5.1 - Savitrani Juhoti Prasutyai - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଉଖ୍ଯାଗ୍ନିକଥନଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ସା॒ଵି॒ତ୍ରାଣି॑ ଜୁହୋତି॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯୈ ଚତୁର୍ଗୃହୀ॒ତେନ॑ ଜୁହୋତି॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ପ॒ଶୂନେ॒ଵା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶୋ॑ ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ ଽପା᳚-ଽକ୍ରାମ॒-ନ୍ନ ଵୋ॑ ଭା॒ଗାନି॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॒ ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ତଚ୍ଚ॑ତୁ-ର୍ଗୃହୀ॒ତମ॑-ଧାରଯ-ନ୍ପୁରୋ-ଽନୁ ଵା॒କ୍ଯା॑ଯୈ ଯା॒ଜ୍ଯା॑ଯୈ ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ ଵଷଟ୍କା॒ରାଯ॒ ଯଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଗୃହୀ॒ତ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ଯେ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ତାନ୍ଯ॑ସ୍ଯ ପ୍ରୀ॒ତାନି॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ [ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ, ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯେକୈ॑କ॒-] 1

ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯେକୈ॑କ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॑ ଜୁହୁଯା॒-ଦାହୁ॑ତୀଭିରେ॒ଵୈନ॒ମପ॑ ଗୃହ୍ଣାତି॒ ପାପୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॒ ସର୍ଵା॑ଣି॒ ତସ୍ଯା॑-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯ॑ ଜୁହୁଯା॒ଦାହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵୈନ॑ମ॒ଭି କ୍ର॑ମଯତି॒ ଵସୀ॑ଯା-ନ୍ଭଵ॒ତ୍ଯଥୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵୈଷା-ଽଭିକ୍ରା᳚ନ୍ତି॒ରେତି॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖା-ଦୃଦ୍ଧ୍ଯା॒ ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯା॒ ଏତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାଵେ॒ତାନି॑ ସାଵି॒ତ୍ରାଣି॑ ଭଵନ୍ତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୋ᳚- [ଗା॑ଯ॒ତ୍ରଃ, ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତେନୈ॒ଵ] 2

-ଽଗ୍ନିସ୍ତେନୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ॒ ନୈତ୍ଯ॒ଷ୍ଟୌ ସା॑ଵି॒ତ୍ରାଣି॑ ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯାହୁ॑ତିର୍ନଵ॒ମୀ ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ଵିଯା॑ତଯତି॒ ଯଦି॑ କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଯଜ୍ଞଯଶ॒ସେନା᳚ ଽର୍ପଯେଯ॒ମିତ୍ଯୃଚ॑ମନ୍ତ॒ମା-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯା॒ଚ୍ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ଯେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞଯଶ॒ସେନା᳚ ଽର୍ପଯତି॒ ଯଦି॑ କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଯଜ॑ମାନଂ-ଯଁଜ୍ଞଯଶ॒ସେନା᳚-ଽର୍ପଯେଯ॒ମିତି॒ ଯଜୁ॑ରନ୍ତ॒ମ-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯା॒-ଦ୍ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞଯଶ॒ସେନା᳚-ଽର୍ପଯତ୍ଯୃ॒ଚା ସ୍ତୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧ॒ଯେ- [ସମ॑ର୍ଧ॒ଯେତି॑, ଆ॒ହ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ] 3

-ତ୍ଯା॑ହ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ଚ॒ତୁର୍ଭି॒ରଭ୍ରି॒ମା ଦ॑ତ୍ତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ॒ ସ ଵେଣୁ॒-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶ॒-ଥ୍ସ ଏ॒ତାମୂ॒ତିମନୁ॒ ସମ॑ଚର॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵେଣୋ᳚-ସ୍ସୁଷି॒ରଗ୍ଂ ସୁ॑ଷି॒ରା-ଽଭ୍ରି॑ର୍ଭଵତି ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯ॒ ସ ଯତ୍ର॑ଯ॒ତ୍ରା-ଽଵ॑ସ॒-ତ୍ତ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଣମ॑ଭଵ-ତ୍କଲ୍ମା॒ଷୀ ଭ॑ଵତି ରୂ॒ପସ॑ମୃଦ୍ଧ୍ଯା ଉଭଯତଃ॒, କ୍ଷ୍ଣୂର୍ଭ॑ଵତୀ॒ତଶ୍ଚା॒-ଽ-ମୁତ॑ଶ୍ଚା॒-ଽର୍କସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଵ୍ଯାମମା॒ତ୍ରୀ ଭ॑ଵତ୍ଯେ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ସମ୍ମି॒ତା ଽପ॑ରିମିତା ଭଵ॒ତ୍ଯ-ପ॑ରିମିତ॒ସ୍ଯା-ଽ ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଯୋ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନା-ମ୍ଫଲ॒ଗ୍ରହି॒-ସ୍ସ ଏ॑ଷାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯା॑ଵା-ନ୍ଫଲ॒ଗ୍ରହି॒ର୍ଵେଣୁ॑-ର୍ଵୈଣ॒ଵୀ ଭ॑ଵତି ଵୀ॒ର୍ଯ॑ସ୍ଯା ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 4 ॥

(କା॒ମଯେ॑ତ - ଗାଯ॒ତ୍ରୋ᳚ - ଽର୍ଧ॒ଯେତି॑ - ଚ - ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 1)

ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ॑ଯ॒ଜୁଷ୍କେ॑ଣ କ୍ରି॒ଯତ॑ ଇ॒ମାମ॑ଗୃଭ୍ଣ-ନ୍ରଶ॒ନା-ମୃ॒ତସ୍ଯେତ୍ଯ॑ଶ୍ଵାଭି॒ଧାନୀ॒ମା ଦ॑ତ୍ତେ॒ ଯଜୁ॑ଷ୍କୃତ୍ଯୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତଂ-ଵାଁଜି॒ନ୍ନା ଦ୍ର॒ଵେତ୍ଯଶ୍ଵ॑-ମ॒ଭି ଦ॑ଧାତି ରୂ॒ପମେ॒ଵା-ଽସ୍ଯୈ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ଯୁ॒ଞ୍ଜାଥା॒ଗ୍ଂ॒ ରାସ॑ଭଂ-ଯୁଁ॒ଵମିତି॑ ଗର୍ଦ॒ଭ-ମସ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ଗ॑ର୍ଦ॒ଭ-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଷ୍ଠାପଯତି॒ ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭୋ-ଽସ॑ତ୍ତରୋ॒ ଯୋଗେ॑ଯୋଗେ ତ॒ଵସ୍ତ॑ର॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ [ତ॒ଵସ୍ତ॑ର॒ମିତ୍ଯା॑ହ, ଯୋଗେ॑ଯୋଗ] 5

ଯୋଗେ॑ଯୋଗ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଯୁଁଙ୍କ୍ତେ॒ ଵାଜେ॑ଵାଜେ ହଵାମହ॒ ଇତ୍ଯା॒ହାନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଵାଜୋ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ସଖା॑ଯ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ମୂ॒ତଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହେନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଽଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ॒ ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ-ତ୍ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଽଶ୍ଵେ॑ନ॒ ସ-ମ୍ଭ॑ର॒ତ୍ଯନୁ॑ଵିତ୍ତ୍ଯୈ ପାପଵସ୍ଯ॒ସଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍କ୍ରି॑ଯତେ॒ ଯଚ୍ଛ୍ରେଯ॑ସା ଚ॒ ପାପୀ॑ଯସା ଚ ସମା॒ନ-ଙ୍କର୍ମ॑ କୁ॒ର୍ଵନ୍ତି॒ ପାପୀ॑ଯା॒ନ୍॒.- [ପାପୀ॑ଯାନ୍, ହ୍ଯଶ୍ଵା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭୋ-ଽଶ୍ଵ॒-] 6

-ହ୍ଯଶ୍ଵା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭୋ-ଽଶ୍ଵ॒-ମ୍ପୂର୍ଵ॑-ନ୍ନଯନ୍ତି ପାପଵସ୍ଯ॒-ସସ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ॒ ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂ॑ସ॒-ମ୍ପାପୀ॑ଯା-ନ୍ପ॒ଶ୍ଚାଦନ୍ଵେ॑ତି ବ॒ହୁର୍ଵୈ ଭଵ॑ତୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ॒ ଭଵ॑ତୀଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ ଵ॒ଜ୍ର୍ଯଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ତୂର୍ଵ॒ନ୍ନେହ୍ଯ॑ଵ॒-କ୍ରାମ॒ନ୍ନ-ଶ॑ସ୍ତୀ॒ରିତ୍ଯା॑ହ॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ॒ମଵ॑ କ୍ରାମତି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଗାଣ॑ପତ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ ରୌ॒ଦ୍ରା ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ [ ] 7

ପ॒ଶୂ-ନ୍ନି॒ର୍ଯାଚ୍ଯା॒-ଽଽତ୍ମନେ॒ କର୍ମ॑ କୁରୁତେ ପୂ॒ଷ୍ଣା ସ॒ଯୁଜା॑ ସ॒ହେତ୍ଯା॑ହ ପୂ॒ଷା ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵ॑ନାଗ୍ଂ ସନ୍ନେ॒ତା ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ॒ ପୁରୀ॑ଷାଯତନୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିରଙ୍ଗି॑ରସୋ॒ ଵା ଏ॒ତମଗ୍ରେ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ଭର-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦଚ୍ଛେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ॒ ସାଯ॑ତନମେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒-ସ୍ସ-ମ୍ଭ॑ରତ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ- ଦଚ୍ଛେ॑ମ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଯେନ॑ [ ] 8

ସ॒ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ତେ॒ ଵାଜ॑ମେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଵୃଙ୍କ୍ତେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ ପ୍ରତି॒ପ୍ରୋଚ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ॒ମ୍ଭୃତ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତସ୍ଯା॑ ଏ॒ତଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରଂ॒-ଯଁଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକୋ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଭ॑ରିଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ ଵଲ୍ମୀକଵ॒ପାମୁପ॑ ତିଷ୍ଠତେ ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ ପ୍ରତି॒ପ୍ରୋଚ୍ଯା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ସ-ମ୍ଭ॑ରତ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଭ॑ରାମ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଯେନ॑ ସ॒ଗଞ୍ଚ୍ଛ॑ତେ॒ ଵାଜ॑ମେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଵୃ॒ଙ୍କ୍ତେ ଽନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒ମଗ୍ର॑- [-ଽନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒ମଗ୍ର᳚ମ୍, ଅ॒ଖ୍ଯ॒ଦିତ୍ଯା॒ହା-] 9

-ମଖ୍ଯ॒ଦିତ୍ଯା॒ହା-ନୁ॑ଖ୍ଯାତ୍ଯା ଆ॒ଗତ୍ଯ॑ ଵା॒ଜ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॑ନ ଆ॒କ୍ରମ୍ଯ॑ ଵାଜି-ନ୍ପୃଥି॒ଵୀମିତ୍ଯା॑ହେ॒ଚ୍ଛତ୍ଯେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପୂର୍ଵ॑ଯା ଵି॒ନ୍ଦତ୍ଯୁତ୍ତ॑ରଯା॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒ମା କ୍ର॑ମଯତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା॒ ଅନୁ॑ରୂପାଭ୍ଯା॒-ନ୍ତସ୍ମା॒ଦନୁ॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ଦ୍ଯୌସ୍ତେ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମିତ୍ଯା॑ହୈ॒ଭ୍ଯୋ ଵା ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କେଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସମୈ॑ରଯ-ଦ୍ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॒-ତନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑ଷ୍ଟେ ଵ॒ଜ୍ରୀ ଵା ଏ॒ଷ ଯଦଶ୍ଵୋ॑ ଦ॒-ଦ୍ଭିର॒ନ୍ଯତୋ॑ଦଦ୍ଭ୍ଯୋ॒ ଭୂଯାଂ॒-ଲୋଁମ॑ଭିରୁଭ॒ଯାଦ॑ଦ୍ଭ୍ଯୋ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯା-ତ୍ତମ॑ଧସ୍ପ॒ଦ-ନ୍ଧ୍ଯା॑ଯେ॒-ଦ୍ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵୈନଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୃଣୁତେ ॥ 10 ॥

(ଆ॒ହ॒ - ପାପୀ॑ଯାନ୍ - ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ - ଯେନା - ଽଗ୍ରଂ॑ - ଁଵ॒ଜ୍ରୀ ଵୈ - ସ॒ପ୍ତଦ॑ଶ ଚ) (ଅ. 2)

ଉତ୍କ୍ରା॒ମୋ-ଦ॑କ୍ରମୀ॒ଦିତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒ମୁତ୍କ୍ର॑ମଯତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା॒ ଅନୁ॑ରୂପାଭ୍ଯା॒-ନ୍ତସ୍ମା॒ଦନୁ॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ଽପ ଉପ॑ ସୃଜତି॒ ଯତ୍ର॒ ଵା ଆପ॑ ଉପ॒ ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି॒ ତଦୋଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ୍ଯୋଷ॑ଧୀଃ ପ୍ରତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତୀଃ ପ॒ଶଵୋ-ଽନୁ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପ॒ଶୂନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାସ୍ତସ୍ମା॑ଦ॒ପ ଉପ॑ ସୃଜତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ଯଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ର॑ନ॒ଗ୍ନାଵାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁ॒ଯାଦ॒ନ୍ଧୋ᳚ ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ- [-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ, ସ୍ଯା॒-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି] 11

