Uddhavagita - Asshtamo'dhyayah — Kannada Script

ಅಥಾಸ್ಶ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।

ಸುಖಂ ಐನ್ದ್ರಿಯಕಂ ರಾಜನ್ ಸ್ವರ್ಗೇ ನರಕಃ ಏವ ಚ ।

ದೇಹಿನಃ ಯತ್ ಯಥಾ ದುಃಖಂ ತಸ್ಮಾತ್ ನ ಇಚ್ಛೇತ ತತ್ ಬುಧಾಃ ॥ 1॥

ಗ್ರಾಸಂ ಸುಮೃಷ್ಟಂ ವಿರಸಂ ಮಹಾನ್ತಂ ಸ್ತೋಕಂ ಏವ ವಾ ।

ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಏವ ಅಪತಿತಂ ಗ್ರಸೇತ್ ಆಜಗರಃ ಅಕ್ರಿಯಃ ॥ 2॥

ಶಯೀತ ಅಹಾನಿ ಭೂರೀಣಿ ನಿರಾಹಾರಃ ಅನುಪಕ್ರಮಃ ।

ಯದಿ ನ ಉಪನಮೇತ್ ಗ್ರಾಸಃ ಮಹಾಹಿಃ ಇವ ದಿಷ್ಟಭುಕ್ ॥ 3॥

ಓಜಃ ಸಹೋಬಲಯುತಂ ಬಿಭ್ರತ್ ದೇಹಂ ಅಕರ್ಮಕಮ್ ।

ಶಯಾನಃ ವೀತನಿದ್ರಃ ಚ ನೇಹೇತ ಇನ್ದ್ರಿಯವಾನ್ ಅಪಿ ॥ 4॥

ಮುನಿಃ ಪ್ರಸನ್ನಗಮ್ಭೀರಃ ದುರ್ವಿಗಾಹ್ಯಃ ದುರತ್ಯಯಃ ।

ಅನನ್ತಪಾರಃ ಹಿ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯಃ ಸ್ತಿಮಿತ ಉದಃ ಇವ ಅರ್ಣವಃ ॥ 5॥

ಸಮೃದ್ಧಕಾಮಃ ಹೀನಃ ವಾ ನಾರಾಯಣಪರಃ ಮುನಿಃ ।

ನ ಉತ್ಸರ್ಪೇತ ನ ಶುಷ್ಯೇತ ಸರಿದ್ಭಿಃ ಇವ ಸಾಗರಃ ॥ 6॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ದೇವಮಾಯಾಂ ತತ್ ಭಾವೈಃ ಅಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಪ್ರಲೋಭಿತಃ ಪತತಿ ಅನ್ಧೇ ತಮಸಿ ಅಗ್ನೌ ಪತಙ್ಗವತ್ ॥ 7॥

ಯೋಷಿತ್ ಹಿರಣ್ಯ ಆಭರಣ ಅಮ್ಬರಾದಿ

ದ್ರವ್ಯೇಷು ಮಾಯಾರಚಿತೇಷು ಮೂಢಃ ।

ಪ್ರಲೋಭಿತಾತ್ಮಾ ಹಿ ಉಪಭೋಗಬುದ್ಧ್ಯಾ

ಪತಙ್ಗವತ್ ನಶ್ಯತಿ ನಷ್ಟದೃಷ್ಟಿಃ ॥ 8॥

ಸ್ತೋಕಂ ಸ್ತೋಕಂ ಗ್ರಸೇತ್ ಗ್ರಾಸಂ ದೇಹಃ ವರ್ತೇತ ಯಾವತಾ ।

ಗೃಹಾನ್ ಅಹಿಂಸತ್ ನ ಆತಿಷ್ಠೇತ್ ವೃತ್ತಿಂ ಮಾಧುಕರೀಂ ಮುನಿಃ ॥ 9॥

ಅಣುಭ್ಯಃ ಚ ಮಹದ್ಭ್ಯಃ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರೇಭ್ಯಃ ಕುಶಲಃ ನರಃ ।

