𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌗𑍁𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍇 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌗𑌨𑍇 𑌘𑌨𑍈𑌃 ।
𑌵𑌰𑍍𑌷𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍋𑌷𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌶𑍋𑌕𑌾𑌭𑌿𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌃 ॥ 1 ॥
𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌂 𑌗𑌗𑌨𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌶𑌾𑌰𑌦𑍀𑌂 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑍁𑌲𑍇𑌪𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌨𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌚 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌮𑍍 ।
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌲𑌮𑌤𑍀𑌤𑌂 𑌚 𑌮𑍁𑌮𑍋𑌹 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌤𑍁𑌰𑌃 ॥ 3 ॥
𑌸 𑌤𑍁 𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌮𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌮𑌨𑌸𑍍𑌸𑍍𑌥𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ॥ 4 ॥
𑌆𑌸𑍀𑌨𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌰𑍇 𑌹𑍇𑌮𑌧𑌾𑌤𑍁𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑍇 ।
𑌶𑌾𑌰𑌦𑌂 𑌗𑌗𑌨𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌵𑍍𑌯𑍋𑌮 𑌗𑌤𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍁𑌦𑍍𑌵𑌲𑌾𑌹𑌕𑌮𑍍 ।
𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌰𑌾𑌵𑌸𑌙𑍍𑌘𑍁𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌗𑌿𑌰𑌾 ॥ 6 ॥
𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌰𑌾𑌵𑌸𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍈𑌸𑍍𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌰𑌵𑌨𑌾𑌦𑌿𑌨𑍀 ।
𑌯𑌾𑌽𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌰𑌮𑌤𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌾 𑌸𑌾𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌰𑌮𑌤𑍇 𑌕𑌥𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑌨𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌾𑌨𑌿𑌵 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌲𑌾𑌨𑍍 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌸𑌾 𑌰𑌮𑌤𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌾 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌮𑌾𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍀 ॥ 8 ॥
𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌰𑌾 𑌕𑌲𑌹𑌂𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌕𑌲𑌭𑌾𑌷𑌿𑌣𑍀 ।
𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 𑌸𑌾𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌕𑌥𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌹𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌡𑌰𑍀𑌕𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌕𑌥𑌮𑍇𑌷𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 10 ॥
𑌸𑌰𑌾𑌂𑌸𑌿 𑌸𑌰𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌪𑍀𑌃 𑌕𑌾𑌨𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌮𑍃𑌗𑌶𑌾𑌬𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌚𑌰𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌲𑌭𑍇 ॥ 11 ॥
𑌅𑌪𑌿 𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌦𑍍𑌵𑌿𑌯𑍋𑌗𑌾𑌚𑍍𑌛 𑌸𑍗𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌭𑌾𑌮𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌦𑍂𑌰𑌂 𑌪𑍀𑌡𑌯𑍇𑌤𑍍𑌕𑌾𑌮𑌶𑍍𑌶𑌰𑌦𑍍𑌗𑍁𑌣𑌨𑌿𑌰𑌨𑍍𑌤𑌰𑌃 ॥ 12 ॥
𑌏𑌵𑌮𑌾𑌦𑌿 𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋 𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗 𑌇𑌵 𑌸𑌾𑌰𑌙𑍍𑌗𑌸𑍍𑌸𑌲𑌿𑌲𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌚𑌞𑍍𑌚𑍂𑌰𑍍𑌯 𑌰𑌮𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌫𑌲𑌾𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌸𑌾𑌨𑍁𑌷𑍁 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌪𑌰𑍍𑌯𑍁𑌪𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌵𑌾𑌨𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋𑌽𑌗𑍍𑌰𑌜𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌤𑌂 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌦𑍁𑌸𑍍𑌸𑌹𑌯𑌾 𑌪𑌰𑍀𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌵𑌿𑌜𑌨𑍇 𑌮𑌨𑌸𑍍𑌵𑍀 ।
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌾𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌤𑌾𑌪𑌦𑍀𑌨𑌃 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌕𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌶𑌙𑍍𑌗𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌪𑍗𑌰𑍁𑌷𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌭𑌵𑍇𑌨 ।
𑌅𑌯𑌂 𑌸𑌦𑌾 𑌸𑌂𑌹𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑍇 𑌸𑌮𑌾𑌧𑌿𑌃 𑌕𑌿𑌮𑌤𑍍𑌰 𑌯𑍋𑌗𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑍇𑌨 ॥ 16 ॥
𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌭𑌿𑌯𑍋𑌗𑌂 𑌮𑌨𑌸𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌧𑌿𑌯𑍋𑌗𑌾𑌨𑍁𑌗𑌤𑌂 𑌚 𑌕𑌾𑌲𑌮𑍍 ।
𑌸𑌹𑌾𑌯𑌸𑌾𑌮𑌰𑍍𑌥𑍍𑌯𑌮𑌦𑍀𑌨𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌚 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌷𑍍𑌵 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌕𑍀 𑌮𑌾𑌨𑌵 𑌵𑌂𑌶𑌨𑌾𑌥 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌸𑌨𑌾𑌥𑌾 𑌸𑍁𑌲𑌭𑌾 𑌪𑌰𑍇𑌣 ।
𑌨 𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌚𑍂𑌡𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍁𑌪𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌨 𑌦𑌹𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌵𑍀𑌰 𑌵𑌰𑌾𑌰𑍍𑌹 𑌕𑌚𑍍𑌛𑌿𑌤𑍍 ॥ 18 ॥
𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑌪𑍍𑌰𑌧𑍃𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑌜𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌃 ।
𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌚 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌨𑌯𑌪𑍍𑌰𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌸𑌾𑌮 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌚 ॥ 19 ॥
𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌂𑌶𑌯𑌂 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑍋𑌽𑌹𑍍𑌯𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌃 ।
𑌨𑌨𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌫𑌲𑌂 𑌚 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌅𑌥 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌪𑌲𑌾𑌶𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑌨𑍁𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑍁𑌖𑍇𑌨 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑌾 ॥ 21 ॥
𑌤𑌰𑍍𑌪𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌸𑌲𑌿𑌲𑍇𑌨 𑌵𑌸𑍁𑌨𑍍𑌧𑌰𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌕𑍃𑌤𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 22 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌗𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑌨𑌿𑌰𑍍𑌘𑍋𑌷𑌾𑌶𑍍𑌶𑍈𑌲𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌪𑍁𑌰𑍋𑌗𑌮𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌂 𑌮𑍇𑌘𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ॥ 23 ॥
𑌨𑍀𑌲𑍋𑌤𑍍𑌪𑌲𑌦𑌲𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌶𑍍𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑌿𑌶𑍋 𑌦𑌶 ।
𑌵𑌿𑌮𑌦𑌾 𑌇𑌵 𑌮𑌾𑌤𑌙𑍍𑌗𑌾𑌶𑍍𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌵𑍇𑌗𑌾𑌃 𑌪𑌯𑍋𑌧𑌰𑌾𑌃 ॥ 24 ॥
𑌜𑌲𑌗𑌰𑍍𑌭𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑌾 𑌕𑍁𑌟𑌜𑌾𑌰𑍍𑌜𑍁𑌨𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿𑌨𑌃 ।
