කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ම්පඤ්චමකාණ්ඩේ ද්විතීයඃ ප්රශ්නඃ - චිත්යුපක්රමාභිධානං
ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,
ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..
විෂ්ණු॑මුඛා॒ වෛ දේ॒වා ශ්ඡන්දෝ॑භිරි॒මාන් ँලෝ॒කාන॑නපජ॒ය්ය ම॒භ්ය॑ජය॒න්॒.ය-ද්වි॑ෂ්ණුක්ර॒මාන් ක්රම॑තේ॒ විෂ්ණු॑රේ॒ව භූ॒ත්වා යජ॑මාන॒ශ්ඡන්දෝ॑භිරි॒මාන් ँලෝ॒කාන॑නපජ॒ය්යම॒භි ජ॑යති॒ විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ᳚-(අ)ස්ය-භිමාති॒හේත්යා॑හ ගාය॒ත්රී වෛ පෘ॑ථි॒වී ත්රෛෂ්ටු॑භම॒න්තරි॑ක්ෂ॒-ඤ්ජාග॑තී॒ ද්යෞරානු॑ෂ්ටුභී॒ර්දිශ॒ ශ්ඡන්දෝ॑භිරේ॒වේමාන් ँලෝ॒කාන්. ය॑ථා පූ॒ර්වම॒භි ජ॑යති ප්ර॒ජාප॑තිර॒ග්නිම॑සෘජත॒ සෝ᳚-(අ)ස්මා-ථ්සෘ॒ෂ්ටඃ [සෝ᳚-(අ)ස්මා-ථ්සෘ॒ෂ්ටඃ, පරා॑ඞෛ॒ත්ත-] 1
පරා॑ඞෛ॒ත්ත-මේ॒තයා (අ)න්වෛ॒දක්ර॑න්ද॒දිති॒ තයා॒ වෛ සෝ᳚-(අ)ග්නේඃ ප්රි॒ය-න්ධාමා-(අ)වා॑රුන්ධ॒ යදේ॒තාම॒න්වාහා॒-ග්නේරේ॒වෛතයා᳚ ප්රි॒ය-න්ධාමා-(අ)ව॑ රුන්ධ ඊශ්ව॒රෝ වා ඒ॒ෂ පරා᳚-ම්ප්ර॒දඝෝ॒ යෝ වි॑ෂ්ණුක්ර॒මාන් ක්රම॑තේ චත॒සෘභි॒රා ව॑ර්තතේ ච॒ත්වාරි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඛලු॒ වා අ॒ග්නේඃ ප්රි॒යා ත॒නූඃ ප්රි॒යාමේ॒වාස්ය॑ ත॒නුව॑ම॒භි [ ] 2
?
ප॒ර්යාව॑ර්තතේ දක්ෂි॒ණා ප॒ර්යාව॑ර්තතේ॒ ස්වමේ॒ව වී॒ර්ය॑මනු॑ ප॒ර්යාව॑ර්තතේ॒ තස්මා॒-ද්දක්ෂි॒ණෝ-(අ)ර්ධ॑ ආ॒ත්මනෝ॑ වී॒ර්යා॑වත්ත॒රෝ-(අ)ථෝ॑ ආදි॒ත්යස්යෛ॒වා-(අ)(අ)වෘත॒මනු॑ ප॒ර්යාව॑ර්තතේ॒ ශුන॒ශ්ශේප॒මාජී॑ගර්තිං॒-වँරු॑ණෝ-(අ)ගෘහ්ණා॒-ථ්ස ඒ॒තාං-වාँ॑රු॒ණීම॑පශ්ය॒-ත්තයා॒ වෛ ස ආ॒ත්මානං॑-වँරුණපා॒ශාද॑මුඤ්ච॒-ද්වරු॑ණෝ॒ වා ඒ॒ත-ඞ්ගෘ॑හ්ණාති॒ ය උ॒ඛා-ම්ප්ර॑තිමු॒ඤ්චත॒ උදු॑ත්ත॒මං-වँ॑රුණ॒පාශ॑-ම॒ස්මදිත්යා॑හා॒-(අ)(අ)ත්මාන॑-මේ॒වෛතයා॑ [-මේ॒වෛතයා᳚, ව॒රු॒ණ॒පා॒ශා-] 3
වරුණපා॒ශා-න්මු॑ඤ්ච॒ත්යා ත්වා॑-(අ)හාර්ෂ॒මිත්යා॒හා (අ)(අ)හ්ය॑න॒ග්ං॒ හර॑ති ධ්රු॒වස්ති॒ෂ්ඨා (අ)වි॑චාචලි॒රිත්යා॑හ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ॒ විශ॑ස්ත්වා॒ සර්වා॑ වාඤ්ඡ॒න්ත්විත්යා॑හ වි॒ශෛවෛන॒ග්ං॒ සම॑ර්ධයත්ය॒ස්මි-න්රා॒ෂ්ට්රමධි॑ ශ්ර॒යේත්යා॑හ රා॒ෂ්ට්රමේ॒වාස්මි॑-න්ධ්රු॒වම॑ක॒ර්ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත රා॒ෂ්ට්රග්ග් ස්යා॒දිති॒ ත-ම්මන॑සා ධ්යායේ-ද්රා॒ෂ්ට්රමේ॒ව භ॑ව॒- [භ॑වති, අග්රේ॑] 4
-ත්යග්රේ॑ බෘ॒හන්නු॒ෂසා॑මූ॒ර්ධ්වෝ අ॑ස්ථා॒දිත්යා॒හා-(අ)ග්ර॑මේ॒වෛනග්ං॑ සමා॒නානා᳚-ඞ්කරෝති නිර්ජග්මි॒වා-න්තම॑ස॒ ඉත්යා॑හ॒ තම॑ ඒ॒වාස්මා॒දප॑ හන්ති॒ ජ්යෝති॒ෂා- (අ)(අ)ගා॒දිත්යා॑හ॒ ජ්යෝති॑රේ॒වා-ස්මි॑-න්දධාති චත॒සෘභිඃ॑ සාදයති ච॒ත්වාරි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඡන්දෝ॑භිරේ॒වා-(අ)-ති॑ච්ඡන්දසෝත්ත॒මයා॒ වර්ෂ්ම॒ වා ඒ॒ෂා ඡන්ද॑සාං॒-යँදති॑ච්ඡන්දා॒ වර්ෂ්මෛ॒වෛනග්ං॑ සමා॒නානා᳚-ඞ්කරෝති॒ සද්ව॑තී [සද්ව॑තී, භ॒ව॒ති॒ ස॒ත්ත්වමේ॒වෛන॑] 5
භවති ස॒ත්ත්වමේ॒වෛන॑-ඞ්ගමයති වාථ්ස॒ප්රේණෝප॑ තිෂ්ඨත ඒ॒තේන॒ වෛ ව॑ථ්ස॒ප්රීර්භා॑ලන්ද॒නෝ᳚-(අ)ග්නේඃ ප්රි॒ය-න්ධාමා-(අ)වා॑-(අ)රුන්ධා॒-(අ)ග්නේරේ॒වෛතේන॑ ප්රි॒ය-න්ධාමා-(අ)ව॑ රුන්ධ ඒකාද॒ශ-ම්භ॑වත්යේක॒ධෛව යජ॑මානේ වී॒ර්ය॑-න්දධාති॒ ස්තෝමේ॑න॒ වෛ දේ॒වා අ॒ස්මින් ँලෝ॒ක ආ᳚ර්ධ්නුව॒න් ඡන්දෝ॑භිර॒මුෂ්මි॒න්-ථ්ස්තෝම॑ස්යේව॒ ඛලු॒ වා ඒ॒ත-ද්රූ॒පං-යँ-ද්වා᳚ථ්ස॒ප්රං-යँ-ද්වා᳚ථ්ස॒ප්රේණෝ॑ප॒තිෂ්ඨ॑ත [ँය-ද්වා᳚ථ්ස॒ප්රේණෝ॑ප॒තිෂ්ඨ॑තේ, ඉ॒මමේ॒ව] 6
ඉ॒මමේ॒ව තේන॑ ලෝ॒කම॒භි ජ॑යති॒ ය-ද්වි॑ෂ්ණුක්ර॒මාන් ක්රම॑තේ॒-(අ)මුමේ॒ව තෛර්ලෝ॒කම॒භි ජ॑යති පූර්වේ॒ද්යුඃ ප්රක්රා॑මත්යුත්තරේ॒ද්යු-හ් රුප॑ තිෂ්ඨතේ॒ තස්මා॒-ද්යෝගේ॒-(අ)න්යාසා᳚-ම්ප්ර॒ජානා॒-ම්මනඃ॒, ක්ෂේමේ॒-(අ)න්යාසා॒-න්තස්මා᳚-ද්යායාව॒රඃ, ක්ෂේ॒ම්යස්යේ॑ශේ॒ තස්මා᳚-ද්යායාව॒රඃ, ක්ෂේ॒ම්යම॒ද්ධ්යව॑ස්යති මු॒ෂ්ටී ක॑රෝති॒ වාචං॑-යँච්ඡති ය॒ජ්ඤස්ය॒ ධෘත්යෛ᳚ .. 7 ..
(සෘ॒ෂ්ටෝ᳚-(අ) - (1॒) භ්යේ॑ - තයා॑ - භවති॒ - සද්ව॑ත්යු - ප॒තිෂ්ඨ॑තේ॒ - ද්විච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 1)
අන්න॑ප॒තේ-(අ)න්න॑ස්ය නෝ දේ॒හීත්යා॑හා॒-ග්නිර්වා අන්න॑පති॒-ස්ස ඒ॒වාස්මා॒ අන්න॒-ම්ප්රය॑ච්ඡත්යනමී॒වස්ය॑ ශු॒ෂ්මිණ॒ ඉත්යා॑හා-ය॒ක්ෂ්මස්යේති॒ වාවෛතදා॑හ॒ ප්ර ප්ර॑දා॒තාර॑-න්තාරිෂ॒ ඌර්ජ॑-න්නෝ ධේහි ද්වි॒පදේ॒ චතු॑ෂ්පද॒ ඉත්යා॑හා॒-(අ)(අ)ශිෂ॑මේ॒වෛතාමා ශා᳚ස්ත॒ උදු॑ ත්වා॒ විශ්වේ॑ දේ॒වා ඉත්යා॑හ ප්රා॒ණා වෛ විශ්වේ॑ දේ॒වාඃ [දේ॒වාඃ, ප්රා॒ණෛරේ॒වෛන॒-] 8
ප්රා॒ණෛරේ॒වෛන॒-මුද්ය॑ච්ඡ॒තේ (අ)ග්නේ॒ භර॑න්තු॒ චිත්ති॑භි॒රිත්යා॑හ॒ යස්මා॑ ඒ॒වෛන॑-ඤ්චි॒ත්තායෝ॒ද්යච්ඡ॑තේ॒ තේනෛ॒වෛන॒ග්ං॒ සම॑ර්ධයති චත॒සෘභි॒රා සා॑දයති ච॒ත්වාරි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඡන්දෝ॑භිරේ॒වා-ති॑ච්ඡන්දසෝත්ත॒මයා॒ වර්ෂ්ම॒ වා ඒ॒ෂා ඡන්ද॑සාං॒-යँදති॑ච්ඡන්දා॒ වර්ෂ්මෛ॒වෛනග්ං॑ සමා॒නානා᳚-ඞ්කරෝති॒ සද්ව॑තී භවති ස॒ත්ත්වමේ॒වෛන॑-ඞ්ගමයති॒ ප්රේද॑ග්නේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මාන් [ ] 9
යා॒හීත්යා॑හ॒ ජ්යෝති॑රේ॒වාස්මි॑-න්දධාති ත॒නුවා॒ වා ඒ॒ෂ හි॑නස්ති॒ යග්ං හි॒නස්ති॒ මා හිග්ං॑සීස්ත॒නුවා᳚ ප්ර॒ජා ඉත්යා॑හ ප්ර॒ජාභ්ය॑ ඒ॒වෛනග්ං॑ ශමයති॒ රක්ෂාග්ං॑සි॒ වා ඒ॒ත-ද්ය॒ජ්ඤග්ං ස॑චන්තේ॒ යදන॑ උ॒ථ්සර්ජ॒-ත්යක්ර॑න්ද॒දිත්යන්වා॑හ॒ රක්ෂ॑සා॒මප॑හත්යා॒ අන॑සා වහ॒න්-ත්යප॑චිති-මේ॒වාස්මි॑-න්දධාති॒ තස්මා॑දන॒ස්වී ච॑ ර॒ථී චාති॑ථීනා॒-මප॑චිතතමා॒- [-මප॑චිතතමෞ, අප॑චිතිමා-න්භවති॒] 10
-වප॑චිතිමා-න්භවති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॑ ස॒මිධා॒-(අ)ග්නි-න්දු॑වස්ය॒තේති॑ ඝෘතානුෂි॒ක්තාමව॑සිතේ ස॒මිධ॒මා ද॑ධාති॒ යථා-(අ)ති॑ථය॒ ආග॑තාය ස॒ර්පිෂ්ව॑දාති॒ථ්ය-ඞ්ක්රි॒යතේ॑ තා॒දෘගේ॒ව ත-ද්ගා॑යත්රි॒යා බ්රා᳚හ්ම॒ණස්ය॑ ගාය॒ත්රෝ හි බ්රා᳚හ්ම॒ණස්ත්රි॒ෂ්ටුභා॑ රාජ॒න්ය॑ස්ය॒ ත්රෛෂ්ටු॑භෝ॒ හි රා॑ජ॒න්යෝ᳚ (අ)ඵ්සු භස්ම॒ ප්ර වේ॑ශයත්ය॒ඵ්සුයෝ॑නි॒ර්වා අ॒ග්නි-ස්ස්වාමේ॒වෛනං॒-යෝँනි॑-ඞ්ගමයති ති॒සෘභිඃ॒ ප්රවේ॑ශයති ත්රි॒වෘද්වා [ත්රි॒වෘද්වෛ, අ॒ග්නි-ර්යාවා॑-] 11
අ॒ග්නි-ර්යාවා॑-නේ॒වා-(අ)ග්නිස්ත-ම්ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා-ඞ්ග॑මයති॒ පරා॒ වා ඒ॒ෂෝ᳚-(අ)ග්නිං-වँ॑පති॒ යෝ᳚-(අ)ඵ්සු භස්ම॑ ප්රවේ॒ශය॑ති॒ ජ්යෝති॑ෂ්මතීභ්යා॒-මව॑ දධාති॒ ජ්යෝති॑රේ॒වා-(අ)ස්මි॑-න්දධාති॒ ද්වාභ්යා॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ॒ පරා॒ වා ඒ॒ෂ ප්ර॒ජා-ම්ප॒ශූන් ව॑පති॒ යෝ᳚-(අ)ඵ්සු භස්ම॑ ප්රවේ॒ශය॑ති॒ පුන॑රූ॒ර්ජා ස॒හ ර॒ය්යේති॒ පුන॑රු॒දෛති॑ ප්ර॒ජාමේ॒ව ප॒ශූනා॒ත්ම-න්ධ॑ත්තේ॒ පුන॑ස්ත්වා-(අ)(අ)දි॒ත්යා [පුන॑ස්ත්වා-(අ)(අ)දි॒ත්යාඃ, රු॒ද්රා] 12
රු॒ද්රා වස॑ව॒-ස්සමි॑න්ධතා॒-මිත්යා॑හෛ॒තා වා ඒ॒ත-න්දේ॒වතා॒ අග්රේ॒ සමෛ᳚න්ධත॒ තාභි॑රේ॒වෛන॒ග්ං॒ සමි॑න්ධේ॒ බෝධා॒ ස බෝ॒ධීත්යුප॑ තිෂ්ඨතේ බෝ॒ධය॑ත්යේ॒වෛන॒-න්තස්මා᳚-ථ්සු॒ප්ත්වා ප්ර॒ජාඃ ප්රබු॑ද්ධ්යන්තේ යථාස්ථා॒නමුප॑ තිෂ්ඨතේ॒ තස්මා᳚-ද්යථාස්ථා॒න-ම්ප॒ශවඃ॒ පුන॒රේත්යෝප॑ තිෂ්ඨන්තේ .. 13 ..
