ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾಯಾ-ಮ್ಪಞ್ಚಮಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ - ಚಿತ್ಯುಪಕ್ರಮಾಭಿಧಾನಂ
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹ॒ರಿಃ॒ ಓಮ್ ॥
ವಿಷ್ಣು॑ಮುಖಾ॒ ವೈ ದೇ॒ವಾ ಶ್ಛನ್ದೋ॑ಭಿರಿ॒ಮಾನ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ॑ನಪಜ॒ಯ್ಯ ಮ॒ಭ್ಯ॑ಜಯ॒ನ್॒.ಯ-ದ್ವಿ॑ಷ್ಣುಕ್ರ॒ಮಾನ್ ಕ್ರಮ॑ತೇ॒ ವಿಷ್ಣು॑ರೇ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಯಜ॑ಮಾನ॒ಶ್ಛನ್ದೋ॑ಭಿರಿ॒ಮಾನ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ॑ನಪಜ॒ಯ್ಯಮ॒ಭಿ ಜ॑ಯತಿ॒ ವಿಷ್ಣೋಃ॒ ಕ್ರಮೋ᳚-ಽಸ್ಯ-ಭಿಮಾತಿ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ ಗಾಯ॒ತ್ರೀ ವೈ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ ತ್ರೈಷ್ಟು॑ಭಮ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ॒-ಞ್ಜಾಗ॑ತೀ॒ ದ್ಯೌರಾನು॑ಷ್ಟುಭೀ॒ರ್ದಿಶ॒ ಶ್ಛನ್ದೋ॑ಭಿರೇ॒ವೇಮಾನ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ್. ಯ॑ಥಾ ಪೂ॒ರ್ವಮ॒ಭಿ ಜ॑ಯತಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರ॒ಗ್ನಿಮ॑ಸೃಜತ॒ ಸೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟಃ [ಸೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟಃ, ಪರಾ॑ಙೈ॒ತ್ತ-] 1
ಪರಾ॑ಙೈ॒ತ್ತ-ಮೇ॒ತಯಾ ಽನ್ವೈ॒ದಕ್ರ॑ನ್ದ॒ದಿತಿ॒ ತಯಾ॒ ವೈ ಸೋ᳚-ಽಗ್ನೇಃ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾ-ಽವಾ॑ರುನ್ಧ॒ ಯದೇ॒ತಾಮ॒ನ್ವಾಹಾ॒-ಗ್ನೇರೇ॒ವೈತಯಾ᳚ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾ-ಽವ॑ ರುನ್ಧ ಈಶ್ವ॒ರೋ ವಾ ಏ॒ಷ ಪರಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ದಘೋ॒ ಯೋ ವಿ॑ಷ್ಣುಕ್ರ॒ಮಾನ್ ಕ್ರಮ॑ತೇ ಚತ॒ಸೃಭಿ॒ರಾ ವ॑ರ್ತತೇ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಖಲು॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇಃ ಪ್ರಿ॒ಯಾ ತ॒ನೂಃ ಪ್ರಿ॒ಯಾಮೇ॒ವಾಸ್ಯ॑ ತ॒ನುವ॑ಮ॒ಭಿ [ ] 2
?
ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತತೇ ದಕ್ಷಿ॒ಣಾ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತತೇ॒ ಸ್ವಮೇ॒ವ ವೀ॒ರ್ಯ॑ಮನು॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತತೇ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ದಕ್ಷಿ॒ಣೋ-ಽರ್ಧ॑ ಆ॒ತ್ಮನೋ॑ ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ವತ್ತ॒ರೋ-ಽಥೋ॑ ಆದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯೈ॒ವಾ-ಽಽವೃತ॒ಮನು॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತತೇ॒ ಶುನ॒ಶ್ಶೇಪ॒ಮಾಜೀ॑ಗರ್ತಿಂ॒-ವಁರು॑ಣೋ-ಽಗೃಹ್ಣಾ॒-ಥ್ಸ ಏ॒ತಾಂ-ವಾಁ॑ರು॒ಣೀಮ॑ಪಶ್ಯ॒-ತ್ತಯಾ॒ ವೈ ಸ ಆ॒ತ್ಮಾನಂ॑-ವಁರುಣಪಾ॒ಶಾದ॑ಮುಞ್ಚ॒-ದ್ವರು॑ಣೋ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ಙ್ಗೃ॑ಹ್ಣಾತಿ॒ ಯ ಉ॒ಖಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿಮು॒ಞ್ಚತ॒ ಉದು॑ತ್ತ॒ಮಂ-ವಁ॑ರುಣ॒ಪಾಶ॑-ಮ॒ಸ್ಮದಿತ್ಯಾ॑ಹಾ॒-ಽಽತ್ಮಾನ॑-ಮೇ॒ವೈತಯಾ॑ [-ಮೇ॒ವೈತಯಾ᳚, ವ॒ರು॒ಣ॒ಪಾ॒ಶಾ-] 3
ವರುಣಪಾ॒ಶಾ-ನ್ಮು॑ಞ್ಚ॒ತ್ಯಾ ತ್ವಾ॑-ಽಹಾರ್ಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॒ಹಾ ಽಽಹ್ಯ॑ನ॒ಗ್ಂ॒ ಹರ॑ತಿ ಧ್ರು॒ವಸ್ತಿ॒ಷ್ಠಾ ಽವಿ॑ಚಾಚಲಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ॒ ವಿಶ॑ಸ್ತ್ವಾ॒ ಸರ್ವಾ॑ ವಾಞ್ಛ॒ನ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ವಿ॒ಶೈವೈನ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತ್ಯ॒ಸ್ಮಿ-ನ್ರಾ॒ಷ್ಟ್ರಮಧಿ॑ ಶ್ರ॒ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ ರಾ॒ಷ್ಟ್ರಮೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ಧ್ರು॒ವಮ॑ಕ॒ರ್ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ರಾ॒ಷ್ಟ್ರಗ್ಗ್ ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॒ ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ ಧ್ಯಾಯೇ-ದ್ರಾ॒ಷ್ಟ್ರಮೇ॒ವ ಭ॑ವ॒- [ಭ॑ವತಿ, ಅಗ್ರೇ॑] 4
-ತ್ಯಗ್ರೇ॑ ಬೃ॒ಹನ್ನು॒ಷಸಾ॑ಮೂ॒ರ್ಧ್ವೋ ಅ॑ಸ್ಥಾ॒ದಿತ್ಯಾ॒ಹಾ-ಽಗ್ರ॑ಮೇ॒ವೈನಗ್ಂ॑ ಸಮಾ॒ನಾನಾ᳚-ಙ್ಕರೋತಿ ನಿರ್ಜಗ್ಮಿ॒ವಾ-ನ್ತಮ॑ಸ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ತಮ॑ ಏ॒ವಾಸ್ಮಾ॒ದಪ॑ ಹನ್ತಿ॒ ಜ್ಯೋತಿ॒ಷಾ- ಽಽಗಾ॒ದಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರೇ॒ವಾ-ಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ ಚತ॒ಸೃಭಿಃ॑ ಸಾದಯತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಛನ್ದೋ॑ಭಿರೇ॒ವಾ-ಽ-ತಿ॑ಚ್ಛನ್ದಸೋತ್ತ॒ಮಯಾ॒ ವರ್ಷ್ಮ॒ ವಾ ಏ॒ಷಾ ಛನ್ದ॑ಸಾಂ॒-ಯಁದತಿ॑ಚ್ಛನ್ದಾ॒ ವರ್ಷ್ಮೈ॒ವೈನಗ್ಂ॑ ಸಮಾ॒ನಾನಾ᳚-ಙ್ಕರೋತಿ॒ ಸದ್ವ॑ತೀ [ಸದ್ವ॑ತೀ, ಭ॒ವ॒ತಿ॒ ಸ॒ತ್ತ್ವಮೇ॒ವೈನ॑] 5
ಭವತಿ ಸ॒ತ್ತ್ವಮೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಗಮಯತಿ ವಾಥ್ಸ॒ಪ್ರೇಣೋಪ॑ ತಿಷ್ಠತ ಏ॒ತೇನ॒ ವೈ ವ॑ಥ್ಸ॒ಪ್ರೀರ್ಭಾ॑ಲನ್ದ॒ನೋ᳚-ಽಗ್ನೇಃ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾ-ಽವಾ॑-ಽರುನ್ಧಾ॒-ಽಗ್ನೇರೇ॒ವೈತೇನ॑ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾ-ಽವ॑ ರುನ್ಧ ಏಕಾದ॒ಶ-ಮ್ಭ॑ವತ್ಯೇಕ॒ಧೈವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ವೀ॒ರ್ಯ॑-ನ್ದಧಾತಿ॒ ಸ್ತೋಮೇ॑ನ॒ ವೈ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ ಁಲೋ॒ಕ ಆ᳚ರ್ಧ್ನುವ॒ನ್ ಛನ್ದೋ॑ಭಿರ॒ಮುಷ್ಮಿ॒ನ್-ಥ್ಸ್ತೋಮ॑ಸ್ಯೇವ॒ ಖಲು॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ರೂ॒ಪಂ-ಯಁ-ದ್ವಾ᳚ಥ್ಸ॒ಪ್ರಂ-ಯಁ-ದ್ವಾ᳚ಥ್ಸ॒ಪ್ರೇಣೋ॑ಪ॒ತಿಷ್ಠ॑ತ [ಁಯ-ದ್ವಾ᳚ಥ್ಸ॒ಪ್ರೇಣೋ॑ಪ॒ತಿಷ್ಠ॑ತೇ, ಇ॒ಮಮೇ॒ವ] 6
ಇ॒ಮಮೇ॒ವ ತೇನ॑ ಲೋ॒ಕಮ॒ಭಿ ಜ॑ಯತಿ॒ ಯ-ದ್ವಿ॑ಷ್ಣುಕ್ರ॒ಮಾನ್ ಕ್ರಮ॑ತೇ॒-ಽಮುಮೇ॒ವ ತೈರ್ಲೋ॒ಕಮ॒ಭಿ ಜ॑ಯತಿ ಪೂರ್ವೇ॒ದ್ಯುಃ ಪ್ರಕ್ರಾ॑ಮತ್ಯುತ್ತರೇ॒ದ್ಯು-ಹ್ ರುಪ॑ ತಿಷ್ಠತೇ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ಯೋಗೇ॒-ಽನ್ಯಾಸಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒-ಮ್ಮನಃ॒, ಕ್ಷೇಮೇ॒-ಽನ್ಯಾಸಾ॒-ನ್ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಯಾಯಾವ॒ರಃ, ಕ್ಷೇ॒ಮ್ಯಸ್ಯೇ॑ಶೇ॒ ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಯಾಯಾವ॒ರಃ, ಕ್ಷೇ॒ಮ್ಯಮ॒ದ್ಧ್ಯವ॑ಸ್ಯತಿ ಮು॒ಷ್ಟೀ ಕ॑ರೋತಿ॒ ವಾಚಂ॑-ಯಁಚ್ಛತಿ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ 7 ॥
(ಸೃ॒ಷ್ಟೋ᳚-ಽ - (1॒) ಭ್ಯೇ॑ - ತಯಾ॑ - ಭವತಿ॒ - ಸದ್ವ॑ತ್ಯು - ಪ॒ತಿಷ್ಠ॑ತೇ॒ - ದ್ವಿಚ॑ತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 1)
ಅನ್ನ॑ಪ॒ತೇ-ಽನ್ನ॑ಸ್ಯ ನೋ ದೇ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹಾ॒-ಗ್ನಿರ್ವಾ ಅನ್ನ॑ಪತಿ॒-ಸ್ಸ ಏ॒ವಾಸ್ಮಾ॒ ಅನ್ನ॒-ಮ್ಪ್ರಯ॑ಚ್ಛತ್ಯನಮೀ॒ವಸ್ಯ॑ ಶು॒ಷ್ಮಿಣ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹಾ-ಯ॒ಕ್ಷ್ಮಸ್ಯೇತಿ॒ ವಾವೈತದಾ॑ಹ॒ ಪ್ರ ಪ್ರ॑ದಾ॒ತಾರ॑-ನ್ತಾರಿಷ॒ ಊರ್ಜ॑-ನ್ನೋ ಧೇಹಿ ದ್ವಿ॒ಪದೇ॒ ಚತು॑ಷ್ಪದ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹಾ॒-ಽಽಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾ ಶಾ᳚ಸ್ತ॒ ಉದು॑ ತ್ವಾ॒ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ಪ್ರಾ॒ಣಾ ವೈ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾಃ [ದೇ॒ವಾಃ, ಪ್ರಾ॒ಣೈರೇ॒ವೈನ॒-] 8
