Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌂
dhyānaṃ
𑌵𑌾𑌸𑍁𑌦𑍇𑌵𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌯𑍋𑌗𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌨𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌪𑍍𑌰𑌦𑌂 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌮𑍍 ।
vāsudevendrayogīndraṃ natvā jñānapradaṃ gurum |
𑌮𑍁𑌮𑍁𑌕𑍍𑌷𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌹𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌬𑍋𑌧𑍋𑌭𑌿𑌧𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥
mumukṣūṇāṃ hitārthāya tattvabodhobhidhīyate ||
𑌸𑌾𑌧𑌨𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌧𑌿𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌧𑌨𑌭𑍂𑌤𑌂
sādhanacatuṣṭayasampannādhikāriṇāṃ mokṣasādhanabhūtaṃ
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑌂 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌃 ।
tattvavivekaprakāraṃ vakṣyāmaḥ |
𑌸𑌾𑌧𑌨𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌮𑍍
sādhanacatuṣṭayam
𑌸𑌾𑌧𑌨𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
sādhanacatuṣṭayaṃ kim ?
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃 ।
nityānityavastuvivekaḥ |
𑌇𑌹𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌫𑌲𑌭𑍋𑌗𑌵𑌿𑌰𑌾𑌗𑌃 ।
ihāmutrārthaphalabhogavirāgaḥ |
𑌶𑌮𑌾𑌦𑌿𑌷𑌟𑍍𑌕𑌸𑌮𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 ।
śamādiṣaṭkasampattiḥ |
𑌮𑍁𑌮𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚𑍇𑌤𑌿 ।
mumukṣutvaṃ ceti |
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃
nityānityavastuvivekaḥ
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃 𑌕𑌃 ?
nityānityavastuvivekaḥ kaḥ ?
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌕𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌤𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌰𑌿𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑍍 ।
nityavastvekaṃ brahma tadvyatiriktaṃ sarvamanityam |
𑌅𑌯𑌮𑍇𑌵 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃 ।
ayameva nityānityavastuvivekaḥ |
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌗𑌃
virāgaḥ
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌗𑌃 𑌕𑌃 ?
virāgaḥ kaḥ ?
𑌇𑌹𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌭𑍋𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌰𑌾𑌹𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑍍 ।
ihasvargabhogeṣu icchārāhityam |
𑌶𑌮𑌾𑌦𑌿𑌸𑌾𑌧𑌨𑌸𑌮𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃
śamādisādhanasampattiḥ
𑌶𑌮𑌾𑌦𑌿𑌸𑌾𑌧𑌨𑌸𑌮𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌕𑌾 ?
śamādisādhanasampattiḥ kā ?
𑌶𑌮𑍋 𑌦𑌮 𑌉𑌪𑌰𑌮𑌸𑍍𑌤𑌿𑌤𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌸𑌮𑌾𑌧𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌇𑌤𑌿 ।𑌶𑌮𑌃 𑌕𑌃 ?
śamo dama uparamastitikṣā śraddhā samādhānaṃ ca iti |śamaḥ kaḥ ?
𑌮𑌨𑍋𑌨𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌃 ।
manonigrahaḥ |
𑌦𑌮𑌃 𑌕𑌃 ?
damaḥ kaḥ ?
𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑌾𑌦𑌿𑌬𑌾𑌹𑍍𑌯𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌃 ।
cakṣurādibāhyendriyanigrahaḥ |
𑌉𑌪𑌰𑌮𑌃 𑌕𑌃 ?
uparamaḥ kaḥ ?
𑌸𑍍𑌵𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵 ।
svadharmānuṣṭhānameva |
𑌤𑌿𑌤𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌕𑌾 ?
titikṣā kā ?
𑌶𑍀𑌤𑍋𑌷𑍍𑌣𑌸𑍁𑌖𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌦𑌿𑌸𑌹𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ।
śītoṣṇasukhaduḥkhādisahiṣṇutvam |
𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌕𑍀𑌦𑍃𑌶𑍀 ?
śraddhā kīdṛśī ?
𑌗𑍁𑌰𑍁𑌵𑍇𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌃 𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾 ।
guruvedāntavākyādiṣu viśvāsaḥ śraddhā |
𑌸𑌮𑌾𑌧𑌾𑌨𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
samādhānaṃ kim ?
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑍈𑌕𑌾𑌗𑍍𑌰𑌤𑌾 ।
cittaikāgratā |
𑌮𑍁𑌮𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌤𑍍𑌵𑌂
mumukṣutvaṃ
𑌮𑍁𑌮𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
mumukṣutvaṃ kim ?
𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌮𑍇 𑌭𑍂𑌯𑌾𑌦𑍍 𑌇𑌤𑌿 𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾 ।
mokṣo me bhūyād iti icchā |
𑌏𑌤𑌤𑍍 𑌸𑌾𑌧𑌨𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌮𑍍 ।
etat sādhanacatuṣṭayam |
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑍋 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
tatastattvavivekasyādhikāriṇo bhavanti |
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃
tattvavivekaḥ
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌵𑍇𑌕𑌃 𑌕𑌃 ?
tattvavivekaḥ kaḥ ?
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌦𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌿𑌥𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 ।𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌕𑌃 ?
ātmā satyaṃ tadanyat sarvaṃ mithyeti |ātmā kaḥ ?
𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌰𑌿𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑍋𑌶𑌾𑌤𑍀𑌤𑌃 𑌸𑌨𑍍
sthūlasūkṣmakāraṇaśarīrādvyatiriktaḥ pañcakośātītaḥ san
𑌅𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌸𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌸𑌨𑍍
avasthātrayasākṣī saccidānandasvarūpaḥ san
𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌸 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 ।
yastiṣṭhati sa ātmā |
𑌶𑌰𑍀𑌰𑌤𑍍𑌰𑌯𑌂 (𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍)
śarīratrayaṃ (sthūlaśarīram)
𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
sthūlaśarīraṃ kim ?
𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑍃𑌤𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌭𑍂𑌤𑍈𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌜𑌨𑍍𑌯𑌂
pañcīkṛtapañcamahābhūtaiḥ kṛtaṃ satkarmajanyaṃ
𑌸𑍁𑌖𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌦𑌿𑌭𑍋𑌗𑌾𑌯𑌤𑌨𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍
sukhaduḥkhādibhogāyatanaṃ śarīram
𑌅𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌤𑍇 𑌵𑌿𑌪𑌰𑌿𑌣𑌮𑌤𑍇 𑌅𑌪𑌕𑍍𑌷𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑍀𑌤𑌿
asti jāyate vardhate vipariṇamate apakṣīyate vinaśyatīti
𑌷𑌡𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌰𑌵𑌦𑍇𑌤𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍 ।
ṣaḍvikāravadetatsthūlaśarīram |
𑌶𑌰𑍀𑌰𑌤𑍍𑌰𑌯𑌂 (𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍)
śarīratrayaṃ (sūkṣmaśarīram)
𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
sūkṣmaśarīraṃ kim ?