(වෛ විශ්වේ॑ දේ॒වා - ජ්යෝති॑ෂ්මා॒ - නප॑චිතතමෞ - ත්රි॒වෘද්වා - ආ॑දි॒ත්යා - ද්විච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 2)
යාව॑තී॒ වෛ පෘ॑ථි॒වී තස්යෛ॑ ය॒ම ආධි॑පත්ය॒-ම්පරී॑යාය॒ යෝ වෛ ය॒ම-න්දේ॑ව॒යජ॑නම॒ස්යා අනි॑ර්යාච්යා॒-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නු॒තේ ය॒මායෛ॑න॒ග්ං॒ ස චි॑නු॒තේ-(අ)පේ॒තේ-ත්ය॒ද්ධ්යව॑සායයති ය॒මමේ॒ව දේ॑ව॒යජ॑නම॒ස්යෛ නි॒ර්යාච්යා॒- (අ)(අ)ත්මනේ॒-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නුත ඉෂ්ව॒ග්රේණ॒ වා අ॒ස්යා අනා॑මෘත-මි॒ච්ඡන්තෝ॒ නාවි॑න්ද॒-න්තේ දේ॒වා ඒ॒ත-ද්යජු॑රපශ්ය॒න්නපේ॒තේති॒ යදේ॒තේනා᳚-ධ්යවසා॒යය॒- [-ධ්යවසා॒යය॑ති, අනා॑මෘත] 14
-ත්යනා॑මෘත ඒ॒වාග්නි-ඤ්චි॑නුත॒ උද්ධ॑න්ති॒ යදේ॒වාස්යා॑ අමේ॒ද්ධ්ය-න්තදප॑ හන්ත්ය॒පෝ-(අ)වෝ᳚ක්ෂති॒ ශාන්ත්යෛ॒ සික॑තා॒ නි ව॑පත්යේ॒තද්වා අ॒ග්නේර්වෛ᳚ශ්වාන॒රස්ය॑ රූ॒පග්ං රූ॒පේණෛ॒ව වෛ᳚ශ්වාන॒රමව॑ රුන්ධ॒ ඌෂා॒-න්නිව॑පති॒ පුෂ්ටි॒ර්වා ඒ॒ෂා ප්ර॒ජන॑නං॒-යँදූෂාඃ॒ පුෂ්ට්යා॑මේ॒ව ප්ර॒ජන॑නේ॒-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නු॒තේ-(අ)ථෝ॑ සං॒(2)ජ්ඤාන්න॑ ඒ॒ව සං॒(2)ජ්ඤාන්න॒ග්ග්॒ හ්යේ॑ත- [හ්යේ॑තත්, ප॒ශූ॒නාං-යँදූෂා॒] 15
-ත්ප॑ශූ॒නාං-යँදූෂා॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී ස॒හා-(අ)(අ)ස්තා॒-න්තේ වි॑ය॒තී අ॑බ්රූතා॒මස්ත්වේ॒ව නෞ॑ ස॒හ ය॒ජ්ඤිය॒මිති॒ යද॒මුෂ්යා॑ ය॒ජ්ඤිය॒මාසී॒-ත්තද॒ස්යාම॑දධා॒-ත්ත ඌෂා॑ අභව॒න්॒ යද॒ස්යා ය॒ජ්ඤිය॒මාසී॒-ත්තද॒මුෂ්යා॑මදධා॒-ත්තද॒දශ්ච॒න්ද්රම॑සි කෘ॒ෂ්ණමූෂා᳚-න්නි॒වප॑න්න॒දෝ ධ්යා॑යේ॒-ද්ද්යාවා॑පෘථි॒ව්යෝරේ॒ව ය॒ජ්ඤියේ॒-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නුතේ॒ (අ)යග්ං සෝ අ॒ග්නිරිති॑ වි॒ශ්වාමි॑ත්රස්ය [ ] 16
සූ॒ක්ත-ම්භ॑වත්යේ॒තේන॒ වෛ වි॒ශ්වාමි॑ත්රෝ॒-(අ)ග්නේඃ ප්රි॒ය-න්ධාමා (අ)වා॑රුන්ධා॒ග්නේරේ॒වෛතේන॑ ප්රි॒ය-න්ධාමාව॑ රුන්ධේ॒ ඡන්දෝ॑භි॒ර්වෛ දේ॒වා-ස්සු॑ව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමා॑ය॒න් චත॑ස්රඃ॒ ප්රාචී॒රුප॑ දධාති ච॒ත්වාරි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඡන්දෝ॑භිරේ॒ව ත-ද්යජ॑මාන-ස්සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමේ॑ති॒ තේෂාග්ං॑ සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කං-යँ॒තා-න්දිශ॒-ස්සම॑ව්ලීයන්ත॒ තේ ද්වේ පු॒රස්තා᳚-ථ්ස॒මීචී॒ උපා॑දධත॒ ද්වේ [ ] 17
ප॒ශ්චා-ථ්ස॒මීචී॒ තාභි॒ර්වෛ තේදිශෝ॑-(අ)දෘග්ංහ॒න්॒ යද්ද්වේ පු॒රස්තා᳚-ථ්ස॒මීචී॑ උප॒දධා॑ති॒ ද්වේ ප॒ශ්චා-ථ්ස॒මීචී॑ දි॒ශාං-විँධෘ॑ත්යා॒ අථෝ॑ ප॒ශවෝ॒ වෛ ඡන්දාග්ං॑සි ප॒ශූනේ॒වාස්මෛ॑ ස॒මීචෝ॑ දධාත්ය॒ෂ්ටාවුප॑ දධාත්ය॒ෂ්ටාක්ෂ॑රා ගාය॒ත්රී ගා॑ය॒ත්රෝ᳚-(අ)ග්නි-ර්යාවා॑නේ॒වාග්නිස්ත-ඤ්චි॑නුතේ॒-(අ)ෂ්ටාවුප॑ දධාත්ය॒ෂ්ටාක්ෂ॑රා ගාය॒ත්රී ගා॑ය॒ත්රී සු॑ව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමඤ්ජ॑සා වේද සුව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්ය॒ [ලෝ॒කස්ය॑, ප්රජ්ඤා᳚ත්යෛ॒] 18
ප්රජ්ඤා᳚ත්යෛ॒ ත්රයෝ॑දශ ලෝකම්පෘ॒ණා උප॑ දධා॒ත්යේක॑විග්ංශති॒-ස්සම්ප॑ද්යන්තේ ප්රති॒ෂ්ඨා වා ඒ॑කවි॒ග්ං॒ශඃ ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා ගාර්හ॑පත්ය ඒකවි॒ග්ං॒ශස්යෛ॒ව ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා-ඞ්ගාර්හ॑පත්ය॒මනු॒ ප්රති॑ තිෂ්ඨති॒ ප්රත්ය॒ග්නි-ඤ්චි॑ක්යා॒නස්ති॑ෂ්ඨති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॒ පඤ්ච॑චිතීක-ඤ්චින්වීත ප්රථ॒ම-ඤ්චි॑න්වා॒නඃ පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤඃ පාඞ්ක්තාඃ᳚ ප॒ශවෝ॑ ය॒ජ්ඤමේ॒ව ප॒ශූනව॑ රුන්ධේ॒ ත්රිචි॑තීක-ඤ්චින්වීත ද්වි॒තීය॑-ඤ්චින්වා॒නස්ත්රය॑ ඉ॒මේ ලෝ॒කා ඒ॒ෂ්වේ॑ව ලෝ॒කේෂු॒ [ලෝ॒කේෂු॑, ප්රති॑තිෂ්ඨ॒-] 19
ප්රති॑තිෂ්ඨ॒-ත්යේක॑චිතීක-ඤ්චින්වීත තෘ॒තීය॑-ඤ්චින්වා॒න ඒ॑ක॒ධා වෛ සු॑ව॒ර්ගෝ ලෝ॒ක ඒ॑ක॒වෘතෛ॒ව සු॑ව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමේ॑ති॒ පුරී॑ෂේණා॒භ්යූ॑හති॒ තස්මා᳚න්මා॒ග්ං॒ සේනාස්ථි॑ ඡ॒න්න-න්න දු॒ශ්චර්මා॑ භවති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॒ පඤ්ච॒ චිත॑යෝ භවන්ති ප॒ඤ්චභිඃ॒ පුරී॑ෂෛර॒භ්යූ॑හති॒ දශ॒ සම්ප॑ද්යන්තේ॒ දශා᳚ක්ෂරා වි॒රාඩන්නං॑-විँ॒රා-ඩ්වි॒රාජ්යේ॒වා-(අ)න්නාද්යේ॒ ප්රති॑තිෂ්ඨති .. 20 ..
(අ॒ධ්ය॒ව॒සා॒යය॑ති॒ - හ්යේ॑ත - ද්වි॒ශ්වාමි॑ත්රස්යා - දධත॒ ද්වේ - ලෝ॒කස්ය॑ - ලෝ॒කේෂු॑ -ස॒ප්තච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 3)
වි වා ඒ॒තෞ ද්වි॑ෂාතේ॒ යශ්ච॑ පු॒රා-(අ)ග්නිර්යශ්චෝ॒ඛායා॒ග්ං॒ සමි॑ත॒මිති॑ චත॒සෘභි॒-ස්ස-න්නිව॑පති ච॒ත්වාරි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඡන්දාග්ං॑සි॒ ඛලු॒ වා අ॒ග්නේඃ ප්රි॒යා ත॒නූඃ ප්රි॒යයෛ॒වෛනෞ॑ ත॒නුවා॒ සග්ං ශා᳚ස්ති॒ සමි॑ත॒මිත්යා॑හ॒ තස්මා॒ද්බ්රහ්ම॑ණා ක්ෂ॒ත්රග්ං සමේ॑ති॒ යථ්ස॒-න්න්යුප්ය॑ වි॒හර॑ති॒ තස්මා॒-ද්බ්රහ්ම॑ණා ක්ෂ॒ත්රං-ව්යේँ᳚ත්යෘ॒තුභි॒- [ක්ෂ॒ත්රං-ව්යේँ᳚ත්යෘ॒තුභිඃ॑, වා ඒ॒ත-න්දී᳚ක්ෂයන්ති॒] 21
-ර්වා ඒ॒ත-න්දී᳚ක්ෂයන්ති॒ ස ඍ॒තුභි॑රේ॒ව වි॒මුච්යෝ॑ මා॒තේව॑ පු॒ත්ර-ම්පෘ॑ථි॒වී පු॑රී॒ෂ්ය॑මිත්යා॑හ॒-ර්තුභි॑රේ॒වෛන॑-න්දීක්ෂයි॒ත්වර්තුභි॒ර්වි මු॑ඤ්චති වෛශ්වාන॒ර්යා ශි॒ක්ය॑මා ද॑ත්තේ ස්ව॒දය॑ත්යේ॒වෛන॑-න්නෛර්-ඍ॒තීඃ කෘ॒ෂ්ණා-ස්ති॒ස්ර-ස්තුෂ॑පක්වා භවන්ති॒ නිර්-ඍ॑ත්යෛ॒ වා ඒ॒ත-ද්භා॑ග॒ධේයං॒-යँ-ත්තුෂා॒ නිර්-ඍ॑ත්යෛ රූ॒ප-ඞ්කෘ॒ෂ්ණග්ං රූ॒පේණෛ॒ව නිර්-ඍ॑ති-න්නි॒රව॑දයත ඉ॒මා-න්දිශං॑-යँන්ත්යේ॒ෂා [ ] 22
වෛ නිර්-ඍ॑ත්යෛ॒ දික් ස්වායා॑මේ॒ව දි॒ශි නිර්-ඍ॑ති-න්නි॒රව॑දයතේ॒ ස්වකෘ॑ත॒ ඉරි॑ණ॒ උප॑ දධාති ප්රද॒රේ වෛ॒තද්වෛ නිර්-ඍ॑ත්යා ආ॒යත॑න॒ග්ග්॒ ස්ව ඒ॒වා-(අ)(අ)යත॑නේ॒ නිර්-ඍ॑ති-න්නි॒රව॑දයතේ ශි॒ක්ය॑ම॒භ්යුප॑ දධාති නෛර්-ඍ॒තෝ වෛ පාශඃ॑ සා॒ක්ෂාදේ॒වෛන॑-න්නිර්-ඍතිපා॒ශා-න්මු॑ඤ්චති ති॒ස්ර උප॑ දධාති ත්රේධාවිහි॒තෝ වෛ පුරු॑ෂෝ॒ යාවා॑නේ॒ව පුරු॑ෂ॒ස්තස්මා॒-න්නිර්-ඍ॑ති॒මව॑ යජතේ॒ පරා॑චී॒රුප॑ [පරා॑චී॒රුප॑, ද॒ධා॒ති॒ පරා॑චී-] 23
දධාති॒ පරා॑චී-මේ॒වාස්මා॒-න්නිර්-ඍ॑ති॒-ම්ප්රණු॑ද॒තේ (අ)ප්ර॑තීක්ෂ॒මා ය॑න්ති॒ නිර්-ඍ॑ත්යා අ॒න්තර්හි॑ත්යෛ මාර්ජයි॒ත්වෝප॑ තිෂ්ඨන්තේ මේද්ධ්ය॒ත්වාය॒ ගාර්හ॑පත්ය॒මුප॑ තිෂ්ඨන්තේ නිර්-ඍති ලෝ॒ක ඒ॒ව ච॑රි॒ත්වා පූ॒තා දේ॑වලෝ॒කමු॒පාව॑ර්තන්ත॒ ඒක॒යෝප॑ තිෂ්ඨන්ත ඒක॒ධෛව යජ॑මානේ වී॒ර්ය॑-න්දධති නි॒වේශ॑න-ස්ස॒ඞ්ගම॑නෝ॒ වසූ॑නා॒මිත්යා॑හ ප්ර॒ජා වෛ ප॒ශවෝ॒ වසු॑ ප්ර॒ජයෛ॒වෛන॑-ම්ප॒ශුභි॒-ස්සම॑ර්ධයන්ති .. 24 ..