ಸರ್ವತಃ ಸಾರಂ ಆದದ್ಯಾತ್ ಪುಷ್ಪೇಭ್ಯಃ ಇವ ಷಟ್ಪದಃ ॥ 10॥

ಸಾಯನ್ತನಂ ಶ್ವಸ್ತನಂ ವಾ ನ ಸಙ್ಗೃಹ್ಣೀತ ಭಿಕ್ಷಿತಮ್ ।

ಪಾಣಿಪಾತ್ರ ಉದರಾಮತ್ರಃ ಮಕ್ಷಿಕಾ ಇವ ನ ಸಙ್ಗ್ರಹೀ ॥ 11॥

ಸಾಯನ್ತನಂ ಶ್ವಸ್ತನಂ ವಾ ನ ಸಙ್ಗೃಹ್ಣೀತ ಭಿಕ್ಷುಕಃ ।

ಮಕ್ಷಿಕಾಃ ಇವ ಸಙ್ಗೃಹ್ಣನ್ ಸಹ ತೇನ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 12॥

ಪದ ಅಪಿ ಯುವತೀಂ ಭಿಕ್ಷುಃ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್ ದಾರವೀಂ ಅಪಿ ।

ಸ್ಪೃಶನ್ ಕರೀವ ಬಧ್ಯೇತ ಕರಿಣ್ಯಾ ಅಙ್ಗಸಙ್ಗತಃ ॥ 13॥

ನ ಅಧಿಗಚ್ಛೇತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ಮೃತ್ಯುಂ ಆತ್ಮನಃ ।

ಬಲ ಅಧಿಕೈಃ ಸ ಹನ್ಯೇತ ಗಜೈಃ ಅನ್ಯೈಃ ಗಜಃ ಯಥಾ ॥ 14॥

ನ ದೇಯಂ ನ ಉಪಭೋಗ್ಯಂ ಚ ಲುಬ್ಧೈಃ ಯತ್ ದುಃಖ ಸಞ್ಚಿತಮ್ ।

ಭುಙ್ಕ್ತೇ ತತ್ ಅಪಿ ತತ್ ಚ ಅನ್ಯಃ ಮಧುಹೇವ ಅರ್ಥವಿತ್ ಮಧು ॥ 15॥

ಸುಖ ದುಃಖ ಉಪಾರ್ಜಿತೈಃ ವಿತ್ತೈಃ ಆಶಾಸಾನಾಂ ಗೃಹ ಆಶಿಷಃ ।

ಮಧುಹೇವ ಅಗ್ರತಃ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಯತಿಃ ವೈ ಗೃಹಮೇಧಿನಾಮ್ ॥ 16॥

ಗ್ರಾಮ್ಯಗೀತಂ ನ ಶ್ರುಣುಯಾತ್ ಯತಿಃ ವನಚರಃ ಕ್ವಚಿತ್ ।

ಶಿಖೇತ ಹರಿಣಾತ್ ವದ್ಧಾತ್ ಮೃಗಯೋಃ ಗೀತಮೋಹಿತಾತ್ ॥ 17॥

ನೃತ್ಯವಾದಿತ್ರಗೀತಾನಿ ಜುಷನ್ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಣಿ ಯೋಷಿತಾಮ್ ।

ಆಸಾಂ ಕ್ರೀಡನಕಃ ವಶ್ಯಃ ಋಷ್ಯಶ‍ಋಙ್ಗಃ ಮೃಗೀಸುತಃ ॥ 18॥

ಜಿಹ್ವಯಾ ಅತಿಪ್ರಮಾಥಿನ್ಯಾ ಜನಃ ರಸವಿಮೋಹಿತಃ ।

ಮೃತ್ಯುಂ ಋಚ್ಛತಿ ಅಸತ್ ಬುದ್ಧಿಃ ಮೀನಃ ತು ಬಡಿಶೈಃ ಯಥಾ ॥ 19॥

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಜಯನ್ತಿ ಆಶುಃ ನಿರಾಹಾರಾಃ ಮನೀಷಿಣಃ ।

ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ತು ರಸನಂ ತತ್ ನಿರನ್ನಸ್ಯ ವರ್ಧತೇ ॥ 20॥

ತಾವತ್ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ನ ಸ್ಯಾತ್ ವಿಜಿತಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಃ ಪುಮಾನ್ ।