𑌅𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑍃𑌤𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌭𑍂𑌤𑍈𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌜𑌨𑍍𑌯𑌂
apañcīkṛtapañcamahābhūtaiḥ kṛtaṃ satkarmajanyaṃ
𑌸𑍁𑌖𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌦𑌿𑌭𑍋𑌗𑌸𑌾𑌧𑌨𑌂
sukhaduḥkhādibhogasādhanaṃ
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌰𑍍𑌮𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌦𑌯𑌃
pañcajñānendriyāṇi pañcakarmendriyāṇi pañcaprāṇādayaḥ
𑌮𑌨𑌶𑍍𑌚𑍈𑌕𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌶𑍍𑌚𑍈𑌕𑌾
manaścaikaṃ buddhiścaikā
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌦𑌶𑌾𑌕𑌲𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌸𑌹 𑌯𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍 ।
evaṃ saptadaśākalābhiḥ saha yattiṣṭhati tatsūkṣmaśarīram |
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿
jñānendriyāṇi
𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌕𑍍 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌃 𑌰𑌸𑌨𑌾 𑌘𑍍𑌰𑌾𑌣𑌂 𑌇𑌤𑌿 𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 ।
śrotraṃ tvak cakṣuḥ rasanā ghrāṇaṃ iti pañca jñānendriyāṇi |
𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌦𑌿𑌗𑍍𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 ।
śrotrasya digdevatā |
𑌤𑍍𑌵𑌚𑍋 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 ।
tvaco vāyuḥ |
𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌃 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌃 ।
cakṣuṣaḥ sūryaḥ |
𑌰𑌸𑌨𑌾𑌯𑌾 𑌵𑌰𑍁𑌣𑌃 ।
rasanāyā varuṇaḥ |
𑌘𑍍𑌰𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍗 ।
ghrāṇasya aśvinau |
𑌇𑌤𑌿 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑍍 ।
śrotrasya viṣayaḥ śabdagrahaṇam |
𑌤𑍍𑌵𑌚𑍋 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑍍 ।
tvaco viṣayaḥ sparśagrahaṇam |
𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑍋 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌰𑍂𑌪𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑍍 ।
cakṣuṣo viṣayaḥ rūpagrahaṇam |
𑌰𑌸𑌨𑌾𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌰𑌸𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑍍 ।
rasanāyā viṣayaḥ rasagrahaṇam |
𑌘𑍍𑌰𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌂 𑌇𑌤𑌿 ।
ghrāṇasya viṣayaḥ gandhagrahaṇaṃ iti |
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌰𑍍𑌮𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿
pañcakarmendriyāṇi
𑌵𑌾𑌕𑍍𑌪𑌾𑌣𑌿𑌪𑌾𑌦𑌪𑌾𑌯𑍂𑌪𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍀𑌤𑌿 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌰𑍍𑌮𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 ।
vākpāṇipādapāyūpasthānīti pañcakarmendriyāṇi |
𑌵𑌾𑌚𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 𑌵𑌹𑍍𑌨𑌿𑌃 ।
vāco devatā vahniḥ |
𑌹𑌸𑍍𑌤𑌯𑍋𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 ।
hastayorindraḥ |
𑌪𑌾𑌦𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌃 ।
pādayorviṣṇuḥ |
𑌪𑌾𑌯𑍋𑌰𑍍𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌃 ।
pāyormṛtyuḥ |
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
upasthasya prajāpatiḥ |
𑌇𑌤𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ।
𑌵𑌾𑌚𑍋 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌭𑌾𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
vāco viṣayaḥ bhāṣaṇam |
𑌪𑌾𑌣𑍍𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑍍 ।
pāṇyorviṣayaḥ vastugrahaṇam |
𑌪𑌾𑌦𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌗𑌮𑌨𑌮𑍍 ।
pādayorviṣayaḥ gamanam |
𑌪𑌾𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌮𑌲𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌃 ।
pāyorviṣayaḥ malatyāgaḥ |
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌃 𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦 𑌇𑌤𑌿 ।
upasthasya viṣayaḥ ānanda iti |
𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍
kāraṇaśarīram
𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
kāraṇaśarīraṃ kim ?
𑌅𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌦𑍍𑌵𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌰𑌣𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂
anirvācyānādyavidyārūpaṃ śarīradvayasya kāraṇamātraṃ
𑌸𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌾𑌽𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌕𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌯𑌦𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍 ।
satsvarūpā'jñānaṃ nirvikalpakarūpaṃ yadasti tatkāraṇaśarīram |
𑌅𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍍𑌰𑌯𑌮𑍍
avasthātrayam
𑌅𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍍𑌰𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
avasthātrayaṃ kim ?
𑌜𑌾𑌗𑍍𑌰𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌸𑍁𑌷𑍁𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌃 ।
jāgratsvapnasuṣuptyavasthāḥ |
𑌜𑌾𑌗𑍍𑌰𑌦𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾
jāgradavasthā
𑌜𑌾𑌗𑍍𑌰𑌦𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 𑌕𑌾 ?
jāgradavasthā kā ?
𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌾𑌦𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑍈𑌃 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌾𑌦𑌿𑌵𑌿𑌷𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑌤𑍇 𑌇𑌤𑌿 𑌯𑌤𑍍
śrotrādijñānendriyaiḥ śabdādiviṣayaiśca jñāyate iti yat
𑌸𑌾 𑌜𑌾𑌗𑍍𑌰𑌦𑌾𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 ।
sā jāgradāvasthā |
𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑍀 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
sthūla śarīrābhimānī ātmā viśva ityucyate |
𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌾𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾
svapnāvasthā
𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌾𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 𑌕𑍇𑌤𑌿 𑌚𑍇𑌤𑍍 ?
svapnāvasthā keti cet ?
𑌜𑌾𑌗𑍍𑌰𑌦𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌯𑌦𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌯𑌦𑍍 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌮𑍍
jāgradavasthāyāṃ yaddṛṣṭaṃ yad śrutam
𑌤𑌜𑍍𑌜𑌨𑌿𑌤𑌵𑌾𑌸𑌨𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌸𑌮𑌯𑍇 𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌞𑍍𑌚𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌸𑌾
tajjanitavāsanayā nidrāsamaye yaḥ prapañcaḥ pratīyate sā
𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌾𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 ।
svapnāvasthā |
𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑍀 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌤𑍈𑌜𑌸 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
sūkṣmaśarīrābhimānī ātmā taijasa ityucyate |
𑌸𑍁𑌷𑍁𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾
suṣuptyavasthā
𑌅𑌤𑌃 𑌸𑍁𑌷𑍁𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 𑌕𑌾 ?
ataḥ suṣuptyavasthā kā ?