ಪ್ರಾ॒ಣೈರೇ॒ವೈನ॒-ಮುದ್ಯ॑ಚ್ಛ॒ತೇ ಽಗ್ನೇ॒ ಭರ॑ನ್ತು॒ ಚಿತ್ತಿ॑ಭಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯಸ್ಮಾ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ಞ್ಚಿ॒ತ್ತಾಯೋ॒ದ್ಯಚ್ಛ॑ತೇ॒ ತೇನೈ॒ವೈನ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ಚತ॒ಸೃಭಿ॒ರಾ ಸಾ॑ದಯತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಛನ್ದೋ॑ಭಿರೇ॒ವಾ-ತಿ॑ಚ್ಛನ್ದಸೋತ್ತ॒ಮಯಾ॒ ವರ್ಷ್ಮ॒ ವಾ ಏ॒ಷಾ ಛನ್ದ॑ಸಾಂ॒-ಯಁದತಿ॑ಚ್ಛನ್ದಾ॒ ವರ್ಷ್ಮೈ॒ವೈನಗ್ಂ॑ ಸಮಾ॒ನಾನಾ᳚-ಙ್ಕರೋತಿ॒ ಸದ್ವ॑ತೀ ಭವತಿ ಸ॒ತ್ತ್ವಮೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಗಮಯತಿ॒ ಪ್ರೇದ॑ಗ್ನೇ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ಷ್ಮಾನ್ [ ] 9
ಯಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ ತ॒ನುವಾ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಹಿ॑ನಸ್ತಿ॒ ಯಗ್ಂ ಹಿ॒ನಸ್ತಿ॒ ಮಾ ಹಿಗ್ಂ॑ಸೀಸ್ತ॒ನುವಾ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ಪ್ರ॒ಜಾಭ್ಯ॑ ಏ॒ವೈನಗ್ಂ॑ ಶಮಯತಿ॒ ರಕ್ಷಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಗ್ಂ ಸ॑ಚನ್ತೇ॒ ಯದನ॑ ಉ॒ಥ್ಸರ್ಜ॒-ತ್ಯಕ್ರ॑ನ್ದ॒ದಿತ್ಯನ್ವಾ॑ಹ॒ ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯಾ॒ ಅನ॑ಸಾ ವಹ॒ನ್-ತ್ಯಪ॑ಚಿತಿ-ಮೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॑ದನ॒ಸ್ವೀ ಚ॑ ರ॒ಥೀ ಚಾತಿ॑ಥೀನಾ॒-ಮಪ॑ಚಿತತಮಾ॒- [-ಮಪ॑ಚಿತತಮೌ, ಅಪ॑ಚಿತಿಮಾ-ನ್ಭವತಿ॒] 10
-ವಪ॑ಚಿತಿಮಾ-ನ್ಭವತಿ॒ ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ಸ॒ಮಿಧಾ॒-ಽಗ್ನಿ-ನ್ದು॑ವಸ್ಯ॒ತೇತಿ॑ ಘೃತಾನುಷಿ॒ಕ್ತಾಮವ॑ಸಿತೇ ಸ॒ಮಿಧ॒ಮಾ ದ॑ಧಾತಿ॒ ಯಥಾ-ಽತಿ॑ಥಯ॒ ಆಗ॑ತಾಯ ಸ॒ರ್ಪಿಷ್ವ॑ದಾತಿ॒ಥ್ಯ-ಙ್ಕ್ರಿ॒ಯತೇ॑ ತಾ॒ದೃಗೇ॒ವ ತ-ದ್ಗಾ॑ಯತ್ರಿ॒ಯಾ ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಸ್ಯ॑ ಗಾಯ॒ತ್ರೋ ಹಿ ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಸ್ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಭಾ॑ ರಾಜ॒ನ್ಯ॑ಸ್ಯ॒ ತ್ರೈಷ್ಟು॑ಭೋ॒ ಹಿ ರಾ॑ಜ॒ನ್ಯೋ᳚ ಽಫ್ಸು ಭಸ್ಮ॒ ಪ್ರ ವೇ॑ಶಯತ್ಯ॒ಫ್ಸುಯೋ॑ನಿ॒ರ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿ-ಸ್ಸ್ವಾಮೇ॒ವೈನಂ॒-ಯೋಁನಿ॑-ಙ್ಗಮಯತಿ ತಿ॒ಸೃಭಿಃ॒ ಪ್ರವೇ॑ಶಯತಿ ತ್ರಿ॒ವೃದ್ವಾ [ತ್ರಿ॒ವೃದ್ವೈ, ಅ॒ಗ್ನಿ-ರ್ಯಾವಾ॑-] 11
ಅ॒ಗ್ನಿ-ರ್ಯಾವಾ॑-ನೇ॒ವಾ-ಽಗ್ನಿಸ್ತ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ॒ ಪರಾ॒ ವಾ ಏ॒ಷೋ᳚-ಽಗ್ನಿಂ-ವಁ॑ಪತಿ॒ ಯೋ᳚-ಽಫ್ಸು ಭಸ್ಮ॑ ಪ್ರವೇ॒ಶಯ॑ತಿ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ಷ್ಮತೀಭ್ಯಾ॒-ಮವ॑ ದಧಾತಿ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರೇ॒ವಾ-ಽಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ॒ ದ್ವಾಭ್ಯಾ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ॒ ಪರಾ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಪ್ರ॒ಜಾ-ಮ್ಪ॒ಶೂನ್ ವ॑ಪತಿ॒ ಯೋ᳚-ಽಫ್ಸು ಭಸ್ಮ॑ ಪ್ರವೇ॒ಶಯ॑ತಿ॒ ಪುನ॑ರೂ॒ರ್ಜಾ ಸ॒ಹ ರ॒ಯ್ಯೇತಿ॒ ಪುನ॑ರು॒ದೈತಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಮೇ॒ವ ಪ॒ಶೂನಾ॒ತ್ಮ-ನ್ಧ॑ತ್ತೇ॒ ಪುನ॑ಸ್ತ್ವಾ-ಽಽದಿ॒ತ್ಯಾ [ಪುನ॑ಸ್ತ್ವಾ-ಽಽದಿ॒ತ್ಯಾಃ, ರು॒ದ್ರಾ] 12
ರು॒ದ್ರಾ ವಸ॑ವ॒-ಸ್ಸಮಿ॑ನ್ಧತಾ॒-ಮಿತ್ಯಾ॑ಹೈ॒ತಾ ವಾ ಏ॒ತ-ನ್ದೇ॒ವತಾ॒ ಅಗ್ರೇ॒ ಸಮೈ᳚ನ್ಧತ॒ ತಾಭಿ॑ರೇ॒ವೈನ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮಿ॑ನ್ಧೇ॒ ಬೋಧಾ॒ ಸ ಬೋ॒ಧೀತ್ಯುಪ॑ ತಿಷ್ಠತೇ ಬೋ॒ಧಯ॑ತ್ಯೇ॒ವೈನ॒-ನ್ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸು॒ಪ್ತ್ವಾ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರಬು॑ದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾಸ್ಥಾ॒ನಮುಪ॑ ತಿಷ್ಠತೇ॒ ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಯಥಾಸ್ಥಾ॒ನ-ಮ್ಪ॒ಶವಃ॒ ಪುನ॒ರೇತ್ಯೋಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತೇ ॥ 13 ॥
(ವೈ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾ - ಜ್ಯೋತಿ॑ಷ್ಮಾ॒ - ನಪ॑ಚಿತತಮೌ - ತ್ರಿ॒ವೃದ್ವಾ - ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯಾ - ದ್ವಿಚ॑ತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 2)
ಯಾವ॑ತೀ॒ ವೈ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ ತಸ್ಯೈ॑ ಯ॒ಮ ಆಧಿ॑ಪತ್ಯ॒-ಮ್ಪರೀ॑ಯಾಯ॒ ಯೋ ವೈ ಯ॒ಮ-ನ್ದೇ॑ವ॒ಯಜ॑ನಮ॒ಸ್ಯಾ ಅನಿ॑ರ್ಯಾಚ್ಯಾ॒-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನು॒ತೇ ಯ॒ಮಾಯೈ॑ನ॒ಗ್ಂ॒ ಸ ಚಿ॑ನು॒ತೇ-ಽಪೇ॒ತೇ-ತ್ಯ॒ದ್ಧ್ಯವ॑ಸಾಯಯತಿ ಯ॒ಮಮೇ॒ವ ದೇ॑ವ॒ಯಜ॑ನಮ॒ಸ್ಯೈ ನಿ॒ರ್ಯಾಚ್ಯಾ॒- ಽಽತ್ಮನೇ॒-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತ ಇಷ್ವ॒ಗ್ರೇಣ॒ ವಾ ಅ॒ಸ್ಯಾ ಅನಾ॑ಮೃತ-ಮಿ॒ಚ್ಛನ್ತೋ॒ ನಾವಿ॑ನ್ದ॒-ನ್ತೇ ದೇ॒ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ಯಜು॑ರಪಶ್ಯ॒ನ್ನಪೇ॒ತೇತಿ॒ ಯದೇ॒ತೇನಾ᳚-ಧ್ಯವಸಾ॒ಯಯ॒- [-ಧ್ಯವಸಾ॒ಯಯ॑ತಿ, ಅನಾ॑ಮೃತ] 14
-ತ್ಯನಾ॑ಮೃತ ಏ॒ವಾಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತ॒ ಉದ್ಧ॑ನ್ತಿ॒ ಯದೇ॒ವಾಸ್ಯಾ॑ ಅಮೇ॒ದ್ಧ್ಯ-ನ್ತದಪ॑ ಹನ್ತ್ಯ॒ಪೋ-ಽವೋ᳚ಕ್ಷತಿ॒ ಶಾನ್ತ್ಯೈ॒ ಸಿಕ॑ತಾ॒ ನಿ ವ॑ಪತ್ಯೇ॒ತದ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಸ್ಯ॑ ರೂ॒ಪಗ್ಂ ರೂ॒ಪೇಣೈ॒ವ ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಮವ॑ ರುನ್ಧ॒ ಊಷಾ॒-ನ್ನಿವ॑ಪತಿ॒ ಪುಷ್ಟಿ॒ರ್ವಾ ಏ॒ಷಾ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಂ॒-ಯಁದೂಷಾಃ॒ ಪುಷ್ಟ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನೇ॒-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನು॒ತೇ-ಽಥೋ॑ ಸಂ॒(2)ಜ್ಞಾನ್ನ॑ ಏ॒ವ ಸಂ॒(2)ಜ್ಞಾನ್ನ॒ಗ್ಗ್॒ ಹ್ಯೇ॑ತ- [ಹ್ಯೇ॑ತತ್, ಪ॒ಶೂ॒ನಾಂ-ಯಁದೂಷಾ॒] 15
-ತ್ಪ॑ಶೂ॒ನಾಂ-ಯಁದೂಷಾ॒ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಸ॒ಹಾ-ಽಽಸ್ತಾ॒-ನ್ತೇ ವಿ॑ಯ॒ತೀ ಅ॑ಬ್ರೂತಾ॒ಮಸ್ತ್ವೇ॒ವ ನೌ॑ ಸ॒ಹ ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॒ಮಿತಿ॒ ಯದ॒ಮುಷ್ಯಾ॑ ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॒ಮಾಸೀ॒-ತ್ತದ॒ಸ್ಯಾಮ॑ದಧಾ॒-ತ್ತ ಊಷಾ॑ ಅಭವ॒ನ್॒ ಯದ॒ಸ್ಯಾ ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॒ಮಾಸೀ॒-ತ್ತದ॒ಮುಷ್ಯಾ॑ಮದಧಾ॒-ತ್ತದ॒ದಶ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮ॑ಸಿ ಕೃ॒ಷ್ಣಮೂಷಾ᳚-ನ್ನಿ॒ವಪ॑ನ್ನ॒ದೋ ಧ್ಯಾ॑ಯೇ॒-ದ್ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋರೇ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಿಯೇ॒-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ॒ ಽಯಗ್ಂ ಸೋ ಅ॒ಗ್ನಿರಿತಿ॑ ವಿ॒ಶ್ವಾಮಿ॑ತ್ರಸ್ಯ [ ] 16
ಸೂ॒ಕ್ತ-ಮ್ಭ॑ವತ್ಯೇ॒ತೇನ॒ ವೈ ವಿ॒ಶ್ವಾಮಿ॑ತ್ರೋ॒-ಽಗ್ನೇಃ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾ ಽವಾ॑ರುನ್ಧಾ॒ಗ್ನೇರೇ॒ವೈತೇನ॑ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮಾವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಛನ್ದೋ॑ಭಿ॒ರ್ವೈ ದೇ॒ವಾ-ಸ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಾ॑ಯ॒ನ್ ಚತ॑ಸ್ರಃ॒ ಪ್ರಾಚೀ॒ರುಪ॑ ದಧಾತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಛನ್ದೋ॑ಭಿರೇ॒ವ ತ-ದ್ಯಜ॑ಮಾನ-ಸ್ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ॒ ತೇಷಾಗ್ಂ॑ ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಂ-ಯಁ॒ತಾ-ನ್ದಿಶ॒-ಸ್ಸಮ॑ವ್ಲೀಯನ್ತ॒ ತೇ ದ್ವೇ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ಥ್ಸ॒ಮೀಚೀ॒ ಉಪಾ॑ದಧತ॒ ದ್ವೇ [ ] 17