ನ ಜಯೇತ್ ರಸನಂ ಯಾವತ್ ಜಿತಂ ಸರ್ವಂ ಜಿತೇ ರಸೇ ॥ 21॥

ಪಿಙ್ಗಲಾ ನಾಮ ವೇಶ್ಯಾ ಆಸೀತ್ ವಿದೇಹನಗರೇ ಪುರಾ ।

ತಸ್ಯಾ ಮೇ ಶಿಕ್ಷಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ನಿಬೋಧ ನೃಪನನ್ದನ ॥ 22॥

ಸಾ ಸ್ವೈರಿಣ್ಯೇಕದಾ ಕಾನ್ತಂ ಸಙ್ಕೇತ ಉಪನೇಷ್ಯತೀ ।

ಅಭೂತ್ಕಾಲೇ ಬಹಿರ್ದ್ವಾರಿ ಬಿಭ್ರತೀ ರೂಪಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 23॥

ಮಾರ್ಗ ಆಗಚ್ಛತೋ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಪುರುಷಾನ್ಪುರುಷರ್ಷಭ ।

ತಾನ್ ಶುಲ್ಕದಾನ್ವಿತ್ತವತಃ ಕಾನ್ತಾನ್ಮೇನೇಽರ್ಥಕಾಮುಕಾ ॥ 24॥

ಆಗತೇಷ್ವಪಯಾತೇಷು ಸಾ ಸಙ್ಕೇತೋಪಜೀವನೀ ।

ಅಪ್ಯನ್ಯೋ ವಿತ್ತವಾನ್ಕೋಽಪಿ ಮಾಮುಪೈಷ್ಯತಿ ಭೂರಿದಃ ॥ 25॥

ಏಅವಂ ದುರಾಶಯಾ ಧ್ವಸ್ತನಿದ್ರಾ ದ್ವಾರ್ಯವಲಮ್ಬತೀ ।

ನಿರ್ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಪ್ರವಿಶತೀ ನಿಶೀಥಂ ಸಮಪದ್ಯತ ॥ 26॥

ತಸ್ಯಾ ವಿತ್ತಾಶಯಾ ಶುಷ್ಯದ್ವಕ್ತ್ರಾಯಾ ದೀನಚೇತಸಃ ।

ನಿರ್ವೇದಃ ಪರಮೋ ಜಜ್ಞೇ ಚಿನ್ತಾಹೇತುಃ ಸುಖಾವಹಃ ॥ 27॥

ತಸ್ಯಾ ನಿರ್ವಿಣ್ಣಚಿತ್ತಾಯಾ ಗೀತಂ ಶ್ರುಣು ಯಥಾ ಮಮ ।

ನಿರ್ವೇದ ಆಶಾಪಾಶಾನಾಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯಥಾ ಹ್ಯಸಿಃ ॥ 28॥