(ඍ॒තුභි॑ - රේ॒ෂා- පරා॑චී॒රුපා॒ - ෂ්ටාච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 4)
පු॒රු॒ෂ॒මා॒ත්රේණ॒ වි මි॑මීතේ ය॒ජ්ඤේන॒ වෛ පුරු॑ෂ॒-ස්සම්මි॑තෝ යජ්ඤප॒රුෂෛ॒වෛනං॒-විँමි॑මීතේ॒ යාවා॒-න්පුරු॑ෂ ඌ॒ර්ධ්වබා॑හු॒ස්තාවා᳚-න්භවත්යේ॒තාව॒ද්වෛ පුරු॑ෂේ වී॒ර්යං॑-වීँ॒ර්යේ॑ණෛ॒වෛනං॒-විँ මි॑මීතේ ප॒ක්ෂී භ॑වති॒ න හ්ය॑ප॒ක්ෂඃ පති॑තු॒-මර්හ॑ත්යර॒ත්නිනා॑ ප॒ක්ෂෞ ද්රාඝී॑යාග්ංසෞ භවත॒ස්තස්මා᳚-ත්ප॒ක්ෂප්ර॑වයාග්ංසි॒ වයාග්ං॑සි ව්යාමමා॒ත්රෞ ප॒ක්ෂෞ ච॒ පුච්ඡ॑-ඤ්ච භවත්යේ॒තාව॒ද්වෛ පුරු॑ෂේ වී॒ර්යං॑- [වී॒ර්ය᳚ම්, වී॒ර්ය॑සම්මිතෝ॒] 25
-ँවී॒ර්ය॑සම්මිතෝ॒ වේණු॑නා॒ වි මි॑මීත ආග්නේ॒යෝ වෛ වේණුඃ॑ සයෝනි॒ත්වාය॒ යජු॑ෂා යුනක්ති॒ යජු॑ෂා කෘෂති॒ ව්යාවෘ॑ත්ත්යෛ ෂඩ්ග॒වේන॑ කෘෂති॒ ෂ-ඩ්වා ඍ॒තව॑ ඍ॒තුභි॑රේ॒වෛන॑-ඞ්කෘෂති॒ ය-ද්ද්වා॑දශග॒වේන॑ සංවँථ්ස॒රේණෛ॒වේ යං-වාँ අ॒ග්නේ-ර॑තිදා॒හාද॑බිභේ॒-ථ්සෛත-ද්ද්වි॑ගු॒ණම॑පශ්ය-ත්කෘ॒ෂ්ට-ඤ්චාකෘ॑ෂ්ට-ඤ්ච॒ තතෝ॒ වා ඉ॒මා-න්නා-(අ)ත්ය॑දහ॒ද්ය-ත්කෘ॒ෂ්ට-ඤ්චාකෘ॑ෂ්ට-ඤ්ච॒ [ඉ॒මා-න්නා-(අ)ත්ය॑දහ॒ද්ය-ත්කෘ॒ෂ්ට-ඤ්චාකෘ॑ෂ්ට-ඤ්ච, භව॑ත්ය॒ස්යා අන॑තිදාහාය] 26
භව॑ත්ය॒ස්යා අන॑තිදාහාය ද්විගු॒ණ-න්ත්වා අ॒ග්නි-මුද්ය॑න්තු-මර්හ॒තීත්යා॑හු॒ර්ය-ත්කෘ॒ෂ්ට-ඤ්චාකෘ॑ෂ්ට-ඤ්ච॒ භව॑ත්ය॒ග්නේරුද්ය॑ත්යා ඒ॒තාව॑න්තෝ॒ වෛ ප॒ශවෝ᳚ ද්වි॒පාද॑ශ්ච॒ චතු॑ෂ්පාදශ්ච॒ තාන්. ය-ත්ප්රාච॑ උථ්සෘ॒ජේ-ද්රු॒ද්රායාපි॑ දද්ධ්යා॒-ද්ය-ද්ද॑ක්ෂි॒ණා පි॒තෘභ්යෝ॒ නිධු॑වේ॒ද්ය-ත්ප්ර॒තීචෝ॒ රක්ෂාග්ං॑සි හන්යු॒රුදී॑ච॒ උථ්සෘ॑ජත්යේ॒ෂා වෛ දේ॑වමනු॒ෂ්යාණාග්ං॑ ශා॒න්තා දි- [ශා॒න්තා දික්, තාමේ॒වෛනා॒-] 27
-ක්තාමේ॒වෛනා॒-නනූ-ථ්සෘ॑ජ॒ත්යථෝ॒ ඛල්වි॒මා-න්දිශ॒මු-ථ්සෘ॑ජත්ය॒සෞ වා ආ॑දි॒ත්යඃ ප්රා॒ණඃ ප්රා॒ණමේ॒වෛනා॒-නනූථ්සෘ॑ජති දක්ෂි॒ණා ප॒ර්යාව॑ර්තන්තේ॒ ස්වමේ॒ව වී॒ර්ය॑මනු॑ ප॒ර්යාව॑ර්තන්තේ॒ තස්මා॒-ද්දක්ෂි॒ණෝ-(අ)ර්ධ॑ ආ॒ත්මනෝ॑ වී॒ර්යා॑වත්ත॒රෝ-(අ)ථෝ॑ ආදි॒ත්යස්යෛ॒වා-(අ)(අ)වෘත॒මනු॑ ප॒ර්යාව॑ර්තන්තේ॒ තස්මා॒-ත්පරා᳚ඤ්චඃ ප॒ශවෝ॒ වි ති॑ෂ්ඨන්තේ ප්ර॒ත්යඤ්ච॒ ආ ව॑ර්තන්තේ ති॒ස්රස්ති॑ස්ර॒-ස්සීතාඃ᳚ [ති॒ස්රස්ති॑ස්ර॒-ස්සීතාඃ᳚, කෘ॒ෂ॒ති॒ ත්රි॒වෘත॑මේ॒ව] 28
කෘෂති ත්රි॒වෘත॑මේ॒ව ය॑ජ්ඤමු॒ඛේ වි යා॑තය॒ත්යෝෂ॑ධීර්වපති॒ බ්රහ්ම॒ණා-(අ)න්න॒මව॑ රුන්ධේ॒ (අ)ර්කේ᳚-(අ)ර්කශ්චී॑යතේ චතුර්ද॒ශභි॑ර්වපති ස॒ප්ත ග්රා॒ම්යා ඕෂ॑ධය-ස්ස॒ප්තා-(අ)(අ)ර॒ණ්යා උ॒භයී॑ෂා॒මව॑රුද්ධ්යා॒ අන්න॑ස්යාන්නස්ය වප॒ත්යන්න॑ස්යා-න්න॒ස්යාව॑රුද්ධ්යෛ කෘ॒ෂ්ටේ ව॑පති කෘ॒ෂ්ටේ හ්යෝෂ॑ධයඃ ප්රති॒තිෂ්ඨ॑න්ත්යනුසී॒තං-වँ॑පති॒ ප්රජා᳚ත්යෛ ද්වාද॒ශසු॒ සීතා॑සු වපති॒ ද්වාද॑ශ॒ මාසා᳚-ස්සංවँථ්ස॒ර-ස්සං॑වँථ්ස॒රේණෛ॒වාස්මා॒ අන්න॑-ම්පචති॒ යද॑ග්නි॒චි- [යද॑ග්නි॒චිත්, අන॑වරුද්ධස්යා-] 29
-දන॑වරුද්ධස්යා-(අ)ශ්ඤී॒යාදව॑-රුද්ධේන॒ ව්යෘ॑ද්ධ්යේත॒ යේ වන॒ස්පතී॑නා-ම්ඵල॒ග්රහ॑ය॒-ස්තානි॒ද්ධ්මේ-(අ)පි॒ ප්රෝක්ෂේ॒-දන॑වරුද්ධ॒ස්යා-ව॑රුද්ධ්යෛ දි॒ග්භ්යෝ ලෝ॒ෂ්ටාන්-ථ්සම॑ස්යති දි॒ශාමේ॒ව වී॒ර්ය॑මව॒රුද්ධ්ය॑ දි॒ශාං-වීँ॒ර්යේ᳚-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නුතේ॒ ය-න්ද්වි॒ෂ්යා-ද්යත්ර॒ ස ස්යා-ත්තස්යෛ॑ දි॒ශෝ ලෝ॒ෂ්ටමා හ॑රේ॒දිෂ॒-මූර්ජ॑ම॒හමි॒ත ආ ද॑ද॒ ඉතීෂ॑මේ॒වෝර්ජ॒-න්තස්යෛ॑ දි॒ශෝ-(අ)ව॑ රුන්ධේ॒ ක්ෂෝධු॑කෝ භවති॒ යස්තස්යා᳚-න්දි॒ශි භව॑ත්යුත්තරවේ॒දිමුප॑ වපත්යුත්තරවේ॒ද්යාග් හ්ය॑ග්නිශ්චී॒යතේ (අ)ථෝ॑ ප॒ශවෝ॒ වා උ॑ත්තරවේ॒දිඃ ප॒ශූනේ॒වාව॑ රු॒න්ධේ-(අ)ථෝ॑ යජ්ඤප॒රුෂෝ-(අ)න॑න්තරිත්යෛ .. 30 ..
(ච॒ භ॒ව॒ත්යේ॒තාව॒ද්වෛ පුරු॑ෂේ වී॒ර්යං॑ - ँයත්කෘ॒ෂ්ටඤ්චා-(අ)කෘ॑ෂ්ටඤ්ච॒ - දිඛ්- සීතා॑ - අග්නි॒චි - දව॒ - පඤ්ච॑විග්ංශතිශ්ච) (අ. 5)
අග්නේ॒ තව॒ ශ්රවෝ॒ වය॒ ඉති॒ සික॑තා॒ නි ව॑පත්යේ॒තද්වා අ॒ග්නේර්වෛ᳚ශ්වාන॒රස්ය॑ සූ॒ක්තග්ං සූ॒ක්තේනෛ॒ව වෛ᳚ශ්වාන॒රමව॑ රුන්ධේ ෂ॒ඩ්භිර්නි ව॑පති॒ ෂඩ්වා ඍ॒තවඃ॑ සංවँථ්ස॒ර-ස්සං॑වँථ්ස॒රෝ᳚-(අ)ග්නිර්වෛ᳚ශ්වාන॒ර-ස්සා॒ක්ෂාදේ॒ව වෛ᳚ශ්වාන॒රමව॑ රුන්ධේ සමු॒ද්රං-වෛँ නාමෛ॒තච්ඡන්දඃ॑ සමු॒ද්රමනු॑ ප්ර॒ජාඃ ප්රජා॑යන්තේ॒ යදේ॒තේන॒ සික॑තා නි॒ වප॑ති ප්ර॒ජානාං᳚ ප්ර॒ජන॑නා॒යේන්ද්රෝ॑ [ප්ර॒ජානාං᳚ ප්ර॒ජන॑නා॒යේන්ද්රඃ॑, වෘ॒ත්රාය॒] 31
වෘ॒ත්රාය॒ වජ්ර॒-ම්ප්රාහ॑ර॒-ථ්ස ත්රේ॒ධා ව්ය॑භව॒-ථ්ස්ඵ්යස්තෘතී॑ය॒ග්ං॒ රථ॒ස්තෘතී॑යං॒-යූँප॒ස්තෘතී॑යං॒-යේँ᳚-(අ)න්තශ්ශ॒රා අශී᳚ර්යන්ත॒ තා-ශ්ශර්ක॑රා අභව॒-න්තච්ඡර්ක॑රාණාග්ං ශර්කර॒ත්වං-වँජ්රෝ॒ වෛ ශර්ක॑රාඃ ප॒ශුර॒ග්නි-ර්යච්ඡර්ක॑රාභිර॒ග්නි-ම්ප॑රිමි॒නෝති॒ වජ්රේ॑ණෛ॒වාස්මෛ॑ ප॒ශූ-න්පරි॑ ගෘහ්ණාති॒ තස්මා॒-ද්වජ්රේ॑ණ ප॒ශවඃ॒ පරි॑ගෘහීතා॒ස්තස්මා॒-ථ්ස්ථේයා॒නස්ථේ॑යසෝ॒ නෝප॑ හරතේ ත්රිස॒ප්තාභිඃ॑ ප॒ශුකා॑මස්ය॒ [ප॒ශුකා॑මස්ය, පරි॑] 32
පරි॑ මිනුයා-ථ්ස॒ප්ත වෛ ශී॑ර්ෂ॒ණ්යාඃ᳚ ප්රා॒ණාඃ ප්රා॒ණාඃ ප॒ශවඃ॑ ප්රා॒ණෛරේ॒වාස්මෛ॑ ප॒ශූනව॑ රුන්ධේ ත්රිණ॒වාභි॒-ර්භ්රාතෘ॑ව්යවත-ස්ත්රි॒වෘත॑මේ॒ව වජ්රග්ං॑ ස॒ම්භෘත්ය॒ භ්රාතෘ॑ව්යාය॒ ප්රහ॑රති॒ ස්තෘත්යා॒ අප॑රිමිතාභිඃ॒ පරි॑ මිනුයා॒-දප॑රිමිත॒ස්යා-ව॑රුද්ධ්යෛ॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑තාප॒ශු-ස්ස්යා॒දිත්යප॑රිමිත්ය॒ තස්ය॒ ශර්ක॑රා॒-ස්සික॑තා॒ ව්යූ॑හේ॒දප॑රිගෘහීත ඒ॒වාස්ය॑ විෂූ॒චීන॒ග්ං॒ රේතඃ॒ පරා॑ සිඤ්චත්යප॒ශුරේ॒ව භ॑වති॒ [භ॑වති, ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත] 33
ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත පශු॒මාන්-ථ්ස්යා॒දිති॑ පරි॒මිත්ය॒ තස්ය॒ ශර්ක॑රා॒-ස්සික॑තා॒ ව්යූ॑හේ॒-ත්පරි॑ගෘහීත ඒ॒වාස්මෛ॑ සමී॒චීන॒ග්ං॒ රේතඃ॑ සිඤ්චති පශු॒මානේ॒ව භ॑වති සෞ॒ම්යා ව්යූ॑හති॒ සෝමෝ॒ වෛ රේ॑තෝ॒ධා රේත॑ ඒ॒ව ත-ද්ද॑ධාති ගායත්රි॒යා බ්රා᳚හ්ම॒ණස්ය॑ ගාය॒ත්රෝ හි බ්රා᳚හ්ම॒ණ-ස්ත්රි॒ෂ්ටුභා॑ රාජ॒න්ය॑ස්ය॒ ත්රෛෂ්ටු॑භෝ॒ හි රා॑ජ॒න්යඃ॑ ශං॒යුँ-ම්බා॑ර්හස්ප॒ත්ය-ම්මේධෝ॒ නෝපා॑නම॒-ථ්සෝ᳚-(අ)ග්නි-ම්ප්රා-(අ)වි॑ශ॒- [නෝපා॑නම॒-ථ්සෝ᳚-(අ)ග්නි-ම්ප්රා-(අ)වි॑ශත්, සෝ᳚-(අ)ග්නේඃ] 34
-ථ්සෝ᳚-(අ)ග්නේඃ කෘෂ්ණෝ॑ රූ॒ප-ඞ්කෘ॒ත්වෝදා॑යත॒ සෝ-(අ)ශ්ව॒-ම්ප්රා-(අ)වි॑ශ॒-ථ්සෝ-(අ)ශ්ව॑ස්යා-වාන්තරශ॒ඵෝ॑-භව॒-ද්යදශ්ව॑මාක්ර॒මය॑ති॒ ය ඒ॒ව මේධෝ-(අ)ශ්ව॒-ම්ප්රා-(අ)වි॑ශ॒-ත්තමේ॒වාව॑ රුන්ධේ ප්ර॒ජාප॑තිනා॒-(අ)ග්නිශ්චේ॑ත॒ව්ය॑ ඉත්යා॑හුඃ ප්රාජාප॒ත්යෝ-(අ)ශ්වෝ॒ යදශ්ව॑මාක්ර॒මය॑ති ප්ර॒ජාප॑තිනෛ॒වා-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නුතේ පුෂ්කරප॒ර්ණමුප॑ දධාති॒ යෝනි॒ර්වා අ॒ග්නේඃ පු॑ෂ්කරප॒ර්ණග්ං සයෝ॑නි- -මේ॒වාග්නි-ඤ්චි॑නුතේ॒ (අ)පා-ම්පෘ॒ෂ්ඨම॒සීත්යුප॑ දධාත්ය॒පාං-වාँ ඒ॒ත-ත්පෘ॒ෂ්ඨං-යँ-ත්පු॑ෂ්කරප॒ර්ණග්ං රූ॒පේණෛ॒වෛන॒දුප॑ දධාති .. 35 ..