𑌅𑌹𑌂 𑌕𑌿𑌮𑌪𑌿 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍁𑌖𑍇𑌨 𑌮𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌽𑌨𑍁𑌭𑍂𑌯𑌤 𑌇𑌤𑌿
ahaṃ kimapi na jānāmi sukhena mayā nidrā'nubhūyata iti
𑌸𑍁𑌷𑍁𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾 ।
suṣuptyavasthā |
𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑍀 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
kāraṇaśarīrābhimānī ātmā prājña ityucyate |
𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌕𑍋𑌶𑌾𑌃
pañca kośāḥ
𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌕𑍋𑌶𑌾𑌃 𑌕𑍇 ?
pañca kośāḥ ke ?
𑌅𑌨𑍍𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑌯𑌃 𑌮𑌨𑍋𑌮𑌯𑌃 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑌶𑍍𑌚𑍇𑌤𑌿 ।
annamayaḥ prāṇamayaḥ manomayaḥ vijñānamayaḥ ānandamayaśceti |
𑌅𑌨𑍍𑌨𑌮𑌯𑌕𑍋𑌶𑌃
annamayakośaḥ
𑌅𑌨𑍍𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌕𑌃 ?
annamayaḥ kaḥ ?
𑌅𑌨𑍍𑌨𑌰𑌸𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌭𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌰𑌸𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌰𑍂𑌪𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂
annarasenaiva bhūtvā annarasenaiva vṛddhiṃ prāpya annarūpapṛthivyāṃ
𑌯𑌦𑍍𑌵𑌿𑌲𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌤𑌦𑌨𑍍𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍 ।
yadvilīyate tadannamayaḥ kośaḥ sthūlaśarīram |
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑌯𑌕𑍋𑌶𑌃
prāṇamayakośaḥ
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑌯𑌃 𑌕𑌃 ?
prāṇamayaḥ kaḥ ?
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌵𑌾𑌯𑌵𑌃 𑌵𑌾𑌗𑌾𑌦𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃 ।
prāṇādyāḥ pañcavāyavaḥ vāgādīndriyapañcakaṃ prāṇamayaḥ kośaḥ |
𑌮𑌨𑍋𑌮𑌯𑌕𑍋𑌶𑌃
manomayakośaḥ
𑌮𑌨𑍋𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃 𑌕𑌃 ?
manomayaḥ kośaḥ kaḥ ?
𑌮𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌂 𑌮𑌿𑌲𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑍋 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌸 𑌮𑌨𑍋𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃 ।
manaśca jñānendriyapañcakaṃ militvā yo bhavati sa manomayaḥ kośaḥ |
𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑌯𑌕𑍋𑌶𑌃
vijñānamayakośaḥ
𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌕𑌃 ?
vijñānamayaḥ kaḥ ?
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌂 𑌮𑌿𑌲𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑍋 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌸 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃
buddhijñānendriyapañcakaṃ militvā yo bhavati sa vijñānamayaḥ kośaḥ
𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑌕𑍋𑌶𑌃
ānandamayakośaḥ
𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑌃 𑌕𑌃 ?
ānandamayaḥ kaḥ ?
𑌏𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌕𑌾𑌰𑌣𑌶𑌰𑍀𑌰𑌭𑍂𑌤𑌾𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌥𑌮𑌲𑌿𑌨𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂
evameva kāraṇaśarīrabhūtāvidyāsthamalinasattvaṃ
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌦𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌸𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍 𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌯𑌃 𑌕𑍋𑌶𑌃 ।
priyādivṛttisahitaṃ sat ānandamayaḥ kośaḥ |
𑌏𑌤𑌤𑍍𑌕𑍋𑌶𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑌮𑍍 ।
etatkośapañcakam |
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑍋𑌶𑌾𑌤𑍀𑌤
pañcakośātīta
𑌮𑌦𑍀𑌯𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌮𑌦𑍀𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌃 𑌮𑌦𑍀𑌯𑌂 𑌮𑌨𑌶𑍍𑌚
madīyaṃ śarīraṃ madīyāḥ prāṇāḥ madīyaṃ manaśca
𑌮𑌦𑍀𑌯𑌾 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌮𑌦𑍀𑌯𑌂 𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑌤𑍇
madīyā buddhirmadīyaṃ ajñānamiti svenaiva jñāyate
𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌦𑍀𑌯𑌤𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌂 𑌕𑌟𑌕𑌕𑍁𑌣𑍍𑌡𑌲 𑌗𑍃𑌹𑌾𑌦𑌿𑌕𑌂
tadyathā madīyatvena jñātaṃ kaṭakakuṇḍala gṛhādikaṃ
𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌕𑍋𑌶𑌾𑌦𑌿𑌕𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌮𑍍
svasmādbhinnaṃ tathā pañcakośādikaṃ svasmādbhinnam
𑌮𑌦𑍀𑌯𑌤𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥
madīyatvena jñātamātmā na bhavati ||
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑍍
ātman
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌤𑌰𑍍𑌹𑌿 𑌕𑌃 ?
ātmā tarhi kaḥ ?
𑌸𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 ।
saccidānandasvarūpaḥ |
𑌸𑌤𑍍𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
satkim ?
𑌕𑌾𑌲𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍀𑌤𑌿 𑌸𑌤𑍍 ।
kālatraye'pi tiṣṭhatīti sat |
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
citkim ?
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 ।
jñānasvarūpaḥ |
𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌃 𑌕𑌃 ?
ānandaḥ kaḥ ?
