5.4 - Devasura Samyatta Asann - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടകാത്രയാഭിധാനം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസ॒-ന്തേ ന വ്യ॑ജയന്ത॒ സ ഏ॒താ ഇന്ദ്ര॑സ്ത॒നൂര॑പശ്യ॒-ത്താ ഉപാ॑ധത്ത॒ താഭി॒ര്വൈ സ ത॒നുവ॑മിന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മാ॒ത്മന്ന॑ധത്ത॒ തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വ॒-ന്പരാ-ഽസു॑രാ॒ യദി॑ന്ദ്രത॒നൂരു॑പ॒ദധാ॑തി ത॒നുവ॑മേ॒വ താഭി॑രിന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യം॑-യഁജ॑മാന ആ॒ത്മ-ന്ധ॒ത്തേ-ഽഥോ॒ സേന്ദ്ര॑മേ॒വാഗ്നിഗ്ം സത॑നു-ഞ്ചിനുതേ॒ ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ॒ പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ [ഭ്രാതൃ॑വ്യഃ, ഭ॒വ॒തി॒ യ॒ജ്ഞോ] 1

ഭവതി യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വേഭ്യോ-ഽപാ᳚ക്രാമ॒-ത്തമ॑വ॒രുധ॒-ന്നാശ॑ക്നുവ॒ന്ത ഏ॒താ യ॑ജ്ഞത॒നൂര॑പശ്യ॒-ന്താ ഉപാ॑ദധത॒ താഭി॒ര്വൈ തേ യ॒ജ്ഞമവാ॑രുന്ധത॒ യ-ദ്യ॑ജ്ഞത॒നൂരു॑പ॒ദധാ॑തി യ॒ജ്ഞമേ॒വ താഭി॒ര്യജ॑മാ॒നോ-ഽവ॑ രുന്ധേ॒ ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ം ശത॒മുപ॑ ദധാതി॒ ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശ॒ദ്വൈ ദേ॒വതാ॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑ രു॒ന്ധേ ഽഥോ॒ സാത്മാ॑നമേ॒വാഗ്നിഗ്ം സത॑നു-ഞ്ചിനുതേ॒ സാത്മാ॒-ഽമുഷ്മി॑-ല്ലോഁ॒കേ [-ഽമുഷ്മി॑-ല്ലോഁ॒കേ, ഭ॒വ॒തി॒ യ] 2

ഭ॑വതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതീ॒രുപ॑ ദധാതി॒ ജ്യോതി॑രേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാത്യേ॒താഭി॒ര്വാ അ॒ഗ്നിശ്ചി॒തോ ജ്വ॑ലതി॒ താഭി॑രേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമി॑ന്ധ ഉ॒ഭയോ॑രസ്മൈ ലോ॒കയോ॒ര്ജ്യോതി॑ര്ഭവതി നക്ഷത്രേഷ്ട॒കാ ഉപ॑ ദധാത്യേ॒താനി॒ വൈ ദി॒വോ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി॒ താന്യേ॒വാവ॑ രുന്ധേ സു॒കൃതാം॒-വാഁ ഏ॒താനി॒ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി॒ യന്നക്ഷ॑ത്രാണി॒ താന്യേ॒വാ-ഽഽപ്നോ॒ത്യഥോ॑ അനൂകാ॒ശ-മേ॒വൈതാനി॒ [-മേ॒വൈതാനി॑, ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി കുരുതേ] 3

ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി കുരുതേ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാനു॑ഖ്യാത്യൈ॒ യ-ഥ്സഗ്ഗ്സ്പൃ॑ഷ്ടാ ഉപദ॒ദ്ധ്യാ-ദ്വൃഷ്ട്യൈ॑ ലോ॒കമപി॑ ദദ്ധ്യാ॒ദവ॑ര്ഷുകഃ പ॒ര്ജന്യഃ॑ സ്യാ॒ദസഗ്ഗ്॑സ്പൃഷ്ടാ॒ ഉപ॑ ദധാതി॒ വൃഷ്ട്യാ॑ ഏ॒വ ലോ॒ക-ങ്ക॑രോതി॒ വര്ഷു॑കഃ പ॒ര്ജന്യോ॑ ഭവതി പു॒രസ്താ॑ദ॒ന്യാഃ പ്ര॒തീചീ॒രുപ॑ ദധാതി പ॒ശ്ചാദ॒ന്യാഃ പ്രാചീ॒സ്തസ്മാ᳚-ത്പ്രാ॒ചീനാ॑നി ച പ്രതീ॒ചീനാ॑നി ച॒ നക്ഷ॑ത്രാ॒ണ്യാ വ॑ര്തന്തേ ॥ 4 ॥

(ഭ്രാതൃ॑വ്യോ - ലോ॒ക - ഏ॒വൈതാന്യേ - ക॑ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)

ഋ॒ത॒വ്യാ॑ ഉപ॑ ദധാത്യൃതൂ॒നാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ᳚ ദ്വ॒ദ്വമ്മുപ॑ ദധാതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ദ്വ॒ന്ദ്വമൃ॒തവോ ഽധൃ॑തേവ॒ വാ ഏ॒ഷാ യന്മ॑ദ്ധ്യ॒മാ ചിതി॑ര॒ന്തരി॑ക്ഷമിവ॒ വാ ഏ॒ഷാ ദ്വ॒ദ്വമ്മ॒ന്യാസു॒ ചിതീ॒ഷൂപ॑ ദധാതി॒ ചത॑സ്രോ॒ മദ്ധ്യേ॒ ധൃത്യാ॑ അന്ത॒ശ്ശ്ലേഷ॑ണം॒-വാഁ ഏ॒താശ്ചിതീ॑നാം॒-യഁദൃ॑ത॒വ്യാ॑ യദൃ॑ത॒വ്യാ॑ ഉപ॒ദധാ॑തി॒ ചിതീ॑നാം॒-വിഁധൃ॑ത്യാ॒ അവ॑കാ॒മനൂപ॑ ദധാത്യേ॒ഷാ വാ അ॒ഗ്നേര്യോനി॒-സ്സയോ॑നി- [അ॒ഗ്നേര്യോനി॒-സ്സയോ॑നിമ്, ഏ॒വാഗ്നി-] 5

-മേ॒വാഗ്നി-ഞ്ചി॑നുത ഉ॒വാച॑ ഹ വി॒ശ്വാമി॒ത്രോ ഽദ॒ദി-ഥ്സ ബ്രഹ്മ॒ണാ-ഽന്നം॒-യഁസ്യൈ॒താ ഉ॑പധീ॒യാന്തൈ॒ യ ഉ॑ ചൈനാ ഏ॒വം-വേഁദ॒ദിതി॑ സംവഁഥ്സ॒രോ വാ ഏ॒ത-മ്പ്ര॑തി॒ഷ്ഠായൈ॑ നുദതേ॒ യോ᳚-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॒ത്വാ ന പ്ര॑തി॒തിഷ്ഠ॑തി॒ പഞ്ച॒ പൂര്വാ॒ശ്ചിത॑യോ ഭവ॒ന്ത്യഥ॑ ഷ॒ഷ്ഠീ-ഞ്ചിതി॑-ഞ്ചിനുതേ॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ സംവഁഥ്സ॒ര ഋ॒തുഷ്വേ॒വ സം॑വഁഥ്സ॒രേ പ്രതി॑തിഷ്ഠത്യേ॒ താ വാ [പ്രതി॑തിഷ്ഠത്യേ॒ താ വാ, അധി॑പത്നീ॒ര്നാമേഷ്ട॑കാ॒] 6

അധി॑പത്നീ॒ര്നാമേഷ്ട॑കാ॒ യസ്യൈ॒താ ഉ॑പധീ॒യന്തേ-ഽധി॑പതിരേ॒വ സ॑മാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവതി॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാ-ത്തമു॑പ॒ദധ॑-ദ്ധ്യായേദേ॒താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആ വൃ॑ശ്ചതി താ॒ജഗാര്തി॒മാര്ച്ഛ॒ത്യങ്ഗി॑രസ-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁന്തോ॒ യാ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്കൃ॑തി॒രാസീ॒-ത്താമൃഷി॑ഭ്യഃ॒ പ്രത്യൌ॑ഹ॒-ന്തദ്ധിര॑ണ്യമഭവ॒ദ്യ-ദ്ധി॑രണ്യശ॒ല്കൈഃ പ്രോ॒ക്ഷതി॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്കൃ॑ത്യാ॒ അഥോ॑ ഭേഷ॒ജമേ॒വാ-ഽസ്മൈ॑ കരോ॒- [-ഽസ്മൈ॑ കരോതി, അഥോ॑ രൂ॒പേണൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒] 7

-ത്യഥോ॑ രൂ॒പേണൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയ॒ത്യഥോ॒ ഹിര॑ണ്യജ്യോതിഷൈ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി സാഹ॒സ്രവ॑താ॒ പ്രോക്ഷ॑തി സാഹ॒സ്രഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യാ॑ ഇ॒മാ മേ॑ അഗ്ന॒ ഇഷ്ട॑കാ ധേ॒നവഃ॑ സ॒ന്ത്വിത്യാ॑ഹ ധേ॒നൂരേ॒വൈനാഃ᳚ കുരുതേ॒ താ ഏ॑ന-ങ്കാമ॒ദുഘാ॑ അ॒മുത്രാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ഉപ॑ തിഷ്ഠന്തേ ॥ 8 ॥

(സയോ॑നി - മേ॒താ വൈ - ക॑രോ॒ത്യേ - കാ॒ന്നച॑ത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 2)

രു॒ദ്രോ വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നി-സ്സ ഏ॒തര്ഹി॑ ജാ॒തോ യര്ഹി॒ സര്വ॑ശ്ചി॒ത-സ്സ യഥാ॑ വ॒ഥ്സോ ജാ॒ത-സ്സ്തന॑-മ്പ്രേ॒ഫ്സത്യേ॒വം-വാഁ ഏ॒ഷ ഏ॒തര്ഹി॑ ഭാഗ॒ധേയ॒-മ്പ്രേഫ്സ॑തി॒ തസ്മൈ॒ യദാഹു॑തി॒-ന്ന ജു॑ഹു॒യാദ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-ഞ്ച॒ യജ॑മാന-ഞ്ച ധ്യായേച്ഛതരു॒ദ്രീയ॑-ഞ്ജുഹോതി ഭാഗ॒ധേയേ॑നൈ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി॒ നാ-ഽഽര്തി॒മാര്ച്ഛ॑ത്യദ്ധ്വ॒ര്യുര്ന യജ॑മാനോ॒ യ-ദ്ഗ്രാ॒മ്യാണാ᳚-മ്പശൂ॒നാ- [യ-ദ്ഗ്രാ॒മ്യാണാ᳚-മ്പശൂ॒നാമ്, പയ॑സാ ജുഹു॒യാ-] 9

-മ്പയ॑സാ ജുഹു॒യാ-ദ്ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂഞ്ഛു॒ചാ ഽര്പയേ॒-ദ്യദാ॑ര॒ണ്യാനാ॑-മാര॒ണ്യാന് ജ॑ര്തിലയവാ॒ഗ്വാ॑ വാ ജുഹു॒യാ-ദ്ഗ॑വീധുകയവാ॒ഗ്വാ॑ വാ॒ ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന്. ഹി॒നസ്തി॒ നാ-ഽഽര॒ണ്യാനഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹു॒രനാ॑ഹുതി॒ര്വൈ ജ॒ര്തിലാ᳚ശ്ച ഗ॒വീധു॑കാ॒ശ്ചേത്യ॑ ജക്ഷീ॒രേണ॑ ജുഹോത്യാഗ്നേ॒യീ വാ ഏ॒ഷാ യദ॒ജാ-ഽഽഹു॑ത്യൈ॒വ ജു॑ഹോതി॒ ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന്. ഹി॒നസ്തി॒ നാ-ഽഽര॒ണ്യാനങ്ഗി॑രസ-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁന്തോ॒- [-ഁലോ॒കം-യഁന്തഃ॑, അ॒ജായാ᳚-ങ്ഘ॒ര്മ-] 10

-ഽജായാ᳚-ങ്ഘ॒ര്മ-മ്പ്രാസി॑ഞ്ച॒ന്ഥ്സാ ശോച॑ന്തീ പ॒ര്ണ-മ്പരാ॑-ഽജിഹീത॒ സോ᳚(1॒)-ഽര്കോ॑-ഽഭവ॒-ത്തദ॒ര്കസ്യാ᳚-ര്ക॒ത്വമ॑ര്കപ॒ര്ണേന॑ ജുഹോതി സയോനി॒ത്വായോദ॒-ന്തിഷ്ഠ॑ന് ജുഹോത്യേ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ ദി-ഖ്സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ചര॒മായാ॒മിഷ്ട॑കായാ-ഞ്ജുഹോത്യന്ത॒ത ഏ॒വ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ത്രേധാവിഭ॒ക്ത-ഞ്ജു॑ഹോതി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഇ॒മാനേ॒വ ലോ॒കാന്-ഥ്സ॒മാവ॑ദ്വീര്യാന് കരോ॒തീയ॒ത്യഗ്രേ॑ ജുഹോ॒- [ജുഹോതി, അഥേയ॒ത്യഥേയ॑തി॒] 11

-ത്യഥേയ॒ത്യഥേയ॑തി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേഭ്യഃ॑ ശമയതി തി॒സ്ര ഉത്ത॑രാ॒ ആഹു॑തീര്ജുഹോതി॒ ഷ-ട്ഥ്സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ഷ-ഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി॒ യദ॑നുപരി॒ക്രാമ॑-ഞ്ജുഹു॒യാദ॑ന്തരവചാ॒രിണഗ്ം॑ രു॒ദ്ര-ങ്കു॑ര്യാ॒ദഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുഃ॒ കസ്യാം॒-വാഁ-ഽഹ॑ ദി॒ശി രു॒ദ്രഃ കസ്യാം॒-വേഁത്യ॑നുപരി॒ക്രാമ॑മേ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ॑-മപ॑രിവര്ഗമേ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയ- [ശമയതി, ഏ॒താവൈ] 12