ನ ಹಿ ಅಙ್ಗಾಜಾತನಿರ್ವೇದಃ ದೇಹಬನ್ಧಂ ಜಿಹಾಸತಿ ।

ಯಥಾ ವಿಜ್ಞಾನರಹಿತಃ ಮನುಜಃ ಮಮತಾಂ ನೃಪ ॥ 29॥

ಪಿಙ್ಗಲಾ ಉವಾಚ ।

ಅಹೋ ಮೇ ಮೋಹವಿತತಿಂ ಪಶ್ಯತ ಅವಿಜಿತ ಆತ್ಮನಃ ।

ಯಾ ಕಾನ್ತಾತ್ ಅಸತಃ ಕಾಮಂ ಕಾಮಯೇ ಯೇನ ಬಾಲಿಶಾ ॥ 30॥

ಸನ್ತಂ ಸಮೀಪೇ ರಮಣಂ ರತಿಪ್ರದಂ

ವಿತ್ತಪ್ರದಂ ನಿತ್ಯಂ ಇಮಂ ವಿಹಾಯ ।

ಅಕಾಮದಂ ದುಃಖಭಯ ಆದಿ ಶೋಕ

ಮೋಹಪ್ರದಂ ತುಚ್ಛಂ ಅಹಂ ಭಜೇ ಅಜ್ಞಾ ॥ 31॥

ಅಹೋ ಮಯಾತ್ಮಾ ಪರಿತಾಪಿತೋ ವೃಥಾ

ಸಾಙ್ಕೇತ್ಯವೃತ್ತ್ಯಾಽತಿವಿಗರ್ಹ್ಯವಾರ್ತಯಾ ।

ಸ್ತ್ರೈಣಾನ್ನರಾದ್ಯಾಽರ್ಥತೃಷೋಽನುಶೋಚ್ಯಾ

ತ್ಕ್ರೀತೇನ ವಿತ್ತಂ ರತಿಮಾತ್ಮನೇಚ್ಛತೀ ॥ 32॥

ಯದಸ್ಥಿಭಿರ್ನಿರ್ಮಿತವಂಶವಂಶ್ಯ

ಸ್ಥೂಣಂ ತ್ವಚಾ ರೋಮನಖೈಃ ಪಿನದ್ಧಮ್ ।

ಕ್ಷರನ್ನವದ್ವಾರಮಗಾರಮೇತದ್

ವಿಣ್ಮೂತ್ರಪೂರ್ಣಂ ಮದುಪೈತಿ ಕಾನ್ಯಾ ॥ 33॥

ವಿದೇಹಾನಾಂ ಪುರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಹಮೇಕೈವ ಮೂಢಧೀಃ ।

ಯಾಽನ್ಯಸ್ಮಿಚ್ಛನ್ತ್ಯಸತ್ಯಸ್ಮಾದಾತ್ಮದಾತ್ಕಾಮಮಚ್ಯುತಾತ್ ॥ 34॥

ಸುಹೃತ್ಪ್ರೇಷ್ಠತಮೋ ನಾಥ ಆತ್ಮಾ ಚಾಯಂ ಶರೀರಿಣಾಮ್ ।

ತಂ ವಿಕ್ರೀಯಾತ್ಮನೈವಾಹಂ ರಮೇಽನೇನ ಯಥಾ ರಮಾ ॥ 35॥

ಕಿಯತ್ಪ್ರಿಯಂ ತೇ ವ್ಯಭಜನ್ಕಾಮಾ ಯೇ ಕಾಮದಾ ನರಾಃ ।

ಆದ್ಯನ್ತವನ್ತೋ ಭಾರ್ಯಾಯಾ ದೇವಾ ವಾ ಕಾಲವಿದ್ರುತಾಃ ॥ 36॥

ನೂನಂ ಮೇ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರೀತಃ ವಿಷ್ಣುಃ ಕೇನ ಅಪಿ ಕರ್ಮಣಾ ।

ನಿರ್ವೇದಃ ಅಯಂ ದುರಾಶಾಯಾ ಯತ್ ಮೇ ಜಾತಃ ಸುಖಾವಹಃ ॥ 37॥

ಮೈವಂ ಸ್ಯುರ್ಮನ್ದಭಗ್ಯಾಯಾಃ ಕ್ಲೇಶಾ ನಿರ್ವೇದಹೇತವಃ ।

ಯೇನಾನುಬನ್ಧಂ ನಿಹೃತ್ಯ ಪುರುಷಃ ಶಮಮೃಚ್ಛತಿ ॥ 38॥

ತೇನ ಉಪಕೃತಂ ಆದಾಯ ಶಿರಸಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಸಙ್ಗತಾಃ ।

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದುರಾಶಾಃ ಶರಣಂ ವ್ರಜಾಮಿ ತಂ ಅಧೀಶ್ವರಮ್ ॥ 39॥

ಸನ್ತುಷ್ಟಾ ಶ್ರದ್ದಧತ್ಯೇತದ್ಯಥಾಲಾಭೇನ ಜೀವತೀ ।

ವಿಹರಾಮ್ಯಮುನೈವಾಹಮಾತ್ಮನಾ ರಮಣೇನ ವೈ ॥ 40॥

ಸಂಸಾರಕೂಪೇ ಪತಿತಂ ವಿಷಯೈರ್ಮುಷಿತೇಕ್ಷಣಮ್ ।

ಗ್ರಸ್ತಂ ಕಾಲಾಹಿನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಕೋಽನ್ಯಸ್ತ್ರಾತುಮಧೀಶ್ವರಃ ॥ 41॥