-ସ୍ସ୍ଯା॒-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁ॒ର୍॒ହିର॑ଣ୍ଯମୁ॒ପାସ୍ଯ॑ ଜୁହୋତ୍ଯଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି॒ ନାନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ଭଵ॑ତି॒ ନ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି॒ ଜିଘ॑ର୍ମ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ॑ସା ଘୃ॒ତେନେତ୍ଯା॑ହ॒ ମନ॑ସା॒ ହି ପୁରୁ॑ଷୋ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି ପ୍ରତି॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ॒ ସର୍ଵ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ପ୍ର॒ତ୍ଯ-ଙ୍କ୍ଷେତି॑ ପୃ॒ଥୁ-ନ୍ତି॑ର॒ଶ୍ଚା ଵଯ॑ସା ବୃ॒ହନ୍ତ॒ମିତ୍ଯା॒ହା-ଽଲ୍ପୋ॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ଜା॒ତୋ ମ॒ହା- [ମ॒ହାନ୍, ଭଵ॑ତି॒] 12

-ନ୍ଭଵ॑ତି॒ ଵ୍ଯଚି॑ଷ୍ଠ॒ମନ୍ନଗ୍ଂ॑ ରଭ॒ସଂ-ଵିଁଦା॑ନ॒ମିତ୍ଯା॒ହା ଽନ୍ନ॑ମେ॒ଵା-ଽସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି॒ ସର୍ଵ॑ମସ୍ମୈ ସ୍ଵଦତେ॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦା ଽଽତ୍ଵା॑ ଜିଘର୍ମି॒ ଵଚ॑ସା ଘୃ॒ତେନେତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ମନ॑ସା-ଽଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ତ-ଦ୍ଵା॒ଚା ଵ॑ଦତ୍ଯ ର॒କ୍ଷସେତ୍ଯା॑ହ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯୈ॒ ମର୍ଯ॑ଶ୍ରୀ-ସ୍ସ୍ପୃହ॒ଯ-ଦ୍ଵ॑ର୍ଣୋ ଅ॒ଗ୍ନିରିତ୍ଯା॒ହା-ପ॑ଚିତିମେ॒ଵା-ଽସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଯ-ପ॑ଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ- [ଯ ଏ॒ଵମ୍, ଵେଦ॒ ମନ॑ସା॒ ତ୍ଵୈ] 13

-ଁଵେଦ॒ ମନ॑ସା॒ ତ୍ଵୈ ତାମାପ୍ତୁ॑ମର୍ହତି॒ ଯାମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର॑-ନ॒ଗ୍ନାଵାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ମନ॑ସ୍ଵତୀଭ୍ଯା-ଞ୍ଜୁହୋ॒ତ୍ଯାହୁ॑ତ୍ଯୋ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ଯ॑ଜ୍ଞମୁଖେ॒ ଵୈ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂ ସନ୍ତ୍ଯେ॒ତର୍ହି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖଂ-ଯଁର୍ହ୍ଯେ॑ନ॒-ଦାହୁ॑ତି-ରଶ୍ଞୁ॒ତେ ପରି॑ ଲିଖତି॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯୈ ତି॒ସୃଭିଃ॒ ପରି॑ ଲିଖତି ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଯାଵା॑ନେ॒ଵା-ଽଗ୍ନିସ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି [ହନ୍ତି, ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା ପରି॑] 14

ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ପରି॑ ଲିଖତି॒ ତେଜୋ॒ ଵୈ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ତେଜ॑ସୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ପରି॑ ଲିଖତୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁ-ଗି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯନୁ॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ପରି॑ ଲିଖତ୍ଯନୁ॒ଷ୍ଟୁ-ଫ୍ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ପରି॒ଭୂଃ ପର୍ଯା᳚ପ୍ତ୍ଯୈ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ॑-ଽନୁ॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ଵାଗ୍ଵା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁ-ପ୍ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଵା॒ଚା ଵ॑ଦାମୋ ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ପ୍ର॑ଥ॒ମଯା॒ ପରି॑ ଲିଖ॒ତ୍ଯଥା॑-ଽନୁ॒ଷ୍ଟୁଭା-ଽଥ॑ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ତେଜୋ॒ ଵୈ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ଯ॒ଜ୍ଞୋ॑ ଽନୁ॒ଷ୍ଟୁଗି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁ-ପ୍ତେଜ॑ସା ଚୈ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ ଚୋଭ॒ଯତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 15 ॥

(ଅ॒ନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ - ର୍ମ॒ହାନ୍ - ଭ॑ଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଗ୍ଂ - ହ॑ନ୍ତି - ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ତେଜୋ॒ ଵୈ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ - ତ୍ରଯୋ॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 3)

ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତି॑ ଖନତି॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ଧୂ॒ମ-ମେ॒ଵୈତେନ॑ ଜନଯତି॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒-ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵୈତେନ॑ ଜନଯତି॒ ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଜା॒ତଃ ପ୍ର॒ଜା-ଶ୍ଶୁ॒ଚା-ଽଽର୍ପ॑ଯ॒-ତ୍ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ର୍ଧ॒ର୍ଚେନା॑-ଶମଯଞ୍ଛି॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ-ଽହିଗ୍ଂ॑ ସନ୍ତ॒ମିତ୍ଯା॑ହ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା᳚-ଙ୍ଖନତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା ଅ॒ପା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ॒ସୀତି॑ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣମା [ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣମା, ହ॒ର॒ତ୍ଯ॒ପାଂ-ଵାଁ] 16

ହ॑ରତ୍ଯ॒ପାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପୃ॒ଷ୍ଠଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵୈନ॒ଦା ହ॑ରତି ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣେନ॒ ସ-ମ୍ଭ॑ରତି॒ ଯୋନି॒ର୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣଗ୍ଂ ସଯୋ॑ନିମେ॒ଵାଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମ୍ଭ॑ରତି କୃଷ୍ଣାଜି॒ନେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସମ୍ଭ॑ରତି॒ ଯ-ଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଣା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ଞ୍ଚର୍ମ॑ଣା ସ॒ମ୍ଭରେ᳚-ଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯେ-ତ୍କୃଷ୍ଣାଜି॒ନେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତ୍ଯାର॒ଣ୍ଯାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂ- [ପ॒ଶୂନ୍, ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯତି॒] 17

-ଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ମାଵ॑-ତ୍ପଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଯ॑ମାନାନା-ମାର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ କନୀ॑ଯାଗ୍ଂସ-ଶ୍ଶୁ॒ଚା ହ୍ଯୃ॑ତା ଲୋ॑ମ॒ତ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ର॒ତ୍ଯତୋ॒ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॑-ଙ୍କୃଷ୍ଣାଜି॒ନ-ଞ୍ଚ॑ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣ-ଞ୍ଚ॒ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃ॑ଣାତୀ॒ଯଂ-ଵୈଁ କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନମ॒ସୌ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣ-ମା॒ଭ୍ଯା-ମେ॒ଵୈନ॑-ମୁଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯ॒-ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ॒ ତମଥ॒ର୍ଵା-ଽନ୍ଵ॑ପଶ୍ଯ॒ଦଥ॑ର୍ଵା ତ୍ଵା ପ୍ରଥ॒ମୋ ନିର॑ମନ୍ଥଦଗ୍ନ॒ ଇ- [ନିର॑ମନ୍ଥଦଗ୍ନ॒ ଇତି॑, ଆ॒ହ॒ ଯ ଏ॒ଵୈନ॑-] 18

-ତ୍ଯା॑ହ॒ ଯ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ॒ନ୍ଵପ॑ଶ୍ଯ॒-ତ୍ତେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି॒ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ॒ ପୁଷ୍କ॑ରା॒ଦଧୀତ୍ଯା॑ହ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣେ ହ୍ଯେ॑ନ॒ମୁପ॑ଶ୍ରିତ॒-ମଵି॑ନ୍ଦ॒-ତ୍ତମୁ॑ ତ୍ଵା ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯଙ୍ଙୃଷି॒ରିତ୍ଯା॑ହ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯଙ୍ ଵା ଆ॑ଥର୍ଵ॒ଣ-ସ୍ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵ୍ଯା॑ସୀ॒-ତ୍ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତମୁ॑ ତ୍ଵା ପା॒ଥ୍ଯୋ ଵୃଷେତ୍ଯା॑ହ॒ ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତ-ମୁତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭି ଗୃ॑ଣାତି [ଗୃ॑ଣାତି, ଚ॒ତ॒ସୃଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି] 19

ଚତ॒ସୃଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀଭି॑ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ଯ॑ ଗାଯ॒ତ୍ରୋ ହି ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣ-ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍ଭୀ॑ ରାଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭୋ॒ ହି ରା॑ଜ॒ନ୍ଯୋ॑ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯୁ॒ଭଯୀ॑ଭି॒ସ୍ତସ୍ଯ॒ ସମ୍ଭ॑ରେ॒-ତ୍ତେଜ॑ଶ୍ଚୈ॒ଵା-ଽସ୍ମା॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟା॒ଭି-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତ୍ଯ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୋ᳚ ଽଗ୍ନିର୍ଯାଵା॑ନେ॒ଵା-ଽଗ୍ନିସ୍ତଗ୍ଂ ସମ୍ଭ॑ରତି॒ ସୀଦ॑ ହୋତ॒ରିତ୍ଯା॑- -ହ ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ସଗ୍ଂ ସା॑ଦଯତି॒ ନି ହୋତେତି॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଂ ସୀ॑ଦ॒ସ୍ଵେତି॒ ଵଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଜନି॑ଷ୍ଵା॒ ହି ଜେନ୍ଯୋ॒ ଅଗ୍ରେ॒ ଅହ୍ନା॒ମିତ୍ଯା॑ହ ଦେଵ ମନୁ॒ଷ୍ଯାନେ॒ଵା-ଽସ୍ମୈ॒ ସଗ୍ଂସ॑ନ୍ନା॒-ନ୍ପ୍ରଜ॑ନଯତି ॥ 20

(ଐ - ଵ ପ॒ଶୂ - ନିତି॑ - ଗୃଣାତି - ହୋତ॒ରିତି॑ - ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 4)

କ୍ରୂ॒ରମି॑ଵ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯା ଏ॒ତ-ତ୍କ॑ରୋତି॒ ଯ-ତ୍ଖନ॑ତ୍ଯ॒ପ ଉପ॑ ସୃଜ॒ତ୍ଯାପୋ॒ ଵୈ ଶା॒ନ୍ତା-ଶ୍ଶା॒ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵା-ଽସ୍ଯୈ॒ ଶୁଚଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି॒ ସ-ନ୍ତେ॑ ଵା॒ଯୁର୍ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵା॑ ଦଧା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ଵା॒ଯୁଃ ପ୍ରା॒ଣେନୈ॒ଵାସ୍ଯୈ᳚ ପ୍ରା॒ଣଗ୍ଂ ସ-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ସ-ନ୍ତେ॑ ଵା॒ଯୁରିତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵା॒ଯୁପ୍ର॑ଚ୍ଯୁତା ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑ରୀର୍ତେ॒ ତସ୍ମୈ॑ ଚ ଦେଵି॒ ଵଷ॑ଡସ୍ତୁ॒ [ଵଷ॑ଡସ୍ତୁ, ତୁଭ୍ଯ॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒] 21

ତୁଭ୍ଯ॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ଵୃଷ୍ଟି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସର୍ଵା॑ନୃ॒ତୂନ୍. ଵ॑ର୍ଷତି॒ ଯ-ଦ୍ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ଯା-ଦ୍ଯା॒ତଯା॑ମା-ଽସ୍ଯ ଵଷଟ୍କା॒ର-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦ୍ଯନ୍ନ ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ଯା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁ॒ର୍ଵଡିତ୍ଯା॑ହ ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ମେ॒ଵ ଵଷ॑-ଟ୍କରୋତି॒ ନାସ୍ଯ॑ ଯା॒ତଯା॑ମା ଵଷଟ୍କା॒ରୋ ଭଵ॑ତି॒ ନ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି॒ ସୁଜା॑ତୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ସ॒ହେତ୍ଯ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁଭୋପ॑ ନହ୍ଯତ୍ଯନୁ॒ଷ୍ଟୁ- [ନହ୍ଯତ୍ଯନୁ॒ଷ୍ଟୁପ୍, ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒] 22

-ଫ୍ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂଃ ପ୍ରି॒ଯଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ପରି॑ ଦଧାତି॒ ଵେଦୁ॑କୋ॒ ଵାସୋ॑ ଭଵତି॒ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ଵାରୁ॒ଣୋ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିରୁପ॑ନଦ୍ଧ॒ ଉଦୁ॑ ତିଷ୍ଠ ସ୍ଵଦ୍ଧ୍ଵରୋ॒ର୍ଧ୍ଵ ଊ॒ ଷୁଣ॑ ଊ॒ତଯ॒ ଇତି॑ ସାଵି॒ତ୍ରୀଭ୍ଯା॒ମୁ-ତ୍ତି॑ଷ୍ଠତି ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵାସ୍ଯୋ॒ର୍ଧ୍ଵାଂ-ଵଁ॑ରୁଣମେ॒ନିମୁ-ଥ୍ସୃ॑ଜତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ସ ଜା॒ତୋ ଗର୍ଭୋ॑ ଅସି॒ [ଗର୍ଭୋ॑ ଅସି, ରୋଦ॑ସ୍ଯୋ॒ରିତ୍ଯା॑ହେ॒ମେ] 23