-ത്യേ॒താവൈ ദേ॒വതാ᳚-സ്സുവ॒ര്ഗ്യാ॑യാ ഉ॑ത്ത॒മാസ്താ യജ॑മാനം-വാഁചയതി॒ താഭി॑രേ॒വൈനഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാ-ത്തസ്യ॑ സഞ്ച॒രേ പ॑ശൂ॒നാ-ന്ന്യ॑സ്യേ॒-ദ്യഃ പ്ര॑ഥ॒മഃ പ॒ശുര॑ഭി॒തിഷ്ഠ॑തി॒ സ ആര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി ॥ 13 ॥

(പ॒ശൂ॒നാം - ഁയന്തോ - ഽഗ്നേ॑ ജുഹോ॒ത്യ - പ॑രിവര്ഗമേ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി - ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 3)

അശ്മ॒ന്നൂര്ജ॒മിതി॒ പരി॑ ഷിഞ്ചതി മാ॒ര്ജയ॑ത്യേ॒വൈന॒മഥോ॑ ത॒ര്പയ॑ത്യേ॒വ സ ഏ॑ന-ന്തൃ॒പ്തോ ഽക്ഷു॑ദ്ധ്യ॒-ന്നശോ॑ച-ന്ന॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ഉപ॑ തിഷ്ഠതേ॒ തൃപ്യ॑തി പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॒ര്യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ താ-ന്ന॒ ഇഷ॒മൂര്ജ॑-ന്ധത്ത മരുത-സ്സഗ്ംരരാ॒ണാ ഇത്യാ॒ഹാന്നം॒-വാഁ ഊര്ഗന്ന॑-മ്മ॒രുതോ-ഽന്ന॑മേ॒വാവ॑ രു॒ന്ധേ ഽശ്മഗ്ഗ്॑സ്തേ॒ ക്ഷുദ॒മു-ന്തേ॒ ശു- [ക്ഷുദ॒മു-ന്തേ॒ ശുക്, ഋ॒ച്ഛ॒തു॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ] 14

-ഗൃ॑ച്ഛതു॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ ഇത്യാ॑ഹ॒ യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॒ തമ॑സ്യ ക്ഷു॒ധാ ച॑ ശു॒ചാ ചാ᳚ര്പയതി॒ ത്രിഃ പ॑രിഷി॒ഞ്ച-ന്പര്യേ॑തി ത്രി॒വൃദ്വാ അ॒ഗ്നിര്യാവാ॑നേ॒വാ-ഗ്നിസ്തസ്യ॒ ശുചഗ്ം॑ ശമയതി॒ ത്രിഃ പുനഃ॒ പര്യേ॑തി॒ ഷ-ട്ഥ്സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ഷ-ഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വാസ്യ॒ ശുചഗ്ം॑ ശമയത്യ॒പാം-വാഁ ഏ॒ത-ത്പുഷ്പം॒-യഁദ്വേ॑ത॒സോ॑-ഽപാഗ്ം - [യദ്വേ॑ത॒സോ॑-ഽപാമ്, ശരോ-ഽവ॑കാ] 15

ശരോ-ഽവ॑കാ വേതസശാ॒ഖയാ॒ ചാവ॑കാഭിശ്ച॒ വി ക॑ര്ഷ॒ത്യാപോ॒ വൈ ശാ॒ന്താ-ശ്ശാ॒ന്താഭി॑രേ॒വാസ്യ॒ ശുചഗ്ം॑ ശമയതി॒ യോ വാ അ॒ഗ്നി-ഞ്ചി॒ത-മ്പ്ര॑ഥ॒മഃ പ॒ശുര॑ധി॒ക്രാമ॑തീശ്വ॒രോ വൈ തഗ്ം ശു॒ചാ പ്ര॒ദഹോ॑ മ॒ണ്ഡൂകേ॑ന॒ വിക॑ര്ഷത്യേ॒ഷ വൈ പ॑ശൂ॒നാ-മ॑നുപജീവനീ॒യോ ന വാ ഏ॒ഷ ഗ്രാ॒മ്യേഷു॑ പ॒ശുഷു॑ ഹി॒തോ നാ-ഽഽര॒ണ്യേഷു॒ തമേ॒വ ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യത്യഷ്ടാ॒ഭി-ര്വി ക॑ര്ഷ- [-ര്വി ക॑ര്ഷതി, അ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ] 16

-ത്യ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നിര്യാവാ॑-നേ॒വാ-ഽഗ്നിസ്തസ്യ॒ ശുചഗ്ം॑ ശമയതി പാവ॒കവ॑തീഭി॒രന്നം॒-വൈഁ പാ॑വ॒കോ-ഽന്നേ॑നൈ॒വാസ്യ॒ ശുചഗ്ം॑ ശമയതി മൃ॒ത്യുര്വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നിര്ബ്രഹ്മ॑ണ ഏ॒തദ്രൂ॒പം-യഁ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒ന-ങ്കാര്ഷ്ണീ॑ ഉപാ॒നഹാ॒വുപ॑ മുഞ്ചതേ॒ ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വ മൃ॒ത്യോര॒ന്തര്ധ॑ത്തേ॒ ഽന്തര്മൃ॒ത്യോര്ധ॑ത്തേ॒ ഽന്തര॒ന്നാദ്യാ॒-ദിത്യാ॑ഹുര॒ന്യാ-മു॑പമു॒ഞ്ചതേ॒-ഽന്യാ-ന്നാന്ത- [-ഽന്യാ-ന്നാന്തഃ, ഏ॒വ മൃ॒ത്യോര്ധ॒ത്തേ] 17

-രേ॒വ മൃ॒ത്യോര്ധ॒ത്തേ ഽവാ॒-ഽന്നാദ്യഗ്ം॑ രുന്ധേ॒ നമ॑സ്തേ॒ ഹര॑സേ ശോ॒ചിഷ॒ ഇത്യാ॑ഹ നമ॒സ്കൃത്യ॒ ഹി വസീ॑യാഗ്ം സമുപ॒ചര॑ന്ത്യ॒ന്യ-ന്തേ॑ അ॒സ്മ-ത്ത॑പന്തു ഹേ॒തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॒ തമ॑സ്യ ശു॒ചാ-ഽര്പ॑യതി പാവ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॒വേത്യാ॒ഹാന്നം॒-വൈഁ പാ॑വ॒കോ-ഽന്ന॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ ദ്വാഭ്യാ॒മധി॑ ക്രാമതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ അപ॒സ്യ॑വതീഭ്യാ॒ഗ്ം॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ 18 ॥

(ശു - ഗ്വേ॑ത॒സോ॑-ഽപാ - മ॑ഷ്ടാ॒ഭിര്വി ക॑ര്ഷതി॒ - നാന്ത - രേകാ॒ന്ന പ॑ഞ്ചാ॒ശച്ച॑) (അ. 4)

നൃ॒ഷദേ॒ വഡിതി॒ വ്യാഘാ॑രയതി പ॒ങ്ക്ത്യാ-ഽഽഹു॑ത്യാ യജ്ഞമു॒ഖമാ ര॑ഭതേ ഽക്ഷ്ണ॒യാ വ്യാഘാ॑രയതി॒ തസ്മാ॑ദക്ഷ്ണ॒യാ പ॒ശവോ-ഽങ്ഗാ॑നി॒ പ്രഹ॑രന്തി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ യദ്വ॑ഷട്കു॒ര്യാ-ദ്യാ॒തയാ॑മാ-ഽസ്യ വഷട്കാ॒ര-സ്സ്യാ॒ദ്യന്ന വ॑ഷട്കു॒ര്യാ-ദ്രക്ഷാഗ്ം॑സി യ॒ജ്ഞഗ്ം ഹ॑ന്യു॒ര്വഡിത്യാ॑ഹ പ॒രോക്ഷ॑മേ॒വ വഷ॑-ട്കരോതി॒ നാസ്യ॑ യാ॒തയാ॑മാ വഷട്കാ॒രോ ഭവ॑തി॒ ന യ॒ജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ഘ്നന്തി ഹു॒താദോ॒ വാ അ॒ന്യേ ദേ॒വാ [അ॒ന്യേ ദേ॒വാഃ, അ॒ഹു॒താദോ॒-ഽന്യേ] 19

അ॑ഹു॒താദോ॒-ഽന്യേ താന॑ഗ്നി॒ചിദേ॒വോഭയാ᳚-ന്പ്രീണാതി॒ യേ ദേ॒വാ ദേ॒വാനാ॒മിതി॑ ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണാവോ᳚ക്ഷതി ഹു॒താദ॑ശ്ചൈ॒വ ദേ॒വാന॑ഹു॒താദ॑ശ്ച॒ യജ॑മാനഃ പ്രീണാതി॒ തേ യജ॑മാന-മ്പ്രീണന്തി ദ॒ദ്ധ്നൈവ ഹു॒താദഃ॑ പ്രീ॒ണാതി॒ മധു॑ഷാ ഽഹു॒താദോ᳚ ഗ്രാ॒മ്യം-വാഁ ഏ॒തദന്നം॒-യഁദ്ദദ്ധ്യാ॑ര॒ണ്യ-മ്മധു॒ യദ്ദ॒ധ്നാ മ॑ധുമി॒ശ്രേണാ॒-വോക്ഷ॑ത്യു॒ഭയ॒സ്യാ-ഽവ॑രുദ്ധ്യൈ ഗ്രുമു॒ഷ്ടിനാ-ഽവോ᳚ക്ഷതി പ്രാജാപ॒ത്യോ [പ്രാജാപ॒ത്യഃ, വൈ ഗ്രു॑മു॒ഷ്ടി-] 20

വൈ ഗ്രു॑മു॒ഷ്ടി-സ്സ॑യോനി॒ത്വായ॒ ദ്വാഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ അനുപരി॒ചാര॒-മവോ᳚ക്ഷ॒ത്യ-പ॑രിവര്ഗമേ॒വൈനാ᳚-ന്പ്രീണാതി॒ വി വാ ഏ॒ഷ പ്രാ॒ണൈഃ പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑ര്-ഋദ്ധ്യതേ॒ യോ᳚-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॒ന്വന്ന॑ധി॒ക്രാമ॑തി പ്രാണ॒ദാ അ॑പാന॒ദാ ഇത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാനേ॒വാ-ഽഽത്മ-ന്ധ॑ത്തേ വര്ചോ॒ദാ വ॑രിവോ॒ദാ ഇത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വൈ വര്ചഃ॑ പ॒ശവോ॒ വരി॑വഃ പ്ര॒ജാമേ॒വ പ॒ശൂനാ॒ത്മ-ന്ധ॑ത്ത॒ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്തം-വൃഁ॒ത്രോ [വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്തം-വൃഁ॒ത്രഃ, ഹ॒ത-ഷ്ഷോ॑ഡ॒ശഭി॑-] 21

ഹ॒ത-ഷ്ഷോ॑ഡ॒ശഭി॑-ര്ഭോ॒ഗൈര॑സിനാ॒-ഥ്സ ഏ॒താമ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവത॒ ആഹു॑തിമപശ്യ॒-ത്താമ॑ജുഹോ॒-ത്തസ്യാ॒ഗ്നിരനീ॑ കവാ॒ന്ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒ത-ഷ്ഷോ॑ഡശ॒ധാ വൃ॒ത്രസ്യ॑ ഭോ॒ഗാനപ്യ॑ദഹ-ദ്വൈശ്വകര്മ॒ണേന॑ പാ॒പ്മനോ॒ നിര॑മുച്യത॒ യദ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവത॒ ആഹു॑തി-ഞ്ജു॒ഹോത്യ॒ഗ്നിരേ॒വാ-ഽസ്യാനീ॑കവാ॒ന്ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒തഃ പാ॒പ്മാന॒മപി॑ ദഹതി വൈശ്വകര്മ॒ണേന॑ പാ॒പ്മനോ॒ നിര്മു॑ച്യതേ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത ചി॒ര-മ്പാ॒പ്മനോ॒ [ചി॒ര-മ്പാ॒പ്മനഃ॑, നിര്മു॑ച്യേ॒തേത്യേകൈ॑ക॒-] 22

നിര്മു॑ച്യേ॒തേത്യേകൈ॑ക॒-ന്തസ്യ॑ ജുഹുയാച്ചി॒രമേ॒വ പാ॒പ്മനോ॒ നിര്മു॑ച്യതേ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത താ॒ജ-ക്പാ॒പ്മനോ॒ നിര്മു॑ച്യേ॒തേതി॒ സര്വാ॑ണി॒ തസ്യാ॑നു॒ദ്രുത്യ॑ ജുഹുയാ-ത്താ॒ജഗേ॒വ പാ॒പ്മനോ॒ നിര്മു॑ച്യ॒തേ-ഽഥോ॒ ഖലു॒ നാനൈ॒വ സൂ॒ക്താഭ്യാ᳚-ഞ്ജുഹോതി॒ നാനൈ॒വ സൂ॒ക്തയോ᳚ര്വീ॒ര്യ॑-ന്ദധാ॒ത്യഥോ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ 23 ॥

(ദേ॒വാഃ - പ്രാ॑ജാപ॒ത്യോ-വൃ॒ത്ര - ശ്ചി॒ര-മ്പാ॒പ്മന॑ - ശ്ചത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 5)

ഉദേ॑നമുത്ത॒രാ-ന്ന॒യേതി॑ സ॒മിധ॒ ആ ദ॑ധാതി॒ യഥാ॒ ജനം॑-യഁ॒തേ॑-ഽവ॒സ-ങ്ക॒രോതി॑ താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ത്തി॒സ്ര ആ ദ॑ധാതി ത്രി॒വൃദ്വാ അ॒ഗ്നിര്യാവാ॑നേ॒-വാഗ്നിസ്തസ്മൈ॑ ഭാഗ॒ധേയ॑-ങ്കരോ॒ത്യൌദു॑മ്ബരീ-ര്ഭവ॒ന്ത്യൂര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബര॒ ഊര്ജ॑മേ॒വാസ്മാ॒ അപി॑ ദധാ॒ത്യുദു॑ ത്വാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ഇത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാ വൈ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാഃ പ്രാ॒ണൈ- [പ്രാ॒ണൈഃ, ഏ॒വൈന॒-] 24

