॑यन्त॒ ता-स्सग्ं॑रो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्ये॒व प्रा-ऽज॑नय॒-त्ताः प्र॒जाः प्रजा॑ता॒ न प्रत्य॑तिष्ठ॒-न्ता व॑सु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्ये॒वैषु लो॒केषु॒ प्रत्य॑स्थापय॒द्यदाह॑ वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीति॑ प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता ए॒षु लो॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ सात्मा॒-ऽन्तरि॑क्षग्ं रोहति॒ सप्रा॑णो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥

(यु॒क्तग्रा॑वा - प्र॒जा मि॑थु॒न्य॑ - न्तरि॑क्षं॒ - द्वाद॑श च) (अ. 6)

ना॒क॒सद्भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तन्ना॑क॒सदा᳚-न्नाकस॒त्त्वं-यँन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा॑ति नाक॒सद्भि॑रे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति सुव॒र्गो वै लो॒को नाको॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ नास्मा॒ अक॑-म्भवति यजमानायत॒नं-वैँ ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ उप॒दधा᳚त्या॒यत॑नमे॒व त-द्यज॑मानः कुरुते पृ॒ष्ठानां॒-वाँ ए॒त-त्तेज॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॑ [यन्ना॑क॒सदः॑, उ॒प॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व] 31

उप॒दधा॑ति पृ॒ष्ठाना॑मे॒व तेजो-ऽव॑ रुन्धे पञ्च॒चोडा॒ उप॑ दधात्यफ्स॒रस॑ ए॒वैन॑मे॒ता भू॒ता अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ शे॒रे-ऽथो॑ तनू॒पानी॑रे॒वैता यज॑मानस्य॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्युत्त॑रा नाक॒सद्भ्य॒ उप॑दधाति॒ यथा॑ जा॒यामा॒नीय॑ गृ॒हेषु॑ निषा॒दय॑ति ता॒दृगे॒व त- [ता॒दृगे॒व तत्, प॒श्चा-त्प्राची॑-] 32

-त्प॒श्चा-त्प्राची॑-मुत्त॒मामुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-त्प॒श्चा-त्प्राची॒ पत्न्यन्वा᳚स्ते स्वयमातृ॒ण्णा-ञ्च॑ विक॒र्णी-ञ्चो᳚त्त॒मे उप॑ दधाति प्रा॒णो वै स्व॑यमातृ॒ण्णा-ऽऽयु॑र्विक॒र्णी प्रा॒ण-ञ्चै॒वा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ ध॑त्ते॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒णश्चा-ऽऽयु॑श्च प्रा॒णाना॑मुत्त॒मौ नान्यामुत्त॑रा॒मिष्ट॑का॒मुप॑ दद्ध्या॒-द्यद॒न्यामुत्त॑रा॒-मिष्ट॑का-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना- [-मुपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒नाम्, च॒ यज॑मानस्य च] 33

-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒ण-ञ्चा-ऽऽयु॒श्चापि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-न्योत्त॒रेष्ट॑कोप॒धेया᳚ स्वयमातृ॒ण्णामुप॑ दधात्य॒सौ वै स्व॑यमातृ॒ण्णा- ऽमूमे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ए॒षा वै दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒र्य-द्वि॑क॒र्णी य-द्वि॑क॒र्णीमु॑प॒दधा॑ति दे॒वाना॑मे॒व विक्रा᳚न्ति॒मनु॒ विक्र॑मत उत्तर॒त उप॑दधाति॒ तस्मा॑दुत्तर॒त उ॑पचारो॒-ऽग्नि र्वा॑यु॒मती॑ भवति॒ समि॑द्ध्यै ॥ 34 ॥