ಆತ್ಮಾ ಏವ ಹಿ ಆತ್ಮನಃ ಗೋಪ್ತಾ ನಿರ್ವಿದ್ಯೇತ ಯದಾಖಿಲಾತ್ ।

ಅಪ್ರಮತ್ತಃ ಇದಂ ಪಶ್ಯತ್ ಗ್ರಸ್ತಂ ಕಾಲಾಹಿನಾ ಜಗತ್ ॥ 42॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ।

ಏಅವಂ ವ್ಯವಸಿತಮತಿರ್ದುರಾಶಾಂ ಕಾನ್ತತರ್ಷಜಾಮ್ ।

ಛಿತ್ವೋಪಶಮಮಾಸ್ಥಾಯ ಶಯ್ಯಾಮುಪವಿವೇಶ ಸಾ ॥ 43॥

ಆಶಾ ಹಿ ಪರಮಂ ದುಃಖಂ ನೈರಾಶ್ಯಂ ಪರಮಂ ಸುಖಮ್ ।

ಯಥಾ ಸಞ್ಛಿದ್ಯ ಕಾನ್ತಾಶಾಂ ಸುಖಂ ಸುಷ್ವಾಪ ಪಿಙ್ಗಲಾ ॥ 44॥

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ

ಸಂಹಿತಾಯಾಮೇಕಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ಪಿಙ್ಗಲೋಪಾಖ್ಯಾಽನೇಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