𑌚𑌰𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌰𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌵𑌾𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌃 ॥ 25 ॥
𑌘𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌰𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌯𑍂𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌨𑌾𑌦𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌰𑌵𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑌾𑌽𑌨𑌘 ॥ 26 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑍈𑌰𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌲𑌾𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑌾𑌨𑌵𑌃 ।
𑌅𑌨𑍁𑌲𑌿𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌇𑌵𑌾𑌽𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌗𑌿𑌰𑌯𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 27 ॥
𑌶𑌾𑌖𑌾𑌸𑍁 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌚𑍍𑌛𑌦𑌪𑌾𑌦𑌪𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌸𑍁 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌰𑍍𑌕𑌨𑌿𑌶𑌾𑌕𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌲𑍀𑌲𑌾𑌸𑍁 𑌚𑍈𑌵𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮 𑌵𑌾𑌰𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌭𑌜𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾 ॥ 28 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌨𑍇𑌕𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌭𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌶𑍍𑌶𑌰𑌤𑍍𑌕𑌾𑌲𑌗𑍁𑌣𑍋𑌪𑌨𑍀𑌤𑌾 ।
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌬𑍋𑌧𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌕𑌰𑍇𑌷𑍍𑌵𑌭𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌤𑌿 ॥ 29 ॥
𑌸𑌪𑍍𑌤𑌚𑍍𑌛𑌦𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑍋𑌪𑌗𑌨𑍍𑌧𑍀 𑌷𑌟𑍍𑌪𑌾𑌦𑌬𑍃𑌨𑍍𑌦𑍈𑌰𑌨𑍁𑌗𑍀𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 ।
𑌮𑌤𑍍𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌵𑌨𑍋𑌽𑌨𑍁𑌸𑌾𑌰𑍀 𑌦𑌰𑍍𑌪𑌂 𑌵𑌿𑌨𑍇𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 ॥ 30 ॥
𑌅𑌭𑍍𑌯𑌾𑌗𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑍁𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌪𑌕𑍍𑌷𑍈 𑌸𑍍𑌸𑌰𑌃𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍈𑌃 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌰𑌜𑍋𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑍈𑌃 ।
𑌮𑌹𑌾𑌨𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌲𑌿𑌨𑍋𑌪𑌯𑌾𑌤𑍈𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑌂𑌸𑌾𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑍈𑌃 ॥ 31 ॥
𑌮𑌦𑌪𑍍𑌰𑌗𑌲𑍍𑌭𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌵𑌾𑌰𑌣𑍇𑌷𑍁 𑌗𑌵𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍂𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌦𑌰𑍍𑌪𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁 ।
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌤𑍋𑌯𑌾𑌸𑍁 𑌚 𑌨𑌿𑌮𑍍𑌨𑌗𑌾𑌸𑍁 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌰𑍍𑌬𑌹𑍁𑌧𑌾 𑌵𑌿𑌭𑌕𑍍𑌤𑌾 ॥ 32 ॥
𑌨𑌭𑌸𑍍𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌧𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌬𑌰𑍍𑌹𑌾𑌭𑌰𑌣𑌾 𑌵𑌨𑍇𑌷𑍁 ।
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌸𑍍𑌵𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌶𑍋𑌭𑌾 𑌗𑌤𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌾 𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌪𑌰𑌾 𑌮𑌯𑍂𑌰𑌾𑌃 ॥ 33 ॥
𑌮𑌨𑍋𑌜𑍍𑌞𑌗𑌨𑍍𑌧𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑍈𑌰𑌨𑌲𑍍𑌪𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌤𑌿𑌭𑌾𑌰𑌾𑌵𑌨𑌤𑌾𑌗𑍍𑌰𑌶𑌾𑌖𑍈𑌃 ।
𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌣𑌗𑍗𑌰𑍈𑌰𑍍𑌨𑌯𑌨𑌾𑌭𑌿𑌰𑌾𑌮𑍈 𑌰𑍁𑌦𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌤𑌾𑌨𑍀𑌵 𑌵𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌣𑌿 ॥ 34 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌲𑌿𑌨𑍀𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌨𑍇 𑌰𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑍋𑌦𑍍𑌧𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑌦𑍋𑌤𑍍𑌕𑌟𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌦𑌲𑌾𑌲𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌗𑌜𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌯𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌾𑌃 ॥ 35 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌭𑍍𑌰𑌂 𑌨𑌭𑌶𑍍𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌧𑍗𑌤𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌕𑍃𑌶𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌹𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌦𑍀𑌜𑌲𑌾𑌨𑌿 ।
𑌕𑌹𑍍𑌲𑌾𑌰𑌶𑍀𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌵𑌨𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌮𑍋𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌿𑌶𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌾𑌃 ॥ 36 ॥
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑌪𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌣𑌨𑌷𑍍𑌟𑌪𑌙𑍍𑌕𑌾 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌰𑍋𑌦𑌧𑌾𑌟𑌿𑌤𑌸𑌾𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌰𑍇𑌣𑍁𑌃 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌵𑍈𑌰𑍇𑌣𑌸𑌮𑌾𑌯𑍁𑌤𑌾𑌨𑌾 𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌕𑌾𑌲𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 37 ॥
𑌶𑌰𑌦𑍍𑌗𑍁𑌣𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌯𑌿𑌤𑌰𑍂𑌪𑌶𑍋𑌭𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌂𑌶𑍁𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 ।
𑌮𑌦𑍋𑌤𑍍𑌕𑌟𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧𑌾 𑌵𑍃𑌷𑌾 𑌗𑌵𑌾𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑌗𑌤𑌾 𑌨𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 38 ॥
𑌸𑌮𑌨𑍍𑌮𑌥𑌂 𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌗𑌤𑌾𑌨𑍁𑌰𑌾𑌗𑌾𑌃 𑌕𑍁𑌲𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌣𑍍𑌯𑌃 ।
𑌮𑌦𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌰𑌿𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 39 ॥
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌬𑌰𑍍𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌤𑍀𑌰𑍋𑌪𑌗𑌤𑌾 𑌨𑌦𑍀𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑌰𑍍𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌇𑌵 𑌸𑌾𑌰𑌸𑍗𑌘𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍀𑌨𑌾 𑌵𑌿𑌮𑌦𑌾 𑌮𑌯𑍂𑌰𑌾𑌃 ॥ 40 ॥
𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌡𑌵𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑌾 𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌰𑌵𑍈𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌕𑌟𑌾 𑌗𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌃 ।
𑌸𑌰𑌸𑍍𑌸𑍁 𑌬𑌦𑍍𑌧𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌜𑌭𑍂𑌷𑌣𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑍍𑌯 𑌜𑌲𑌂 𑌪𑌿𑌬𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 41 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌪𑍇𑌤𑌪𑌙𑍍𑌕𑌾𑌸𑍁 𑌸𑌵𑌾𑌲𑍁𑌕𑌾𑌸𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌤𑍋𑌯𑌾𑌸𑍁 𑌸𑌗𑍋𑌕𑍁𑌲𑌾𑌸𑍁 ।
𑌸𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌰𑌾𑌵𑌨𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾𑌸𑍁 𑌨𑌦𑍀𑌷𑍁 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌨𑌿𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑌂𑌸𑌾𑌃 ॥ 42 ॥