(सम्भृ॑तं॒-यँन्ना॑क॒सदो॒ यन्ना॑क॒सद॒ - स्तत् - प॑शू॒ना-मे॒षा वै-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै दे॒वानां᳚-वाँ॒म-म्प॒शवो॑ वा॒ममे॒व प॒शूनव॑ रुन्ध ए॒ताग्ं ह॒ वै य॒ज्ञसे॑न-श्चैत्रियाय॒ण-श्चितिं॑-विँ॒दा-ञ्च॑कार॒ तया॒ वै स प॒शूनवा॑रुन्ध॒ यदे॒तामु॑प॒दधा॑ति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे गाय॒त्रीः पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒व [तेज॑ ए॒व, मु॒ख॒तो ध॑त्ते] 35

मु॑ख॒तो ध॑त्ते मूर्ध॒न्वती᳚र्भवन्ति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति त्रि॒ष्टुभ॒ उप॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒यमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ जग॑ती॒रुप॑ दधाति॒ जाग॑ता॒ वै प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॒ उप॑ दधाति प्रा॒णा वा अ॑नु॒ष्टुप् प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै बृह॒तीरु॒ष्णिहाः᳚ प॒ङ्क्तीर॒क्षर॑पङ्क्ती॒रिति॒ विषु॑रूपाणि॒ छन्दा॒ग्॒स्युप॑ दधाति॒ विषु॑रूपा॒ वै प॒शवः॑ प॒शव॒- [प॒शवः॑ प॒शवः॑, छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व] 36

-श्छन्दाग्ं॑सि॒ विषु॑रूपाने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ विषु॑रूपमस्य गृ॒हे दृ॑श्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदा-ऽति॑च्छन्दस॒मुप॑ दधा॒त्यति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिश्चिनुते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस-मुप॒दधा॑ति॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति द्वि॒पदा॒ उप॑ दधाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 37 ॥

(तेज॑ ए॒व - प॒शवः॑ प॒शवो॒ - यज॑मान॒ - एक॑ञ्च) (अ. 8)

सर्वा᳚भ्यो॒ वै दे॒वता᳚भ्यो॒-ऽग्निश्ची॑यते॒ य-थ्स॒युजो॒ नोप॑द॒द्ध्या-द्दे॒वता॑ अस्या॒ग्निं-वृँ॑ञ्जीर॒न्॒. य-थ्स॒युज॑ उप॒दधा᳚त्या॒त्मनै॒वैनग्ं॑ स॒युज॑-ञ्चिनुते॒ नाग्निना॒ व्यृ॑द्ध्य॒ते-ऽथो॒ यथा॒ पुरु॑ष॒-स्स्नाव॑भि॒-स्सन्त॑त ए॒वमे॒वैताभि॑र॒ग्नि-स्सन्त॑तो॒ ऽग्निना॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ता अ॒मूः कृत्ति॑का अभव॒न्॒ यस्यै॒ता उ॑प धी॒यन्ते॑ सुव॒र्गमे॒व [ ] 38

लो॒कमे॑ति॒ गच्छ॑ति प्रका॒श-ञ्चि॒त्रमे॒व भ॑वति मण्डलेष्ट॒का उप॑ दधाती॒मे वै लो॒का म॑ण्डलेष्ट॒का इ॒मे खलु॒ वै लो॒का दे॑वपु॒रा दे॑वपु॒रा ए॒व प्रवि॑शति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नो वि॒श्वज्यो॑तिष॒ उप॑ दधाती॒माने॒वैताभि-॑र्लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः कुरु॒ते-ऽथो᳚ प्रा॒णाने॒वैता यज॑मानस्य दाद्ध्रत्ये॒ता वै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या᳚स्ता ए॒वा- -न्वा॒रभ्य॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 39 ॥

(सु॒व॒र्गमे॒व - ता ए॒व - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

वृ॒ष्टि॒सनी॒रुप॑ दधाति॒ वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदे॑क॒धोप॑द॒द्ध्यादेक॑मृ॒तुं-वँ॑र्षेदनुपरि॒हारग्ं॑ सादयति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति पुरोवात॒सनि॑-र॒सीत्या॑है॒तद्वै वृष्ट्यै॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वृष्टि॒मव॑ रुन्धे सं॒याँनी॑भि॒र्वै दे॒वा इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सम॑यु॒स्त-थ्सं॒याँनी॑नाग्ं संयाँनि॒त्वं-यँ-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति॒ यथा॒-ऽफ्सु ना॒वा सं॒याँत्ये॒व- [सं॒याँत्ये॒वम्, ए॒वैताभि॒] 40

