Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ධ්යානං
dhyānaṃ
වාසුදේවේන්ද්රයෝගීන්ද්රං නත්වා ජ්ඤානප්රදං ගුරුම් .
vāsudevendrayogīndraṃ natvā jñānapradaṃ gurum |
මුමුක්ෂූණාං හිතාර්ථාය තත්ත්වබෝධෝභිධීයතේ ..
mumukṣūṇāṃ hitārthāya tattvabodhobhidhīyate ||
සාධනචතුෂ්ටයසම්පන්නාධිකාරිණාං මෝක්ෂසාධනභූතං
sādhanacatuṣṭayasampannādhikāriṇāṃ mokṣasādhanabhūtaṃ
තත්ත්වවිවේකප්රකාරං වක්ෂ්යාමඃ .
tattvavivekaprakāraṃ vakṣyāmaḥ |
සාධනචතුෂ්ටයම්
sādhanacatuṣṭayam
සාධනචතුෂ්ටයං කිම් ?
sādhanacatuṣṭayaṃ kim ?
නිත්යානිත්යවස්තුවිවේකඃ .
nityānityavastuvivekaḥ |
ඉහාමුත්රාර්ථඵලභෝගවිරාගඃ .
ihāmutrārthaphalabhogavirāgaḥ |
ශමාදිෂට්කසම්පත්තිඃ .
śamādiṣaṭkasampattiḥ |
මුමුක්ෂුත්වං චේති .
mumukṣutvaṃ ceti |
නිත්යානිත්යවස්තුවිවේකඃ
nityānityavastuvivekaḥ
නිත්යානිත්යවස්තුවිවේකඃ කඃ ?
nityānityavastuvivekaḥ kaḥ ?
නිත්යවස්ත්වේකං බ්රහ්ම තද්ව්යතිරික්තං සර්වමනිත්යම් .
nityavastvekaṃ brahma tadvyatiriktaṃ sarvamanityam |
අයමේව නිත්යානිත්යවස්තුවිවේකඃ .
ayameva nityānityavastuvivekaḥ |
විරාගඃ
virāgaḥ
විරාගඃ කඃ ?
virāgaḥ kaḥ ?
ඉහස්වර්ගභෝගේෂු ඉච්ඡාරාහිත්යම් .
ihasvargabhogeṣu icchārāhityam |
ශමාදිසාධනසම්පත්තිඃ
śamādisādhanasampattiḥ
ශමාදිසාධනසම්පත්තිඃ කා ?
śamādisādhanasampattiḥ kā ?
ශමෝ දම උපරමස්තිතික්ෂා ශ්රද්ධා සමාධානං ච ඉති .ශමඃ කඃ ?
śamo dama uparamastitikṣā śraddhā samādhānaṃ ca iti |śamaḥ kaḥ ?
මනෝනිග්රහඃ .
manonigrahaḥ |
දමඃ කඃ ?
damaḥ kaḥ ?
චක්ෂුරාදිබාහ්යේන්ද්රියනිග්රහඃ .
cakṣurādibāhyendriyanigrahaḥ |
උපරමඃ කඃ ?
uparamaḥ kaḥ ?
ස්වධර්මානුෂ්ඨානමේව .
svadharmānuṣṭhānameva |
තිතික්ෂා කා ?
titikṣā kā ?
ශීතෝෂ්ණසුඛදුඃඛාදිසහිෂ්ණුත්වම් .
śītoṣṇasukhaduḥkhādisahiṣṇutvam |
ශ්රද්ධා කීදෘශී ?
śraddhā kīdṛśī ?
ගුරුවේදාන්තවාක්යාදිෂු විශ්වාසඃ ශ්රද්ධා .
guruvedāntavākyādiṣu viśvāsaḥ śraddhā |
සමාධානං කිම් ?
samādhānaṃ kim ?
චිත්තෛකාග්රතා .
cittaikāgratā |
මුමුක්ෂුත්වං
mumukṣutvaṃ
මුමුක්ෂුත්වං කිම් ?
mumukṣutvaṃ kim ?
මෝක්ෂෝ මේ භූයාද් ඉති ඉච්ඡා .
mokṣo me bhūyād iti icchā |
ඒතත් සාධනචතුෂ්ටයම් .
etat sādhanacatuṣṭayam |
තතස්තත්ත්වවිවේකස්යාධිකාරිණෝ භවන්ති .
tatastattvavivekasyādhikāriṇo bhavanti |
තත්ත්වවිවේකඃ
tattvavivekaḥ
තත්ත්වවිවේකඃ කඃ ?
tattvavivekaḥ kaḥ ?
ආත්මා සත්යං තදන්යත් සර්වං මිථ්යේති .ආත්මා කඃ ?
ātmā satyaṃ tadanyat sarvaṃ mithyeti |ātmā kaḥ ?
ස්ථූලසූක්ෂ්මකාරණශරීරාද්ව්යතිරික්තඃ පඤ්චකෝශාතීතඃ සන්
sthūlasūkṣmakāraṇaśarīrādvyatiriktaḥ pañcakośātītaḥ san
අවස්ථාත්රයසාක්ෂී සච්චිදානන්දස්වරූපඃ සන්
avasthātrayasākṣī saccidānandasvarūpaḥ san
යස්තිෂ්ඨති ස ආත්මා .
yastiṣṭhati sa ātmā |
ශරීරත්රයං (ස්ථූලශරීරම්)
śarīratrayaṃ (sthūlaśarīram)
ස්ථූලශරීරං කිම් ?
sthūlaśarīraṃ kim ?
පඤ්චීකෘතපඤ්චමහාභූතෛඃ කෘතං සත්කර්මජන්යං
pañcīkṛtapañcamahābhūtaiḥ kṛtaṃ satkarmajanyaṃ
සුඛදුඃඛාදිභෝගායතනං ශරීරම්
sukhaduḥkhādibhogāyatanaṃ śarīram
අස්ති ජායතේ වර්ධතේ විපරිණමතේ අපක්ෂීයතේ විනශ්යතීති
asti jāyate vardhate vipariṇamate apakṣīyate vinaśyatīti
ෂඩ්විකාරවදේතත්ස්ථූලශරීරම් .
ṣaḍvikāravadetatsthūlaśarīram |
ශරීරත්රයං (සූක්ෂ්මශරීරම්)
śarīratrayaṃ (sūkṣmaśarīram)
සූක්ෂ්මශරීරං කිම් ?
sūkṣmaśarīraṃ kim ?