𑌨𑌦𑍀𑌘𑌨𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌰𑌵𑌣𑍋𑌦𑌕𑌾𑌨𑌾 𑌮𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑌿𑌲𑌬𑌰𑍍𑌹𑌿𑌣𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌗𑌤𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌤𑌂 𑌰𑌵𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 ॥ 43 ॥
𑌅𑌨𑍇𑌕𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌵𑌿𑌨𑌷𑍍𑌟𑌕𑌾𑌯𑌾 𑌨𑌵𑍋𑌦𑌿𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑌮𑍍𑌬𑍁𑌧𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑍁𑌧𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾 𑌘𑍋𑌰𑌵𑌿𑌷𑌾 𑌬𑌿𑌲𑍇𑌭𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌚𑌿𑌰𑍋𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌸𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌪𑌾𑌃 ॥ 44 ॥
𑌚𑌞𑍍𑌚𑌚𑍍𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌕𑌰𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌹𑌰𑍍𑌷𑍋𑌨𑍍𑌮𑍀𑌲𑌿𑌤𑌤𑌾𑌰𑌕𑌾 ।
𑌅𑌹𑍋 𑌰𑌾𑌗𑌵𑌤𑍀 𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌜𑌹𑌾𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑌮𑍍𑌬𑌰𑌮𑍍 ॥ 45 ॥
𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑍍𑌶𑌶𑌾𑌙𑍍𑌕𑍋𑌦𑌿𑌤𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯𑌵𑌕𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌗𑌣𑍋𑌨𑍍𑌮𑍀𑌲𑌿𑌤𑌚𑌾𑌰𑍁𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌾 ।
𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌂𑌶𑍁𑌕𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑌰𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌵 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌲𑌾𑌂𑌶𑍁𑌕𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 ॥ 46 ॥
𑌵𑌿𑌪𑌕𑍍𑌵𑌶𑌾𑌲𑌿𑌪𑍍𑌰𑌸𑌵𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌸𑌾𑌰𑌸𑌚𑌾𑌰𑍁𑌪𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑌿𑌃 ।
𑌨𑌭𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌵𑍇𑌗𑌾𑌃 𑌵𑌾𑌤𑌾𑌵𑌧𑍂𑌤𑌾 𑌗𑍍𑌰𑌥𑌿𑌤𑍇𑌵 𑌮𑌾𑌲𑌾 ॥ 47 ॥
𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑍈𑌕𑌹𑌂𑌸𑌂 𑌕𑍁𑌮𑍁𑌦𑍈𑌰𑍁𑌪𑍇𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌹𑍍𑌰𑌦𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌂 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌤𑌿 ।
𑌘𑌨𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌿 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌗𑌣𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑌿𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌮𑍍 ॥ 48 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌹𑌂𑌸𑌾𑌕𑍁𑌲𑌮𑍇𑌖𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌪𑌦𑍍𑌮𑍋𑌤𑍍𑌪𑌲𑌮𑌾𑌲𑌿𑌨𑍀𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾𑌪𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌨𑌾𑌮𑌧𑌿𑌕𑌾𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀 𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌙𑍍𑌗𑌨𑌾𑌨𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 49 ॥
𑌵𑍇𑌣𑍁𑌸𑍍𑌵𑌨𑌵𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌤𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌿𑌶𑍍𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍂𑌷𑌕𑌾𑌲𑌾𑌨𑌿𑌲𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌃 ।
𑌸𑌮𑍍𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑍋 𑌗𑌰𑍍𑌗𑌰𑌗𑍋𑌵𑍃𑌷𑌾𑌣𑌾 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌮𑌾𑌪𑍂𑌰𑌯𑌤𑍀𑌵 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌃 ॥ 50 ॥
𑌨𑌵𑍈𑌰𑍍𑌨𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌸𑍈 𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌧𑍂𑌯𑌮𑌾𑌨𑍈𑌰𑍍𑌮𑍃𑌦𑍁𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑍇𑌨 ।
𑌧𑍗𑌤𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍗𑌮𑌪𑌟𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑍈𑌃 𑌕𑍂𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌕𑌾𑌶𑍈𑌰𑍁𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ॥ 51 ॥
𑌵𑌨𑌪𑍍𑌰𑌚𑌣𑍍𑌡𑌾 𑌮𑌧𑍁𑌪𑌾𑌨𑌶𑍗𑌣𑍍𑌡𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾𑌷𑍍𑌷𑌟𑍍𑌚𑌰𑌣𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍍𑌰𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 ।
𑌵𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌮𑌤𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌵𑌨𑌾𑌨𑍁𑌯𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌸𑌨𑌰𑍇𑌣𑍁𑌗𑍗𑌰𑌾𑌃 ॥ 52 ॥
𑌜𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌕𑍁𑌮𑍁𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌸𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍗𑌞𑍍𑌚𑌸𑍍𑌵𑌨𑌶𑍍𑌶𑌾𑌲𑌿𑌵𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌪𑌕𑍍𑌵𑌮𑍍 ।
𑌮𑍃𑌦𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌮𑌲𑌶𑍍𑌚 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 𑌶𑍍𑌶𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌵𑍍𑌯𑌪𑌨𑍀𑌤𑌕𑌾𑌲𑌮𑍍 ॥ 53 ॥
𑌮𑍀𑌨𑍋𑌪𑌸𑌨𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌮𑍇𑌖𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌵𑌧𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌯𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌾𑌃 ।
𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋𑌪𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌲𑌸𑌗𑌾𑌮𑌿𑌨𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌤𑌕𑌾𑌲𑍇𑌷𑍍𑌵𑌿𑌵 𑌕𑌾𑌮𑌿𑌨𑍀𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 54 ॥
𑌸𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌶𑍈𑌵𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌕𑌾𑌶𑍈𑌰𑍍𑌦𑍁𑌕𑍂𑌲𑍈𑌰𑌿𑌵 𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌨𑌿 ।
𑌸𑌪𑌤𑍍𑌰𑌲𑍇𑌖𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌰𑍋𑌚𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌧𑍂𑌮𑍁𑌖𑌾𑌨𑍀𑌵 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍁𑌖𑌾𑌨𑌿 ॥ 55 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌫𑍁𑌲𑍍𑌲𑌬𑌾𑌣𑌾𑌸𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌷𑌟𑍍𑌪𑌾𑌦𑌨𑌿𑌕𑍂𑌜𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁 ।
𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌚𑌾𑌪𑍋𑌦𑍍𑌯𑌤𑌚𑌣𑍍𑌡𑌦𑌣𑍍𑌡𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌚𑌣𑍍𑌡𑌚𑌾𑌰𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌵𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌾𑌮𑌃 ॥ 56 ॥
𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌸𑍁𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍋𑌷𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌦𑍀𑌸𑍍𑌤𑌟𑌾𑌕𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌪𑍂𑌰𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌸𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌂 𑌚 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌭𑌸𑍍𑌤𑍋𑌯𑌧𑌰𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 ॥ 57 ॥
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌶𑌰𑌨𑍍𑌨𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍁𑌲𑌿𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌶𑌨𑍈𑌃 𑌶𑌨𑍈𑌃 ।
𑌨𑌵𑌸𑌙𑍍𑌗𑌮𑌸𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾 𑌜𑌘𑌨𑌾𑌨𑍀𑌵 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌃 ॥ 58 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌸𑌲𑌿𑌲𑌾𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌰𑌰𑍀𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑌗𑌣𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌾𑌶𑌯𑌾𑌃 ॥ 59 ॥
𑌅𑌸𑌨𑌾𑌸𑍍𑌸𑌪𑍍𑌤𑌪𑌰𑍍𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌾𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌜𑍀𑌵𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌸𑌾𑌨𑍁𑌷𑍁 ॥ 60 ॥
𑌹𑌂𑌸𑌸𑌾𑌰𑌸𑌚𑌕𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌵𑍈𑌃 𑌕𑍁𑌰𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ।