𑌸𑍁𑌖𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 ।
sukhasvarūpaḥ |
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌯𑌾𑌤𑍍 ।
evaṃ saccidānandasvarūpaṃ svātmānaṃ vijānīyāt |
𑌜𑌗𑌤𑍍
jagat
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌤𑌿𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑍋𑌤𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑌂 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌃 ।
atha caturviṃśatitattvotpattiprakāraṃ vakṣyāmaḥ |
𑌮𑌾𑌯𑌾
māyā
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌾 𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌜𑌸𑍍𑌤𑌮𑍋𑌗𑍁𑌣𑌾𑌤𑍍𑌮𑌿𑌕𑌾 𑌮𑌾𑌯𑌾 𑌅𑌸𑍍𑌤𑌿 ।
brahmāśrayā sattvarajastamoguṇātmikā māyā asti |
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌭𑍂𑌤𑌾𑌃
pañcabhūtāḥ
𑌤𑌤𑌃 𑌆𑌕𑌾𑌶𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌃 ।
tataḥ ākāśaḥ sambhūtaḥ |
𑌆𑌕𑌾𑌶𑌾𑌦𑍍 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 ।
ākāśād vāyuḥ |
𑌵𑌾𑌯𑍋𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑌃 ।
vāyostejaḥ |
𑌤𑍇𑌜𑌸 𑌆𑌪𑌃 ।
tejasa āpaḥ |
𑌅𑌭𑍍𑌧𑌯𑌃 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀 ।
abhdhayaḥ pṛthivī |
𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌗𑍁𑌣𑌃
sattvaguṇaḥ
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ madhye
𑌆𑌕𑌾𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
ākāśasya sātvikāṃśāt śrotrendriyaṃ sambhūtam |
𑌵𑌾𑌯𑍋𑌃 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌵𑌗𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
vāyoḥ sātvikāṃśāt tvagindriyaṃ sambhūtam |
𑌅𑌗𑍍𑌨𑍇𑌃 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
agneḥ sātvikāṃśāt cakṣurindriyaṃ sambhūtam |
𑌜𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌰𑌸𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
jalasya sātvikāṃśāt rasanendriyaṃ sambhūtam |
𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌘𑍍𑌰𑌾𑌣𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
pṛthivyāḥ sātvikāṃśāt ghrāṇendriyaṃ sambhūtam |
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌃𑌕𑌰𑌣
antaḥkaraṇa
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌷𑍍𑌟𑌿𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ samaṣṭisātvikāṃśāt
𑌮𑌨𑍋𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌃𑌕𑌰𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌿 ।
manobuddhyahaṅkāra cittāntaḥkaraṇāni sambhūtāni |
𑌸𑌙𑍍𑌕𑌲𑍍𑌪𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌂 𑌮𑌨𑌃 ।
saṅkalpavikalpātmakaṃ manaḥ |
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌿𑌕𑌾 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 ।
niścayātmikā buddhiḥ |
𑌅𑌹𑌙𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌅𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌃 ।
ahaṅkartā ahaṅkāraḥ |
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌨𑌕𑌰𑍍𑌤𑍃 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌮𑍍 ।
cintanakartṛ cittam |
𑌮𑌨𑌸𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾𑌃 ।
manaso devatā candramāḥ |
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾 ।
buddhe brahmā |
𑌅𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌰𑍁𑌦𑍍𑌰𑌃 ।
ahaṅkārasya rudraḥ |
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌸𑍁𑌦𑍇𑌵𑌃 ।
cittasya vāsudevaḥ |
𑌰𑌜𑍋𑌗𑍁𑌣𑌃
rajoguṇaḥ
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ madhye
𑌆𑌕𑌾𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌵𑌾𑌗𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
ākāśasya rājasāṃśāt vāgindriyaṃ sambhūtam |
𑌵𑌾𑌯𑍋𑌃 𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌪𑌾𑌣𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
vāyoḥ rājasāṃśāt pāṇīndriyaṃ sambhūtam |
𑌵𑌨𑍍𑌹𑍇𑌃 𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌪𑌾𑌦𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
vanheḥ rājasāṃśāt pādendriyaṃ sambhūtam |
𑌜𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
jalasya rājasāṃśāt upasthendriyaṃ sambhūtam |
𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌦𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
pṛthivyā rājasāṃśāt gudendriyaṃ sambhūtam |
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌷𑍍𑌟𑌿𑌰𑌾𑌜𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌾𑌃 ।
eteṣāṃ samaṣṭirājasāṃśāt pañcaprāṇāḥ sambhūtāḥ |
𑌤𑌮𑍋𑌗𑍁𑌣𑌃
tamoguṇaḥ
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌮𑌸𑌾𑌂𑌶𑌾𑌤𑍍
eteṣāṃ pañcatattvānāṃ tāmasāṃśāt
𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑍃𑌤𑌪𑌞𑍍𑌚𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌿 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
pañcīkṛtapañcatattvāni bhavanti |
𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑌰𑌣𑌂 𑌕𑌥𑌂 𑌇𑌤𑌿 𑌚𑍇𑌤𑍍 ।
pañcīkaraṇaṃ kathaṃ iti cet |
𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌮𑌸𑌾𑌂𑌶𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌮𑍍
eteṣāṃ pañcamahābhūtānāṃ tāmasāṃśasvarūpam
𑌏𑌕𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾 𑌵𑌿𑌭𑌜𑍍𑌯 𑌏𑌕𑌮𑍇𑌕𑌮𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌪𑍃𑌥𑌕𑍍
ekamekaṃ bhūtaṃ dvidhā vibhajya ekamekamardhaṃ pṛthak
𑌤𑍂𑌷𑍍𑌣𑍀𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌅𑌪𑌰𑌮𑌪𑌰𑌮𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌭𑌜𑍍𑌯
tūṣṇīṃ vyavasthāpya aparamaparamardhaṃ caturdhāṃ vibhajya
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌧𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌅𑌰𑍍𑌧𑍇𑌷𑍁 𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌗𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌸𑌂𑌯𑍋𑌜𑌨𑌂 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑍍 ।
svārdhamanyeṣu ardheṣu svabhāgacatuṣṭayasaṃyojanaṃ kāryam |
𑌤𑌦𑌾 𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑌰𑌣𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 ।
tadā pañcīkaraṇaṃ bhavati |
𑌏𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑍀𑌕𑍃𑌤𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌭𑍂𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 ।
etebhyaḥ pañcīkṛtapañcamahābhūtebhyaḥ sthūlaśarīraṃ bhavati |
𑌏𑌵𑌂 𑌪𑌿𑌣𑍍𑌡𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌣𑍍𑌡𑌯𑍋𑌰𑍈𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑍍 ।
evaṃ piṇḍabrahmāṇḍayoraikyaṃ sambhūtam |
𑌜𑍀𑌵𑌃, 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 𑌚
jīvaḥ, īśvaraḥ ca
𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌨𑌾𑌮𑌕𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌬𑌿𑌮𑍍𑌬𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 ।
sthūlaśarīrābhimāni jīvanāmakaṃ brahmapratibimbaṃ bhavati |
𑌸 𑌏𑌵 𑌜𑍀𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌤𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌾𑌤𑌿 ।
sa eva jīvaḥ prakṛtyā svasmāt īśvaraṃ bhinnatvena jānāti |
𑌅𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍋𑌪𑌾𑌧𑌿𑌃 𑌸𑌨𑍍 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌜𑍀𑌵 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
avidyopādhiḥ san ātmā jīva ityucyate |
𑌮𑌾𑌯𑍋𑌪𑌾𑌧𑌿𑌃 𑌸𑌨𑍍 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
māyopādhiḥ san īśvara ityucyate |
𑌏𑌵𑌂 𑌉𑌪𑌾𑌧𑌿𑌭𑍇𑌦𑌾𑌤𑍍 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌭𑍇𑌦𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌃 𑌯𑌾𑌵𑌤𑍍𑌪𑌰𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿
evaṃ upādhibhedāt jīveśvarabhedadṛṣṭiḥ yāvatparyantaṃ tiṣṭhati
𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌪𑌰𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌨𑍍𑌮𑌮𑌰𑌣𑌾𑌦𑌿𑌰𑍂𑌪𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑍋 𑌨 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
tāvatparyantaṃ janmamaraṇādirūpasaṃsāro na nivartate |
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌯𑍋𑌰𑍍𑌭𑍇𑌦𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌸𑍍𑌵𑍀𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 ।
tasmātkāraṇānna jīveśvarayorbhedabuddhiḥ svīkāryā |
𑌤𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌅𑌸𑌿
tat tvaṃ asi
𑌨𑌨𑍁 𑌸𑌾𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌜𑍍𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯 𑌜𑍀𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯
nanu sāhaṅkārasya kiñcijjñasya jīvasya nirahaṅkārasya sarvajñasya
𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌸𑍀𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 𑌕𑌥𑌮𑌭𑍇𑌦𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍁𑌭𑌯𑍋𑌃
īśvarasya tattvamasīti mahāvākyāt kathamabhedabuddhiḥ syādubhayoḥ
𑌵𑌿𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍 ।
viruddhadharmākrāntatvāt |
𑌇𑌤𑌿 𑌚𑍇𑌨𑍍𑌨 । 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑍀 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌪𑌦𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 ।
𑌉𑌪𑌾𑌧𑌿𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌧𑌿𑌦𑌶𑌾𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌚𑍈𑌤𑌨𑍍𑌯𑌂
upādhivinirmuktaṃ samādhidaśāsampannaṃ śuddhaṃ caitanyaṃ
𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌪𑌦𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 ।
tvampadalakṣyārthaḥ |
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑌿𑌵𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 𑌤𑌤𑍍𑌪𑌦𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 ।
evaṃ sarvajñatvādiviśiṣṭa īśvaraḥ tatpadavācyārthaḥ |
𑌉𑌪𑌾𑌧𑌿𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌚𑍈𑌤𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌪𑌦𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 ।
upādhiśūnyaṃ śuddhacaitanyaṃ tatpadalakṣyārthaḥ |
𑌏𑌵𑌂 𑌚 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌯𑍋 𑌚𑍈𑌤𑌨𑍍𑌯𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣𑌾𑌽𑌭𑍇𑌦𑍇 𑌬𑌾𑌧𑌕𑌾𑌭𑌾𑌵𑌃 ।
evaṃ ca jīveśvarayo caitanyarūpeṇā'bhede bādhakābhāvaḥ |
𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃
jīvanmuktaḥ
𑌏𑌵𑌂 𑌚 𑌵𑍇𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌸𑌦𑍍𑌗𑍁𑌰𑍂𑌪𑌦𑍇𑌶𑍇𑌨 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑍍𑌵𑌪𑌿
evaṃ ca vedāntavākyaiḥ sadgurūpadeśena ca sarveṣvapi
𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂
bhūteṣu yeṣāṃ
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍁𑌤𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌤𑍇 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌃 ।𑌨𑌨𑍁 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌃 ?
brahmabuddhirutpannā te jīvanmuktāḥ ityarthaḥ |nanu jīvanmuktaḥ kaḥ ?
𑌯𑌥𑌾 𑌦𑍇𑌹𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌶𑍂𑌦𑍍𑌰𑍋𑌽𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿
yathā deho'haṃ puruṣo'haṃ brāhmaṇo'haṃ śūdro'hamasmīti
𑌦𑍃𑌢𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌨 𑌶𑍂𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌨 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌃
dṛḍhaniścayastathā nāhaṃ brāhmaṇaḥ na śūdraḥ na puruṣaḥ
𑌕𑌿𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌅𑌸𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌸𑌚𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀
kintu asaṅgaḥ saccidānanda svarūpaḥ prakāśarūpaḥ sarvāntaryāmī
𑌚𑌿𑌦𑌾𑌕𑌾𑌶𑌰𑍂𑌪𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌦𑍃𑌢𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯
cidākāśarūpo'smīti dṛḍhaniścaya
𑌰𑍂𑌪𑍋𑌽𑌪𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 ॥𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑍈𑌵𑌾𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌖𑌿𑌲𑌕𑌰𑍍𑌮𑌬𑌨𑍍𑌧𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃
rūpo'parokṣajñānavān jīvanmuktaḥ ||brahmaivāhamasmītyaparokṣajñānena nikhilakarmabandhavinirmuktaḥ
𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 ।
syāt |
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿
karmāṇi
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌕𑌤𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀𑌤𑌿 𑌚𑍇𑌤𑍍
karmāṇi katividhāni santīti cet
𑌆𑌗𑌾𑌮𑌿𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧𑌭𑍇𑌦𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
āgāmisañcitaprārabdhabhedena trividhāni santi |
𑌆𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮
āgāmi karma
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍋𑌤𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌦𑍇𑌹𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌪𑌾𑌪𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮
jñānotpattyanantaraṃ jñānidehakṛtaṃ puṇyapāparūpaṃ karma
𑌯𑌦𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌦𑌾𑌗𑌾𑌮𑍀𑌤𑍍𑌯𑌭𑌿𑌧𑍀𑌯𑌤𑍇 ।
yadasti tadāgāmītyabhidhīyate |
𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤 𑌕𑌰𑍍𑌮
sañcita karma
𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌕𑌿𑌮𑍍 ?
sañcitaṃ karma kim ?
𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌕𑍋𑌟𑌿𑌜𑌨𑍍𑌮𑌨𑌾𑌂 𑌬𑍀𑌜𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍 𑌯𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌜𑌾𑌤𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌂
anantakoṭijanmanāṃ bījabhūtaṃ sat yatkarmajātaṃ pūrvārjitaṃ
𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍍 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌮𑍍 ।
tiṣṭhati tat sañcitaṃ jñeyam |
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧 𑌕𑌰𑍍𑌮
prārabdha karma
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌚𑍇𑌤𑍍 ।
prārabdhaṃ karma kimiti cet |
𑌇𑌦𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌇𑌹 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌏𑌵𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌦𑌿𑌪𑍍𑌰𑌦𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮
idaṃ śarīramutpādya iha loke evaṃ sukhaduḥkhādipradaṃ yatkarma
𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧𑌂
tatprārabdhaṃ
𑌭𑍋𑌗𑍇𑌨 𑌨𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑌬𑍍𑌧𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌂 𑌭𑍋𑌗𑌾𑌦𑍇𑌵 𑌕𑍍𑌷𑌯 𑌇𑌤𑌿 ।
bhogena naṣṭaṃ bhavati prārabdhakarmaṇāṃ bhogādeva kṣaya iti |
𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃
karma muktaḥ
𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑍈𑌵𑌾𑌹𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ।𑌆𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌅𑌪𑌿 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚 𑌆𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌂
sañcitaṃ karma brahmaivāhamiti niścayātmakajñānena naśyati |āgāmi karma api jñānena naśyati kiñca āgāmi karmaṇāṃ
𑌨𑌲𑌿𑌨𑍀𑌦𑌲𑌗𑌤𑌜𑌲𑌵𑌤𑍍 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌬𑌨𑍍𑌧𑍋 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 ।
nalinīdalagatajalavat jñānināṃ sambandho nāsti |
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌃
jñāniḥ
𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚 𑌯𑍇 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌰𑍍𑌚𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿
kiñca ye jñāninaṃ stuvanti bhajanti arcayanti tānprati
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌆𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
jñānikṛtaṃ āgāmi puṇyaṃ gacchati |
𑌯𑍇 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌨𑌂 𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿
ye jñāninaṃ nindanti dviṣanti duḥkhapradānaṃ kurvanti tānprati
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌿𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌣𑌂 𑌯𑌦𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮
jñānikṛtaṃ sarvamāgāmi kriyamāṇaṃ yadavācyaṃ karma
𑌪𑌾𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
pāpātmakaṃ tadgacchati |
𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌃 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌹𑍃𑌦𑌃 𑌪𑌾𑌪𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
suhṛdaḥ puṇyakṛtaṃ durhṛdaḥ pāpakṛtyaṃ gṛhṇanti |
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑍍
brahmānandam
𑌤𑌥𑌾 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑌂 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌮𑌿𑌹𑍈𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑌿 ।
tathā cātmavitsaṃsāraṃ tīrtvā brahmānandamihaiva prāpnoti |
𑌤𑌰𑌤𑌿 𑌶𑍋𑌕𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍇𑌃 ।
tarati śokamātmavit iti śruteḥ |
𑌤𑌨𑍁𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑌤𑍁 𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌵𑌪𑌚𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌹𑍇𑌽𑌥 𑌵𑌾 ।
tanuṃ tyajatu vā kāśyāṃ śvapacasya gṛhe'tha vā |
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌿𑌸𑌮𑌯𑍇 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌽𑌸𑍗 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌾𑌶𑌯𑌃 । 𑌇𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑍇𑌶𑍍𑌚 ।𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌶𑌙𑍍𑌕𑌰𑌭𑌗𑌵𑌤𑍍𑌪𑌾𑌦𑌾𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌣𑍀𑌤𑌃 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌬𑍋𑌧𑌪𑍍𑌰𑌕𑌰𑌣𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌪𑍍𑌤𑌮𑍍 ।
jñānasamprāptisamaye muktā'sau vigatāśayaḥ | iti smṛteśca |iti śrīśaṅkarabhagavatpādācāryapraṇītaḥ tattvabodhaprakaraṇaṃ samāptam |
Sanskrit — Devanagari (original)
ध्यानं
वासुदेवेन्द्रयोगीन्द्रं नत्वा ज्ञानप्रदं गुरुम् ।
मुमुक्षूणां हितार्थाय तत्त्वबोधोभिधीयते ॥
साधनचतुष्टयसम्पन्नाधिकारिणां मोक्षसाधनभूतं
तत्त्वविवेकप्रकारं वक्ष्यामः ।
साधनचतुष्टयम्
साधनचतुष्टयं किम् ?
नित्यानित्यवस्तुविवेकः ।
इहामुत्रार्थफलभोगविरागः ।
शमादिषट्कसम्पत्तिः ।
मुमुक्षुत्वं चेति ।
नित्यानित्यवस्तुविवेकः
नित्यानित्यवस्तुविवेकः कः ?
नित्यवस्त्वेकं ब्रह्म तद्व्यतिरिक्तं सर्वमनित्यम् ।
अयमेव नित्यानित्यवस्तुविवेकः ।
विरागः
विरागः कः ?
इहस्वर्गभोगेषु इच्छाराहित्यम् ।
शमादिसाधनसम्पत्तिः
शमादिसाधनसम्पत्तिः का ?
शमो दम उपरमस्तितिक्षा श्रद्धा समाधानं च इति ।शमः कः ?
मनोनिग्रहः ।
दमः कः ?
चक्षुरादिबाह्येन्द्रियनिग्रहः ।
उपरमः कः ?
स्वधर्मानुष्ठानमेव ।
तितिक्षा का ?
शीतोष्णसुखदुःखादिसहिष्णुत्वम् ।
श्रद्धा कीदृशी ?
गुरुवेदान्तवाक्यादिषु विश्वासः श्रद्धा ।
समाधानं किम् ?
चित्तैकाग्रता ।
मुमुक्षुत्वं
मुमुक्षुत्वं किम् ?
मोक्षो मे भूयाद् इति इच्छा ।
एतत् साधनचतुष्टयम् ।
ततस्तत्त्वविवेकस्याधिकारिणो भवन्ति ।
तत्त्वविवेकः
तत्त्वविवेकः कः ?
आत्मा सत्यं तदन्यत् सर्वं मिथ्येति ।आत्मा कः ?
स्थूलसूक्ष्मकारणशरीराद्व्यतिरिक्तः पञ्चकोशातीतः सन्
अवस्थात्रयसाक्षी सच्चिदानन्दस्वरूपः सन्
यस्तिष्ठति स आत्मा ।
शरीरत्रयं (स्थूलशरीरम्)
स्थूलशरीरं किम् ?
पञ्चीकृतपञ्चमहाभूतैः कृतं सत्कर्मजन्यं
सुखदुःखादिभोगायतनं शरीरम्
अस्ति जायते वर्धते विपरिणमते अपक्षीयते विनश्यतीति
षड्विकारवदेतत्स्थूलशरीरम् ।
शरीरत्रयं (सूक्ष्मशरीरम्)
सूक्ष्मशरीरं किम् ?