අපඤ්චීකෘතපඤ්චමහාභූතෛඃ කෘතං සත්කර්මජන්යං
apañcīkṛtapañcamahābhūtaiḥ kṛtaṃ satkarmajanyaṃ
සුඛදුඃඛාදිභෝගසාධනං
sukhaduḥkhādibhogasādhanaṃ
පඤ්චජ්ඤානේන්ද්රියාණි පඤ්චකර්මේන්ද්රියාණි පඤ්චප්රාණාදයඃ
pañcajñānendriyāṇi pañcakarmendriyāṇi pañcaprāṇādayaḥ
මනශ්චෛකං බුද්ධිශ්චෛකා
manaścaikaṃ buddhiścaikā
ඒවං සප්තදශාකලාභිඃ සහ යත්තිෂ්ඨති තත්සූක්ෂ්මශරීරම් .
evaṃ saptadaśākalābhiḥ saha yattiṣṭhati tatsūkṣmaśarīram |
ජ්ඤානේන්ද්රියාණි
jñānendriyāṇi
ශ්රෝත්රං ත්වක් චක්ෂුඃ රසනා ඝ්රාණං ඉති පඤ්ච ජ්ඤානේන්ද්රියාණි .
śrotraṃ tvak cakṣuḥ rasanā ghrāṇaṃ iti pañca jñānendriyāṇi |
ශ්රෝත්රස්ය දිග්දේවතා .
śrotrasya digdevatā |
ත්වචෝ වායුඃ .
tvaco vāyuḥ |
චක්ෂුෂඃ සූර්යඃ .
cakṣuṣaḥ sūryaḥ |
රසනායා වරුණඃ .
rasanāyā varuṇaḥ |
ඝ්රාණස්ය අශ්විනෞ .
ghrāṇasya aśvinau |
ඉති ජ්ඤානේන්ද්රියදේවතාඃ .
ශ්රෝත්රස්ය විෂයඃ ශබ්දග්රහණම් .
śrotrasya viṣayaḥ śabdagrahaṇam |
ත්වචෝ විෂයඃ ස්පර්ශග්රහණම් .
tvaco viṣayaḥ sparśagrahaṇam |
චක්ෂුෂෝ විෂයඃ රූපග්රහණම් .
cakṣuṣo viṣayaḥ rūpagrahaṇam |
රසනායා විෂයඃ රසග්රහණම් .
rasanāyā viṣayaḥ rasagrahaṇam |
ඝ්රාණස්ය විෂයඃ ගන්ධග්රහණං ඉති .
ghrāṇasya viṣayaḥ gandhagrahaṇaṃ iti |
පඤ්චකර්මේන්ද්රියාණි
pañcakarmendriyāṇi
වාක්පාණිපාදපායූපස්ථානීති පඤ්චකර්මේන්ද්රියාණි .
vākpāṇipādapāyūpasthānīti pañcakarmendriyāṇi |
වාචෝ දේවතා වහ්නිඃ .
vāco devatā vahniḥ |
හස්තයෝරින්ද්රඃ .
hastayorindraḥ |
පාදයෝර්විෂ්ණුඃ .
pādayorviṣṇuḥ |
පායෝර්මෘත්යුඃ .
pāyormṛtyuḥ |
උපස්ථස්ය ප්රජාපතිඃ .
upasthasya prajāpatiḥ |
ඉති කර්මේන්ද්රියදේවතාඃ .
වාචෝ විෂයඃ භාෂණම් .
vāco viṣayaḥ bhāṣaṇam |
පාණ්යෝර්විෂයඃ වස්තුග්රහණම් .
pāṇyorviṣayaḥ vastugrahaṇam |
පාදයෝර්විෂයඃ ගමනම් .
pādayorviṣayaḥ gamanam |
පායෝර්විෂයඃ මලත්යාගඃ .
pāyorviṣayaḥ malatyāgaḥ |
උපස්ථස්ය විෂයඃ ආනන්ද ඉති .
upasthasya viṣayaḥ ānanda iti |
කාරණශරීරම්
kāraṇaśarīram
කාරණශරීරං කිම් ?
kāraṇaśarīraṃ kim ?
අනිර්වාච්යානාද්යවිද්යාරූපං ශරීරද්වයස්ය කාරණමාත්රං
anirvācyānādyavidyārūpaṃ śarīradvayasya kāraṇamātraṃ
සත්ස්වරූපා(අ)ජ්ඤානං නිර්විකල්පකරූපං යදස්ති තත්කාරණශරීරම් .
satsvarūpā'jñānaṃ nirvikalpakarūpaṃ yadasti tatkāraṇaśarīram |
අවස්ථාත්රයම්
avasthātrayam
අවස්ථාත්රයං කිම් ?
avasthātrayaṃ kim ?
ජාග්රත්ස්වප්නසුෂුප්ත්යවස්ථාඃ .
jāgratsvapnasuṣuptyavasthāḥ |
ජාග්රදවස්ථා
jāgradavasthā
ජාග්රදවස්ථා කා ?
jāgradavasthā kā ?
ශ්රෝත්රාදිජ්ඤානේන්ද්රියෛඃ ශබ්දාදිවිෂයෛශ්ච ජ්ඤායතේ ඉති යත්
śrotrādijñānendriyaiḥ śabdādiviṣayaiśca jñāyate iti yat
සා ජාග්රදාවස්ථා .
sā jāgradāvasthā |
ස්ථූල ශරීරාභිමානී ආත්මා විශ්ව ඉත්යුච්යතේ .
sthūla śarīrābhimānī ātmā viśva ityucyate |
ස්වප්නාවස්ථා
svapnāvasthā
ස්වප්නාවස්ථා කේති චේත් ?
svapnāvasthā keti cet ?
ජාග්රදවස්ථායාං යද්දෘෂ්ටං යද් ශ්රුතම්
jāgradavasthāyāṃ yaddṛṣṭaṃ yad śrutam
තජ්ජනිතවාසනයා නිද්රාසමයේ යඃ ප්රපඤ්චඃ ප්රතීයතේ සා
tajjanitavāsanayā nidrāsamaye yaḥ prapañcaḥ pratīyate sā
ස්වප්නාවස්ථා .
svapnāvasthā |
සූක්ෂ්මශරීරාභිමානී ආත්මා තෛජස ඉත්යුච්යතේ .
sūkṣmaśarīrābhimānī ātmā taijasa ityucyate |
සුෂුප්ත්යවස්ථා
suṣuptyavasthā
අතඃ සුෂුප්ත්යවස්ථා කා ?
ataḥ suṣuptyavasthā kā ?