𑌪𑍁𑌲𑌿𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 61 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌬𑌦𑍍𑌧𑌵𑍈𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌜𑌿𑌗𑍀𑌷𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ।
𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌸𑌮𑌯𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌾𑌨𑌾𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 62 ॥
𑌇𑌯𑌂 𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌾 𑌯𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 𑌨 𑌚 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌂 𑌵𑌾 𑌤𑌥𑌾𑌵𑌿𑌧𑌮𑍍 ॥ 63 ॥
𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑍋 𑌵𑌾𑌰𑍍𑌷𑌿𑌕𑌾 𑌮𑌾𑌸𑌾 𑌗𑌤𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌶𑌤𑍋𑌪𑌮𑌾𑌃 ।
𑌮𑌮 𑌶𑍋𑌕𑌾𑌭𑌿𑌭𑍂𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌃 ॥ 64 ॥
𑌚𑌕𑍍𑌰𑌵𑌾𑌕𑍀𑌵 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌤𑍋𑌽𑌨𑍁𑌗𑌤𑌾 𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌷𑌮𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌮𑌿𑌵 𑌯𑌾𑌽𑌗𑌤𑌾 ॥ 65 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌰𑍍𑌤𑍇 𑌹𑍃𑌤𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌤𑍇 ।
𑌕𑍃𑌪𑌾𑌂 𑌨 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌮𑌯𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 66 ॥
𑌅𑌨𑌾𑌥𑍋 𑌹𑍃𑌤𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌦𑍀𑌨𑍋 𑌦𑍂𑌰𑌗𑍃𑌹𑌃 𑌕𑌾𑌮𑍀 𑌮𑌾𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 67 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌤𑍈𑌃 𑌕𑌾𑌰𑌣𑍈𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌅𑌹𑌂 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌭𑍂𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪 ॥ 68 ॥
𑌸 𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌣𑍇 ।
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌸𑌮𑌯𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌮𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 69 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌮𑍍 ।
𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍍𑌯𑌸𑍁𑌖𑍇 𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌮 ॥ 70 ॥
𑌅𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑌾𑌮𑍁𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑍁𑌪𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌆𑌶𑌾𑌂 𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌯 𑌯𑍋 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌧𑌮𑌃 ॥ 71 ॥
𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌵𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾 𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌯𑍋 𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍁𑌦𑍀𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾𑌤𑌿 𑌸 𑌵𑍀𑌰𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ॥ 72 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌨 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑍇 ।
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌮𑍃𑌤𑌾𑌨𑌪𑌿 𑌕𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌘𑍍𑌨𑌾𑌨𑍍𑌨𑍋𑌪𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌤𑍇 ॥ 73 ॥
𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾 𑌰𑌣𑍇 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 𑌚𑌾𑌪𑌸𑍍𑌯 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍁𑌦𑍍𑌗𑌣𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ॥ 74 ॥
𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌜𑍍𑌯𑌾𑌤𑌲𑌨𑌿𑌰𑍍𑌘𑍋𑌷𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌮 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌘𑍋𑌷𑌮𑌿𑌵 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌨𑌸𑍍𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 75 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌮𑍇𑌵𑌙𑍍𑌗𑌤𑍇𑌽𑌪𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍇 𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ।
𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌸𑌹𑌾𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌵𑍀𑌰 𑌨 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ॥ 76 ॥
𑌯𑌦𑌰𑍍𑌥𑌮𑌯𑌮𑌾𑌰𑌮𑍍𑌭𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌪𑍁𑌰𑌞𑍍𑌜𑌯𑌃 ।
𑌸𑌮𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌭𑌿𑌜𑌾𑌨𑌾𑌤𑌿 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 𑌪𑍍𑌲𑌵𑌗𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 77 ॥
𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌸𑌮𑌯𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌤𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌵𑍍𑌯𑌤𑍀𑌤𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌤𑍁𑌰𑍋 𑌮𑌾𑌸𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌹𑌰𑌨𑍍𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 78 ॥
𑌸𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌿𑌷𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌨𑍍𑌪𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵𑍋𑌪𑌸𑍇𑌵𑌤𑍇 ।
𑌶𑍋𑌕𑌦𑍀𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾𑌸𑍁 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌤𑍇 𑌦𑌯𑌾𑌮𑍍 ॥ 79 ॥
𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌤𑍍𑌸 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲 ।
𑌮𑌮 𑌰𑍋𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌯𑌦𑍍𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌃 ॥ 80 ॥
𑌨 𑌚 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍁𑌚𑌿𑌤𑌃 𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾 𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌹𑌤𑍋 𑌗𑌤𑌃 ।
𑌸𑌮𑌯𑍇 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌮𑌾 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌪𑌥𑌮𑌨𑍍𑌵𑌗𑌾𑌃 ॥ 81 ॥
𑌏𑌕 𑌏𑌵 𑌰𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌶𑌰𑍇𑌣 𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌾𑌦𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌹𑌨𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌮𑍍 ॥ 82 ॥
𑌤𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌯𑌦𑍍𑌧𑌿𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭 ।
𑌤𑌤𑍍𑌤𑌦𑍍𑌭𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌤𑍍𑌵𑌰 𑌕𑌾𑌲𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 83 ॥
𑌕𑍁𑌰𑍁𑌷𑍍𑌵 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌮𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌶𑌾𑌶𑍍𑌵𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑌾 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌗𑌤𑍋 𑌯𑌮𑌕𑍍𑌷𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌪𑌶𑍍𑌯𑍇𑌰𑍍𑌮𑌮 𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑍈𑌶𑍍𑌶𑌰𑍈𑌃 ॥ 84 ॥
𑌸 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌜𑌂 𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌕𑍋𑌪𑌂 𑌲𑌾𑌲𑌪𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌦𑍀𑌨𑌮𑍍 ।
𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌮𑌤𑌿𑌮𑍁𑌗𑍍𑌰𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑍇 𑌮𑌾𑌨𑌵𑌵𑌂𑌶𑌨𑌾𑌥𑌃 ॥ 85 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
guhaṃ praviṣṭe sugrīve vimukte gagane ghanaiḥ |
varṣarātroṣito rāmaḥ kāmaśokābhipīḍitaḥ || 1 ||
pāṇḍuraṃ gaganaṃ dṛṣṭvā vimalaṃ candramaṇḍalam |
śāradīṃ rajanīṃ caiva dṛṣṭvā jyotsnānulepanām || 2 ||
