କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଚିତ୍ଯୁପକ୍ରମାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଵିଷ୍ଣୁ॑ମୁଖା॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରି॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ॑ନପଜ॒ଯ୍ଯ ମ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯ॒ନ୍॒.ଯ-ଦ୍ଵି॑ଷ୍ଣୁକ୍ର॒ମାନ୍ କ୍ରମ॑ତେ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॑ରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଯଜ॑ମାନ॒ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରି॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ॑ନପଜ॒ଯ୍ଯମ॒ଭି ଜ॑ଯତି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯ-ଭିମାତି॒ହେତ୍ଯା॑ହ ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଵୈ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ଞ୍ଜାଗ॑ତୀ॒ ଦ୍ଯୌରାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭୀ॒ର୍ଦିଶ॒ ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵେମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍. ଯ॑ଥା ପୂ॒ର୍ଵମ॒ଭି ଜ॑ଯତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ଗ୍ନିମ॑ସୃଜତ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟଃ [ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟଃ, ପରା॑ଙୈ॒ତ୍ତ-] 1
ପରା॑ଙୈ॒ତ୍ତ-ମେ॒ତଯା ଽନ୍ଵୈ॒ଦକ୍ର॑ନ୍ଦ॒ଦିତି॒ ତଯା॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵା॑ରୁନ୍ଧ॒ ଯଦେ॒ତାମ॒ନ୍ଵାହା॒-ଗ୍ନେରେ॒ଵୈତଯା᳚ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଈଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷ ପରା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଦଘୋ॒ ଯୋ ଵି॑ଷ୍ଣୁକ୍ର॒ମାନ୍ କ୍ରମ॑ତେ ଚତ॒ସୃଭି॒ରା ଵ॑ର୍ତତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂଃ ପ୍ରି॒ଯାମେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ତ॒ନୁଵ॑ମ॒ଭି [ ] 2
?
ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ ଦକ୍ଷି॒ଣା ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ॒ ସ୍ଵମେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧ॑ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵତ୍ତ॒ରୋ-ଽଥୋ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵା-ଽଽଵୃତ॒ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ॒ ଶୁନ॒ଶ୍ଶେପ॒ମାଜୀ॑ଗର୍ତିଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣୋ-ଽଗୃହ୍ଣା॒-ଥ୍ସ ଏ॒ତାଂ-ଵାଁ॑ରୁ॒ଣୀମ॑ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତଯା॒ ଵୈ ସ ଆ॒ତ୍ମାନଂ॑-ଵଁରୁଣପା॒ଶାଦ॑ମୁଞ୍ଚ॒-ଦ୍ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି॒ ଯ ଉ॒ଖା-ମ୍ପ୍ର॑ତିମୁ॒ଞ୍ଚତ॒ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ପାଶ॑-ମ॒ସ୍ମଦିତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଽତ୍ମାନ॑-ମେ॒ଵୈତଯା॑ [-ମେ॒ଵୈତଯା᳚, ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ପା॒ଶା-] 3
ଵରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚ॒ତ୍ଯା ତ୍ଵା॑-ଽହାର୍ଷ॒ମିତ୍ଯା॒ହା ଽଽହ୍ଯ॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ତି ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॒ଷ୍ଠା ଽଵି॑ଚାଚଲି॒ରିତ୍ଯା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ଵିଶ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ ଵାଞ୍ଛ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଵି॒ଶୈଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତ୍ଯ॒ସ୍ମି-ନ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମଧି॑ ଶ୍ର॒ଯେତ୍ଯା॑ହ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑କ॒ର୍ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॒ଦିତି॒ ତ-ମ୍ମନ॑ସା ଧ୍ଯାଯେ-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵ॒- [ଭ॑ଵତି, ଅଗ୍ରେ॑] 4
-ତ୍ଯଗ୍ରେ॑ ବୃ॒ହନ୍ନୁ॒ଷସା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଥା॒ଦିତ୍ଯା॒ହା-ଽଗ୍ର॑ମେ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି ନିର୍ଜଗ୍ମି॒ଵା-ନ୍ତମ॑ସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତମ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒ଦପ॑ ହନ୍ତି॒ ଜ୍ଯୋତି॒ଷା- ଽଽଗା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵା-ସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ଚତ॒ସୃଭିଃ॑ ସାଦଯତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵା-ଽ-ତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତ॒ମଯା॒ ଵର୍ଷ୍ମ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଛନ୍ଦ॑ସାଂ॒-ଯଁଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଵର୍ଷ୍ମୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି॒ ସଦ୍ଵ॑ତୀ [ସଦ୍ଵ॑ତୀ, ଭ॒ଵ॒ତି॒ ସ॒ତ୍ତ୍ଵମେ॒ଵୈନ॑] 5
ଭଵତି ସ॒ତ୍ତ୍ଵମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗମଯତି ଵାଥ୍ସ॒ପ୍ରେଣୋପ॑ ତିଷ୍ଠତ ଏ॒ତେନ॒ ଵୈ ଵ॑ଥ୍ସ॒ପ୍ରୀର୍ଭା॑ଲନ୍ଦ॒ନୋ᳚-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵା॑-ଽରୁନ୍ଧା॒-ଽଗ୍ନେରେ॒ଵୈତେନ॑ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଏକାଦ॒ଶ-ମ୍ଭ॑ଵତ୍ଯେକ॒ଧୈଵ ଯଜ॑ମାନେ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ସ୍ତୋମେ॑ନ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କ ଆ᳚ର୍ଧ୍ନୁଵ॒ନ୍ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିର॒ମୁଷ୍ମି॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ତୋମ॑ସ୍ଯେଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ରଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ରେଣୋ॑ପ॒ତିଷ୍ଠ॑ତ [ଁଯ-ଦ୍ଵା᳚ଥ୍ସ॒ପ୍ରେଣୋ॑ପ॒ତିଷ୍ଠ॑ତେ, ଇ॒ମମେ॒ଵ] 6
ଇ॒ମମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯତି॒ ଯ-ଦ୍ଵି॑ଷ୍ଣୁକ୍ର॒ମାନ୍ କ୍ରମ॑ତେ॒-ଽମୁମେ॒ଵ ତୈର୍ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯତି ପୂର୍ଵେ॒ଦ୍ଯୁଃ ପ୍ରକ୍ରା॑ମତ୍ଯୁତ୍ତରେ॒ଦ୍ଯୁ-ହ୍ ରୁପ॑ ତିଷ୍ଠତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯୋଗେ॒-ଽନ୍ଯାସା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା॒-ମ୍ମନଃ॒, କ୍ଷେମେ॒-ଽନ୍ଯାସା॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯାଯାଵ॒ରଃ, କ୍ଷେ॒ମ୍ଯସ୍ଯେ॑ଶେ॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯାଯାଵ॒ରଃ, କ୍ଷେ॒ମ୍ଯମ॒ଦ୍ଧ୍ଯଵ॑ସ୍ଯତି ମୁ॒ଷ୍ଟୀ କ॑ରୋତି॒ ଵାଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ 7 ॥
(ସୃ॒ଷ୍ଟୋ᳚-ଽ - (1॒) ଭ୍ଯେ॑ - ତଯା॑ - ଭଵତି॒ - ସଦ୍ଵ॑ତ୍ଯୁ - ପ॒ତିଷ୍ଠ॑ତେ॒ - ଦ୍ଵିଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଅନ୍ନ॑ପ॒ତେ-ଽନ୍ନ॑ସ୍ଯ ନୋ ଦେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହା॒-ଗ୍ନିର୍ଵା ଅନ୍ନ॑ପତି॒-ସ୍ସ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତ୍ଯନମୀ॒ଵସ୍ଯ॑ ଶୁ॒ଷ୍ମିଣ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା-ଯ॒କ୍ଷ୍ମସ୍ଯେତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ॒ ପ୍ର ପ୍ର॑ଦା॒ତାର॑-ନ୍ତାରିଷ॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଽଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମା ଶା᳚ସ୍ତ॒ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାଃ [ଦେ॒ଵାଃ, ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵୈନ॒-] 8
ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛ॒ତେ ଽଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭି॒ରିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ତାଯୋ॒ଦ୍ଯଚ୍ଛ॑ତେ॒ ତେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି ଚତ॒ସୃଭି॒ରା ସା॑ଦଯତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵା-ତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତ॒ମଯା॒ ଵର୍ଷ୍ମ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଛନ୍ଦ॑ସାଂ॒-ଯଁଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଵର୍ଷ୍ମୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି॒ ସଦ୍ଵ॑ତୀ ଭଵତି ସ॒ତ୍ତ୍ଵମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗମଯତି॒ ପ୍ରେଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାନ୍ [ ] 9
ଯା॒ହୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ତ॒ନୁଵା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି॒ ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀସ୍ତ॒ନୁଵା᳚ ପ୍ର॒ଜା ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି॒ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॑ଚନ୍ତେ॒ ଯଦନ॑ ଉ॒ଥ୍ସର୍ଜ॒-ତ୍ଯକ୍ର॑ନ୍ଦ॒ଦିତ୍ଯନ୍ଵା॑ହ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯା॒ ଅନ॑ସା ଵହ॒ନ୍-ତ୍ଯପ॑ଚିତି-ମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॑ଦନ॒ସ୍ଵୀ ଚ॑ ର॒ଥୀ ଚାତି॑ଥୀନା॒-ମପ॑ଚିତତମା॒- [-ମପ॑ଚିତତମୌ, ଅପ॑ଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି॒] 10
-ଵପ॑ଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯ॒ତେତି॑ ଘୃତାନୁଷି॒କ୍ତାମଵ॑ସିତେ ସ॒ମିଧ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒ ଯଥା-ଽତି॑ଥଯ॒ ଆଗ॑ତାଯ ସ॒ର୍ପିଷ୍ଵ॑ଦାତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରି॒ଯତେ॑ ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଗା॑ଯତ୍ରି॒ଯା ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ଯ॑ ଗାଯ॒ତ୍ରୋ ହି ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॑ ରାଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭୋ॒ ହି ରା॑ଜ॒ନ୍ଯୋ᳚ ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ॒ ପ୍ର ଵେ॑ଶଯତ୍ଯ॒ଫ୍ସୁଯୋ॑ନି॒ର୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନଂ॒-ଯୋଁନି॑-ଙ୍ଗମଯତି ତି॒ସୃଭିଃ॒ ପ୍ରଵେ॑ଶଯତି ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା [ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵୈ, ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା॑-] 11
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା॑-ନେ॒ଵା-ଽଗ୍ନିସ୍ତ-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଙ୍ଗ॑ମଯତି॒ ପରା॒ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ପତି॒ ଯୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ॑ ପ୍ରଵେ॒ଶଯ॑ତି॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀଭ୍ଯା॒-ମଵ॑ ଦଧାତି॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵା-ଽସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ପରା॒ ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍ ଵ॑ପତି॒ ଯୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ॑ ପ୍ରଵେ॒ଶଯ॑ତି॒ ପୁନ॑ରୂ॒ର୍ଜା ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯେତି॒ ପୁନ॑ରୁ॒ଦୈତି॑ ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ॒ ପୁନ॑ସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ଯା [ପୁନ॑ସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ଯାଃ, ରୁ॒ଦ୍ରା] 12
ରୁ॒ଦ୍ରା ଵସ॑ଵ॒-ସ୍ସମି॑ନ୍ଧତା॒-ମିତ୍ଯା॑ହୈ॒ତା ଵା ଏ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତା॒ ଅଗ୍ରେ॒ ସମୈ᳚ନ୍ଧତ॒ ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମି॑ନ୍ଧେ॒ ବୋଧା॒ ସ ବୋ॒ଧୀତ୍ଯୁପ॑ ତିଷ୍ଠତେ ବୋ॒ଧଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୁ॒ପ୍ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରବୁ॑ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥା॒ନମୁପ॑ ତିଷ୍ଠତେ॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯଥାସ୍ଥା॒ନ-ମ୍ପ॒ଶଵଃ॒ ପୁନ॒ରେତ୍ଯୋପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ॥ 13 ॥
(ଵୈ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା - ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା॒ - ନପ॑ଚିତତମୌ - ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା - ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯା - ଦ୍ଵିଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଯାଵ॑ତୀ॒ ଵୈ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ତସ୍ଯୈ॑ ଯ॒ମ ଆଧି॑ପତ୍ଯ॒-ମ୍ପରୀ॑ଯାଯ॒ ଯୋ ଵୈ ଯ॒ମ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନମ॒ସ୍ଯା ଅନି॑ର୍ଯାଚ୍ଯା॒-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ ଯ॒ମାଯୈ॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ଚି॑ନୁ॒ତେ-ଽପେ॒ତେ-ତ୍ଯ॒ଦ୍ଧ୍ଯଵ॑ସାଯଯତି ଯ॒ମମେ॒ଵ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନମ॒ସ୍ଯୈ ନି॒ର୍ଯାଚ୍ଯା॒- ଽଽତ୍ମନେ॒-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତ ଇଷ୍ଵ॒ଗ୍ରେଣ॒ ଵା ଅ॒ସ୍ଯା ଅନା॑ମୃତ-ମି॒ଚ୍ଛନ୍ତୋ॒ ନାଵି॑ନ୍ଦ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯଜୁ॑ରପଶ୍ଯ॒ନ୍ନପେ॒ତେତି॒ ଯଦେ॒ତେନା᳚-ଧ୍ଯଵସା॒ଯଯ॒- [-ଧ୍ଯଵସା॒ଯଯ॑ତି, ଅନା॑ମୃତ] 14
-ତ୍ଯନା॑ମୃତ ଏ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତ॒ ଉଦ୍ଧ॑ନ୍ତି॒ ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତଦପ॑ ହନ୍ତ୍ଯ॒ପୋ-ଽଵୋ᳚କ୍ଷତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ସିକ॑ତା॒ ନି ଵ॑ପତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଊଷା॒-ନ୍ନିଵ॑ପତି॒ ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ର॒ଜନ॑ନଂ॒-ଯଁଦୂଷାଃ॒ ପୁଷ୍ଟ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜନ॑ନେ॒-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ-ଽଥୋ॑ ସଂ॒(2)ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ ଏ॒ଵ ସଂ॒(2)ଜ୍ଞାନ୍ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ତ- [ହ୍ଯେ॑ତତ୍, ପ॒ଶୂ॒ନାଂ-ଯଁଦୂଷା॒] 15
-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନାଂ-ଯଁଦୂଷା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ହା-ଽଽସ୍ତା॒-ନ୍ତେ ଵି॑ଯ॒ତୀ ଅ॑ବ୍ରୂତା॒ମସ୍ତ୍ଵେ॒ଵ ନୌ॑ ସ॒ହ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମିତି॒ ଯଦ॒ମୁଷ୍ଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମାସୀ॒-ତ୍ତଦ॒ସ୍ଯାମ॑ଦଧା॒-ତ୍ତ ଊଷା॑ ଅଭଵ॒ନ୍॒ ଯଦ॒ସ୍ଯା ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒ମାସୀ॒-ତ୍ତଦ॒ମୁଷ୍ଯା॑ମଦଧା॒-ତ୍ତଦ॒ଦଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି କୃ॒ଷ୍ଣମୂଷା᳚-ନ୍ନି॒ଵପ॑ନ୍ନ॒ଦୋ ଧ୍ଯା॑ଯେ॒-ଦ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋରେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞିଯେ॒-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ଽଯଗ୍ଂ ସୋ ଅ॒ଗ୍ନିରିତି॑ ଵି॒ଶ୍ଵାମି॑ତ୍ରସ୍ଯ [ ] 16
ସୂ॒କ୍ତ-ମ୍ଭ॑ଵତ୍ଯେ॒ତେନ॒ ଵୈ ଵି॒ଶ୍ଵାମି॑ତ୍ରୋ॒-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମା ଽଵା॑ରୁନ୍ଧା॒ଗ୍ନେରେ॒ଵୈତେନ॑ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒ନ୍ ଚତ॑ସ୍ରଃ॒ ପ୍ରାଚୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି॒ ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॒ତା-ନ୍ଦିଶ॒-ସ୍ସମ॑ଵ୍ଲୀଯନ୍ତ॒ ତେ ଦ୍ଵେ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ॒ମୀଚୀ॒ ଉପା॑ଦଧତ॒ ଦ୍ଵେ [ ] 17