(ඉන්ද්රඃ॑ - ප॒ශුකා॑මස්ය - භවත්ය - විශ॒ථ් - සයෝ॑නිං - ँවිග්ංශ॒තිශ්ච॑) (අ. 6)
බ්රහ්ම॑ ජජ්ඤා॒නමිති॑ රු॒ක්මමුප॑ දධාති॒ බ්රහ්ම॑මුඛා॒ වෛ ප්ර॒ජාප॑තිඃ ප්ර॒ජා අ॑සෘජත॒ බ්රහ්ම॑මුඛා ඒ॒ව ත-ත්ප්ර॒ජා යජ॑මාන-ස්සෘජතේ॒ බ්රහ්ම॑ ජජ්ඤා॒නමිත්යා॑හ॒ තස්මා᳚ද්බ්රාහ්ම॒ණෝ මුඛ්යෝ॒ මුඛ්යෝ॑ භවති॒ ය ඒ॒වං-වේँද॑ බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ න පෘ॑ථි॒ව්යා-න්නාන්තරි॑ක්ෂේ॒ න දි॒ව්ය॑ග්නිශ්චේ॑ත॒ව්ය॑ ඉති॒ ය-ත්පෘ॑ථි॒ව්යා-ඤ්චි॑න්වී॒ත පෘ॑ථි॒වීග්ං ශු॒චා-(අ)ර්ප॑යේ॒න්නෞෂ॑ධයෝ॒ න වන॒ස්පත॑යඃ॒ [වන॒ස්පත॑යඃ, ප්ර ජා॑යේර॒න්॒.] 36
ප්ර ජා॑යේර॒න්॒. යද॒න්තරි॑ක්ෂේ චින්වී॒තාන්තරි॑ක්ෂග්ං ශු॒චා-(අ)ර්ප॑යේ॒න්න වයාග්ං॑සි॒ ප්ර ජා॑යේර॒න්॒. ය-ද්දි॒වි චි॑න්වී॒ත දිවග්ං॑ ශු॒චා-(අ)ර්ප॑යේ॒න්න ප॒ර්ජන්යෝ॑ වර්ෂේද්රු॒ක්මමුප॑ දධාත්ය॒මෘතං॒-වෛँ හිර॑ණ්යම॒මෘත॑ ඒ॒වාග්නි-ඤ්චි॑නුතේ॒ ප්රජා᳚ත්යෛ හිර॒ණ්මය॒-ම්පුරු॑ෂ॒මුප॑ දධාති යජමානලෝ॒කස්ය॒ විධෘ॑ත්යෛ॒ යදිෂ්ට॑කායා॒ ආතෘ॑ණ්ණමනූපද॒ද්ධ්යා-ත්ප॑ශූ॒නා-ඤ්ච॒ යජ॑මානස්ය ච ප්රා॒ණමපි॑ දද්ධ්යා-ද්දක්ෂිණ॒තඃ [දද්ධ්යා-ද්දක්ෂිණ॒තඃ, ප්රාඤ්ච॒මුප॑ දධාති] 37
ප්රාඤ්ච॒මුප॑ දධාති දා॒ධාර॑ යජමානලෝ॒ක-න්න ප॑ශූ॒නා-ඤ්ච॒ යජ॑මානස්ය ච ප්රා॒ණමපි॑ දධා॒ත්යථෝ॒ ඛල්විෂ්ට॑කායා॒ ආතෘ॑ණ්ණ॒මනූප॑ දධාති ප්රා॒ණානා॒මුථ්සෘ॑ෂ්ට්යෛ ද්ර॒ඵ්සශ්ච॑ස්ක॒න්දේත්ය॒භි මෘ॑ශති॒ හෝත්රා᳚ස්වේ॒වෛන॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති॒ ස්රුචා॒වුප॑ දධා॒ත්යාජ්ය॑ස්ය පූ॒ර්ණා-ඞ්කා᳚ර්ෂ්මර්ය॒මයී᳚-න්ද॒ද්ධ්නඃ පූ॒ර්ණා-මෞදු॑බංරීමි॒යං-වෛँ කා᳚ර්ෂ්මර්ය॒මය්ය॒සාවෞ-දු॑බංරී॒මේ ඒ॒වෝප॑ ධත්තේ [ ] 38
තූ॒ෂ්ණීමුප॑ දධාති॒ න හීමේ යජු॒ෂා-(අ)(අ)ප්තු॒මර්හ॑ති॒ දක්ෂි॑ණා-ඞ්කාර්ෂ්මර්ය॒මයී॒-මුත්ත॑රා॒මෞ-දු॑ම්බරී॒-න්තස්මා॑ද॒ස්යා අ॒සාවුත්ත॒රා (අ)(අ)ජ්ය॑ස්ය පූ॒ර්ණා-ඞ්කා᳚ර්ෂ්මර්ය॒මයීං॒-වँජ්රෝ॒ වා ආජ්යං॒-වँජ්රඃ॑ කාර්ෂ්ම॒ර්යෝ॑ වජ්රේ॑ණෛ॒ව ය॒ජ්ඤස්ය॑ දක්ෂිණ॒තෝ රක්ෂා॒ග්॒ස්යප॑ හන්ති ද॒ද්ධ්නඃ පූ॒ර්ණාමෞදු॑ම්බරී-ම්ප॒ශවෝ॒ වෛ දද්ධ්යූර්ගු॑දු॒ම්බරඃ॑ ප॒ශුෂ්වේ॒වෝර්ජ॑-න්දධාති පූ॒ර්ණේ උප॑ දධාති පූ॒ර්ණේ ඒ॒වෛන॑- [පූ॒ර්ණේ ඒ॒වෛන᳚ම්, අ॒මුෂ්මි॑න් ँලෝ॒ක] 39
ම॒මුෂ්මි॑න් ँලෝ॒ක උප॑තිෂ්ඨේතේ වි॒රාජ්ය॒ග්නිශ්චේ॑ත॒ව්ය॑ ඉත්යා॑හු॒-ස්ස්රුග්වෛ වි॒රාඩ්ය-ථ්ස්රුචා॑වුප॒දධා॑ති වි॒රාජ්යේ॒වාග්නි-ඤ්චි॑නුතේ යජ්ඤමු॒ඛේය॑ජ්ඤමුඛේ॒ වෛ ක්රි॒යමා॑ණේ ය॒ජ්ඤග්ං රක්ෂාග්ං॑සි ජිඝාග්ංසන්ති යජ්ඤමු॒ඛග්ං රු॒ක්මෝ ය-ද්රු॒ක්මං-ව්යාँ॑ඝා॒රය॑ති යජ්ඤමු॒ඛාදේ॒ව රක්ෂා॒ග්॒ස්යප॑ හන්ති ප॒ඤ්චභි॒-ර්ව්යාඝා॑රයති॒ පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤෝ යාවා॑නේ॒ව ය॒ජ්ඤස්තස්මා॒-ද්රක්ෂා॒ග්॒ස්යප॑ හන්ත්යක්ෂ්ණ॒යාව්යා ඝා॑රයති॒ තස්මා॑දක්ෂ්ණ॒යා ප॒ශවෝ-(අ)ඞ්ගා॑නි॒ ප්ර හ॑රන්ති॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ .. 40 ..
(වන॒ස්පත॑යෝ- දක්ෂිණ॒තෝ- ධ॑ත්ත- ඒනං॒- තස්මා॑ දක්ෂ්ණ॒යා-පඤ්ච॑ ච) (අ. 7)
ස්ව॒ය॒මා॒තෘ॒ණ්ණාමුප॑ දධාතී॒යං-වෛँ ස්ව॑යමාතෘ॒ණ්ණේමාමේ॒වෝප॑ ධ॒ත්තේ (අ)ශ්ව॒මුප॑ ඝ්රාපයති ප්රා॒ණමේ॒වාස්යා᳚-න්දධා॒ත්යථෝ᳚ ප්රාජාප॒ත්යෝ වා අශ්වඃ॑ ප්ර॒ජාප॑තිනෛ॒වා-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නුතේ ප්රථ॒මේෂ්ට॑කෝපධී॒යමා॑නා පශූ॒නා-ඤ්ච॒ යජ॑මානස්ය ච ප්රා॒ණමපි॑ දධාති ස්වයමාතෘ॒ණ්ණා භ॑වති ප්රා॒ණානා॒මුථ්සෘ॑ෂ්ට්යා॒ අථෝ॑ සුව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්යානු॑ඛ්යාත්යා අ॒ග්නාව॒ග්නිශ්චේ॑ත॒ව්ය॑ ඉත්යා॑හුරේ॒ෂ වා [ඉත්යා॑හුරේ॒ෂ වෛ, අ॒ග්නිර්වෛ᳚ශ්වාන॒රෝ] 41
අ॒ග්නිර්වෛ᳚ශ්වාන॒රෝ යද්බ්රා᳚හ්ම॒ණස්තස්මෛ᳚ ප්රථ॒මාමිෂ්ට॑කාං॒-යँජු॑ෂ්කෘතා॒-ම්ප්රය॑ච්ඡේ॒-ත්තා-ම්බ්රා᳚හ්ම॒ණශ්චෝප॑ දද්ධ්යාතා-ම॒ග්නාවේ॒ව තද॒ග්නි-ඤ්චි॑නුත ඊශ්ව॒රෝ වා ඒ॒ෂ ආර්ති॒මාර්තෝ॒ර්යෝ-(අ)වි॑ද්වා॒නිෂ්ට॑කා-මුප॒දධා॑ති॒ ත්රීන්. වරා᳚-න්දද්යා॒-ත්ත්රයෝ॒ වෛ ප්රා॒ණාඃ ප්රා॒ණානා॒ග්॒ ස්පෘත්යෛ॒ ද්වාවේ॒ව දේයෞ॒ ද්වෞ හි ප්රා॒ණාවේක॑ ඒ॒ව දේය॒ ඒකෝ॒ හි ප්රා॒ණඃ ප॒ශු- [ප්රා॒ණඃ ප॒ශුඃ, වා ඒ॒ෂ යද॒ග්නිර්න] 42
-ර්වා ඒ॒ෂ යද॒ග්නිර්න ඛලු॒ වෛ ප॒ශව॒ ආය॑වසේ රමන්තේ දූර්වේෂ්ට॒කාමුප॑ දධාති පශූ॒නා-න්ධෘත්යෛ॒ ද්වාභ්යා॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ॒ කාණ්ඩා᳚-ත්කාණ්ඩා-ත්ප්ර॒රෝහ॒න්තීත්යා॑හ॒ කාණ්ඩේ॑නකාණ්ඩේන॒ හ්යේ॑ෂා ප්ර॑ති॒තිෂ්ඨ॑ත්යේ॒වා නෝ॑ දූර්වේ॒ ප්රත॑නු ස॒හස්රේ॑ණ ශ॒තේන॒ චේත්යා॑හ සාහ॒ස්රඃ ප්ර॒ජාප॑තිඃ ප්ර॒ජාප॑තේ॒රාප්ත්යෛ॑ දේවල॒ක්ෂ්මං-වෛँ ත්ර්යා॑ලිඛි॒තා තාමුත්ත॑රලක්ෂ්මාණ-න්දේ॒වා උපා॑දධ॒තා-ධ॑රලක්ෂ්මාණ॒-මසු॑රා॒ ය- [යම්, කා॒මයේ॑ත॒] 43
-ඞ්කා॒මයේ॑ත॒ වසී॑යාන්-ථ්ස්යා॒දිත්යුත්ත॑රලක්ෂ්මාණ॒-න්තස්යෝප॑ දද්ධ්යා॒-ද්වසී॑යානේ॒ව භ॑වති॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත॒ පාපී॑යාන්-ථ්ස්යා॒දිත්යධ॑රලක්ෂ්මාණ॒-න්තස්යෝප॑ දද්ධ්යාදසුරයෝ॒නි-මේ॒වෛන॒මනු॒ පරා॑ භාවයති॒ පාපී॑යා-න්භවති ත්ර්යාලිඛි॒තා භ॑වතී॒මේ වෛ ලෝ॒කාස්ත්ර්යා॑ලිඛි॒තෛභ්ය ඒ॒ව ලෝ॒කේභ්යෝ॒ භ්රාතෘ॑ව්යම॒න්තරේ॒ත්යඞ්ගි॑රස-ස්සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කං-යँ॒තඃ පු॑රෝ॒ඩාශඃ॑ කූ॒ර්මෝ භූ॒ත්වා-(අ)නු॒ ප්රාස॑ර්ප॒- [ප්රාස॑ර්පත්, ය-ත්කූ॒ර්මමු॑ප॒දධා॑ති॒] 44
-ද්ය-ත්කූ॒ර්මමු॑ප॒දධා॑ති॒ යථා᳚ ක්ෂේත්ර॒විදඤ්ජ॑සා॒ නය॑ත්යේ॒වමේ॒වෛන॑-ඞ්කූ॒ර්ම-ස්සු॑ව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමඤ්ජ॑සා නයති॒ මේධෝ॒ වා ඒ॒ෂ ප॑ශූ॒නාං-යँ-ත්කූ॒ර්මෝ ය-ත්කූ॒ර්මමු॑ප॒ දධා॑ති॒ ස්වමේ॒ව මේධ॒-ම්පශ්ය॑න්තඃ ප॒ශව॒ උප॑ තිෂ්ඨන්තේ ශ්මශා॒නං-වාँ ඒ॒ත-ත්ක්රි॑යතේ॒ යන්මෘ॒තානා᳚-ම්පශූ॒නාග්ං ශී॒ර්॒ෂාණ්යු॑පධී॒යන්තේ॒ යජ්ජීව॑න්ත-ඞ්කූ॒ර්මමු॑ප॒ දධා॑ති॒ තේනාශ්ම॑ශානචිද්වාස්ත॒ව්යෝ॑ වා ඒ॒ෂ ය- [ඒ॒ෂ යත්, කූ॒ර්මෝ මධු॒] 45
-ත්කූ॒ර්මෝ මධු॒ වාතා॑ ඍතාය॒ත ඉති॑ ද॒ද්ධ්නා ම॑ධුමි॒ශ්රේණා॒භ්ය॑නක්ති ස්ව॒දය॑ත්යේ॒වෛන॑-ඞ්ග්රා॒ම්යං-වාँ ඒ॒තදන්නං॒-යँ-ද්දද්ධ්යා॑ර॒ණ්ය-ම්මධු॒ යද්ද॒ද්ධ්නා ම॑ධුමි॒ශ්රේණා᳚ භ්ය॒නක්ත්යු॒භය॒ස්යා (අ)ව॑රුද්ධ්යෛ ම॒හී ද්යෞඃ පෘ॑ථි॒වී ච॑ න॒ ඉත්යා॑හා॒ (අ)(අ)භ්යාමේ॒වෛන॑මුභ॒යතඃ॒ පරි॑ගෘහ්ණාති॒ ප්රාඤ්ච॒මුප॑ දධාති සුව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්ය॒ සම॑ෂ්ට්යෛ පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්ච॒මුප॑ දධාති॒ තස්මා᳚- [තස්මා᳚ත්, පු॒රස්තා᳚-] 46
-ත්පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්චඃ॑ ප॒ශවෝ॒ මේධ॒මුප॑ තිෂ්ඨන්තේ॒ යෝ වා අප॑නාභිම॒ග්නි-ඤ්චි॑නු॒තේ යජ॑මානස්ය॒ නාභි॒මනු॒ ප්රවි॑ශති॒ ස ඒ॑නමීශ්ව॒රෝ හිග්ංසි॑තෝරු॒ලූඛ॑ල॒මුප॑ දධාත්යේ॒ෂා වා අ॒ග්නේර්නාභි॒-ස්සනා॑භිමේ॒වා-(අ)ග්නි-ඤ්චි॑නු॒තේ හිග්ං॑සායා॒ ඖදු॑ම්බර-ම්භව॒ත්යූර්ග්වා උ॑දු॒ම්බර॒ ඌර්ජ॑මේ॒වාව॑ රුන්ධේ මද්ධ්ය॒ත උප॑ දධාති මද්ධ්ය॒ත ඒ॒වාස්මා॒ ඌර්ජ॑-න්දධාති॒ තස්මා᳚-න්මද්ධ්ය॒ත ඌ॒ර්ජා භු॑ඤ්ජත॒ ඉය॑-ද්භවති ප්ර॒ජාප॑තිනා යජ්ඤමු॒ඛේන॒ සම්මි॑ත॒මව॑ හ॒න්ත්යන්න॑මේ॒වාක॑-ර්වෛෂ්ණ॒ව්යර්චෝප॑ දධාති॒ විෂ්ණු॒ර්වෛ ය॒ජ්ඤෝ වෛ᳚ෂ්ණ॒වා වන॒ස්පත॑යෝ ය॒ජ්ඤ ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති .. 47 ..