-രേ॒വൈന॒-മുദ്യ॑ച്ഛ॒തേ ഽഗ്നേ॒ ഭര॑ന്തു॒ ചിത്തി॑ഭി॒രിത്യാ॑ഹ॒ യസ്മാ॑ ഏ॒വൈന॑-ഞ്ചി॒ത്തായോ॒ദ്യച്ഛ॑തേ॒ തേനൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയതി॒ പഞ്ച॒ ദിശോ॒ ദൈവീ᳚ര്യ॒ജ്ഞമ॑വന്തു ദേ॒വീരിത്യാ॑ഹ॒ ദിശോ॒ ഹ്യേ॑ഷോ-ഽനു॑ പ്ര॒ച്യവ॒തേ ഽപാമ॑തി-ന്ദുര്മ॒തി-മ്ബാധ॑മാനാ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ രാ॒യസ്പോഷേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തി-മാ॒ഭജ॑ന്തീ॒രിത്യാ॑ഹ പ॒ശവോ॒ വൈ രാ॒യസ്പോഷഃ॑ [രാ॒യസ്പോഷഃ॑, പ॒ശൂനേ॒വാവ॑] 25

പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ഷ॒ഡ്ഭിര്ഹ॑രതി॒ ഷ-ഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈനഗ്ം॑ ഹരതി॒ ദ്വേ പ॑രി॒ഗൃഹ്യ॑വതീ ഭവതോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ॒ സൂര്യ॑രശ്മി॒ര്॒ഹരി॑കേശഃ പു॒രസ്താ॒ദിത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ॒ തതഃ॑ പാവ॒കാ ആ॒ശിഷോ॑ നോ ജുഷന്താ॒മിത്യാ॒ഹാന്നം॒-വൈഁ പാ॑വ॒കോ-ഽന്ന॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ദേവാസു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസ॒-ന്തേ ദേ॒വാ ഏ॒ത-ദപ്ര॑തിരഥ-മപശ്യ॒-ന്തേന॒ വൈ തേ᳚ പ്ര॒- [വൈ തേ᳚ പ്ര॒തി, അസു॑രാനജയ॒-ന്ത-] 26

-ത്യസു॑രാനജയ॒-ന്ത-ദപ്ര॑തിരഥസ്യാ-പ്രതിരഥ॒ത്വം-യഁദപ്ര॑തിരഥ-ന്ദ്വി॒തീയോ॒ ഹോതാ॒-ഽന്വാഹാ᳚പ്ര॒ത്യേ॑വ തേന॒ യജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാന് ജയ॒ത്യഥോ॒ അന॑ഭിജിതമേ॒വാഭി ജ॑യതി ദശ॒ര്ച-മ്ഭ॑വതി॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാ-ഡ്വി॒രാജേ॒മൌ ലോ॒കൌ വിധൃ॑താ വ॒നയോ᳚ര്ലോ॒കയോ॒ര്വിധൃ॑ത്യാ॒ അഥോ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാഡന്നം॑-വിഁ॒രാ-ഡ്വി॒രാജ്യേ॒വാന്നാദ്യേ॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠ॒ത്യസ॑ദിവ॒ വാ അ॒ന്തരി॑ക്ഷമ॒ന്തരി॑ക്ഷമി॒വാ ഽഽഗ്നീ᳚ദ്ധ്ര॒-മാഗ്നീ॒ദ്ധ്രേ- [-മാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രേ, അശ്മാ॑ന॒-ന്നി ദ॑ധാതി] 27

-ഽശ്മാ॑ന॒-ന്നി ദ॑ധാതി സ॒ത്ത്വായ॒ ദ്വാഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ വി॒മാന॑ ഏ॒ഷ ദി॒വോ മദ്ധ്യ॑ ആസ്ത॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ വ്യേ॑വൈതയാ॑ മിമീതേ॒ മദ്ധ്യേ॑ ദി॒വോ നിഹി॑തഃ॒ പൃശ്ഞി॒രശ്മേത്യാ॒ഹാന്നം॒-വൈഁ പൃശ്ഞ്യന്ന॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ചത॒സൃഭി॒രാ പുച്ഛാ॑ദേതി ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വേന്ദ്രം॒-വിഁശ്വാ॑ അവീവൃധ॒ന്നിത്യാ॑ഹ॒ വൃദ്ധി॑മേ॒വോപാവ॑ര്തതേ॒ വാജാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സത്പ॑തി॒-മ്പതി॒- [സത്പ॑തി॒-മ്പതി᳚മ്, ഇത്യാ॒ഹാ-ഽന്നം॒-വൈഁ] 28

-മിത്യാ॒ഹാ-ഽന്നം॒-വൈഁ വാജോ-ഽന്ന॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ സുമ്ന॒ഹൂര്യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വാഗ്ം ആ ച॑ വക്ഷ॒ദിത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വൈ പ॒ശവഃ॑ സു॒മ്ന-മ്പ്ര॒ജാമേ॒വ പ॒ശൂനാ॒ത്മ-ന്ധ॑ത്തേ॒ യക്ഷ॑ദ॒ഗ്നിര്ദേ॒വോ ദേ॒വാഗ്ം ആ ച॑ വക്ഷ॒ദിത്യാ॑ഹ സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യൈ॒ വാജ॑സ്യ മാ പ്രസ॒വേനോ᳚-ദ്ഗ്രാ॒ഭേണോദ॑ഗ്രഭീ॒ദിത്യാ॑ഹാ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യ ഉ॒ദ്യന്നു॑ദ്ഗ്രാ॒ഭ ഏ॒ഷ നി॒മ്രോച॑-ന്നിഗ്രാ॒ഭോ ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാ-ഽഽത്മാന॑മു-ദ്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യ॒-ന്നി ഗൃ॑ഹ്ണാതി ॥ 29 ॥

(പ്രാ॒ണൈഃ - പോഷോ᳚ - പ്ര॒ത്യാ - ഗ്നീ᳚ദ്ധേ॒ - പതി॑ - മേ॒ഷ - ദശ॑ ച) (അ. 6)

പ്രാചീ॒മനു॑ പ്ര॒ദിശ॒-മ്പ്രേഹി॑ വി॒ദ്വാനിത്യാ॑ഹ ദേവലോ॒ക-മേ॒വൈതയോ॒പാവ॑ര്തതേ॒ ക്രമ॑ദ്ധ്വമ॒ഗ്നിനാ॒ നാക॒-മിത്യാ॑ഹേ॒മാനേ॒വൈതയാ॑ ലോ॒കാന് ക്ര॑മതേ പൃഥി॒വ്യാ അ॒ഹമുദ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മാ ഽരു॑ഹ॒മിത്യാ॑ഹേ॒മാനേ॒വൈതയാ॑ ലോ॒കാന്-ഥ്സ॒മാരോ॑ഹതി॒ സുവ॒ര്യന്തോ॒ നാപേ᳚ക്ഷന്ത॒ ഇത്യാ॑ഹ സുവ॒ര്ഗമേ॒വൈതയാ॑ ലോ॒കമേ॒ത്യഗ്നേ॒ പ്രേഹി॑ [പ്രേഹി॑, പ്ര॒ഥ॒മോ] 30

പ്രഥ॒മോ ദേ॑വയ॒താ-മിത്യാ॑ഹോ॒ഭയേ᳚ഷ്വേ॒വൈതയാ॑ ദേവമനു॒ഷ്യേഷു॒ ചക്ഷു॑ര്ദധാതി പ॒ഞ്ചഭി॒രധി॑ ക്രാമതി॒ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്തേന॑ സ॒ഹ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി॒ നക്തോ॒ഷാസേതി॑ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑മന്വാ॑ഹ॒ പ്രത്യാ॒ അഗ്നേ॑ സഹസ്രാ॒ക്ഷേത്യാ॑ഹ സാഹ॒സ്രഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ॒ തസ്മൈ॑ തേ വിധേമ॒ വാജാ॑യ॒ സ്വാഹേത്യാ॒ഹാന്നം॒-വൈഁ വാജോ-ഽന്ന॑-മേ॒വാവ॑ [വാജോ-ഽന്ന॑-മേ॒വാവ॑, രു॒ന്ധേ॒ ദ॒ദ്ധ്നഃ] 31

രുന്ധേ ദ॒ദ്ധ്നഃ പൂ॒ര്ണാമൌദു॑മ്ബരീഗ് സ്വയമാതൃ॒ണ്ണായാ᳚-ഞ്ജുഹോ॒ത്യൂര്ഗ്വൈ ദദ്ധ്യൂര്ഗു॑ദു॒മ്ബരോ॒-ഽസൌ സ്വ॑യമാതൃ॒ണ്ണാ ഽമുഷ്യാ॑മേ॒വോര്ജ॑-ന്ദധാതി॒ തസ്മാ॑ദ॒മുതോ॒-ഽര്വാചീ॒മൂര്ജ॒മുപ॑ ജീവാമസ്തി॒സൃഭിഃ॑ സാദയതി ത്രി॒വൃദ്വാ അ॒ഗ്നിര്യാവാ॑നേ॒വാഗ്നിസ്ത-മ്പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ-ങ്ഗ॑മയതി॒ പ്രേദ്ധോ॑ അഗ്നേ ദീദിഹി പു॒രോ ന॒ ഇത്യൌദു॑മ്ബരീ॒മാ ദ॑ധാത്യേ॒ഷാ വൈ സൂ॒ര്മീ കര്ണ॑കാവത്യേ॒തയാ॑ ഹ സ്മ॒ [ഹ സ്മ, വൈ] 32

വൈ ദേ॒വാ അസു॑രാണാഗ്ം ശതത॒ര്॒ഹാഗ് സ്തൃഗ്ം॑ഹന്തി॒ യദേ॒തയാ॑ സ॒മിധ॑മാ॒ദധാ॑തി॒ വജ്ര॑മേ॒വൈതച്ഛ॑ത॒ഘ്നീം-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യായ॒ പ്രഹ॑രതി॒ സ്തൃത്യാ॒ അഛ॑മ്ബട്കാരം-വിഁ॒ധേമ॑ തേ പര॒മേ ജന്മ॑ന്നഗ്ന॒ ഇതി॒ വൈക॑ങ്കതീ॒മാ ദ॑ധാതി॒ ഭാ ഏ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ താഗ്ം സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യസ്യ ചി॒ത്രാമിതി॑ ശമീ॒മയീ॒ഗ്ം॒ ശാന്ത്യാ॑ അ॒ഗ്നിര്വാ॑ ഹ॒ വാ അ॑ഗ്നി॒ചിത॑-ന്ദു॒ഹേ᳚-ഽഗ്നി॒ചിദ്വാ॒-ഽഗ്നി-ന്ദു॑ഹേ॒ താഗ്ം [താമ്, സ॒വി॒തു-] 33

സ॑വി॒തു-ര്വരേ᳚ണ്യസ്യ ചി॒ത്രാമിത്യാ॑ഹൈ॒ഷ വാ അ॒ഗ്നേര്ദോഹ॒സ്തമ॑സ്യ॒ കണ്വ॑ ഏ॒വ ശ്രാ॑യ॒സോ॑-ഽവേ॒-ത്തേന॑ ഹ സ്മൈന॒ഗ്ം॒ സ ദു॑ഹേ॒ യദേ॒തയാ॑ സ॒മിധ॑-മാ॒ദധാ᳚ത്യഗ്നി॒ചിദേ॒വ തദ॒ഗ്നി-ന്ദു॑ഹേ സ॒പ്ത തേ॑ അഗ്നേ സ॒മിധഃ॑ സ॒പ്തജി॒ഹ്വാ ഇത്യാ॑ഹ സ॒പ്തൈവാസ്യ॒ സാപ്താ॑നി പ്രീണാതി പൂ॒ര്ണയാ॑ ജുഹോതി പൂ॒ര്ണ ഇ॑വ॒ ഹി പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒- [പ്ര॒ജാപ॑തേഃ, ആപ്ത്യൈ॒] 34

-രാപ്ത്യൈ॒ ന്യൂ॑നയാ ജുഹോതി॒ ന്യൂ॑നാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അസൃ॑ജത പ്ര॒ജാനാ॒ഗ്ം॒ സൃഷ്ട്യാ॑ അ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യോ॒ നിലാ॑യത॒ സ ദിശോ-ഽനു॒ പ്രാ-ഽവി॑ശ॒ജ്ജുഹ്വ॒ന്മന॑സാ॒ ദിശോ᳚ ദ്ധ്യായേ ദ്ദി॒ഗ്ഭ്യ ഏ॒വൈന॒മവ॑ രുന്ധേ ദ॒ദ്ധ്നാ പു॒രസ്താ᳚ജ്ജുഹോ॒ത്യാ-ജ്യേ॑നോ॒പരി॑ഷ്ടാ॒-ത്തേജ॑ശ്ചൈ॒വാസ്മാ॑ ഇന്ദ്രി॒യ-ഞ്ച॑ സ॒മീചീ॑ ദധാതി॒ ദ്വാദ॑ശകപാലോ വൈശ്വാന॒രോ ഭ॑വതി॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രോ᳚-ഽഗ്നിര്വൈ᳚ശ്വാന॒ര-സ്സാ॒ക്ഷാ- [-ഽഗ്നിര്വൈ᳚ശ്വാന॒ര-സ്സാ॒ക്ഷാത്, ഏ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑] 35