අහං කිමපි න ජානාමි සුඛේන මයා නිද්රා(අ)නුභූයත ඉති
ahaṃ kimapi na jānāmi sukhena mayā nidrā'nubhūyata iti
සුෂුප්ත්යවස්ථා .
suṣuptyavasthā |
කාරණශරීරාභිමානී ආත්මා ප්රාජ්ඤ ඉත්යුච්යතේ .
kāraṇaśarīrābhimānī ātmā prājña ityucyate |
පඤ්ච කෝශාඃ
pañca kośāḥ
පඤ්ච කෝශාඃ කේ ?
pañca kośāḥ ke ?
අන්නමයඃ ප්රාණමයඃ මනෝමයඃ විජ්ඤානමයඃ ආනන්දමයශ්චේති .
annamayaḥ prāṇamayaḥ manomayaḥ vijñānamayaḥ ānandamayaśceti |
අන්නමයකෝශඃ
annamayakośaḥ
අන්නමයඃ කඃ ?
annamayaḥ kaḥ ?
අන්නරසේනෛව භූත්වා අන්නරසේනෛව වෘද්ධිං ප්රාප්ය අන්නරූපපෘථිව්යාං
annarasenaiva bhūtvā annarasenaiva vṛddhiṃ prāpya annarūpapṛthivyāṃ
යද්විලීයතේ තදන්නමයඃ කෝශඃ ස්ථූලශරීරම් .
yadvilīyate tadannamayaḥ kośaḥ sthūlaśarīram |
ප්රාණමයකෝශඃ
prāṇamayakośaḥ
ප්රාණමයඃ කඃ ?
prāṇamayaḥ kaḥ ?
ප්රාණාද්යාඃ පඤ්චවායවඃ වාගාදීන්ද්රියපඤ්චකං ප්රාණමයඃ කෝශඃ .
prāṇādyāḥ pañcavāyavaḥ vāgādīndriyapañcakaṃ prāṇamayaḥ kośaḥ |
මනෝමයකෝශඃ
manomayakośaḥ
මනෝමයඃ කෝශඃ කඃ ?
manomayaḥ kośaḥ kaḥ ?
මනශ්ච ජ්ඤානේන්ද්රියපඤ්චකං මිලිත්වා යෝ භවති ස මනෝමයඃ කෝශඃ .
manaśca jñānendriyapañcakaṃ militvā yo bhavati sa manomayaḥ kośaḥ |
විජ්ඤානමයකෝශඃ
vijñānamayakośaḥ
විජ්ඤානමයඃ කඃ ?
vijñānamayaḥ kaḥ ?
බුද්ධිජ්ඤානේන්ද්රියපඤ්චකං මිලිත්වා යෝ භවති ස විජ්ඤානමයඃ කෝශඃ
buddhijñānendriyapañcakaṃ militvā yo bhavati sa vijñānamayaḥ kośaḥ
ආනන්දමයකෝශඃ
ānandamayakośaḥ
ආනන්දමයඃ කඃ ?
ānandamayaḥ kaḥ ?
ඒවමේව කාරණශරීරභූතාවිද්යාස්ථමලිනසත්ත්වං
evameva kāraṇaśarīrabhūtāvidyāsthamalinasattvaṃ
ප්රියාදිවෘත්තිසහිතං සත් ආනන්දමයඃ කෝශඃ .
priyādivṛttisahitaṃ sat ānandamayaḥ kośaḥ |
ඒතත්කෝශපඤ්චකම් .
etatkośapañcakam |
පඤ්චකෝශාතීත
pañcakośātīta
මදීයං ශරීරං මදීයාඃ ප්රාණාඃ මදීයං මනශ්ච
madīyaṃ śarīraṃ madīyāḥ prāṇāḥ madīyaṃ manaśca
මදීයා බුද්ධිර්මදීයං අජ්ඤානමිති ස්වේනෛව ජ්ඤායතේ
madīyā buddhirmadīyaṃ ajñānamiti svenaiva jñāyate
තද්යථා මදීයත්වේන ජ්ඤාතං කටකකුණ්ඩල ගෘහාදිකං
tadyathā madīyatvena jñātaṃ kaṭakakuṇḍala gṛhādikaṃ
ස්වස්මාද්භින්නං තථා පඤ්චකෝශාදිකං ස්වස්මාද්භින්නම්
svasmādbhinnaṃ tathā pañcakośādikaṃ svasmādbhinnam
මදීයත්වේන ජ්ඤාතමාත්මා න භවති ..
madīyatvena jñātamātmā na bhavati ||
ආත්මන්
ātman
ආත්මා තර්හි කඃ ?
ātmā tarhi kaḥ ?
සච්චිදානන්දස්වරූපඃ .
saccidānandasvarūpaḥ |
සත්කිම් ?
satkim ?
කාලත්රයේ(අ)පි තිෂ්ඨතීති සත් .
kālatraye'pi tiṣṭhatīti sat |
චිත්කිම් ?
citkim ?
ජ්ඤානස්වරූපඃ .
jñānasvarūpaḥ |
ආනන්දඃ කඃ ?
ānandaḥ kaḥ ?
සුඛස්වරූපඃ .
sukhasvarūpaḥ |
ඒවං සච්චිදානන්දස්වරූපං ස්වාත්මානං විජානීයාත් .
evaṃ saccidānandasvarūpaṃ svātmānaṃ vijānīyāt |
ජගත්
jagat
අථ චතුර්විංශතිතත්ත්වෝත්පත්තිප්රකාරං වක්ෂ්යාමඃ .
atha caturviṃśatitattvotpattiprakāraṃ vakṣyāmaḥ |
මායා
māyā
බ්රහ්මාශ්රයා සත්ත්වරජස්තමෝගුණාත්මිකා මායා අස්ති .
brahmāśrayā sattvarajastamoguṇātmikā māyā asti |
පඤ්චභූතාඃ
pañcabhūtāḥ
තතඃ ආකාශඃ සම්භූතඃ .
tataḥ ākāśaḥ sambhūtaḥ |
ආකාශාද් වායුඃ .
ākāśād vāyuḥ |
වායෝස්තේජඃ .
vāyostejaḥ |
තේජස ආපඃ .
tejasa āpaḥ |
අභ්ධයඃ පෘථිවී .
abhdhayaḥ pṛthivī |
සත්ත්වගුණඃ
sattvaguṇaḥ
ඒතේෂාං පඤ්චතත්ත්වානාං මධ්යේ
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ madhye
ආකාශස්ය සාත්විකාංශාත් ශ්රෝත්රේන්ද්රියං සම්භූතම් .