अपञ्चीकृतपञ्चमहाभूतैः कृतं सत्कर्मजन्यं
सुखदुःखादिभोगसाधनं
पञ्चज्ञानेन्द्रियाणि पञ्चकर्मेन्द्रियाणि पञ्चप्राणादयः
मनश्चैकं बुद्धिश्चैका
एवं सप्तदशाकलाभिः सह यत्तिष्ठति तत्सूक्ष्मशरीरम् ।
ज्ञानेन्द्रियाणि
श्रोत्रं त्वक् चक्षुः रसना घ्राणं इति पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि ।
श्रोत्रस्य दिग्देवता ।
त्वचो वायुः ।
चक्षुषः सूर्यः ।
रसनाया वरुणः ।
घ्राणस्य अश्विनौ ।
इति ज्ञानेन्द्रियदेवताः ।
श्रोत्रस्य विषयः शब्दग्रहणम् ।
त्वचो विषयः स्पर्शग्रहणम् ।
चक्षुषो विषयः रूपग्रहणम् ।
रसनाया विषयः रसग्रहणम् ।
घ्राणस्य विषयः गन्धग्रहणं इति ।
पञ्चकर्मेन्द्रियाणि
वाक्पाणिपादपायूपस्थानीति पञ्चकर्मेन्द्रियाणि ।
वाचो देवता वह्निः ।
हस्तयोरिन्द्रः ।
पादयोर्विष्णुः ।
पायोर्मृत्युः ।
उपस्थस्य प्रजापतिः ।
इति कर्मेन्द्रियदेवताः ।
वाचो विषयः भाषणम् ।
पाण्योर्विषयः वस्तुग्रहणम् ।
पादयोर्विषयः गमनम् ।
पायोर्विषयः मलत्यागः ।
उपस्थस्य विषयः आनन्द इति ।
कारणशरीरम्
कारणशरीरं किम् ?
अनिर्वाच्यानाद्यविद्यारूपं शरीरद्वयस्य कारणमात्रं
सत्स्वरूपाऽज्ञानं निर्विकल्पकरूपं यदस्ति तत्कारणशरीरम् ।
अवस्थात्रयम्
अवस्थात्रयं किम् ?
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थाः ।
जाग्रदवस्था
जाग्रदवस्था का ?
श्रोत्रादिज्ञानेन्द्रियैः शब्दादिविषयैश्च ज्ञायते इति यत्
सा जाग्रदावस्था ।
स्थूल शरीराभिमानी आत्मा विश्व इत्युच्यते ।
स्वप्नावस्था
स्वप्नावस्था केति चेत् ?
जाग्रदवस्थायां यद्दृष्टं यद् श्रुतम्
तज्जनितवासनया निद्रासमये यः प्रपञ्चः प्रतीयते सा
स्वप्नावस्था ।
सूक्ष्मशरीराभिमानी आत्मा तैजस इत्युच्यते ।
सुषुप्त्यवस्था
अतः सुषुप्त्यवस्था का ?
अहं किमपि न जानामि सुखेन मया निद्राऽनुभूयत इति
सुषुप्त्यवस्था ।
कारणशरीराभिमानी आत्मा प्राज्ञ इत्युच्यते ।
पञ्च कोशाः
पञ्च कोशाः के ?
अन्नमयः प्राणमयः मनोमयः विज्ञानमयः आनन्दमयश्चेति ।
अन्नमयकोशः
अन्नमयः कः ?
अन्नरसेनैव भूत्वा अन्नरसेनैव वृद्धिं प्राप्य अन्नरूपपृथिव्यां
यद्विलीयते तदन्नमयः कोशः स्थूलशरीरम् ।
प्राणमयकोशः
प्राणमयः कः ?
प्राणाद्याः पञ्चवायवः वागादीन्द्रियपञ्चकं प्राणमयः कोशः ।
मनोमयकोशः
मनोमयः कोशः कः ?
मनश्च ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं मिलित्वा यो भवति स मनोमयः कोशः ।
विज्ञानमयकोशः
विज्ञानमयः कः ?
बुद्धिज्ञानेन्द्रियपञ्चकं मिलित्वा यो भवति स विज्ञानमयः कोशः
आनन्दमयकोशः
आनन्दमयः कः ?
एवमेव कारणशरीरभूताविद्यास्थमलिनसत्त्वं
प्रियादिवृत्तिसहितं सत् आनन्दमयः कोशः ।
एतत्कोशपञ्चकम् ।
पञ्चकोशातीत
मदीयं शरीरं मदीयाः प्राणाः मदीयं मनश्च
मदीया बुद्धिर्मदीयं अज्ञानमिति स्वेनैव ज्ञायते
तद्यथा मदीयत्वेन ज्ञातं कटककुण्डल गृहादिकं
स्वस्माद्भिन्नं तथा पञ्चकोशादिकं स्वस्माद्भिन्नम्
मदीयत्वेन ज्ञातमात्मा न भवति ॥
आत्मन्
आत्मा तर्हि कः ?
सच्चिदानन्दस्वरूपः ।
सत्किम् ?
कालत्रयेऽपि तिष्ठतीति सत् ।
चित्किम् ?
ज्ञानस्वरूपः ।
आनन्दः कः ?