-ദേ॒വ വൈ᳚ശ്വാന॒രമവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ത്പ്ര॑യാജാനൂയാ॒ജാന് കു॒ര്യാദ്വിക॑സ്തി॒-സ്സാ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ദര്വിഹോ॒മ-ങ്ക॑രോതി യ॒ജ്ഞസ്യ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ വൈ᳚ശ്വാന॒രോ വിണ്മ॒രുതോ॑ വൈശ്വാന॒രഗ്ം ഹു॒ത്വാ മാ॑രു॒താന് ജു॑ഹോതി രാ॒ഷ്ട്ര ഏ॒വ വിശ॒മനു॑ ബദ്ധ്നാത്യു॒ച്ചൈ-ര്വൈ᳚ശ്വാന॒രസ്യാ-ഽഽ ശ്രാ॑വയത്യുപാ॒ഗ്ം॒ശു മാ॑രു॒താന് ജു॑ഹോതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്രാ॒ഷ്ട്രം-വിഁശ॒മതി॑ വദതി മാരു॒താ ഭ॑വന്തി മ॒രുതോ॒ വൈ ദേ॒വാനാം॒-വിഁശോ॑ ദേവവി॒ശേനൈ॒വാസ്മൈ॑ മനുഷ്യവി॒ശ -മവ॑ രുന്ധേ സ॒പ്ത ഭ॑വന്തി സ॒പ്തഗ॑ണാ॒ വൈ മ॒രുതോ॑ ഗണ॒ശ ഏ॒വ വിശ॒മവ॑ രുന്ധേ ഗ॒ണേന॑ ഗ॒ണമ॑നു॒ദ്രുത്യ॑ ജുഹോതി॒ വിശ॑മേ॒വാസ്മാ॒ അനു॑വര്ത്മാന-ങ്കരോതി ॥ 36 ॥

(അഗ്നേ॒ പ്രേഹ്യ - വ॑ - സ്മ - ദുഹേ॒ താം - പ്ര॒ജാപ॑തേഃ - സാ॒ക്ഷാന് - മ॑നുഷ്യവി॒ശ - മേക॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)

വസോ॒ര്ധാരാ᳚-ഞ്ജുഹോതി॒ വസോ᳚ര്മേ॒ ധാരാ॑-ഽസ॒ദിതി॒ വാ ഏ॒ഷാ ഹൂ॑യതേ ഘൃ॒തസ്യ॒ വാ ഏ॑നമേ॒ഷാ ധാരാ॒-ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ പിന്വ॑മാ॒നോപ॑ തിഷ്ഠത॒ ആജ്യേ॑ന ജുഹോതി॒ തേജോ॒ വാ ആജ്യ॒-ന്തേജോ॒ വസോ॒ര്ധാരാ॒ തേജ॑സൈ॒വാസ്മൈ॒ തേജോ-ഽവ॑ രു॒ന്ധേ-ഽഥോ॒ കാമാ॒ വൈ വസോ॒ര്ധാരാ॒ കാമാ॑നേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പ്രാ॒ണാന॑സ്യാ॒-ഽന്നാദ്യം॒-വിഁ- [-ഽന്നാദ്യം॒-വിഁ, ഛി॒ന്ദ്യാ॒മിതി॑] 37

-ച്ഛി॑ന്ദ്യാ॒മിതി॑ വി॒ഗ്രാഹ॒-ന്തസ്യ॑ ജുഹുയാ-ത്പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്യാ॒ന്നാദ്യം॒-വിഁച്ഛി॑നത്തി॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പ്രാ॒ണാന॑സ്യാ॒ന്നാദ്യ॒ഗ്ം॒ സ-ന്ത॑നുയാ॒മിതി॒ സ-ന്ത॑താ॒-ന്തസ്യ॑ ജുഹുയാ-ത്പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്യാ॒ന്നാദ്യ॒ഗ്ം॒ സ-ന്ത॑നോതി॒ ദ്വാദ॑ശ ദ്വാദ॒ശാനി॑ ജുഹോതി॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രേണൈ॒ വാസ്മാ॒ അന്ന॒മവ॑ രു॒ന്ധേ ഽന്ന॑-ഞ്ച॒ മേ-ഽക്ഷു॑ച്ച മ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒ ത-ദ്വാ [ഇത്യാ॑ഹൈ॒ ത-ദ്വൈ, അന്ന॑സ്യ രൂ॒പഗ്ം] 38

അന്ന॑സ്യ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വാന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ॒ ഽഗ്നിശ്ച॑ മ॒ ആപ॑ശ്ച മ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒ഷാ വാ അന്ന॑സ്യ॒ യോനി॒-സ്സയോ᳚ന്യേ॒വാന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ-ഽര്ധേ॒ന്ദ്രാണി॑ ജുഹോതി ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ഥ്സര്വേ॑ഷാ-മ॒ര്ധമിന്ദ്രഃ॒ പ്രതി॒ തസ്മാ॒ദിന്ദ്രോ॑ ദേ॒വതാ॑നാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠ॒ഭാക്ത॑മ॒ ഇന്ദ്ര॒മുത്ത॑രമാഹേ-ന്ദ്രി॒യമേ॒വാസ്മി॑-ന്നു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ്ദധാതി യജ്ഞായു॒ധാനി॑ ജുഹോതി യ॒ജ്ഞോ [യ॒ജ്ഞഃ, വൈ യ॑ജ്ഞായു॒ധാനി॑] 39

വൈ യ॑ജ്ഞായു॒ധാനി॑ യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രു॒ന്ധേ-ഽഥോ॑ ഏ॒തദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ യ॒ജ്ഞമവ॑ രുന്ധേ ഽവഭൃ॒ഥശ്ച॑ മേ സ്വഗാകാ॒രശ്ച॑ മ॒ ഇത്യാ॑ഹ സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യാ അ॒ഗ്നിശ്ച॑ മേ ഘ॒ര്മശ്ച॑ മ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒ത-ദ്വൈ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സസ്യ॑ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ ബ്ര॑ഹ്മവര്ച॒സമവ॑ രുന്ധ॒ ഋക്ച॑ മേ॒ സാമ॑ ച മ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒- [മ॒ ഇത്യാ॑ഹ, ഏ॒തദ്വൈ ഛന്ദ॑സാഗ്ം] 40

-തദ്വൈ ഛന്ദ॑സാഗ്ം രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യവ॑ രുന്ധേ॒ ഗര്ഭാ᳚ശ്ച മേ വ॒ഥ്സാശ്ച॑ മ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒ത-ദ്വൈ പ॑ശൂ॒നാഗ്ം രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ॒ കല്പാ᳚ന് ജുഹോ॒ത്യ കൢ॑പ്തസ്യ॒ കൢപ്ത്യൈ॑ യുഗ്മദയു॒ജേ ജു॑ഹോതി മിഥുന॒ത്വായോ᳚-ത്ത॒രാവ॑തീ ഭവതോ॒-ഽഭിക്രാ᳚ന്ത്യാ॒ ഏകാ॑ ച മേ തി॒സ്രശ്ച॑ മ॒ ഇത്യാ॑ഹ ദേവഛന്ദ॒സം-വാഁ ഏകാ॑ ച തി॒സ്രശ്ച॑ [തി॒സ്രശ്ച॑, മ॒നു॒ഷ്യ॒ഛ॒ന്ദ॒സ-ഞ്ചത॑സ്രശ്ചാ॒-ഽഷ്ടൌ] 41

മനുഷ്യഛന്ദ॒സ-ഞ്ചത॑സ്രശ്ചാ॒-ഽഷ്ടൌ ച॑ ദേവഛന്ദ॒സ-ഞ്ചൈ॒വ മ॑നുഷ്യ ഛന്ദ॒സഞ്ചാ-ഽവ॑ രുന്ധ॒ ആ ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ം ശതോ ജുഹോതി॒ ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശ॒ദ്വൈ ദേ॒വതാ॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑ രുന്ധ॒ ആ-ഽഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശതോ ജുഹോത്യ॒ഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ം-ശദക്ഷരാ॒ ജഗ॑തീ॒ ജാഗ॑താഃ പ॒ശവോ॒ ജഗ॑ത്യൈ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ॒ വാജ॑ശ്ച പ്രസ॒വശ്ചേതി॑ ദ്വാദ॒ശ-ഞ്ജു॑ഹോതി॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒ര ഏ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ 42 ॥

(വി - വൈ - യ॒ജ്ഞഃ-സാമ॑ ച മ॒ ഇത്യാ॑ഹ - ച തി॒സ്ര - ശ്ചൈകാ॒ന്ന പ॑ഞ്ചാ॒ശച്ച॑) (അ. 8)

അ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യോ ഽപാ᳚ക്രാമ-ദ്ഭാഗ॒ധേയ॑മി॒ച്ഛമാ॑ന॒സ്ത-ന്ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ॒ന്നുപ॑ ന॒ ആ വ॑ര്തസ്വ ഹ॒വ്യ-ന്നോ॑ വ॒ഹേതി॒ സോ᳚-ഽബ്രവീ॒-ദ്വരം॑-വൃഁണൈ॒ മഹ്യ॑മേ॒വ വാ॑ജപ്രസ॒വീയ॑-ഞ്ജുഹവ॒ന്നിതി॒ തസ്മാ॑ദ॒ഗ്നയേ॑ വാജപ്രസ॒വീയ॑-ഞ്ജുഹ്വതി॒ യ-ദ്വാ॑ജപ്രസ॒വീയ॑-ഞ്ജു॒ഹോത്യ॒ഗ്നിമേ॒വ ത-ദ്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയ॒ത്യഥോ॑ അഭിഷേ॒ക ഏ॒വാസ്യ॒ സ ച॑തുര്ദ॒ശഭി॑ര്ജുഹോതി സ॒പ്ത ഗ്രാ॒മ്യാ ഓഷ॑ധയ-സ്സ॒പ്താ- [ഓഷ॑ധയ-സ്സ॒പ്ത, അ॒ര॒ണ്യാ ഉ॒ഭയീ॑ഷാ॒-] 43

-ഽഽര॒ണ്യാ ഉ॒ഭയീ॑ഷാ॒-മവ॑രുദ്ധ്യാ॒ അന്ന॑സ്യാന്നസ്യ ജുഹോ॒ത്യന്ന॑സ്യാന്ന॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യാ॒ ഔദു॑മ്ബരേണ സ്രു॒വേണ॑ ജുഹോ॒ത്യൂര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒മ്ബര॒ ഊര്ഗന്ന॑മൂ॒ര്ജൈവാസ്മാ॒ ഊര്ജ॒മന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ॒ ഽഗ്നിര്വൈ ദേ॒വാനാ॑-മ॒ഭിഷി॑ക്തോ-ഽഗ്നി॒ചി-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്തസ്മാ॑ദഗ്നി॒ചി-ദ്വര്ഷ॑തി॒ ന ധാ॑വേ॒ദവ॑രുദ്ധ॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യ॑സ്യാ-ന്ന॒മന്ന॑മിവ॒ ഖലു॒ വൈ വ॒ര്॒ഷം-യഁദ്ധാവേ॑-ദ॒ന്നാദ്യാ᳚ദ്ധാവേ-ദു॒പാവ॑ര്തേതാ॒-ഽന്നാദ്യ॑-മേ॒വാ-ഽഭ്യു॒- [-ഽന്നാദ്യ॑-മേ॒വാ-ഽഭി, ഉ॒പാവ॑ര്തതേ॒] 44

-പാവ॑ര്തതേ॒ നക്തോ॒ഷാസേതി॑ കൃ॒ഷ്ണായൈ᳚ ശ്വേ॒തവ॑ഥ്സായൈ॒ പയ॑സാ ജുഹോ॒ത്യഹ്നൈ॒വാസ്മൈ॒ രാത്രി॒-മ്പ്രദാ॑പയതി॒ രാത്രി॒യാ-ഽഹ॑രഹോരാ॒ത്രേ ഏ॒വാസ്മൈ॒ പ്രത്തേ॒ കാമ॑മ॒ന്നാദ്യ॑-ന്ദുഹാതേ രാഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॑ ജുഹോതി രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ഷ॒ഡ്ഭിര്ജു॑ഹോതി॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഷ്വേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി॒ ഭുവ॑നസ്യ പത॒ ഇതി॑ രഥമു॒ഖേ പഞ്ചാ-ഽഽഹു॑തീര്ജുഹോതി॒ വജ്രോ॒ വൈ രഥോ॒ വജ്രേ॑ണൈ॒വ ദിശോ॒- [വജ്രേ॑ണൈ॒വ ദിശഃ॑, അ॒ഭി ജ॑യത്യഗ്നി॒ചിതഗ്ം॑] 45

-ഽഭി ജ॑യത്യഗ്നി॒ചിതഗ്ം॑ ഹ॒ വാ അ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ വാതോ॒-ഽഭി പ॑വതേ വാതനാ॒മാനി॑ ജുഹോത്യ॒ഭ്യേ॑വൈന॑-മ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ വാതഃ॑ പവതേ॒ ത്രീണി॑ ജുഹോതി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॒ വാത॒മവ॑ രുന്ധേ സമു॒ദ്രോ॑-ഽസി॒ നഭ॑സ്വാ॒നിത്യാ॑ഹൈ॒തദ്വൈ വാത॑സ്യ രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വ വാത॒മവ॑ രുന്ധേ ഽഞ്ജ॒ലിനാ॑ ജുഹോതി॒ ന ഹ്യേ॑തേഷാ॑മ॒ന്യഥാ ഽഽഹു॑തിരവ॒കല്പ॑തേ ॥ 46 ॥

(ഓഷ॑ധയ-സ്സ॒പ്താ - ഭി - ദിശോ॒ - ഽന്യഥാ॒ - ദ്വേ ച॑) (അ. 9)

സു॒വ॒ര്ഗായ॒ വൈ ലോ॒കായ॑ ദേവര॒ഥോ യു॑ജ്യതേ യത്രാകൂ॒തായ॑ മനുഷ്യര॒ഥ ഏ॒ഷ ഖലു॒ വൈ ദേ॑വര॒ഥോ യദ॒ഗ്നിര॒ഗ്നിം-യുഁ॑നജ്മി॒ ശവ॑സാ ഘൃ॒തേനേത്യാ॑ഹ യു॒നക്ത്യേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സ ഏ॑നം-യുഁ॒ക്ത-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॒ഭി വ॑ഹതി॒ യ-ഥ്സര്വാ॑ഭിഃ പ॒ഞ്ചഭി॑-ര്യു॒ഞ്ജ്യാ-ദ്യു॒ക്തോ᳚-ഽസ്യാ॒-ഽഗ്നിഃ പ്രച്യു॑ത-സ്സ്യാ॒ദപ്ര॑തിഷ്ഠിതാ॒ ആഹു॑തയ॒-സ്സ്യുരപ്ര॑തിഷ്ഠിതാ॒-സ്സ്തോമാ॒ അപ്ര॑തിഷ്ഠിതാന്യു॒ക്ഥാനി॑ തി॒സൃഭിഃ॑ പ്രാതസ്സവ॒നേ॑-ഽഭി മൃ॑ശതി ത്രി॒വൃ- [ത്രി॒വൃത്, വാ അ॒ഗ്നിര്യാവാ॑നേ॒വാ-] 47