ākāśasya sātvikāṃśāt śrotrendriyaṃ sambhūtam |
වායෝඃ සාත්විකාංශාත් ත්වගින්ද්රියං සම්භූතම් .
vāyoḥ sātvikāṃśāt tvagindriyaṃ sambhūtam |
අග්නේඃ සාත්විකාංශාත් චක්ෂුරින්ද්රියං සම්භූතම් .
agneḥ sātvikāṃśāt cakṣurindriyaṃ sambhūtam |
ජලස්ය සාත්විකාංශාත් රසනේන්ද්රියං සම්භූතම් .
jalasya sātvikāṃśāt rasanendriyaṃ sambhūtam |
පෘථිව්යාඃ සාත්විකාංශාත් ඝ්රාණේන්ද්රියං සම්භූතම් .
pṛthivyāḥ sātvikāṃśāt ghrāṇendriyaṃ sambhūtam |
අන්තඃකරණ
antaḥkaraṇa
ඒතේෂාං පඤ්චතත්ත්වානාං සමෂ්ටිසාත්විකාංශාත්
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ samaṣṭisātvikāṃśāt
මනෝබුද්ධ්යහඞ්කාර චිත්තාන්තඃකරණානි සම්භූතානි .
manobuddhyahaṅkāra cittāntaḥkaraṇāni sambhūtāni |
සඞ්කල්පවිකල්පාත්මකං මනඃ .
saṅkalpavikalpātmakaṃ manaḥ |
නිශ්චයාත්මිකා බුද්ධිඃ .
niścayātmikā buddhiḥ |
අහඞ්කර්තා අහඞ්කාරඃ .
ahaṅkartā ahaṅkāraḥ |
චින්තනකර්තෘ චිත්තම් .
cintanakartṛ cittam |
මනසෝ දේවතා චන්ද්රමාඃ .
manaso devatā candramāḥ |
බුද්ධේ බ්රහ්මා .
buddhe brahmā |
අහඞ්කාරස්ය රුද්රඃ .
ahaṅkārasya rudraḥ |
චිත්තස්ය වාසුදේවඃ .
cittasya vāsudevaḥ |
රජෝගුණඃ
rajoguṇaḥ
ඒතේෂාං පඤ්චතත්ත්වානාං මධ්යේ
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ madhye
ආකාශස්ය රාජසාංශාත් වාගින්ද්රියං සම්භූතම් .
ākāśasya rājasāṃśāt vāgindriyaṃ sambhūtam |
වායෝඃ රාජසාංශාත් පාණීන්ද්රියං සම්භූතම් .
vāyoḥ rājasāṃśāt pāṇīndriyaṃ sambhūtam |
වන්හේඃ රාජසාංශාත් පාදේන්ද්රියං සම්භූතම් .
vanheḥ rājasāṃśāt pādendriyaṃ sambhūtam |
ජලස්ය රාජසාංශාත් උපස්ථේන්ද්රියං සම්භූතම් .
jalasya rājasāṃśāt upasthendriyaṃ sambhūtam |
පෘථිව්යා රාජසාංශාත් ගුදේන්ද්රියං සම්භූතම් .
pṛthivyā rājasāṃśāt gudendriyaṃ sambhūtam |
ඒතේෂාං සමෂ්ටිරාජසාංශාත් පඤ්චප්රාණාඃ සම්භූතාඃ .
eteṣāṃ samaṣṭirājasāṃśāt pañcaprāṇāḥ sambhūtāḥ |
තමෝගුණඃ
tamoguṇaḥ
ඒතේෂාං පඤ්චතත්ත්වානාං තාමසාංශාත්
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ tāmasāṃśāt
පඤ්චීකෘතපඤ්චතත්ත්වානි භවන්ති .
pañcīkṛtapañcatattvāni bhavanti |
පඤ්චීකරණං කථං ඉති චේත් .
pañcīkaraṇaṃ kathaṃ iti cet |
ඒතේෂාං පඤ්චමහාභූතානාං තාමසාංශස්වරූපම්
eteṣāṃ pañcamahābhūtānāṃ tāmasāṃśasvarūpam
ඒකමේකං භූතං ද්විධා විභජ්ය ඒකමේකමර්ධං පෘථක්
ekamekaṃ bhūtaṃ dvidhā vibhajya ekamekamardhaṃ pṛthak
තූෂ්ණීං ව්යවස්ථාප්ය අපරමපරමර්ධං චතුර්ධාං විභජ්ය
tūṣṇīṃ vyavasthāpya aparamaparamardhaṃ caturdhāṃ vibhajya
ස්වාර්ධමන්යේෂු අර්ධේෂු ස්වභාගචතුෂ්ටයසංයෝජනං කාර්යම් .
svārdhamanyeṣu ardheṣu svabhāgacatuṣṭayasaṃyojanaṃ kāryam |
තදා පඤ්චීකරණං භවති .
tadā pañcīkaraṇaṃ bhavati |
ඒතේභ්යඃ පඤ්චීකෘතපඤ්චමහාභූතේභ්යඃ ස්ථූලශරීරං භවති .
etebhyaḥ pañcīkṛtapañcamahābhūtebhyaḥ sthūlaśarīraṃ bhavati |
ඒවං පිණ්ඩබ්රහ්මාණ්ඩයෝරෛක්යං සම්භූතම් .
evaṃ piṇḍabrahmāṇḍayoraikyaṃ sambhūtam |
ජීවඃ, ඊශ්වරඃ ච
jīvaḥ, īśvaraḥ ca
ස්ථූලශරීරාභිමානි ජීවනාමකං බ්රහ්මප්රතිබිම්බං භවති .
sthūlaśarīrābhimāni jīvanāmakaṃ brahmapratibimbaṃ bhavati |
ස ඒව ජීවඃ ප්රකෘත්යා ස්වස්මාත් ඊශ්වරං භින්නත්වේන ජානාති .
sa eva jīvaḥ prakṛtyā svasmāt īśvaraṃ bhinnatvena jānāti |
අවිද්යෝපාධිඃ සන් ආත්මා ජීව ඉත්යුච්යතේ .
avidyopādhiḥ san ātmā jīva ityucyate |
මායෝපාධිඃ සන් ඊශ්වර ඉත්යුච්යතේ .
māyopādhiḥ san īśvara ityucyate |
ඒවං උපාධිභේදාත් ජීවේශ්වරභේදදෘෂ්ටිඃ යාවත්පර්යන්තං තිෂ්ඨති
evaṃ upādhibhedāt jīveśvarabhedadṛṣṭiḥ yāvatparyantaṃ tiṣṭhati
තාවත්පර්යන්තං ජන්මමරණාදිරූපසංසාරෝ න නිවර්තතේ .