ପ॒ଶ୍ଚା-ଥ୍ସ॒ମୀଚୀ॒ ତାଭି॒ର୍ଵୈ ତେଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍ଂହ॒ନ୍॒ ଯଦ୍ଦ୍ଵେ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ॒ମୀଚୀ॑ ଉପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଦ୍ଵେ ପ॒ଶ୍ଚା-ଥ୍ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦି॒ଶାଂ-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ପ॒ଶୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ମୀଚୋ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାଵୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିସ୍ତ-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒-ଽଷ୍ଟାଵୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମଞ୍ଜ॑ସା ଵେଦ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ [ଲୋ॒କସ୍ଯ॑, ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ॒] 18
ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ॒ ତ୍ରଯୋ॑ଦଶ ଲୋକମ୍ପୃ॒ଣା ଉପ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତି॒-ସ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଏକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶସ୍ଯୈ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଙ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒ମନୁ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି॒ ପ୍ରତ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑କ୍ଯା॒ନସ୍ତି॑ଷ୍ଠତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ପଞ୍ଚ॑ଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପାଙ୍କ୍ତାଃ᳚ ପ॒ଶଵୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ତ୍ରିଚି॑ତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑-ଞ୍ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ [ଲୋ॒କେଷୁ॑, ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒-] 19
ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒-ତ୍ଯେକ॑ଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ତୃ॒ତୀଯ॑-ଞ୍ଚିନ୍ଵା॒ନ ଏ॑କ॒ଧା ଵୈ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଏ॑କ॒ଵୃତୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି॒ ପୁରୀ॑ଷେଣା॒ଭ୍ଯୂ॑ହତି॒ ତସ୍ମା᳚ନ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ ସେନାସ୍ଥି॑ ଛ॒ନ୍ନ-ନ୍ନ ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॑ ଭଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ପଞ୍ଚ॒ ଚିତ॑ଯୋ ଭଵନ୍ତି ପ॒ଞ୍ଚଭିଃ॒ ପୁରୀ॑ଷୈର॒ଭ୍ଯୂ॑ହତି॒ ଦଶ॒ ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଡନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଜ୍ଯେ॒ଵା-ଽନ୍ନାଦ୍ଯେ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
(ଅ॒ଧ୍ଯ॒ଵ॒ସା॒ଯଯ॑ତି॒ - ହ୍ଯେ॑ତ - ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵାମି॑ତ୍ରସ୍ଯା - ଦଧତ॒ ଦ୍ଵେ - ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ - ଲୋ॒କେଷୁ॑ -ସ॒ପ୍ତଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଵି ଵା ଏ॒ତୌ ଦ୍ଵି॑ଷାତେ॒ ଯଶ୍ଚ॑ ପୁ॒ରା-ଽଗ୍ନିର୍ଯଶ୍ଚୋ॒ଖାଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସମି॑ତ॒ମିତି॑ ଚତ॒ସୃଭି॒-ସ୍ସ-ନ୍ନିଵ॑ପତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂଃ ପ୍ରି॒ଯଯୈ॒ଵୈନୌ॑ ତ॒ନୁଵା॒ ସଗ୍ଂ ଶା᳚ସ୍ତି॒ ସମି॑ତ॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॒ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସମେ॑ତି॒ ଯଥ୍ସ॒-ନ୍ନ୍ଯୁପ୍ଯ॑ ଵି॒ହର॑ତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା କ୍ଷ॒ତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁ᳚ତ୍ଯୃ॒ତୁଭି॒- [କ୍ଷ॒ତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁ᳚ତ୍ଯୃ॒ତୁଭିଃ॑, ଵା ଏ॒ତ-ନ୍ଦୀ᳚କ୍ଷଯନ୍ତି॒] 21
-ର୍ଵା ଏ॒ତ-ନ୍ଦୀ᳚କ୍ଷଯନ୍ତି॒ ସ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵ ଵି॒ମୁଚ୍ଯୋ॑ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମିତ୍ଯା॑ହ॒-ର୍ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯି॒ତ୍ଵର୍ତୁଭି॒ର୍ଵି ମୁ॑ଞ୍ଚତି ଵୈଶ୍ଵାନ॒ର୍ଯା ଶି॒କ୍ଯ॑ମା ଦ॑ତ୍ତେ ସ୍ଵ॒ଦଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ନୈର୍-ଋ॒ତୀଃ କୃ॒ଷ୍ଣା-ସ୍ତି॒ସ୍ର-ସ୍ତୁଷ॑ପକ୍ଵା ଭଵନ୍ତି॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯଂ॒-ଯଁ-ତ୍ତୁଷା॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ଷ୍ଣଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତ ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତ୍ଯେ॒ଷା [ ] 22
ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦିକ୍ ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ॒ ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣ॒ ଉପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵୈ॒ତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଆ॒ଯତ॑ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵ ଏ॒ଵା-ଽଽଯତ॑ନେ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ଶି॒କ୍ଯ॑ମ॒ଭ୍ଯୁପ॑ ଦଧାତି ନୈର୍-ଋ॒ତୋ ଵୈ ପାଶଃ॑ ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ନିର୍-ଋତିପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି ତି॒ସ୍ର ଉପ॑ ଦଧାତି ତ୍ରେଧାଵିହି॒ତୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ତସ୍ମା॒-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତି॒ମଵ॑ ଯଜତେ॒ ପରା॑ଚୀ॒ରୁପ॑ [ପରା॑ଚୀ॒ରୁପ॑, ଦ॒ଧା॒ତି॒ ପରା॑ଚୀ-] 23
ଦଧାତି॒ ପରା॑ଚୀ-ମେ॒ଵାସ୍ମା॒-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତି॒-ମ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦ॒ତେ ଽପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମା ଯ॑ନ୍ତି॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ ମାର୍ଜଯି॒ତ୍ଵୋପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒ମୁପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ନିର୍-ଋତି ଲୋ॒କ ଏ॒ଵ ଚ॑ରି॒ତ୍ଵା ପୂ॒ତା ଦେ॑ଵଲୋ॒କମୁ॒ପାଵ॑ର୍ତନ୍ତ॒ ଏକ॒ଯୋପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତ ଏକ॒ଧୈଵ ଯଜ॑ମାନେ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଦଧତି ନି॒ଵେଶ॑ନ-ସ୍ସ॒ଙ୍ଗମ॑ନୋ॒ ଵସୂ॑ନା॒ମିତ୍ଯା॑ହ ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵସୁ॑ ପ୍ର॒ଜଯୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି ॥ 24 ॥
(ଋ॒ତୁଭି॑ - ରେ॒ଷା- ପରା॑ଚୀ॒ରୁପା॒ - ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ପୁ॒ରୁ॒ଷ॒ମା॒ତ୍ରେଣ॒ ଵି ମି॑ମୀତେ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ॒-ସ୍ସମ୍ମି॑ତୋ ଯଜ୍ଞପ॒ରୁଷୈ॒ଵୈନଂ॒-ଵିଁମି॑ମୀତେ॒ ଯାଵା॒-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵବା॑ହୁ॒ସ୍ତାଵା᳚-ନ୍ଭଵତ୍ଯେ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ଯେ॑ଣୈ॒ଵୈନଂ॒-ଵିଁ ମି॑ମୀତେ ପ॒କ୍ଷୀ ଭ॑ଵତି॒ ନ ହ୍ଯ॑ପ॒କ୍ଷଃ ପତି॑ତୁ॒-ମର୍ହ॑ତ୍ଯର॒ତ୍ନିନା॑ ପ॒କ୍ଷୌ ଦ୍ରାଘୀ॑ଯାଗ୍ଂସୌ ଭଵତ॒ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒କ୍ଷପ୍ର॑ଵଯାଗ୍ଂସି॒ ଵଯାଗ୍ଂ॑ସି ଵ୍ଯାମମା॒ତ୍ରୌ ପ॒କ୍ଷୌ ଚ॒ ପୁଚ୍ଛ॑-ଞ୍ଚ ଭଵତ୍ଯେ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑- [ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍, ଵୀ॒ର୍ଯ॑ସମ୍ମିତୋ॒] 25