-ദ്വാ അ॒ഗ്നിര്യാവാ॑നേ॒വാ-ഗ്നിസ്തം-യുഁ॑നക്തി॒ യഥാ-ഽന॑സി യു॒ക്ത ആ॑ധീ॒യത॑ ഏ॒വമേ॒വ ത-ത്പ്രത്യാഹു॑തയ॒സ്തിഷ്ഠ॑ന്തി॒ പ്രതി॒ സ്തോമാഃ॒ പ്രത്യു॒ക്ഥാനി॑ യജ്ഞായ॒ജ്ഞിയ॑സ്യ സ്തോ॒ത്രേ ദ്വാഭ്യാ॑മ॒ഭി മൃ॑ശത്യേ॒താവാ॒ന്॒ വൈ യ॒ജ്ഞോ യാവാ॑നഗ്നിഷ്ടോ॒മോ ഭൂ॒മാ ത്വാ അ॒സ്യാത॑ ഊ॒ര്ധ്വഃ ക്രി॑യതേ॒ യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്തമ॑ന്ത॒തോ᳚ ഽന്വാരോ॑ഹതി॒ ദ്വാഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ॒ ഏക॒യാ-ഽപ്ര॑സ്തുത॒-മ്ഭവ॒ത്യഥാ॒- [-ഽപ്ര॑സ്തുത॒-മ്ഭവ॒ത്യഥ॑, അ॒ഭി മൃ॑ശ॒ത്യുപൈ॑ന॒-] 48

-ഽഭി മൃ॑ശ॒ത്യുപൈ॑ന॒-മുത്ത॑രോ യ॒ജ്ഞോ ന॑മ॒ത്യഥോ॒ സന്ത॑ത്യൈ॒ പ്ര വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽസ്മാല്ലോ॒കാ-ച്ച്യ॑വതേ॒ യോ᳚-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॑നു॒തേ ന വാ ഏ॒തസ്യാ॑നിഷ്ട॒ക ആഹു॑തി॒രവ॑ കല്പതേ॒ യാം-വാഁ ഏ॒ഷോ॑-ഽനിഷ്ട॒ക ആഹു॑തി-ഞ്ജു॒ഹോതി॒ സ്രവ॑തി॒ വൈ സാ താഗ് സ്രവ॑ന്തീം-യഁ॒ജ്ഞോ-ഽനു॒ പരാ॑ ഭവതി യ॒ജ്ഞം-യഁജ॑മാനോ॒ യ-ത്പു॑നശ്ചി॒തി-ഞ്ചി॑നു॒ത ആഹു॑തീനാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ പ്രത്യാഹു॑തയ॒സ്തിഷ്ഠ॑ന്തി॒ [പ്രത്യാഹു॑തയ॒സ്തിഷ്ഠ॑ന്തി, ന യ॒ജ്ഞഃ] 49

ന യ॒ജ്ഞഃ പ॑രാ॒ഭവ॑തി॒ ന യജ॑മാനോ॒ ഽഷ്ടാവുപ॑ ദധാത്യ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രേണൈ॒വൈന॒-ഞ്ഛന്ദ॑സാ ചിനുതേ॒ യദേകാ॑ദശ॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭേന॒ യ-ദ്ദ്വാദ॑ശ॒ ജാഗ॑തേന॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ഞ്ചിനുതേ നപാ॒ത്കോ വൈനാമൈ॒ഷോ᳚-ഽഗ്നിര്യ-ത്പു॑നശ്ചി॒തിര്യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാ-ന്പു॑നശ്ചി॒തി-ഞ്ചി॑നു॒ത ആ തൃ॒തീയാ॒-ത്പുരു॑ഷാ॒ദന്ന॑മത്തി॒ യഥാ॒ വൈ പു॑നരാ॒ധേയ॑ ഏ॒വ-മ്പു॑നശ്ചി॒തിര്യോ᳚-ഽ-ഗ്ന്യാ॒ധേയേ॑ന॒ ന- [-ഗ്ന്യാ॒ധേയേ॑ന॒ ന, ഋ॒ധ്നോതി॒ സ] 50

-ര്ധ്നോതി॒ സ പു॑നരാ॒ധേയ॒മാ ധ॑ത്തേ॒ യോ᳚-ഽഗ്നി-ഞ്ചി॒ത്വാ നര്ധ്നോതി॒ സ പു॑നശ്ചി॒തി-ഞ്ചി॑നുതേ॒ യ-ത്പു॑നശ്ചി॒തി-ഞ്ചി॑നു॒ത ഋദ്ധ്യാ॒ അഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹു॒ര്ന ചേ॑ത॒വ്യേതി॑ രു॒ദ്രോ വാ ഏ॒ഷ യദ॒ഗ്നിര്യഥാ᳚ വ്യാ॒ഘ്രഗ്ം സു॒പ്ത-മ്ബോ॒ധയ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ തദഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുശ്ചേത॒വ്യേതി॒ യഥാ॒ വസീ॑യാഗ്ംസ-മ്ഭാഗ॒ധേയേ॑ന ബോ॒ധയ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ തന്മനു॑ര॒ഗ്നിമ॑ചിനുത॒ തേന॒ നാ-ഽഽര്ധ്നോ॒ഥ്സ ഏ॒താ-മ്പു॑നശ്ചി॒തിമ॑പശ്യ॒-ത്താമ॑ചിനുത॒ തയാ॒ വൈ സ ആ᳚ര്ധ്നോ॒ദ്യ-ത്പു॑നശ്ചി॒തി-ഞ്ചി॑നു॒ത ഋദ്ധ്യൈ᳚ ॥ 51 ॥

(ത്രി॒വൃ-ദഥ॒-തിഷ്ഠ॑-ന്ത്യഗ്ന്യാ॒ധേയേ॑ന॒ നാ-ചി॑നുത-സ॒പ്തദ॑ശ- ച) (അ. 10)

ഛ॒ന്ദ॒ശ്ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത പ॒ശുകാ॑മഃ പ॒ശവോ॒ വൈ ഛന്ദാഗ്ം॑സി പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വതി ശ്യേന॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത സുവ॒ര്ഗകാ॑മ-ശ്ശ്യേ॒നോ വൈ വയ॑സാ॒-മ്പതി॑ഷ്ഠ-ശ്ശ്യേ॒ന ഏ॒വ ഭൂ॒ത്വാ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-മ്പ॑തതി കങ്ക॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത॒ യഃ കാ॒മയേ॑ത ശീര്ഷ॒ണ്വാന॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ സ്യാ॒മിതി॑ ശീര്ഷ॒ണ്വാനേ॒വാ-ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ഭ॑വത്യലജ॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത॒ ചതു॑സ്സീത-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാകാ॑മ॒ശ്ചത॑സ്രോ॒ ദിശോ॑ ദി॒ക്ഷ്വേ॑വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി പ്രൌഗ॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യവാ॒-ന്പ്രൈ- [ഭ്രാതൃ॑വ്യവാ॒-ന്പ്ര, ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ-ന്നുദത] 52

-വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ-ന്നുദത ഉഭ॒യതഃ॑ പ്രൌഗ-ഞ്ചിന്വീത॒യഃ കാ॒മയേ॑ത॒ പ്രജാ॒താ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാ-ന്നു॒ദേയ॒ പ്രതി॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാ॒നിതി॒ പ്രൈവ ജാ॒താ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാ-ന്നു॒ദതേ॒ പ്രതി॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാ-ന്രഥചക്ര॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യവാ॒ന്॒ വജ്രോ॒ വൈ രഥോ॒ വജ്ര॑മേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യേഭ്യഃ॒ പ്രഹ॑രതി ദ്രോണ॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീ॒താന്ന॑കാമോ॒ ദ്രോണേ॒ വാ അന്ന॑-മ്ഭ്രിയതേ॒ സയോ᳚ന്യേ॒വാന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ സമൂ॒ഹ്യ॑-ഞ്ചിന്വീത പ॒ശുകാ॑മഃ പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വതി [പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വതി, പ॒രി॒ചാ॒യ്യ॑-ഞ്ചിന്വീത॒] 53

പരിചാ॒യ്യ॑-ഞ്ചിന്വീത॒ ഗ്രാമ॑കാമോ ഗ്രാ॒മ്യേ॑വ ഭ॑വതി ശ്മശാന॒ചിത॑-ഞ്ചിന്വീത॒ യഃ കാ॒മയേ॑ത പിതൃലോ॒ക ഋ॑ദ്ധ്നുയാ॒മിതി॑ പിതൃലോ॒ക ഏ॒വര്ധ്നോ॑തി വിശ്വാമിത്രജമദ॒ഗ്നീ വസി॑ഷ്ഠേനാ-ഽസ്പര്ധേതാ॒ഗ്ം॒ സ ഏ॒താ ജ॒മദ॑ഗ്നിര്വിഹ॒വ്യാ॑ അപശ്യ॒-ത്താ ഉപാ॑ധത്ത॒ താഭി॒ര്വൈ സ വസി॑ഷ്ഠസ്യേന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മവൃങ്ക്ത॒ യ-ദ്വി॑ഹ॒വ്യാ॑ ഉപ॒ദധാ॑തീന്ദ്രി॒യമേ॒വ താഭി॑ര്വീ॒ര്യം॑-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ॒ ഹോതു॒ര്ധിഷ്ണി॑യ॒ ഉപ॑ ദധാതി യജമാനായത॒നം-വൈഁ [ ] 54

ഹോതാ॒ സ്വ ഏ॒വാസ്മാ॑ ആ॒യത॑ന ഇന്ദ്രി॒യം-വീഁ॒ര്യ॑മവ॑ രുന്ധേ॒ ദ്വാദ॒ശോപ॑ ദധാതി॒ ദ്വാദ॑ശാക്ഷരാ॒ ജഗ॑തീ॒ ജാഗ॑താഃ പ॒ശവോ॒ ജഗ॑ത്യൈ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ॒ ഽഷ്ടാവ॑ഷ്ടാവ॒ന്യേഷു॒ ധിഷ്ണി॑യേ॒ഷൂപ॑ ദധാത്യ॒ഷ്ടാശ॑ഫാഃ പ॒ശവഃ॑ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ ഷണ്മാ᳚ര്ജാ॒ലീയേ॒ ഷ-ഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തവഃ॒ ഖലു॒ വൈ ദേ॒വാഃ പി॒തര॑ ഋ॒തൂനേ॒വ ദേ॒വാ-ന്പി॒തൄ-ന്പ്രീ॑ണാതി ॥ 55 ॥

(പ്ര - ഭ॑വതി - യജമാനായത॒നം-വാഁ - അ॒ഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)

പവ॑സ്വ॒ വാജ॑സാതയ॒ ഇത്യ॑നു॒ഷ്ടു-ക്പ്ര॑തി॒പദ്ഭ॑വതി തി॒ര്സോ॑-ഽനു॒ഷ്ടുഭ॒ശ്ചത॑സ്രോ ഗായ॒ത്രിയോ॒ യ-ത്തി॒സ്രോ॑-ഽനു॒ഷ്ടുഭ॒-സ്തസ്മാ॒-ദശ്വ॑സ്ത്രി॒ഭിസ്തിഷ്ഠഗ്ഗ്॑ സ്തിഷ്ഠതി॒ യച്ചത॑സ്രോ ഗായ॒ത്രിയ॒സ്തസ്മാ॒-ഥ്സര്വാഗ്॑ ശ്ച॒തുരഃ॑ പ॒ദഃ പ്ര॑തി॒ദധ॒-ത്പലാ॑യതേ പര॒മാ വാ ഏ॒ഷാ ഛന്ദ॑സാം॒-യഁദ॑നു॒ഷ്ടു-ക്പ॑ര॒മശ്ച॑തുഷ്ടോ॒മ-സ്സ്തോമാ॑നാ-മ്പര॒മസ്ത്രി॑രാ॒ത്രോ യ॒ജ്ഞാനാ᳚-മ്പര॒മോ-ഽശ്വഃ॑ പശൂ॒നാ-മ്പ॑ര॒മേണൈ॒വൈന॑-മ്പര॒മതാ᳚-ങ്ഗമയത്യേകവി॒ഗ്ം॒ശ-മഹ॑ര്ഭവതി॒ [-മഹ॑ര്ഭവതി, യസ്മി॒ന്നശ്വ॑] 56

യസ്മി॒ന്നശ്വ॑ ആല॒ഭ്യതേ॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാഃ॒ പഞ്ച॒ര്തവ॒സ്ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ അ॒സാവാ॑ദി॒ത്യ ഏ॑കവി॒ഗ്ം॒ശ ഏ॒ഷ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്രാജാപ॒ത്യോ-ഽശ്വ॒സ്തമേ॒വ സാ॒ക്ഷാദൃ॑ദ്ധ്നോതി॒ ശക്വ॑രയഃ പൃ॒ഷ്ഠ-മ്ഭ॑വന്ത്യ॒ന്-യദ॑ന്യ॒-ച്ഛന്ദോ॒-ഽന്യേ᳚ന്യേ॒ വാ ഏ॒തേ പ॒ശവ॒ ആ ല॑ഭ്യന്ത ഉ॒തേവ॑ ഗ്രാ॒മ്യാ ഉ॒തേവാ॑-ഽഽര॒ണ്യാ യച്ഛക്വ॑രയഃ പൃ॒ഷ്ഠ-മ്ഭവ॒ന്ത്യശ്വ॑സ്യ സര്വ॒ത്വായ॑ പാര്ഥുര॒ശ്മ-മ്ബ്ര॑ഹ്മസാ॒മ-മ്ഭ॑വതി ര॒ശ്മിനാ॒ വാ അശ്വോ॑ [ര॒ശ്മിനാ॒ വാ അശ്വഃ॑, യ॒ത ഈ᳚ശ്വ॒രോ] 57