athāsśṭamo'dhyāyaḥ |

sukhaṃ aindriyakaṃ rājan svarge narakaḥ eva ca |

dehinaḥ yat yathā duḥkhaṃ tasmāt na iccheta tat budhāḥ || 1||

grāsaṃ sumṛṣṭaṃ virasaṃ mahāntaṃ stokaṃ eva vā |

yadṛcchayā eva apatitaṃ graset ājagaraḥ akriyaḥ || 2||

śayīta ahāni bhūrīṇi nirāhāraḥ anupakramaḥ |

yadi na upanamet grāsaḥ mahāhiḥ iva diṣṭabhuk || 3||

ojaḥ sahobalayutaṃ bibhrat dehaṃ akarmakam |

śayānaḥ vītanidraḥ ca neheta indriyavān api || 4||

muniḥ prasannagambhīraḥ durvigāhyaḥ duratyayaḥ |

anantapāraḥ hi akṣobhyaḥ stimita udaḥ iva arṇavaḥ || 5||

samṛddhakāmaḥ hīnaḥ vā nārāyaṇaparaḥ muniḥ |

na utsarpeta na śuṣyeta saridbhiḥ iva sāgaraḥ || 6||

dṛṣṭvā striyaṃ devamāyāṃ tat bhāvaiḥ ajitendriyaḥ |

pralobhitaḥ patati andhe tamasi agnau pataṅgavat || 7||

yoṣit hiraṇya ābharaṇa ambarādi

dravyeṣu māyāraciteṣu mūḍhaḥ |

pralobhitātmā hi upabhogabuddhyā

pataṅgavat naśyati naṣṭadṛṣṭiḥ || 8||

stokaṃ stokaṃ graset grāsaṃ dehaḥ varteta yāvatā |

gṛhān ahiṃsat na ātiṣṭhet vṛttiṃ mādhukarīṃ muniḥ || 9||

aṇubhyaḥ ca mahadbhyaḥ ca śāstrebhyaḥ kuśalaḥ naraḥ |

sarvataḥ sāraṃ ādadyāt puṣpebhyaḥ iva ṣaṭpadaḥ || 10||

sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣitam |

pāṇipātra udarāmatraḥ makṣikā iva na saṅgrahī || 11||

sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣukaḥ |

makṣikāḥ iva saṅgṛhṇan saha tena vinaśyati || 12||

pada api yuvatīṃ bhikṣuḥ na spṛśet dāravīṃ api |

spṛśan karīva badhyeta kariṇyā aṅgasaṅgataḥ || 13||

na adhigacchet striyaṃ prājñaḥ karhicit mṛtyuṃ ātmanaḥ |

bala adhikaiḥ sa hanyeta gajaiḥ anyaiḥ gajaḥ yathā || 14||

na deyaṃ na upabhogyaṃ ca lubdhaiḥ yat duḥkha sañcitam |

bhuṅkte tat api tat ca anyaḥ madhuheva arthavit madhu || 15||

sukha duḥkha upārjitaiḥ vittaiḥ āśāsānāṃ gṛha āśiṣaḥ |

madhuheva agrataḥ bhuṅkte yatiḥ vai gṛhamedhinām || 16||

grāmyagītaṃ na śruṇuyāt yatiḥ vanacaraḥ kvacit |

śikheta hariṇāt vaddhāt mṛgayoḥ gītamohitāt || 17||

nṛtyavāditragītāni juṣan grāmyāṇi yoṣitām |

āsāṃ krīḍanakaḥ vaśyaḥ ṛṣyaśa‍ṛṅgaḥ mṛgīsutaḥ || 18||

jihvayā atipramāthinyā janaḥ rasavimohitaḥ |

mṛtyuṃ ṛcchati asat buddhiḥ mīnaḥ tu baḍiśaiḥ yathā || 19||

indriyāṇi jayanti āśuḥ nirāhārāḥ manīṣiṇaḥ |

varjayitvā tu rasanaṃ tat nirannasya vardhate || 20||

tāvat jitendriyaḥ na syāt vijitāni indriyaḥ pumān |

na jayet rasanaṃ yāvat jitaṃ sarvaṃ jite rase || 21||

piṅgalā nāma veśyā āsīt videhanagare purā |

tasyā me śikṣitaṃ kiñcit nibodha nṛpanandana || 22||

sā svairiṇyekadā kāntaṃ saṅketa upaneṣyatī |

abhūtkāle bahirdvāri bibhratī rūpamuttamam || 23||

mārga āgacchato vīkṣya puruṣānpuruṣarṣabha |

tān śulkadānvittavataḥ kāntānmene'rthakāmukā || 24||

āgateṣvapayāteṣu sā saṅketopajīvanī |

apyanyo vittavānko'pi māmupaiṣyati bhūridaḥ || 25||

eavaṃ durāśayā dhvastanidrā dvāryavalambatī |

nirgacchantī praviśatī niśīthaṃ samapadyata || 26||

tasyā vittāśayā śuṣyadvaktrāyā dīnacetasaḥ |

nirvedaḥ paramo jajñe cintāhetuḥ sukhāvahaḥ || 27||

tasyā nirviṇṇacittāyā gītaṃ śruṇu yathā mama |

nirveda āśāpāśānāṃ puruṣasya yathā hyasiḥ || 28||

na hi aṅgājātanirvedaḥ dehabandhaṃ jihāsati |

yathā vijñānarahitaḥ manujaḥ mamatāṃ nṛpa || 29||

piṅgalā uvāca |

aho me mohavitatiṃ paśyata avijita ātmanaḥ |

yā kāntāt asataḥ kāmaṃ kāmaye yena bāliśā || 30||

santaṃ samīpe ramaṇaṃ ratipradaṃ