tāvatparyantaṃ janmamaraṇādirūpasaṃsāro na nivartate |
තස්මාත්කාරණාන්න ජීවේශ්වරයෝර්භේදබුද්ධිඃ ස්වීකාර්යා .
tasmātkāraṇānna jīveśvarayorbhedabuddhiḥ svīkāryā |
තත් ත්වං අසි
tat tvaṃ asi
නනු සාහඞ්කාරස්ය කිඤ්චිජ්ජ්ඤස්ය ජීවස්ය නිරහඞ්කාරස්ය සර්වජ්ඤස්ය
nanu sāhaṅkārasya kiñcijjñasya jīvasya nirahaṅkārasya sarvajñasya
ඊශ්වරස්ය තත්ත්වමසීති මහාවාක්යාත් කථමභේදබුද්ධිඃ ස්යාදුභයෝඃ
īśvarasya tattvamasīti mahāvākyāt kathamabhedabuddhiḥ syādubhayoḥ
විරුද්ධධර්මාක්රාන්තත්වාත් .
viruddhadharmākrāntatvāt |
ඉති චේන්න . ස්ථූලසූක්ෂ්මශරීරාභිමානී ත්වම්පදවාච්යාර්ථඃ .
උපාධිවිනිර්මුක්තං සමාධිදශාසම්පන්නං ශුද්ධං චෛතන්යං
upādhivinirmuktaṃ samādhidaśāsampannaṃ śuddhaṃ caitanyaṃ
ත්වම්පදලක්ෂ්යාර්ථඃ .
tvampadalakṣyārthaḥ |
ඒවං සර්වජ්ඤත්වාදිවිශිෂ්ට ඊශ්වරඃ තත්පදවාච්යාර්ථඃ .
evaṃ sarvajñatvādiviśiṣṭa īśvaraḥ tatpadavācyārthaḥ |
උපාධිශූන්යං ශුද්ධචෛතන්යං තත්පදලක්ෂ්යාර්ථඃ .
upādhiśūnyaṃ śuddhacaitanyaṃ tatpadalakṣyārthaḥ |
ඒවං ච ජීවේශ්වරයෝ චෛතන්යරූපේණා(අ)භේදේ බාධකාභාවඃ .
evaṃ ca jīveśvarayo caitanyarūpeṇā'bhede bādhakābhāvaḥ |
ජීවන්මුක්තඃ
jīvanmuktaḥ
ඒවං ච වේදාන්තවාක්යෛඃ සද්ගුරූපදේශේන ච සර්වේෂ්වපි
evaṃ ca vedāntavākyaiḥ sadgurūpadeśena ca sarveṣvapi
භූතේෂු යේෂාං
bhūteṣu yeṣāṃ
බ්රහ්මබුද්ධිරුත්පන්නා තේ ජීවන්මුක්තාඃ ඉත්යර්ථඃ .නනු ජීවන්මුක්තඃ කඃ ?
brahmabuddhirutpannā te jīvanmuktāḥ ityarthaḥ |nanu jīvanmuktaḥ kaḥ ?
යථා දේහෝ(අ)හං පුරුෂෝ(අ)හං බ්රාහ්මණෝ(අ)හං ශූද්රෝ(අ)හමස්මීති
yathā deho'haṃ puruṣo'haṃ brāhmaṇo'haṃ śūdro'hamasmīti
දෘඪනිශ්චයස්තථා නාහං බ්රාහ්මණඃ න ශූද්රඃ න පුරුෂඃ
dṛḍhaniścayastathā nāhaṃ brāhmaṇaḥ na śūdraḥ na puruṣaḥ
කින්තු අසඞ්ගඃ සච්චිදානන්ද ස්වරූපඃ ප්රකාශරූපඃ සර්වාන්තර්යාමී
kintu asaṅgaḥ saccidānanda svarūpaḥ prakāśarūpaḥ sarvāntaryāmī
චිදාකාශරූපෝ(අ)ස්මීති දෘඪනිශ්චය
cidākāśarūpo'smīti dṛḍhaniścaya
රූපෝ(අ)පරෝක්ෂජ්ඤානවාන් ජීවන්මුක්තඃ ..බ්රහ්මෛවාහමස්මීත්යපරෝක්ෂජ්ඤානේන නිඛිලකර්මබන්ධවිනිර්මුක්තඃ
rūpo'parokṣajñānavān jīvanmuktaḥ ||brahmaivāhamasmītyaparokṣajñānena nikhilakarmabandhavinirmuktaḥ
ස්යාත් .
syāt |
කර්මාණි
karmāṇi
කර්මාණි කතිවිධානි සන්තීති චේත්
karmāṇi katividhāni santīti cet
ආගාමිසඤ්චිතප්රාරබ්ධභේදේන ත්රිවිධානි සන්ති .
āgāmisañcitaprārabdhabhedena trividhāni santi |
ආගාමි කර්ම
āgāmi karma
ජ්ඤානෝත්පත්ත්යනන්තරං ජ්ඤානිදේහකෘතං පුණ්යපාපරූපං කර්ම
jñānotpattyanantaraṃ jñānidehakṛtaṃ puṇyapāparūpaṃ karma
යදස්ති තදාගාමීත්යභිධීයතේ .
yadasti tadāgāmītyabhidhīyate |
සඤ්චිත කර්ම
sañcita karma
සඤ්චිතං කර්ම කිම් ?
sañcitaṃ karma kim ?
අනන්තකෝටිජන්මනාං බීජභූතං සත් යත්කර්මජාතං පූර්වාර්ජිතං
anantakoṭijanmanāṃ bījabhūtaṃ sat yatkarmajātaṃ pūrvārjitaṃ
තිෂ්ඨති තත් සඤ්චිතං ජ්ඤේයම් .
tiṣṭhati tat sañcitaṃ jñeyam |
ප්රාරබ්ධ කර්ම
prārabdha karma
ප්රාරබ්ධං කර්ම කිමිති චේත් .
prārabdhaṃ karma kimiti cet |
ඉදං ශරීරමුත්පාද්ය ඉහ ලෝකේ ඒවං සුඛදුඃඛාදිප්රදං යත්කර්ම
idaṃ śarīramutpādya iha loke evaṃ sukhaduḥkhādipradaṃ yatkarma
තත්ප්රාරබ්ධං
tatprārabdhaṃ
භෝගේන නෂ්ටං භවති ප්රාරබ්ධකර්මණාං භෝගාදේව ක්ෂය ඉති .