യ॒ത ഈ᳚ശ്വ॒രോ വാ അശ്വോ-ഽയ॒തോ-ഽപ്ര॑തിഷ്ഠിതഃ॒ പരാ᳚-മ്പരാ॒വത॒-ങ്ഗന്തോ॒ര്യ-ത്പാ᳚ര്ഥുര॒ശ്മ-മ്ബ്ര॑ഹ്മസാ॒മ-മ്ഭവ॒ത്യശ്വ॑സ്യ॒ യത്യൈ॒ ധൃത്യൈ॒ സങ്കൃ॑ത്യച്ഛാവാകസാ॒മ-മ്ഭ॑വത്യുഥ്സന്നയ॒ജ്ഞോ വാ ഏ॒ഷ യദ॑ശ്വമേ॒ധഃ കസ്തദ്വേ॒ദേത്യാ॑ഹു॒ര്യദി॒ സര്വോ॑ വാ ക്രി॒യതേ॒ ന വാ॒ സര്വ॒ ഇതി॒ യ-ഥ്സങ്കൃ॑ത്യച്ഛാവാകസാ॒മ-മ്ഭവ॒ത്യശ്വ॑സ്യ സര്വ॒ത്വായ॒ പര്യാ᳚പ്ത്യാ॒ അന॑ന്തരായായ॒ സര്വ॑സ്തോമോ-ഽതിരാ॒ത്ര ഉ॑ത്ത॒മമഹ॑ര്ഭവതി॒ സര്വ॒സ്യാ-ഽഽപ്ത്യൈ॒ സര്വ॑സ്യ॒ ജിത്യൈ॒ സര്വ॑മേ॒വ തേനാ᳚-ഽഽപ്നോതി॒ സര്വ॑-ഞ്ജയതി ॥ 58 ॥

(അഹ॑ര്ഭവതി॒ - വാ അശ്വോ - ഽഹ॑ര്ഭവതി॒ - ദശ॑ ച) (അ. 12)

(ദേ॒വാ॒സു॒രാസ്തേന - ര്ത॒വ്യാ॑ - രു॒ദ്രോ - ഽശ്മ॑ - ന്നൃ॒ഷദേ॒ വ - ഡുദേ॑നം॒ - പ്രാചീ॒മിതി॒ - വസോ॒ര്ധാരാ॑ - മ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യഃ॑ - സുവ॒ര്ഗായ॑ യത്രാകൂ॒തായ॑ - ഛന്ദ॒ശ്ചിതം॒ - പവ॑സ്വ॒ - ദ്വാദ॑ശ )

(ദേ॒വാ॒സു॒രാ - അ॒ജായാം॒ - ഁവൈ ഗ്രു॑മു॒ഷ്ടിഃ - പ്ര॑ഥ॒മോ ദേ॑വയ॒താമേ॒ - തദ്വൈ ഛന്ദ॑സാ - മൃ॒ധ്നോ - ത്യ॒ഷ്ടൌ പ॑ഞ്ചാ॒ശത്)

(ദേ॒വാ॒സു॒രാ, സ്സര്വ॑-ഞ്ജയതി)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1

bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-llo~॒ke [-'muṣmi̭-llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2

bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3

jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭rṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||

(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)

ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5

-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃva~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6

adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7

-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||

(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tarhi̭ jā॒to yarhi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tarhi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9

-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10

-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒nthsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11

-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12

-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||

(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)

aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14

-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15

śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭rṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭rṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16

-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17

-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||

(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭rṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)

nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19

a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20

vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21

ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22

nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||

(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)

udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24

-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25

pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26

-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27

-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28

-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||

(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30

pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31

rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32

vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33

sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34

-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35

-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||

(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)

vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37

-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38

anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39

vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40

-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41

manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||

(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)

a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43

-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvarṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44

-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45

-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||

(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)

su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47

-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48

-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49

na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50

-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||

(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)

cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīrṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīrṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52

-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53

paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54

hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||

(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)

pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒rso̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56

yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57

ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||

(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)

(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )

(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)

(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टकात्रयाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते न व्य॑जयन्त॒ स ए॒ता इन्द्र॑स्त॒नूर॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स त॒नुव॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यदि॑न्द्रत॒नूरु॑प॒दधा॑ति त॒नुव॑मे॒व ताभि॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॒त्ते-ऽथो॒ सेन्द्र॑मे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो [भ्रातृ॑व्यः, भ॒व॒ति॒ य॒ज्ञो] 1

भवति य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम॒-त्तम॑व॒रुध॒-न्नाश॑क्नुव॒न्त ए॒ता य॑ज्ञत॒नूर॑पश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते य॒ज्ञमवा॑रुन्धत॒ य-द्य॑ज्ञत॒नूरु॑प॒दधा॑ति य॒ज्ञमे॒व ताभि॒र्यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे॒ त्रय॑स्त्रिग्ं शत॒मुप॑ दधाति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रु॒न्धे ऽथो॒ सात्मा॑नमे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के [-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के, भ॒व॒ति॒ य] 2

भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ ज्योति॑ष्मती॒रुप॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधात्ये॒ताभि॒र्वा अ॒ग्निश्चि॒तो ज्व॑लति॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्ध उ॒भयो॑रस्मै लो॒कयो॒र्ज्योति॑र्भवति नक्षत्रेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तानि॒ वै दि॒वो ज्योतीग्ं॑षि॒ तान्ये॒वाव॑ रुन्धे सु॒कृतां॒-वाँ ए॒तानि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ यन्नक्ष॑त्राणि॒ तान्ये॒वा-ऽऽप्नो॒त्यथो॑ अनूका॒श-मे॒वैतानि॒ [-मे॒वैतानि॑, ज्योतीग्ं॑षि कुरुते] 3

ज्योतीग्ं॑षि कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै॒ य-थ्सग्ग्स्पृ॑ष्टा उपद॒द्ध्या-द्वृष्ट्यै॑ लो॒कमपि॑ दद्ध्या॒दव॑र्षुकः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दसग्ग्॑स्पृष्टा॒ उप॑ दधाति॒ वृष्ट्या॑ ए॒व लो॒क-ङ्क॑रोति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ भवति पु॒रस्ता॑द॒न्याः प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद॒न्याः प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीना॑नि च प्रती॒चीना॑नि च॒ नक्ष॑त्रा॒ण्या व॑र्तन्ते ॥ 4 ॥

(भ्रातृ॑व्यो - लो॒क - ए॒वैतान्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

ऋ॒त॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै᳚ द्व॒द्वम्मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्द्व॒न्द्वमृ॒तवो ऽधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षा द्व॒द्वम्म॒न्यासु॒ चिती॒षूप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॑ अन्त॒श्श्लेष॑णं॒-वाँ ए॒ताश्चिती॑नां॒-यँदृ॑त॒व्या॑ यदृ॑त॒व्या॑ उप॒दधा॑ति॒ चिती॑नां॒-विँधृ॑त्या॒ अव॑का॒मनूप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑नि- [अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑निम्, ए॒वाग्नि-] 5

-मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत उ॒वाच॑ ह वि॒श्वामि॒त्रो ऽद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒दिति॑ संवँथ्स॒रो वा ए॒त-म्प्र॑ति॒ष्ठायै॑ नुदते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न प्र॑ति॒तिष्ठ॑ति॒ पञ्च॒ पूर्वा॒श्चित॑यो भव॒न्त्यथ॑ ष॒ष्ठी-ञ्चिति॑-ञ्चिनुते॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र ऋ॒तुष्वे॒व सं॑वँथ्स॒रे प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा [प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा, अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒] 6

अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते-ऽधि॑पतिरे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑-द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒ या य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑ति॒रासी॒-त्तामृषि॑भ्यः॒ प्रत्यौ॑ह॒-न्तद्धिर॑ण्यमभव॒द्य-द्धि॑रण्यश॒ल्कैः प्रो॒क्षति॑ य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑त्या॒ अथो॑ भेष॒जमे॒वा-ऽस्मै॑ करो॒- [-ऽस्मै॑ करोति, अथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒] 7

-त्यथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ हिर॑ण्यज्योतिषै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति साह॒स्रव॑ता॒ प्रोक्ष॑ति साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ इ॒मा मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ स॒न्त्वित्या॑ह धे॒नूरे॒वैनाः᳚ कुरुते॒ ता ए॑न-ङ्काम॒दुघा॑ अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठन्ते ॥ 8 ॥

(सयो॑नि - मे॒ता वै - क॑रो॒त्ये - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्नि-स्स ए॒तर्हि॑ जा॒तो यर्हि॒ सर्व॑श्चि॒त-स्स यथा॑ व॒थ्सो जा॒त-स्स्तन॑-म्प्रे॒फ्सत्ये॒वं-वाँ ए॒ष ए॒तर्हि॑ भाग॒धेय॒-म्प्रेफ्स॑ति॒ तस्मै॒ यदाहु॑ति॒-न्न जु॑हु॒याद॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च ध्यायेच्छतरु॒द्रीय॑-ञ्जुहोति भाग॒धेये॑नै॒वैनग्ं॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना- [य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒नाम्, पय॑सा जुहु॒या-] 9

-म्पय॑सा जुहु॒या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा ऽर्पये॒-द्यदा॑र॒ण्याना॑-मार॒ण्यान् ज॑र्तिलयवा॒ग्वा॑ वा जुहु॒या-द्ग॑वीधुकयवा॒ग्वा॑ वा॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खल्वा॑हु॒रना॑हुति॒र्वै ज॒र्तिला᳚श्च ग॒वीधु॑का॒श्चेत्य॑ जक्षी॒रेण॑ जुहोत्याग्ने॒यी वा ए॒षा यद॒जा-ऽऽहु॑त्यै॒व जु॑होति॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒- [-ँलो॒कं-यँन्तः॑, अ॒जाया᳚-ङ्घ॒र्म-] 10

-ऽजाया᳚-ङ्घ॒र्म-म्प्रासि॑ञ्च॒न्थ्सा शोच॑न्ती प॒र्ण-म्परा॑-ऽजिहीत॒ सो᳚(1॒)-ऽर्को॑-ऽभव॒-त्तद॒र्कस्या᳚-र्क॒त्वम॑र्कप॒र्णेन॑ जुहोति सयोनि॒त्वायोद॒-न्तिष्ठ॑न् जुहोत्ये॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते चर॒माया॒मिष्ट॑काया-ञ्जुहोत्यन्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते त्रेधाविभ॒क्त-ञ्जु॑होति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान्-थ्स॒माव॑द्वीर्यान् करो॒तीय॒त्यग्रे॑ जुहो॒- [जुहोति, अथेय॒त्यथेय॑ति॒] 11

-त्यथेय॒त्यथेय॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति ति॒स्र उत्त॑रा॒ आहु॑तीर्जुहोति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ शमयति॒ यद॑नुपरि॒क्राम॑-ञ्जुहु॒याद॑न्तरवचा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्या॒दथो॒ खल्वा॑हुः॒ कस्यां॒-वाँ-ऽह॑ दि॒शि रु॒द्रः कस्यां॒-वेँत्य॑नुपरि॒क्राम॑मे॒व हो॑त॒व्य॑-मप॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमय- [शमयति, ए॒तावै] 12

-त्ये॒तावै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या॑या उ॑त्त॒मास्ता यज॑मानं-वाँचयति॒ ताभि॑रे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तस्य॑ सञ्च॒रे प॑शू॒ना-न्न्य॑स्ये॒-द्यः प्र॑थ॒मः प॒शुर॑भि॒तिष्ठ॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 13 ॥

(प॒शू॒नां - ँयन्तो - ऽग्ने॑ जुहो॒त्य - प॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमयति - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 3)

अश्म॒न्नूर्ज॒मिति॒ परि॑ षिञ्चति मा॒र्जय॑त्ये॒वैन॒मथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व स ए॑न-न्तृ॒प्तो ऽक्षु॑द्ध्य॒-न्नशो॑च-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठते॒ तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्य ए॒वं-वेँद॒ ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ंररा॒णा इत्या॒हान्नं॒-वाँ ऊर्गन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रु॒न्धे ऽश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शु- [क्षुद॒मु-न्ते॒ शुक्, ऋ॒च्छ॒तु॒ य-न्द्वि॒ष्म] 14

-गृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य क्षु॒धा च॑ शु॒चा चा᳚र्पयति॒ त्रिः प॑रिषि॒ञ्च-न्पर्ये॑ति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पुष्पं॒-यँद्वे॑त॒सो॑-ऽपाग्ं - [यद्वे॑त॒सो॑-ऽपाम्, शरो-ऽव॑का] 15

शरो-ऽव॑का वेतसशा॒खया॒ चाव॑काभिश्च॒ वि क॑र्ष॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ यो वा अ॒ग्नि-ञ्चि॒त-म्प्र॑थ॒मः प॒शुर॑धि॒क्राम॑तीश्व॒रो वै तग्ं शु॒चा प्र॒दहो॑ म॒ण्डूके॑न॒ विक॑र्षत्ये॒ष वै प॑शू॒ना-म॑नुपजीवनी॒यो न वा ए॒ष ग्रा॒म्येषु॑ प॒शुषु॑ हि॒तो ना-ऽऽर॒ण्येषु॒ तमे॒व शु॒चा-ऽर्प॑यत्यष्टा॒भि-र्वि क॑र्ष- [-र्वि क॑र्षति, अ॒ष्टाक्ष॑रा] 16