ಪ॒ಶ್ಚಾ-ಥ್ಸ॒ಮೀಚೀ॒ ತಾಭಿ॒ರ್ವೈ ತೇದಿಶೋ॑-ಽದೃಗ್ಂಹ॒ನ್॒ ಯದ್ದ್ವೇ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ಥ್ಸ॒ಮೀಚೀ॑ ಉಪ॒ದಧಾ॑ತಿ॒ ದ್ವೇ ಪ॒ಶ್ಚಾ-ಥ್ಸ॒ಮೀಚೀ॑ ದಿ॒ಶಾಂ-ವಿಁಧೃ॑ತ್ಯಾ॒ ಅಥೋ॑ ಪ॒ಶವೋ॒ ವೈ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ ಪ॒ಶೂನೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಸ॒ಮೀಚೋ॑ ದಧಾತ್ಯ॒ಷ್ಟಾವುಪ॑ ದಧಾತ್ಯ॒ಷ್ಟಾಕ್ಷ॑ರಾ ಗಾಯ॒ತ್ರೀ ಗಾ॑ಯ॒ತ್ರೋ᳚-ಽಗ್ನಿ-ರ್ಯಾವಾ॑ನೇ॒ವಾಗ್ನಿಸ್ತ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ॒-ಽಷ್ಟಾವುಪ॑ ದಧಾತ್ಯ॒ಷ್ಟಾಕ್ಷ॑ರಾ ಗಾಯ॒ತ್ರೀ ಗಾ॑ಯ॒ತ್ರೀ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಞ್ಜ॑ಸಾ ವೇದ ಸುವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ [ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॑, ಪ್ರಜ್ಞಾ᳚ತ್ಯೈ॒] 18
ಪ್ರಜ್ಞಾ᳚ತ್ಯೈ॒ ತ್ರಯೋ॑ದಶ ಲೋಕಮ್ಪೃ॒ಣಾ ಉಪ॑ ದಧಾ॒ತ್ಯೇಕ॑ವಿಗ್ಂಶತಿ॒-ಸ್ಸಮ್ಪ॑ದ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾ ವಾ ಏ॑ಕವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶಃ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ ಗಾರ್ಹ॑ಪತ್ಯ ಏಕವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶಸ್ಯೈ॒ವ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ-ಙ್ಗಾರ್ಹ॑ಪತ್ಯ॒ಮನು॒ ಪ್ರತಿ॑ ತಿಷ್ಠತಿ॒ ಪ್ರತ್ಯ॒ಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ಕ್ಯಾ॒ನಸ್ತಿ॑ಷ್ಠತಿ॒ ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॒ ಪಞ್ಚ॑ಚಿತೀಕ-ಞ್ಚಿನ್ವೀತ ಪ್ರಥ॒ಮ-ಞ್ಚಿ॑ನ್ವಾ॒ನಃ ಪಾಙ್ಕ್ತೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞಃ ಪಾಙ್ಕ್ತಾಃ᳚ ಪ॒ಶವೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ಪ॒ಶೂನವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ತ್ರಿಚಿ॑ತೀಕ-ಞ್ಚಿನ್ವೀತ ದ್ವಿ॒ತೀಯ॑-ಞ್ಚಿನ್ವಾ॒ನಸ್ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾ ಏ॒ಷ್ವೇ॑ವ ಲೋ॒ಕೇಷು॒ [ಲೋ॒ಕೇಷು॑, ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠ॒-] 19
ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠ॒-ತ್ಯೇಕ॑ಚಿತೀಕ-ಞ್ಚಿನ್ವೀತ ತೃ॒ತೀಯ॑-ಞ್ಚಿನ್ವಾ॒ನ ಏ॑ಕ॒ಧಾ ವೈ ಸು॑ವ॒ರ್ಗೋ ಲೋ॒ಕ ಏ॑ಕ॒ವೃತೈ॒ವ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ॒ ಪುರೀ॑ಷೇಣಾ॒ಭ್ಯೂ॑ಹತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚ನ್ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸೇನಾಸ್ಥಿ॑ ಛ॒ನ್ನ-ನ್ನ ದು॒ಶ್ಚರ್ಮಾ॑ ಭವತಿ॒ ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॒ ಪಞ್ಚ॒ ಚಿತ॑ಯೋ ಭವನ್ತಿ ಪ॒ಞ್ಚಭಿಃ॒ ಪುರೀ॑ಷೈರ॒ಭ್ಯೂ॑ಹತಿ॒ ದಶ॒ ಸಮ್ಪ॑ದ್ಯನ್ತೇ॒ ದಶಾ᳚ಕ್ಷರಾ ವಿ॒ರಾಡನ್ನಂ॑-ವಿಁ॒ರಾ-ಡ್ವಿ॒ರಾಜ್ಯೇ॒ವಾ-ಽನ್ನಾದ್ಯೇ॒ ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 20 ॥
(ಅ॒ಧ್ಯ॒ವ॒ಸಾ॒ಯಯ॑ತಿ॒ - ಹ್ಯೇ॑ತ - ದ್ವಿ॒ಶ್ವಾಮಿ॑ತ್ರಸ್ಯಾ - ದಧತ॒ ದ್ವೇ - ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॑ - ಲೋ॒ಕೇಷು॑ -ಸ॒ಪ್ತಚ॑ತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 3)
ವಿ ವಾ ಏ॒ತೌ ದ್ವಿ॑ಷಾತೇ॒ ಯಶ್ಚ॑ ಪು॒ರಾ-ಽಗ್ನಿರ್ಯಶ್ಚೋ॒ಖಾಯಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮಿ॑ತ॒ಮಿತಿ॑ ಚತ॒ಸೃಭಿ॒-ಸ್ಸ-ನ್ನಿವ॑ಪತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಖಲು॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇಃ ಪ್ರಿ॒ಯಾ ತ॒ನೂಃ ಪ್ರಿ॒ಯಯೈ॒ವೈನೌ॑ ತ॒ನುವಾ॒ ಸಗ್ಂ ಶಾ᳚ಸ್ತಿ॒ ಸಮಿ॑ತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ತಸ್ಮಾ॒ದ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ಕ್ಷ॒ತ್ರಗ್ಂ ಸಮೇ॑ತಿ॒ ಯಥ್ಸ॒-ನ್ನ್ಯುಪ್ಯ॑ ವಿ॒ಹರ॑ತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ಕ್ಷ॒ತ್ರಂ-ವ್ಯೇಁ᳚ತ್ಯೃ॒ತುಭಿ॒- [ಕ್ಷ॒ತ್ರಂ-ವ್ಯೇಁ᳚ತ್ಯೃ॒ತುಭಿಃ॑, ವಾ ಏ॒ತ-ನ್ದೀ᳚ಕ್ಷಯನ್ತಿ॒] 21
-ರ್ವಾ ಏ॒ತ-ನ್ದೀ᳚ಕ್ಷಯನ್ತಿ॒ ಸ ಋ॒ತುಭಿ॑ರೇ॒ವ ವಿ॒ಮುಚ್ಯೋ॑ ಮಾ॒ತೇವ॑ ಪು॒ತ್ರ-ಮ್ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ ಪು॑ರೀ॒ಷ್ಯ॑ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒-ರ್ತುಭಿ॑ರೇ॒ವೈನ॑-ನ್ದೀಕ್ಷಯಿ॒ತ್ವರ್ತುಭಿ॒ರ್ವಿ ಮು॑ಞ್ಚತಿ ವೈಶ್ವಾನ॒ರ್ಯಾ ಶಿ॒ಕ್ಯ॑ಮಾ ದ॑ತ್ತೇ ಸ್ವ॒ದಯ॑ತ್ಯೇ॒ವೈನ॑-ನ್ನೈರ್-ಋ॒ತೀಃ ಕೃ॒ಷ್ಣಾ-ಸ್ತಿ॒ಸ್ರ-ಸ್ತುಷ॑ಪಕ್ವಾ ಭವನ್ತಿ॒ ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯೈ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯಂ॒-ಯಁ-ತ್ತುಷಾ॒ ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯೈ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ಷ್ಣಗ್ಂ ರೂ॒ಪೇಣೈ॒ವ ನಿರ್-ಋ॑ತಿ-ನ್ನಿ॒ರವ॑ದಯತ ಇ॒ಮಾ-ನ್ದಿಶಂ॑-ಯಁನ್ತ್ಯೇ॒ಷಾ [ ] 22
ವೈ ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯೈ॒ ದಿಕ್ ಸ್ವಾಯಾ॑ಮೇ॒ವ ದಿ॒ಶಿ ನಿರ್-ಋ॑ತಿ-ನ್ನಿ॒ರವ॑ದಯತೇ॒ ಸ್ವಕೃ॑ತ॒ ಇರಿ॑ಣ॒ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ್ರದ॒ರೇ ವೈ॒ತದ್ವೈ ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯಾ ಆ॒ಯತ॑ನ॒ಗ್ಗ್॒ ಸ್ವ ಏ॒ವಾ-ಽಽಯತ॑ನೇ॒ ನಿರ್-ಋ॑ತಿ-ನ್ನಿ॒ರವ॑ದಯತೇ ಶಿ॒ಕ್ಯ॑ಮ॒ಭ್ಯುಪ॑ ದಧಾತಿ ನೈರ್-ಋ॒ತೋ ವೈ ಪಾಶಃ॑ ಸಾ॒ಕ್ಷಾದೇ॒ವೈನ॑-ನ್ನಿರ್-ಋತಿಪಾ॒ಶಾ-ನ್ಮು॑ಞ್ಚತಿ ತಿ॒ಸ್ರ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ತ್ರೇಧಾವಿಹಿ॒ತೋ ವೈ ಪುರು॑ಷೋ॒ ಯಾವಾ॑ನೇ॒ವ ಪುರು॑ಷ॒ಸ್ತಸ್ಮಾ॒-ನ್ನಿರ್-ಋ॑ತಿ॒ಮವ॑ ಯಜತೇ॒ ಪರಾ॑ಚೀ॒ರುಪ॑ [ಪರಾ॑ಚೀ॒ರುಪ॑, ದ॒ಧಾ॒ತಿ॒ ಪರಾ॑ಚೀ-] 23
ದಧಾತಿ॒ ಪರಾ॑ಚೀ-ಮೇ॒ವಾಸ್ಮಾ॒-ನ್ನಿರ್-ಋ॑ತಿ॒-ಮ್ಪ್ರಣು॑ದ॒ತೇ ಽಪ್ರ॑ತೀಕ್ಷ॒ಮಾ ಯ॑ನ್ತಿ॒ ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯಾ ಅ॒ನ್ತರ್ಹಿ॑ತ್ಯೈ ಮಾರ್ಜಯಿ॒ತ್ವೋಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತೇ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॒ ಗಾರ್ಹ॑ಪತ್ಯ॒ಮುಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತೇ ನಿರ್-ಋತಿ ಲೋ॒ಕ ಏ॒ವ ಚ॑ರಿ॒ತ್ವಾ ಪೂ॒ತಾ ದೇ॑ವಲೋ॒ಕಮು॒ಪಾವ॑ರ್ತನ್ತ॒ ಏಕ॒ಯೋಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತ ಏಕ॒ಧೈವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ವೀ॒ರ್ಯ॑-ನ್ದಧತಿ ನಿ॒ವೇಶ॑ನ-ಸ್ಸ॒ಙ್ಗಮ॑ನೋ॒ ವಸೂ॑ನಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಪ॒ಶವೋ॒ ವಸು॑ ಪ್ರ॒ಜಯೈ॒ವೈನ॑-ಮ್ಪ॒ಶುಭಿ॒-ಸ್ಸಮ॑ರ್ಧಯನ್ತಿ ॥ 24 ॥
(ಋ॒ತುಭಿ॑ - ರೇ॒ಷಾ- ಪರಾ॑ಚೀ॒ರುಪಾ॒ - ಷ್ಟಾಚ॑ತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 4)
ಪು॒ರು॒ಷ॒ಮಾ॒ತ್ರೇಣ॒ ವಿ ಮಿ॑ಮೀತೇ ಯ॒ಜ್ಞೇನ॒ ವೈ ಪುರು॑ಷ॒-ಸ್ಸಮ್ಮಿ॑ತೋ ಯಜ್ಞಪ॒ರುಷೈ॒ವೈನಂ॒-ವಿಁಮಿ॑ಮೀತೇ॒ ಯಾವಾ॒-ನ್ಪುರು॑ಷ ಊ॒ರ್ಧ್ವಬಾ॑ಹು॒ಸ್ತಾವಾ᳚-ನ್ಭವತ್ಯೇ॒ತಾವ॒ದ್ವೈ ಪುರು॑ಷೇ ವೀ॒ರ್ಯಂ॑-ವೀಁ॒ರ್ಯೇ॑ಣೈ॒ವೈನಂ॒-ವಿಁ ಮಿ॑ಮೀತೇ ಪ॒ಕ್ಷೀ ಭ॑ವತಿ॒ ನ ಹ್ಯ॑ಪ॒ಕ್ಷಃ ಪತಿ॑ತು॒-ಮರ್ಹ॑ತ್ಯರ॒ತ್ನಿನಾ॑ ಪ॒ಕ್ಷೌ ದ್ರಾಘೀ॑ಯಾಗ್ಂಸೌ ಭವತ॒ಸ್ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ॒ಕ್ಷಪ್ರ॑ವಯಾಗ್ಂಸಿ॒ ವಯಾಗ್ಂ॑ಸಿ ವ್ಯಾಮಮಾ॒ತ್ರೌ ಪ॒ಕ್ಷೌ ಚ॒ ಪುಚ್ಛ॑-ಞ್ಚ ಭವತ್ಯೇ॒ತಾವ॒ದ್ವೈ ಪುರು॑ಷೇ ವೀ॒ರ್ಯಂ॑- [ವೀ॒ರ್ಯ᳚ಮ್, ವೀ॒ರ್ಯ॑ಸಮ್ಮಿತೋ॒] 25