bhogena naṣṭaṃ bhavati prārabdhakarmaṇāṃ bhogādeva kṣaya iti |
කර්ම මුක්තඃ
karma muktaḥ
සඤ්චිතං කර්ම බ්රහ්මෛවාහමිති නිශ්චයාත්මකජ්ඤානේන නශ්යති .ආගාමි කර්ම අපි ජ්ඤානේන නශ්යති කිඤ්ච ආගාමි කර්මණාං
sañcitaṃ karma brahmaivāhamiti niścayātmakajñānena naśyati |āgāmi karma api jñānena naśyati kiñca āgāmi karmaṇāṃ
නලිනීදලගතජලවත් ජ්ඤානිනාං සම්බන්ධෝ නාස්ති .
nalinīdalagatajalavat jñānināṃ sambandho nāsti |
ජ්ඤානිඃ
jñāniḥ
කිඤ්ච යේ ජ්ඤානිනං ස්තුවන්ති භජන්ති අර්චයන්ති තාන්ප්රති
kiñca ye jñāninaṃ stuvanti bhajanti arcayanti tānprati
ජ්ඤානිකෘතං ආගාමි පුණ්යං ගච්ඡති .
jñānikṛtaṃ āgāmi puṇyaṃ gacchati |
යේ ජ්ඤානිනං නින්දන්ති ද්විෂන්ති දුඃඛප්රදානං කුර්වන්ති තාන්ප්රති
ye jñāninaṃ nindanti dviṣanti duḥkhapradānaṃ kurvanti tānprati
ජ්ඤානිකෘතං සර්වමාගාමි ක්රියමාණං යදවාච්යං කර්ම
jñānikṛtaṃ sarvamāgāmi kriyamāṇaṃ yadavācyaṃ karma
පාපාත්මකං තද්ගච්ඡති .
pāpātmakaṃ tadgacchati |
සුහෘදඃ පුණ්යකෘතං දුර්හෘදඃ පාපකෘත්යං ගෘහ්ණන්ති .
suhṛdaḥ puṇyakṛtaṃ durhṛdaḥ pāpakṛtyaṃ gṛhṇanti |
බ්රහ්මානන්දම්
brahmānandam
තථා චාත්මවිත්සංසාරං තීර්ත්වා බ්රහ්මානන්දමිහෛව ප්රාප්නෝති .
tathā cātmavitsaṃsāraṃ tīrtvā brahmānandamihaiva prāpnoti |
තරති ශෝකමාත්මවිත් ඉති ශ්රුතේඃ .
tarati śokamātmavit iti śruteḥ |
තනුං ත්යජතු වා කාශ්යාං ශ්වපචස්ය ගෘහේ(අ)ථ වා .
tanuṃ tyajatu vā kāśyāṃ śvapacasya gṛhe'tha vā |
ජ්ඤානසම්ප්රාප්තිසමයේ මුක්තා(අ)සෞ විගතාශයඃ . ඉති ස්මෘතේශ්ච .ඉති ශ්රීශඞ්කරභගවත්පාදාචාර්යප්රණීතඃ තත්ත්වබෝධප්රකරණං සමාප්තම් .
jñānasamprāptisamaye muktā'sau vigatāśayaḥ | iti smṛteśca |iti śrīśaṅkarabhagavatpādācāryapraṇītaḥ tattvabodhaprakaraṇaṃ samāptam |
Sanskrit — Devanagari (original)
ध्यानं
वासुदेवेन्द्रयोगीन्द्रं नत्वा ज्ञानप्रदं गुरुम् ।
मुमुक्षूणां हितार्थाय तत्त्वबोधोभिधीयते ॥
साधनचतुष्टयसम्पन्नाधिकारिणां मोक्षसाधनभूतं
तत्त्वविवेकप्रकारं वक्ष्यामः ।
साधनचतुष्टयम्
साधनचतुष्टयं किम् ?
नित्यानित्यवस्तुविवेकः ।
इहामुत्रार्थफलभोगविरागः ।
शमादिषट्कसम्पत्तिः ।
मुमुक्षुत्वं चेति ।
नित्यानित्यवस्तुविवेकः
नित्यानित्यवस्तुविवेकः कः ?
नित्यवस्त्वेकं ब्रह्म तद्व्यतिरिक्तं सर्वमनित्यम् ।
अयमेव नित्यानित्यवस्तुविवेकः ।
विरागः
विरागः कः ?
इहस्वर्गभोगेषु इच्छाराहित्यम् ।
शमादिसाधनसम्पत्तिः
शमादिसाधनसम्पत्तिः का ?
शमो दम उपरमस्तितिक्षा श्रद्धा समाधानं च इति ।शमः कः ?
मनोनिग्रहः ।
दमः कः ?
चक्षुरादिबाह्येन्द्रियनिग्रहः ।
उपरमः कः ?
स्वधर्मानुष्ठानमेव ।
तितिक्षा का ?
शीतोष्णसुखदुःखादिसहिष्णुत्वम् ।
श्रद्धा कीदृशी ?
गुरुवेदान्तवाक्यादिषु विश्वासः श्रद्धा ।
समाधानं किम् ?
चित्तैकाग्रता ।
मुमुक्षुत्वं
मुमुक्षुत्वं किम् ?
मोक्षो मे भूयाद् इति इच्छा ।
एतत् साधनचतुष्टयम् ।
ततस्तत्त्वविवेकस्याधिकारिणो भवन्ति ।
तत्त्वविवेकः
तत्त्वविवेकः कः ?
आत्मा सत्यं तदन्यत् सर्वं मिथ्येति ।आत्मा कः ?
स्थूलसूक्ष्मकारणशरीराद्व्यतिरिक्तः पञ्चकोशातीतः सन्
अवस्थात्रयसाक्षी सच्चिदानन्दस्वरूपः सन्
यस्तिष्ठति स आत्मा ।
शरीरत्रयं (स्थूलशरीरम्)
स्थूलशरीरं किम् ?
पञ्चीकृतपञ्चमहाभूतैः कृतं सत्कर्मजन्यं
सुखदुःखादिभोगायतनं शरीरम्
अस्ति जायते वर्धते विपरिणमते अपक्षीयते विनश्यतीति
षड्विकारवदेतत्स्थूलशरीरम् ।
शरीरत्रयं (सूक्ष्मशरीरम्)
सूक्ष्मशरीरं किम् ?