ରୋଦ॑ସ୍ଯୋ॒ରିତ୍ଯା॑ହେ॒ମେ ଵୈ ରୋଦ॑ସୀ॒ ତଯୋ॑ରେ॒ଷ ଗର୍ଭୋ॒ ଯଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ତସ୍ମା॑-ଦେ॒ଵମା॒ହାଗ୍ନେ॒ ଚାରୁ॒ର୍ଵିଭୃ॑ତ॒ ଓଷ॑ଧୀ॒ଷ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଯ॒ଦା ହ୍ଯେ॑ତଂ-ଵିଁ॒ଭର॒ନ୍ତ୍ଯଥ॒ ଚାରୁ॑ତରୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ପ୍ର ମା॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଅଧି॒ କନି॑କ୍ରଦ-ଦ୍ଗା॒ ଇତ୍ଯା॒ହୌଷ॑ଧଯୋ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯ ମା॒ତର॒ସ୍ତାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରଚ୍ଯା॑ଵଯତି ସ୍ଥି॒ରୋ ଭ॑ଵ ଵୀ॒ଡ୍ଵ॑ଙ୍ଗ॒ ଇତି॑ ଗର୍ଦ॒ଭ ଆ ସା॑ଦଯତି॒ [ଆ ସା॑ଦଯତି, ସ-ନ୍ନ॑ହ୍ଯତ୍ଯେ॒ଵୈନ॑-] 24

ସ-ନ୍ନ॑ହ୍ଯତ୍ଯେ॒ଵୈନ॑-ମେ॒ତଯା᳚ ସ୍ଥେ॒ମ୍ନେ ଗ॑ର୍ଦ॒ଭେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭଃ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ଭା॑ରଭା॒ରିତ॑ମୋ ଗର୍ଦ॒ଭେନ॒ ସ-ମ୍ଭ॑ରତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭୋ-ଽପ୍ଯ॑ନାଲେ॒ଶେ-ଽତ୍ଯ॒ନ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ମେ᳚ଦ୍ଯ॒ତ୍ଯନ୍ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ନେନା॒-ଽର୍କଗ୍ଂ ସ॒ମ୍ଭର॑ନ୍ତି ଗର୍ଦ॒ଭେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭୋ ଦ୍ଵି॒ରେତା॒-ସ୍ସନ୍ କନି॑ଷ୍ଠ-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରଜା॑ଯତେ॒-ଽଗ୍ନିର୍ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑-ନ୍ନି॒ର୍ଦହ॑ତି ପ୍ର॒ଜାସୁ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ତର୍ହ୍ଯାରୂ॑ଢ॒- [ଏ॒ତର୍ହ୍ଯାରୂ॑ଢଃ, ସ ଈ᳚ଶ୍ଵ॒ରଃ ପ୍ର॒ଜା-ଶ୍ଶୁ॒ଚା] 25

-ସ୍ସ ଈ᳚ଶ୍ଵ॒ରଃ ପ୍ର॒ଜା-ଶ୍ଶୁ॒ଚା ପ୍ର॒ଦହଃ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି॒ ମାନୁ॑ଷୀଭ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵମ॑ଙ୍ଗିର॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ମାନ॒ଵ୍ଯୋ॑ ହି ପ୍ର॒ଜା ମା ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ଭି ଶୂ॑ଶୁଚୋ॒ ମା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ମା ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒ନିତ୍ଯା॑ହୈ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ଯଃ॑ ଶମଯତି॒ ପ୍ରୈତୁ॑ ଵା॒ଜୀ କନି॑କ୍ରଦ॒ଦିତ୍ଯା॑ହ ଵା॒ଜୀ ହ୍ଯେ॑ଷ ନାନ॑ଦ॒-ଦ୍ରାସ॑ଭଃ॒ ପତ୍ଵେ- [ପତ୍ଵେତି, ଆ॒ହ॒ ରାସ॑ଭ॒ ଇତି॒] 26

-ତ୍ଯା॑ହ॒ ରାସ॑ଭ॒ ଇତି॒ ହ୍ଯେ॑ତମୃଷ॒ଯୋ-ଽଵ॑ଦ॒-ନ୍ଭର॑ନ୍ନ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମିତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେ॑ଷ ଭର॑ତି॒ ମା ପା॒ଦ୍ଯାଯୁ॑ଷଃ ପୁ॒ରେତ୍ଯା॒ହା-ଽଽଯୁ॑ରେ॒ଵା-ଽସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭ-ସ୍ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗର୍ଦ॒ଭେ ପୁ॒ରା-ଽଽଯୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ତେ ବିଭ୍ଯତି॒ ଵୃଷା॒-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୃଁଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭର॒ନ୍ନିତ୍ଯା॑ହ॒ ଵୃଷା॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ଵୃଷା॒-ଽଗ୍ନିର॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଗ୍ଂ॑ - [ଵୃଷା॒-ଽଗ୍ନିର॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭ᳚ମ୍, ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରିଯ॒-] 27

ସମୁ॒ଦ୍ରିଯ॒-ମିତ୍ଯା॑ହା॒-ଽପାଗ୍ ହ୍ଯେ॑ଷ ଗର୍ଭୋ॒ ଯଦ॒ଗ୍ନିରଗ୍ନ॒ ଆ ଯା॑ହି ଵୀ॒ତଯ॒ ଇତି॒ ଵା ଇ॒ମୌ ଲୋ॒କୌ ଵ୍ଯୈ॑ତା॒ମଗ୍ନ॒ ଆ ଯା॑ହି ଵୀ॒ତଯ॒ ଇତି॒ ଯଦାହା॒ ଽନଯୋ᳚ର୍ଲୋ॒କଯୋ॒-ର୍ଵୀତ୍ଯୈ॒ ପ୍ରଚ୍ଯୁ॑ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଆ॒ଯତ॑ନା॒ଦଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ଂ ସ ଏ॒ତର୍ହ୍ଯ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନ-ଞ୍ଚ ଦ୍ଧ୍ଯାଯତ୍ଯୃ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯମିତ୍ଯା॑ହେ॒ଯଂ-ଵାଁ ଋ॒ତମ॒ସୌ [ ] 28

ସ॒ତ୍ଯମ॒ନଯୋ॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଷ୍ଠାପଯତି॒ ନା-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ନ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯଜ॑ମାନମ॒ଭ୍ଯୈତି॒ ଯଦ॒ଗ୍ନିରୁପ॑ନଦ୍ଧ॒ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀତା॒ଗ୍ନିମେ॒ତ-ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଅମ॑ତୀ॒ରରା॑ତୀ॒-ରିତ୍ଯା॑ହ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯୈ ନି॒ଷୀଦ॑-ନ୍ନୋ॒ ଅପ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିଗ୍ଂ ହ॑ନ॒ଦିତ୍ଯା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା॒ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରତି॑ମୋଦଦ୍ଧ୍ଵ- [ପ୍ରତି॑ମୋଦଦ୍ଧ୍ଵମ୍, ଏ॒ନ॒ମିତ୍ଯା॒ହୌଷ॑ଧଯୋ॒] 29

-ମେନ॒ମିତ୍ଯା॒ହୌଷ॑ଧଯୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॒-ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି॒ ପୁଷ୍ପା॑ଵତୀ-ସ୍ସୁପିପ୍ପ॒ଲା ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧଯଃ॒ ଫଲ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତ୍ଯ॒ ଯଂ-ଵୋଁ॒ ଗର୍ଭ॑ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ନଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମା-ଽସ॑ଦ॒ଦିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯାଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ୍ରଚ୍ଯା॒ଵଯ॑ତି॒ ତାସ୍ଵେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॑ମୁ॒ପାଵ॑ହରତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 30 ॥

(ଅ॒ସ୍ତ୍ଵ॒ - ନୁ॒ଷ୍ଟୁ - ବ॑ସି - ସାଦଯ॒ତ୍ଯା - ରୂ॑ଢଃ॒-ପତ୍ଵେତି॒-ଗର୍ଭ॑-ମ॒ସୌ - ମୋ॑ଦଦ୍ଧ୍ଵଂ॒ - ଦ୍ଵିଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 5)

ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିରୁପ॑ନଦ୍ଧୋ॒ ଵି ପାଜ॒ସେତି॒ ଵିସ୍ରଗ୍ଂ॑ସଯତି ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଂ-ଵଁରୁଣମେ॒ନିଂ-ଵିଁସୃ॑ଜତ୍ଯ॒ପ ଉପ॑ ସୃଜ॒ତ୍ଯାପୋ॒ ଵୈ ଶା॒ନ୍ତା-ଶ୍ଶା॒ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ଶୁଚଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି ତି॒ସୃଭି॒ରୁପ॑ ସୃଜତି ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଯାଵା॑ନେ॒ଵା-ଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯ॒ ଶୁଚଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି ମି॒ତ୍ର-ସ୍ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃଜ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵୀମିତ୍ଯା॑ହ ମି॒ତ୍ରୋ ଵୈ ଶି॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତେନୈ॒ଵୈ- [ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତେନୈ॒ଵ, ଏ॒ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତି॒] 31

-ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ଯଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଣା॒-ମ୍ପାତ୍ରା॑ଣା-ଙ୍କ॒ପାଲୈ᳚-ସ୍ସଗ୍ଂସୃ॒ଜେ-ଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଣି॒ ପାତ୍ରା॑ଣି ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯେଦର୍ମକପା॒ଲୈ-ସ୍ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତ୍ଯେ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ନୁପଜୀଵନୀ॒ଯାନି॒ ତାନ୍ଯେ॒ଵ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ଯତି॒ ଶର୍କ॑ରାଭି॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତି॒ ଧୃତ୍ଯା॒ ଅଥୋ॑ ଶ॒ନ୍ତ୍ଵାଯା॑ ଜଲୋ॒ମୈ-ସ୍ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତ୍ଯେ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂର୍ଯଦ॒ଜା ପ୍ରି॒ଯଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ତେଜ॑ସା କୃଷ୍ଣାଜି॒ନସ୍ଯ॒ ଲୋମ॑ଭି॒-ସ୍ସଗ୍ଂ - [ଲୋମ॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍, ସୃ॒ଜ॒ତି॒ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ] 32

ସୃ॑ଜତି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜତି ରୁ॒ଦ୍ରା-ସ୍ସ॒ଭୃତ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵୀମିତ୍ଯା॑ହୈ॒ତା ଵା ଏ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତା॒ ଅଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଭର॒-ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି ମ॒ଖସ୍ଯ॒ ଶିରୋ॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖସ୍ତସ୍ଯୈ॒ତ-ଚ୍ଛିରୋ॒ ଯଦୁ॒ଖା ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ ସ୍ଥ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ହ୍ଯେ॑ତେ [ ] 33

ପ॒ଦେ ଅଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ପ୍ରା-ଽନ୍ଯାଭି॒-ର୍ଯଚ୍ଛ॒ତ୍ଯନ୍ଵ॒ନ୍ଯୈ-ର୍ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତେ ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାଯ॒ ତ୍ର୍ଯୁ॑ଦ୍ଧି-ଙ୍କରୋତି॒ ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ଯୈ॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଃ କରୋତି ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵୈଁ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣୈ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋତି॒ ଯଜୁ॑ଷା॒ ବିଲ॑-ଙ୍କରୋତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯା॒ ଇଯ॑ତୀ-ଙ୍କରୋତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତା-ନ୍ଦ୍ଵିସ୍ତ॒ନା-ଙ୍କ॑ରୋତି॒ ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋର୍ଦୋହା॑ଯ॒ ଚତୁଃ॑ସ୍ତନା-ଙ୍କରୋତି ପଶୂ॒ନା-ନ୍ଦୋହା॑ଯା॒ଷ୍ଟାସ୍ତ॑ନା-ଙ୍କରୋତି॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ନ୍ଦୋହା॑ଯ॒ ନଵା᳚ଶ୍ରି-ମଭି॒ଚର॑ତଃ କୁର୍ଯା-ତ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ॑ ସ॒ମ୍ଭୃତ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯ॒ ପ୍ରହ॑ରତି॒ ସ୍ତୃତ୍ଯୈ॑ କୃ॒ତ୍ଵାଯ॒ ସା ମ॒ହୀମୁ॒ଖାମିତି॒ ନି ଦ॑ଧାତି ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ଵେ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 34 ॥

(ତେନୈ॒ଵ - ଲୋମ॑ଭି॒-ସ୍ସ - ମେ॒ତେ - ଅ॑ଭି॒ଚର॑ତ॒ - ଏକ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 6)

ସ॒ପ୍ତଭି॑ର୍ଧୂପଯତି ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣା-ଶ୍ଶିର॑ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦୁ॒ଖା ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ପ୍ରା॒ଣା ଅ॑ଶ୍ଵଶ॒କେନ॑ ଧୂପଯତି ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯା-ଦି॑ତି॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହେ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତି॒ରଦି॑ତ୍ଯୈ॒ଵାଦି॑ତ୍ଯା-ଙ୍ଖନତ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅକ୍ରୂ॑ରଙ୍କାରାଯ॒ ନ ହି ସ୍ଵ-ସ୍ସ୍ଵଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ପତ୍ନୀ॒ରିତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵାନାଂ॒- [ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍, ଵା ଏ॒ତା-ମ୍ପତ୍ନ॒ଯୋ-ଽଗ୍ରେ॑-ଽ] 35