-मे॒वैताभि॒ र्यज॑मान इ॒मान् ँलो॒कान्-थ्सं-याँ॑ति प्ल॒वो वा ए॒षो᳚-ऽग्नेर्य-थ्सं॒याँनी॒र्य-थ्सं॒याँनी॑रुप॒दधा॑ति प्ल॒वमे॒वैतम॒ग्नय॒ उप॑दधात्यु॒त यस्यै॒तासूप॑हिता॒स्वापो॒-ऽग्निग्ं हर॒न्त्यहृ॑त ए॒वास्या॒-ग्निरा॑दित्येष्ट॒का उप॑ दधात्यादि॒त्या वा ए॒त-म्भूत्यै॒ प्रति॑नुदन्ते॒ यो-ऽल॒-म्भूत्यै॒ स-न्भूति॒-न्न प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्या [प्रा॒प्नोत्या॑दि॒त्याः, ए॒वैन॒-म्भूति॑-] 41

ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयन्त्य॒सौ वा ए॒तस्या॑-ऽऽदि॒त्यो रुच॒मा द॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न रोच॑ते॒ यदा॑दित्येष्ट॒का उ॑प॒दधा᳚त्य॒सावे॒-वास्मि॑न्नादि॒त्यो रुच॑-न्दधाति॒ यथा॒-ऽसौ दे॒वाना॒ग्ं॒ रोच॑त ए॒वमे॒वैष म॑नु॒ष्या॑णाग्ं रोचते घृतेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒- [सम॑र्धयति, अथो॒] 42

-त्यथो॒ तेज॑सा ऽनुपरि॒हारग्ं॑ सादय॒-त्यप॑रिवर्ग-मे॒वास्मि॒-न्तेजो॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स यश॑सा॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒ता य॑शो॒दा अ॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स यश॑ आ॒त्मन्न॑धत्त॒ यद्य॑शो॒दा उ॑प॒दधा॑ति॒ यश॑ ए॒व ताभि॒र्यज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मि॒न्॒ यशो॑ दधाति ॥ 43 ॥

(ए॒वं - प्रा॒प्रोत्या॑दि॒त्या - अ॑र्धय॒त्ये - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 10)

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न् कनी॑याग्ंसो दे॒वा आस॒-न्भूया॒ग्ं॒सो-ऽसु॑रा॒स्ते दे॒वा ए॒ता इष्ट॑का अपश्य॒-न्ता उपा॑दधत भूय॒स्कृद॒सीत्ये॒व भूयाग्ं॑सो-ऽभव॒न् वन॒स्पति॑भि॒-रोष॑धीभि-र्वरिव॒स्कृद॒सीती॒-माम॑जय॒-न्प्राच्य॒सीति॒ प्राची॒-न्दिश॑मजयन्नू॒र्ध्वा ऽसीत्य॒मूम॑जय-न्नन्तरिक्ष॒सद॑स्य॒न्तरि॑क्षे सी॒देत्य॒-न्तरि॑क्षमजय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒- [दे॒वा अभ॑वन्न्, परा-ऽसु॑रा॒] 44

-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ भूया॑ने॒व भ॑वत्य॒भीमान् ँलो॒कान् ज॑यति॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यफ्सु॒षद॑सि श्येन॒सद॒सीत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्ने रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वाग्निमव॑ रुन्धे पृथि॒व्यास्त्वा॒ द्रवि॑णे सादया॒मी-त्या॑हे॒माने॒वैताभि॑-र्लो॒का-न्द्रवि॑णावतः कुरुत आयु॒ष्या॑ उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒वा- [उप॑ दधा॒त्यायु॑रे॒व, अ॒स्मि॒-न्द॒धा॒त्यग्ने॒] 45