-त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्निर्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति पाव॒कव॑तीभि॒रन्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्ने॑नै॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्ब्रह्म॑ण ए॒तद्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ ब्रह्म॑णै॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर्मृ॒त्योर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर॒न्नाद्या॒-दित्या॑हुर॒न्या-मु॑पमु॒ञ्चते॒-ऽन्या-न्नान्त- [-ऽन्या-न्नान्तः, ए॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते] 17

-रे॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते ऽवा॒-ऽन्नाद्यग्ं॑ रुन्धे॒ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिष॒ इत्या॑ह नम॒स्कृत्य॒ हि वसी॑याग्ं समुप॒चर॑न्त्य॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तय॒ इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य शु॒चा-ऽर्प॑यति पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॒वेत्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ द्वाभ्या॒मधि॑ क्रामति॒ प्रति॑ष्ठित्या अप॒स्य॑वतीभ्या॒ग्ं॒ शान्त्यै᳚ ॥ 18 ॥

(शु - ग्वे॑त॒सो॑-ऽपा - म॑ष्टा॒भिर्वि क॑र्षति॒ - नान्त - रेका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 4)

नृ॒षदे॒ वडिति॒ व्याघा॑रयति प॒ङ्क्त्या-ऽऽहु॑त्या यज्ञमु॒खमा र॑भते ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति हु॒तादो॒ वा अ॒न्ये दे॒वा [अ॒न्ये दे॒वाः, अ॒हु॒तादो॒-ऽन्ये] 19

अ॑हु॒तादो॒-ऽन्ये तान॑ग्नि॒चिदे॒वोभया᳚-न्प्रीणाति॒ ये दे॒वा दे॒वाना॒मिति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणावो᳚क्षति हु॒ताद॑श्चै॒व दे॒वान॑हु॒ताद॑श्च॒ यज॑मानः प्रीणाति॒ ते यज॑मान-म्प्रीणन्ति द॒द्ध्नैव हु॒तादः॑ प्री॒णाति॒ मधु॑षा ऽहु॒तादो᳚ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँद्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒-वोक्ष॑त्यु॒भय॒स्या-ऽव॑रुद्ध्यै ग्रुमु॒ष्टिना-ऽवो᳚क्षति प्राजाप॒त्यो [प्राजाप॒त्यः, वै ग्रु॑मु॒ष्टि-] 20

वै ग्रु॑मु॒ष्टि-स्स॑योनि॒त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या अनुपरि॒चार॒-मवो᳚क्ष॒त्य-प॑रिवर्गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति॒ वि वा ए॒ष प्रा॒णैः प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्-ऋद्ध्यते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒न्वन्न॑धि॒क्राम॑ति प्राण॒दा अ॑पान॒दा इत्या॑ह प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते वर्चो॒दा व॑रिवो॒दा इत्या॑ह प्र॒जा वै वर्चः॑ प॒शवो॒ वरि॑वः प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्त॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रो [वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रः, ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-] 21

ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-र्भो॒गैर॑सिना॒-थ्स ए॒ताम॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑तिमपश्य॒-त्ताम॑जुहो॒-त्तस्या॒ग्निरनी॑ कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒त-ष्षो॑डश॒धा वृ॒त्रस्य॑ भो॒गानप्य॑दह-द्वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर॑मुच्यत॒ यद॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑ति-ञ्जु॒होत्य॒ग्निरे॒वा-ऽस्यानी॑कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः पा॒प्मान॒मपि॑ दहति वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त चि॒र-म्पा॒प्मनो॒ [चि॒र-म्पा॒प्मनः॑, निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-] 22

निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुयाच्चि॒रमे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त ता॒ज-क्पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्ये॒तेति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑नु॒द्रुत्य॑ जुहुया-त्ता॒जगे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्य॒ते-ऽथो॒ खलु॒ नानै॒व सू॒क्ताभ्या᳚-ञ्जुहोति॒ नानै॒व सू॒क्तयो᳚र्वी॒र्य॑-न्दधा॒त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 23 ॥

(दे॒वाः - प्रा॑जाप॒त्यो-वृ॒त्र - श्चि॒र-म्पा॒प्मन॑ - श्चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 5)

उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒येति॑ स॒मिध॒ आ द॑धाति॒ यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ ता॒दृगे॒व त-त्ति॒स्र आ द॑धाति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒-वाग्निस्तस्मै॑ भाग॒धेय॑-ङ्करो॒त्यौदु॑म्बरी-र्भव॒न्त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधा॒त्युदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः प्रा॒णै- [प्रा॒णैः, ए॒वैन॒-] 24

-रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरित्या॑ह॒ दिशो॒ ह्ये॑षो-ऽनु॑ प्र॒च्यव॒ते ऽपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑माना॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्ती॒रित्या॑ह प॒शवो॒ वै रा॒यस्पोषः॑ [रा॒यस्पोषः॑, प॒शूने॒वाव॑] 25

प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्ह॑रति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ हरति॒ द्वे प॑रि॒गृह्य॑वती भवतो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता॒दित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ता॒मित्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा ए॒त-दप्र॑तिरथ-मपश्य॒-न्तेन॒ वै ते᳚ प्र॒- [वै ते᳚ प्र॒ति, असु॑रानजय॒-न्त-] 26

-त्यसु॑रानजय॒-न्त-दप्र॑तिरथस्या-प्रतिरथ॒त्वं-यँदप्र॑तिरथ-न्द्वि॒तीयो॒ होता॒-ऽन्वाहा᳚प्र॒त्ये॑व तेन॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यान् जय॒त्यथो॒ अन॑भिजितमे॒वाभि ज॑यति दश॒र्च-म्भ॑वति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राजे॒मौ लो॒कौ विधृ॑ता व॒नयो᳚र्लो॒कयो॒र्विधृ॑त्या॒ अथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठ॒त्यस॑दिव॒ वा अ॒न्तरि॑क्षम॒न्तरि॑क्षमि॒वा ऽऽग्नी᳚द्ध्र॒-माग्नी॒द्ध्रे- [-माग्नी᳚द्ध्रे, अश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति] 27

-ऽश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति स॒त्त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैतया॑ मिमीते॒ मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मेत्या॒हान्नं॒-वैँ पृश्ञ्यन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे चत॒सृभि॒रा पुच्छा॑देति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वेन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृध॒न्नित्या॑ह॒ वृद्धि॑मे॒वोपाव॑र्तते॒ वाजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति॒- [सत्प॑ति॒-म्पति᳚म्, इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ] 28

-मित्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे सुम्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्न-म्प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणोद॑ग्रभी॒दित्या॑हा॒सौ वा आ॑दि॒त्य उ॒द्यन्नु॑द्ग्रा॒भ ए॒ष नि॒म्रोच॑-न्निग्रा॒भो ब्रह्म॑णै॒वा-ऽऽत्मान॑मु-द्गृ॒ह्णाति॒ ब्रह्म॑णा॒ भ्रातृ॑व्य॒-न्नि गृ॑ह्णाति ॥ 29 ॥

(प्रा॒णैः - पोषो᳚ - प्र॒त्या - ग्नी᳚द्धे॒ - पति॑ - मे॒ष - दश॑ च) (अ. 6)

प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह देवलो॒क-मे॒वैतयो॒पाव॑र्तते॒ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒-मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान् क्र॑मते पृथि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒मा ऽरु॑ह॒मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान्-थ्स॒मारो॑हति॒ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैतया॑ लो॒कमे॒त्यग्ने॒ प्रेहि॑ [प्रेहि॑, प्र॒थ॒मो] 30

प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-मित्या॑हो॒भये᳚ष्वे॒वैतया॑ देवमनु॒ष्येषु॒ चक्षु॑र्दधाति प॒ञ्चभि॒रधि॑ क्रामति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ नक्तो॒षासेति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑मन्वा॑ह॒ प्रत्या॒ अग्ने॑ सहस्रा॒क्षेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहेत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑ [वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑, रु॒न्धे॒ द॒द्ध्नः] 31

रुन्धे द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरीग् स्वयमातृ॒ण्णाया᳚-ञ्जुहो॒त्यूर्ग्वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरो॒-ऽसौ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽमुष्या॑मे॒वोर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा॑द॒मुतो॒-ऽर्वाची॒मूर्ज॒मुप॑ जीवामस्ति॒सृभिः॑ सादयति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वाग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो न॒ इत्यौदु॑म्बरी॒मा द॑धात्ये॒षा वै सू॒र्मी कर्ण॑कावत्ये॒तया॑ ह स्म॒ [ह स्म, वै] 32

वै दे॒वा असु॑राणाग्ं शतत॒र्॒हाग् स्तृग्ं॑हन्ति॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑मा॒दधा॑ति॒ वज्र॑मे॒वैतच्छ॑त॒घ्नीं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अछ॑म्बट्कारं-विँ॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्न॒ इति॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे॒ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामिति॑ शमी॒मयी॒ग्ं॒ शान्त्या॑ अ॒ग्निर्वा॑ ह॒ वा अ॑ग्नि॒चित॑-न्दु॒हे᳚-ऽग्नि॒चिद्वा॒-ऽग्नि-न्दु॑हे॒ ताग्ं [ताम्, स॒वि॒तु-] 33

स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामित्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर्दोह॒स्तम॑स्य॒ कण्व॑ ए॒व श्रा॑य॒सो॑-ऽवे॒-त्तेन॑ ह स्मैन॒ग्ं॒ स दु॑हे॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑-मा॒दधा᳚त्यग्नि॒चिदे॒व तद॒ग्नि-न्दु॑हे स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्तजि॒ह्वा इत्या॑ह स॒प्तैवास्य॒ साप्ता॑नि प्रीणाति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒- [प्र॒जाप॑तेः, आप्त्यै॒] 34

-राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्या॑ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स दिशो-ऽनु॒ प्रा-ऽवि॑श॒ज्जुह्व॒न्मन॑सा॒ दिशो᳚ द्ध्याये द्दि॒ग्भ्य ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे द॒द्ध्ना पु॒रस्ता᳚ज्जुहो॒त्या-ज्ये॑नो॒परि॑ष्टा॒-त्तेज॑श्चै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधाति॒ द्वाद॑शकपालो वैश्वान॒रो भ॑वति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षा- [-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षात्, ए॒व वै᳚श्वान॒रमव॑] 35

-दे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-त्प्र॑याजानूया॒जान् कु॒र्याद्विक॑स्ति॒-स्सा य॒ज्ञस्य॑ दर्विहो॒म-ङ्क॑रोति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै रा॒ष्ट्रं-वैँ वै᳚श्वान॒रो विण्म॒रुतो॑ वैश्वान॒रग्ं हु॒त्वा मा॑रु॒तान् जु॑होति रा॒ष्ट्र ए॒व विश॒मनु॑ बद्ध्नात्यु॒च्चै-र्वै᳚श्वान॒रस्या-ऽऽ श्रा॑वयत्युपा॒ग्ं॒शु मा॑रु॒तान् जु॑होति॒ तस्मा᳚-द्रा॒ष्ट्रं-विँश॒मति॑ वदति मारु॒ता भ॑वन्ति म॒रुतो॒ वै दे॒वानां॒-विँशो॑ देववि॒शेनै॒वास्मै॑ मनुष्यवि॒श -मव॑ रुन्धे स॒प्त भ॑वन्ति स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतो॑ गण॒श ए॒व विश॒मव॑ रुन्धे ग॒णेन॑ ग॒णम॑नु॒द्रुत्य॑ जुहोति॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑वर्त्मान-ङ्करोति ॥ 36 ॥

(अग्ने॒ प्रेह्य - व॑ - स्म - दुहे॒ तां - प्र॒जाप॑तेः - सा॒क्षान् - म॑नुष्यवि॒श - मेक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 7)

वसो॒र्धारा᳚-ञ्जुहोति॒ वसो᳚र्मे॒ धारा॑-ऽस॒दिति॒ वा ए॒षा हू॑यते घृ॒तस्य॒ वा ए॑नमे॒षा धारा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के पिन्व॑मा॒नोप॑ तिष्ठत॒ आज्ये॑न जुहोति॒ तेजो॒ वा आज्य॒-न्तेजो॒ वसो॒र्धारा॒ तेज॑सै॒वास्मै॒ तेजो-ऽव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ कामा॒ वै वसो॒र्धारा॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒-ऽन्नाद्यं॒-विँ- [-ऽन्नाद्यं॒-विँ, छि॒न्द्या॒मिति॑] 37

-च्छि॑न्द्या॒मिति॑ वि॒ग्राह॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्यं॒-विँच्छि॑नत्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नुया॒मिति॒ स-न्त॑ता॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नोति॒ द्वाद॑श द्वाद॒शानि॑ जुहोति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒ वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रु॒न्धे ऽन्न॑-ञ्च॒ मे-ऽक्षु॑च्च म॒ इत्या॑है॒ त-द्वा [इत्या॑है॒ त-द्वै, अन्न॑स्य रू॒पग्ं] 38

अन्न॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वान्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निश्च॑ म॒ आप॑श्च म॒ इत्या॑है॒षा वा अन्न॑स्य॒ योनि॒-स्सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे-ऽर्धे॒न्द्राणि॑ जुहोति दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्धे॒ य-थ्सर्वे॑षा-म॒र्धमिन्द्रः॒ प्रति॒ तस्मा॒दिन्द्रो॑ दे॒वता॑ना-म्भूयिष्ठ॒भाक्त॑म॒ इन्द्र॒मुत्त॑रमाहे-न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति यज्ञायु॒धानि॑ जुहोति य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, वै य॑ज्ञायु॒धानि॑] 39

वै य॑ज्ञायु॒धानि॑ य॒ज्ञमे॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ ए॒तद्वै य॒ज्ञस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व य॒ज्ञमव॑ रुन्धे ऽवभृ॒थश्च॑ मे स्वगाका॒रश्च॑ म॒ इत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्या अ॒ग्निश्च॑ मे घ॒र्मश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै ब्र॑ह्मवर्च॒सस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑ रुन्ध॒ ऋक्च॑ मे॒ साम॑ च म॒ इत्या॑है॒- [म॒ इत्या॑ह, ए॒तद्वै छन्द॑साग्ं] 40