-ଁଵା ଏ॒ତା-ମ୍ପତ୍ନ॒ଯୋ-ଽଗ୍ରେ॑-ଽ-କୁର୍ଵ॒-ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦଧାତି ଧି॒ଷଣା॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ଵି॒ଦ୍ଯା ଵୈ ଧି॒ଷଣା॑ ଵି॒ଦ୍ଯାଭି॑-ରେ॒ଵୈନା॑-ମ॒ଭୀନ୍ଧେ॒ ଗ୍ନାସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ଗ୍ନା ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ରେ॒ଵୈନାଗ୍॑ ଶ୍ରପଯତି॒ ଵରୂ᳚ତ୍ରଯ॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ॒ ହୋତ୍ରା॒ ଵୈ ଵରୂ᳚ତ୍ରଯୋ॒ ହୋତ୍ରା॑ଭିରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ପଚତି॒ ଜନ॑ଯ॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵୈଁ ପତ୍ନୀ॒- [ପତ୍ନୀଃ᳚, ଜନ॑ଯ॒ସ୍ତାଭି॑-] 36

-ର୍ଜନ॑ଯ॒ସ୍ତାଭି॑-ରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ପଚତି ଷ॒ଡ୍ଭିଃ ପ॑ଚତି॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ପଚତି॒ ଦ୍ଵିଃ ପଚ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦ୍ଵି-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ସ॒ସ୍ଯ-ମ୍ପ॑ଚ୍ଯତେ ଵାରୁ॒ଣ୍ଯୁ॑ଖା-ଽଭୀଦ୍ଧା॑ ମୈ॒ତ୍ରିଯୋପୈ॑ତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॑ ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତୋ-ଦ୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନା॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁ-ଦ୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଯପ॑ଦ୍ଯମାନା ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଶା॒ ଦିଶ॒ ଆ ପୃ॒ଣେ- [ଆ ପୃ॒ଣ, ଇତ୍ଯା॑ହ॒] 37

-ତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଭା॒ତ୍ଯୁତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବୃହ॒ତୀ ଭ॑ଵୋ॒ର୍ଧ୍ଵା ତି॑ଷ୍ଠ ଧ୍ରୁ॒ଵା ତ୍ଵମିତ୍ଯା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା ଅସୁ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ପାତ୍ର॒ମନା᳚ଚ୍ଛୃଣ୍ଣ॒ମା-ଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ଦେଵ॒ତ୍ରା-ଽକ॑ରଜକ୍ଷୀ॒ରେଣା-ଽଽଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ପର॒ମଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପଯୋ॒ ଯଦ॑ଜକ୍ଷୀ॒ର-ମ୍ପ॑ର॒ମେଣୈ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପଯ॒ସା-ଽଽଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି॒ ଯଜୁ॑ଷା॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ରା ଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷା କ୍ରି॑ଯତେ॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯା ଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ॥ 38 ॥

(ଆ॒ହ॒ ଦେ॒ଵାନାଂ॒ - ଁଵୈ ପତ୍ନୀଃ᳚ - ପୃଣୈ॒ - ଷା - ଷଟ୍ ଚ॑) (ଅ. 7)

ଏକ॑ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯା॒ ମାଷୈଃ᳚ ପୁରୁଷଶୀ॒ର୍॒ଷ-ମଚ୍ଛୈ᳚ତ୍ଯମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈ ମାଷା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ପୁ॑ରୁଷଶୀ॒ର୍॒ଷ-ମ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯୈରେ॒ଵା-ସ୍ଯା॑-ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ନି॑ରଵ॒ଦାଯ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଽଽହ॑ର॒ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତି-ର୍ଭଵନ୍ତ୍ଯେକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ଯା-ଽଽପ୍ତ୍ଯୈ॒ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପ୍ରା॒ଣୈର॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ରୁଷଶୀ॒ର୍॒ଷଗ୍ଂ ସ॑ପ୍ତ॒ଧା ଵିତୃ॑ଣ୍ଣାଂ-ଵଁଲ୍ମୀକଵ॒ପା-ମ୍ପ୍ରତି॒ ନି ଦ॑ଧାତି ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ୍ରା॒ଣୈରେ॒ଵୈନ॒-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॒ ଯାଵ॑ନ୍ତୋ॒ [ଯାଵ॑ନ୍ତଃ, ଵୈ ମୃ॒ତ୍ଯୁବ॑ନ୍ଧଵ॒-] 39

ଵୈ ମୃ॒ତ୍ଯୁବ॑ନ୍ଧଵ॒-ସ୍ତେଷାଂ᳚-ଯଁ॒ମ ଆଧି॑ପତ୍ଯ॒-ମ୍ପରୀ॑ଯାଯ ଯମଗା॒ଥାଭିଃ॒ ପରି॑ଗାଯତି ଯ॒ମାଦେ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଵୃଙ୍କ୍ତେ ତି॒ସୃଭିଃ॒ ପରି॑ଗାଯତି॒ ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଏ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନ॑ଲ୍ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॑ ଵୃଙ୍କ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗାଯ॑ତେ॒ ନ ଦେଯ॒-ଙ୍ଗାଥା॒ ହି ତ-ଦ୍ଵୃ॒ଙ୍କ୍ତେ᳚ ଽଗ୍ନିଭ୍ଯଃ॑ ପ॒ଶୂନା ଲ॑ଭତେ॒ କାମା॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନଯଃ॒ କାମା॑ନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ତ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ନା-ଽଽଲଭେ॒ତା-ଽନ॑ଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ [ ] 40

ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୁ॒ର୍ଯ-ତ୍ପର୍ଯ॑ଗ୍ନିକୃତାନୁ-ଥ୍ସୃ॒ଜେ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞଵେଶ॒ସ-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯା॒-ଦ୍ଯ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଥା॒ପଯେ᳚-ଦ୍ଯା॒ତଯା॑ମାନି ଶୀ॒ର୍॒ଷାଣି॑ ସ୍ଯୁ॒ର୍ଯ-ତ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ॒ ତେନୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ତ୍ପର୍ଯ॑ଗ୍ନିକୃତାନୁ-ଥ୍ସୃ॒ଜତି॑ ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣା-ମଯା॑ତଯାମତ୍ଵାଯ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯେନ॒ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥା॑ପଯତି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଯ॒ଜ୍ଞ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ॒ ସ ରି॑ରିଚା॒ନୋ॑-ଽମନ୍ଯତ॒ ସ ଏ॒ତା ଆ॒ପ୍ରୀର॑ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତାଭି॒ର୍ଵୈ ସ ମୁ॑ଖ॒ତ [ସ ମୁ॑ଖ॒ତଃ, ଆ॒ତ୍ମାନ॒ମା ଽପ୍ରୀ॑ଣୀତ॒] 41

ଆ॒ତ୍ମାନ॒ମା ଽପ୍ରୀ॑ଣୀତ॒ ଯଦେ॒ତା ଆ॒ପ୍ରିଯୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵୈତାଭି॑ର୍ମୁଖ॒ତ ଆ ପ୍ରୀ॑ଣା॒ତ୍ଯ-ପ॑ରିମିତଛନ୍ଦସୋ ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯପ॑ରିମିତଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯା॑ ଊନାତିରି॒କ୍ତା ମି॑ଥୁ॒ନାଃ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ଲୋମ॒ଶଂ-ଵୈଁ ନାମୈ॒ତଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଲୋମ॒ଶାଃ ପ॒ଶୂନେ॒ଵା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଵା ଏ॒ତା ରୂ॒ପାଣି॒ ସର୍ଵା॑ଣି ରୂ॒ପାଣ୍ଯ॒ଗ୍ନୌ ଚିତ୍ଯେ᳚ କ୍ରିଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତା ଅ॒ଗ୍ନେଶ୍ଚିତ୍ଯ॑ସ୍ଯ [ଅ॒ଗ୍ନେଶ୍ଚିତ୍ଯ॑ସ୍ଯ, ଭ॒ଵ॒ନ୍ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂ ଶତିଗ୍ଂ] 42

ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂ ଶତିଗ୍ଂ ସାମିଧେ॒ନୀରନ୍ଵା॑ହ॒ ରୁଗ୍ଵା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ରୁଚ॑ମେ॒ଵ ଗ॑ଚ୍ଛ॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମେ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ହ୍ଯେ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି॒ମନ୍ଵା॑ହ॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିରର୍ଧମା॒ସା-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର-ସ୍ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ପରା॑ଚୀ॒ରନ୍ଵା॑ହ॒ ପରା॑ଙିଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ-ସ୍ସମା᳚ସ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନ ଋ॒ତଵୋ॑ ଵର୍ଧଯ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ସମା॑ଭିରେ॒ଵା-ଽଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ର୍ଧଯ- [-ଽଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ର୍ଧଯତି, ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଂ-ଵିଁଶ୍ଵା॒] 43

-ତ୍ଯୃ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଂ-ଵିଁଶ୍ଵା॒ ଆ ଭା॑ହି ପ୍ର॒ଦିଶଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଭା॑ତି॒ ପ୍ରତ୍ଯୌ॑ହତାମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁମ॑ସ୍ମା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ ମୃ॒ତ୍ଯୁମେ॒ଵା-ଽସ୍ମା॒ଦପ॑ ନୁଦ॒ତ୍ଯୁଦ୍ଵ॒ଯ-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ପରୀତ୍ଯା॑ହ ପା॒ପ୍ମା ଵୈ ତମଃ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମା॒ଦପ॑ ହ॒ନ୍ତ୍ଯଗ॑ନ୍ମ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମ-ମିତ୍ଯା॑ହା॒-ଽସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମ-ମା॑ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି॒ ନ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ତି॑ଷ୍ଠତି॒ ନାସ୍ଯ॒ ଶ୍ରୀସ୍ତି॑ଷ୍ଠତି॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତାଃ କ୍ରି॒ଯନ୍ତେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ-ମୁତ୍ତ॒ମାମନ୍ଵା॑ହ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ଦଧାତି ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯାନୁ॑ଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ॥ 44 ॥

(ଯାଵ॑ନ୍ତୋ - ଽସ୍ଯ - ମୁଖ॒ତ - ଶ୍ଚିତ୍ଯ॑ସ୍ଯ - ଵର୍ଧଯ - ତ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯୋ᳚ - ଽଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 8)

ଷ॒ଡ୍ଭିର୍ଦୀ᳚କ୍ଷଯତି॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯତି ସ॒ପ୍ତଭି॑ର୍ଦୀକ୍ଷଯତି ସ॒ପ୍ତ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯତି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ନେ॒ତୁରିତ୍ଯ॑-ନୁ॒ଷ୍ଟୁଭୋ᳚ତ୍ତ॒ମଯା॑ ଜୁହୋତି॒ ଵାଗ୍ଵା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁ-ପ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାନାଂ॒-ଵାଁଗୁ॑ତ୍ତ॒ମୈ- କ॑ସ୍ମାଦ॒କ୍ଷରା॒ଦନା᳚ପ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ୍ପ॒ଦ-ନ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵା॒ଚୋ-ଽନା᳚ପ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଜୀଵନ୍ତି ପୂ॒ର୍ଣଯା॑ ଜୁହୋତି ପୂ॒ର୍ଣ ଇ॑ଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ [ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ, ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପତ୍ଯୈ॒] 45

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ॒ ନ୍ଯୂ॑ନଯା ଜୁହୋତି॒ ନ୍ଯୂ॑ନା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ॒ ଯଦ॒ର୍ଚିଷି॑ ପ୍ରଵୃ॒ଞ୍ଜ୍ଯା-ଦ୍ଭୂ॒ତମଵ॑ ରୁନ୍ଧୀତ॒ ଯଦଙ୍ଗା॑ରେଷୁ ଭଵି॒ଷ୍ଯଦଙ୍ଗା॑ରେଷୁ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି ଭଵି॒ଷ୍ଯ ଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଭଵି॒ଷ୍ଯଦ୍ଧି ଭୂଯୋ॑ ଭୂ॒ତା-ଦ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି ଦ୍ଵି॒ପା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵା ଏ॒ଷା ଯଜୁ॑ଷା॒ ସମ୍ଭୃ॑ତା॒ ଯଦୁ॒ଖା ସା ଯଦ୍ଭିଦ୍ଯେ॒ତା-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛେ॒- [-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛେ᳚ତ୍, ଯଜ॑ମାନୋ] 46

-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ ହ॒ନ୍ଯେତା᳚-ଽସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ମିତ୍ରୈ॒ତାମୁ॒ଖା-ନ୍ତ॒ପେତ୍ଯା॑ହ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ମି॒ତ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନେ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି॒ ନା-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ନାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ହ॑ନ୍ଯତେ॒ ଯଦି॒ ଭିଦ୍ଯେ॑ତ॒ ତୈରେ॒ଵ କ॒ପାଲୈ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେ॒-ଥ୍ସୈଵ ତତଃ॒ ପ୍ରାଯ॑ଶ୍ଚିତ୍ତି॒ର୍ଯୋ ଗ॒ତଶ୍ରୀ॒-ସ୍ସ୍ଯାନ୍ମ॑ଥି॒ତ୍ଵା ତସ୍ଯାଵ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଭୂ॒ତୋ ଵା ଏ॒ଷ ସ ସ୍ଵା- [ଏ॒ଷ ସ ସ୍ଵାମ୍, ଦେ॒ଵତା॒ମୁପୈ॑ତି॒] 47