vittapradaṃ nityaṃ imaṃ vihāya |

akāmadaṃ duḥkhabhaya ādi śoka

mohapradaṃ tucchaṃ ahaṃ bhaje ajñā || 31||

aho mayātmā paritāpito vṛthā

sāṅketyavṛttyā'tivigarhyavārtayā |

straiṇānnarādyā'rthatṛṣo'nuśocyā

tkrītena vittaṃ ratimātmanecchatī || 32||

yadasthibhirnirmitavaṃśavaṃśya

sthūṇaṃ tvacā romanakhaiḥ pinaddham |

kṣarannavadvāramagārametad

viṇmūtrapūrṇaṃ madupaiti kānyā || 33||

videhānāṃ pure hyasminnahamekaiva mūḍhadhīḥ |

yā'nyasmicchantyasatyasmādātmadātkāmamacyutāt || 34||

suhṛtpreṣṭhatamo nātha ātmā cāyaṃ śarīriṇām |

taṃ vikrīyātmanaivāhaṃ rame'nena yathā ramā || 35||

kiyatpriyaṃ te vyabhajankāmā ye kāmadā narāḥ |

ādyantavanto bhāryāyā devā vā kālavidrutāḥ || 36||

nūnaṃ me bhagavān prītaḥ viṣṇuḥ kena api karmaṇā |

nirvedaḥ ayaṃ durāśāyā yat me jātaḥ sukhāvahaḥ || 37||

maivaṃ syurmandabhagyāyāḥ kleśā nirvedahetavaḥ |

yenānubandhaṃ nihṛtya puruṣaḥ śamamṛcchati || 38||

tena upakṛtaṃ ādāya śirasā grāmyasaṅgatāḥ |

tyaktvā durāśāḥ śaraṇaṃ vrajāmi taṃ adhīśvaram || 39||

santuṣṭā śraddadhatyetadyathālābhena jīvatī |

viharāmyamunaivāhamātmanā ramaṇena vai || 40||

saṃsārakūpe patitaṃ viṣayairmuṣitekṣaṇam |

grastaṃ kālāhinā''tmānaṃ ko'nyastrātumadhīśvaraḥ || 41||

ātmā eva hi ātmanaḥ goptā nirvidyeta yadākhilāt |

apramattaḥ idaṃ paśyat grastaṃ kālāhinā jagat || 42||

brāhmaṇa uvāca |

eavaṃ vyavasitamatirdurāśāṃ kāntatarṣajām |

chitvopaśamamāsthāya śayyāmupaviveśa sā || 43||

āśā hi paramaṃ duḥkhaṃ nairāśyaṃ paramaṃ sukham |

yathā sañchidya kāntāśāṃ sukhaṃ suṣvāpa piṅgalā || 44||

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ

saṃhitāyāmekādaśaskandhe piṅgalopākhyā'neṣṭamo'dhyāyaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

अथास्श्टमोऽध्यायः ।

सुखं ऐन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरकः एव च ।

देहिनः यत् यथा दुःखं तस्मात् न इच्छेत तत् बुधाः ॥ 1॥

ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकं एव वा ।

यदृच्छया एव अपतितं ग्रसेत् आजगरः अक्रियः ॥ 2॥

शयीत अहानि भूरीणि निराहारः अनुपक्रमः ।

यदि न उपनमेत् ग्रासः महाहिः इव दिष्टभुक् ॥ 3॥

ओजः सहोबलयुतं बिभ्रत् देहं अकर्मकम् ।

शयानः वीतनिद्रः च नेहेत इन्द्रियवान् अपि ॥ 4॥

मुनिः प्रसन्नगम्भीरः दुर्विगाह्यः दुरत्ययः ।

अनन्तपारः हि अक्षोभ्यः स्तिमित उदः इव अर्णवः ॥ 5॥

समृद्धकामः हीनः वा नारायणपरः मुनिः ।

न उत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भिः इव सागरः ॥ 6॥

दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तत् भावैः अजितेन्द्रियः ।

प्रलोभितः पतति अन्धे तमसि अग्नौ पतङ्गवत् ॥ 7॥

योषित् हिरण्य आभरण अम्बरादि

द्रव्येषु मायारचितेषु मूढः ।

प्रलोभितात्मा हि उपभोगबुद्ध्या

पतङ्गवत् नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ 8॥

स्तोकं स्तोकं ग्रसेत् ग्रासं देहः वर्तेत यावता ।

गृहान् अहिंसत् न आतिष्ठेत् वृत्तिं माधुकरीं मुनिः ॥ 9॥

अणुभ्यः च महद्भ्यः च शास्त्रेभ्यः कुशलः नरः ।

सर्वतः सारं आदद्यात् पुष्पेभ्यः इव षट्पदः ॥ 10॥

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् ।

पाणिपात्र उदरामत्रः मक्षिका इव न सङ्ग्रही ॥ 11॥

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुकः ।

मक्षिकाः इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ 12॥

पद अपि युवतीं भिक्षुः न स्पृशेत् दारवीं अपि ।

स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गतः ॥ 13॥

न अधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञः कर्हिचित् मृत्युं आत्मनः ।