(ඒ॒ෂ වෛ - ප॒ශු - ර්ය - ම॑සර්ප - දේ॒ෂ යත් - තස්මා॒ත් - තස්මා᳚ථ් - ස॒ප්තවිග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 8)
ඒ॒ෂාං-වාँ ඒ॒තල්ලෝ॒කානා॒-ඤ්ජ්යෝති॒-ස්සම්භෘ॑තං॒-යँදු॒ඛා යදු॒ඛා-මු॑ප॒දධා᳚ත්යේ॒භ්ය ඒ॒ව ලෝ॒කේභ්යෝ॒ ජ්යෝති॒රව॑ රුන්ධේ මද්ධ්ය॒ත උප॑ දධාති මද්ධ්ය॒ත ඒ॒වාස්මෛ॒ ජ්යෝති॑ර්දධාති॒ තස්මා᳚න්මද්ධ්ය॒තෝ ජ්යෝති॒රුපා᳚-(අ)(අ)ස්මහේ॒ සික॑තාභිඃ පූරයත්යේ॒තද්වා අ॒ග්නේර්වෛ᳚ශ්වාන॒රස්ය॑ රූ॒පග්ං රූ॒පේණෛ॒ව වෛ᳚ශ්වාන॒රමව॑ රුන්ධේ॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත॒ ක්ෂෝධු॑ක-ස්ස්යා॒-දිත්යූ॒නා-න්තස්යෝප॑ [-දිත්යූ॒නා-න්තස්යෝප॑, ද॒ද්ධ්යා॒-ත්ක්ෂෝධු॑ක] 48
දද්ධ්යා॒-ත්ක්ෂෝධු॑ක ඒ॒ව භ॑වති॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॒තා-නු॑පදස්ය॒-දන්න॑මද්යා॒දිති॑ පූ॒ර්ණා-න්තස්යෝප॑ දද්ධ්යා॒දනු॑පදස්ය-දේ॒වාන්න॑මත්ති ස॒හස්රං॒-වෛँ ප්රති॒ පුරු॑ෂඃ පශූ॒නාං-යँ॑ච්ඡති ස॒හස්ර॑ම॒න්යේ ප॒ශවෝ॒ මද්ධ්යේ॑ පුරුෂශී॒ර්॒ෂමුප॑ දධාති සවීර්ය॒ත්වායෝ॒-ඛායා॒මපි॑ දධාති ප්රති॒ෂ්ඨාමේ॒වෛන॑-ද්ගමයති॒ ව්යෘ॑ද්ධං॒-වාँ ඒ॒ත-ත්ප්රා॒ණෛර॑මේ॒ද්ධ්යං-යँ-ත්පු॑රුෂශී॒ර්॒ෂම॒මෘත॒-ඞ්ඛලු॒ වෛ ප්රා॒ණා [වෛ ප්රා॒ණාඃ, අ॒මෘත॒ග්ං॒] 49
අ॒මෘත॒ග්ං॒ හිර॑ණ්ය-ම්ප්රා॒ණේෂු॑ හිරණ්යශ॒ල්කා-න්ප්රත්ය॑ස්යති ප්රති॒ෂ්ඨාමේ॒වෛන॑-ද්ගමයි॒ත්වා ප්රා॒ණෛ-ස්සම॑ර්ධයති ද॒ද්ධ්නා ම॑ධුමි॒ශ්රේණ॑ පූරයති මධ॒ව්යෝ॑-(අ)සා॒නීති॑ ශෘතාත॒ඞ්ක්යේ॑න මේද්ධ්ය॒ත්වාය॑ ග්රා॒ම්යං-වාँ ඒ॒තදන්නං॒-යँ-ද්දද්ධ්යා॑ර॒ණ්ය-ම්මධු॒ යද්ද॒ද්ධ්නා ම॑ධුමි॒ශ්රේණ॑ පූ॒රය॑ත්යු॒භය॒ස්යා-ව॑රුද්ධ්යෛ පශුශී॒ර්॒ෂාණ්යුප॑ දධාති ප॒ශවෝ॒ වෛ ප॑ශුශී॒ර්॒ෂාණි॑ ප॒ශූනේ॒වාව॑ රුන්ධේ॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑තා-(අ)ප॒ශු-ස්ස්යා॒දිති॑ [-(අ)ප॒ශු-ස්ස්යා॒දිති॑, වි॒ෂූ॒චීනා॑නි॒] 50
විෂූ॒චීනා॑නි॒ තස්යෝප॑ දද්ධ්යා॒-ද්විෂූ॑ච ඒ॒වාස්මා᳚-ත්ප॒ශූ-න්ද॑ධාත්යප॒ශුරේ॒ව භ॑වති॒ ය-ඞ්කා॒මයේ॑ත පශු॒මාන්-ථ්ස්යා॒දිති॑ සමී॒චීනා॑නි॒ තස්යෝප॑ දද්ධ්යා-ථ්ස॒මීච॑ ඒ॒වාස්මෛ॑ ප॒ශූ-න්ද॑ධාති පශු॒මානේ॒ව භ॑වති පු॒රස්තා᳚-ත්ප්රතී॒චීන॒මශ්ව॒ස්යෝප॑ දධාති ප॒ශ්චා-ත්ප්රා॒චීන॑මෘෂ॒භස්යා-ප॑ශවෝ॒ වා අ॒න්යේ ගෝ॑ අ॒ශ්වේභ්යඃ॑ ප॒ශවෝ॑ ගෝ අ॒ශ්වානේ॒වාස්මෛ॑ ස॒මීචෝ॑ දධාත්යේ॒-තාව॑න්තෝ॒ වෛ ප॒ශවෝ᳚ [ප॒ශවඃ॑, ද්වි॒පාද॑ශ්ච॒] 51
ද්වි॒පාද॑ශ්ච॒ චතු॑ෂ්පාදශ්ච॒ තාන්. වා ඒ॒තද॒ග්නෞ ප්රද॑ධාති॒ ය-ත්ප॑ශුශී॒ර්॒ෂාණ්යු॑ප॒-දධා᳚ත්ය॒-මුමා॑ර॒ණ්යමනු॑ තේ දිශා॒මීත්යා॑හ ග්රා॒ම්යේභ්ය॑ ඒ॒ව ප॒ශුභ්ය॑ ආර॒ණ්යා-න්ප॒ශූඤ්ඡුච॒මනූථ්සෘ॑ජති॒ තස්මා᳚-ථ්ස॒මාව॑-ත්පශූ॒නා-ම්ප්ර॒ජාය॑මානානා-මාර॒ණ්යාඃ ප॒ශවඃ॒ කනී॑යාග්ංස-ශ්ශු॒චා හ්යෘ॑තා-ස්ස॑ර්පශී॒ර්॒ෂමුප॑ දධාති॒ යෛව ස॒ර්පේ ත්විෂි॒ස්තාමේ॒වා-(අ)ව॑ රුන්ධේ॒ [-(අ)ව॑ රුන්ධේ, ය-ථ්ස॑මී॒චීන॑-] 52
ය-ථ්ස॑මී॒චීන॑--ම්පශුශී॒ර්॒ෂෛරු॑ප ද॒ද්ධ්යා-ද්ග්රා॒ම්යා-න්ප॒ශූ-න්දග්ංශු॑කා-ස්ස්යු॒ර්ය-ද්වි॑ෂූ॒චීන॑-මාර॒ණ්යාන්. යජු॑රේ॒ව ව॑දේ॒දව॒ තා-න්ත්විෂිග්ං॑ රුන්ධේ॒ යා ස॒ර්පේ න ග්රා॒ම්යා-න්ප॒ශූන්. හි॒නස්ති॒ නා-(අ)(අ)ර॒ණ්යානථෝ॒ ඛලූ॑ප॒ධේය॑මේ॒ව යදු॑ප॒දධා॑ති॒ තේන॒ තා-න්ත්විෂි॒මව॑ රුන්ධේ॒ යා ස॒ර්පේ ය-ද්යජු॒ර්වද॑ති॒ තේන॑ ශා॒න්තම් .. 53 ..
(ඌ॒නාන්තස්යෝප॑ - ප්රා॒ණාඃ - ස්යා॒දිති॒ - වෛ ප॒ශවෝ॑ - රුන්ධේ॒ - චතු॑ශ්චත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 9)
ප॒ශුර්වා ඒ॒ෂ යද॒ග්නිර්යෝනිඃ॒ ඛලු॒ වා ඒ॒ෂා ප॒ශෝර්වි ක්රි॑යතේ॒ ය-ත්ප්රා॒චීන॑මෛෂ්ට॒කා-ද්යජුඃ॑ ක්රි॒යතේ॒ රේතෝ॑-(අ)ප॒ස්යා॑ අප॒ස්යා॑ උප॑ දධාති॒ යෝනා॑වේ॒ව රේතෝ॑ දධාති॒ පඤ්චෝප॑ දධාති॒ පාඞ්ක්තාඃ᳚ ප॒ශවඃ॑ ප॒ශූනේ॒වාස්මෛ॒ ප්රජ॑නයති॒ පඤ්ච॑ දක්ෂිණ॒තෝ වජ්රෝ॒ වා අ॑ප॒ස්යා॑ වජ්රේ॑ණෛ॒ව ය॒ජ්ඤස්ය॑ දක්ෂිණ॒තෝ රක්ෂා॒ග්॒ස්යප॑ හන්ති॒ පඤ්ච॑ ප॒ශ්චා- [පඤ්ච॑ ප॒ශ්චාත්, ප්රාචී॒රුප॑ දධාති] 54
-ත්ප්රාචී॒රුප॑ දධාති ප॒ශ්චාද්වෛ ප්රා॒චීන॒ග්ං॒ රේතෝ॑ ධීයතේ ප॒ශ්චාදේ॒වාස්මෛ᳚ ප්රා॒චීන॒ග්ං॒ රේතෝ॑ දධාති॒ පඤ්ච॑ පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒තීචී॒රුප॑ දධාති॒ පඤ්ච॑ ප॒ශ්චා-ත්ප්රාචී॒ස්තස්මා᳚-ත්ප්රා॒චීන॒ග්ං॒ රේතෝ॑ ධීයතේ ප්ර॒තීචීඃ᳚ ප්ර॒ජා ජා॑යන්තේ॒ පඤ්චෝ᳚ත්තර॒ත ශ්ඡ॑න්ද॒ස්යාඃ᳚ ප॒ශවෝ॒ වෛ ඡ॑න්ද॒ස්යාඃ᳚ ප॒ශූනේ॒ව ප්රජා॑තා॒න්-ථ්ස්වමා॒යත॑නම॒භි පර්යූ॑හත ඉ॒යං-වාँ අ॒ග්නේ-ර॑තිදා॒හා-ද॑බිභේ॒-ථ්සෛතා [-ද॑බිභේ॒-ථ්සෛතාඃ, අ॒ප॒ස්යා॑ අපශ්ය॒-ත්තා] 55
අ॑ප॒ස්යා॑ අපශ්ය॒-ත්තා උපා॑ධත්ත॒ තතෝ॒ වා ඉ॒මා-න්නාත්ය॑දහ॒-ද්යද॑ප॒ස්යා॑ උප॒දධා᳚ත්ය॒ස්යා අන॑තිදාහායෝ॒වාච॑ හේ॒යමද॒දි-ථ්ස බ්රහ්ම॒ණා-(අ)න්නං॒-යँස්යෛ॒තා උ॑පධී॒යාන්තෛ॒ ය උ॑ චෛනා ඒ॒වංවේँ ද॒දිති॑ ප්රාණ॒භෘත॒ උප॑ දධාති॒ රේත॑ස්යේ॒ව ප්රා॒ණා-න්ද॑ධාති॒ තස්මා॒-ද්වද॑-න්ප්රා॒ණ-න්පශ්ය॑ඤ්ඡෘ॒ණ්ව-න්ප॒ශුර්ජා॑යතේ॒ (අ)ය-ම්පු॒රෝ [-(අ)ය-ම්පු॒රඃ, භුව॒ ඉති॑] 56
භුව॒ ඉති॑ පු॒රස්තා॒දුප॑ දධාති ප්රා॒ණමේ॒වෛතාභි॑-ර්දාධාරා॒-(අ)ය-න්ද॑ක්ෂි॒ණා වි॒ශ්වක॒ර්මේති॑ දක්ෂිණ॒තෝ මන॑ ඒ॒වෛතාභි॑ර්දාධාරා॒ය-ම්ප॒ශ්චා-ද්වි॒ශ්වව්ය॑චා॒ ඉති॑ ප॒ශ්චා-ච්චක්ෂු॑රේ॒වෛතාභි॑-ර්දාධාරේ॒ද-මු॑ත්ත॒රා-ථ්සුව॒රිත්යු॑ත්තර॒ත-ශ්ශ්රෝත්ර॑මේ॒වෛතාභි॑-ර්දාධාරේ॒යමු॒පරි॑ ම॒තිරිත්යු॒පරි॑ෂ්ටා॒-ද්වාච॑මේ॒වෛතාභි॑-ර්දාධාර॒ දශ॑ද॒ශෝප॑ දධාති සවීර්ය॒ත්වායා᳚ක්ෂ්ණ॒යෝ [සවීර්ය॒ත්වායා᳚ක්ෂ්ණ॒යා, උප॑ දධාති॒] 57
-ප॑ දධාති॒ තස්මා॑දක්ෂ්ණ॒යා ප॒ශවෝ-(අ)ඞ්ගා॑නි॒ ප්රහ॑රන්ති॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ॒ යාඃ ප්රාචී॒ස්තාභි॒-ර්වසි॑ෂ්ඨ ආර්ධ්නෝ॒ද්යා ද॑ක්ෂි॒ණා තාභි॑ර්භ॒රද්වා॑ජෝ॒ යාඃ ප්ර॒තීචී॒ස්තාභි॑ ර්වි॒ශ්වාමි॑ත්රෝ॒ යා උදී॑චී॒ස්තාභි॑-ර්ජ॒මද॑ග්නි॒ර්යා ඌ॒ර්ධ්වාස්තාභි॑-ර්වි॒ශ්වක॑ර්මා॒ ය ඒ॒වමේ॒තාසා॒මෘද්ධිං॒-වේँද॒ර්ධ්නෝත්යේ॒ව ය ආ॑සාමේ॒ව-ම්බ॒න්ධුතාං॒-වේँද॒ බන්ධු॑මා-න්භවති॒ ය ආ॑සාමේ॒ව-ඞ්කෟප්තිං॒-වේँද॒ කල්ප॑තේ- [කල්ප॑තේ, අ॒ස්මෛ॒ ය ආ॑සාමේ॒ව-] 58
-(අ)ස්මෛ॒ ය ආ॑සාමේ॒ව-මා॒යත॑නං॒-වේँදා॒-(අ)(අ)යත॑නවා-න්භවති॒ ය ආ॑සාමේ॒ව-ම්ප්ර॑ති॒ෂ්ඨාං-වේँද॒ ප්රත්යේ॒ව ති॑ෂ්ඨති ප්රාණ॒භෘත॑ උප॒ධාය॑ සං॒යँත॒ උප॑ දධාති ප්රා॒ණානේ॒වා (අ)ස්මි॑-න්ධි॒ත්වා සං॒යँද්භි॒-ස්සංයँ॑ච්ඡති॒ ත-ථ්සං॒යँතාග්ං॑ සංයँ॒ත්ත්වමථෝ᳚ ප්රා॒ණ ඒ॒වාපා॒න-න්ද॑ධාති॒ තස්මා᳚-ත්ප්රාණාපා॒නෞ ස-ඤ්ච॑රතෝ॒ විෂූ॑චී॒රුප॑ දධාති॒ තස්මා॒-ද්විෂ්ව॑ඤ්චෞ ප්රාණාපා॒නෞ යද්වා අ॒ග්නේරසං॑යँත॒- [අ॒ග්නේරසං॑යँතම්, අසු॑වර්ග්යමස්ය॒] 59
-මසු॑වර්ග්යමස්ය॒ ත-ථ්සු॑ව॒ර්ග්යෝ᳚-(අ)ග්නිර්ය-ථ්සං॒යँත॑ උප॒ දධා॑ති॒ සමේ॒වෛනං॑-යँච්ඡති උව॒ර්ග්ය॑මේ॒වාක॒ -ස්ත්ර්යවි॒ර්වයඃ॑ කෘ॒තමයා॑නා॒මිත්යා॑හ॒ වයෝ॑භිරේ॒වායා॒නව॑ රු॒න්ධේ (අ)යෛ॒ර්වයාග්ං॑සි ස॒ර්වතෝ॑ වායු॒මතී᳚ර්භවන්ති॒ තස්මා॑ද॒යග්ං ස॒ර්වතඃ॑ පවතේ .. 60 ..