kāmavṛttaṃ ca sugrīvaṃ naṣṭāṃ ca janakātmajām |
buddhvā kālamatītaṃ ca mumoha paramāturaḥ || 3 ||
sa tu sañjñāmupāgamya muhūrtānmatimānpunaḥ |
manassthāmapi vaidehīṃ cintayāmāsa rāghavaḥ || 4 ||
āsīnaḥ parvatasyāgre hemadhātuvibhūṣite |
śāradaṃ gaganaṃ dṛṣṭvā jagāma manasā priyām || 5 ||
dṛṣṭvā ca vimalaṃ vyoma gatavidyudvalāhakam |
sārasārāvasaṅghuṣṭhaṃ vilalāpārtayā girā || 6 ||
sārasārāvasannādaissārasāravanādinī |
yā''śrame ramate bālā sā'dya me ramate katham || 7 ||
puṣpitāṃścāsanān dṛṣṭvā kāñcanāniva nirmalān |
kathaṃ sā ramate bālā paśyantī māmapaśyatī || 8 ||
yā purā kalahaṃsānāṃ svareṇa kalabhāṣiṇī |
budhyate cārusarvāṅgī sā'dya me buddhyate katham || 9 ||
nisvanaṃ cakravākānāṃ niśamya nahacāriṇām |
puṇḍarīkaviśālākṣī kathameṣā bhaviṣyati || 10 ||
sarāṃsi sarito vāpīḥ kānanāni vanāni ca |
tāṃ vinā mṛgaśābākṣīṃ carannādya sukhaṃ labhe || 11 ||
api tāṃ madviyogāccha saukumāryācca bhāminīm |
sudūraṃ pīḍayetkāmaśśaradguṇanirantaraḥ || 12 ||
evamādi naraśreṣṭho vilalāpa nṛpātmajaḥ |
vihaṅga iva sāraṅgassalilaṃ tridaśeśvarāt || 13 ||
tataścañcūrya ramyeṣu phalārthī girisānuṣu |
dadarśa paryupāvṛtto lakṣmīvānlakṣmaṇo'grajam || 14 ||
taṃ cintayā dussahayā parītaṃ visañjñamekaṃ vijane manasvī |
bhrāturviṣādātparitāpadīnaḥ samīkṣya saumitriruvāca rāmam || 15 ||
kimārya kāmasya vaśaṅgatena kimātmapauruṣyaparābhavena |
ayaṃ sadā saṃhriyate samādhiḥ kimatra yogena nivartitena || 16 ||
kriyābhiyogaṃ manasaḥ prasādaṃ samādhiyogānugataṃ ca kālam |
sahāyasāmarthyamadīnasattvaḥ svakarma hetuṃ ca kuruṣva hetum || 17 ||
na jānakī mānava vaṃśanātha tvayā sanāthā sulabhā pareṇa |
na cāgnicūḍāṃ jvalitāmupetya na dahyate vīra varārha kacchit || 18 ||
salakṣaṇaṃ lakṣmaṇamapradhṛṣyaṃ svabhāvajaṃ vākyamuvāca rāmaḥ |
hitaṃ ca pathyaṃ ca nayaprasaktaṃ sasāma dharmārthasamāhitaṃ ca || 19 ||
nissaṃśayaṃ kāryamavekṣitavyaṃ kriyāviśeṣo'hyanuvartitavyaḥ |
nanu pravṛttasya durāsadasya kumāra kāryasya phalaṃ ca cintyam || 20 ||
atha padmapalāśākṣīṃ maithilīmanucintayan |
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmo mukhena pariśuṣyatā || 21 ||
tarpayitvā sahasrākṣassalilena vasundharām |
nirvartayitvā sasyāni kṛtakarmā vyavasthitaḥ || 22 ||
snigdhagambhīranirghoṣāśśailadrumapurogamāḥ |
visṛjya salilaṃ meghāḥ pariśrāntā nṛpātmaja || 23 ||
nīlotpaladalaśyāmāśśyāmīkṛtvā diśo daśa |
vimadā iva mātaṅgāśśāntavegāḥ payodharāḥ || 24 ||
jalagarbhā mahāmeghā kuṭajārjunagandhinaḥ |
caritvā viratāssaumya vṛṣṭivātāssamudyatāḥ || 25 ||
ghanānāṃ vāraṇānāṃ ca mayūrāṇāṃ ca lakṣmaṇa |
nādaḥ prasravaṇānāṃ ca praśāntassahasā'nagha || 26 ||
abhivṛṣṭā mahāmeghairnirmalāścitrasānavaḥ |
anuliptā ivā'bhānti girayaścitradīptibhiḥ || 27 ||
śākhāsu saptacchadapādapānāṃ prabhāsu tārārkaniśākarāṇām |
līlāsu caivottama vāraṇānāṃ śriyaṃ vibhajyādya śaratpravṛttā || 28 ||
sampratyanekāśraya citraśobhā lakṣmīśśaratkālaguṇopanītā |
sūryāgrahastapratibodhiteṣu padmākareṣvabhyadhikaṃ vibhāti || 29 ||
saptacchadānāṃ kusumopagandhī ṣaṭpādabṛndairanugīyamānaḥ |
mattadvipānāṃ pavano'nusārī darpaṃ vineṣyannadhikaṃ karoti || 30 ||
abhyāgataiścāruviśālapakṣai ssaraḥpriyaiḥ padmarajovakīrṇaiḥ |
mahānadīnāṃ pulinopayātaiḥ krīḍanti haṃsāssaha cakravākaiḥ || 31 ||
madapragalbheṣu ca vāraṇeṣu gavāṃ samūheṣu ca darpiteṣu |
prasannatoyāsu ca nimnagāsu vibhāti lakṣmīrbahudhā vibhaktā || 32 ||
nabhassamīkṣyāmbudharairvimuktaṃ vimuktabarhābharaṇā vaneṣu |
priyāsvasaktā vinivṛttaśobhā gatotsavā dhyānaparā mayūrāḥ || 33 ||
manojñagandhaiḥ priyakairanalpaiḥ puṣpātibhārāvanatāgraśākhaiḥ |
suvarṇagaurairnayanābhirāmai rudyotitānīva vanāntarāṇi || 34 ||
priyānvitānāṃ nalinīpriyāṇāṃ vane ratānāṃ kusumoddhatānām |
madotkaṭānāṃ madalālasānāṃ gajottamānāṃ gatayo'dya mandāḥ || 35 ||
vyabhraṃ nabhaśśastravidhautavarṇaṃ kṛśapravāhāni nadījalāni |
kahlāraśītāḥ pavanāḥ pravānti tamovimuktāśca diśaḥ prakāśāḥ || 36 ||
sūryātapakrāmaṇanaṣṭapaṅkā bhūmiścirodadhāṭitasāndrareṇuḥ |
anyonyavaireṇasamāyutānā mudyogakālo'dya narādhipānām || 37 ||
śaradguṇāpyāyitarūpaśobhāḥ praharṣitāḥ pāṃśusamutkṣitāṅgāḥ |
madotkaṭāssamprati yuddhalubdhā vṛṣā gavāṃ madhyagatā nadanti || 38 ||
samanmathaṃ tīvragatānurāgāḥ kulānvitā mandagatiṃ kariṇyaḥ |
madānvitaṃ samparivārya yāntaṃ vaneṣu bhartāramanuprayānti || 39 ||
tyaktvā varāṇyātmavibhūṣaṇāni barhāṇi tīropagatā nadīnām |
nirbhartsyamānā iva sārasaughaiḥ prayānti dīnā vimadā mayūrāḥ || 40 ||
vitrāsya kāraṇḍavacakravākā nmahāravairbhinnakaṭā gajendrāḥ |
sarassu baddhāmbujabhūṣaṇeṣu vikṣobhya vikṣobhya jalaṃ pibanti || 41 ||
vyapetapaṅkāsu savālukāsu prasannatoyāsu sagokulāsu |
sasārasārāvanināditāsu nadīṣu hṛṣṭā nipatanti haṃsāḥ || 42 ||
nadīghanaprasravaṇodakānā matipravṛddhānilabarhiṇānām |
plavaṅgamānāṃ ca gatotsavānāṃ drutaṃ ravāssamprati sampraṇaṣṭāḥ || 43 ||
anekavarṇāssuvinaṣṭakāyā navoditeṣvambudhareṣu naṣṭāḥ |
kṣudhārditā ghoraviṣā bilebhya ściroṣitā viprasaranti sarpāḥ || 44 ||
cañcaccandrakarasparśaharṣonmīlitatārakā |
aho rāgavatī sandhyā jahāti svayamambaram || 45 ||
rātriśśaśāṅkoditasaumyavaktrā tārāgaṇonmīlitacārunetrā |
jyotsnāṃśukaprāvaraṇā vibhāti nārīva śuklāṃśukasaṃvṛtāṅgī || 46 ||
vipakvaśāliprasavāni bhuktvā praharṣitā sārasacārupaṅktiḥ |
nabhassamākrāmati śīghravegāḥ vātāvadhūtā grathiteva mālā || 47 ||
suptaikahaṃsaṃ kumudairupetaṃ mahāhradasthaṃ salilaṃ vibhāti |
ghanairvimuktaṃ niśi pūrṇacandraṃ tārāgaṇākīrṇamivāntarikṣam || 48 ||
prakīrṇahaṃsākulamekhalānāṃ prabuddhapadmotpalamālinīnām |
vāpyuttamānāmadhikā'dya lakṣmī rvarāṅganānāmiva bhūṣitānām || 49 ||
veṇusvanavyañjitatūryamiśraḥ pratyūṣakālānilasampravṛddhaḥ |
sammūrchito gargaragovṛṣāṇā manyonyamāpūrayatīva śabdaḥ || 50 ||
navairnadīnāṃ kusumaprabhāsai rvyādhūyamānairmṛdumārutena |
dhautāmalakṣaumapaṭaprakāśaiḥ kūlāni kāśairupaśobhitāni || 51 ||
vanapracaṇḍā madhupānaśauṇḍāḥ priyānvitāṣṣaṭcaraṇāḥ prahrṛṣṭāḥ |
vaneṣu mattāḥ pavanānuyātrāṃ kurvanti padmāsanareṇugaurāḥ || 52 ||
jalaṃ prasannaṃ kumudaṃ prabhāsaṃ krauñcasvanaśśālivanaṃ vipakvam |
mṛduśca vāyurvimalaśca candra śśaṃsanti varṣavyapanītakālam || 53 ||
mīnopasandarśitamekhalānāṃ nadīvadhūnāṃ gatayo'dya mandāḥ |
kāntopabhuktālasagāminīnāṃ prabhātakāleṣviva kāminīnām || 54 ||
sacakravākāni saśaivalāni kāśairdukūlairiva saṃvṛtāni |
sapatralekhāni sarocanāni vadhūmukhānīva nadīmukhāni || 55 ||
praphullabāṇāsanacitriteṣu prahṛṣṭaṣaṭpādanikūjiteṣu |
gṛhītacāpodyatacaṇḍadaṇḍaḥ pracaṇḍacāro'dya vaneṣu kāmaḥ || 56 ||
lokaṃ suvṛṣṭyā paritoṣayitvā nadīstaṭākāni ca pūrayitvā |
niṣpannasasyāṃ vasudhāṃ ca kṛtvā tyaktvā nabhastoyadharāḥ praṇaṣṭāḥ || 57 ||
darśayanti śarannadyaḥ pulināni śanaiḥ śanaiḥ |
navasaṅgamasavrīḍā jaghanānīva yoṣitaḥ || 58 ||
prasannasalilāssaumya kurarībhirvināditāḥ |
cakravākagaṇākīrṇā vibhānti salilāśayāḥ || 59 ||
asanāssaptaparṇāśca kovidārāśca puṣpitāḥ |
dṛśyante bandhujīvāśca śyāmāśca girisānuṣu || 60 ||
haṃsasārasacakrāhvaiḥ kuraraiśca samantataḥ |
pulinānyavakīrṇāni nadīnāṃ paśya lakṣmaṇa || 61 ||
anyonyabaddhavairāṇāṃ jigīṣūṇāṃ nṛpātmaja |
udyogasamayassaumya pārthivānāmupasthitaḥ || 62 ||