-ಁವೀ॒ರ್ಯ॑ಸಮ್ಮಿತೋ॒ ವೇಣು॑ನಾ॒ ವಿ ಮಿ॑ಮೀತ ಆಗ್ನೇ॒ಯೋ ವೈ ವೇಣುಃ॑ ಸಯೋನಿ॒ತ್ವಾಯ॒ ಯಜು॑ಷಾ ಯುನಕ್ತಿ॒ ಯಜು॑ಷಾ ಕೃಷತಿ॒ ವ್ಯಾವೃ॑ತ್ತ್ಯೈ ಷಡ್ಗ॒ವೇನ॑ ಕೃಷತಿ॒ ಷ-ಡ್ವಾ ಋ॒ತವ॑ ಋ॒ತುಭಿ॑ರೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕೃಷತಿ॒ ಯ-ದ್ದ್ವಾ॑ದಶಗ॒ವೇನ॑ ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರೇಣೈ॒ವೇ ಯಂ-ವಾಁ ಅ॒ಗ್ನೇ-ರ॑ತಿದಾ॒ಹಾದ॑ಬಿಭೇ॒-ಥ್ಸೈತ-ದ್ದ್ವಿ॑ಗು॒ಣಮ॑ಪಶ್ಯ-ತ್ಕೃ॒ಷ್ಟ-ಞ್ಚಾಕೃ॑ಷ್ಟ-ಞ್ಚ॒ ತತೋ॒ ವಾ ಇ॒ಮಾ-ನ್ನಾ-ಽತ್ಯ॑ದಹ॒ದ್ಯ-ತ್ಕೃ॒ಷ್ಟ-ಞ್ಚಾಕೃ॑ಷ್ಟ-ಞ್ಚ॒ [ಇ॒ಮಾ-ನ್ನಾ-ಽತ್ಯ॑ದಹ॒ದ್ಯ-ತ್ಕೃ॒ಷ್ಟ-ಞ್ಚಾಕೃ॑ಷ್ಟ-ಞ್ಚ, ಭವ॑ತ್ಯ॒ಸ್ಯಾ ಅನ॑ತಿದಾಹಾಯ] 26
ಭವ॑ತ್ಯ॒ಸ್ಯಾ ಅನ॑ತಿದಾಹಾಯ ದ್ವಿಗು॒ಣ-ನ್ತ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿ-ಮುದ್ಯ॑ನ್ತು-ಮರ್ಹ॒ತೀತ್ಯಾ॑ಹು॒ರ್ಯ-ತ್ಕೃ॒ಷ್ಟ-ಞ್ಚಾಕೃ॑ಷ್ಟ-ಞ್ಚ॒ ಭವ॑ತ್ಯ॒ಗ್ನೇರುದ್ಯ॑ತ್ಯಾ ಏ॒ತಾವ॑ನ್ತೋ॒ ವೈ ಪ॒ಶವೋ᳚ ದ್ವಿ॒ಪಾದ॑ಶ್ಚ॒ ಚತು॑ಷ್ಪಾದಶ್ಚ॒ ತಾನ್. ಯ-ತ್ಪ್ರಾಚ॑ ಉಥ್ಸೃ॒ಜೇ-ದ್ರು॒ದ್ರಾಯಾಪಿ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ॒-ದ್ಯ-ದ್ದ॑ಕ್ಷಿ॒ಣಾ ಪಿ॒ತೃಭ್ಯೋ॒ ನಿಧು॑ವೇ॒ದ್ಯ-ತ್ಪ್ರ॒ತೀಚೋ॒ ರಕ್ಷಾಗ್ಂ॑ಸಿ ಹನ್ಯು॒ರುದೀ॑ಚ॒ ಉಥ್ಸೃ॑ಜತ್ಯೇ॒ಷಾ ವೈ ದೇ॑ವಮನು॒ಷ್ಯಾಣಾಗ್ಂ॑ ಶಾ॒ನ್ತಾ ದಿ- [ಶಾ॒ನ್ತಾ ದಿಕ್, ತಾಮೇ॒ವೈನಾ॒-] 27
-ಕ್ತಾಮೇ॒ವೈನಾ॒-ನನೂ-ಥ್ಸೃ॑ಜ॒ತ್ಯಥೋ॒ ಖಲ್ವಿ॒ಮಾ-ನ್ದಿಶ॒ಮು-ಥ್ಸೃ॑ಜತ್ಯ॒ಸೌ ವಾ ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯಃ ಪ್ರಾ॒ಣಃ ಪ್ರಾ॒ಣಮೇ॒ವೈನಾ॒-ನನೂಥ್ಸೃ॑ಜತಿ ದಕ್ಷಿ॒ಣಾ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತೇ॒ ಸ್ವಮೇ॒ವ ವೀ॒ರ್ಯ॑ಮನು॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತೇ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ದಕ್ಷಿ॒ಣೋ-ಽರ್ಧ॑ ಆ॒ತ್ಮನೋ॑ ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ವತ್ತ॒ರೋ-ಽಥೋ॑ ಆದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯೈ॒ವಾ-ಽಽವೃತ॒ಮನು॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತೇ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ತ್ಪರಾ᳚ಞ್ಚಃ ಪ॒ಶವೋ॒ ವಿ ತಿ॑ಷ್ಠನ್ತೇ ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॒ ಆ ವ॑ರ್ತನ್ತೇ ತಿ॒ಸ್ರಸ್ತಿ॑ಸ್ರ॒-ಸ್ಸೀತಾಃ᳚ [ತಿ॒ಸ್ರಸ್ತಿ॑ಸ್ರ॒-ಸ್ಸೀತಾಃ᳚, ಕೃ॒ಷ॒ತಿ॒ ತ್ರಿ॒ವೃತ॑ಮೇ॒ವ] 28
ಕೃಷತಿ ತ್ರಿ॒ವೃತ॑ಮೇ॒ವ ಯ॑ಜ್ಞಮು॒ಖೇ ವಿ ಯಾ॑ತಯ॒ತ್ಯೋಷ॑ಧೀರ್ವಪತಿ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॒ಣಾ-ಽನ್ನ॒ಮವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಽರ್ಕೇ᳚-ಽರ್ಕಶ್ಚೀ॑ಯತೇ ಚತುರ್ದ॒ಶಭಿ॑ರ್ವಪತಿ ಸ॒ಪ್ತ ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಾ ಓಷ॑ಧಯ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಾ-ಽಽರ॒ಣ್ಯಾ ಉ॒ಭಯೀ॑ಷಾ॒ಮವ॑ರುದ್ಧ್ಯಾ॒ ಅನ್ನ॑ಸ್ಯಾನ್ನಸ್ಯ ವಪ॒ತ್ಯನ್ನ॑ಸ್ಯಾ-ನ್ನ॒ಸ್ಯಾವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ ಕೃ॒ಷ್ಟೇ ವ॑ಪತಿ ಕೃ॒ಷ್ಟೇ ಹ್ಯೋಷ॑ಧಯಃ ಪ್ರತಿ॒ತಿಷ್ಠ॑ನ್ತ್ಯನುಸೀ॒ತಂ-ವಁ॑ಪತಿ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ ದ್ವಾದ॒ಶಸು॒ ಸೀತಾ॑ಸು ವಪತಿ॒ ದ್ವಾದ॑ಶ॒ ಮಾಸಾ᳚-ಸ್ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರ-ಸ್ಸಂ॑ವಁಥ್ಸ॒ರೇಣೈ॒ವಾಸ್ಮಾ॒ ಅನ್ನ॑-ಮ್ಪಚತಿ॒ ಯದ॑ಗ್ನಿ॒ಚಿ- [ಯದ॑ಗ್ನಿ॒ಚಿತ್, ಅನ॑ವರುದ್ಧಸ್ಯಾ-] 29
-ದನ॑ವರುದ್ಧಸ್ಯಾ-ಽಶ್ಞೀ॒ಯಾದವ॑-ರುದ್ಧೇನ॒ ವ್ಯೃ॑ದ್ಧ್ಯೇತ॒ ಯೇ ವನ॒ಸ್ಪತೀ॑ನಾ-ಮ್ಫಲ॒ಗ್ರಹ॑ಯ॒-ಸ್ತಾನಿ॒ದ್ಧ್ಮೇ-ಽಪಿ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷೇ॒-ದನ॑ವರುದ್ಧ॒ಸ್ಯಾ-ವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ ದಿ॒ಗ್ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಷ್ಟಾನ್-ಥ್ಸಮ॑ಸ್ಯತಿ ದಿ॒ಶಾಮೇ॒ವ ವೀ॒ರ್ಯ॑ಮವ॒ರುದ್ಧ್ಯ॑ ದಿ॒ಶಾಂ-ವೀಁ॒ರ್ಯೇ᳚-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ॒ ಯ-ನ್ದ್ವಿ॒ಷ್ಯಾ-ದ್ಯತ್ರ॒ ಸ ಸ್ಯಾ-ತ್ತಸ್ಯೈ॑ ದಿ॒ಶೋ ಲೋ॒ಷ್ಟಮಾ ಹ॑ರೇ॒ದಿಷ॒-ಮೂರ್ಜ॑ಮ॒ಹಮಿ॒ತ ಆ ದ॑ದ॒ ಇತೀಷ॑ಮೇ॒ವೋರ್ಜ॒-ನ್ತಸ್ಯೈ॑ ದಿ॒ಶೋ-ಽವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಕ್ಷೋಧು॑ಕೋ ಭವತಿ॒ ಯಸ್ತಸ್ಯಾ᳚-ನ್ದಿ॒ಶಿ ಭವ॑ತ್ಯುತ್ತರವೇ॒ದಿಮುಪ॑ ವಪತ್ಯುತ್ತರವೇ॒ದ್ಯಾಗ್ ಹ್ಯ॑ಗ್ನಿಶ್ಚೀ॒ಯತೇ ಽಥೋ॑ ಪ॒ಶವೋ॒ ವಾ ಉ॑ತ್ತರವೇ॒ದಿಃ ಪ॒ಶೂನೇ॒ವಾವ॑ ರು॒ನ್ಧೇ-ಽಥೋ॑ ಯಜ್ಞಪ॒ರುಷೋ-ಽನ॑ನ್ತರಿತ್ಯೈ ॥ 30 ॥
(ಚ॒ ಭ॒ವ॒ತ್ಯೇ॒ತಾವ॒ದ್ವೈ ಪುರು॑ಷೇ ವೀ॒ರ್ಯಂ॑ - ಁಯತ್ಕೃ॒ಷ್ಟಞ್ಚಾ-ಽಕೃ॑ಷ್ಟಞ್ಚ॒ - ದಿಖ್- ಸೀತಾ॑ - ಅಗ್ನಿ॒ಚಿ - ದವ॒ - ಪಞ್ಚ॑ವಿಗ್ಂಶತಿಶ್ಚ) (ಅ. 5)
ಅಗ್ನೇ॒ ತವ॒ ಶ್ರವೋ॒ ವಯ॒ ಇತಿ॒ ಸಿಕ॑ತಾ॒ ನಿ ವ॑ಪತ್ಯೇ॒ತದ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಸ್ಯ॑ ಸೂ॒ಕ್ತಗ್ಂ ಸೂ॒ಕ್ತೇನೈ॒ವ ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಮವ॑ ರುನ್ಧೇ ಷ॒ಡ್ಭಿರ್ನಿ ವ॑ಪತಿ॒ ಷಡ್ವಾ ಋ॒ತವಃ॑ ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರ-ಸ್ಸಂ॑ವಁಥ್ಸ॒ರೋ᳚-ಽಗ್ನಿರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರ-ಸ್ಸಾ॒ಕ್ಷಾದೇ॒ವ ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಮವ॑ ರುನ್ಧೇ ಸಮು॒ದ್ರಂ-ವೈಁ ನಾಮೈ॒ತಚ್ಛನ್ದಃ॑ ಸಮು॒ದ್ರಮನು॑ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರಜಾ॑ಯನ್ತೇ॒ ಯದೇ॒ತೇನ॒ ಸಿಕ॑ತಾ ನಿ॒ ವಪ॑ತಿ ಪ್ರ॒ಜಾನಾಂ᳚ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾ॒ಯೇನ್ದ್ರೋ॑ [ಪ್ರ॒ಜಾನಾಂ᳚ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾ॒ಯೇನ್ದ್ರಃ॑, ವೃ॒ತ್ರಾಯ॒] 31
ವೃ॒ತ್ರಾಯ॒ ವಜ್ರ॒-ಮ್ಪ್ರಾಹ॑ರ॒-ಥ್ಸ ತ್ರೇ॒ಧಾ ವ್ಯ॑ಭವ॒-ಥ್ಸ್ಫ್ಯಸ್ತೃತೀ॑ಯ॒ಗ್ಂ॒ ರಥ॒ಸ್ತೃತೀ॑ಯಂ॒-ಯೂಁಪ॒ಸ್ತೃತೀ॑ಯಂ॒-ಯೇಁ᳚-ಽನ್ತಶ್ಶ॒ರಾ ಅಶೀ᳚ರ್ಯನ್ತ॒ ತಾ-ಶ್ಶರ್ಕ॑ರಾ ಅಭವ॒-ನ್ತಚ್ಛರ್ಕ॑ರಾಣಾಗ್ಂ ಶರ್ಕರ॒ತ್ವಂ-ವಁಜ್ರೋ॒ ವೈ ಶರ್ಕ॑ರಾಃ ಪ॒ಶುರ॒ಗ್ನಿ-ರ್ಯಚ್ಛರ್ಕ॑ರಾಭಿರ॒ಗ್ನಿ-ಮ್ಪ॑ರಿಮಿ॒ನೋತಿ॒ ವಜ್ರೇ॑ಣೈ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಪ॒ಶೂ-ನ್ಪರಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ವಜ್ರೇ॑ಣ ಪ॒ಶವಃ॒ ಪರಿ॑ಗೃಹೀತಾ॒ಸ್ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸ್ಥೇಯಾ॒ನಸ್ಥೇ॑ಯಸೋ॒ ನೋಪ॑ ಹರತೇ ತ್ರಿಸ॒ಪ್ತಾಭಿಃ॑ ಪ॒ಶುಕಾ॑ಮಸ್ಯ॒ [ಪ॒ಶುಕಾ॑ಮಸ್ಯ, ಪರಿ॑] 32
ಪರಿ॑ ಮಿನುಯಾ-ಥ್ಸ॒ಪ್ತ ವೈ ಶೀ॑ರ್ಷ॒ಣ್ಯಾಃ᳚ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ ಪ॒ಶವಃ॑ ಪ್ರಾ॒ಣೈರೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಪ॒ಶೂನವ॑ ರುನ್ಧೇ ತ್ರಿಣ॒ವಾಭಿ॒-ರ್ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯವತ-ಸ್ತ್ರಿ॒ವೃತ॑ಮೇ॒ವ ವಜ್ರಗ್ಂ॑ ಸ॒ಮ್ಭೃತ್ಯ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾಯ॒ ಪ್ರಹ॑ರತಿ॒ ಸ್ತೃತ್ಯಾ॒ ಅಪ॑ರಿಮಿತಾಭಿಃ॒ ಪರಿ॑ ಮಿನುಯಾ॒-ದಪ॑ರಿಮಿತ॒ಸ್ಯಾ-ವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತಾಪ॒ಶು-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತ್ಯಪ॑ರಿಮಿತ್ಯ॒ ತಸ್ಯ॒ ಶರ್ಕ॑ರಾ॒-ಸ್ಸಿಕ॑ತಾ॒ ವ್ಯೂ॑ಹೇ॒ದಪ॑ರಿಗೃಹೀತ ಏ॒ವಾಸ್ಯ॑ ವಿಷೂ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತಃ॒ ಪರಾ॑ ಸಿಞ್ಚತ್ಯಪ॒ಶುರೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ॒ [ಭ॑ವತಿ, ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ] 33
ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ ಪರಿ॒ಮಿತ್ಯ॒ ತಸ್ಯ॒ ಶರ್ಕ॑ರಾ॒-ಸ್ಸಿಕ॑ತಾ॒ ವ್ಯೂ॑ಹೇ॒-ತ್ಪರಿ॑ಗೃಹೀತ ಏ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಸಮೀ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತಃ॑ ಸಿಞ್ಚತಿ ಪಶು॒ಮಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ ಸೌ॒ಮ್ಯಾ ವ್ಯೂ॑ಹತಿ॒ ಸೋಮೋ॒ ವೈ ರೇ॑ತೋ॒ಧಾ ರೇತ॑ ಏ॒ವ ತ-ದ್ದ॑ಧಾತಿ ಗಾಯತ್ರಿ॒ಯಾ ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಸ್ಯ॑ ಗಾಯ॒ತ್ರೋ ಹಿ ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣ-ಸ್ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಭಾ॑ ರಾಜ॒ನ್ಯ॑ಸ್ಯ॒ ತ್ರೈಷ್ಟು॑ಭೋ॒ ಹಿ ರಾ॑ಜ॒ನ್ಯಃ॑ ಶಂ॒ಯುಁ-ಮ್ಬಾ॑ರ್ಹಸ್ಪ॒ತ್ಯ-ಮ್ಮೇಧೋ॒ ನೋಪಾ॑ನಮ॒-ಥ್ಸೋ᳚-ಽಗ್ನಿ-ಮ್ಪ್ರಾ-ಽವಿ॑ಶ॒- [ನೋಪಾ॑ನಮ॒-ಥ್ಸೋ᳚-ಽಗ್ನಿ-ಮ್ಪ್ರಾ-ಽವಿ॑ಶತ್, ಸೋ᳚-ಽಗ್ನೇಃ] 34
-ಥ್ಸೋ᳚-ಽಗ್ನೇಃ ಕೃಷ್ಣೋ॑ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವೋದಾ॑ಯತ॒ ಸೋ-ಽಶ್ವ॒-ಮ್ಪ್ರಾ-ಽವಿ॑ಶ॒-ಥ್ಸೋ-ಽಶ್ವ॑ಸ್ಯಾ-ವಾನ್ತರಶ॒ಫೋ॑-ಭವ॒-ದ್ಯದಶ್ವ॑ಮಾಕ್ರ॒ಮಯ॑ತಿ॒ ಯ ಏ॒ವ ಮೇಧೋ-ಽಶ್ವ॒-ಮ್ಪ್ರಾ-ಽವಿ॑ಶ॒-ತ್ತಮೇ॒ವಾವ॑ ರುನ್ಧೇ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನಾ॒-ಽಗ್ನಿಶ್ಚೇ॑ತ॒ವ್ಯ॑ ಇತ್ಯಾ॑ಹುಃ ಪ್ರಾಜಾಪ॒ತ್ಯೋ-ಽಶ್ವೋ॒ ಯದಶ್ವ॑ಮಾಕ್ರ॒ಮಯ॑ತಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನೈ॒ವಾ-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ ಪುಷ್ಕರಪ॒ರ್ಣಮುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಯೋನಿ॒ರ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇಃ ಪು॑ಷ್ಕರಪ॒ರ್ಣಗ್ಂ ಸಯೋ॑ನಿ- -ಮೇ॒ವಾಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ॒ ಽಪಾ-ಮ್ಪೃ॒ಷ್ಠಮ॒ಸೀತ್ಯುಪ॑ ದಧಾತ್ಯ॒ಪಾಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ತ್ಪೃ॒ಷ್ಠಂ-ಯಁ-ತ್ಪು॑ಷ್ಕರಪ॒ರ್ಣಗ್ಂ ರೂ॒ಪೇಣೈ॒ವೈನ॒ದುಪ॑ ದಧಾತಿ ॥ 35 ॥
(ಇನ್ದ್ರಃ॑ - ಪ॒ಶುಕಾ॑ಮಸ್ಯ - ಭವತ್ಯ - ವಿಶ॒ಥ್ - ಸಯೋ॑ನಿಂ - ಁವಿಗ್ಂಶ॒ತಿಶ್ಚ॑) (ಅ. 6)
ಬ್ರಹ್ಮ॑ ಜಜ್ಞಾ॒ನಮಿತಿ॑ ರು॒ಕ್ಮಮುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಮುಖಾ॒ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಮುಖಾ ಏ॒ವ ತ-ತ್ಪ್ರ॒ಜಾ ಯಜ॑ಮಾನ-ಸ್ಸೃಜತೇ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ ಜಜ್ಞಾ॒ನಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ತಸ್ಮಾ᳚ದ್ಬ್ರಾಹ್ಮ॒ಣೋ ಮುಖ್ಯೋ॒ ಮುಖ್ಯೋ॑ ಭವತಿ॒ ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ಬ್ರಹ್ಮವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ॒ ನ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ನ್ನಾನ್ತರಿ॑ಕ್ಷೇ॒ ನ ದಿ॒ವ್ಯ॑ಗ್ನಿಶ್ಚೇ॑ತ॒ವ್ಯ॑ ಇತಿ॒ ಯ-ತ್ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ಞ್ಚಿ॑ನ್ವೀ॒ತ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀಗ್ಂ ಶು॒ಚಾ-ಽರ್ಪ॑ಯೇ॒ನ್ನೌಷ॑ಧಯೋ॒ ನ ವನ॒ಸ್ಪತ॑ಯಃ॒ [ವನ॒ಸ್ಪತ॑ಯಃ, ಪ್ರ ಜಾ॑ಯೇರ॒ನ್॒.] 36
ಪ್ರ ಜಾ॑ಯೇರ॒ನ್॒. ಯದ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷೇ ಚಿನ್ವೀ॒ತಾನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಗ್ಂ ಶು॒ಚಾ-ಽರ್ಪ॑ಯೇ॒ನ್ನ ವಯಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯೇರ॒ನ್॒. ಯ-ದ್ದಿ॒ವಿ ಚಿ॑ನ್ವೀ॒ತ ದಿವಗ್ಂ॑ ಶು॒ಚಾ-ಽರ್ಪ॑ಯೇ॒ನ್ನ ಪ॒ರ್ಜನ್ಯೋ॑ ವರ್ಷೇದ್ರು॒ಕ್ಮಮುಪ॑ ದಧಾತ್ಯ॒ಮೃತಂ॒-ವೈಁ ಹಿರ॑ಣ್ಯಮ॒ಮೃತ॑ ಏ॒ವಾಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ ಹಿರ॒ಣ್ಮಯ॒-ಮ್ಪುರು॑ಷ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತಿ ಯಜಮಾನಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ವಿಧೃ॑ತ್ಯೈ॒ ಯದಿಷ್ಟ॑ಕಾಯಾ॒ ಆತೃ॑ಣ್ಣಮನೂಪದ॒ದ್ಧ್ಯಾ-ತ್ಪ॑ಶೂ॒ನಾ-ಞ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಾ॒ಣಮಪಿ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ-ದ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ [ದದ್ಧ್ಯಾ-ದ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ, ಪ್ರಾಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತಿ] 37
ಪ್ರಾಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತಿ ದಾ॒ಧಾರ॑ ಯಜಮಾನಲೋ॒ಕ-ನ್ನ ಪ॑ಶೂ॒ನಾ-ಞ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಾ॒ಣಮಪಿ॑ ದಧಾ॒ತ್ಯಥೋ॒ ಖಲ್ವಿಷ್ಟ॑ಕಾಯಾ॒ ಆತೃ॑ಣ್ಣ॒ಮನೂಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ್ರಾ॒ಣಾನಾ॒ಮುಥ್ಸೃ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ದ್ರ॒ಫ್ಸಶ್ಚ॑ಸ್ಕ॒ನ್ದೇತ್ಯ॒ಭಿ ಮೃ॑ಶತಿ॒ ಹೋತ್ರಾ᳚ಸ್ವೇ॒ವೈನ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ॒ ಸ್ರುಚಾ॒ವುಪ॑ ದಧಾ॒ತ್ಯಾಜ್ಯ॑ಸ್ಯ ಪೂ॒ರ್ಣಾ-ಙ್ಕಾ᳚ರ್ಷ್ಮರ್ಯ॒ಮಯೀ᳚-ನ್ದ॒ದ್ಧ್ನಃ ಪೂ॒ರ್ಣಾ-ಮೌದು॑ಬಂರೀಮಿ॒ಯಂ-ವೈಁ ಕಾ᳚ರ್ಷ್ಮರ್ಯ॒ಮಯ್ಯ॒ಸಾವೌ-ದು॑ಬಂರೀ॒ಮೇ ಏ॒ವೋಪ॑ ಧತ್ತೇ [ ] 38
ತೂ॒ಷ್ಣೀಮುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ನ ಹೀಮೇ ಯಜು॒ಷಾ-ಽಽಪ್ತು॒ಮರ್ಹ॑ತಿ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ-ಙ್ಕಾರ್ಷ್ಮರ್ಯ॒ಮಯೀ॒-ಮುತ್ತ॑ರಾ॒ಮೌ-ದು॑ಮ್ಬರೀ॒-ನ್ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಸ್ಯಾ ಅ॒ಸಾವುತ್ತ॒ರಾ ಽಽಜ್ಯ॑ಸ್ಯ ಪೂ॒ರ್ಣಾ-ಙ್ಕಾ᳚ರ್ಷ್ಮರ್ಯ॒ಮಯೀಂ॒-ವಁಜ್ರೋ॒ ವಾ ಆಜ್ಯಂ॒-ವಁಜ್ರಃ॑ ಕಾರ್ಷ್ಮ॒ರ್ಯೋ॑ ವಜ್ರೇ॑ಣೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ ಹನ್ತಿ ದ॒ದ್ಧ್ನಃ ಪೂ॒ರ್ಣಾಮೌದು॑ಮ್ಬರೀ-ಮ್ಪ॒ಶವೋ॒ ವೈ ದದ್ಧ್ಯೂರ್ಗು॑ದು॒ಮ್ಬರಃ॑ ಪ॒ಶುಷ್ವೇ॒ವೋರ್ಜ॑-ನ್ದಧಾತಿ ಪೂ॒ರ್ಣೇ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ಪೂ॒ರ್ಣೇ ಏ॒ವೈನ॑- [ಪೂ॒ರ್ಣೇ ಏ॒ವೈನ᳚ಮ್, ಅ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕ] 39
ಮ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕ ಉಪ॑ತಿಷ್ಠೇತೇ ವಿ॒ರಾಜ್ಯ॒ಗ್ನಿಶ್ಚೇ॑ತ॒ವ್ಯ॑ ಇತ್ಯಾ॑ಹು॒-ಸ್ಸ್ರುಗ್ವೈ ವಿ॒ರಾಡ್ಯ-ಥ್ಸ್ರುಚಾ॑ವುಪ॒ದಧಾ॑ತಿ ವಿ॒ರಾಜ್ಯೇ॒ವಾಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ ಯಜ್ಞಮು॒ಖೇಯ॑ಜ್ಞಮುಖೇ॒ ವೈ ಕ್ರಿ॒ಯಮಾ॑ಣೇ ಯ॒ಜ್ಞಗ್ಂ ರಕ್ಷಾಗ್ಂ॑ಸಿ ಜಿಘಾಗ್ಂಸನ್ತಿ ಯಜ್ಞಮು॒ಖಗ್ಂ ರು॒ಕ್ಮೋ ಯ-ದ್ರು॒ಕ್ಮಂ-ವ್ಯಾಁ॑ಘಾ॒ರಯ॑ತಿ ಯಜ್ಞಮು॒ಖಾದೇ॒ವ ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ ಹನ್ತಿ ಪ॒ಞ್ಚಭಿ॒-ರ್ವ್ಯಾಘಾ॑ರಯತಿ॒ ಪಾಙ್ಕ್ತೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞೋ ಯಾವಾ॑ನೇ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ ಹನ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾವ್ಯಾ ಘಾ॑ರಯತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॑ದಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾ ಪ॒ಶವೋ-ಽಙ್ಗಾ॑ನಿ॒ ಪ್ರ ಹ॑ರನ್ತಿ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥ 40 ॥
(ವನ॒ಸ್ಪತ॑ಯೋ- ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ- ಧ॑ತ್ತ- ಏನಂ॒- ತಸ್ಮಾ॑ ದಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾ-ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 7)