(ප॒ශ්චා - දේ॒තාඃ - පු॒රෝ᳚ - (අ)ක්ෂ්ණ॒යා - කල්ප॒තේ - (අ)සං॑-යँතං॒ - පඤ්ච॑ත්රිග්ංශච්ච) (අ. 10)
ගා॒ය॒ත්රී ත්රි॒ෂ්ටු-බ්ජග॑ත්යනු॒ෂ්ටු-ක්ප॒ඞ්ක්ත්යා॑ ස॒හ . බෘ॒හ॒ත්යු॑ෂ්ණිහා॑ ක॒කු-ථ්සූ॒චීභිඃ॑ ශිම්යන්තු ත්වා .. ද්වි॒පදා॒ යා චතු॑ෂ්පදා ත්රි॒පදා॒ යාච॒ ෂට්ප॑දා . සඡ॑න්දා॒ යා ච॒ විච්ඡ॑න්දා-ස්සූ॒චීභිඃ॑ ශිම්යන්තු ත්වා .. ම॒හානා᳚ම්නී රේ॒වත॑යෝ॒ විශ්වා॒ ආශාඃ᳚ ප්ර॒සූව॑රීඃ . මේඝ්යා॑ වි॒ද්යුතෝ॒ වාචඃ॑ සූ॒චීභිඃ॑ ශිම්යන්තු ත්වා .. ර॒ජ॒තා හරි॑ණී॒-ස්සීසා॒ යුජෝ॑ යුජ්යන්තේ॒ කර්ම॑භිඃ . අශ්ව॑ස්ය වා॒ජින॑ස්ත්ව॒චි සූ॒චීභිඃ॑ ශිම්යන්තු ත්වා .. නාරී᳚- [නාරීඃ᳚, තේ॒ පත්න॑යෝ॒ ලෝම॒] 61
-ස්තේ॒ පත්න॑යෝ॒ ලෝම॒ විචි॑න්වන්තු මනී॒ෂයා᳚ . දේ॒වානා॒-ම්පත්නී॒ර්දිශඃ॑ සූ॒චීභිඃ॑ ශිම්යන්තු ත්වා .. කු॒විද॒ඞ්ග යව॑මන්තෝ॒ යව॑-ඤ්චි॒ද්යථා॒ දාන්ත්ය॑නුපූ॒ර්වං-විँ॒යූය॑ . ඉ॒හේහෛ॑ෂා-ඞ්කෘණුත॒ භෝජ॑නානි॒ යේ බ॒ර්॒හිෂෝ॒ නමෝ॑වෘක්ති॒-න්නජ॒ග්මුඃ .. 62 ..
(නාරී᳚ - ස්ත්රි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 11)
කස්ත්වා᳚ ච්ඡ්යති॒ කස්ත්වා॒ වි ශා᳚ස්ති॒ කස්තේ॒ ගාත්රා॑ණි ශිම්යති . ක උ॑ තේ ශමි॒තා ක॒විඃ .. ඍ॒තව॑ස්ත ඍතු॒ධා පරුඃ॑ ශමි॒තාරෝ॒ විශා॑සතු . සං॒වँ॒ථ්ස॒රස්ය॒ ධාය॑සා॒ ශිමී॑භි-ශ්ශිම්යන්තු ත්වා .. දෛව්යා॑ අද්ධ්ව॒ර්යව॑ස්ත්වා॒ ච්ඡ්යන්තු॒ වි ච॑ ශාසතු . ගාත්රා॑ණි පර්ව॒ශස්තේ॒ ශිමාඃ᳚ කෘණ්වන්තු॒ ශිම්ය॑න්තඃ .. අ॒ර්ධ॒මා॒සාඃ පරූග්ං॑ෂි තේ॒ මාසා᳚-ශ්ඡ්යන්තු॒ ශිම්ය॑න්තඃ . අ॒හෝ॒රා॒ත්රාණි॑ ම॒රුතෝ॒ විලි॑ෂ්ටග්ං [ම॒රුතෝ॒ විලි॑ෂ්ටම්, සූ॒ද॒ය॒න්තු॒ තේ॒ .] 63
සූදයන්තු තේ .. පෘ॒ථි॒වී තේ॒ (අ)න්තරි॑ක්ෂේණ වා॒යුශ්ඡි॒ද්ර-ම්භි॑ෂජ්යතු . ද්යෞස්තේ॒ නක්ෂ॑ත්රෛ-ස්ස॒හ රූ॒ප-ඞ්කෘ॑ණෝතු සාධු॒යා .. ශ-න්තේ॒ පරේ᳚භ්යෝ॒ ගාත්රේ᳚භ්ය॒-ශ්ශම॒ස්ත්වව॑රේභ්යඃ . ශම॒ස්ථභ්යෝ॑ ම॒ජ්ජභ්ය॒-ශ්ශමු॑ තේ ත॒නුවේ॑ භුවත් .. 64 ..
(විලි॑ෂ්ටං - ත්රි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 12)
(විෂ්ණු॑මුඛා॒ - අන්න॑පතේ॒ - යාව॑තී॒ - වි වෛ - පු॑රුෂමා॒ත්රේණා - (අ)ග්නේ॒ තව॒ ශ්රවෝ॒ වයෝ॒ - බ්රහ්ම॑ ජජ්ඤා॒නග්ග් - ස්ව॑යමාතෘ॒ණ්ණා - මේ॒ෂාං-වෛँ - ප॒ශු - ර්ගා॑ය॒ත්රී - කස්ත්වා॒ - ද්වාද॑ශ )
(විෂ්ණු॑මුඛා॒ - අප॑චිතිමා॒න්॒ - වි වා ඒ॒තා - වග්නේ॒ තව॑ - ස්වයමාතෘ॒ණ්ණාං - ँවි॑ෂූ॒චීනා॑නි - ගාය॒ත්රී - චතු॑ෂ්ෂෂ්ටිඃ)
(විෂ්ණු॑මුඛා, ස්ත॒නුවේ॑ භුවත්)
.. හරිඃ॑ ඕම් ..
.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ම්පඤ්චමකාණ්ඩේ ද්විතීයඃ ප්රශ්න-ස්සමාප්තඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2
?
प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥
(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥
(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥
(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥
(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥
(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥
(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥
(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥
(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥
(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥
(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥
(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥
(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - cityupakramābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yya ma॒bhya̭jaya॒n॒.ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒ viṣṇṷre॒va bhū॒tvā yaja̭māna॒śchando̭bhiri॒mān ~lo॒kāna̭napaja॒yyama॒bhi ja̭yati॒ viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'sya-bhimāti॒hetyā̭ha gāya॒trī vai pṛ̭thi॒vī traiṣṭṷbhama॒ntari̭kṣa॒-ñjāga̭tī॒ dyaurānṷṣṭubhī॒rdiśa॒ śchando̭bhire॒vemān ~lo॒kān. ya̭thā pū॒rvama॒bhi ja̭yati pra॒jāpa̭tira॒gnima̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ [so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ, parā̭ṅai॒tta-] 1
parā̭ṅai॒tta-me॒tayā 'nvai॒dakra̭nda॒diti॒ tayā॒ vai so᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭rundha॒ yade॒tāma॒nvāhā॒-gnere॒vaitayā᳚ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha īśva॒ro vā e॒ṣa parā᳚-mpra॒dagho॒ yo vi̭ṣṇukra॒mān krama̭te cata॒sṛbhi॒rā va̭rtate ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva̭ma॒bhi [ ] 2
?
pa॒ryāva̭rtate dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtate॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtate॒ śuna॒śśepa॒mājī̭gartiṃ॒-va~rṷṇo-'gṛhṇā॒-thsa e॒tāṃ-vā~̭ru॒ṇīma̭paśya॒-ttayā॒ vai sa ā॒tmānaṃ̭-va~ruṇapā॒śāda̭muñca॒-dvarṷṇo॒ vā e॒ta-ṅgṛ̭hṇāti॒ ya u॒khā-mpra̭timu॒ñcata॒ udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒pāśa̭-ma॒smadityā̭hā॒-''tmāna̭-me॒vaitayā̭ [-me॒vaitayā᳚, va॒ru॒ṇa॒pā॒śā-] 3
varuṇapā॒śā-nmṷñca॒tyā tvā̭-'hārṣa॒mityā॒hā ''hya̭na॒gṃ॒ hara̭ti dhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācali॒rityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai॒ viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñcha॒ntvityā̭ha vi॒śaivaina॒gṃ॒ sama̭rdhayatya॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śra॒yetyā̭ha rā॒ṣṭrame॒vāsmi̭-ndhru॒vama̭ka॒rya-ṅkā॒mayḙta rā॒ṣṭragg syā॒diti॒ ta-mmana̭sā dhyāye-drā॒ṣṭrame॒va bha̭va॒- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthā॒dityā॒hā-'gra̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti nirjagmi॒vā-ntama̭sa॒ ityā̭ha॒ tama̭ e॒vāsmā॒dapa̭ hanti॒ jyoti॒ṣā- ''gā॒dityā̭ha॒ jyoti̭re॒vā-smi̭-ndadhāti cata॒sṛbhiḥ̭ sādayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-'-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī [sadva̭tī, bha॒va॒ti॒ sa॒ttvame॒vaina̭] 5
bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati vāthsa॒preṇopa̭ tiṣṭhata e॒tena॒ vai va̭thsa॒prīrbhā̭landa॒no᳚-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā॒-'gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmā-'va̭ rundha ekāda॒śa-mbha̭vatyeka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti॒ stomḙna॒ vai de॒vā a॒smin ~lo॒ka ā᳚rdhnuva॒n chando̭bhira॒muṣmi॒n-thstoma̭syeva॒ khalu॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-dvā᳚thsa॒praṃ-ya~-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭ta [~ya-dvā᳚thsa॒preṇo̭pa॒tiṣṭha̭te, i॒mame॒va] 6
i॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ ya-dvi̭ṣṇukra॒mān krama̭te॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati pūrve॒dyuḥ prakrā̭matyuttare॒dyu-h rupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā॒-dyoge॒-'nyāsā᳚-mpra॒jānā॒-mmanaḥ॒, kṣeme॒-'nyāsā॒-ntasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myasyḙśe॒ tasmā᳚-dyāyāva॒raḥ, kṣe॒myama॒ddhyava̭syati mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 7 ||
(sṛ॒ṣṭo᳚-' - (1॒) bhyḙ - tayā̭ - bhavati॒ - sadva̭tyu - pa॒tiṣṭha̭te॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
anna̭pa॒te-'nna̭sya no de॒hītyā̭hā॒-gnirvā anna̭pati॒-ssa e॒vāsmā॒ anna॒-mpraya̭cchatyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇa॒ ityā̭hā-ya॒kṣmasyeti॒ vāvaitadā̭ha॒ pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpada॒ ityā̭hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ [de॒vāḥ, prā॒ṇaire॒vaina॒-] 8
prā॒ṇaire॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati cata॒sṛbhi॒rā sā̭dayati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vā-ti̭cchandasotta॒mayā॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti॒ sadva̭tī bhavati sa॒ttvame॒vaina̭-ṅgamayati॒ preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān [ ] 9
yā॒hītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhāti ta॒nuvā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti॒ yagṃ hi॒nasti॒ mā higṃ̭sīsta॒nuvā᳚ pra॒jā ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-dya॒jñagṃ sa̭cante॒ yadana̭ u॒thsarja॒-tyakra̭nda॒dityanvā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ana̭sā vaha॒n-tyapa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tasmā̭dana॒svī ca̭ ra॒thī cāti̭thīnā॒-mapa̭citatamā॒- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati॒] 10
-vapa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasya॒teti̭ ghṛtānuṣi॒ktāmava̭site sa॒midha॒mā da̭dhāti॒ yathā-'ti̭thaya॒ āga̭tāya sa॒rpiṣva̭dāti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dgā̭yatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇastri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo᳚ 'phsu bhasma॒ pra vḙśayatya॒phsuyo̭ni॒rvā a॒gni-ssvāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayati ti॒sṛbhiḥ॒ pravḙśayati tri॒vṛdvā [tri॒vṛdvai, a॒gni-ryāvā̭-] 11
a॒gni-ryāvā̭-ne॒vā-'gnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ parā॒ vā e॒ṣo᳚-'gniṃ-va~̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ jyoti̭ṣmatībhyā॒-mava̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ parā॒ vā e॒ṣa pra॒jā-mpa॒śūn va̭pati॒ yo᳚-'phsu bhasma̭ prave॒śaya̭ti॒ puna̭rū॒rjā sa॒ha ra॒yyeti॒ puna̭ru॒daiti̭ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ puna̭stvā-''di॒tyā [puna̭stvā-''di॒tyāḥ, ru॒drā] 12
ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ samai᳚ndhata॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe॒ bodhā॒ sa bo॒dhītyupa̭ tiṣṭhate bo॒dhaya̭tye॒vaina॒-ntasmā᳚-thsu॒ptvā pra॒jāḥ prabṷddhyante yathāsthā॒namupa̭ tiṣṭhate॒ tasmā᳚-dyathāsthā॒na-mpa॒śavaḥ॒ puna॒retyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
(vai viśvḙ de॒vā - jyoti̭ṣmā॒ - napa̭citatamau - tri॒vṛdvā - ā̭di॒tyā - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 2)
yāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī tasyai̭ ya॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya॒ yo vai ya॒ma-ndḙva॒yaja̭nama॒syā ani̭ryācyā॒-'gni-ñci̭nu॒te ya॒māyai̭na॒gṃ॒ sa ci̭nu॒te-'pe॒te-tya॒ddhyava̭sāyayati ya॒mame॒va dḙva॒yaja̭nama॒syai ni॒ryācyā॒- ''tmane॒-'gni-ñci̭nuta iṣva॒greṇa॒ vā a॒syā anā̭mṛta-mi॒cchanto॒ nāvi̭nda॒-nte de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnape॒teti॒ yade॒tenā᳚-dhyavasā॒yaya॒- [-dhyavasā॒yaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta e॒vāgni-ñci̭nuta॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ hantya॒po-'vo᳚kṣati॒ śāntyai॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundha॒ ūṣā॒-nniva̭pati॒ puṣṭi॒rvā e॒ṣā pra॒jana̭naṃ॒-ya~dūṣāḥ॒ puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒-'gni-ñci̭nu॒te-'tho̭ saṃ॒(2)jñānna̭ e॒va saṃ॒(2)jñānna॒gg॒ hyḙta- [hyḙtat, pa॒śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒] 15
-tpa̭śū॒nāṃ-ya~dūṣā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hā-''stā॒-nte vi̭ya॒tī a̭brūtā॒mastve॒va naṷ sa॒ha ya॒jñiya॒miti॒ yada॒muṣyā̭ ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒syāma̭dadhā॒-tta ūṣā̭ abhava॒n॒ yada॒syā ya॒jñiya॒māsī॒-ttada॒muṣyā̭madadhā॒-ttada॒daśca॒ndrama̭si kṛ॒ṣṇamūṣā᳚-nni॒vapa̭nna॒do dhyā̭ye॒-ddyāvā̭pṛthi॒vyore॒va ya॒jñiye॒-'gni-ñci̭nute॒ 'yagṃ so a॒gniriti̭ vi॒śvāmi̭trasya [ ] 16
sū॒kta-mbha̭vatye॒tena॒ vai vi॒śvāmi̭tro॒-'gneḥ pri॒ya-ndhāmā 'vā̭rundhā॒gnere॒vaitena̭ pri॒ya-ndhāmāva̭ rundhe॒ chando̭bhi॒rvai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n cata̭sraḥ॒ prācī॒rupa̭ dadhāti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va ta-dyaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ teṣāgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒tā-ndiśa॒-ssama̭vlīyanta॒ te dve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī॒ upā̭dadhata॒ dve [ ] 17
pa॒ścā-thsa॒mīcī॒ tābhi॒rvai tediśo̭-'dṛgṃha॒n॒ yaddve pu॒rastā᳚-thsa॒mīcī̭ upa॒dadhā̭ti॒ dve pa॒ścā-thsa॒mīcī̭ di॒śāṃ-vi~dhṛ̭tyā॒ atho̭ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si pa॒śūne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātya॒ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-ryāvā̭ne॒vāgnista-ñci̭nute॒-'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒trī sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ [lo॒kasya̭, prajñā᳚tyai॒] 18
prajñā᳚tyai॒ trayo̭daśa lokampṛ॒ṇā upa̭ dadhā॒tyeka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante prati॒ṣṭhā vā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā gārha̭patya ekavi॒gṃ॒śasyai॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅgārha̭patya॒manu॒ prati̭ tiṣṭhati॒ pratya॒gni-ñci̭kyā॒nasti̭ṣṭhati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca̭citīka-ñcinvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒naḥ pāṅkto̭ ya॒jñaḥ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavo̭ ya॒jñame॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ trici̭tīka-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastraya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ [lo॒keṣṷ, prati̭tiṣṭha॒-] 19