-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्यग्ने॒ यत्ते॒ पर॒ग्ं॒ हृन्नामेत्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॑ प्रि॒यमे॒वास्य॒ धामोपा᳚-ऽऽप्नोति॒ तावेहि॒ सग्ं र॑भावहा॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैने॑न॒ परि॑ धत्ते॒ पाञ्च॑जन्ये॒ष्वप्ये᳚द्ध्यग्न॒ इत्या॑है॒ष वा अ॒ग्निः पाञ्च॑जन्यो॒ यः पञ्च॑चितीक॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑हर्त॒व्या॑ उप॑ दधात्ये॒तद्वा ऋ॑तू॒ना-म्प्रि॒य-न्धाम॒ यदृ॑त॒व्या॑ ऋतू॒नामे॒व प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे सु॒मेक॒ इत्या॑ह संवँथ्स॒रो वै सु॒मेकः॑ संवँथ्स॒रस्यै॒व प्रि॒य-न्धामोपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 46 ॥

(अभ॑व॒ - न्नायु॑रे॒व - र्त॒व्या॑ उप॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 11)

प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्त-त्परा॑-ऽपत॒-त्तदश्वो॑-ऽभव॒-द्यदश्व॑य॒-त्तदश्व॑स्याश्व॒त्व-न्तद्दे॒वा अ॑श्वमे॒धेनै॒व प्रत्य॑दधुरे॒ष वै प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ सर्व॑-ङ्करोति॒ यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ सर्व॑ ए॒व भ॑वति॒ सर्व॑स्य॒ वा ए॒षा प्राय॑श्चित्ति॒-स्सर्व॑स्य भेष॒जग्ं सर्वं॒-वाँ ए॒तेन॑ पा॒प्मान॑-न्दे॒वा अ॑तर॒न्नपि॒ वा ए॒तेन॑ ब्रह्मह॒त्या-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान॑- [-म॑तर॒न्-थ्सर्व॑-म्पा॒प्मान᳚म्, त॒र॒ति॒ तर॑ति] 47

-न्तरति॒ तर॑ति ब्रह्मह॒त्यां-योँ᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँदोत्त॑रं॒-वैँ त-त्प्र॒जाप॑ते॒रक्ष्य॑श्वय॒-त्तस्मा॒दश्व॑स्योत्तर॒तो-ऽव॑ द्यन्ति दक्षिण॒तो᳚-ऽन्येषा᳚-म्पशू॒नां-वैँ॑त॒सः कटो॑ भवत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अश्वो᳚-ऽफ्सु॒जो वे॑त॒स-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति चतुष्टो॒म-स्स्तोमो॑ भवति स॒रड्ढ॒ वा अश्व॑स्य॒ सक्थ्या-ऽवृ॑ह॒-त्त-द्दे॒वाश्च॑तुष्टो॒मेनै॒व प्रत्य॑दधु॒र्यच्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ ॥ 48 ॥

(सर्व॑म पा॒प्मान॑ - मवृह॒-द्- द्वाद॑श च) (अ. 12)

(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ - इन्द्रा᳚ग्नी - दे॒वा वा अ॑क्ष्णयास्तो॒मीया॑ - अ॒ग्नेर्भा॒गो᳚ - ऽस्यग्ने॑ जा॒तान् - र॒श्मिरिति॑ - नाक॒सद्भिः॒ -छन्दाग्ं॑सि॒ - सर्वा᳚भ्यो - वृष्टि॒सनी᳚ - र्देवासु॒राः कनी॑याग्ंसः - प्र॒जाप॑ते॒रक्षि॒ - द्वाद॑श )

(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञो - दे॒वा वै - यस्य॒ मुख्य॑वती - र्नाक॒सद्भि॑रे॒ - वै ताभि॑र॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)

(उ॒थ्स॒न्न॒य॒ज्ञ, स्स॑र्व॒त्वाय॑)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