ಸ್ವ॒ಯ॒ಮಾ॒ತೃ॒ಣ್ಣಾಮುಪ॑ ದಧಾತೀ॒ಯಂ-ವೈಁ ಸ್ವ॑ಯಮಾತೃ॒ಣ್ಣೇಮಾಮೇ॒ವೋಪ॑ ಧ॒ತ್ತೇ ಽಶ್ವ॒ಮುಪ॑ ಘ್ರಾಪಯತಿ ಪ್ರಾ॒ಣಮೇ॒ವಾಸ್ಯಾ᳚-ನ್ದಧಾ॒ತ್ಯಥೋ᳚ ಪ್ರಾಜಾಪ॒ತ್ಯೋ ವಾ ಅಶ್ವಃ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನೈ॒ವಾ-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತೇ ಪ್ರಥ॒ಮೇಷ್ಟ॑ಕೋಪಧೀ॒ಯಮಾ॑ನಾ ಪಶೂ॒ನಾ-ಞ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಾ॒ಣಮಪಿ॑ ದಧಾತಿ ಸ್ವಯಮಾತೃ॒ಣ್ಣಾ ಭ॑ವತಿ ಪ್ರಾ॒ಣಾನಾ॒ಮುಥ್ಸೃ॑ಷ್ಟ್ಯಾ॒ ಅಥೋ॑ ಸುವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯಾನು॑ಖ್ಯಾತ್ಯಾ ಅ॒ಗ್ನಾವ॒ಗ್ನಿಶ್ಚೇ॑ತ॒ವ್ಯ॑ ಇತ್ಯಾ॑ಹುರೇ॒ಷ ವಾ [ಇತ್ಯಾ॑ಹುರೇ॒ಷ ವೈ, ಅ॒ಗ್ನಿರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರೋ] 41
ಅ॒ಗ್ನಿರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರೋ ಯದ್ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಸ್ತಸ್ಮೈ᳚ ಪ್ರಥ॒ಮಾಮಿಷ್ಟ॑ಕಾಂ॒-ಯಁಜು॑ಷ್ಕೃತಾ॒-ಮ್ಪ್ರಯ॑ಚ್ಛೇ॒-ತ್ತಾ-ಮ್ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಶ್ಚೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾತಾ-ಮ॒ಗ್ನಾವೇ॒ವ ತದ॒ಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನುತ ಈಶ್ವ॒ರೋ ವಾ ಏ॒ಷ ಆರ್ತಿ॒ಮಾರ್ತೋ॒ರ್ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ॒ನಿಷ್ಟ॑ಕಾ-ಮುಪ॒ದಧಾ॑ತಿ॒ ತ್ರೀನ್. ವರಾ᳚-ನ್ದದ್ಯಾ॒-ತ್ತ್ರಯೋ॒ ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ ಪ್ರಾ॒ಣಾನಾ॒ಗ್॒ ಸ್ಪೃತ್ಯೈ॒ ದ್ವಾವೇ॒ವ ದೇಯೌ॒ ದ್ವೌ ಹಿ ಪ್ರಾ॒ಣಾವೇಕ॑ ಏ॒ವ ದೇಯ॒ ಏಕೋ॒ ಹಿ ಪ್ರಾ॒ಣಃ ಪ॒ಶು- [ಪ್ರಾ॒ಣಃ ಪ॒ಶುಃ, ವಾ ಏ॒ಷ ಯದ॒ಗ್ನಿರ್ನ] 42
-ರ್ವಾ ಏ॒ಷ ಯದ॒ಗ್ನಿರ್ನ ಖಲು॒ ವೈ ಪ॒ಶವ॒ ಆಯ॑ವಸೇ ರಮನ್ತೇ ದೂರ್ವೇಷ್ಟ॒ಕಾಮುಪ॑ ದಧಾತಿ ಪಶೂ॒ನಾ-ನ್ಧೃತ್ಯೈ॒ ದ್ವಾಭ್ಯಾ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ॒ ಕಾಣ್ಡಾ᳚-ತ್ಕಾಣ್ಡಾ-ತ್ಪ್ರ॒ರೋಹ॒ನ್ತೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಕಾಣ್ಡೇ॑ನಕಾಣ್ಡೇನ॒ ಹ್ಯೇ॑ಷಾ ಪ್ರ॑ತಿ॒ತಿಷ್ಠ॑ತ್ಯೇ॒ವಾ ನೋ॑ ದೂರ್ವೇ॒ ಪ್ರತ॑ನು ಸ॒ಹಸ್ರೇ॑ಣ ಶ॒ತೇನ॒ ಚೇತ್ಯಾ॑ಹ ಸಾಹ॒ಸ್ರಃ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರಾಪ್ತ್ಯೈ॑ ದೇವಲ॒ಕ್ಷ್ಮಂ-ವೈಁ ತ್ರ್ಯಾ॑ಲಿಖಿ॒ತಾ ತಾಮುತ್ತ॑ರಲಕ್ಷ್ಮಾಣ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಉಪಾ॑ದಧ॒ತಾ-ಧ॑ರಲಕ್ಷ್ಮಾಣ॒-ಮಸು॑ರಾ॒ ಯ- [ಯಮ್, ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒] 43
-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ವಸೀ॑ಯಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತ್ಯುತ್ತ॑ರಲಕ್ಷ್ಮಾಣ॒-ನ್ತಸ್ಯೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ॒-ದ್ವಸೀ॑ಯಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ಪಾಪೀ॑ಯಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತ್ಯಧ॑ರಲಕ್ಷ್ಮಾಣ॒-ನ್ತಸ್ಯೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾದಸುರಯೋ॒ನಿ-ಮೇ॒ವೈನ॒ಮನು॒ ಪರಾ॑ ಭಾವಯತಿ॒ ಪಾಪೀ॑ಯಾ-ನ್ಭವತಿ ತ್ರ್ಯಾಲಿಖಿ॒ತಾ ಭ॑ವತೀ॒ಮೇ ವೈ ಲೋ॒ಕಾಸ್ತ್ರ್ಯಾ॑ಲಿಖಿ॒ತೈಭ್ಯ ಏ॒ವ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಮ॒ನ್ತರೇ॒ತ್ಯಙ್ಗಿ॑ರಸ-ಸ್ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಂ-ಯಁ॒ತಃ ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ ಕೂ॒ರ್ಮೋ ಭೂ॒ತ್ವಾ-ಽನು॒ ಪ್ರಾಸ॑ರ್ಪ॒- [ಪ್ರಾಸ॑ರ್ಪತ್, ಯ-ತ್ಕೂ॒ರ್ಮಮು॑ಪ॒ದಧಾ॑ತಿ॒] 44
-ದ್ಯ-ತ್ಕೂ॒ರ್ಮಮು॑ಪ॒ದಧಾ॑ತಿ॒ ಯಥಾ᳚ ಕ್ಷೇತ್ರ॒ವಿದಞ್ಜ॑ಸಾ॒ ನಯ॑ತ್ಯೇ॒ವಮೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕೂ॒ರ್ಮ-ಸ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಞ್ಜ॑ಸಾ ನಯತಿ॒ ಮೇಧೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಪ॑ಶೂ॒ನಾಂ-ಯಁ-ತ್ಕೂ॒ರ್ಮೋ ಯ-ತ್ಕೂ॒ರ್ಮಮು॑ಪ॒ ದಧಾ॑ತಿ॒ ಸ್ವಮೇ॒ವ ಮೇಧ॒-ಮ್ಪಶ್ಯ॑ನ್ತಃ ಪ॒ಶವ॒ ಉಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತೇ ಶ್ಮಶಾ॒ನಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ತ್ಕ್ರಿ॑ಯತೇ॒ ಯನ್ಮೃ॒ತಾನಾ᳚-ಮ್ಪಶೂ॒ನಾಗ್ಂ ಶೀ॒ರ್॒ಷಾಣ್ಯು॑ಪಧೀ॒ಯನ್ತೇ॒ ಯಜ್ಜೀವ॑ನ್ತ-ಙ್ಕೂ॒ರ್ಮಮು॑ಪ॒ ದಧಾ॑ತಿ॒ ತೇನಾಶ್ಮ॑ಶಾನಚಿದ್ವಾಸ್ತ॒ವ್ಯೋ॑ ವಾ ಏ॒ಷ ಯ- [ಏ॒ಷ ಯತ್, ಕೂ॒ರ್ಮೋ ಮಧು॒] 45
-ತ್ಕೂ॒ರ್ಮೋ ಮಧು॒ ವಾತಾ॑ ಋತಾಯ॒ತ ಇತಿ॑ ದ॒ದ್ಧ್ನಾ ಮ॑ಧುಮಿ॒ಶ್ರೇಣಾ॒ಭ್ಯ॑ನಕ್ತಿ ಸ್ವ॒ದಯ॑ತ್ಯೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಂ-ವಾಁ ಏ॒ತದನ್ನಂ॒-ಯಁ-ದ್ದದ್ಧ್ಯಾ॑ರ॒ಣ್ಯ-ಮ್ಮಧು॒ ಯದ್ದ॒ದ್ಧ್ನಾ ಮ॑ಧುಮಿ॒ಶ್ರೇಣಾ᳚ ಭ್ಯ॒ನಕ್ತ್ಯು॒ಭಯ॒ಸ್ಯಾ ಽವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ ಮ॒ಹೀ ದ್ಯೌಃ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ ಚ॑ ನ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹಾ॒ ಽಽಭ್ಯಾಮೇ॒ವೈನ॑ಮುಭ॒ಯತಃ॒ ಪರಿ॑ಗೃಹ್ಣಾತಿ॒ ಪ್ರಾಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತಿ ಸುವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚- [ತಸ್ಮಾ᳚ತ್, ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-] 46
-ತ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚಃ॑ ಪ॒ಶವೋ॒ ಮೇಧ॒ಮುಪ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತೇ॒ ಯೋ ವಾ ಅಪ॑ನಾಭಿಮ॒ಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನು॒ತೇ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ॒ ನಾಭಿ॒ಮನು॒ ಪ್ರವಿ॑ಶತಿ॒ ಸ ಏ॑ನಮೀಶ್ವ॒ರೋ ಹಿಗ್ಂಸಿ॑ತೋರು॒ಲೂಖ॑ಲ॒ಮುಪ॑ ದಧಾತ್ಯೇ॒ಷಾ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್ನಾಭಿ॒-ಸ್ಸನಾ॑ಭಿಮೇ॒ವಾ-ಽಗ್ನಿ-ಞ್ಚಿ॑ನು॒ತೇ ಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯಾ॒ ಔದು॑ಮ್ಬರ-ಮ್ಭವ॒ತ್ಯೂರ್ಗ್ವಾ ಉ॑ದು॒ಮ್ಬರ॒ ಊರ್ಜ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ ರುನ್ಧೇ ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಏ॒ವಾಸ್ಮಾ॒ ಊರ್ಜ॑-ನ್ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚-ನ್ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಊ॒ರ್ಜಾ ಭು॑ಞ್ಜತ॒ ಇಯ॑-ದ್ಭವತಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನಾ ಯಜ್ಞಮು॒ಖೇನ॒ ಸಮ್ಮಿ॑ತ॒ಮವ॑ ಹ॒ನ್ತ್ಯನ್ನ॑ಮೇ॒ವಾಕ॑-ರ್ವೈಷ್ಣ॒ವ್ಯರ್ಚೋಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ವಿಷ್ಣು॒ರ್ವೈ ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ᳚ಷ್ಣ॒ವಾ ವನ॒ಸ್ಪತ॑ಯೋ ಯ॒ಜ್ಞ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ 47 ॥
(ಏ॒ಷ ವೈ - ಪ॒ಶು - ರ್ಯ - ಮ॑ಸರ್ಪ - ದೇ॒ಷ ಯತ್ - ತಸ್ಮಾ॒ತ್ - ತಸ್ಮಾ᳚ಥ್ - ಸ॒ಪ್ತವಿಗ್ಂ॑ಶತಿಶ್ಚ) (ಅ. 8)
ಏ॒ಷಾಂ-ವಾಁ ಏ॒ತಲ್ಲೋ॒ಕಾನಾ॒-ಞ್ಜ್ಯೋತಿ॒-ಸ್ಸಮ್ಭೃ॑ತಂ॒-ಯಁದು॒ಖಾ ಯದು॒ಖಾ-ಮು॑ಪ॒ದಧಾ᳚ತ್ಯೇ॒ಭ್ಯ ಏ॒ವ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ॒ ಜ್ಯೋತಿ॒ರವ॑ ರುನ್ಧೇ ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಏ॒ವಾಸ್ಮೈ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರ್ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚ನ್ಮದ್ಧ್ಯ॒ತೋ ಜ್ಯೋತಿ॒ರುಪಾ᳚-ಽಽಸ್ಮಹೇ॒ ಸಿಕ॑ತಾಭಿಃ ಪೂರಯತ್ಯೇ॒ತದ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಸ್ಯ॑ ರೂ॒ಪಗ್ಂ ರೂ॒ಪೇಣೈ॒ವ ವೈ᳚ಶ್ವಾನ॒ರಮವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ಕ್ಷೋಧು॑ಕ-ಸ್ಸ್ಯಾ॒-ದಿತ್ಯೂ॒ನಾ-ನ್ತಸ್ಯೋಪ॑ [-ದಿತ್ಯೂ॒ನಾ-ನ್ತಸ್ಯೋಪ॑, ದ॒ದ್ಧ್ಯಾ॒-ತ್ಕ್ಷೋಧು॑ಕ] 48