prati̭tiṣṭha॒-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na ḙka॒dhā vai sṷva॒rgo lo॒ka ḙka॒vṛtai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ purī̭ṣeṇā॒bhyṷ̄hati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nna-nna du॒ścarmā̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vā-'nnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 20 ||
(a॒dhya॒va॒sā॒yaya̭ti॒ - hyḙta - dvi॒śvāmi̭trasyā - dadhata॒ dve - lo॒kasya̭ - lo॒keṣṷ -sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vi vā e॒tau dvi̭ṣāte॒ yaśca̭ pu॒rā-'gniryaśco॒khāyā॒gṃ॒ sami̭ta॒miti̭ cata॒sṛbhi॒-ssa-nniva̭pati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vainaṷ ta॒nuvā॒ sagṃ śā᳚sti॒ sami̭ta॒mityā̭ha॒ tasmā॒dbrahma̭ṇā kṣa॒tragṃ samḙti॒ yathsa॒-nnyupya̭ vi॒hara̭ti॒ tasmā॒-dbrahma̭ṇā kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhi॒- [kṣa॒traṃ-vye~᳚tyṛ॒tubhiḥ̭, vā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒] 21
-rvā e॒ta-ndī᳚kṣayanti॒ sa ṛ॒tubhi̭re॒va vi॒mucyo̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭mityā̭ha॒-rtubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayi॒tvartubhi॒rvi mṷñcati vaiśvāna॒ryā śi॒kya̭mā da̭tte sva॒daya̭tye॒vaina̭-nnair-ṛ॒tīḥ kṛ॒ṣṇā-sti॒sra-stuṣa̭pakvā bhavanti॒ nir-ṛ̭tyai॒ vā e॒ta-dbhā̭ga॒dheyaṃ॒-ya~-ttuṣā॒ nir-ṛ̭tyai rū॒pa-ṅkṛ॒ṣṇagṃ rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayata i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~ntye॒ṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai॒ dik svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇa॒ upa̭ dadhāti prada॒re vai॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭na॒gg॒ sva e॒vā-''yata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate śi॒kya̭ma॒bhyupa̭ dadhāti nair-ṛ॒to vai pāśaḥ̭ sā॒kṣāde॒vaina̭-nnir-ṛtipā॒śā-nmṷñcati ti॒sra upa̭ dadhāti tredhāvihi॒to vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stasmā॒-nnir-ṛ̭ti॒mava̭ yajate॒ parā̭cī॒rupa̭ [parā̭cī॒rupa̭, da॒dhā॒ti॒ parā̭cī-] 23
dadhāti॒ parā̭cī-me॒vāsmā॒-nnir-ṛ̭ti॒-mpraṇṷda॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai mārjayi॒tvopa̭ tiṣṭhante meddhya॒tvāya॒ gārha̭patya॒mupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti lo॒ka e॒va ca̭ri॒tvā pū॒tā dḙvalo॒kamu॒pāva̭rtanta॒ eka॒yopa̭ tiṣṭhanta eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhati ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nā॒mityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavo॒ vasṷ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayanti || 24 ||
(ṛ॒tubhi̭ - re॒ṣā- parā̭cī॒rupā॒ - ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)
pu॒ru॒ṣa॒mā॒treṇa॒ vi mi̭mīte ya॒jñena॒ vai purṷṣa॒-ssammi̭to yajñapa॒ruṣai॒vainaṃ॒-vi~mi̭mīte॒ yāvā॒-npurṷṣa ū॒rdhvabā̭hu॒stāvā᳚-nbhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒ryḙṇai॒vainaṃ॒-vi~ mi̭mīte pa॒kṣī bha̭vati॒ na hya̭pa॒kṣaḥ pati̭tu॒-marha̭tyara॒tninā̭ pa॒kṣau drāghī̭yāgṃsau bhavata॒stasmā᳚-tpa॒kṣapra̭vayāgṃsi॒ vayāgṃ̭si vyāmamā॒trau pa॒kṣau ca॒ puccha̭-ñca bhavatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭- [vī॒rya᳚m, vī॒rya̭sammito॒] 25
-~vī॒rya̭sammito॒ veṇṷnā॒ vi mi̭mīta āgne॒yo vai veṇuḥ̭ sayoni॒tvāya॒ yajṷṣā yunakti॒ yajṷṣā kṛṣati॒ vyāvṛ̭ttyai ṣaḍga॒vena̭ kṛṣati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ṅkṛṣati॒ ya-ddvā̭daśaga॒vena̭ saṃva~thsa॒reṇai॒ve yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hāda̭bibhe॒-thsaita-ddvi̭gu॒ṇama̭paśya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ tato॒ vā i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ [i॒mā-nnā-'tya̭daha॒dya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tya॒syā ana̭tidāhāya dvigu॒ṇa-ntvā a॒gni-mudya̭ntu-marha॒tītyā̭hu॒rya-tkṛ॒ṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca॒ bhava̭tya॒gnerudya̭tyā e॒tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. ya-tprāca̭ uthsṛ॒je-dru॒drāyāpi̭ daddhyā॒-dya-dda̭kṣi॒ṇā pi॒tṛbhyo॒ nidhṷve॒dya-tpra॒tīco॒ rakṣāgṃ̭si hanyu॒rudī̭ca॒ uthsṛ̭jatye॒ṣā vai dḙvamanu॒ṣyāṇāgṃ̭ śā॒ntā di- [śā॒ntā dik, tāme॒vainā॒-] 27
-ktāme॒vainā॒-nanū-thsṛ̭ja॒tyatho॒ khalvi॒mā-ndiśa॒mu-thsṛ̭jatya॒sau vā ā̭di॒tyaḥ prā॒ṇaḥ prā॒ṇame॒vainā॒-nanūthsṛ̭jati dakṣi॒ṇā pa॒ryāva̭rtante॒ svame॒va vī॒rya̭manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'rdha̭ ā॒tmano̭ vī॒ryā̭vatta॒ro-'tho̭ ādi॒tyasyai॒vā-''vṛta॒manṷ pa॒ryāva̭rtante॒ tasmā॒-tparā᳚ñcaḥ pa॒śavo॒ vi ti̭ṣṭhante pra॒tyañca॒ ā va̭rtante ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚ [ti॒srasti̭sra॒-ssītāḥ᳚, kṛ॒ṣa॒ti॒ tri॒vṛta̭me॒va] 28
kṛṣati tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe vi yā̭taya॒tyoṣa̭dhīrvapati॒ brahma॒ṇā-'nna॒mava̭ rundhe॒ 'rke᳚-'rkaścī̭yate caturda॒śabhi̭rvapati sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya vapa॒tyanna̭syā-nna॒syāva̭ruddhyai kṛ॒ṣṭe va̭pati kṛ॒ṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭ntyanusī॒taṃ-va~̭pati॒ prajā᳚tyai dvāda॒śasu॒ sītā̭su vapati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna̭-mpacati॒ yada̭gni॒ci- [yada̭gni॒cit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñī॒yādava̭-ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta॒ ye vana॒spatī̭nā-mphala॒graha̭ya॒-stāni॒ddhme-'pi॒ prokṣe॒-dana̭varuddha॒syā-va̭ruddhyai di॒gbhyo lo॒ṣṭān-thsama̭syati di॒śāme॒va vī॒rya̭mava॒ruddhya̭ di॒śāṃ-vī~॒rye᳚-'gni-ñci̭nute॒ ya-ndvi॒ṣyā-dyatra॒ sa syā-ttasyai̭ di॒śo lo॒ṣṭamā ha̭re॒diṣa॒-mūrja̭ma॒hami॒ta ā da̭da॒ itīṣa̭me॒vorja॒-ntasyai̭ di॒śo-'va̭ rundhe॒ kṣodhṷko bhavati॒ yastasyā᳚-ndi॒śi bhava̭tyuttarave॒dimupa̭ vapatyuttarave॒dyāg hya̭gniścī॒yate 'tho̭ pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śūne॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
(ca॒ bha॒va॒tye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭ - ~yatkṛ॒ṣṭañcā-'kṛ̭ṣṭañca॒ - dikh- sītā̭ - agni॒ci - dava॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 5)
agne॒ tava॒ śravo॒ vaya॒ iti॒ sika̭tā॒ ni va̭patye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ sū॒ktagṃ sū॒ktenai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe ṣa॒ḍbhirni va̭pati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe samu॒draṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ samu॒dramanṷ pra॒jāḥ prajā̭yante॒ yade॒tena॒ sika̭tā ni॒ vapa̭ti pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendro̭ [pra॒jānāṃ᳚ pra॒jana̭nā॒yendraḥ̭, vṛ॒trāya॒] 31
vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒-ye~᳚-'ntaśśa॒rā aśī᳚ryanta॒ tā-śśarka̭rā abhava॒-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śarka̭rāḥ pa॒śura॒gni-ryaccharka̭rābhira॒gni-mpa̭rimi॒noti॒ vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npari̭ gṛhṇāti॒ tasmā॒-dvajrḙṇa pa॒śavaḥ॒ pari̭gṛhītā॒stasmā॒-thstheyā॒nasthḙyaso॒ nopa̭ harate trisa॒ptābhiḥ̭ pa॒śukā̭masya॒ [pa॒śukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ prā॒ṇaire॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe triṇa॒vābhi॒-rbhrātṛ̭vyavata-stri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ apa̭rimitābhiḥ॒ pari̭ minuyā॒-dapa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒dityapa̭rimitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒dapa̭rigṛhīta e॒vāsya̭ viṣū॒cīna॒gṃ॒ retaḥ॒ parā̭ siñcatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ [bha̭vati, ya-ṅkā॒mayḙta] 33
ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ pari॒mitya॒ tasya॒ śarka̭rā॒-ssika̭tā॒ vyṷ̄he॒-tpari̭gṛhīta e॒vāsmai̭ samī॒cīna॒gṃ॒ retaḥ̭ siñcati paśu॒māne॒va bha̭vati sau॒myā vyṷ̄hati॒ somo॒ vai rḙto॒dhā reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti gāyatri॒yā brā᳚hma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭubhā̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyaḥ̭ śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tya-mmedho॒ nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śa॒- [nopā̭nama॒-thso᳚-'gni-mprā-'vi̭śat, so᳚-'gneḥ] 34
-thso᳚-'gneḥ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvodā̭yata॒ so-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-thso-'śva̭syā-vāntaraśa॒pho̭-bhava॒-dyadaśva̭mākra॒maya̭ti॒ ya e॒va medho-'śva॒-mprā-'vi̭śa॒-ttame॒vāva̭ rundhe pra॒jāpa̭tinā॒-'gniścḙta॒vya̭ ityā̭huḥ prājāpa॒tyo-'śvo॒ yadaśva̭mākra॒maya̭ti pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute puṣkarapa॒rṇamupa̭ dadhāti॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭ni- -me॒vāgni-ñci̭nute॒ 'pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sītyupa̭ dadhātya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dupa̭ dadhāti || 35 ||
(indraḥ̭ - pa॒śukā̭masya - bhavatya - viśa॒th - sayo̭niṃ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 6)
brahma̭ jajñā॒namiti̭ ru॒kmamupa̭ dadhāti॒ brahma̭mukhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ brahma̭mukhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate॒ brahma̭ jajñā॒namityā̭ha॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ na pṛ̭thi॒vyā-nnāntari̭kṣe॒ na di॒vya̭gniścḙta॒vya̭ iti॒ ya-tpṛ̭thi॒vyā-ñci̭nvī॒ta pṛ̭thi॒vīgṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nnauṣa̭dhayo॒ na vana॒spata̭yaḥ॒ [vana॒spata̭yaḥ, pra jā̭yera॒n॒.] 36
pra jā̭yera॒n॒. yada॒ntari̭kṣe cinvī॒tāntari̭kṣagṃ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna vayāgṃ̭si॒ pra jā̭yera॒n॒. ya-ddi॒vi ci̭nvī॒ta divagṃ̭ śu॒cā-'rpa̭ye॒nna pa॒rjanyo̭ varṣedru॒kmamupa̭ dadhātya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyama॒mṛta̭ e॒vāgni-ñci̭nute॒ prajā᳚tyai hira॒ṇmaya॒-mpurṷṣa॒mupa̭ dadhāti yajamānalo॒kasya॒ vidhṛ̭tyai॒ yadiṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇamanūpada॒ddhyā-tpa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa॒taḥ, prāñca॒mupa̭ dadhāti] 37
prāñca॒mupa̭ dadhāti dā॒dhāra̭ yajamānalo॒ka-nna pa̭śū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhā॒tyatho॒ khalviṣṭa̭kāyā॒ ātṛ̭ṇṇa॒manūpa̭ dadhāti prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyai dra॒phsaśca̭ska॒ndetya॒bhi mṛ̭śati॒ hotrā᳚sve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ srucā॒vupa̭ dadhā॒tyājya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayī᳚-nda॒ddhnaḥ pū॒rṇā-maudṷbaṃrīmi॒yaṃ-vai~ kā᳚rṣmarya॒mayya॒sāvau-dṷbaṃrī॒me e॒vopa̭ dhatte [ ] 38
tū॒ṣṇīmupa̭ dadhāti॒ na hīme yaju॒ṣā-''ptu॒marha̭ti॒ dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmarya॒mayī॒-mutta̭rā॒mau-dṷmbarī॒-ntasmā̭da॒syā a॒sāvutta॒rā ''jya̭sya pū॒rṇā-ṅkā᳚rṣmarya॒mayīṃ॒-va~jro॒ vā ājyaṃ॒-va~jraḥ̭ kārṣma॒ryo̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarī-mpa॒śavo॒ vai daddhyūrgṷdu॒mbaraḥ̭ pa॒śuṣve॒vorja̭-ndadhāti pū॒rṇe upa̭ dadhāti pū॒rṇe e॒vaina̭- [pū॒rṇe e॒vaina᳚m, a॒muṣmi̭n ~lo॒ka] 39
ma॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭tiṣṭhete vi॒rājya॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hu॒-ssrugvai vi॒rāḍya-thsrucā̭vupa॒dadhā̭ti vi॒rājye॒vāgni-ñci̭nute yajñamu॒kheya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamu॒khagṃ ru॒kmo ya-dru॒kmaṃ-vyā~̭ghā॒raya̭ti yajñamu॒khāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti pa॒ñcabhi॒-rvyāghā̭rayati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hantyakṣṇa॒yāvyā ghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 40 ||
(vana॒spata̭yo- dakṣiṇa॒to- dha̭tta- enaṃ॒- tasmā̭ dakṣṇa॒yā-pañca̭ ca) (a. 7)
sva॒ya॒mā॒tṛ॒ṇṇāmupa̭ dadhātī॒yaṃ-vai~ sva̭yamātṛ॒ṇṇemāme॒vopa̭ dha॒tte 'śva॒mupa̭ ghrāpayati prā॒ṇame॒vāsyā᳚-ndadhā॒tyatho᳚ prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vā-'gni-ñci̭nute pratha॒meṣṭa̭kopadhī॒yamā̭nā paśū॒nā-ñca॒ yaja̭mānasya ca prā॒ṇamapi̭ dadhāti svayamātṛ॒ṇṇā bha̭vati prā॒ṇānā॒muthsṛ̭ṣṭyā॒ atho̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnāva॒gniścḙta॒vya̭ ityā̭hure॒ṣa vā [ityā̭hure॒ṣa vai, a॒gnirvai᳚śvāna॒ro] 41