-ନ୍ଦେ॒ଵତା॒ମୁପୈ॑ତି॒ ଯୋ ଭୂତି॑କାମ॒-ସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଯ ଉ॒ଖାଯୈ॑ ସ॒ମ୍ଭଵେ॒-ଥ୍ସ ଏ॒ଵ ତସ୍ଯ॑ ସ୍ଯା॒ଦତୋ॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ସ॒ମ୍ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଷ ଵୈ ସ୍ଵ॑ଯ॒ମ୍ଭୂର୍ନାମ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେଯ॒ମିତ୍ଯ॒-ନ୍ଯତ॒ସ୍ତସ୍ଯା॒-ଽଽହୃତ୍ଯା-ଽଵ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଥ୍ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତ୍ଯମ୍ବ॒ରୀଷା॒ଦନ୍ନ॑ କାମ॒ସ୍ଯାଵ॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦମ୍ବ॒ରୀଷେ॒ ଵା ଅନ୍ନ॑-ମ୍ଭ୍ରିଯତେ॒ ସଯୋ᳚ନ୍ଯେ॒ଵାନ୍ନ॒- [ସଯୋ᳚ନ୍ଯେ॒ଵାନ୍ନ᳚ମ୍, ଅଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒] 48

-ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ମୁଞ୍ଜା॒ନଵ॑ ଦଧା॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ମୁଞ୍ଜା॒ ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅପି॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ॒ ସ କ୍ରୁ॑ମୁ॒କ-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵି॑ଶ-ତ୍କ୍ରୁମୁ॒କମଵ॑ ଦଧାତି॒ ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତତ୍ର॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତ॒-ନ୍ତ ଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଆଜ୍ଯେ॑ନ॒ ସଂ-ଯୌଁ᳚ତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॒ ଯଦାଜ୍ଯ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧଯ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ତେଜ॑ସା॒ [ତେଜ॑ସା, ଵୈ କ॑କନ୍ତୀ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒] 49

ଵୈ କ॑ଙ୍କତୀ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒ ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଶମୀ॒ମଯୀ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯା ଉ॒ପସ୍ଥ॒ ଇତି॑ ତି॒ସୃଭି॑ର୍ଜା॒ତମୁପ॑ ତିଷ୍ଠତେ॒ ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷ୍ଵା॒ଵିଦ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵା-ଽଽତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥ 50 ॥

( ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି--ର୍ ଋଚ୍ଛେ॒ଥ୍ - ସ୍ଵା - ମେ॒ଵାନ୍ନଂ॒ - ତେଜ॑ସା॒ - ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)

ନ ହ॑ ସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା-ଽଗ୍ନିରପ॑ରଶୁଵୃକ୍ଣ-ନ୍ଦହତି॒ ତଦ॑ସ୍ମୈ ପ୍ରଯୋ॒ଗ ଏ॒ଵର୍ଷି॑ରସ୍ଵଦଯ॒-ଦ୍ଯଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଯାନି॒ କାନି॒ ଚେତି॑ ସ॒ମିଧ॒ମା ଦ॑ଧା॒ତ୍ଯପ॑ରଶୁଵୃକ୍ଣ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି॒ ସର୍ଵ॑ମସ୍ମୈ ସ୍ଵଦତେ॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦୌଦୁ॑ମ୍ବରୀ॒ମା ଦ॑ଧା॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବର॒ ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅପି॑ ଦଧାତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ॒ ତଗ୍ଂ ସୃ॒ଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍॑- [ସୃ॒ଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି, ଅ॒ଜି॒ଘା॒ଗ୍ଂ॒ସ॒ନ୍ଥ୍ସ ଏ॒ତ-] 51

-ସ୍ଯଜିଘାଗ୍ଂସ॒ନ୍ଥ୍ସ ଏ॒ତ-ଦ୍ରା᳚କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନମ॑ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତେନ॒ ଵୈ ସରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପା॑-ଽହତ॒ ଯ-ଦ୍ରା᳚କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନ-ମ୍ଭଵ॑ତ୍ଯ॒ଗ୍ନେରେ॒ଵ ତେନ॑ ଜା॒ତା-ଦ୍ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହ॒ନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଵ॑ତ୍ଥୀ॒ମା ଦ॑ଧାତ୍ଯଶ୍ଵ॒ତ୍ଥୋ ଵୈ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନାଗ୍ଂ ସପତ୍ନସା॒ହୋ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ॒ ଵୈକ॑ଙ୍କତୀ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒ ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଶମୀ॒ମଯୀ॒ମା ଦ॑ଧାତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ସଗ୍ଂଶି॑ତ-ମ୍ମେ॒ ବ୍ରହ୍ମୋଦେ॑ଷା-ମ୍ବା॒ହୂ ଅ॑ତିର॒ମିତ୍ଯୁ॑ତ୍ତ॒ମେ ଔଦୁ॑ମ୍ବରୀ [ଔଦୁ॑ମ୍ବରୀ, ଵା॒ଚ॒ଯ॒ତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵ] 52

ଵାଚଯତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵ କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯ॑ତି କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯ॑ଵା॒ନତ୍ଯ॒ନ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣ-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରାଜ॒ନ୍ଯୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଵା॒ନତ୍ଯ॒ନ୍ଯଗ୍ଂ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯ॑-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁର୍ଵା ଏ॒ଷ ଯଦ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯଗ୍ଂ ରୁ॒କ୍ମମନ୍ତ॑ର॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତେ॒ ଽମୃତ॑ମେ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋର॒ନ୍ତର୍ଧ॑ତ୍ତ॒ ଏକ॑ଵିଗ୍ଂଶତିନିର୍ବାଧୋ ଭଵ॒ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତି॒ର୍ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କା ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵ॒ସ୍ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ [ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯଃ, ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ] 53

ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କାସ୍ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମ॒ନ୍ତରେ॑ତି ନିର୍ବା॒ଧୈର୍ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରା-ନ୍ନିର୍ବା॒ଧେ॑-ଽକୁର୍ଵତ॒ ତନ୍ନି॑ର୍ବା॒ଧାନା᳚-ନ୍ନିର୍ବାଧ॒ତ୍ଵ-ନ୍ନି॑ର୍ବା॒ଧୀ ଭ॑ଵତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାନେ॒ଵ ନି॑ର୍ବା॒ଧେ କୁ॑ରୁତେ ସାଵିତ୍ରି॒ଯା ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯୈ॒ ନକ୍ତୋ॒ଷାସେତ୍ଯୁତ୍ତ॑ରଯା ଽହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଧା॑ରଯ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦା ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵା ଦ୍ର॑ଵିଣୋ॒ଦା ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନ॑ମୁ॒ଦ୍ଯତ୍ଯ॑ [ ] 54

ପ୍ରା॒ଣୈର୍ଦା॑ଧା॒ରା ଽଽସୀ॑ନଃ॒ ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତେ॒ ତସ୍ମା॒ଦାସୀ॑ନାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ କୃଷ୍ଣାଜି॒ନମୁତ୍ତ॑ର॒-ନ୍ତେଜୋ॒ ଵୈ ହିର॑ଣ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କୃଷ୍ଣାଜି॒ନ-ନ୍ତେଜ॑ସା ଚୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଚୋଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି॒ ଷଡୁ॑ଦ୍ଯାମଗ୍ଂ ଶି॒କ୍ଯ॑-ମ୍ଭଵତି॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମୁଦ୍ଯ॑ଚ୍ଛତେ॒ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶୋଦ୍ଯାମଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵ ମୌ॒ଞ୍ଜ-ମ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ମୁଞ୍ଜା॑ ଊ॒ର୍ଜୈଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ମ॑ର୍ଧଯତି ସୁପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା॒ନିତ୍ଯଵେ᳚କ୍ଷତେ ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॒ତନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑ଷ୍ଟେ॒ ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ ସୁଵଃ॑ ପ॒ତେତ୍ଯା॑ହ ସୁଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି ॥ 55 ॥

(ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯୌ - ଦୁ॑ବଂରି - ଆଦି॒ତ୍ଯ - ଉ॒ଦ୍ଯତ୍ଯ॒ - ସଂ - ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 10)

ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଅ॒ଞ୍ଜନ୍ କୃଦ॑ର-ମ୍ମତୀ॒ନା-ଙ୍ଘୃ॒ତମ॑ଗ୍ନେ॒ ମଧୁ॑ମ॒-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ମାନଃ । ଵା॒ଜୀ ଵହ॑ନ୍ ଵା॒ଜିନ॑-ଞ୍ଜାତଵେଦୋ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵଁକ୍ଷି ପ୍ରି॒ଯମା ସ॒ଧସ୍ଥ᳚ମ୍ ॥ ଘୃ॒ତେନା॒ଞ୍ଜନ୍ଥ୍ସ-ମ୍ପ॒ଥୋ ଦେ॑ଵ॒ଯାନା᳚-ନ୍ପ୍ରଜା॒ନନ୍ ଵା॒ଜ୍ଯପ୍ଯେ॑ତୁ ଦେ॒ଵାନ୍ । ଅନୁ॑ ତ୍ଵା ସପ୍ତେ ପ୍ର॒ଦିଶଃ॑ ସଚନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧାମ॒ସ୍ମୈ ଯଜ॑ମାନାଯ ଧେହି ॥ ଈଡ୍ଯ॒ଶ୍ଚାସି॒ ଵନ୍ଦ୍ଯ॑ଶ୍ଚ ଵାଜିନ୍ନା॒ଶୁଶ୍ଚାସି॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॑ଶ୍ଚ ସପ୍ତେ । ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॑ [ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା᳚, ଦେ॒ଵୈର୍ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚] 56

ଦେ॒ଵୈର୍ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ ପ୍ରୀ॒ତଂ-ଵଁହ୍ନିଂ॑-ଵଁହତୁ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ ॥ ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॒ଷ୍ଟରୀ॑ମା ଜୁଷା॒ଣୋରୁ ପୃ॒ଥୁ ପ୍ରଥ॑ମାନ-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଦେ॒ଵେଭି॑ର୍ଯୁ॒କ୍ତମଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷା᳚-ସ୍ସ୍ଯୋ॒ନ-ଙ୍କୃ॑ଣ୍ଵା॒ନା ସୁ॑ଵି॒ତେ ଦ॑ଧାତୁ ॥ ଏ॒ତା ଉ॑ ଵ-ସ୍ସୁ॒ଭଗା॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପା॒ ଵିପକ୍ଷୋ॑ଭି॒-ଶ୍ଶ୍ରଯ॑ମାଣା॒ ଉଦାତୈଃ᳚ । ଋ॒ଷ୍ଵା-ସ୍ସ॒ତୀଃ କ॒ଵଷ॒-ଶ୍ଶୁମ୍ଭ॑ମାନା॒ ଦ୍ଵାରୋ॑ ଦେ॒ଵୀ-ସ୍ସୁ॑ପ୍ରାଯ॒ଣା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ ଅ॒ନ୍ତ॒ରା ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା॒ ଚର॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଖଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞାନା॑ମ॒ଭି ସଂ॑ଵିଁଦା॒ନେ । ଉ॒ଷାସା॑ ଵାଗ୍ଂ [ଉ॒ଷାସା॑ ଵାମ୍, ସୁ॒ହି॒ର॒ଣ୍ଯେ ସୁ॑ଶି॒ଲ୍ପେ] 57

ସୁହିର॒ଣ୍ଯେ ସୁ॑ଶି॒ଲ୍ପେ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଯୋନା॑ଵି॒ହ ସା॑ଦଯାମି ॥ ପ୍ର॒ଥ॒ମା ଵାଗ୍ଂ॑ ସର॒ଥିନା॑ ସୁ॒ଵର୍ଣା॑ ଦେ॒ଵୌ ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୌ॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଅପି॑ପ୍ରଯ॒-ଞ୍ଚୋଦ॑ନା ଵା॒-ମ୍ମିମା॑ନା॒ ହୋତା॑ରା॒ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ ପ୍ର॒ଦିଶା॑ ଦି॒ଶନ୍ତା᳚ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୈର୍ନୋ॒ ଭାର॑ତୀ ଵଷ୍ଟୁ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସର॑ସ୍ଵତୀ ସ॒ହ ରୁ॒ଦ୍ରୈର୍ନ॑ ଆଵୀତ୍ । ଇଡୋପ॑ହୂତା॒ ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷା॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵୀର॒ମୃତେ॑ଷୁ ଧତ୍ତ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୀ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵକା॑ମ-ଞ୍ଜଜାନ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରର୍ଵା॑ ଜାଯତ ଆ॒ଶୁରଶ୍ଵଃ॑ । 58

ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ ବ॒ହୋଃ କ॒ର୍ତାର॑ମି॒ହ ଯ॑କ୍ଷି ହୋତଃ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଘୃ॒ତେନ॒ ତ୍ମନ୍ଯା॒ ସମ॑କ୍ତ॒ ଉପ॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଋ॑ତୁ॒ଶଃ ପାଥ॑ ଏତୁ । ଵନ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦେଵଲୋ॒କ-ମ୍ପ୍ର॑ଜା॒ନନ୍ନ॒ଗ୍ନିନା॑ ହ॒ଵ୍ଯା ସ୍ଵ॑ଦି॒ତାନି॑ ଵକ୍ଷତ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ସ୍ତପ॑ସା ଵାଵୃଧା॒ନ-ସ୍ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତୋ ଦ॑ଧିଷେ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଗ୍ନେ । ସ୍ଵାହା॑କୃତେନ ହ॒ଵିଷା॑ ପୁରୋଗା ଯା॒ହି ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା ହ॒ଵିର॑ଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 59 ॥

(ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॑ - ଵା॒ - ମଶ୍ଵୋ॒ - ଦ୍ଵିଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 11)

(ସା॒ଵି॒ତ୍ରାଣି॒ - ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ॒ - ମୁତ୍କ୍ରା॑ମ - ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଖନତି - କ୍ରୂ॒ରଂ -ଁଵା॑ରୁ॒ଣଃ - ସ॒ପ୍ତଭି॒ - ରେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯା - ଷ॒ଡ୍ଭି - ର୍ନ ହ॑ ସ୍ମ॒ - ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଅ॒ଞ୍ଜ - ନ୍ନେକା॑ଦଶ )

(ସା॒ଵି॒ତ୍ରା - ଣ୍ଯୁତ୍କ୍ରା॑ମ - କ୍ରୂ॒ରଂ -ଁଵା॑ରୁ॒ଣଃ - ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୁ॒ - ର୍ନ ହ॑ ସ୍ମ॒ - ନଵ॑ପଞ୍ଚା॒ଶତ୍)

(ସା॒ଵି॒ତ୍ରାଣି॑, ହ॒ଵିର॑ଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1

pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2

-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3

-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||

(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)

vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5

yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6

-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7

pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8

sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9

-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||

(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)

utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11

-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12

-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13

-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14

gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||

(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16

ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17

-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18

-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19

cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20

(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)

krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21

tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22

-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23

roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24

sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25

-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26

-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27

samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28

sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29

-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||

(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)

vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31

-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32

sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33

pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||

(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)

sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35

-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36

-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37

-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||

(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)

eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39

vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40

pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41

ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42

bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43

-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||

(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)

ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45

pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46

-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47

-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48

-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49

vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||

( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)

na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51

-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52

vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53

ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54

prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||

(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)

sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56

de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57

suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58

tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||

(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)

(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )

(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)

(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - उख्याग्निकथनं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

सा॒वि॒त्राणि॑ जुहोति॒ प्रसू᳚त्यै चतुर्गृही॒तेन॑ जुहोति॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो ऽपा᳚-ऽक्राम॒-न्न वो॑ भा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒तच्च॑तु-र्गृही॒तम॑-धारय-न्पुरो-ऽनु वा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुर्गृही॒त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हन्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ [य-ङ्का॒मये॑त, पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-] 1

पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुया॒-दाहु॑तीभिरे॒वैन॒मप॑ गृह्णाति॒ पापी॑या-न्भवति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑-ऽनु॒द्रुत्य॑ जुहुया॒दाहु॑त्यै॒वैन॑म॒भि क्र॑मयति॒ वसी॑या-न्भव॒त्यथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्ति॒रेति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खा-दृद्ध्या॒ यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एत्य॒ष्टावे॒तानि॑ सावि॒त्राणि॑ भवन्त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚- [गा॑य॒त्रः, अ॒ग्निस्तेनै॒व] 2

-ऽग्निस्तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैत्य॒ष्टौ सा॑वि॒त्राणि॑ भव॒न्त्याहु॑तिर्नव॒मी त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे विया॑तयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ छन्दाग्ं॑सि यज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयेय॒मित्यृच॑मन्त॒मा-ङ्कु॑र्या॒च्छन्दाग्॑स्ये॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयेय॒मिति॒ यजु॑रन्त॒म-ङ्कु॑र्या॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयत्यृ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्ध॒ये- [सम॑र्ध॒येति॑, आ॒ह॒ समृ॑द्ध्यै] 3

-त्या॑ह॒ समृ॑द्ध्यै च॒तुर्भि॒रभ्रि॒मा द॑त्ते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्या अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स वेणु॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्स ए॒तामू॒तिमनु॒ सम॑चर॒-द्य-द्वेणो᳚-स्सुषि॒रग्ं सु॑षि॒रा-ऽभ्रि॑र्भवति सयोनि॒त्वाय॒ स यत्र॑य॒त्रा-ऽव॑स॒-त्त-त्कृ॒ष्णम॑भव-त्कल्मा॒षी भ॑वति रू॒पस॑मृद्ध्या उभयतः॒, क्ष्णूर्भ॑वती॒तश्चा॒-ऽ-मुत॑श्चा॒-ऽर्कस्या-व॑रुद्ध्यै व्याममा॒त्री भ॑वत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑सम्मि॒ता ऽप॑रिमिता भव॒त्य-प॑रिमित॒स्या-ऽ व॑रुद्ध्यै॒ यो वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रहि॒-स्स ए॑षां-वीँ॒र्या॑वा-न्फल॒ग्रहि॒र्वेणु॑-र्वैण॒वी भ॑वति वी॒र्य॑स्या व॑रुद्ध्यै ॥ 4 ॥

(का॒मये॑त - गाय॒त्रो᳚ - ऽर्ध॒येति॑ - च - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)

व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑य॒जुष्के॑ण क्रि॒यत॑ इ॒माम॑गृभ्ण-न्रश॒ना-मृ॒तस्येत्य॑श्वाभि॒धानी॒मा द॑त्ते॒ यजु॑ष्कृत्यै य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै॒ प्रतू᳚र्तं-वाँजि॒न्ना द्र॒वेत्यश्व॑-म॒भि द॑धाति रू॒पमे॒वा-ऽस्यै॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे यु॒ञ्जाथा॒ग्ं॒ रास॑भं-युँ॒वमिति॑ गर्द॒भ-मस॑त्ये॒व ग॑र्द॒भ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ तस्मा॒दश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽस॑त्तरो॒ योगे॑योगे त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह॒ [त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह, योगे॑योग] 5

योगे॑योग ए॒वैनं॑-युँङ्क्ते॒ वाजे॑वाजे हवामह॒ इत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तय॒ इत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ त-म्प्र॒जाप॑ति॒रन्व॑विन्द-त्प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो ऽश्वे॑न॒ स-म्भ॑र॒त्यनु॑वित्त्यै पापवस्य॒सं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यच्छ्रेय॑सा च॒ पापी॑यसा च समा॒न-ङ्कर्म॑ कु॒र्वन्ति॒ पापी॑या॒न्॒.- [पापी॑यान्, ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-] 6

-ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-म्पूर्व॑-न्नयन्ति पापवस्य॒-सस्य॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒च्छ्रेयाग्ं॑स॒-म्पापी॑या-न्प॒श्चादन्वे॑ति ब॒हुर्वै भव॑तो॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भव॑तीव॒ खलु॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते व॒ज्र्यश्वः॑ प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒-क्राम॒न्न-श॑स्ती॒रित्या॑ह॒ वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒मव॑ क्रामति रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्या॒दित्या॑ह रौ॒द्रा वै प॒शवो॑ रु॒द्रादे॒व [ ] 7

प॒शू-न्नि॒र्याच्या॒-ऽऽत्मने॒ कर्म॑ कुरुते पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒हेत्या॑ह पू॒षा वा अद्ध्व॑नाग्ं सन्ने॒ता सम॑ष्ट्यै॒ पुरी॑षायतनो॒ वा ए॒ष यद॒ग्निरङ्गि॑रसो॒ वा ए॒तमग्रे॑ दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सम॑भर-न्पृथि॒व्या-स्स॒धस्था॑द॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-दच्छे॒हीत्या॑ह॒ साय॑तनमे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व- दच्छे॑म॒ इत्या॑ह॒ येन॑ [ ] 8

स॒ङ्गच्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृङ्क्ते प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒ग्नि-स्स॒म्भृत्य॒ इत्या॑हुरि॒यं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒स्तस्या॑ ए॒तच्छ्रोत्रं॒-यँद्व॒ल्मीको॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रिष्याम॒ इति॑ वल्मीकव॒पामुप॑ तिष्ठते सा॒क्षादे॒व प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒-ऽग्निग्ं स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑राम॒ इत्या॑ह॒ येन॑ स॒गञ्च्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृ॒ङ्क्ते ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑- [-ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र᳚म्, अ॒ख्य॒दित्या॒हा-] 9

-मख्य॒दित्या॒हा-नु॑ख्यात्या आ॒गत्य॑ वा॒ज्यद्ध्व॑न आ॒क्रम्य॑ वाजि-न्पृथि॒वीमित्या॑हे॒च्छत्ये॒वैन॒-म्पूर्व॑या वि॒न्दत्युत्त॑रया॒ द्वाभ्या॒मा क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठ-म्पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॒मित्या॑है॒भ्यो वा ए॒तं-लोँ॒केभ्यः॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्समै॑रय-द्रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे व॒ज्री वा ए॒ष यदश्वो॑ द॒-द्भिर॒न्यतो॑दद्भ्यो॒ भूयां॒-लोँम॑भिरुभ॒याद॑द्भ्यो॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तम॑धस्प॒द-न्ध्या॑ये॒-द्वज्रे॑णै॒वैनग्ग्॑ स्तृणुते ॥ 10 ॥

(आ॒ह॒ - पापी॑यान् - रु॒द्रादे॒व - येना - ऽग्रं॑ - ँव॒ज्री वै - स॒प्तद॑श च) (अ. 2)

उत्क्रा॒मो-द॑क्रमी॒दिति॒ द्वाभ्या॒मुत्क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ ऽप उप॑ सृजति॒ यत्र॒ वा आप॑ उप॒ गच्छ॑न्ति॒ तदोष॑धयः॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्योष॑धीः प्रति॒तिष्ठ॑न्तीः प॒शवो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति प॒शून्. य॒ज्ञो य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ यज॑मान-म्प्र॒जास्तस्मा॑द॒प उप॑ सृजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚ ऽद्ध्व॒र्यु- [-ऽद्ध्व॒र्युः, स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि] 11

-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ जिघ॑र्म्य॒ग्नि-म्मन॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति प्रति॒क्ष्यन्त॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वेत्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑ष प्र॒त्य-ङ्क्षेति॑ पृ॒थु-न्ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्त॒मित्या॒हा-ऽल्पो॒ ह्ये॑ष जा॒तो म॒हा- [म॒हान्, भव॑ति॒] 12

-न्भव॑ति॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नग्ं॑ रभ॒सं-विँदा॑न॒मित्या॒हा ऽन्न॑मे॒वा-ऽस्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदा ऽऽत्वा॑ जिघर्मि॒ वच॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ तस्मा॒-द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-द्वा॒चा व॑दत्य र॒क्षसेत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ मर्य॑श्री-स्स्पृह॒य-द्व॑र्णो अ॒ग्निरित्या॒हा-प॑चितिमे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्य-प॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं- [य ए॒वम्, वेद॒ मन॑सा॒ त्वै] 13

-ँवेद॒ मन॑सा॒ त्वै तामाप्तु॑मर्हति॒ याम॑द्ध्व॒र्युर॑-न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ मन॑स्वतीभ्या-ञ्जुहो॒त्याहु॑त्यो॒राप्त्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ं सन्त्ये॒तर्हि॒ खलु॒ वा ए॒त-द्य॑ज्ञमु॒खं-यँर्ह्ये॑न॒-दाहु॑ति-रश्ञु॒ते परि॑ लिखति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ति॒सृभिः॒ परि॑ लिखति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति [हन्ति, गा॒य॒त्रि॒या परि॑] 14

गायत्रि॒या परि॑ लिखति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑सै॒वैन॒-म्परि॑गृह्णाति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखतीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टु-गि॑न्द्रि॒येणै॒वैन॒-म्परि॑ गृह्णात्यनु॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखत्यनु॒ष्टु-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि परि॒भूः पर्या᳚प्त्यै मद्ध्य॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो वा॒चा व॑दामो गायत्रि॒या प्र॑थ॒मया॒ परि॑ लिख॒त्यथा॑-ऽनु॒ष्टुभा-ऽथ॑ त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री य॒ज्ञो॑ ऽनु॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्तेज॑सा चै॒वेन्द्रि॒येण॑ चोभ॒यतो॑ य॒ज्ञ-म्परि॑ गृह्णाति ॥ 15 ॥

(अ॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु - र्म॒हान् - भ॑वति॒ य ए॒वग्ं - ह॑न्ति - त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री - त्रयो॑दश च) (अ. 3)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ खनति॒ प्रसू᳚त्या॒ अथो॑ धू॒म-मे॒वैतेन॑ जनयति॒ ज्योति॑ष्मन्त-न्त्वा-ऽग्ने सु॒प्रती॑क॒-मित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैतेन॑ जनयति॒ सो᳚-ऽग्निर्जा॒तः प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽऽर्प॑य॒-त्त-न्दे॒वा अ॑र्ध॒र्चेना॑-शमयञ्छि॒व-म्प्र॒जाभ्यो-ऽहिग्ं॑ सन्त॒मित्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ द्वाभ्या᳚-ङ्खनति॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॒सीति॑ पुष्करप॒र्णमा [पुष्करप॒र्णमा, ह॒र॒त्य॒पां-वाँ] 16

ह॑रत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दा ह॑रति पुष्करप॒र्णेन॒ स-म्भ॑रति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑निमे॒वाग्निग्ं सम्भ॑रति कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सम्भ॑रति॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-ञ्चर्म॑णा स॒म्भरे᳚-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा-ऽर्प॑ये-त्कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रत्यार॒ण्याने॒व प॒शू- [प॒शून्, शु॒चा-ऽर्प॑यति॒] 17