ದದ್ಧ್ಯಾ॒-ತ್ಕ್ಷೋಧು॑ಕ ಏ॒ವ ಭ॑ವತಿ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॒ತಾ-ನು॑ಪದಸ್ಯ॒-ದನ್ನ॑ಮದ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ ಪೂ॒ರ್ಣಾ-ನ್ತಸ್ಯೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ॒ದನು॑ಪದಸ್ಯ-ದೇ॒ವಾನ್ನ॑ಮತ್ತಿ ಸ॒ಹಸ್ರಂ॒-ವೈಁ ಪ್ರತಿ॒ ಪುರು॑ಷಃ ಪಶೂ॒ನಾಂ-ಯಁ॑ಚ್ಛತಿ ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಮ॒ನ್ಯೇ ಪ॒ಶವೋ॒ ಮದ್ಧ್ಯೇ॑ ಪುರುಷಶೀ॒ರ್॒ಷಮುಪ॑ ದಧಾತಿ ಸವೀರ್ಯ॒ತ್ವಾಯೋ॒-ಖಾಯಾ॒ಮಪಿ॑ ದಧಾತಿ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾಮೇ॒ವೈನ॑-ದ್ಗಮಯತಿ॒ ವ್ಯೃ॑ದ್ಧಂ॒-ವಾಁ ಏ॒ತ-ತ್ಪ್ರಾ॒ಣೈರ॑ಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಂ-ಯಁ-ತ್ಪು॑ರುಷಶೀ॒ರ್॒ಷಮ॒ಮೃತ॒-ಙ್ಖಲು॒ ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಾ [ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ, ಅ॒ಮೃತ॒ಗ್ಂ॒] 49
ಅ॒ಮೃತ॒ಗ್ಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಪ್ರಾ॒ಣೇಷು॑ ಹಿರಣ್ಯಶ॒ಲ್ಕಾ-ನ್ಪ್ರತ್ಯ॑ಸ್ಯತಿ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾಮೇ॒ವೈನ॑-ದ್ಗಮಯಿ॒ತ್ವಾ ಪ್ರಾ॒ಣೈ-ಸ್ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ದ॒ದ್ಧ್ನಾ ಮ॑ಧುಮಿ॒ಶ್ರೇಣ॑ ಪೂರಯತಿ ಮಧ॒ವ್ಯೋ॑-ಽಸಾ॒ನೀತಿ॑ ಶೃತಾತ॒ಙ್ಕ್ಯೇ॑ನ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಂ-ವಾಁ ಏ॒ತದನ್ನಂ॒-ಯಁ-ದ್ದದ್ಧ್ಯಾ॑ರ॒ಣ್ಯ-ಮ್ಮಧು॒ ಯದ್ದ॒ದ್ಧ್ನಾ ಮ॑ಧುಮಿ॒ಶ್ರೇಣ॑ ಪೂ॒ರಯ॑ತ್ಯು॒ಭಯ॒ಸ್ಯಾ-ವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ ಪಶುಶೀ॒ರ್॒ಷಾಣ್ಯುಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ॒ಶವೋ॒ ವೈ ಪ॑ಶುಶೀ॒ರ್॒ಷಾಣಿ॑ ಪ॒ಶೂನೇ॒ವಾವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತಾ-ಽಪ॒ಶು-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ [-ಽಪ॒ಶು-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑, ವಿ॒ಷೂ॒ಚೀನಾ॑ನಿ॒] 50
ವಿಷೂ॒ಚೀನಾ॑ನಿ॒ ತಸ್ಯೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ॒-ದ್ವಿಷೂ॑ಚ ಏ॒ವಾಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ॒ಶೂ-ನ್ದ॑ಧಾತ್ಯಪ॒ಶುರೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ॒ ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ ಸಮೀ॒ಚೀನಾ॑ನಿ॒ ತಸ್ಯೋಪ॑ ದದ್ಧ್ಯಾ-ಥ್ಸ॒ಮೀಚ॑ ಏ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಪ॒ಶೂ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ ಪಶು॒ಮಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರತೀ॒ಚೀನ॒ಮಶ್ವ॒ಸ್ಯೋಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ॒ಶ್ಚಾ-ತ್ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॑ಮೃಷ॒ಭಸ್ಯಾ-ಪ॑ಶವೋ॒ ವಾ ಅ॒ನ್ಯೇ ಗೋ॑ ಅ॒ಶ್ವೇಭ್ಯಃ॑ ಪ॒ಶವೋ॑ ಗೋ ಅ॒ಶ್ವಾನೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಸ॒ಮೀಚೋ॑ ದಧಾತ್ಯೇ॒-ತಾವ॑ನ್ತೋ॒ ವೈ ಪ॒ಶವೋ᳚ [ಪ॒ಶವಃ॑, ದ್ವಿ॒ಪಾದ॑ಶ್ಚ॒] 51
ದ್ವಿ॒ಪಾದ॑ಶ್ಚ॒ ಚತು॑ಷ್ಪಾದಶ್ಚ॒ ತಾನ್. ವಾ ಏ॒ತದ॒ಗ್ನೌ ಪ್ರದ॑ಧಾತಿ॒ ಯ-ತ್ಪ॑ಶುಶೀ॒ರ್॒ಷಾಣ್ಯು॑ಪ॒-ದಧಾ᳚ತ್ಯ॒-ಮುಮಾ॑ರ॒ಣ್ಯಮನು॑ ತೇ ದಿಶಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವ ಪ॒ಶುಭ್ಯ॑ ಆರ॒ಣ್ಯಾ-ನ್ಪ॒ಶೂಞ್ಛುಚ॒ಮನೂಥ್ಸೃ॑ಜತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸ॒ಮಾವ॑-ತ್ಪಶೂ॒ನಾ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾಯ॑ಮಾನಾನಾ-ಮಾರ॒ಣ್ಯಾಃ ಪ॒ಶವಃ॒ ಕನೀ॑ಯಾಗ್ಂಸ-ಶ್ಶು॒ಚಾ ಹ್ಯೃ॑ತಾ-ಸ್ಸ॑ರ್ಪಶೀ॒ರ್॒ಷಮುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಯೈವ ಸ॒ರ್ಪೇ ತ್ವಿಷಿ॒ಸ್ತಾಮೇ॒ವಾ-ಽವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ [-ಽವ॑ ರುನ್ಧೇ, ಯ-ಥ್ಸ॑ಮೀ॒ಚೀನ॑-] 52
ಯ-ಥ್ಸ॑ಮೀ॒ಚೀನ॑--ಮ್ಪಶುಶೀ॒ರ್॒ಷೈರು॑ಪ ದ॒ದ್ಧ್ಯಾ-ದ್ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಾ-ನ್ಪ॒ಶೂ-ನ್ದಗ್ಂಶು॑ಕಾ-ಸ್ಸ್ಯು॒ರ್ಯ-ದ್ವಿ॑ಷೂ॒ಚೀನ॑-ಮಾರ॒ಣ್ಯಾನ್. ಯಜು॑ರೇ॒ವ ವ॑ದೇ॒ದವ॒ ತಾ-ನ್ತ್ವಿಷಿಗ್ಂ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಯಾ ಸ॒ರ್ಪೇ ನ ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಾ-ನ್ಪ॒ಶೂನ್. ಹಿ॒ನಸ್ತಿ॒ ನಾ-ಽಽರ॒ಣ್ಯಾನಥೋ॒ ಖಲೂ॑ಪ॒ಧೇಯ॑ಮೇ॒ವ ಯದು॑ಪ॒ದಧಾ॑ತಿ॒ ತೇನ॒ ತಾ-ನ್ತ್ವಿಷಿ॒ಮವ॑ ರುನ್ಧೇ॒ ಯಾ ಸ॒ರ್ಪೇ ಯ-ದ್ಯಜು॒ರ್ವದ॑ತಿ॒ ತೇನ॑ ಶಾ॒ನ್ತಮ್ ॥ 53 ॥
(ಊ॒ನಾನ್ತಸ್ಯೋಪ॑ - ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ - ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॒ - ವೈ ಪ॒ಶವೋ॑ - ರುನ್ಧೇ॒ - ಚತು॑ಶ್ಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 9)
ಪ॒ಶುರ್ವಾ ಏ॒ಷ ಯದ॒ಗ್ನಿರ್ಯೋನಿಃ॒ ಖಲು॒ ವಾ ಏ॒ಷಾ ಪ॒ಶೋರ್ವಿ ಕ್ರಿ॑ಯತೇ॒ ಯ-ತ್ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॑ಮೈಷ್ಟ॒ಕಾ-ದ್ಯಜುಃ॑ ಕ್ರಿ॒ಯತೇ॒ ರೇತೋ॑-ಽಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ಅಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಯೋನಾ॑ವೇ॒ವ ರೇತೋ॑ ದಧಾತಿ॒ ಪಞ್ಚೋಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಪಾಙ್ಕ್ತಾಃ᳚ ಪ॒ಶವಃ॑ ಪ॒ಶೂನೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॒ ಪ್ರಜ॑ನಯತಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ವಜ್ರೋ॒ ವಾ ಅ॑ಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ವಜ್ರೇ॑ಣೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ ಹನ್ತಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾ- [ಪಞ್ಚ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್, ಪ್ರಾಚೀ॒ರುಪ॑ ದಧಾತಿ] 54
-ತ್ಪ್ರಾಚೀ॒ರುಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ॒ಶ್ಚಾದ್ವೈ ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ಧೀಯತೇ ಪ॒ಶ್ಚಾದೇ॒ವಾಸ್ಮೈ᳚ ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ದಧಾತಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತೀಚೀ॒ರುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾ-ತ್ಪ್ರಾಚೀ॒ಸ್ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ಧೀಯತೇ ಪ್ರ॒ತೀಚೀಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾ ಜಾ॑ಯನ್ತೇ॒ ಪಞ್ಚೋ᳚ತ್ತರ॒ತ ಶ್ಛ॑ನ್ದ॒ಸ್ಯಾಃ᳚ ಪ॒ಶವೋ॒ ವೈ ಛ॑ನ್ದ॒ಸ್ಯಾಃ᳚ ಪ॒ಶೂನೇ॒ವ ಪ್ರಜಾ॑ತಾ॒ನ್-ಥ್ಸ್ವಮಾ॒ಯತ॑ನಮ॒ಭಿ ಪರ್ಯೂ॑ಹತ ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅ॒ಗ್ನೇ-ರ॑ತಿದಾ॒ಹಾ-ದ॑ಬಿಭೇ॒-ಥ್ಸೈತಾ [-ದ॑ಬಿಭೇ॒-ಥ್ಸೈತಾಃ, ಅ॒ಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ಅಪಶ್ಯ॒-ತ್ತಾ] 55
ಅ॑ಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ಅಪಶ್ಯ॒-ತ್ತಾ ಉಪಾ॑ಧತ್ತ॒ ತತೋ॒ ವಾ ಇ॒ಮಾ-ನ್ನಾತ್ಯ॑ದಹ॒-ದ್ಯದ॑ಪ॒ಸ್ಯಾ॑ ಉಪ॒ದಧಾ᳚ತ್ಯ॒ಸ್ಯಾ ಅನ॑ತಿದಾಹಾಯೋ॒ವಾಚ॑ ಹೇ॒ಯಮದ॒ದಿ-ಥ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮ॒ಣಾ-ಽನ್ನಂ॒-ಯಁಸ್ಯೈ॒ತಾ ಉ॑ಪಧೀ॒ಯಾನ್ತೈ॒ ಯ ಉ॑ ಚೈನಾ ಏ॒ವಂವೇಁ ದ॒ದಿತಿ॑ ಪ್ರಾಣ॒ಭೃತ॒ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ರೇತ॑ಸ್ಯೇ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣಾ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ವದ॑-ನ್ಪ್ರಾ॒ಣ-ನ್ಪಶ್ಯ॑ಞ್ಛೃ॒ಣ್ವ-ನ್ಪ॒ಶುರ್ಜಾ॑ಯತೇ॒ ಽಯ-ಮ್ಪು॒ರೋ [-ಽಯ-ಮ್ಪು॒ರಃ, ಭುವ॒ ಇತಿ॑] 56