a॒gnirvai᳚śvāna॒ro yadbrā᳚hma॒ṇastasmai᳚ pratha॒māmiṣṭa̭kāṃ॒-ya~jṷṣkṛtā॒-mpraya̭cche॒-ttā-mbrā᳚hma॒ṇaścopa̭ daddhyātā-ma॒gnāve॒va tada॒gni-ñci̭nuta īśva॒ro vā e॒ṣa ārti॒mārto॒ryo-'vi̭dvā॒niṣṭa̭kā-mupa॒dadhā̭ti॒ trīn. varā᳚-ndadyā॒-ttrayo॒ vai prā॒ṇāḥ prā॒ṇānā॒g॒ spṛtyai॒ dvāve॒va deyau॒ dvau hi prā॒ṇāveka̭ e॒va deya॒ eko॒ hi prā॒ṇaḥ pa॒śu- [prā॒ṇaḥ pa॒śuḥ, vā e॒ṣa yada॒gnirna] 42
-rvā e॒ṣa yada॒gnirna khalu॒ vai pa॒śava॒ āya̭vase ramante dūrveṣṭa॒kāmupa̭ dadhāti paśū॒nā-ndhṛtyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha॒ntītyā̭ha॒ kāṇḍḙnakāṇḍena॒ hyḙṣā pra̭ti॒tiṣṭha̭tye॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena॒ cetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ devala॒kṣmaṃ-vai~ tryā̭likhi॒tā tāmutta̭ralakṣmāṇa-nde॒vā upā̭dadha॒tā-dha̭ralakṣmāṇa॒-masṷrā॒ ya- [yam, kā॒mayḙta॒] 43
-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityutta̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyā॒-dvasī̭yāne॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒dityadha̭ralakṣmāṇa॒-ntasyopa̭ daddhyādasurayo॒ni-me॒vaina॒manu॒ parā̭ bhāvayati॒ pāpī̭yā-nbhavati tryālikhi॒tā bha̭vatī॒me vai lo॒kāstryā̭likhi॒taibhya e॒va lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyama॒ntare॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒taḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ kū॒rmo bhū॒tvā-'nu॒ prāsa̭rpa॒- [prāsa̭rpat, ya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒] 44
-dya-tkū॒rmamṷpa॒dadhā̭ti॒ yathā᳚ kṣetra॒vidañja̭sā॒ naya̭tye॒vame॒vaina̭-ṅkū॒rma-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati॒ medho॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~-tkū॒rmo ya-tkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ svame॒va medha॒-mpaśya̭ntaḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante śmaśā॒naṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yanmṛ॒tānā᳚-mpaśū॒nāgṃ śī॒r॒ṣāṇyṷpadhī॒yante॒ yajjīva̭nta-ṅkū॒rmamṷpa॒ dadhā̭ti॒ tenāśma̭śānacidvāsta॒vyo̭ vā e॒ṣa ya- [e॒ṣa yat, kū॒rmo madhu॒] 45
-tkū॒rmo madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒ta iti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒bhya̭nakti sva॒daya̭tye॒vaina̭-ṅgrā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇā᳚ bhya॒naktyu॒bhaya॒syā 'va̭ruddhyai ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na॒ ityā̭hā॒ ''bhyāme॒vaina̭mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ prāñca॒mupa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pu॒rastā᳚-] 46
-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭ tiṣṭhante॒ yo vā apa̭nābhima॒gni-ñci̭nu॒te yaja̭mānasya॒ nābhi॒manu॒ pravi̭śati॒ sa ḙnamīśva॒ro higṃsi̭toru॒lūkha̭la॒mupa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gnernābhi॒-ssanā̭bhime॒vā-'gni-ñci̭nu॒te higṃ̭sāyā॒ audṷmbara-mbhava॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata॒ iya̭-dbhavati pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta॒mava̭ ha॒ntyanna̭me॒vāka̭-rvaiṣṇa॒vyarcopa̭ dadhāti॒ viṣṇu॒rvai ya॒jño vai᳚ṣṇa॒vā vana॒spata̭yo ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
(e॒ṣa vai - pa॒śu - rya - ma̭sarpa - de॒ṣa yat - tasmā॒t - tasmā᳚th - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 8)
e॒ṣāṃ-vā~ e॒tallo॒kānā॒-ñjyoti॒-ssambhṛ̭taṃ॒-ya~du॒khā yadu॒khā-mṷpa॒dadhā᳚tye॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ jyoti॒rava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmai॒ jyoti̭rdadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒to jyoti॒rupā᳚-''smahe॒ sika̭tābhiḥ pūrayatye॒tadvā a॒gnervai᳚śvāna॒rasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ kṣodhṷka-ssyā॒-dityū॒nā-ntasyopa̭ [-dityū॒nā-ntasyopa̭, da॒ddhyā॒-tkṣodhṷka] 48
daddhyā॒-tkṣodhṷka e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒maye॒tā-nṷpadasya॒-danna̭madyā॒diti̭ pū॒rṇā-ntasyopa̭ daddhyā॒danṷpadasya-de॒vānna̭matti sa॒hasraṃ॒-vai~ prati॒ purṷṣaḥ paśū॒nāṃ-ya~̭cchati sa॒hasra̭ma॒nye pa॒śavo॒ maddhyḙ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti savīrya॒tvāyo॒-khāyā॒mapi̭ dadhāti prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayati॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣama॒mṛta॒-ṅkhalu॒ vai prā॒ṇā [vai prā॒ṇāḥ, a॒mṛta॒gṃ॒] 49
a॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇya-mprā॒ṇeṣṷ hiraṇyaśa॒lkā-npratya̭syati prati॒ṣṭhāme॒vaina̭-dgamayi॒tvā prā॒ṇai-ssama̭rdhayati da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pūrayati madha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya̭ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~-ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇa̭ pū॒raya̭tyu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai paśuśī॒r॒ṣāṇyupa̭ dadhāti pa॒śavo॒ vai pa̭śuśī॒r॒ṣāṇi̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙtā-'pa॒śu-ssyā॒diti̭ [-'pa॒śu-ssyā॒diti̭, vi॒ṣū॒cīnā̭ni॒] 50
viṣū॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā॒-dviṣṷ̄ca e॒vāsmā᳚-tpa॒śū-nda̭dhātyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ samī॒cīnā̭ni॒ tasyopa̭ daddhyā-thsa॒mīca̭ e॒vāsmai̭ pa॒śū-nda̭dhāti paśu॒māne॒va bha̭vati pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna॒maśva॒syopa̭ dadhāti pa॒ścā-tprā॒cīna̭mṛṣa॒bhasyā-pa̭śavo॒ vā a॒nye go̭ a॒śvebhyaḥ̭ pa॒śavo̭ go a॒śvāne॒vāsmai̭ sa॒mīco̭ dadhātye॒-tāva̭nto॒ vai pa॒śavo᳚ [pa॒śavaḥ̭, dvi॒pāda̭śca॒] 51
dvi॒pāda̭śca॒ catṷṣpādaśca॒ tān. vā e॒tada॒gnau prada̭dhāti॒ ya-tpa̭śuśī॒r॒ṣāṇyṷpa॒-dadhā᳚tya॒-mumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśā॒mītyā̭ha grā॒myebhya̭ e॒va pa॒śubhya̭ āra॒ṇyā-npa॒śūñchuca॒manūthsṛ̭jati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ yaiva sa॒rpe tviṣi॒stāme॒vā-'va̭ rundhe॒ [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mī॒cīna̭-] 52
ya-thsa̭mī॒cīna̭--mpaśuśī॒r॒ṣairṷpa da॒ddhyā-dgrā॒myā-npa॒śū-ndagṃśṷkā-ssyu॒rya-dvi̭ṣū॒cīna̭-māra॒ṇyān. yajṷre॒va va̭de॒dava॒ tā-ntviṣigṃ̭ rundhe॒ yā sa॒rpe na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalṷ̄pa॒dheya̭me॒va yadṷpa॒dadhā̭ti॒ tena॒ tā-ntviṣi॒mava̭ rundhe॒ yā sa॒rpe ya-dyaju॒rvada̭ti॒ tena̭ śā॒ntam || 53 ||
(ū॒nāntasyopa̭ - prā॒ṇāḥ - syā॒diti॒ - vai pa॒śavo̭ - rundhe॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 9)
pa॒śurvā e॒ṣa yada॒gniryoniḥ॒ khalu॒ vā e॒ṣā pa॒śorvi kri̭yate॒ ya-tprā॒cīna̭maiṣṭa॒kā-dyajuḥ̭ kri॒yate॒ reto̭-'pa॒syā̭ apa॒syā̭ upa̭ dadhāti॒ yonā̭ve॒va reto̭ dadhāti॒ pañcopa̭ dadhāti॒ pāṅktāḥ᳚ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāsmai॒ praja̭nayati॒ pañca̭ dakṣiṇa॒to vajro॒ vā a̭pa॒syā̭ vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ pañca̭ pa॒ścā- [pañca̭ pa॒ścāt, prācī॒rupa̭ dadhāti] 54
-tprācī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścādvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti॒ pañca̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti॒ pañca̭ pa॒ścā-tprācī॒stasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante॒ pañco᳚ttara॒ta ścha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śavo॒ vai cha̭nda॒syāḥ᳚ pa॒śūne॒va prajā̭tā॒n-thsvamā॒yata̭nama॒bhi paryṷ̄hata i॒yaṃ-vā~ a॒gne-ra̭tidā॒hā-da̭bibhe॒-thsaitā [-da̭bibhe॒-thsaitāḥ, a॒pa॒syā̭ apaśya॒-ttā] 55
a̭pa॒syā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tato॒ vā i॒mā-nnātya̭daha॒-dyada̭pa॒syā̭ upa॒dadhā᳚tya॒syā ana̭tidāhāyo॒vāca̭ he॒yamada॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃve~ da॒diti̭ prāṇa॒bhṛta॒ upa̭ dadhāti॒ reta̭sye॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā॒-dvada̭-nprā॒ṇa-npaśya̭ñchṛ॒ṇva-npa॒śurjā̭yate॒ 'ya-mpu॒ro [-'ya-mpu॒raḥ, bhuva॒ iti̭] 56
bhuva॒ iti̭ pu॒rastā॒dupa̭ dadhāti prā॒ṇame॒vaitābhi̭-rdādhārā॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka॒rmeti̭ dakṣiṇa॒to mana̭ e॒vaitābhi̭rdādhārā॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ iti̭ pa॒ścā-ccakṣṷre॒vaitābhi̭-rdādhāre॒da-mṷtta॒rā-thsuva॒rityṷttara॒ta-śśrotra̭me॒vaitābhi̭-rdādhāre॒yamu॒pari̭ ma॒tirityu॒pari̭ṣṭā॒-dvāca̭me॒vaitābhi̭-rdādhāra॒ daśa̭da॒śopa̭ dadhāti savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yo [savīrya॒tvāyā᳚kṣṇa॒yā, upa̭ dadhāti॒] 57
-pa̭ dadhāti॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yāḥ prācī॒stābhi॒-rvasi̭ṣṭha ārdhno॒dyā da̭kṣi॒ṇā tābhi̭rbha॒radvā̭jo॒ yāḥ pra॒tīcī॒stābhi̭ rvi॒śvāmi̭tro॒ yā udī̭cī॒stābhi̭-rja॒mada̭gni॒ryā ū॒rdhvāstābhi̭-rvi॒śvaka̭rmā॒ ya e॒vame॒tāsā॒mṛddhiṃ॒-ve~da॒rdhnotye॒va ya ā̭sāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da॒ bandhṷmā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-ṅkḷptiṃ॒-ve~da॒ kalpa̭te- [kalpa̭te, a॒smai॒ ya ā̭sāme॒va-] 58
-'smai॒ ya ā̭sāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ ya ā̭sāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da॒ pratye॒va ti̭ṣṭhati prāṇa॒bhṛta̭ upa॒dhāya̭ saṃ॒ya~ta॒ upa̭ dadhāti prā॒ṇāne॒vā 'smi̭-ndhi॒tvā saṃ॒ya~dbhi॒-ssaṃya~̭cchati॒ ta-thsaṃ॒ya~tāgṃ̭ saṃya~॒ttvamatho᳚ prā॒ṇa e॒vāpā॒na-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-tprāṇāpā॒nau sa-ñca̭rato॒ viṣṷ̄cī॒rupa̭ dadhāti॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau yadvā a॒gnerasaṃ̭ya~ta॒- [a॒gnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya॒] 59
-masṷvargyamasya॒ ta-thsṷva॒rgyo᳚-'gnirya-thsaṃ॒ya~ta̭ upa॒ dadhā̭ti॒ same॒vainaṃ̭-ya~cchati uva॒rgya̭me॒vāka॒ -stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā॒mityā̭ha॒ vayo̭bhire॒vāyā॒nava̭ ru॒ndhe 'yai॒rvayāgṃ̭si sa॒rvato̭ vāyu॒matī᳚rbhavanti॒ tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || 60 ||
(pa॒ścā - de॒tāḥ - pu॒ro᳚ - 'kṣṇa॒yā - kalpa॒te - 'saṃ̭-ya~taṃ॒ - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭu-bjaga̭tyanu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyā̭ sa॒ha | bṛ॒ha॒tyṷṣṇihā̭ ka॒ku-thsū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvi॒padā॒ yā catṷṣpadā tri॒padā॒ yāca॒ ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā॒ yā ca॒ viccha̭ndā-ssū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ma॒hānā᳚mnī re॒vata̭yo॒ viśvā॒ āśāḥ᳚ pra॒sūva̭rīḥ | meghyā̭ vi॒dyuto॒ vācaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ra॒ja॒tā hari̭ṇī॒-ssīsā॒ yujo̭ yujyante॒ karma̭bhiḥ | aśva̭sya vā॒jina̭stva॒ci sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī᳚- [nārīḥ᳚, te॒ patna̭yo॒ loma॒] 61
-ste॒ patna̭yo॒ loma॒ vici̭nvantu manī॒ṣayā᳚ | de॒vānā॒-mpatnī॒rdiśaḥ̭ sū॒cībhiḥ̭ śimyantu tvā || ku॒vida॒ṅga yava̭manto॒ yava̭-ñci॒dyathā॒ dāntya̭nupū॒rvaṃ-vi~॒yūya̭ | i॒hehai̭ṣā-ṅkṛṇuta॒ bhoja̭nāni॒ ye ba॒r॒hiṣo॒ namo̭vṛkti॒-nnaja॒gmuḥ || 62 ||
(nārī᳚ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
kastvā᳚ cchyati॒ kastvā॒ vi śā᳚sti॒ kaste॒ gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śami॒tā ka॒viḥ || ṛ॒tava̭sta ṛtu॒dhā paruḥ̭ śami॒tāro॒ viśā̭satu | saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ dhāya̭sā॒ śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhva॒ryava̭stvā॒ cchyantu॒ vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parva॒śaste॒ śimāḥ᳚ kṛṇvantu॒ śimya̭ntaḥ || a॒rdha॒mā॒sāḥ parūgṃ̭ṣi te॒ māsā᳚-śchyantu॒ śimya̭ntaḥ | a॒ho॒rā॒trāṇi̭ ma॒ruto॒ vili̭ṣṭagṃ [ma॒ruto॒ vili̭ṣṭam, sū॒da॒ya॒ntu॒ te॒ |] 63
sūdayantu te || pṛ॒thi॒vī te॒ 'ntari̭kṣeṇa vā॒yuśchi॒dra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste॒ nakṣa̭trai-ssa॒ha rū॒pa-ṅkṛ̭ṇotu sādhu॒yā || śa-nte॒ pare᳚bhyo॒ gātre᳚bhya॒-śśama॒stvava̭rebhyaḥ | śama॒sthabhyo̭ ma॒jjabhya॒-śśamṷ te ta॒nuvḙ bhuvat || 64 ||
(vili̭ṣṭaṃ - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 12)
(viṣṇṷmukhā॒ - anna̭pate॒ - yāva̭tī॒ - vi vai - pṷruṣamā॒treṇā - 'gne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ - brahma̭ jajñā॒nagg - sva̭yamātṛ॒ṇṇā - me॒ṣāṃ-vai~ - pa॒śu - rgā̭ya॒trī - kastvā॒ - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā॒ - apa̭citimā॒n॒ - vi vā e॒tā - vagne॒ tava̭ - svayamātṛ॒ṇṇāṃ - ~vi̭ṣū॒cīnā̭ni - gāya॒trī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, sta॒nuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.