बल अधिकैः स हन्येत गजैः अन्यैः गजः यथा ॥ 14॥

न देयं न उपभोग्यं च लुब्धैः यत् दुःख सञ्चितम् ।

भुङ्क्ते तत् अपि तत् च अन्यः मधुहेव अर्थवित् मधु ॥ 15॥

सुख दुःख उपार्जितैः वित्तैः आशासानां गृह आशिषः ।

मधुहेव अग्रतः भुङ्क्ते यतिः वै गृहमेधिनाम् ॥ 16॥

ग्राम्यगीतं न श्रुणुयात् यतिः वनचरः क्वचित् ।

शिखेत हरिणात् वद्धात् मृगयोः गीतमोहितात् ॥ 17॥

नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् ।

आसां क्रीडनकः वश्यः ऋष्यश‍ऋङ्गः मृगीसुतः ॥ 18॥

जिह्वया अतिप्रमाथिन्या जनः रसविमोहितः ।

मृत्युं ऋच्छति असत् बुद्धिः मीनः तु बडिशैः यथा ॥ 19॥

इन्द्रियाणि जयन्ति आशुः निराहाराः मनीषिणः ।

वर्जयित्वा तु रसनं तत् निरन्नस्य वर्धते ॥ 20॥

तावत् जितेन्द्रियः न स्यात् विजितानि इन्द्रियः पुमान् ।

न जयेत् रसनं यावत् जितं सर्वं जिते रसे ॥ 21॥

पिङ्गला नाम वेश्या आसीत् विदेहनगरे पुरा ।

तस्या मे शिक्षितं किञ्चित् निबोध नृपनन्दन ॥ 22॥

सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती ।

अभूत्काले बहिर्द्वारि बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ 23॥

मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान्पुरुषर्षभ ।

तान् शुल्कदान्वित्तवतः कान्तान्मेनेऽर्थकामुका ॥ 24॥

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीवनी ।

अप्यन्यो वित्तवान्कोऽपि मामुपैष्यति भूरिदः ॥ 25॥

एअवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती ।

निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ 26॥

तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतसः ।

निर्वेदः परमो जज्ञे चिन्ताहेतुः सुखावहः ॥ 27॥

तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श्रुणु यथा मम ।

निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसिः ॥ 28॥

न हि अङ्गाजातनिर्वेदः देहबन्धं जिहासति ।

यथा विज्ञानरहितः मनुजः ममतां नृप ॥ 29॥

पिङ्गला उवाच ।

अहो मे मोहविततिं पश्यत अविजित आत्मनः ।

या कान्तात् असतः कामं कामये येन बालिशा ॥ 30॥

सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं

वित्तप्रदं नित्यं इमं विहाय ।

अकामदं दुःखभय आदि शोक

मोहप्रदं तुच्छं अहं भजे अज्ञा ॥ 31॥

अहो मयात्मा परितापितो वृथा

साङ्केत्यवृत्त्याऽतिविगर्ह्यवार्तया ।

स्त्रैणान्नराद्याऽर्थतृषोऽनुशोच्या

त्क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ 32॥

यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य

स्थूणं त्वचा रोमनखैः पिनद्धम् ।

क्षरन्नवद्वारमगारमेतद्

विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ 33॥

विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधीः ।

याऽन्यस्मिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात्काममच्युतात् ॥ 34॥

सुहृत्प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् ।

तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ 35॥

कियत्प्रियं ते व्यभजन्कामा ये कामदा नराः ।

आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुताः ॥ 36॥

नूनं मे भगवान् प्रीतः विष्णुः केन अपि कर्मणा ।

निर्वेदः अयं दुराशाया यत् मे जातः सुखावहः ॥ 37॥

मैवं स्युर्मन्दभग्यायाः क्लेशा निर्वेदहेतवः ।

येनानुबन्धं निहृत्य पुरुषः शममृच्छति ॥ 38॥

तेन उपकृतं आदाय शिरसा ग्राम्यसङ्गताः ।

त्यक्त्वा दुराशाः शरणं व्रजामि तं अधीश्वरम् ॥ 39॥

सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती ।

विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ 40॥

संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् ।

ग्रस्तं कालाहिनाऽऽत्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वरः ॥ 41॥

आत्मा एव हि आत्मनः गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् ।

अप्रमत्तः इदं पश्यत् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ 42॥

ब्राह्मण उवाच ।

एअवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् ।

छित्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ 43॥

आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् ।

यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ 44॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां

संहितायामेकादशस्कन्धे पिङ्गलोपाख्याऽनेष्टमोऽध्यायः ॥