ಭುವ॒ ಇತಿ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ದುಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ್ರಾ॒ಣಮೇ॒ವೈತಾಭಿ॑-ರ್ದಾಧಾರಾ॒-ಽಯ-ನ್ದ॑ಕ್ಷಿ॒ಣಾ ವಿ॒ಶ್ವಕ॒ರ್ಮೇತಿ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ಮನ॑ ಏ॒ವೈತಾಭಿ॑ರ್ದಾಧಾರಾ॒ಯ-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾ-ದ್ವಿ॒ಶ್ವವ್ಯ॑ಚಾ॒ ಇತಿ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾ-ಚ್ಚಕ್ಷು॑ರೇ॒ವೈತಾಭಿ॑-ರ್ದಾಧಾರೇ॒ದ-ಮು॑ತ್ತ॒ರಾ-ಥ್ಸುವ॒ರಿತ್ಯು॑ತ್ತರ॒ತ-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರ॑ಮೇ॒ವೈತಾಭಿ॑-ರ್ದಾಧಾರೇ॒ಯಮು॒ಪರಿ॑ ಮ॒ತಿರಿತ್ಯು॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒-ದ್ವಾಚ॑ಮೇ॒ವೈತಾಭಿ॑-ರ್ದಾಧಾರ॒ ದಶ॑ದ॒ಶೋಪ॑ ದಧಾತಿ ಸವೀರ್ಯ॒ತ್ವಾಯಾ᳚ಕ್ಷ್ಣ॒ಯೋ [ಸವೀರ್ಯ॒ತ್ವಾಯಾ᳚ಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾ, ಉಪ॑ ದಧಾತಿ॒] 57
-ಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॑ದಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾ ಪ॒ಶವೋ-ಽಙ್ಗಾ॑ನಿ॒ ಪ್ರಹ॑ರನ್ತಿ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ॒ ಯಾಃ ಪ್ರಾಚೀ॒ಸ್ತಾಭಿ॒-ರ್ವಸಿ॑ಷ್ಠ ಆರ್ಧ್ನೋ॒ದ್ಯಾ ದ॑ಕ್ಷಿ॒ಣಾ ತಾಭಿ॑ರ್ಭ॒ರದ್ವಾ॑ಜೋ॒ ಯಾಃ ಪ್ರ॒ತೀಚೀ॒ಸ್ತಾಭಿ॑ ರ್ವಿ॒ಶ್ವಾಮಿ॑ತ್ರೋ॒ ಯಾ ಉದೀ॑ಚೀ॒ಸ್ತಾಭಿ॑-ರ್ಜ॒ಮದ॑ಗ್ನಿ॒ರ್ಯಾ ಊ॒ರ್ಧ್ವಾಸ್ತಾಭಿ॑-ರ್ವಿ॒ಶ್ವಕ॑ರ್ಮಾ॒ ಯ ಏ॒ವಮೇ॒ತಾಸಾ॒ಮೃದ್ಧಿಂ॒-ವೇಁದ॒ರ್ಧ್ನೋತ್ಯೇ॒ವ ಯ ಆ॑ಸಾಮೇ॒ವ-ಮ್ಬ॒ನ್ಧುತಾಂ॒-ವೇಁದ॒ ಬನ್ಧು॑ಮಾ-ನ್ಭವತಿ॒ ಯ ಆ॑ಸಾಮೇ॒ವ-ಙ್ಕೢಪ್ತಿಂ॒-ವೇಁದ॒ ಕಲ್ಪ॑ತೇ- [ಕಲ್ಪ॑ತೇ, ಅ॒ಸ್ಮೈ॒ ಯ ಆ॑ಸಾಮೇ॒ವ-] 58
-ಽಸ್ಮೈ॒ ಯ ಆ॑ಸಾಮೇ॒ವ-ಮಾ॒ಯತ॑ನಂ॒-ವೇಁದಾ॒-ಽಽಯತ॑ನವಾ-ನ್ಭವತಿ॒ ಯ ಆ॑ಸಾಮೇ॒ವ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾಂ-ವೇಁದ॒ ಪ್ರತ್ಯೇ॒ವ ತಿ॑ಷ್ಠತಿ ಪ್ರಾಣ॒ಭೃತ॑ ಉಪ॒ಧಾಯ॑ ಸಂ॒ಯಁತ॒ ಉಪ॑ ದಧಾತಿ ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವಾ ಽಸ್ಮಿ॑-ನ್ಧಿ॒ತ್ವಾ ಸಂ॒ಯಁದ್ಭಿ॒-ಸ್ಸಂಯಁ॑ಚ್ಛತಿ॒ ತ-ಥ್ಸಂ॒ಯಁತಾಗ್ಂ॑ ಸಂಯಁ॒ತ್ತ್ವಮಥೋ᳚ ಪ್ರಾ॒ಣ ಏ॒ವಾಪಾ॒ನ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ್ರಾಣಾಪಾ॒ನೌ ಸ-ಞ್ಚ॑ರತೋ॒ ವಿಷೂ॑ಚೀ॒ರುಪ॑ ದಧಾತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ವಿಷ್ವ॑ಞ್ಚೌ ಪ್ರಾಣಾಪಾ॒ನೌ ಯದ್ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರಸಂ॑ಯಁತ॒- [ಅ॒ಗ್ನೇರಸಂ॑ಯಁತಮ್, ಅಸು॑ವರ್ಗ್ಯಮಸ್ಯ॒] 59
-ಮಸು॑ವರ್ಗ್ಯಮಸ್ಯ॒ ತ-ಥ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗ್ಯೋ᳚-ಽಗ್ನಿರ್ಯ-ಥ್ಸಂ॒ಯಁತ॑ ಉಪ॒ ದಧಾ॑ತಿ॒ ಸಮೇ॒ವೈನಂ॑-ಯಁಚ್ಛತಿ ಉವ॒ರ್ಗ್ಯ॑ಮೇ॒ವಾಕ॒ -ಸ್ತ್ರ್ಯವಿ॒ರ್ವಯಃ॑ ಕೃ॒ತಮಯಾ॑ನಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ವಯೋ॑ಭಿರೇ॒ವಾಯಾ॒ನವ॑ ರು॒ನ್ಧೇ ಽಯೈ॒ರ್ವಯಾಗ್ಂ॑ಸಿ ಸ॒ರ್ವತೋ॑ ವಾಯು॒ಮತೀ᳚ರ್ಭವನ್ತಿ॒ ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಯಗ್ಂ ಸ॒ರ್ವತಃ॑ ಪವತೇ ॥ 60 ॥
(ಪ॒ಶ್ಚಾ - ದೇ॒ತಾಃ - ಪು॒ರೋ᳚ - ಽಕ್ಷ್ಣ॒ಯಾ - ಕಲ್ಪ॒ತೇ - ಽಸಂ॑-ಯಁತಂ॒ - ಪಞ್ಚ॑ತ್ರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 10)
ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರೀ ತ್ರಿ॒ಷ್ಟು-ಬ್ಜಗ॑ತ್ಯನು॒ಷ್ಟು-ಕ್ಪ॒ಙ್ಕ್ತ್ಯಾ॑ ಸ॒ಹ । ಬೃ॒ಹ॒ತ್ಯು॑ಷ್ಣಿಹಾ॑ ಕ॒ಕು-ಥ್ಸೂ॒ಚೀಭಿಃ॑ ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ದ್ವಿ॒ಪದಾ॒ ಯಾ ಚತು॑ಷ್ಪದಾ ತ್ರಿ॒ಪದಾ॒ ಯಾಚ॒ ಷಟ್ಪ॑ದಾ । ಸಛ॑ನ್ದಾ॒ ಯಾ ಚ॒ ವಿಚ್ಛ॑ನ್ದಾ-ಸ್ಸೂ॒ಚೀಭಿಃ॑ ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ಮ॒ಹಾನಾ᳚ಮ್ನೀ ರೇ॒ವತ॑ಯೋ॒ ವಿಶ್ವಾ॒ ಆಶಾಃ᳚ ಪ್ರ॒ಸೂವ॑ರೀಃ । ಮೇಘ್ಯಾ॑ ವಿ॒ದ್ಯುತೋ॒ ವಾಚಃ॑ ಸೂ॒ಚೀಭಿಃ॑ ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ರ॒ಜ॒ತಾ ಹರಿ॑ಣೀ॒-ಸ್ಸೀಸಾ॒ ಯುಜೋ॑ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ॒ ಕರ್ಮ॑ಭಿಃ । ಅಶ್ವ॑ಸ್ಯ ವಾ॒ಜಿನ॑ಸ್ತ್ವ॒ಚಿ ಸೂ॒ಚೀಭಿಃ॑ ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ನಾರೀ᳚- [ನಾರೀಃ᳚, ತೇ॒ ಪತ್ನ॑ಯೋ॒ ಲೋಮ॒] 61
-ಸ್ತೇ॒ ಪತ್ನ॑ಯೋ॒ ಲೋಮ॒ ವಿಚಿ॑ನ್ವನ್ತು ಮನೀ॒ಷಯಾ᳚ । ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮ್ಪತ್ನೀ॒ರ್ದಿಶಃ॑ ಸೂ॒ಚೀಭಿಃ॑ ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ಕು॒ವಿದ॒ಙ್ಗ ಯವ॑ಮನ್ತೋ॒ ಯವ॑-ಞ್ಚಿ॒ದ್ಯಥಾ॒ ದಾನ್ತ್ಯ॑ನುಪೂ॒ರ್ವಂ-ವಿಁ॒ಯೂಯ॑ । ಇ॒ಹೇಹೈ॑ಷಾ-ಙ್ಕೃಣುತ॒ ಭೋಜ॑ನಾನಿ॒ ಯೇ ಬ॒ರ್॒ಹಿಷೋ॒ ನಮೋ॑ವೃಕ್ತಿ॒-ನ್ನಜ॒ಗ್ಮುಃ ॥ 62 ॥
(ನಾರೀ᳚ - ಸ್ತ್ರಿ॒ಗ್ಂ॒ಶಚ್ಚ॑) (ಅ. 11)
ಕಸ್ತ್ವಾ᳚ ಚ್ಛ್ಯತಿ॒ ಕಸ್ತ್ವಾ॒ ವಿ ಶಾ᳚ಸ್ತಿ॒ ಕಸ್ತೇ॒ ಗಾತ್ರಾ॑ಣಿ ಶಿಮ್ಯತಿ । ಕ ಉ॑ ತೇ ಶಮಿ॒ತಾ ಕ॒ವಿಃ ॥ ಋ॒ತವ॑ಸ್ತ ಋತು॒ಧಾ ಪರುಃ॑ ಶಮಿ॒ತಾರೋ॒ ವಿಶಾ॑ಸತು । ಸಂ॒ವಁ॒ಥ್ಸ॒ರಸ್ಯ॒ ಧಾಯ॑ಸಾ॒ ಶಿಮೀ॑ಭಿ-ಶ್ಶಿಮ್ಯನ್ತು ತ್ವಾ ॥ ದೈವ್ಯಾ॑ ಅದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯವ॑ಸ್ತ್ವಾ॒ ಚ್ಛ್ಯನ್ತು॒ ವಿ ಚ॑ ಶಾಸತು । ಗಾತ್ರಾ॑ಣಿ ಪರ್ವ॒ಶಸ್ತೇ॒ ಶಿಮಾಃ᳚ ಕೃಣ್ವನ್ತು॒ ಶಿಮ್ಯ॑ನ್ತಃ ॥ ಅ॒ರ್ಧ॒ಮಾ॒ಸಾಃ ಪರೂಗ್ಂ॑ಷಿ ತೇ॒ ಮಾಸಾ᳚-ಶ್ಛ್ಯನ್ತು॒ ಶಿಮ್ಯ॑ನ್ತಃ । ಅ॒ಹೋ॒ರಾ॒ತ್ರಾಣಿ॑ ಮ॒ರುತೋ॒ ವಿಲಿ॑ಷ್ಟಗ್ಂ [ಮ॒ರುತೋ॒ ವಿಲಿ॑ಷ್ಟಮ್, ಸೂ॒ದ॒ಯ॒ನ್ತು॒ ತೇ॒ ।] 63
ಸೂದಯನ್ತು ತೇ ॥ ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ತೇ॒ ಽನ್ತರಿ॑ಕ್ಷೇಣ ವಾ॒ಯುಶ್ಛಿ॒ದ್ರ-ಮ್ಭಿ॑ಷಜ್ಯತು । ದ್ಯೌಸ್ತೇ॒ ನಕ್ಷ॑ತ್ರೈ-ಸ್ಸ॒ಹ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॑ಣೋತು ಸಾಧು॒ಯಾ ॥ ಶ-ನ್ತೇ॒ ಪರೇ᳚ಭ್ಯೋ॒ ಗಾತ್ರೇ᳚ಭ್ಯ॒-ಶ್ಶಮ॒ಸ್ತ್ವವ॑ರೇಭ್ಯಃ । ಶಮ॒ಸ್ಥಭ್ಯೋ॑ ಮ॒ಜ್ಜಭ್ಯ॒-ಶ್ಶಮು॑ ತೇ ತ॒ನುವೇ॑ ಭುವತ್ ॥ 64 ॥
(ವಿಲಿ॑ಷ್ಟಂ - ತ್ರಿ॒ಗ್ಂ॒ಶಚ್ಚ॑) (ಅ. 12)
(ವಿಷ್ಣು॑ಮುಖಾ॒ - ಅನ್ನ॑ಪತೇ॒ - ಯಾವ॑ತೀ॒ - ವಿ ವೈ - ಪು॑ರುಷಮಾ॒ತ್ರೇಣಾ - ಽಗ್ನೇ॒ ತವ॒ ಶ್ರವೋ॒ ವಯೋ॒ - ಬ್ರಹ್ಮ॑ ಜಜ್ಞಾ॒ನಗ್ಗ್ - ಸ್ವ॑ಯಮಾತೃ॒ಣ್ಣಾ - ಮೇ॒ಷಾಂ-ವೈಁ - ಪ॒ಶು - ರ್ಗಾ॑ಯ॒ತ್ರೀ - ಕಸ್ತ್ವಾ॒ - ದ್ವಾದ॑ಶ )
(ವಿಷ್ಣು॑ಮುಖಾ॒ - ಅಪ॑ಚಿತಿಮಾ॒ನ್॒ - ವಿ ವಾ ಏ॒ತಾ - ವಗ್ನೇ॒ ತವ॑ - ಸ್ವಯಮಾತೃ॒ಣ್ಣಾಂ - ಁವಿ॑ಷೂ॒ಚೀನಾ॑ನಿ - ಗಾಯ॒ತ್ರೀ - ಚತು॑ಷ್ಷಷ್ಟಿಃ)
(ವಿಷ್ಣು॑ಮುಖಾ, ಸ್ತ॒ನುವೇ॑ ಭುವತ್)
॥ ಹರಿಃ॑ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾಯಾ-ಮ್ಪಞ್ಚಮಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2
?
प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥
(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥
(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥
(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥
(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥
(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥
(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥
(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥
(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥
(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥
(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥
(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥
(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.