-ञ्छु॒चा-ऽर्प॑यति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता लो॑म॒त-स्सम्भ॑र॒त्यतो॒ ह्य॑स्य॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृष्णाजि॒न-ञ्च॑ पुष्करप॒र्ण-ञ्च॒ सग्ग् स्तृ॑णाती॒यं-वैँ कृ॑ष्णाजि॒नम॒सौ पु॑ष्करप॒र्ण-मा॒भ्या-मे॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णात्य॒-ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ तमथ॒र्वा-ऽन्व॑पश्य॒दथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्न॒ इ- [निर॑मन्थदग्न॒ इति॑, आ॒ह॒ य ए॒वैन॑-] 18

-त्या॑ह॒ य ए॒वैन॑-म॒न्वप॑श्य॒-त्तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति॒ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दधीत्या॑ह पुष्करप॒र्णे ह्ये॑न॒मुप॑श्रित॒-मवि॑न्द॒-त्तमु॑ त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषि॒रित्या॑ह द॒द्ध्यङ् वा आ॑थर्व॒ण-स्ते॑ज॒स्व्या॑सी॒-त्तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषेत्या॑ह॒ पूर्व॑मे॒वोदि॒त-मुत्त॑रेणा॒भि गृ॑णाति [गृ॑णाति, च॒त॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति] 19

चत॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व गा॑य॒त्रीभि॑र्ब्राह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुग्भी॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्यु॒भयी॑भि॒स्तस्य॒ सम्भ॑रे॒-त्तेज॑श्चै॒वा-ऽस्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधात्यष्टा॒भि-स्सम्भ॑रत्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚ ऽग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तग्ं सम्भ॑रति॒ सीद॑ होत॒रित्या॑- -ह दे॒वता॑ ए॒वास्मै॒ सग्ं सा॑दयति॒ नि होतेति॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्सग्ं सी॑द॒स्वेति॒ वयाग्ं॑सि॒ जनि॑ष्वा॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्ना॒मित्या॑ह देव मनु॒ष्याने॒वा-ऽस्मै॒ सग्ंस॑न्ना॒-न्प्रज॑नयति ॥ 20

(ऐ - व प॒शू - निति॑ - गृणाति - होत॒रिति॑ - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 4)

क्रू॒रमि॑व॒ वा अ॑स्या ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वा-ऽस्यै॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ स-न्ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधा॒त्वित्या॑ह प्रा॒णो वै वा॒युः प्रा॒णेनै॒वास्यै᳚ प्रा॒णग्ं स-न्द॑धाति॒ स-न्ते॑ वा॒युरित्या॑ह॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते॒ तस्मै॑ च देवि॒ वष॑डस्तु॒ [वष॑डस्तु, तुभ्य॒मित्या॑ह॒] 21

तुभ्य॒मित्या॑ह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व वृष्टि॑-न्दधाति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-द्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒हेत्य॑नु॒ष्टुभोप॑ नह्यत्यनु॒ष्टु- [नह्यत्यनु॒ष्टुप्, सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒] 22

-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ परि॑ दधाति॒ वेदु॑को॒ वासो॑ भवति॒य ए॒वं-वेँद॑ वारु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्ध॒ उदु॑ तिष्ठ स्वद्ध्वरो॒र्ध्व ऊ॒ षुण॑ ऊ॒तय॒ इति॑ सावि॒त्रीभ्या॒मु-त्ति॑ष्ठति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्यो॒र्ध्वां-वँ॑रुणमे॒निमु-थ्सृ॑जति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ [गर्भो॑ असि, रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे] 23

रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे वै रोद॑सी॒ तयो॑रे॒ष गर्भो॒ यद॒ग्नि-स्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धी॒ष्वित्या॑ह य॒दा ह्ये॑तं-विँ॒भर॒न्त्यथ॒ चारु॑तरो॒ भव॑ति॒ प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद-द्गा॒ इत्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॑स्य मा॒तर॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रच्या॑वयति स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॑ङ्ग॒ इति॑ गर्द॒भ आ सा॑दयति॒ [आ सा॑दयति, स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-] 24

स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-मे॒तया᳚ स्थे॒म्ने ग॑र्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भः प॑शू॒ना-म्भा॑रभा॒रित॑मो गर्द॒भेन॒ स-म्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो-ऽप्य॑नाले॒शे-ऽत्य॒न्या-न्प॒शू-न्मे᳚द्य॒त्यन्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑नेना॒-ऽर्कग्ं स॒म्भर॑न्ति गर्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो द्वि॒रेता॒-स्सन् कनि॑ष्ठ-म्पशू॒ना-म्प्रजा॑यते॒-ऽग्निर्ह्य॑स्य॒ योनि॑-न्नि॒र्दह॑ति प्र॒जासु॒ वा ए॒ष ए॒तर्ह्यारू॑ढ॒- [ए॒तर्ह्यारू॑ढः, स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा] 25

-स्स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा प्र॒दहः॑ शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्य॒ इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिर॒ इत्या॑ह मान॒व्यो॑ हि प्र॒जा मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शू॑शुचो॒ मा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मा वन॒स्पती॒नित्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति॒ प्रैतु॑ वा॒जी कनि॑क्रद॒दित्या॑ह वा॒जी ह्ये॑ष नान॑द॒-द्रास॑भः॒ पत्वे- [पत्वेति, आ॒ह॒ रास॑भ॒ इति॒] 26

-त्या॑ह॒ रास॑भ॒ इति॒ ह्ये॑तमृष॒यो-ऽव॑द॒-न्भर॑न्न॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मित्या॑हा॒-ऽग्निग्ग् ह्ये॑ष भर॑ति॒ मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रेत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भ-स्सर्व॒मायु॑रेति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भे पु॒रा-ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑ते बिभ्यति॒ वृषा॒-ऽग्निं-वृँष॑ण॒-म्भर॒न्नित्या॑ह॒ वृषा॒ ह्ये॑ष वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भग्ं॑ - [वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भ᳚म्, स॒मु॒द्रिय॒-] 27

समु॒द्रिय॒-मित्या॑हा॒-ऽपाग् ह्ये॑ष गर्भो॒ यद॒ग्निरग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ वा इ॒मौ लो॒कौ व्यै॑ता॒मग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ यदाहा॒ ऽनयो᳚र्लो॒कयो॒-र्वीत्यै॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒ष आ॒यत॑ना॒दग॑तः प्रति॒ष्ठाग्ं स ए॒तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च द्ध्यायत्यृ॒तग्ं स॒त्यमित्या॑हे॒यं-वाँ ऋ॒तम॒सौ [ ] 28

स॒त्यम॒नयो॑रे॒वैन॒-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ यद॒ग्निरुप॑नद्ध॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑ गृह्णीता॒ग्निमे॒त-मित्या॑ह॒ शान्त्यै॒ व्यस्य॒न् विश्वा॒ अम॑ती॒ररा॑ती॒-रित्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै नि॒षीद॑-न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिग्ं ह॑न॒दित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑मोदद्ध्व- [प्रति॑मोदद्ध्वम्, ए॒न॒मित्या॒हौष॑धयो॒] 29

-मेन॒मित्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॒ग्नेर्भा॑ग॒धेय॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पुष्पा॑वती-स्सुपिप्प॒ला इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्त्य॒ यं-वोँ॒ गर्भ॑ ऋ॒त्वियः॑ प्र॒त्नग्ं स॒धस्थ॒मा-ऽस॑द॒दित्या॑ह॒ याभ्य॑ ए॒वैन॑-म्प्रच्या॒वय॑ति॒ तास्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ द्वाभ्या॑मु॒पाव॑हरति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 30 ॥

(अ॒स्त्व॒ - नु॒ष्टु - ब॑सि - सादय॒त्या - रू॑ढः॒-पत्वेति॒-गर्भ॑-म॒सौ - मो॑दद्ध्वं॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)

वा॒रु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्धो॒ वि पाज॒सेति॒ विस्रग्ं॑सयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्य॒ विषू॑चीं-वँरुणमे॒निं-विँसृ॑जत्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति ति॒सृभि॒रुप॑ सृजति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मि॒त्र-स्स॒ग्ं॒सृज्य॑ पृथि॒वीमित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वै- [दे॒वाना॒-न्तेनै॒व, ए॒न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒] 31

-न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒ शान्त्यै॒ यद्ग्रा॒म्याणा॒-म्पात्रा॑णा-ङ्क॒पालै᳚-स्सग्ंसृ॒जे-द्ग्रा॒म्याणि॒ पात्रा॑णि शु॒चा-ऽर्प॑येदर्मकपा॒लै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒तानि॒ वा अ॑नुपजीवनी॒यानि॒ तान्ये॒व शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ शर्क॑राभि॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ धृत्या॒ अथो॑ श॒न्त्वाया॑ जलो॒मै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्यद॒जा प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ सग्ं सृ॑ज॒त्यथो॒ तेज॑सा कृष्णाजि॒नस्य॒ लोम॑भि॒-स्सग्ं - [लोम॑भि॒-स्सम्, सृ॒ज॒ति॒ य॒ज्ञो वै] 32

सृ॑जति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सग्ं सृ॑जति रु॒द्रा-स्स॒भृत्य॑ पृथि॒वीमित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ सम॑भर॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति म॒खस्य॒ शिरो॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञो वै म॒खस्तस्यै॒त-च्छिरो॒ यदु॒खा तस्मा॑दे॒वमा॑ह य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थ॒ इत्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ते [ ] 33

प॒दे अथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रा-ऽन्याभि॒-र्यच्छ॒त्यन्व॒न्यै-र्म॑न्त्रयते मिथुन॒त्वाय॒ त्र्यु॑द्धि-ङ्करोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै॒ छन्दो॑भिः करोति वी॒र्यं॑-वैँ छन्दाग्ं॑सि वी॒र्ये॑णै॒वैना᳚-ङ्करोति॒ यजु॑षा॒ बिल॑-ङ्करोति॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इय॑ती-ङ्करोति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता-न्द्विस्त॒ना-ङ्क॑रोति॒ यावा॑पृथि॒व्योर्दोहा॑य॒ चतुः॑स्तना-ङ्करोति पशू॒ना-न्दोहा॑या॒ष्टास्त॑ना-ङ्करोति॒ छन्द॑सा॒-न्दोहा॑य॒ नवा᳚श्रि-मभि॒चर॑तः कुर्या-त्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॑ कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खामिति॒ नि द॑धाति दे॒वता᳚स्वे॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 34 ॥

(तेनै॒व - लोम॑भि॒-स्स - मे॒ते - अ॑भि॒चर॑त॒ - एक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 6)

स॒प्तभि॑र्धूपयति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा-श्शिर॑ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒खा शी॒र्॒षन्ने॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॑श्वश॒केन॑ धूपयति प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ सयोनि॒त्वाया-दि॑ति॒स्त्वेत्या॑हे॒यं-वाँ अदि॑ति॒रदि॑त्यै॒वादि॑त्या-ङ्खनत्य॒स्या अक्रू॑रङ्काराय॒ न हि स्व-स्स्वग्ं हि॒नस्ति॑ दे॒वाना᳚-न्त्वा॒ पत्नी॒रित्या॑ह दे॒वानां॒- [दे॒वाना᳚म्, वा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ] 35

-ँवा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ-कुर्व॒-न्ताभि॑रे॒वैना᳚-न्दधाति धि॒षणा॒स्त्वेत्या॑ह वि॒द्या वै धि॒षणा॑ वि॒द्याभि॑-रे॒वैना॑-म॒भीन्धे॒ ग्नास्त्वेत्या॑ह॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै ग्ना श्छन्दो॑भि-रे॒वैनाग्॑ श्रपयति॒ वरू᳚त्रय॒स्त्वेत्या॑ह॒ होत्रा॒ वै वरू᳚त्रयो॒ होत्रा॑भिरे॒वैना᳚-म्पचति॒ जन॑य॒स्त्वेत्या॑ह दे॒वानां॒-वैँ पत्नी॒- [पत्नीः᳚, जन॑य॒स्ताभि॑-] 36

-र्जन॑य॒स्ताभि॑-रे॒वैना᳚-म्पचति ष॒ड्भिः प॑चति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैना᳚-म्पचति॒ द्विः पच॒न्त्वित्या॑ह॒ तस्मा॒-द्द्वि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॑ स॒स्य-म्प॑च्यते वारु॒ण्यु॑खा-ऽभीद्धा॑ मै॒त्रियोपै॑ति॒ शान्त्यै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तो-द्व॑प॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैना॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि॒रु-द्व॑प॒त्यप॑द्यमाना पृथि॒व्याशा॒ दिश॒ आ पृ॒णे- [आ पृ॒ण, इत्या॑ह॒] 37

-त्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॒त्युत्ति॑ष्ठ बृह॒ती भ॑वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठ ध्रु॒वा त्वमित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या असु॒र्य॑-म्पात्र॒मना᳚च्छृण्ण॒मा-च्छृ॑णत्ति देव॒त्रा-ऽक॑रजक्षी॒रेणा-ऽऽच्छृ॑णत्ति पर॒मं-वाँ ए॒त-त्पयो॒ यद॑जक्षी॒र-म्प॑र॒मेणै॒वैना॒-म्पय॒सा-ऽऽच्छृ॑णत्ति॒ यजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ छन्दो॑भि॒रा च्छृ॑णत्ति॒ छन्दो॑भि॒र्वा ए॒षा क्रि॑यते॒ छन्दो॑भिरे॒व छन्दा॒ग्॒स्या च्छृ॑णत्ति ॥ 38 ॥

(आ॒ह॒ दे॒वानां॒ - ँवै पत्नीः᳚ - पृणै॒ - षा - षट् च॑) (अ. 7)