-तद्वै छन्द॑साग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व छन्दा॒ग्॒स्यव॑ रुन्धे॒ गर्भा᳚श्च मे व॒थ्साश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ कल्पा᳚न् जुहो॒त्य कॢ॑प्तस्य॒ कॢप्त्यै॑ युग्मदयु॒जे जु॑होति मिथुन॒त्वायो᳚-त्त॒राव॑ती भवतो॒-ऽभिक्रा᳚न्त्या॒ एका॑ च मे ति॒स्रश्च॑ म॒ इत्या॑ह देवछन्द॒सं-वाँ एका॑ च ति॒स्रश्च॑ [ति॒स्रश्च॑, म॒नु॒ष्य॒छ॒न्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ] 41

मनुष्यछन्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ च॑ देवछन्द॒स-ञ्चै॒व म॑नुष्य छन्द॒सञ्चा-ऽव॑ रुन्ध॒ आ त्रय॑स्त्रिग्ं शतो जुहोति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्ध॒ आ-ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशतो जुहोत्य॒ष्टाच॑त्वारिग्ं-शदक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ वाज॑श्च प्रस॒वश्चेति॑ द्वाद॒श-ञ्जु॑होति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 42 ॥

(वि - वै - य॒ज्ञः-साम॑ च म॒ इत्या॑ह - च ति॒स्र - श्चैका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 8)

अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो ऽपा᳚क्राम-द्भाग॒धेय॑मि॒च्छमा॑न॒स्त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मह्य॑मे॒व वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जुहव॒न्निति॒ तस्मा॑द॒ग्नये॑ वाजप्रस॒वीय॑-ञ्जुह्वति॒ य-द्वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जु॒होत्य॒ग्निमे॒व त-द्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धय॒त्यथो॑ अभिषे॒क ए॒वास्य॒ स च॑तुर्द॒शभि॑र्जुहोति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता- [ओष॑धय-स्स॒प्त, अ॒र॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-] 43

-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य जुहो॒त्यन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्या॒ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहो॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्गन्न॑मू॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॒मन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्वै दे॒वाना॑-म॒भिषि॑क्तो-ऽग्नि॒चि-न्म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्तस्मा॑दग्नि॒चि-द्वर्ष॑ति॒ न धा॑वे॒दव॑रुद्ध॒ग्ग्॒ ह्य॑स्या-न्न॒मन्न॑मिव॒ खलु॒ वै व॒र्॒षं-यँद्धावे॑-द॒न्नाद्या᳚द्धावे-दु॒पाव॑र्तेता॒-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभ्यु॒- [-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभि, उ॒पाव॑र्तते॒] 44

-पाव॑र्तते॒ नक्तो॒षासेति॑ कृ॒ष्णायै᳚ श्वे॒तव॑थ्सायै॒ पय॑सा जुहो॒त्यह्नै॒वास्मै॒ रात्रि॒-म्प्रदा॑पयति॒ रात्रि॒या-ऽह॑रहोरा॒त्रे ए॒वास्मै॒ प्रत्ते॒ काम॑म॒न्नाद्य॑-न्दुहाते राष्ट्र॒भृतो॑ जुहोति रा॒ष्ट्रमे॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्जु॑होति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति॒ भुव॑नस्य पत॒ इति॑ रथमु॒खे पञ्चा-ऽऽहु॑तीर्जुहोति॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्रे॑णै॒व दिशो॒- [वज्रे॑णै॒व दिशः॑, अ॒भि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑] 45

-ऽभि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑ ह॒ वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातो॒-ऽभि प॑वते वातना॒मानि॑ जुहोत्य॒भ्ये॑वैन॑-म॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातः॑ पवते॒ त्रीणि॑ जुहोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ वात॒मव॑ रुन्धे समु॒द्रो॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नित्या॑है॒तद्वै वात॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वात॒मव॑ रुन्धे ऽञ्ज॒लिना॑ जुहोति॒ न ह्ये॑तेषा॑म॒न्यथा ऽऽहु॑तिरव॒कल्प॑ते ॥ 46 ॥

(ओष॑धय-स्स॒प्ता - भि - दिशो॒ - ऽन्यथा॒ - द्वे च॑) (अ. 9)

सु॒व॒र्गाय॒ वै लो॒काय॑ देवर॒थो यु॑ज्यते यत्राकू॒ताय॑ मनुष्यर॒थ ए॒ष खलु॒ वै दे॑वर॒थो यद॒ग्निर॒ग्निं-युँ॑नज्मि॒ शव॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह यु॒नक्त्ये॒वैन॒ग्ं॒ स ए॑नं-युँ॒क्त-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भि व॑हति॒ य-थ्सर्वा॑भिः प॒ञ्चभि॑-र्यु॒ञ्ज्या-द्यु॒क्तो᳚-ऽस्या॒-ऽग्निः प्रच्यु॑त-स्स्या॒दप्र॑तिष्ठिता॒ आहु॑तय॒-स्स्युरप्र॑तिष्ठिता॒-स्स्तोमा॒ अप्र॑तिष्ठितान्यु॒क्थानि॑ ति॒सृभिः॑ प्रातस्सव॒ने॑-ऽभि मृ॑शति त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-] 47

-द्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तं-युँ॑नक्ति॒ यथा-ऽन॑सि यु॒क्त आ॑धी॒यत॑ ए॒वमे॒व त-त्प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ प्रति॒ स्तोमाः॒ प्रत्यु॒क्थानि॑ यज्ञाय॒ज्ञिय॑स्य स्तो॒त्रे द्वाभ्या॑म॒भि मृ॑शत्ये॒तावा॒न्॒ वै य॒ज्ञो यावा॑नग्निष्टो॒मो भू॒मा त्वा अ॒स्यात॑ ऊ॒र्ध्वः क्रि॑यते॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तम॑न्त॒तो᳚ ऽन्वारो॑हति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ एक॒या-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथा॒- [-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथ॑, अ॒भि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-] 48

-ऽभि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑म॒त्यथो॒ सन्त॑त्यै॒ प्र वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒का-च्च्य॑वते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते न वा ए॒तस्या॑निष्ट॒क आहु॑ति॒रव॑ कल्पते॒ यां-वाँ ए॒षो॑-ऽनिष्ट॒क आहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ स्रव॑ति॒ वै सा ताग् स्रव॑न्तीं-यँ॒ज्ञो-ऽनु॒ परा॑ भवति य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ [प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति, न य॒ज्ञः] 49

न य॒ज्ञः प॑रा॒भव॑ति॒ न यज॑मानो॒ ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रेणै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा चिनुते॒ यदेका॑दश॒ त्रैष्टु॑भेन॒ य-द्द्वाद॑श॒ जाग॑तेन॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-ञ्चिनुते नपा॒त्को वैनामै॒षो᳚-ऽग्निर्य-त्पु॑नश्चि॒तिर्य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आ तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒दन्न॑मत्ति॒ यथा॒ वै पु॑नरा॒धेय॑ ए॒व-म्पु॑नश्चि॒तिर्यो᳚-ऽ-ग्न्या॒धेये॑न॒ न- [-ग्न्या॒धेये॑न॒ न, ऋ॒ध्नोति॒ स] 50

-र्ध्नोति॒ स पु॑नरा॒धेय॒मा ध॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा नर्ध्नोति॒ स पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नुते॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्न चे॑त॒व्येति॑ रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्निर्यथा᳚ व्या॒घ्रग्ं सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तदथो॒ खल्वा॑हुश्चेत॒व्येति॒ यथा॒ वसी॑याग्ंस-म्भाग॒धेये॑न बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तन्मनु॑र॒ग्निम॑चिनुत॒ तेन॒ ना-ऽऽर्ध्नो॒थ्स ए॒ता-म्पु॑नश्चि॒तिम॑पश्य॒-त्ताम॑चिनुत॒ तया॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒द्य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्यै᳚ ॥ 51 ॥

(त्रि॒वृ-दथ॒-तिष्ठ॑-न्त्यग्न्या॒धेये॑न॒ ना-चि॑नुत-स॒प्तद॑श- च) (अ. 10)

छ॒न्द॒श्चित॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि पशु॒माने॒व भ॑वति श्येन॒चित॑-ञ्चिन्वीत सुव॒र्गका॑म-श्श्ये॒नो वै वय॑सा॒-म्पति॑ष्ठ-श्श्ये॒न ए॒व भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प॑तति कङ्क॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त शीर्ष॒ण्वान॒मुष्मि॑न् ँलो॒के स्या॒मिति॑ शीर्ष॒ण्वाने॒वा-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वत्यलज॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ चतु॑स्सीत-म्प्रति॒ष्ठाका॑म॒श्चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति प्रौग॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्रै- [भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्र, ए॒व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत] 52

-व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत उभ॒यतः॑ प्रौग-ञ्चिन्वीत॒यः का॒मये॑त॒ प्रजा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒देय॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒निति॒ प्रैव जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा-न्रथचक्र॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒न्॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति द्रोण॒चित॑-ञ्चिन्वी॒तान्न॑कामो॒ द्रोणे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे समू॒ह्य॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः पशु॒माने॒व भ॑वति [पशु॒माने॒व भ॑वति, प॒रि॒चा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒] 53

परिचा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒ ग्राम॑कामो ग्रा॒म्ये॑व भ॑वति श्मशान॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त पितृलो॒क ऋ॑द्ध्नुया॒मिति॑ पितृलो॒क ए॒वर्ध्नो॑ति विश्वामित्रजमद॒ग्नी वसि॑ष्ठेना-ऽस्पर्धेता॒ग्ं॒ स ए॒ता ज॒मद॑ग्निर्विह॒व्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स वसि॑ष्ठस्येन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मवृङ्क्त॒ य-द्वि॑ह॒व्या॑ उप॒दधा॑तीन्द्रि॒यमे॒व ताभि॑र्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ होतु॒र्धिष्णि॑य॒ उप॑ दधाति यजमानायत॒नं-वैँ [ ] 54

होता॒ स्व ए॒वास्मा॑ आ॒यत॑न इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑ रुन्धे॒ द्वाद॒शोप॑ दधाति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ ऽष्टाव॑ष्टाव॒न्येषु॒ धिष्णि॑ये॒षूप॑ दधात्य॒ष्टाश॑फाः प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ षण्मा᳚र्जा॒लीये॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तर॑ ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति ॥ 55 ॥

(प्र - भ॑वति - यजमानायत॒नं-वाँ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)

पव॑स्व॒ वाज॑सातय॒ इत्य॑नु॒ष्टु-क्प्र॑ति॒पद्भ॑वति ति॒र्सो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒श्चत॑स्रो गाय॒त्रियो॒ य-त्ति॒स्रो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒-स्तस्मा॒-दश्व॑स्त्रि॒भिस्तिष्ठग्ग्॑ स्तिष्ठति॒ यच्चत॑स्रो गाय॒त्रिय॒स्तस्मा॒-थ्सर्वाग्॑ श्च॒तुरः॑ प॒दः प्र॑ति॒दध॒-त्पला॑यते पर॒मा वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँद॑नु॒ष्टु-क्प॑र॒मश्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमा॑ना-म्पर॒मस्त्रि॑रा॒त्रो य॒ज्ञाना᳚-म्पर॒मो-ऽश्वः॑ पशू॒ना-म्प॑र॒मेणै॒वैन॑-म्पर॒मता᳚-ङ्गमयत्येकवि॒ग्ं॒श-मह॑र्भवति॒ [-मह॑र्भवति, यस्मि॒न्नश्व॑] 56

यस्मि॒न्नश्व॑ आल॒भ्यते॒ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ष प्र॒जाप॑तिः प्राजाप॒त्यो-ऽश्व॒स्तमे॒व सा॒क्षादृ॑द्ध्नोति॒ शक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भ॑वन्त्य॒न्-यद॑न्य॒-च्छन्दो॒-ऽन्ये᳚न्ये॒ वा ए॒ते प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्त उ॒तेव॑ ग्रा॒म्या उ॒तेवा॑-ऽऽर॒ण्या यच्छक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भव॒न्त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ पार्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भ॑वति र॒श्मिना॒ वा अश्वो॑ [र॒श्मिना॒ वा अश्वः॑, य॒त ई᳚श्व॒रो] 57

य॒त ई᳚श्व॒रो वा अश्वो-ऽय॒तो-ऽप्र॑तिष्ठितः॒ परा᳚-म्परा॒वत॒-ङ्गन्तो॒र्य-त्पा᳚र्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य॒ यत्यै॒ धृत्यै॒ सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भ॑वत्युथ्सन्नय॒ज्ञो वा ए॒ष यद॑श्वमे॒धः कस्तद्वे॒देत्या॑हु॒र्यदि॒ सर्वो॑ वा क्रि॒यते॒ न वा॒ सर्व॒ इति॒ य-थ्सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॒ पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय॒ सर्व॑स्तोमो-ऽतिरा॒त्र उ॑त्त॒ममह॑र्भवति॒ सर्व॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ सर्व॑स्य॒ जित्यै॒ सर्व॑मे॒व तेना᳚-ऽऽप्नोति॒ सर्व॑-ञ्जयति ॥ 58 ॥

(अह॑र्भवति॒ - वा अश्वो - ऽह॑र्भवति॒ - दश॑ च) (अ. 12)

(दे॒वा॒सु॒रास्तेन - र्त॒व्या॑ - रु॒द्रो - ऽश्म॑ - न्नृ॒षदे॒ व - डुदे॑नं॒ - प्राची॒मिति॒ - वसो॒र्धारा॑ - म॒ग्निर्दे॒वेभ्यः॑ - सुव॒र्गाय॑ यत्राकू॒ताय॑ - छन्द॒श्चितं॒ - पव॑स्व॒ - द्वाद॑श )

(दे॒वा॒सु॒रा - अ॒जायां॒ - ँवै ग्रु॑मु॒ष्टिः - प्र॑थ॒मो दे॑वय॒तामे॒ - तद्वै छन्द॑सा - मृ॒ध्नो - त्य॒ष्टौ प॑ञ्चा॒शत्)

(दे॒वा॒सु॒रा, स्सर्व॑-ञ्जयति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