iyaṃ sā prathamā yātrā pārthivānāṃ nṛpātmaja na ca paśyāmi sugrīvamudyogaṃ vā tathāvidham || 63 ||
catvāro vārṣikā māsā gatā varṣaśatopamāḥ |
mama śokābhibhūtasya saumya sītāmapaśyataḥ || 64 ||
cakravākīva bhartāraṃ pṛṣṭhato'nugatā vanam |
viṣamaṃ daṇḍakāraṇyamudyānamiva yā'gatā || 65 ||
priyāvihīne duḥkhārte hṛtarājye vivāsite |
kṛpāṃ na kurute rājā sugrīvo mayi lakṣmaṇa || 66 ||
anātho hṛtarājyo'yaṃ rāvaṇena ca dharṣitaḥ |
dīno dūragṛhaḥ kāmī māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 67 ||
ityetaiḥ kāraṇaissaumya sugrīvasya durātmanaḥ |
ahaṃ vānararājasya paribhūtaḥ parantapa || 68 ||
sa kālaṃ parisaṅkhyāya sītāyāḥ parimārgaṇe |
kṛtārthassamayaṃ kṛtvā durmatirnāvabudhyate || 69 ||
tvaṃ ca kiṣkindhāṃ praviśya brūhi vānarapuṅgavam |
mūrkhaṃ grāmyasukhe saktaṃ sugrīvaṃ vacanānmama || 70 ||
arthināmupapannānāṃ pūrvaṃ cāpyupakāriṇām |
āśāṃ saṃśrutya yo hanti sa loke puruṣādhamaḥ || 71 ||
śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ yo hi vākyamudīritam |
satyena pratigṛhṇāti sa vīraḥ puruṣottamaḥ || 72 ||
kṛtārthā hyakṛtārthānāṃ mitrāṇāṃ na bhavanti ye |
tānmṛtānapi kravyādāḥ kṛtaghnānnopabhuñjate || 73 ||
nūnaṃ kāñcanapṛṣṭhasya vikṛṣṭasya mayā raṇe |
draṣṭumicchati cāpasya rūpaṃ vidyudgaṇopamam || 74 ||
ghoraṃ jyātalanirghoṣaṃ kruddhasya mama saṃyuge |
nirghoṣamiva vajrasya punassaṃśrotumicchasi || 75 ||
kāmamevaṅgate'pyasya parijñāte parākrame |
tvatsahāyasya me vīra na cintā syānnṛpātmaja || 76 ||
yadarthamayamārambhaḥ kṛtaḥ parapurañjayaḥ |
samayaṃ nābhijānāti kṛtārthaḥ plavageśvaraḥ || 77 ||
varṣāsamayakālaṃ tu pratijñāya harīśvaraḥ |
vyatītāṃścaturo māsānviharannāvabudhyate || 78 ||
sāmātyapariṣatkrīḍanpānamevopasevate |
śokadīneṣu nāsmāsu sugrīvaḥ kurute dayām || 79 ||
ucyatāṃ gaccha sugrīvastvayā vatsa mahābala |
mama roṣasya yadrūpaṃ brūyāścaivamidaṃ vacaḥ || 80 ||
na ca saṅkucitaḥ panthā yena vālī hato gataḥ |
samaye tiṣṭha sugrīva mā vālipathamanvagāḥ || 81 ||
eka eva raṇe vālī śareṇa nihato mayā |
tvāṃ tu satyādatikrāntaṃ haniṣyāmi sabāndhavam || 82 ||
tadevaṃ vihite kārye yaddhitaṃ puruṣarṣabha |
tattadbhrūhi naraśreṣṭhatvara kālavyatikramaḥ || 83 ||
kuruṣva satyaṃ mayi vānareśvara pratiśrutaṃ dharmamavekṣya śāśvatam |
mā vālinaṃ pretya gato yamakṣayaṃ tvamadya paśyermama coditaiśśaraiḥ || 84 ||
sa pūrvajaṃ tīvravivṛddhakopaṃ lālapyamānaṃ prasamīkṣya dīnam |
cakāra tīvrāṃ matimugratejā harīśvare mānavavaṃśanāthaḥ || 85 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe triṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ त्रिंशस्सर्गः ।
गुहं प्रविष्टे सुग्रीवे विमुक्ते गगने घनैः ।
वर्षरात्रोषितो रामः कामशोकाभिपीडितः ॥ 1 ॥
पाण्डुरं गगनं दृष्ट्वा विमलं चन्द्रमण्डलम् ।
शारदीं रजनीं चैव दृष्ट्वा ज्योत्स्नानुलेपनाम् ॥ 2 ॥
कामवृत्तं च सुग्रीवं नष्टां च जनकात्मजाम् ।
बुद्ध्वा कालमतीतं च मुमोह परमातुरः ॥ 3 ॥
स तु सञ्ज्ञामुपागम्य मुहूर्तान्मतिमान्पुनः ।
मनस्स्थामपि वैदेहीं चिन्तयामास राघवः ॥ 4 ॥
आसीनः पर्वतस्याग्रे हेमधातुविभूषिते ।
शारदं गगनं दृष्ट्वा जगाम मनसा प्रियाम् ॥ 5 ॥
दृष्ट्वा च विमलं व्योम गतविद्युद्वलाहकम् ।
सारसारावसङ्घुष्ठं विललापार्तया गिरा ॥ 6 ॥
सारसारावसन्नादैस्सारसारवनादिनी ।
याऽऽश्रमे रमते बाला साऽद्य मे रमते कथम् ॥ 7 ॥
पुष्पितांश्चासनान् दृष्ट्वा काञ्चनानिव निर्मलान् ।
कथं सा रमते बाला पश्यन्ती मामपश्यती ॥ 8 ॥
या पुरा कलहंसानां स्वरेण कलभाषिणी ।
बुध्यते चारुसर्वाङ्गी साऽद्य मे बुद्ध्यते कथम् ॥ 9 ॥
निस्वनं चक्रवाकानां निशम्य नहचारिणाम् ।
पुण्डरीकविशालाक्षी कथमेषा भविष्यति ॥ 10 ॥
सरांसि सरितो वापीः काननानि वनानि च ।
तां विना मृगशाबाक्षीं चरन्नाद्य सुखं लभे ॥ 11 ॥
अपि तां मद्वियोगाच्छ सौकुमार्याच्च भामिनीम् ।
सुदूरं पीडयेत्कामश्शरद्गुणनिरन्तरः ॥ 12 ॥
एवमादि नरश्रेष्ठो विललाप नृपात्मजः ।
विहङ्ग इव सारङ्गस्सलिलं त्रिदशेश्वरात् ॥ 13 ॥
ततश्चञ्चूर्य रम्येषु फलार्थी गिरिसानुषु ।
ददर्श पर्युपावृत्तो लक्ष्मीवान्लक्ष्मणोऽग्रजम् ॥ 14 ॥
तं चिन्तया दुस्सहया परीतं विसञ्ज्ञमेकं विजने मनस्वी ।
भ्रातुर्विषादात्परितापदीनः समीक्ष्य सौमित्रिरुवाच रामम् ॥ 15 ॥
किमार्य कामस्य वशङ्गतेन किमात्मपौरुष्यपराभवेन ।
अयं सदा संह्रियते समाधिः किमत्र योगेन निवर्तितेन ॥ 16 ॥
क्रियाभियोगं मनसः प्रसादं समाधियोगानुगतं च कालम् ।
सहायसामर्थ्यमदीनसत्त्वः स्वकर्म हेतुं च कुरुष्व हेतुम् ॥ 17 ॥
न जानकी मानव वंशनाथ त्वया सनाथा सुलभा परेण ।
न चाग्निचूडां ज्वलितामुपेत्य न दह्यते वीर वरार्ह कच्छित् ॥ 18 ॥
सलक्षणं लक्ष्मणमप्रधृष्यं स्वभावजं वाक्यमुवाच रामः ।
हितं च पथ्यं च नयप्रसक्तं ससाम धर्मार्थसमाहितं च ॥ 19 ॥
निस्संशयं कार्यमवेक्षितव्यं क्रियाविशेषोऽह्यनुवर्तितव्यः ।
ननु प्रवृत्तस्य दुरासदस्य कुमार कार्यस्य फलं च चिन्त्यम् ॥ 20 ॥
अथ पद्मपलाशाक्षीं मैथिलीमनुचिन्तयन् ।
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता ॥ 21 ॥
तर्पयित्वा सहस्राक्षस्सलिलेन वसुन्धराम् ।
निर्वर्तयित्वा सस्यानि कृतकर्मा व्यवस्थितः ॥ 22 ॥
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषाश्शैलद्रुमपुरोगमाः ।
विसृज्य सलिलं मेघाः परिश्रान्ता नृपात्मज ॥ 23 ॥
नीलोत्पलदलश्यामाश्श्यामीकृत्वा दिशो दश ।
विमदा इव मातङ्गाश्शान्तवेगाः पयोधराः ॥ 24 ॥
जलगर्भा महामेघा कुटजार्जुनगन्धिनः ।
चरित्वा विरतास्सौम्य वृष्टिवातास्समुद्यताः ॥ 25 ॥
घनानां वारणानां च मयूराणां च लक्ष्मण ।
नादः प्रस्रवणानां च प्रशान्तस्सहसाऽनघ ॥ 26 ॥
अभिवृष्टा महामेघैर्निर्मलाश्चित्रसानवः ।
अनुलिप्ता इवाऽभान्ति गिरयश्चित्रदीप्तिभिः ॥ 27 ॥
शाखासु सप्तच्छदपादपानां प्रभासु तारार्कनिशाकराणाम् ।
लीलासु चैवोत्तम वारणानां श्रियं विभज्याद्य शरत्प्रवृत्ता ॥ 28 ॥
सम्प्रत्यनेकाश्रय चित्रशोभा लक्ष्मीश्शरत्कालगुणोपनीता ।
सूर्याग्रहस्तप्रतिबोधितेषु पद्माकरेष्वभ्यधिकं विभाति ॥ 29 ॥
सप्तच्छदानां कुसुमोपगन्धी षट्पादबृन्दैरनुगीयमानः ।
मत्तद्विपानां पवनोऽनुसारी दर्पं विनेष्यन्नधिकं करोति ॥ 30 ॥
अभ्यागतैश्चारुविशालपक्षै स्सरःप्रियैः पद्मरजोवकीर्णैः ।
महानदीनां पुलिनोपयातैः क्रीडन्ति हंसास्सह चक्रवाकैः ॥ 31 ॥
मदप्रगल्भेषु च वारणेषु गवां समूहेषु च दर्पितेषु ।
प्रसन्नतोयासु च निम्नगासु विभाति लक्ष्मीर्बहुधा विभक्ता ॥ 32 ॥
नभस्समीक्ष्याम्बुधरैर्विमुक्तं विमुक्तबर्हाभरणा वनेषु ।
प्रियास्वसक्ता विनिवृत्तशोभा गतोत्सवा ध्यानपरा मयूराः ॥ 33 ॥
मनोज्ञगन्धैः प्रियकैरनल्पैः पुष्पातिभारावनताग्रशाखैः ।
सुवर्णगौरैर्नयनाभिरामै रुद्योतितानीव वनान्तराणि ॥ 34 ॥
प्रियान्वितानां नलिनीप्रियाणां वने रतानां कुसुमोद्धतानाम् ।
मदोत्कटानां मदलालसानां गजोत्तमानां गतयोऽद्य मन्दाः ॥ 35 ॥
व्यभ्रं नभश्शस्त्रविधौतवर्णं कृशप्रवाहानि नदीजलानि ।
कह्लारशीताः पवनाः प्रवान्ति तमोविमुक्ताश्च दिशः प्रकाशाः ॥ 36 ॥
सूर्यातपक्रामणनष्टपङ्का भूमिश्चिरोदधाटितसान्द्ररेणुः ।
अन्योन्यवैरेणसमायुताना मुद्योगकालोऽद्य नराधिपानाम् ॥ 37 ॥
शरद्गुणाप्यायितरूपशोभाः प्रहर्षिताः पांशुसमुत्क्षिताङ्गाः ।
मदोत्कटास्सम्प्रति युद्धलुब्धा वृषा गवां मध्यगता नदन्ति ॥ 38 ॥
समन्मथं तीव्रगतानुरागाः कुलान्विता मन्दगतिं करिण्यः ।
मदान्वितं सम्परिवार्य यान्तं वनेषु भर्तारमनुप्रयान्ति ॥ 39 ॥
त्यक्त्वा वराण्यात्मविभूषणानि बर्हाणि तीरोपगता नदीनाम् ।
निर्भर्त्स्यमाना इव सारसौघैः प्रयान्ति दीना विमदा मयूराः ॥ 40 ॥
वित्रास्य कारण्डवचक्रवाका न्महारवैर्भिन्नकटा गजेन्द्राः ।
सरस्सु बद्धाम्बुजभूषणेषु विक्षोभ्य विक्षोभ्य जलं पिबन्ति ॥ 41 ॥
व्यपेतपङ्कासु सवालुकासु प्रसन्नतोयासु सगोकुलासु ।
ससारसारावनिनादितासु नदीषु हृष्टा निपतन्ति हंसाः ॥ 42 ॥
नदीघनप्रस्रवणोदकाना मतिप्रवृद्धानिलबर्हिणानाम् ।
प्लवङ्गमानां च गतोत्सवानां द्रुतं रवास्सम्प्रति सम्प्रणष्टाः ॥ 43 ॥