अपञ्चीकृतपञ्चमहाभूतैः कृतं सत्कर्मजन्यं
सुखदुःखादिभोगसाधनं
पञ्चज्ञानेन्द्रियाणि पञ्चकर्मेन्द्रियाणि पञ्चप्राणादयः
मनश्चैकं बुद्धिश्चैका
एवं सप्तदशाकलाभिः सह यत्तिष्ठति तत्सूक्ष्मशरीरम् ।
ज्ञानेन्द्रियाणि
श्रोत्रं त्वक् चक्षुः रसना घ्राणं इति पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि ।
श्रोत्रस्य दिग्देवता ।
त्वचो वायुः ।
चक्षुषः सूर्यः ।
रसनाया वरुणः ।
घ्राणस्य अश्विनौ ।
इति ज्ञानेन्द्रियदेवताः ।
श्रोत्रस्य विषयः शब्दग्रहणम् ।
त्वचो विषयः स्पर्शग्रहणम् ।
चक्षुषो विषयः रूपग्रहणम् ।
रसनाया विषयः रसग्रहणम् ।
घ्राणस्य विषयः गन्धग्रहणं इति ।
पञ्चकर्मेन्द्रियाणि
वाक्पाणिपादपायूपस्थानीति पञ्चकर्मेन्द्रियाणि ।
वाचो देवता वह्निः ।
हस्तयोरिन्द्रः ।
पादयोर्विष्णुः ।
पायोर्मृत्युः ।
उपस्थस्य प्रजापतिः ।
इति कर्मेन्द्रियदेवताः ।
वाचो विषयः भाषणम् ।
पाण्योर्विषयः वस्तुग्रहणम् ।
पादयोर्विषयः गमनम् ।
पायोर्विषयः मलत्यागः ।
उपस्थस्य विषयः आनन्द इति ।
कारणशरीरम्
कारणशरीरं किम् ?
अनिर्वाच्यानाद्यविद्यारूपं शरीरद्वयस्य कारणमात्रं
सत्स्वरूपाऽज्ञानं निर्विकल्पकरूपं यदस्ति तत्कारणशरीरम् ।
अवस्थात्रयम्
अवस्थात्रयं किम् ?
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थाः ।
जाग्रदवस्था
जाग्रदवस्था का ?
श्रोत्रादिज्ञानेन्द्रियैः शब्दादिविषयैश्च ज्ञायते इति यत्
सा जाग्रदावस्था ।
स्थूल शरीराभिमानी आत्मा विश्व इत्युच्यते ।
स्वप्नावस्था
स्वप्नावस्था केति चेत् ?
जाग्रदवस्थायां यद्दृष्टं यद् श्रुतम्
तज्जनितवासनया निद्रासमये यः प्रपञ्चः प्रतीयते सा
स्वप्नावस्था ।
सूक्ष्मशरीराभिमानी आत्मा तैजस इत्युच्यते ।
सुषुप्त्यवस्था
अतः सुषुप्त्यवस्था का ?
अहं किमपि न जानामि सुखेन मया निद्राऽनुभूयत इति
सुषुप्त्यवस्था ।
कारणशरीराभिमानी आत्मा प्राज्ञ इत्युच्यते ।
पञ्च कोशाः
पञ्च कोशाः के ?
अन्नमयः प्राणमयः मनोमयः विज्ञानमयः आनन्दमयश्चेति ।
अन्नमयकोशः
अन्नमयः कः ?
अन्नरसेनैव भूत्वा अन्नरसेनैव वृद्धिं प्राप्य अन्नरूपपृथिव्यां
यद्विलीयते तदन्नमयः कोशः स्थूलशरीरम् ।
प्राणमयकोशः
प्राणमयः कः ?
प्राणाद्याः पञ्चवायवः वागादीन्द्रियपञ्चकं प्राणमयः कोशः ।
मनोमयकोशः
मनोमयः कोशः कः ?
मनश्च ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं मिलित्वा यो भवति स मनोमयः कोशः ।
विज्ञानमयकोशः
विज्ञानमयः कः ?
बुद्धिज्ञानेन्द्रियपञ्चकं मिलित्वा यो भवति स विज्ञानमयः कोशः
आनन्दमयकोशः
आनन्दमयः कः ?
एवमेव कारणशरीरभूताविद्यास्थमलिनसत्त्वं
प्रियादिवृत्तिसहितं सत् आनन्दमयः कोशः ।
एतत्कोशपञ्चकम् ।
पञ्चकोशातीत
मदीयं शरीरं मदीयाः प्राणाः मदीयं मनश्च
मदीया बुद्धिर्मदीयं अज्ञानमिति स्वेनैव ज्ञायते
तद्यथा मदीयत्वेन ज्ञातं कटककुण्डल गृहादिकं
स्वस्माद्भिन्नं तथा पञ्चकोशादिकं स्वस्माद्भिन्नम्
मदीयत्वेन ज्ञातमात्मा न भवति ॥
आत्मन्
आत्मा तर्हि कः ?
सच्चिदानन्दस्वरूपः ।
सत्किम् ?
कालत्रयेऽपि तिष्ठतीति सत् ।
चित्किम् ?
ज्ञानस्वरूपः ।
आनन्दः कः ?