एक॑विग्ंशत्या॒ माषैः᳚ पुरुषशी॒र्॒ष-मच्छै᳚त्यमे॒द्ध्या वै माषा॑ अमे॒द्ध्य-म्पु॑रुषशी॒र्॒ष-म॑मे॒द्ध्यैरे॒वा-स्या॑-मे॒द्ध्य-न्नि॑रव॒दाय॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृ॒त्वा ऽऽह॑र॒त्येक॑विग्ंशति-र्भवन्त्येकवि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः॒ पुरु॑ष॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षग्ं स॑प्त॒धा वितृ॑ण्णां-वँल्मीकव॒पा-म्प्रति॒ नि द॑धाति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णैरे॒वैन॒-थ्सम॑र्धयति मेद्ध्य॒त्वाय॒ याव॑न्तो॒ [याव॑न्तः, वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-] 39

वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-स्तेषां᳚-यँ॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय यमगा॒थाभिः॒ परि॑गायति य॒मादे॒वैन॑-द्वृङ्क्ते ति॒सृभिः॒ परि॑गायति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यो॑ वृङ्क्ते॒ तस्मा॒-द्गाय॑ते॒ न देय॒-ङ्गाथा॒ हि त-द्वृ॒ङ्क्ते᳚ ऽग्निभ्यः॑ प॒शूना ल॑भते॒ कामा॒ वा अ॒ग्नयः॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्प॒शू-न्ना-ऽऽलभे॒ता-ऽन॑वरुद्धा अस्य [ ] 40

प॒शवः॑ स्यु॒र्य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जे-द्य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-द्य-थ्सग्ग्॑स्था॒पये᳚-द्या॒तया॑मानि शी॒र्॒षाणि॑ स्यु॒र्य-त्प॒शूना॒लभ॑ते॒ तेनै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जति॑ शी॒र्ष्णा-मया॑तयामत्वाय प्राजाप॒त्येन॒ सग्ग् स्था॑पयति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒ता आ॒प्रीर॑पश्य॒-त्ताभि॒र्वै स मु॑ख॒त [स मु॑ख॒तः, आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒] 41

आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒ यदे॒ता आ॒प्रियो॒ भव॑न्ति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञमे॒वैताभि॑र्मुख॒त आ प्री॑णा॒त्य-प॑रिमितछन्दसो भव॒न्त्यप॑रिमितः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ ऊनातिरि॒क्ता मि॑थु॒नाः प्रजा᳚त्यै लोम॒शं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ प्र॒जाप॑तेः प॒शवो॑ लोम॒शाः प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ वा ए॒ता रू॒पाणि॒ सर्वा॑णि रू॒पाण्य॒ग्नौ चित्ये᳚ क्रियन्ते॒ तस्मा॑दे॒ता अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य [अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य, भ॒व॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं] 42

भव॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ रुग्वा ए॑कवि॒ग्ं॒शो रुच॑मे॒व ग॑च्छ॒त्यथो᳚ प्रति॒ष्ठामे॒व प्र॑ति॒ष्ठा ह्ये॑कवि॒ग्ं॒श-श्चतु॑र्विग्ंशति॒मन्वा॑ह॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ परा॑ची॒रन्वा॑ह॒ परा॑ङिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒क-स्समा᳚स्त्वा-ऽग्न ऋ॒तवो॑ वर्धय॒न्त्वित्या॑ह॒ समा॑भिरे॒वा-ऽग्निं-वँ॑र्धय- [-ऽग्निं-वँ॑र्धयति, ऋ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒] 43

-त्यृ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिशः॑ पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॑ति॒ प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्मा॒दित्या॑ह मृ॒त्युमे॒वा-ऽस्मा॒दप॑ नुद॒त्युद्व॒य-न्तम॑स॒स्परीत्या॑ह पा॒प्मा वै तमः॑ पा॒प्मान॑मे॒वास्मा॒दप॑ ह॒न्त्यग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒म-मित्या॑हा॒-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ज्योति॑रुत्त॒म-मा॑दि॒त्यस्यै॒व सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ न सं॑वँथ्स॒रस्ति॑ष्ठति॒ नास्य॒ श्रीस्ति॑ष्ठति॒ यस्यै॒ताः क्रि॒यन्ते॒ ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामन्वा॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 44 ॥

(याव॑न्तो - ऽस्य - मुख॒त - श्चित्य॑स्य - वर्धय - त्यादि॒त्यो᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)

ष॒ड्भिर्दी᳚क्षयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयति स॒प्तभि॑र्दीक्षयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-न्दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्य॑-नु॒ष्टुभो᳚त्त॒मया॑ जुहोति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मै- क॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः [प्र॒जाप॑तिः, प्र॒जाप॑ते॒रापत्यै॒] 45

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै॒ यद॒र्चिषि॑ प्रवृ॒ञ्ज्या-द्भू॒तमव॑ रुन्धीत॒ यदङ्गा॑रेषु भवि॒ष्यदङ्गा॑रेषु॒ प्रवृ॑णक्ति भवि॒ष्य दे॒वाव॑ रुन्धे भवि॒ष्यद्धि भूयो॑ भू॒ता-द्द्वाभ्या॒-म्प्रवृ॑णक्ति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ ब्रह्म॑णा॒ वा ए॒षा यजु॑षा॒ सम्भृ॑ता॒ यदु॒खा सा यद्भिद्ये॒ता-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒- [-ऽऽर्ति॒मार्च्छे᳚त्, यज॑मानो] 46

-द्यज॑मानो ह॒न्येता᳚-ऽस्य य॒ज्ञो मित्रै॒तामु॒खा-न्त॒पेत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै मि॒त्रो ब्रह्म॑न्ने॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ नास्य॑ य॒ज्ञो ह॑न्यते॒ यदि॒ भिद्ये॑त॒ तैरे॒व क॒पालै॒-स्सग्ं सृ॑जे॒-थ्सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्ति॒र्यो ग॒तश्री॒-स्स्यान्म॑थि॒त्वा तस्याव॑ दद्ध्या-द्भू॒तो वा ए॒ष स स्वा- [ए॒ष स स्वाम्, दे॒वता॒मुपै॑ति॒] 47

-न्दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो भूति॑काम॒-स्स्याद्य उ॒खायै॑ स॒म्भवे॒-थ्स ए॒व तस्य॑ स्या॒दतो॒ ह्ये॑ष स॒म्भव॑त्ये॒ष वै स्व॑य॒म्भूर्नाम॒ भव॑त्ये॒व य-ङ्का॒मये॑त॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयेय॒मित्य॒-न्यत॒स्तस्या॒-ऽऽहृत्या-ऽव॑ दद्ध्या-थ्सा॒क्षादे॒वास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयत्यम्ब॒रीषा॒दन्न॑ काम॒स्याव॑ दद्ध्यादम्ब॒रीषे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒- [सयो᳚न्ये॒वान्न᳚म्, अव॑ रुन्धे॒] 48

-मव॑ रुन्धे॒ मुञ्जा॒नव॑ दधा॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधात्य॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स क्रु॑मु॒क-म्प्रा-ऽवि॑श-त्क्रुमु॒कमव॑ दधाति॒ यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्त दे॒वाव॑ रुन्ध॒ आज्ये॑न॒ सं-यौँ᳚त्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ यदाज्य॑-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ तेज॑सा॒ [तेज॑सा, वै क॑कन्ती॒मा द॑धाति॒] 49

वै क॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थ॒ इति॑ ति॒सृभि॑र्जा॒तमुप॑ तिष्ठते॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केष्वा॒विद॑-ङ्गच्छ॒त्यथो᳚ प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 50 ॥

( प्र॒जाप॑ति--र् ऋच्छे॒थ् - स्वा - मे॒वान्नं॒ - तेज॑सा॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)

न ह॑ स्म॒ वै पु॒रा-ऽग्निरप॑रशुवृक्ण-न्दहति॒ तद॑स्मै प्रयो॒ग ए॒वर्षि॑रस्वदय॒-द्यद॑ग्ने॒ यानि॒ कानि॒ चेति॑ स॒मिध॒मा द॑धा॒त्यप॑रशुवृक्ण-मे॒वास्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदौदु॑म्बरी॒मा द॑धा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-म॑सृजत॒ तग्ं सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्॑- [सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्ं॑सि, अ॒जि॒घा॒ग्ं॒स॒न्थ्स ए॒त-] 51

-स्यजिघाग्ंस॒न्थ्स ए॒त-द्रा᳚क्षो॒घ्नम॑पश्य॒-त्तेन॒ वै सरक्षा॒ग्॒स्यपा॑-ऽहत॒ य-द्रा᳚क्षो॒घ्न-म्भव॑त्य॒ग्नेरे॒व तेन॑ जा॒ता-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ ह॒न्त्याश्व॑त्थी॒मा द॑धात्यश्व॒त्थो वै वन॒स्पती॑नाग्ं सपत्नसा॒हो विजि॑त्यै॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्मोदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मित्यु॑त्त॒मे औदु॑म्बरी [औदु॑म्बरी, वा॒च॒य॒ति॒ ब्रह्म॑णै॒व] 52

वाचयति॒ ब्रह्म॑णै॒व क्ष॒त्रग्ं सग्ग् श्य॑ति क्ष॒त्रेण॒ ब्रह्म॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो रा॑ज॒न्य॑वा॒नत्य॒न्य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-न्तस्मा᳚-द्राज॒न्यो᳚ ब्राह्म॒णवा॒नत्य॒न्यग्ं रा॑ज॒न्य॑-म्मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्यग्ं रु॒क्ममन्त॑र॒-म्प्रति॑मुञ्चते॒ ऽमृत॑मे॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्त॒ एक॑विग्ंशतिनिर्बाधो भव॒त्येक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒का द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य [अ॒सावा॑दि॒त्यः, ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै] 53

ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेभ्य॑ ए॒व भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॑ति निर्बा॒धैर्वै दे॒वा असु॑रा-न्निर्बा॒धे॑-ऽकुर्वत॒ तन्नि॑र्बा॒धाना᳚-न्निर्बाध॒त्व-न्नि॑र्बा॒धी भ॑वति॒ भ्रातृ॑व्याने॒व नि॑र्बा॒धे कु॑रुते सावित्रि॒या प्रति॑मुञ्चते॒ प्रसू᳚त्यै॒ नक्तो॒षासेत्युत्त॑रया ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दा इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा द्र॑विणो॒दा अ॑होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑मु॒द्यत्य॑ [ ] 54

प्रा॒णैर्दा॑धा॒रा ऽऽसी॑नः॒ प्रति॑मुञ्चते॒ तस्मा॒दासी॑नाः प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते कृष्णाजि॒नमुत्त॑र॒-न्तेजो॒ वै हिर॑ण्य॒-म्ब्रह्म॑ कृष्णाजि॒न-न्तेज॑सा चै॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा चोभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते॒ य-द्द्वाद॑शोद्यामग्ं संवँथ्स॒रेणै॒व मौ॒ञ्ज-म्भ॑व॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॑ ऊ॒र्जैवैन॒ग्ं॒ स म॑र्धयति सुप॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा॒नित्यवे᳚क्षते रू॒पमे॒वास्यै॒तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 55 ॥

(रक्षा॒ग्॒स्यौ - दु॑बंरि - आदि॒त्य - उ॒द्यत्य॒ - सं - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 10)

समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑र-म्मती॒ना-ङ्घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒-त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिन॑-ञ्जातवेदो दे॒वानां᳚-वँक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ᳚म् ॥ घृ॒तेना॒ञ्जन्थ्स-म्प॒थो दे॑व॒याना᳚-न्प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिशः॑ सचन्ताग् स्व॒धाम॒स्मै यज॑मानाय धेहि ॥ ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेद्ध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ [अ॒ग्निष्ट्वा᳚, दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚] 56

दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ प्री॒तं-वँह्निं॑-वँहतु जा॒तवे॑दाः ॥ स्ती॒र्ण-म्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मान-म्पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑ति-स्स॒जोषा᳚-स्स्यो॒न-ङ्कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु ॥ ए॒ता उ॑ व-स्सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ विपक्षो॑भि॒-श्श्रय॑माणा॒ उदातैः᳚ । ऋ॒ष्वा-स्स॒तीः क॒वष॒-श्शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वी-स्सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु ॥ अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑-यँ॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विँदा॒ने । उ॒षासा॑ वाग्ं [उ॒षासा॑ वाम्, सु॒हि॒र॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे] 57

सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि ॥ प्र॒थ॒मा वाग्ं॑ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ दे॒वौ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । अपि॑प्रय॒-ञ्चोद॑ना वा॒-म्मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञग्ं सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भि-स्स॒जोषा॑ य॒ज्ञ-न्नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त ॥ त्वष्टा॑ वी॒र-न्दे॒वका॑म-ञ्जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्वः॑ । 58

त्वष्टे॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न-ञ्जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः ॥ अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑-र्देवलो॒क-म्प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत् ॥ प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒न-स्स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒द्ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 59 ॥

(अ॒ग्निष्ट्वा॑ - वा॒ - मश्वो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)

(सा॒वि॒त्राणि॒ - व्यृ॑द्ध॒ - मुत्क्रा॑म - दे॒वस्य॑ खनति - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - स॒प्तभि॒ - रेक॑विग्ंशत्या - ष॒ड्भि - र्न ह॑ स्म॒ - समि॑द्धो अ॒ञ्ज - न्नेका॑दश )

(सा॒वि॒त्रा - ण्युत्क्रा॑म - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - प॒शवः॑ स्यु॒ - र्न ह॑ स्म॒ - नव॑पञ्चा॒शत्)

(सा॒वि॒त्राणि॑, ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