-ଁଵୀ॒ର୍ଯ॑ସମ୍ମିତୋ॒ ଵେଣୁ॑ନା॒ ଵି ମି॑ମୀତ ଆଗ୍ନେ॒ଯୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ॑ ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯ॒ ଯଜୁ॑ଷା ଯୁନକ୍ତି॒ ଯଜୁ॑ଷା କୃଷତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ଷଡ୍ଗ॒ଵେନ॑ କୃଷତି॒ ଷ-ଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୃଷତି॒ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦଶଗ॒ଵେନ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵେ ଯଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନେ-ର॑ତିଦା॒ହାଦ॑ବିଭେ॒-ଥ୍ସୈତ-ଦ୍ଦ୍ଵି॑ଗୁ॒ଣମ॑ପଶ୍ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃ॑ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ॒ ତତୋ॒ ଵା ଇ॒ମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯ॑ଦହ॒ଦ୍ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃ॑ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ॒ [ଇ॒ମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯ॑ଦହ॒ଦ୍ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃ॑ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ, ଭଵ॑ତ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅନ॑ତିଦାହାଯ] 26
ଭଵ॑ତ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅନ॑ତିଦାହାଯ ଦ୍ଵିଗୁ॒ଣ-ନ୍ତ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଯ॑ନ୍ତୁ-ମର୍ହ॒ତୀତ୍ଯା॑ହୁ॒ର୍ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃ॑ଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯ॒ଗ୍ନେରୁଦ୍ଯ॑ତ୍ଯା ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ପ॒ଶଵୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ପାଦ॑ଶ୍ଚ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଶ୍ଚ॒ ତାନ୍. ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚ॑ ଉଥ୍ସୃ॒ଜେ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଯାପି॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ନିଧୁ॑ଵେ॒ଦ୍ଯ-ତ୍ପ୍ର॒ତୀଚୋ॒ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ହନ୍ଯୁ॒ରୁଦୀ॑ଚ॒ ଉଥ୍ସୃ॑ଜତ୍ଯେ॒ଷା ଵୈ ଦେ॑ଵମନୁ॒ଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ॑ ଶା॒ନ୍ତା ଦି- [ଶା॒ନ୍ତା ଦିକ୍, ତାମେ॒ଵୈନା॒-] 27
-କ୍ତାମେ॒ଵୈନା॒-ନନୂ-ଥ୍ସୃ॑ଜ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ଖଲ୍ଵି॒ମା-ନ୍ଦିଶ॒ମୁ-ଥ୍ସୃ॑ଜତ୍ଯ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଃ ପ୍ରା॒ଣଃ ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵୈନା॒-ନନୂଥ୍ସୃ॑ଜତି ଦକ୍ଷି॒ଣା ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ॒ ସ୍ଵମେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧ॑ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵତ୍ତ॒ରୋ-ଽଥୋ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵା-ଽଽଵୃତ॒ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ତ୍ପରା᳚ଞ୍ଚଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵି ତି॑ଷ୍ଠନ୍ତେ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒ ଆ ଵ॑ର୍ତନ୍ତେ ତି॒ସ୍ରସ୍ତି॑ସ୍ର॒-ସ୍ସୀତାଃ᳚ [ତି॒ସ୍ରସ୍ତି॑ସ୍ର॒-ସ୍ସୀତାଃ᳚, କୃ॒ଷ॒ତି॒ ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ] 28
କୃଷତି ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ଵି ଯା॑ତଯ॒ତ୍ଯୋଷ॑ଧୀର୍ଵପତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ଣା-ଽନ୍ନ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଽର୍କେ᳚-ଽର୍କଶ୍ଚୀ॑ଯତେ ଚତୁର୍ଦ॒ଶଭି॑ର୍ଵପତି ସ॒ପ୍ତ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତା-ଽଽର॒ଣ୍ଯା ଉ॒ଭଯୀ॑ଷା॒ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯା॒ ଅନ୍ନ॑ସ୍ଯାନ୍ନସ୍ଯ ଵପ॒ତ୍ଯନ୍ନ॑ସ୍ଯା-ନ୍ନ॒ସ୍ଯାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ କୃ॒ଷ୍ଟେ ଵ॑ପତି କୃ॒ଷ୍ଟେ ହ୍ଯୋଷ॑ଧଯଃ ପ୍ରତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ୍ଯନୁସୀ॒ତଂ-ଵଁ॑ପତି॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଦ॒ଶସୁ॒ ସୀତା॑ସୁ ଵପତି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପଚତି॒ ଯଦ॑ଗ୍ନି॒ଚି- [ଯଦ॑ଗ୍ନି॒ଚିତ୍, ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-] 29
-ଦନ॑ଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-ଽଶ୍ଞୀ॒ଯାଦଵ॑-ରୁଦ୍ଧେନ॒ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯେତ॒ ଯେ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନା-ମ୍ଫଲ॒ଗ୍ରହ॑ଯ॒-ସ୍ତାନି॒ଦ୍ଧ୍ମେ-ଽପି॒ ପ୍ରୋକ୍ଷେ॒-ଦନ॑ଵରୁଦ୍ଧ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒ଷ୍ଟାନ୍-ଥ୍ସମ॑ସ୍ଯତି ଦି॒ଶାମେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑ମଵ॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଦି॒ଶାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯେ᳚-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯା-ଦ୍ଯତ୍ର॒ ସ ସ୍ଯା-ତ୍ତସ୍ଯୈ॑ ଦି॒ଶୋ ଲୋ॒ଷ୍ଟମା ହ॑ରେ॒ଦିଷ॒-ମୂର୍ଜ॑ମ॒ହମି॒ତ ଆ ଦ॑ଦ॒ ଇତୀଷ॑ମେ॒ଵୋର୍ଜ॒-ନ୍ତସ୍ଯୈ॑ ଦି॒ଶୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ କ୍ଷୋଧୁ॑କୋ ଭଵତି॒ ଯସ୍ତସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦି॒ଶି ଭଵ॑ତ୍ଯୁତ୍ତରଵେ॒ଦିମୁପ॑ ଵପତ୍ଯୁତ୍ତରଵେ॒ଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯ॑ଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॒ଯତେ ଽଥୋ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁ॒ନ୍ଧେ-ଽଥୋ॑ ଯଜ୍ଞପ॒ରୁଷୋ-ଽନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ 30 ॥
(ଚ॒ ଭ॒ଵ॒ତ୍ଯେ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑ - ଁଯତ୍କୃ॒ଷ୍ଟଞ୍ଚା-ଽକୃ॑ଷ୍ଟଞ୍ଚ॒ - ଦିଖ୍- ସୀତା॑ - ଅଗ୍ନି॒ଚି - ଦଵ॒ - ପଞ୍ଚ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅଗ୍ନେ॒ ତଵ॒ ଶ୍ରଵୋ॒ ଵଯ॒ ଇତି॒ ସିକ॑ତା॒ ନି ଵ॑ପତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ସୂ॒କ୍ତଗ୍ଂ ସୂ॒କ୍ତେନୈ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଷ॒ଡ୍ଭିର୍ନି ଵ॑ପତି॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର-ସ୍ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସମୁ॒ଦ୍ରଂ-ଵୈଁ ନାମୈ॒ତଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରମନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ଯଦେ॒ତେନ॒ ସିକ॑ତା ନି॒ ଵପ॑ତି ପ୍ର॒ଜାନାଂ᳚ ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒ଯେନ୍ଦ୍ରୋ॑ [ପ୍ର॒ଜାନାଂ᳚ ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒ଯେନ୍ଦ୍ରଃ॑, ଵୃ॒ତ୍ରାଯ॒] 31
ଵୃ॒ତ୍ରାଯ॒ ଵଜ୍ର॒-ମ୍ପ୍ରାହ॑ର॒-ଥ୍ସ ତ୍ରେ॒ଧା ଵ୍ଯ॑ଭଵ॒-ଥ୍ସ୍ଫ୍ଯସ୍ତୃତୀ॑ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ରଥ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯଂ॒-ଯୂଁପ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯଂ॒-ଯେଁ᳚-ଽନ୍ତଶ୍ଶ॒ରା ଅଶୀ᳚ର୍ଯନ୍ତ॒ ତା-ଶ୍ଶର୍କ॑ରା ଅଭଵ॒-ନ୍ତଚ୍ଛର୍କ॑ରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କର॒ତ୍ଵଂ-ଵଁଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ଶର୍କ॑ରାଃ ପ॒ଶୁର॒ଗ୍ନି-ର୍ଯଚ୍ଛର୍କ॑ରାଭିର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ॑ରିମି॒ନୋତି॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵଜ୍ରେ॑ଣ ପ॒ଶଵଃ॒ ପରି॑ଗୃହୀତା॒ସ୍ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ଥେଯା॒ନସ୍ଥେ॑ଯସୋ॒ ନୋପ॑ ହରତେ ତ୍ରିସ॒ପ୍ତାଭିଃ॑ ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ॒ [ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ, ପରି॑] 32
ପରି॑ ମିନୁଯା-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରିଣ॒ଵାଭି॒-ର୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଵତ-ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ॑ ସ॒ମ୍ଭୃତ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯ॒ ପ୍ରହ॑ରତି॒ ସ୍ତୃତ୍ଯା॒ ଅପ॑ରିମିତାଭିଃ॒ ପରି॑ ମିନୁଯା॒-ଦପ॑ରିମିତ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତାପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯପ॑ରିମିତ୍ଯ॒ ତସ୍ଯ॒ ଶର୍କ॑ରା॒-ସ୍ସିକ॑ତା॒ ଵ୍ଯୂ॑ହେ॒ଦପ॑ରିଗୃହୀତ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଵିଷୂ॒ଚୀନ॒ଗ୍ଂ॒ ରେତଃ॒ ପରା॑ ସିଞ୍ଚତ୍ଯପ॒ଶୁରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ [ଭ॑ଵତି, ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ] 33
ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ପରି॒ମିତ୍ଯ॒ ତସ୍ଯ॒ ଶର୍କ॑ରା॒-ସ୍ସିକ॑ତା॒ ଵ୍ଯୂ॑ହେ॒-ତ୍ପରି॑ଗୃହୀତ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସମୀ॒ଚୀନ॒ଗ୍ଂ॒ ରେତଃ॑ ସିଞ୍ଚତି ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ସୌ॒ମ୍ଯା ଵ୍ଯୂ॑ହତି॒ ସୋମୋ॒ ଵୈ ରେ॑ତୋ॒ଧା ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ଯ॑ ଗାଯ॒ତ୍ରୋ ହି ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣ-ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॑ ରାଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭୋ॒ ହି ରା॑ଜ॒ନ୍ଯଃ॑ ଶଂ॒ଯୁଁ-ମ୍ବା॑ର୍ହସ୍ପ॒ତ୍ଯ-ମ୍ମେଧୋ॒ ନୋପା॑ନମ॒-ଥ୍ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶ॒- [ନୋପା॑ନମ॒-ଥ୍ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶତ୍, ସୋ᳚-ଽଗ୍ନେଃ] 34
-ଥ୍ସୋ᳚-ଽଗ୍ନେଃ କୃଷ୍ଣୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵୋଦା॑ଯତ॒ ସୋ-ଽଶ୍ଵ॒-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶ॒-ଥ୍ସୋ-ଽଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା-ଵାନ୍ତରଶ॒ଫୋ॑-ଭଵ॒-ଦ୍ଯଦଶ୍ଵ॑ମାକ୍ର॒ମଯ॑ତି॒ ଯ ଏ॒ଵ ମେଧୋ-ଽଶ୍ଵ॒-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶ॒-ତ୍ତମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା॒-ଽଗ୍ନିଶ୍ଚେ॑ତ॒ଵ୍ଯ॑ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵୋ॒ ଯଦଶ୍ଵ॑ମାକ୍ର॒ମଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନୈ॒ଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଯୋନି॒ର୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣଗ୍ଂ ସଯୋ॑ନି- -ମେ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ଽପା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ॒ସୀତ୍ଯୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ପାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପୃ॒ଷ୍ଠଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵୈନ॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ॥ 35 ॥
(ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ - ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ - ଭଵତ୍ଯ - ଵିଶ॒ଥ୍ - ସଯୋ॑ନିଂ - ଁଵିଗ୍ଂଶ॒ତିଶ୍ଚ॑) (ଅ. 6)
ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନମିତି॑ ରୁ॒କ୍ମମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ମୁଖା॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ମୁଖା ଏ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନମିତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା᳚ଦ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ମୁଖ୍ଯୋ॒ ମୁଖ୍ଯୋ॑ ଭଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ ନ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ନ୍ନାନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ନ ଦି॒ଵ୍ଯ॑ଗ୍ନିଶ୍ଚେ॑ତ॒ଵ୍ଯ॑ ଇତି॒ ଯ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ଞ୍ଚି॑ନ୍ଵୀ॒ତ ପୃ॑ଥି॒ଵୀଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯେ॒ନ୍ନୌଷ॑ଧଯୋ॒ ନ ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯଃ॒ [ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯଃ, ପ୍ର ଜା॑ଯେର॒ନ୍॒.] 36
ପ୍ର ଜା॑ଯେର॒ନ୍॒. ଯଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ଚିନ୍ଵୀ॒ତାନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯେ॒ନ୍ନ ଵଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପ୍ର ଜା॑ଯେର॒ନ୍॒. ଯ-ଦ୍ଦି॒ଵି ଚି॑ନ୍ଵୀ॒ତ ଦିଵଗ୍ଂ॑ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯେ॒ନ୍ନ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॑ ଵର୍ଷେଦ୍ରୁ॒କ୍ମମୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ମୃତଂ॒-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ଯମ॒ମୃତ॑ ଏ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ହିର॒ଣ୍ମଯ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒ମୁପ॑ ଦଧାତି ଯଜମାନଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ଵିଧୃ॑ତ୍ଯୈ॒ ଯଦିଷ୍ଟ॑କାଯା॒ ଆତୃ॑ଣ୍ଣମନୂପଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ [ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ, ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଦଧାତି] 37
ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଦଧାତି ଦା॒ଧାର॑ ଯଜମାନଲୋ॒କ-ନ୍ନ ପ॑ଶୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦଧା॒ତ୍ଯଥୋ॒ ଖଲ୍ଵିଷ୍ଟ॑କାଯା॒ ଆତୃ॑ଣ୍ଣ॒ମନୂପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମୁଥ୍ସୃ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କ॒ନ୍ଦେତ୍ଯ॒ଭି ମୃ॑ଶତି॒ ହୋତ୍ରା᳚ସ୍ଵେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି॒ ସ୍ରୁଚା॒ଵୁପ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ ପୂ॒ର୍ଣା-ଙ୍କା᳚ର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯୀ᳚-ନ୍ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂ॒ର୍ଣା-ମୌଦୁ॑ବଂରୀମି॒ଯଂ-ଵୈଁ କା᳚ର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯ୍ଯ॒ସାଵୌ-ଦୁ॑ବଂରୀ॒ମେ ଏ॒ଵୋପ॑ ଧତ୍ତେ [ ] 38
ତୂ॒ଷ୍ଣୀମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ନ ହୀମେ ଯଜୁ॒ଷା-ଽଽପ୍ତୁ॒ମର୍ହ॑ତି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯୀ॒-ମୁତ୍ତ॑ରା॒ମୌ-ଦୁ॑ମ୍ବରୀ॒-ନ୍ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ଯା ଅ॒ସାଵୁତ୍ତ॒ରା ଽଽଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ ପୂ॒ର୍ଣା-ଙ୍କା᳚ର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯୀଂ॒-ଵଁଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆଜ୍ଯଂ॒-ଵଁଜ୍ରଃ॑ କାର୍ଷ୍ମ॒ର୍ଯୋ॑ ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂ॒ର୍ଣାମୌଦୁ॑ମ୍ବରୀ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଦଦ୍ଧ୍ଯୂର୍ଗୁ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵୋର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି ପୂ॒ର୍ଣେ ଉପ॑ ଦଧାତି ପୂ॒ର୍ଣେ ଏ॒ଵୈନ॑- [ପୂ॒ର୍ଣେ ଏ॒ଵୈନ᳚ମ୍, ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ] 39
ମ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେତେ ଵି॒ରାଜ୍ଯ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚେ॑ତ॒ଵ୍ଯ॑ ଇତ୍ଯା॑ହୁ॒-ସ୍ସ୍ରୁଗ୍ଵୈ ଵି॒ରାଡ୍ଯ-ଥ୍ସ୍ରୁଚା॑ଵୁପ॒ଦଧା॑ତି ଵି॒ରାଜ୍ଯେ॒ଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେଯ॑ଜ୍ଞମୁଖେ॒ ଵୈ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖଗ୍ଂ ରୁ॒କ୍ମୋ ଯ-ଦ୍ରୁ॒କ୍ମଂ-ଵ୍ଯାଁ॑ଘା॒ରଯ॑ତି ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦେ॒ଵ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି ପ॒ଞ୍ଚଭି॒-ର୍ଵ୍ଯାଘା॑ରଯତି॒ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଣ॒ଯାଵ୍ଯା ଘା॑ରଯତି॒ ତସ୍ମା॑ଦକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା ପ॒ଶଵୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି॒ ପ୍ର ହ॑ରନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 40 ॥
(ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯୋ- ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ- ଧ॑ତ୍ତ- ଏନଂ॒- ତସ୍ମା॑ ଦକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା-ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 7)