अनेकवर्णास्सुविनष्टकाया नवोदितेष्वम्बुधरेषु नष्टाः ।
क्षुधार्दिता घोरविषा बिलेभ्य श्चिरोषिता विप्रसरन्ति सर्पाः ॥ 44 ॥
चञ्चच्चन्द्रकरस्पर्शहर्षोन्मीलिततारका ।
अहो रागवती सन्ध्या जहाति स्वयमम्बरम् ॥ 45 ॥
रात्रिश्शशाङ्कोदितसौम्यवक्त्रा तारागणोन्मीलितचारुनेत्रा ।
ज्योत्स्नांशुकप्रावरणा विभाति नारीव शुक्लांशुकसंवृताङ्गी ॥ 46 ॥
विपक्वशालिप्रसवानि भुक्त्वा प्रहर्षिता सारसचारुपङ्क्तिः ।
नभस्समाक्रामति शीघ्रवेगाः वातावधूता ग्रथितेव माला ॥ 47 ॥
सुप्तैकहंसं कुमुदैरुपेतं महाह्रदस्थं सलिलं विभाति ।
घनैर्विमुक्तं निशि पूर्णचन्द्रं तारागणाकीर्णमिवान्तरिक्षम् ॥ 48 ॥
प्रकीर्णहंसाकुलमेखलानां प्रबुद्धपद्मोत्पलमालिनीनाम् ।
वाप्युत्तमानामधिकाऽद्य लक्ष्मी र्वराङ्गनानामिव भूषितानाम् ॥ 49 ॥
वेणुस्वनव्यञ्जिततूर्यमिश्रः प्रत्यूषकालानिलसम्प्रवृद्धः ।
सम्मूर्छितो गर्गरगोवृषाणा मन्योन्यमापूरयतीव शब्दः ॥ 50 ॥
नवैर्नदीनां कुसुमप्रभासै र्व्याधूयमानैर्मृदुमारुतेन ।
धौतामलक्षौमपटप्रकाशैः कूलानि काशैरुपशोभितानि ॥ 51 ॥
वनप्रचण्डा मधुपानशौण्डाः प्रियान्विताष्षट्चरणाः प्रह्रृष्टाः ।
वनेषु मत्ताः पवनानुयात्रां कुर्वन्ति पद्मासनरेणुगौराः ॥ 52 ॥
जलं प्रसन्नं कुमुदं प्रभासं क्रौञ्चस्वनश्शालिवनं विपक्वम् ।
मृदुश्च वायुर्विमलश्च चन्द्र श्शंसन्ति वर्षव्यपनीतकालम् ॥ 53 ॥
मीनोपसन्दर्शितमेखलानां नदीवधूनां गतयोऽद्य मन्दाः ।
कान्तोपभुक्तालसगामिनीनां प्रभातकालेष्विव कामिनीनाम् ॥ 54 ॥
सचक्रवाकानि सशैवलानि काशैर्दुकूलैरिव संवृतानि ।
सपत्रलेखानि सरोचनानि वधूमुखानीव नदीमुखानि ॥ 55 ॥
प्रफुल्लबाणासनचित्रितेषु प्रहृष्टषट्पादनिकूजितेषु ।
गृहीतचापोद्यतचण्डदण्डः प्रचण्डचारोऽद्य वनेषु कामः ॥ 56 ॥
लोकं सुवृष्ट्या परितोषयित्वा नदीस्तटाकानि च पूरयित्वा ।
निष्पन्नसस्यां वसुधां च कृत्वा त्यक्त्वा नभस्तोयधराः प्रणष्टाः ॥ 57 ॥
दर्शयन्ति शरन्नद्यः पुलिनानि शनैः शनैः ।
नवसङ्गमसव्रीडा जघनानीव योषितः ॥ 58 ॥
प्रसन्नसलिलास्सौम्य कुररीभिर्विनादिताः ।
चक्रवाकगणाकीर्णा विभान्ति सलिलाशयाः ॥ 59 ॥
असनास्सप्तपर्णाश्च कोविदाराश्च पुष्पिताः ।
दृश्यन्ते बन्धुजीवाश्च श्यामाश्च गिरिसानुषु ॥ 60 ॥
हंससारसचक्राह्वैः कुररैश्च समन्ततः ।
पुलिनान्यवकीर्णानि नदीनां पश्य लक्ष्मण ॥ 61 ॥
अन्योन्यबद्धवैराणां जिगीषूणां नृपात्मज ।
उद्योगसमयस्सौम्य पार्थिवानामुपस्थितः ॥ 62 ॥
इयं सा प्रथमा यात्रा पार्थिवानां नृपात्मज न च पश्यामि सुग्रीवमुद्योगं वा तथाविधम् ॥ 63 ॥
चत्वारो वार्षिका मासा गता वर्षशतोपमाः ।
मम शोकाभिभूतस्य सौम्य सीतामपश्यतः ॥ 64 ॥
चक्रवाकीव भर्तारं पृष्ठतोऽनुगता वनम् ।
विषमं दण्डकारण्यमुद्यानमिव याऽगता ॥ 65 ॥
प्रियाविहीने दुःखार्ते हृतराज्ये विवासिते ।
कृपां न कुरुते राजा सुग्रीवो मयि लक्ष्मण ॥ 66 ॥
अनाथो हृतराज्योऽयं रावणेन च धर्षितः ।
दीनो दूरगृहः कामी मां चैव शरणं गतः ॥ 67 ॥
इत्येतैः कारणैस्सौम्य सुग्रीवस्य दुरात्मनः ।
अहं वानरराजस्य परिभूतः परन्तप ॥ 68 ॥
स कालं परिसङ्ख्याय सीतायाः परिमार्गणे ।
कृतार्थस्समयं कृत्वा दुर्मतिर्नावबुध्यते ॥ 69 ॥
त्वं च किष्किन्धां प्रविश्य ब्रूहि वानरपुङ्गवम् ।
मूर्खं ग्राम्यसुखे सक्तं सुग्रीवं वचनान्मम ॥ 70 ॥
अर्थिनामुपपन्नानां पूर्वं चाप्युपकारिणाम् ।
आशां संश्रुत्य यो हन्ति स लोके पुरुषाधमः ॥ 71 ॥
शुभं वा यदि वा पापं यो हि वाक्यमुदीरितम् ।
सत्येन प्रतिगृह्णाति स वीरः पुरुषोत्तमः ॥ 72 ॥
कृतार्था ह्यकृतार्थानां मित्राणां न भवन्ति ये ।
तान्मृतानपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते ॥ 73 ॥
नूनं काञ्चनपृष्ठस्य विकृष्टस्य मया रणे ।
द्रष्टुमिच्छति चापस्य रूपं विद्युद्गणोपमम् ॥ 74 ॥
घोरं ज्यातलनिर्घोषं क्रुद्धस्य मम संयुगे ।
निर्घोषमिव वज्रस्य पुनस्संश्रोतुमिच्छसि ॥ 75 ॥
काममेवङ्गतेऽप्यस्य परिज्ञाते पराक्रमे ।
त्वत्सहायस्य मे वीर न चिन्ता स्यान्नृपात्मज ॥ 76 ॥
यदर्थमयमारम्भः कृतः परपुरञ्जयः ।
समयं नाभिजानाति कृतार्थः प्लवगेश्वरः ॥ 77 ॥
वर्षासमयकालं तु प्रतिज्ञाय हरीश्वरः ।
व्यतीतांश्चतुरो मासान्विहरन्नावबुध्यते ॥ 78 ॥
सामात्यपरिषत्क्रीडन्पानमेवोपसेवते ।
शोकदीनेषु नास्मासु सुग्रीवः कुरुते दयाम् ॥ 79 ॥
उच्यतां गच्छ सुग्रीवस्त्वया वत्स महाबल ।
मम रोषस्य यद्रूपं ब्रूयाश्चैवमिदं वचः ॥ 80 ॥
न च सङ्कुचितः पन्था येन वाली हतो गतः ।
समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः ॥ 81 ॥
एक एव रणे वाली शरेण निहतो मया ।
त्वां तु सत्यादतिक्रान्तं हनिष्यामि सबान्धवम् ॥ 82 ॥
तदेवं विहिते कार्ये यद्धितं पुरुषर्षभ ।
तत्तद्भ्रूहि नरश्रेष्ठत्वर कालव्यतिक्रमः ॥ 83 ॥
कुरुष्व सत्यं मयि वानरेश्वर प्रतिश्रुतं धर्ममवेक्ष्य शाश्वतम् ।
मा वालिनं प्रेत्य गतो यमक्षयं त्वमद्य पश्येर्मम चोदितैश्शरैः ॥ 84 ॥
स पूर्वजं तीव्रविवृद्धकोपं लालप्यमानं प्रसमीक्ष्य दीनम् ।
चकार तीव्रां मतिमुग्रतेजा हरीश्वरे मानववंशनाथः ॥ 85 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
guhaṃ praviṣṭe sugrīve vimukte gagane ghanaiḥ |
varṣarātroṣito rāmaḥ kāmaśokābhipīḍitaḥ || 1 ||
pāṇḍuraṃ gaganaṃ dṛṣṭvā vimalaṃ candramaṇḍalam |
śāradīṃ rajanīṃ caiva dṛṣṭvā jyotsnānulepanām || 2 ||
kāmavṛttaṃ ca sugrīvaṃ naṣṭāṃ ca janakātmajām |
buddhvā kālamatītaṃ ca mumoha paramāturaḥ || 3 ||
sa tu sañjñāmupāgamya muhūrtānmatimānpunaḥ |
manassthāmapi vaidehīṃ cintayāmāsa rāghavaḥ || 4 ||
āsīnaḥ parvatasyāgre hemadhātuvibhūṣite |
śāradaṃ gaganaṃ dṛṣṭvā jagāma manasā priyām || 5 ||
dṛṣṭvā ca vimalaṃ vyoma gatavidyudvalāhakam |
sārasārāvasaṅghuṣṭhaṃ vilalāpārtayā girā || 6 ||
sārasārāvasannādaissārasāravanādinī |
yā''śrame ramate bālā sā'dya me ramate katham || 7 ||
puṣpitāṃścāsanān dṛṣṭvā kāñcanāniva nirmalān |
kathaṃ sā ramate bālā paśyantī māmapaśyatī || 8 ||
yā purā kalahaṃsānāṃ svareṇa kalabhāṣiṇī |
budhyate cārusarvāṅgī sā'dya me buddhyate katham || 9 ||
nisvanaṃ cakravākānāṃ niśamya nahacāriṇām |
puṇḍarīkaviśālākṣī kathameṣā bhaviṣyati || 10 ||
sarāṃsi sarito vāpīḥ kānanāni vanāni ca |
tāṃ vinā mṛgaśābākṣīṃ carannādya sukhaṃ labhe || 11 ||
api tāṃ madviyogāccha saukumāryācca bhāminīm |
sudūraṃ pīḍayetkāmaśśaradguṇanirantaraḥ || 12 ||
evamādi naraśreṣṭho vilalāpa nṛpātmajaḥ |
vihaṅga iva sāraṅgassalilaṃ tridaśeśvarāt || 13 ||
tataścañcūrya ramyeṣu phalārthī girisānuṣu |
dadarśa paryupāvṛtto lakṣmīvānlakṣmaṇo'grajam || 14 ||
taṃ cintayā dussahayā parītaṃ visañjñamekaṃ vijane manasvī |
bhrāturviṣādātparitāpadīnaḥ samīkṣya saumitriruvāca rāmam || 15 ||
kimārya kāmasya vaśaṅgatena kimātmapauruṣyaparābhavena |
ayaṃ sadā saṃhriyate samādhiḥ kimatra yogena nivartitena || 16 ||
kriyābhiyogaṃ manasaḥ prasādaṃ samādhiyogānugataṃ ca kālam |
sahāyasāmarthyamadīnasattvaḥ svakarma hetuṃ ca kuruṣva hetum || 17 ||
na jānakī mānava vaṃśanātha tvayā sanāthā sulabhā pareṇa |
na cāgnicūḍāṃ jvalitāmupetya na dahyate vīra varārha kacchit || 18 ||
salakṣaṇaṃ lakṣmaṇamapradhṛṣyaṃ svabhāvajaṃ vākyamuvāca rāmaḥ |
hitaṃ ca pathyaṃ ca nayaprasaktaṃ sasāma dharmārthasamāhitaṃ ca || 19 ||
nissaṃśayaṃ kāryamavekṣitavyaṃ kriyāviśeṣo'hyanuvartitavyaḥ |
nanu pravṛttasya durāsadasya kumāra kāryasya phalaṃ ca cintyam || 20 ||
atha padmapalāśākṣīṃ maithilīmanucintayan |
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmo mukhena pariśuṣyatā || 21 ||
tarpayitvā sahasrākṣassalilena vasundharām |
nirvartayitvā sasyāni kṛtakarmā vyavasthitaḥ || 22 ||
snigdhagambhīranirghoṣāśśailadrumapurogamāḥ |
visṛjya salilaṃ meghāḥ pariśrāntā nṛpātmaja || 23 ||
nīlotpaladalaśyāmāśśyāmīkṛtvā diśo daśa |
vimadā iva mātaṅgāśśāntavegāḥ payodharāḥ || 24 ||
jalagarbhā mahāmeghā kuṭajārjunagandhinaḥ |
caritvā viratāssaumya vṛṣṭivātāssamudyatāḥ || 25 ||
ghanānāṃ vāraṇānāṃ ca mayūrāṇāṃ ca lakṣmaṇa |