सुखस्वरूपः ।
एवं सच्चिदानन्दस्वरूपं स्वात्मानं विजानीयात् ।
जगत्
अथ चतुर्विंशतितत्त्वोत्पत्तिप्रकारं वक्ष्यामः ।
माया
ब्रह्माश्रया सत्त्वरजस्तमोगुणात्मिका माया अस्ति ।
पञ्चभूताः
ततः आकाशः सम्भूतः ।
आकाशाद् वायुः ।
वायोस्तेजः ।
तेजस आपः ।
अभ्धयः पृथिवी ।
सत्त्वगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां मध्ये
आकाशस्य सात्विकांशात् श्रोत्रेन्द्रियं सम्भूतम् ।
वायोः सात्विकांशात् त्वगिन्द्रियं सम्भूतम् ।
अग्नेः सात्विकांशात् चक्षुरिन्द्रियं सम्भूतम् ।
जलस्य सात्विकांशात् रसनेन्द्रियं सम्भूतम् ।
पृथिव्याः सात्विकांशात् घ्राणेन्द्रियं सम्भूतम् ।
अन्तःकरण
एतेषां पञ्चतत्त्वानां समष्टिसात्विकांशात्
मनोबुद्ध्यहङ्कार चित्तान्तःकरणानि सम्भूतानि ।
सङ्कल्पविकल्पात्मकं मनः ।
निश्चयात्मिका बुद्धिः ।
अहङ्कर्ता अहङ्कारः ।
चिन्तनकर्तृ चित्तम् ।
मनसो देवता चन्द्रमाः ।
बुद्धे ब्रह्मा ।
अहङ्कारस्य रुद्रः ।
चित्तस्य वासुदेवः ।
रजोगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां मध्ये
आकाशस्य राजसांशात् वागिन्द्रियं सम्भूतम् ।
वायोः राजसांशात् पाणीन्द्रियं सम्भूतम् ।
वन्हेः राजसांशात् पादेन्द्रियं सम्भूतम् ।
जलस्य राजसांशात् उपस्थेन्द्रियं सम्भूतम् ।
पृथिव्या राजसांशात् गुदेन्द्रियं सम्भूतम् ।
एतेषां समष्टिराजसांशात् पञ्चप्राणाः सम्भूताः ।
तमोगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां तामसांशात्
पञ्चीकृतपञ्चतत्त्वानि भवन्ति ।
पञ्चीकरणं कथं इति चेत् ।
एतेषां पञ्चमहाभूतानां तामसांशस्वरूपम्
एकमेकं भूतं द्विधा विभज्य एकमेकमर्धं पृथक्
तूष्णीं व्यवस्थाप्य अपरमपरमर्धं चतुर्धां विभज्य
स्वार्धमन्येषु अर्धेषु स्वभागचतुष्टयसंयोजनं कार्यम् ।
तदा पञ्चीकरणं भवति ।
एतेभ्यः पञ्चीकृतपञ्चमहाभूतेभ्यः स्थूलशरीरं भवति ।
एवं पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्यं सम्भूतम् ।
जीवः, ईश्वरः च
स्थूलशरीराभिमानि जीवनामकं ब्रह्मप्रतिबिम्बं भवति ।
स एव जीवः प्रकृत्या स्वस्मात् ईश्वरं भिन्नत्वेन जानाति ।
अविद्योपाधिः सन् आत्मा जीव इत्युच्यते ।
मायोपाधिः सन् ईश्वर इत्युच्यते ।
एवं उपाधिभेदात् जीवेश्वरभेददृष्टिः यावत्पर्यन्तं तिष्ठति
तावत्पर्यन्तं जन्ममरणादिरूपसंसारो न निवर्तते ।
तस्मात्कारणान्न जीवेश्वरयोर्भेदबुद्धिः स्वीकार्या ।
तत् त्वं असि
ननु साहङ्कारस्य किञ्चिज्ज्ञस्य जीवस्य निरहङ्कारस्य सर्वज्ञस्य
ईश्वरस्य तत्त्वमसीति महावाक्यात् कथमभेदबुद्धिः स्यादुभयोः
विरुद्धधर्माक्रान्तत्वात् ।
इति चेन्न । स्थूलसूक्ष्मशरीराभिमानी त्वम्पदवाच्यार्थः ।
उपाधिविनिर्मुक्तं समाधिदशासम्पन्नं शुद्धं चैतन्यं
त्वम्पदलक्ष्यार्थः ।
एवं सर्वज्ञत्वादिविशिष्ट ईश्वरः तत्पदवाच्यार्थः ।
उपाधिशून्यं शुद्धचैतन्यं तत्पदलक्ष्यार्थः ।
एवं च जीवेश्वरयो चैतन्यरूपेणाऽभेदे बाधकाभावः ।
जीवन्मुक्तः
एवं च वेदान्तवाक्यैः सद्गुरूपदेशेन च सर्वेष्वपि
भूतेषु येषां
ब्रह्मबुद्धिरुत्पन्ना ते जीवन्मुक्ताः इत्यर्थः ।ननु जीवन्मुक्तः कः ?
यथा देहोऽहं पुरुषोऽहं ब्राह्मणोऽहं शूद्रोऽहमस्मीति
दृढनिश्चयस्तथा नाहं ब्राह्मणः न शूद्रः न पुरुषः
किन्तु असङ्गः सच्चिदानन्द स्वरूपः प्रकाशरूपः सर्वान्तर्यामी
चिदाकाशरूपोऽस्मीति दृढनिश्चय
रूपोऽपरोक्षज्ञानवान् जीवन्मुक्तः ॥ब्रह्मैवाहमस्मीत्यपरोक्षज्ञानेन निखिलकर्मबन्धविनिर्मुक्तः
स्यात् ।
कर्माणि
कर्माणि कतिविधानि सन्तीति चेत्
आगामिसञ्चितप्रारब्धभेदेन त्रिविधानि सन्ति ।
आगामि कर्म
ज्ञानोत्पत्त्यनन्तरं ज्ञानिदेहकृतं पुण्यपापरूपं कर्म
यदस्ति तदागामीत्यभिधीयते ।
सञ्चित कर्म
सञ्चितं कर्म किम् ?
अनन्तकोटिजन्मनां बीजभूतं सत् यत्कर्मजातं पूर्वार्जितं
तिष्ठति तत् सञ्चितं ज्ञेयम् ।
प्रारब्ध कर्म
प्रारब्धं कर्म किमिति चेत् ।
इदं शरीरमुत्पाद्य इह लोके एवं सुखदुःखादिप्रदं यत्कर्म
तत्प्रारब्धं
भोगेन नष्टं भवति प्रारब्धकर्मणां भोगादेव क्षय इति ।
कर्म मुक्तः
सञ्चितं कर्म ब्रह्मैवाहमिति निश्चयात्मकज्ञानेन नश्यति ।आगामि कर्म अपि ज्ञानेन नश्यति किञ्च आगामि कर्मणां
नलिनीदलगतजलवत् ज्ञानिनां सम्बन्धो नास्ति ।
ज्ञानिः
किञ्च ये ज्ञानिनं स्तुवन्ति भजन्ति अर्चयन्ति तान्प्रति
ज्ञानिकृतं आगामि पुण्यं गच्छति ।
ये ज्ञानिनं निन्दन्ति द्विषन्ति दुःखप्रदानं कुर्वन्ति तान्प्रति
ज्ञानिकृतं सर्वमागामि क्रियमाणं यदवाच्यं कर्म
पापात्मकं तद्गच्छति ।
सुहृदः पुण्यकृतं दुर्हृदः पापकृत्यं गृह्णन्ति ।
ब्रह्मानन्दम्
तथा चात्मवित्संसारं तीर्त्वा ब्रह्मानन्दमिहैव प्राप्नोति ।
तरति शोकमात्मवित् इति श्रुतेः ।
तनुं त्यजतु वा काश्यां श्वपचस्य गृहेऽथ वा ।
ज्ञानसम्प्राप्तिसमये मुक्ताऽसौ विगताशयः । इति स्मृतेश्च ।इति श्रीशङ्करभगवत्पादाचार्यप्रणीतः तत्त्वबोधप्रकरणं समाप्तम् ।
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.