ସ୍ଵ॒ଯ॒ମା॒ତୃ॒ଣ୍ଣାମୁପ॑ ଦଧାତୀ॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ୍ଵ॑ଯମାତୃ॒ଣ୍ଣେମାମେ॒ଵୋପ॑ ଧ॒ତ୍ତେ ଽଶ୍ଵ॒ମୁପ॑ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵାସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନୈ॒ଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତେ ପ୍ରଥ॒ମେଷ୍ଟ॑କୋପଧୀ॒ଯମା॑ନା ପଶୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦଧାତି ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା ଭ॑ଵତି ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମୁଥ୍ସୃ॑ଷ୍ଟ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯାନୁ॑ଖ୍ଯାତ୍ଯା ଅ॒ଗ୍ନାଵ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚେ॑ତ॒ଵ୍ଯ॑ ଇତ୍ଯା॑ହୁରେ॒ଷ ଵା [ଇତ୍ଯା॑ହୁରେ॒ଷ ଵୈ, ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରୋ] 41
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରୋ ଯଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ତସ୍ମୈ᳚ ପ୍ରଥ॒ମାମିଷ୍ଟ॑କାଂ॒-ଯଁଜୁ॑ଷ୍କୃତା॒-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛେ॒-ତ୍ତା-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଶ୍ଚୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯାତା-ମ॒ଗ୍ନାଵେ॒ଵ ତଦ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତ ଈଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷ ଆର୍ତି॒ମାର୍ତୋ॒ର୍ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା॒ନିଷ୍ଟ॑କା-ମୁପ॒ଦଧା॑ତି॒ ତ୍ରୀନ୍. ଵରା᳚-ନ୍ଦଦ୍ଯା॒-ତ୍ତ୍ରଯୋ॒ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍॒ ସ୍ପୃତ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵାଵେ॒ଵ ଦେଯୌ॒ ଦ୍ଵୌ ହି ପ୍ରା॒ଣାଵେକ॑ ଏ॒ଵ ଦେଯ॒ ଏକୋ॒ ହି ପ୍ରା॒ଣଃ ପ॒ଶୁ- [ପ୍ରା॒ଣଃ ପ॒ଶୁଃ, ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିର୍ନ] 42
-ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିର୍ନ ଖଲୁ॒ ଵୈ ପ॒ଶଵ॒ ଆଯ॑ଵସେ ରମନ୍ତେ ଦୂର୍ଵେଷ୍ଟ॒କାମୁପ॑ ଦଧାତି ପଶୂ॒ନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ କାଣ୍ଡା᳚-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ର॒ରୋହ॒ନ୍ତୀତ୍ଯା॑ହ॒ କାଣ୍ଡେ॑ନକାଣ୍ଡେନ॒ ହ୍ଯେ॑ଷା ପ୍ର॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॑ତ୍ଯେ॒ଵା ନୋ॑ ଦୂର୍ଵେ॒ ପ୍ରତ॑ନୁ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଶ॒ତେନ॒ ଚେତ୍ଯା॑ହ ସାହ॒ସ୍ରଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ॑ ଦେଵଲ॒କ୍ଷ୍ମଂ-ଵୈଁ ତ୍ର୍ଯା॑ଲିଖି॒ତା ତାମୁତ୍ତ॑ରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପା॑ଦଧ॒ତା-ଧ॑ରଲକ୍ଷ୍ମାଣ॒-ମସୁ॑ରା॒ ଯ- [ଯମ୍, କା॒ମଯେ॑ତ॒] 43
-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯୁତ୍ତ॑ରଲକ୍ଷ୍ମାଣ॒-ନ୍ତସ୍ଯୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ଦ୍ଵସୀ॑ଯାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯଧ॑ରଲକ୍ଷ୍ମାଣ॒-ନ୍ତସ୍ଯୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦସୁରଯୋ॒ନି-ମେ॒ଵୈନ॒ମନୁ॒ ପରା॑ ଭାଵଯତି॒ ପାପୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି ତ୍ର୍ଯାଲିଖି॒ତା ଭ॑ଵତୀ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କାସ୍ତ୍ର୍ଯା॑ଲିଖି॒ତୈଭ୍ଯ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମ॒ନ୍ତରେ॒ତ୍ଯଙ୍ଗି॑ରସ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁ॒ତଃ ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶଃ॑ କୂ॒ର୍ମୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାସ॑ର୍ପ॒- [ପ୍ରାସ॑ର୍ପତ୍, ଯ-ତ୍କୂ॒ର୍ମମୁ॑ପ॒ଦଧା॑ତି॒] 44
-ଦ୍ଯ-ତ୍କୂ॒ର୍ମମୁ॑ପ॒ଦଧା॑ତି॒ ଯଥା᳚ କ୍ଷେତ୍ର॒ଵିଦଞ୍ଜ॑ସା॒ ନଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୂ॒ର୍ମ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମଞ୍ଜ॑ସା ନଯତି॒ ମେଧୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ପ॑ଶୂ॒ନାଂ-ଯଁ-ତ୍କୂ॒ର୍ମୋ ଯ-ତ୍କୂ॒ର୍ମମୁ॑ପ॒ ଦଧା॑ତି॒ ସ୍ଵମେ॒ଵ ମେଧ॒-ମ୍ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତଃ ପ॒ଶଵ॒ ଉପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଶ୍ମଶା॒ନଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍କ୍ରି॑ଯତେ॒ ଯନ୍ମୃ॒ତାନା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ଶୀ॒ର୍॒ଷାଣ୍ଯୁ॑ପଧୀ॒ଯନ୍ତେ॒ ଯଜ୍ଜୀଵ॑ନ୍ତ-ଙ୍କୂ॒ର୍ମମୁ॑ପ॒ ଦଧା॑ତି॒ ତେନାଶ୍ମ॑ଶାନଚିଦ୍ଵାସ୍ତ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଵା ଏ॒ଷ ଯ- [ଏ॒ଷ ଯତ୍, କୂ॒ର୍ମୋ ମଧୁ॒] 45
-ତ୍କୂ॒ର୍ମୋ ମଧୁ॒ ଵାତା॑ ଋତାଯ॒ତ ଇତି॑ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣା॒ଭ୍ଯ॑ନକ୍ତି ସ୍ଵ॒ଦଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦନ୍ନଂ॒-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯା॑ର॒ଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ॒ ଯଦ୍ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣା᳚ ଭ୍ଯ॒ନକ୍ତ୍ଯୁ॒ଭଯ॒ସ୍ଯା ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ମ॒ହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା॒ ଽଽଭ୍ଯାମେ॒ଵୈନ॑ମୁଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି॒ ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଦଧାତି ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒ମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚- [ତସ୍ମା᳚ତ୍, ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-] 46
-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॒ ମେଧ॒ମୁପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ॒ ଯୋ ଵା ଅପ॑ନାଭିମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ନାଭି॒ମନୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଶତି॒ ସ ଏ॑ନମୀଶ୍ଵ॒ରୋ ହିଗ୍ଂସି॑ତୋରୁ॒ଲୂଖ॑ଲ॒ମୁପ॑ ଦଧାତ୍ଯେ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ନାଭି॒-ସ୍ସନା॑ଭିମେ॒ଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ ହିଗ୍ଂ॑ସାଯା॒ ଔଦୁ॑ମ୍ବର-ମ୍ଭଵ॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବର॒ ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଉପ॑ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଊ॒ର୍ଜା ଭୁ॑ଞ୍ଜତ॒ ଇଯ॑-ଦ୍ଭଵତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତ॒ମଵ॑ ହ॒ନ୍ତ୍ଯନ୍ନ॑ମେ॒ଵାକ॑-ର୍ଵୈଷ୍ଣ॒ଵ୍ଯର୍ଚୋପ॑ ଦଧାତି॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒ର୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ᳚ଷ୍ଣ॒ଵା ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯୋ ଯ॒ଜ୍ଞ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 47 ॥
(ଏ॒ଷ ଵୈ - ପ॒ଶୁ - ର୍ଯ - ମ॑ସର୍ପ - ଦେ॒ଷ ଯତ୍ - ତସ୍ମା॒ତ୍ - ତସ୍ମା᳚ଥ୍ - ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଏ॒ଷାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଲ୍ଲୋ॒କାନା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଯଁଦୁ॒ଖା ଯଦୁ॒ଖା-ମୁ॑ପ॒ଦଧା᳚ତ୍ଯେ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଉପ॑ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ର୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଜ୍ଯୋତି॒ରୁପା᳚-ଽଽସ୍ମହେ॒ ସିକ॑ତାଭିଃ ପୂରଯତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ କ୍ଷୋଧୁ॑କ-ସ୍ସ୍ଯା॒-ଦିତ୍ଯୂ॒ନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ॑ [-ଦିତ୍ଯୂ॒ନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ॑, ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା॒-ତ୍କ୍ଷୋଧୁ॑କ] 48
ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ତ୍କ୍ଷୋଧୁ॑କ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॒ତା-ନୁ॑ପଦସ୍ଯ॒-ଦନ୍ନ॑ମଦ୍ଯା॒ଦିତି॑ ପୂ॒ର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒ଦନୁ॑ପଦସ୍ଯ-ଦେ॒ଵାନ୍ନ॑ମତ୍ତି ସ॒ହସ୍ରଂ॒-ଵୈଁ ପ୍ରତି॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ପଶୂ॒ନାଂ-ଯଁ॑ଚ୍ଛତି ସ॒ହସ୍ର॑ମ॒ନ୍ଯେ ପ॒ଶଵୋ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ପୁରୁଷଶୀ॒ର୍॒ଷମୁପ॑ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯୋ॒-ଖାଯା॒ମପି॑ ଦଧାତି ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମେ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଗମଯତି॒ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପ୍ରା॒ଣୈର॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ରୁଷଶୀ॒ର୍॒ଷମ॒ମୃତ॒-ଙ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣା [ଵୈ ପ୍ରା॒ଣାଃ, ଅ॒ମୃତ॒ଗ୍ଂ॒] 49
ଅ॒ମୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେଷୁ॑ ହିରଣ୍ଯଶ॒ଲ୍କା-ନ୍ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଯତି ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମେ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଗମଯି॒ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣୈ-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣ॑ ପୂରଯତି ମଧ॒ଵ୍ଯୋ॑-ଽସା॒ନୀତି॑ ଶୃତାତ॒ଙ୍କ୍ଯେ॑ନ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦନ୍ନଂ॒-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯା॑ର॒ଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ॒ ଯଦ୍ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣ॑ ପୂ॒ରଯ॑ତ୍ଯୁ॒ଭଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ପଶୁଶୀ॒ର୍॒ଷାଣ୍ଯୁପ॑ ଦଧାତି ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ପ॑ଶୁଶୀ॒ର୍॒ଷାଣି॑ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତା-ଽପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ [-ଽପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑, ଵି॒ଷୂ॒ଚୀନା॑ନି॒] 50
ଵିଷୂ॒ଚୀନା॑ନି॒ ତସ୍ଯୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ଦ୍ଵିଷୂ॑ଚ ଏ॒ଵାସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦ॑ଧାତ୍ଯପ॒ଶୁରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ସମୀ॒ଚୀନା॑ନି॒ ତସ୍ଯୋପ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଥ୍ସ॒ମୀଚ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦ॑ଧାତି ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରତୀ॒ଚୀନ॒ମଶ୍ଵ॒ସ୍ଯୋପ॑ ଦଧାତି ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମୃଷ॒ଭସ୍ଯା-ପ॑ଶଵୋ॒ ଵା ଅ॒ନ୍ଯେ ଗୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॑ ଗୋ ଅ॒ଶ୍ଵାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ମୀଚୋ॑ ଦଧାତ୍ଯେ॒-ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ପ॒ଶଵୋ᳚ [ପ॒ଶଵଃ॑, ଦ୍ଵି॒ପାଦ॑ଶ୍ଚ॒] 51
ଦ୍ଵି॒ପାଦ॑ଶ୍ଚ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଶ୍ଚ॒ ତାନ୍. ଵା ଏ॒ତଦ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରଦ॑ଧାତି॒ ଯ-ତ୍ପ॑ଶୁଶୀ॒ର୍॒ଷାଣ୍ଯୁ॑ପ॒-ଦଧା᳚ତ୍ଯ॒-ମୁମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ପ॒ଶୁଭ୍ଯ॑ ଆର॒ଣ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁଚ॒ମନୂଥ୍ସୃ॑ଜତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ମାଵ॑-ତ୍ପଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଯ॑ମାନାନା-ମାର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ କନୀ॑ଯାଗ୍ଂସ-ଶ୍ଶୁ॒ଚା ହ୍ଯୃ॑ତା-ସ୍ସ॑ର୍ପଶୀ॒ର୍॒ଷମୁପ॑ ଦଧାତି॒ ଯୈଵ ସ॒ର୍ପେ ତ୍ଵିଷି॒ସ୍ତାମେ॒ଵା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ [-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ, ଯ-ଥ୍ସ॑ମୀ॒ଚୀନ॑-] 52
ଯ-ଥ୍ସ॑ମୀ॒ଚୀନ॑--ମ୍ପଶୁଶୀ॒ର୍॒ଷୈରୁ॑ପ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦଗ୍ଂଶୁ॑କା-ସ୍ସ୍ଯୁ॒ର୍ଯ-ଦ୍ଵି॑ଷୂ॒ଚୀନ॑-ମାର॒ଣ୍ଯାନ୍. ଯଜୁ॑ରେ॒ଵ ଵ॑ଦେ॒ଦଵ॒ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷିଗ୍ଂ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯା ସ॒ର୍ପେ ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍. ହି॒ନସ୍ତି॒ ନା-ଽଽର॒ଣ୍ଯାନଥୋ॒ ଖଲୂ॑ପ॒ଧେଯ॑ମେ॒ଵ ଯଦୁ॑ପ॒ଦଧା॑ତି॒ ତେନ॒ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯା ସ॒ର୍ପେ ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॒ର୍ଵଦ॑ତି॒ ତେନ॑ ଶା॒ନ୍ତମ୍ ॥ 53 ॥
(ଊ॒ନାନ୍ତସ୍ଯୋପ॑ - ପ୍ରା॒ଣାଃ - ସ୍ଯା॒ଦିତି॒ - ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॑ - ରୁନ୍ଧେ॒ - ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)
ପ॒ଶୁର୍ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିର୍ଯୋନିଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ଷା ପ॒ଶୋର୍ଵି କ୍ରି॑ଯତେ॒ ଯ-ତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମୈଷ୍ଟ॒କା-ଦ୍ଯଜୁଃ॑ କ୍ରି॒ଯତେ॒ ରେତୋ॑-ଽପ॒ସ୍ଯା॑ ଅପ॒ସ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଦଧାତି॒ ଯୋନା॑ଵେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧାତି॒ ପଞ୍ଚୋପ॑ ଦଧାତି॒ ପାଙ୍କ୍ତାଃ᳚ ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଅ॑ପ॒ସ୍ଯା॑ ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ପ॒ଶ୍ଚା- [ପଞ୍ଚ॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍, ପ୍ରାଚୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି] 54
-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵୈ ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ଂ॒ ରେତୋ॑ ଧୀଯତେ ପ॒ଶ୍ଚାଦେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ଂ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॒ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॒ଗ୍ଂ॒ ରେତୋ॑ ଧୀଯତେ ପ୍ର॒ତୀଚୀଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚୋ᳚ତ୍ତର॒ତ ଶ୍ଛ॑ନ୍ଦ॒ସ୍ଯାଃ᳚ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଛ॑ନ୍ଦ॒ସ୍ଯାଃ᳚ ପ॒ଶୂନେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵମା॒ଯତ॑ନମ॒ଭି ପର୍ଯୂ॑ହତ ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନେ-ର॑ତିଦା॒ହା-ଦ॑ବିଭେ॒-ଥ୍ସୈତା [-ଦ॑ବିଭେ॒-ଥ୍ସୈତାଃ, ଅ॒ପ॒ସ୍ଯା॑ ଅପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତା] 55
ଅ॑ପ॒ସ୍ଯା॑ ଅପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତା ଉପା॑ଧତ୍ତ॒ ତତୋ॒ ଵା ଇ॒ମା-ନ୍ନାତ୍ଯ॑ଦହ॒-ଦ୍ଯଦ॑ପ॒ସ୍ଯା॑ ଉପ॒ଦଧା᳚ତ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅନ॑ତିଦାହାଯୋ॒ଵାଚ॑ ହେ॒ଯମଦ॒ଦି-ଥ୍ସ ବ୍ରହ୍ମ॒ଣା-ଽନ୍ନଂ॒-ଯଁସ୍ଯୈ॒ତା ଉ॑ପଧୀ॒ଯାନ୍ତୈ॒ ଯ ଉ॑ ଚୈନା ଏ॒ଵଂଵେଁ ଦ॒ଦିତି॑ ପ୍ରାଣ॒ଭୃତ॒ ଉପ॑ ଦଧାତି॒ ରେତ॑ସ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵଦ॑-ନ୍ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ପଶ୍ଯ॑ଞ୍ଛୃ॒ଣ୍ଵ-ନ୍ପ॒ଶୁର୍ଜା॑ଯତେ॒ ଽଯ-ମ୍ପୁ॒ରୋ [-ଽଯ-ମ୍ପୁ॒ରଃ, ଭୁଵ॒ ଇତି॑] 56
ଭୁଵ॒ ଇତି॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵୈତାଭି॑-ର୍ଦାଧାରା॒-ଽଯ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵି॒ଶ୍ଵକ॒ର୍ମେତି॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ମନ॑ ଏ॒ଵୈତାଭି॑ର୍ଦାଧାରା॒ଯ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵଵ୍ଯ॑ଚା॒ ଇତି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ଚ୍ଚକ୍ଷୁ॑ରେ॒ଵୈତାଭି॑-ର୍ଦାଧାରେ॒ଦ-ମୁ॑ତ୍ତ॒ରା-ଥ୍ସୁଵ॒ରିତ୍ଯୁ॑ତ୍ତର॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମେ॒ଵୈତାଭି॑-ର୍ଦାଧାରେ॒ଯମୁ॒ପରି॑ ମ॒ତିରିତ୍ଯୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଦ୍ଵାଚ॑ମେ॒ଵୈତାଭି॑-ର୍ଦାଧାର॒ ଦଶ॑ଦ॒ଶୋପ॑ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯା᳚କ୍ଷ୍ଣ॒ଯୋ [ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯା᳚କ୍ଷ୍ଣ॒ଯା, ଉପ॑ ଦଧାତି॒] 57
-ପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॑ଦକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା ପ॒ଶଵୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି॒ ପ୍ରହ॑ରନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ଯାଃ ପ୍ରାଚୀ॒ସ୍ତାଭି॒-ର୍ଵସି॑ଷ୍ଠ ଆର୍ଧ୍ନୋ॒ଦ୍ଯା ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ତାଭି॑ର୍ଭ॒ରଦ୍ଵା॑ଜୋ॒ ଯାଃ ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ସ୍ତାଭି॑ ର୍ଵି॒ଶ୍ଵାମି॑ତ୍ରୋ॒ ଯା ଉଦୀ॑ଚୀ॒ସ୍ତାଭି॑-ର୍ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒ର୍ଯା ଊ॒ର୍ଧ୍ଵାସ୍ତାଭି॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଯ ଏ॒ଵମେ॒ତାସା॒ମୃଦ୍ଧିଂ॒-ଵେଁଦ॒ର୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॒ଵ ଯ ଆ॑ସାମେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵେଁଦ॒ ବନ୍ଧୁ॑ମା-ନ୍ଭଵତି॒ ଯ ଆ॑ସାମେ॒ଵ-ଙ୍କୢପ୍ତିଂ॒-ଵେଁଦ॒ କଲ୍ପ॑ତେ- [କଲ୍ପ॑ତେ, ଅ॒ସ୍ମୈ॒ ଯ ଆ॑ସାମେ॒ଵ-] 58
-ଽସ୍ମୈ॒ ଯ ଆ॑ସାମେ॒ଵ-ମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦା॒-ଽଽଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି॒ ଯ ଆ॑ସାମେ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॒ ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ପ୍ରାଣ॒ଭୃତ॑ ଉପ॒ଧାଯ॑ ସଂ॒ଯଁତ॒ ଉପ॑ ଦଧାତି ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵା ଽସ୍ମି॑-ନ୍ଧି॒ତ୍ଵା ସଂ॒ଯଁଦ୍ଭି॒-ସ୍ସଂଯଁ॑ଚ୍ଛତି॒ ତ-ଥ୍ସଂ॒ଯଁତାଗ୍ଂ॑ ସଂଯଁ॒ତ୍ତ୍ଵମଥୋ᳚ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵାପା॒ନ-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରାଣାପା॒ନୌ ସ-ଞ୍ଚ॑ରତୋ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀ॒ରୁପ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵିଷ୍ଵ॑ଞ୍ଚୌ ପ୍ରାଣାପା॒ନୌ ଯଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେରସଂ॑ଯଁତ॒- [ଅ॒ଗ୍ନେରସଂ॑ଯଁତମ୍, ଅସୁ॑ଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ॒] 59
-ମସୁ॑ଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ॒ ତ-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଯ-ଥ୍ସଂ॒ଯଁତ॑ ଉପ॒ ଦଧା॑ତି॒ ସମେ॒ଵୈନଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି ଉଵ॒ର୍ଗ୍ଯ॑ମେ॒ଵାକ॒ -ସ୍ତ୍ର୍ଯଵି॒ର୍ଵଯଃ॑ କୃ॒ତମଯା॑ନା॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଵଯୋ॑ଭିରେ॒ଵାଯା॒ନଵ॑ ରୁ॒ନ୍ଧେ ଽଯୈ॒ର୍ଵଯାଗ୍ଂ॑ସି ସ॒ର୍ଵତୋ॑ ଵାଯୁ॒ମତୀ᳚ର୍ଭଵନ୍ତି॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ଯଗ୍ଂ ସ॒ର୍ଵତଃ॑ ପଵତେ ॥ 60 ॥
(ପ॒ଶ୍ଚା - ଦେ॒ତାଃ - ପୁ॒ରୋ᳚ - ଽକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା - କଲ୍ପ॒ତେ - ଽସଂ॑-ଯଁତଂ॒ - ପଞ୍ଚ॑ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୀ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁ-ବ୍ଜଗ॑ତ୍ଯନୁ॒ଷ୍ଟୁ-କ୍ପ॒ଙ୍କ୍ତ୍ଯା॑ ସ॒ହ । ବୃ॒ହ॒ତ୍ଯୁ॑ଷ୍ଣିହା॑ କ॒କୁ-ଥ୍ସୂ॒ଚୀଭିଃ॑ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ ଯା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦା ତ୍ରି॒ପଦା॒ ଯାଚ॒ ଷଟ୍ପ॑ଦା । ସଛ॑ନ୍ଦା॒ ଯା ଚ॒ ଵିଚ୍ଛ॑ନ୍ଦା-ସ୍ସୂ॒ଚୀଭିଃ॑ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ମ॒ହାନା᳚ମ୍ନୀ ରେ॒ଵତ॑ଯୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶାଃ᳚ ପ୍ର॒ସୂଵ॑ରୀଃ । ମେଘ୍ଯା॑ ଵି॒ଦ୍ଯୁତୋ॒ ଵାଚଃ॑ ସୂ॒ଚୀଭିଃ॑ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ର॒ଜ॒ତା ହରି॑ଣୀ॒-ସ୍ସୀସା॒ ଯୁଜୋ॑ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ॒ କର୍ମ॑ଭିଃ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଵା॒ଜିନ॑ସ୍ତ୍ଵ॒ଚି ସୂ॒ଚୀଭିଃ॑ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ନାରୀ᳚- [ନାରୀଃ᳚, ତେ॒ ପତ୍ନ॑ଯୋ॒ ଲୋମ॒] 61
-ସ୍ତେ॒ ପତ୍ନ॑ଯୋ॒ ଲୋମ॒ ଵିଚି॑ନ୍ଵନ୍ତୁ ମନୀ॒ଷଯା᳚ । ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପତ୍ନୀ॒ର୍ଦିଶଃ॑ ସୂ॒ଚୀଭିଃ॑ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ କୁ॒ଵିଦ॒ଙ୍ଗ ଯଵ॑ମନ୍ତୋ॒ ଯଵ॑-ଞ୍ଚି॒ଦ୍ଯଥା॒ ଦାନ୍ତ୍ଯ॑ନୁପୂ॒ର୍ଵଂ-ଵିଁ॒ଯୂଯ॑ । ଇ॒ହେହୈ॑ଷା-ଙ୍କୃଣୁତ॒ ଭୋଜ॑ନାନି॒ ଯେ ବ॒ର୍॒ହିଷୋ॒ ନମୋ॑ଵୃକ୍ତି॒-ନ୍ନଜ॒ଗ୍ମୁଃ ॥ 62 ॥
(ନାରୀ᳚ - ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 11)
କସ୍ତ୍ଵା᳚ ଚ୍ଛ୍ଯତି॒ କସ୍ତ୍ଵା॒ ଵି ଶା᳚ସ୍ତି॒ କସ୍ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଣି ଶିମ୍ଯତି । କ ଉ॑ ତେ ଶମି॒ତା କ॒ଵିଃ ॥ ଋ॒ତଵ॑ସ୍ତ ଋତୁ॒ଧା ପରୁଃ॑ ଶମି॒ତାରୋ॒ ଵିଶା॑ସତୁ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ଧାଯ॑ସା॒ ଶିମୀ॑ଭି-ଶ୍ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦୈଵ୍ଯା॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯଵ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ଚ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ॒ ଵି ଚ॑ ଶାସତୁ । ଗାତ୍ରା॑ଣି ପର୍ଵ॒ଶସ୍ତେ॒ ଶିମାଃ᳚ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ॒ ଶିମ୍ଯ॑ନ୍ତଃ ॥ ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସାଃ ପରୂଗ୍ଂ॑ଷି ତେ॒ ମାସା᳚-ଶ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ॒ ଶିମ୍ଯ॑ନ୍ତଃ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣି॑ ମ॒ରୁତୋ॒ ଵିଲି॑ଷ୍ଟଗ୍ଂ [ମ॒ରୁତୋ॒ ଵିଲି॑ଷ୍ଟମ୍, ସୂ॒ଦ॒ଯ॒ନ୍ତୁ॒ ତେ॒ ।] 63
ସୂଦଯନ୍ତୁ ତେ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ତେ॒ ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷେଣ ଵା॒ଯୁଶ୍ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ଭି॑ଷଜ୍ଯତୁ । ଦ୍ଯୌସ୍ତେ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ-ସ୍ସ॒ହ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତୁ ସାଧୁ॒ଯା ॥ ଶ-ନ୍ତେ॒ ପରେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଗାତ୍ରେ᳚ଭ୍ଯ॒-ଶ୍ଶମ॒ସ୍ତ୍ଵଵ॑ରେଭ୍ଯଃ । ଶମ॒ସ୍ଥଭ୍ଯୋ॑ ମ॒ଜ୍ଜଭ୍ଯ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ତେ ତ॒ନୁଵେ॑ ଭୁଵତ୍ ॥ 64 ॥
(ଵିଲି॑ଷ୍ଟଂ - ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 12)
(ଵିଷ୍ଣୁ॑ମୁଖା॒ - ଅନ୍ନ॑ପତେ॒ - ଯାଵ॑ତୀ॒ - ଵି ଵୈ - ପୁ॑ରୁଷମା॒ତ୍ରେଣା - ଽଗ୍ନେ॒ ତଵ॒ ଶ୍ରଵୋ॒ ଵଯୋ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନଗ୍ଗ୍ - ସ୍ଵ॑ଯମାତୃ॒ଣ୍ଣା - ମେ॒ଷାଂ-ଵୈଁ - ପ॒ଶୁ - ର୍ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ - କସ୍ତ୍ଵା॒ - ଦ୍ଵାଦ॑ଶ )
(ଵିଷ୍ଣୁ॑ମୁଖା॒ - ଅପ॑ଚିତିମା॒ନ୍॒ - ଵି ଵା ଏ॒ତା - ଵଗ୍ନେ॒ ତଵ॑ - ସ୍ଵଯମାତୃ॒ଣ୍ଣାଂ - ଁଵି॑ଷୂ॒ଚୀନା॑ନି - ଗାଯ॒ତ୍ରୀ - ଚତୁ॑ଷ୍ଷଷ୍ଟିଃ)
(ଵିଷ୍ଣୁ॑ମୁଖା, ସ୍ତ॒ନୁଵେ॑ ଭୁଵତ୍)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2
?
प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥
(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥
(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥
(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥
(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥
(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥
(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥
(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥
(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥
(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥
(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥
(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥
(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.