nādaḥ prasravaṇānāṃ ca praśāntassahasā'nagha || 26 ||
abhivṛṣṭā mahāmeghairnirmalāścitrasānavaḥ |
anuliptā ivā'bhānti girayaścitradīptibhiḥ || 27 ||
śākhāsu saptacchadapādapānāṃ prabhāsu tārārkaniśākarāṇām |
līlāsu caivottama vāraṇānāṃ śriyaṃ vibhajyādya śaratpravṛttā || 28 ||
sampratyanekāśraya citraśobhā lakṣmīśśaratkālaguṇopanītā |
sūryāgrahastapratibodhiteṣu padmākareṣvabhyadhikaṃ vibhāti || 29 ||
saptacchadānāṃ kusumopagandhī ṣaṭpādabṛndairanugīyamānaḥ |
mattadvipānāṃ pavano'nusārī darpaṃ vineṣyannadhikaṃ karoti || 30 ||
abhyāgataiścāruviśālapakṣai ssaraḥpriyaiḥ padmarajovakīrṇaiḥ |
mahānadīnāṃ pulinopayātaiḥ krīḍanti haṃsāssaha cakravākaiḥ || 31 ||
madapragalbheṣu ca vāraṇeṣu gavāṃ samūheṣu ca darpiteṣu |
prasannatoyāsu ca nimnagāsu vibhāti lakṣmīrbahudhā vibhaktā || 32 ||
nabhassamīkṣyāmbudharairvimuktaṃ vimuktabarhābharaṇā vaneṣu |
priyāsvasaktā vinivṛttaśobhā gatotsavā dhyānaparā mayūrāḥ || 33 ||
manojñagandhaiḥ priyakairanalpaiḥ puṣpātibhārāvanatāgraśākhaiḥ |
suvarṇagaurairnayanābhirāmai rudyotitānīva vanāntarāṇi || 34 ||
priyānvitānāṃ nalinīpriyāṇāṃ vane ratānāṃ kusumoddhatānām |
madotkaṭānāṃ madalālasānāṃ gajottamānāṃ gatayo'dya mandāḥ || 35 ||
vyabhraṃ nabhaśśastravidhautavarṇaṃ kṛśapravāhāni nadījalāni |
kahlāraśītāḥ pavanāḥ pravānti tamovimuktāśca diśaḥ prakāśāḥ || 36 ||
sūryātapakrāmaṇanaṣṭapaṅkā bhūmiścirodadhāṭitasāndrareṇuḥ |
anyonyavaireṇasamāyutānā mudyogakālo'dya narādhipānām || 37 ||
śaradguṇāpyāyitarūpaśobhāḥ praharṣitāḥ pāṃśusamutkṣitāṅgāḥ |
madotkaṭāssamprati yuddhalubdhā vṛṣā gavāṃ madhyagatā nadanti || 38 ||
samanmathaṃ tīvragatānurāgāḥ kulānvitā mandagatiṃ kariṇyaḥ |
madānvitaṃ samparivārya yāntaṃ vaneṣu bhartāramanuprayānti || 39 ||
tyaktvā varāṇyātmavibhūṣaṇāni barhāṇi tīropagatā nadīnām |
nirbhartsyamānā iva sārasaughaiḥ prayānti dīnā vimadā mayūrāḥ || 40 ||
vitrāsya kāraṇḍavacakravākā nmahāravairbhinnakaṭā gajendrāḥ |
sarassu baddhāmbujabhūṣaṇeṣu vikṣobhya vikṣobhya jalaṃ pibanti || 41 ||
vyapetapaṅkāsu savālukāsu prasannatoyāsu sagokulāsu |
sasārasārāvanināditāsu nadīṣu hṛṣṭā nipatanti haṃsāḥ || 42 ||
nadīghanaprasravaṇodakānā matipravṛddhānilabarhiṇānām |
plavaṅgamānāṃ ca gatotsavānāṃ drutaṃ ravāssamprati sampraṇaṣṭāḥ || 43 ||
anekavarṇāssuvinaṣṭakāyā navoditeṣvambudhareṣu naṣṭāḥ |
kṣudhārditā ghoraviṣā bilebhya ściroṣitā viprasaranti sarpāḥ || 44 ||
cañcaccandrakarasparśaharṣonmīlitatārakā |
aho rāgavatī sandhyā jahāti svayamambaram || 45 ||
rātriśśaśāṅkoditasaumyavaktrā tārāgaṇonmīlitacārunetrā |
jyotsnāṃśukaprāvaraṇā vibhāti nārīva śuklāṃśukasaṃvṛtāṅgī || 46 ||
vipakvaśāliprasavāni bhuktvā praharṣitā sārasacārupaṅktiḥ |
nabhassamākrāmati śīghravegāḥ vātāvadhūtā grathiteva mālā || 47 ||
suptaikahaṃsaṃ kumudairupetaṃ mahāhradasthaṃ salilaṃ vibhāti |
ghanairvimuktaṃ niśi pūrṇacandraṃ tārāgaṇākīrṇamivāntarikṣam || 48 ||
prakīrṇahaṃsākulamekhalānāṃ prabuddhapadmotpalamālinīnām |
vāpyuttamānāmadhikā'dya lakṣmī rvarāṅganānāmiva bhūṣitānām || 49 ||
veṇusvanavyañjitatūryamiśraḥ pratyūṣakālānilasampravṛddhaḥ |
sammūrchito gargaragovṛṣāṇā manyonyamāpūrayatīva śabdaḥ || 50 ||
navairnadīnāṃ kusumaprabhāsai rvyādhūyamānairmṛdumārutena |
dhautāmalakṣaumapaṭaprakāśaiḥ kūlāni kāśairupaśobhitāni || 51 ||
vanapracaṇḍā madhupānaśauṇḍāḥ priyānvitāṣṣaṭcaraṇāḥ prahrṛṣṭāḥ |
vaneṣu mattāḥ pavanānuyātrāṃ kurvanti padmāsanareṇugaurāḥ || 52 ||
jalaṃ prasannaṃ kumudaṃ prabhāsaṃ krauñcasvanaśśālivanaṃ vipakvam |
mṛduśca vāyurvimalaśca candra śśaṃsanti varṣavyapanītakālam || 53 ||
mīnopasandarśitamekhalānāṃ nadīvadhūnāṃ gatayo'dya mandāḥ |
kāntopabhuktālasagāminīnāṃ prabhātakāleṣviva kāminīnām || 54 ||
sacakravākāni saśaivalāni kāśairdukūlairiva saṃvṛtāni |
sapatralekhāni sarocanāni vadhūmukhānīva nadīmukhāni || 55 ||
praphullabāṇāsanacitriteṣu prahṛṣṭaṣaṭpādanikūjiteṣu |
gṛhītacāpodyatacaṇḍadaṇḍaḥ pracaṇḍacāro'dya vaneṣu kāmaḥ || 56 ||
lokaṃ suvṛṣṭyā paritoṣayitvā nadīstaṭākāni ca pūrayitvā |
niṣpannasasyāṃ vasudhāṃ ca kṛtvā tyaktvā nabhastoyadharāḥ praṇaṣṭāḥ || 57 ||
darśayanti śarannadyaḥ pulināni śanaiḥ śanaiḥ |
navasaṅgamasavrīḍā jaghanānīva yoṣitaḥ || 58 ||
prasannasalilāssaumya kurarībhirvināditāḥ |
cakravākagaṇākīrṇā vibhānti salilāśayāḥ || 59 ||
asanāssaptaparṇāśca kovidārāśca puṣpitāḥ |
dṛśyante bandhujīvāśca śyāmāśca girisānuṣu || 60 ||
haṃsasārasacakrāhvaiḥ kuraraiśca samantataḥ |
pulinānyavakīrṇāni nadīnāṃ paśya lakṣmaṇa || 61 ||
anyonyabaddhavairāṇāṃ jigīṣūṇāṃ nṛpātmaja |
udyogasamayassaumya pārthivānāmupasthitaḥ || 62 ||
iyaṃ sā prathamā yātrā pārthivānāṃ nṛpātmaja na ca paśyāmi sugrīvamudyogaṃ vā tathāvidham || 63 ||
catvāro vārṣikā māsā gatā varṣaśatopamāḥ |
mama śokābhibhūtasya saumya sītāmapaśyataḥ || 64 ||
cakravākīva bhartāraṃ pṛṣṭhato'nugatā vanam |
viṣamaṃ daṇḍakāraṇyamudyānamiva yā'gatā || 65 ||
priyāvihīne duḥkhārte hṛtarājye vivāsite |
kṛpāṃ na kurute rājā sugrīvo mayi lakṣmaṇa || 66 ||
anātho hṛtarājyo'yaṃ rāvaṇena ca dharṣitaḥ |
dīno dūragṛhaḥ kāmī māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 67 ||
ityetaiḥ kāraṇaissaumya sugrīvasya durātmanaḥ |
ahaṃ vānararājasya paribhūtaḥ parantapa || 68 ||
sa kālaṃ parisaṅkhyāya sītāyāḥ parimārgaṇe |
kṛtārthassamayaṃ kṛtvā durmatirnāvabudhyate || 69 ||
tvaṃ ca kiṣkindhāṃ praviśya brūhi vānarapuṅgavam |
mūrkhaṃ grāmyasukhe saktaṃ sugrīvaṃ vacanānmama || 70 ||
arthināmupapannānāṃ pūrvaṃ cāpyupakāriṇām |
āśāṃ saṃśrutya yo hanti sa loke puruṣādhamaḥ || 71 ||
śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ yo hi vākyamudīritam |
satyena pratigṛhṇāti sa vīraḥ puruṣottamaḥ || 72 ||
kṛtārthā hyakṛtārthānāṃ mitrāṇāṃ na bhavanti ye |
tānmṛtānapi kravyādāḥ kṛtaghnānnopabhuñjate || 73 ||
nūnaṃ kāñcanapṛṣṭhasya vikṛṣṭasya mayā raṇe |
draṣṭumicchati cāpasya rūpaṃ vidyudgaṇopamam || 74 ||
ghoraṃ jyātalanirghoṣaṃ kruddhasya mama saṃyuge |
nirghoṣamiva vajrasya punassaṃśrotumicchasi || 75 ||
kāmamevaṅgate'pyasya parijñāte parākrame |
tvatsahāyasya me vīra na cintā syānnṛpātmaja || 76 ||
yadarthamayamārambhaḥ kṛtaḥ parapurañjayaḥ |
samayaṃ nābhijānāti kṛtārthaḥ plavageśvaraḥ || 77 ||
varṣāsamayakālaṃ tu pratijñāya harīśvaraḥ |
vyatītāṃścaturo māsānviharannāvabudhyate || 78 ||
sāmātyapariṣatkrīḍanpānamevopasevate |
śokadīneṣu nāsmāsu sugrīvaḥ kurute dayām || 79 ||
ucyatāṃ gaccha sugrīvastvayā vatsa mahābala |
mama roṣasya yadrūpaṃ brūyāścaivamidaṃ vacaḥ || 80 ||
na ca saṅkucitaḥ panthā yena vālī hato gataḥ |
samaye tiṣṭha sugrīva mā vālipathamanvagāḥ || 81 ||
eka eva raṇe vālī śareṇa nihato mayā |
tvāṃ tu satyādatikrāntaṃ haniṣyāmi sabāndhavam || 82 ||
tadevaṃ vihite kārye yaddhitaṃ puruṣarṣabha |
tattadbhrūhi naraśreṣṭhatvara kālavyatikramaḥ || 83 ||
kuruṣva satyaṃ mayi vānareśvara pratiśrutaṃ dharmamavekṣya śāśvatam |
mā vālinaṃ pretya gato yamakṣayaṃ tvamadya paśyermama coditaiśśaraiḥ || 84 ||
sa pūrvajaṃ tīvravivṛddhakopaṃ lālapyamānaṃ prasamīkṣya dīnam |
cakāra tīvrāṃ matimugratejā harīśvare mānavavaṃśanāthaḥ || 85 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe triṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.