सुखस्वरूपः ।
एवं सच्चिदानन्दस्वरूपं स्वात्मानं विजानीयात् ।
जगत्
अथ चतुर्विंशतितत्त्वोत्पत्तिप्रकारं वक्ष्यामः ।
माया
ब्रह्माश्रया सत्त्वरजस्तमोगुणात्मिका माया अस्ति ।
पञ्चभूताः
ततः आकाशः सम्भूतः ।
आकाशाद् वायुः ।
वायोस्तेजः ।
तेजस आपः ।
अभ्धयः पृथिवी ।
सत्त्वगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां मध्ये
आकाशस्य सात्विकांशात् श्रोत्रेन्द्रियं सम्भूतम् ।
वायोः सात्विकांशात् त्वगिन्द्रियं सम्भूतम् ।
अग्नेः सात्विकांशात् चक्षुरिन्द्रियं सम्भूतम् ।
जलस्य सात्विकांशात् रसनेन्द्रियं सम्भूतम् ।
पृथिव्याः सात्विकांशात् घ्राणेन्द्रियं सम्भूतम् ।
अन्तःकरण
एतेषां पञ्चतत्त्वानां समष्टिसात्विकांशात्
मनोबुद्ध्यहङ्कार चित्तान्तःकरणानि सम्भूतानि ।
सङ्कल्पविकल्पात्मकं मनः ।
निश्चयात्मिका बुद्धिः ।
अहङ्कर्ता अहङ्कारः ।
चिन्तनकर्तृ चित्तम् ।
मनसो देवता चन्द्रमाः ।
बुद्धे ब्रह्मा ।
अहङ्कारस्य रुद्रः ।
चित्तस्य वासुदेवः ।
रजोगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां मध्ये
आकाशस्य राजसांशात् वागिन्द्रियं सम्भूतम् ।
वायोः राजसांशात् पाणीन्द्रियं सम्भूतम् ।
वन्हेः राजसांशात् पादेन्द्रियं सम्भूतम् ।
जलस्य राजसांशात् उपस्थेन्द्रियं सम्भूतम् ।
पृथिव्या राजसांशात् गुदेन्द्रियं सम्भूतम् ।
एतेषां समष्टिराजसांशात् पञ्चप्राणाः सम्भूताः ।
तमोगुणः
एतेषां पञ्चतत्त्वानां तामसांशात्
पञ्चीकृतपञ्चतत्त्वानि भवन्ति ।
पञ्चीकरणं कथं इति चेत् ।
एतेषां पञ्चमहाभूतानां तामसांशस्वरूपम्
एकमेकं भूतं द्विधा विभज्य एकमेकमर्धं पृथक्
तूष्णीं व्यवस्थाप्य अपरमपरमर्धं चतुर्धां विभज्य
स्वार्धमन्येषु अर्धेषु स्वभागचतुष्टयसंयोजनं कार्यम् ।
तदा पञ्चीकरणं भवति ।
एतेभ्यः पञ्चीकृतपञ्चमहाभूतेभ्यः स्थूलशरीरं भवति ।
एवं पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्यं सम्भूतम् ।
जीवः, ईश्वरः च
स्थूलशरीराभिमानि जीवनामकं ब्रह्मप्रतिबिम्बं भवति ।
स एव जीवः प्रकृत्या स्वस्मात् ईश्वरं भिन्नत्वेन जानाति ।
अविद्योपाधिः सन् आत्मा जीव इत्युच्यते ।
मायोपाधिः सन् ईश्वर इत्युच्यते ।
एवं उपाधिभेदात् जीवेश्वरभेददृष्टिः यावत्पर्यन्तं तिष्ठति
तावत्पर्यन्तं जन्ममरणादिरूपसंसारो न निवर्तते ।
तस्मात्कारणान्न जीवेश्वरयोर्भेदबुद्धिः स्वीकार्या ।
तत् त्वं असि
ननु साहङ्कारस्य किञ्चिज्ज्ञस्य जीवस्य निरहङ्कारस्य सर्वज्ञस्य
ईश्वरस्य तत्त्वमसीति महावाक्यात् कथमभेदबुद्धिः स्यादुभयोः
विरुद्धधर्माक्रान्तत्वात् ।
इति चेन्न । स्थूलसूक्ष्मशरीराभिमानी त्वम्पदवाच्यार्थः ।
उपाधिविनिर्मुक्तं समाधिदशासम्पन्नं शुद्धं चैतन्यं
त्वम्पदलक्ष्यार्थः ।
एवं सर्वज्ञत्वादिविशिष्ट ईश्वरः तत्पदवाच्यार्थः ।
उपाधिशून्यं शुद्धचैतन्यं तत्पदलक्ष्यार्थः ।
एवं च जीवेश्वरयो चैतन्यरूपेणाऽभेदे बाधकाभावः ।
जीवन्मुक्तः
एवं च वेदान्तवाक्यैः सद्गुरूपदेशेन च सर्वेष्वपि
भूतेषु येषां
ब्रह्मबुद्धिरुत्पन्ना ते जीवन्मुक्ताः इत्यर्थः ।ननु जीवन्मुक्तः कः ?
यथा देहोऽहं पुरुषोऽहं ब्राह्मणोऽहं शूद्रोऽहमस्मीति
दृढनिश्चयस्तथा नाहं ब्राह्मणः न शूद्रः न पुरुषः
किन्तु असङ्गः सच्चिदानन्द स्वरूपः प्रकाशरूपः सर्वान्तर्यामी
चिदाकाशरूपोऽस्मीति दृढनिश्चय
रूपोऽपरोक्षज्ञानवान् जीवन्मुक्तः ॥ब्रह्मैवाहमस्मीत्यपरोक्षज्ञानेन निखिलकर्मबन्धविनिर्मुक्तः
स्यात् ।
कर्माणि
कर्माणि कतिविधानि सन्तीति चेत्
आगामिसञ्चितप्रारब्धभेदेन त्रिविधानि सन्ति ।
आगामि कर्म
ज्ञानोत्पत्त्यनन्तरं ज्ञानिदेहकृतं पुण्यपापरूपं कर्म
यदस्ति तदागामीत्यभिधीयते ।
सञ्चित कर्म
सञ्चितं कर्म किम् ?
अनन्तकोटिजन्मनां बीजभूतं सत् यत्कर्मजातं पूर्वार्जितं
तिष्ठति तत् सञ्चितं ज्ञेयम् ।
प्रारब्ध कर्म
प्रारब्धं कर्म किमिति चेत् ।
इदं शरीरमुत्पाद्य इह लोके एवं सुखदुःखादिप्रदं यत्कर्म
तत्प्रारब्धं
भोगेन नष्टं भवति प्रारब्धकर्मणां भोगादेव क्षय इति ।
कर्म मुक्तः
सञ्चितं कर्म ब्रह्मैवाहमिति निश्चयात्मकज्ञानेन नश्यति ।आगामि कर्म अपि ज्ञानेन नश्यति किञ्च आगामि कर्मणां
नलिनीदलगतजलवत् ज्ञानिनां सम्बन्धो नास्ति ।
ज्ञानिः
किञ्च ये ज्ञानिनं स्तुवन्ति भजन्ति अर्चयन्ति तान्प्रति
ज्ञानिकृतं आगामि पुण्यं गच्छति ।
ये ज्ञानिनं निन्दन्ति द्विषन्ति दुःखप्रदानं कुर्वन्ति तान्प्रति
ज्ञानिकृतं सर्वमागामि क्रियमाणं यदवाच्यं कर्म
पापात्मकं तद्गच्छति ।
सुहृदः पुण्यकृतं दुर्हृदः पापकृत्यं गृह्णन्ति ।
ब्रह्मानन्दम्
तथा चात्मवित्संसारं तीर्त्वा ब्रह्मानन्दमिहैव प्राप्नोति ।
तरति शोकमात्मवित् इति श्रुतेः ।
तनुं त्यजतु वा काश्यां श्वपचस्य गृहेऽथ वा ।
ज्ञानसम्प्राप्तिसमये मुक्ताऽसौ विगताशयः । इति स्मृतेश्च ।इति श्रीशङ्करभगवत्पादाचार्यप्रणीतः तत्त्वबोधप्रकरणं समाप्तम् ।
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.