Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ಅಥ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।
ಶ್ರೀಶುಕಃ ಉವಾಚ ।
Verse 1
ಗೋವಿನ್ದಭುಜಗುಪ್ತಾಯಾಂ ದ್ವಾರವತ್ಯಾಂ ಕುರೂದ್ವಹ ।
ಅವಾತ್ಸೀತ್ ನಾರದಃ ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣೌಪಾಸನಲಾಲಸಃ ॥ 1॥
ಅವಾತ್ಸೀತ್ ನಾರದಃ ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣೌಪಾಸನಲಾಲಸಃ ॥ 1॥
govindabhujaguptāyāṃ dvāravatyāṃ kurūdvaha |
avātsīt nāradaḥ abhīkṣṇaṃ kṛṣṇaupāsanalālasaḥ || 1||
avātsīt nāradaḥ abhīkṣṇaṃ kṛṣṇaupāsanalālasaḥ || 1||
Verse 2
ಕೋ ನು ರಾಜನ್ ಇನ್ದ್ರಿಯವಾನ್ ಮುಕುನ್ದಚರಣಾಮ್ಬುಜಮ್ ।
ನ ಭಜೇತ್ ಸರ್ವತಃ ಮೃತ್ಯುಃ ಉಪಾಸ್ಯಂ ಅಮರೌತ್ತಮೈಃ ॥ 2॥
ನ ಭಜೇತ್ ಸರ್ವತಃ ಮೃತ್ಯುಃ ಉಪಾಸ್ಯಂ ಅಮರೌತ್ತಮೈಃ ॥ 2॥
ko nu rājan indriyavān mukundacaraṇāmbujam |
na bhajet sarvataḥ mṛtyuḥ upāsyaṃ amarauttamaiḥ || 2||
na bhajet sarvataḥ mṛtyuḥ upāsyaṃ amarauttamaiḥ || 2||
Verse 3
ತಂ ಏಕದಾ ದೇವರ್ಷಿಂ ವಸುದೇವಃ ಗೃಹ ಆಗತಮ್ ।
ಅರ್ಚಿತಂ ಸುಖಂ ಆಸೀನಂ ಅಭಿವಾದ್ಯ ಇದಂ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥ 3॥
ಅರ್ಚಿತಂ ಸುಖಂ ಆಸೀನಂ ಅಭಿವಾದ್ಯ ಇದಂ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥ 3॥
taṃ ekadā devarṣiṃ vasudevaḥ gṛha āgatam |
arcitaṃ sukhaṃ āsīnaṃ abhivādya idaṃ abravīt || 3||
arcitaṃ sukhaṃ āsīnaṃ abhivādya idaṃ abravīt || 3||
ವಸುದೇವಃ ಉವಾಚ ।
Verse 4
ಭಗವನ್ ಭವತಃ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ವಸ್ತಯೇ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ ।
ಕೃಪಣಾನಾಂ ಯಥಾ ಪಿತ್ರೋಃ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕವರ್ತ್ಮನಾಮ್ ॥ 4॥
ಕೃಪಣಾನಾಂ ಯಥಾ ಪಿತ್ರೋಃ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕವರ್ತ್ಮನಾಮ್ ॥ 4॥
bhagavan bhavataḥ yātrā svastaye sarvadehinām |
kṛpaṇānāṃ yathā pitroḥ uttamaślokavartmanām || 4||
kṛpaṇānāṃ yathā pitroḥ uttamaślokavartmanām || 4||
Verse 5
ಭೂತಾನಾಂ ದೇವಚರಿತಂ ದುಃಖಾಯ ಚ ಸುಖಾಯ ಚ ।
ಸುಖಾಯ ಏವ ಹಿ ಸಾಧೂನಾಂ ತ್ವಾದೃಶಾಂ ಅಚ್ಯುತ ಆತ್ಮನಾಮ್ ॥ 5॥
ಸುಖಾಯ ಏವ ಹಿ ಸಾಧೂನಾಂ ತ್ವಾದೃಶಾಂ ಅಚ್ಯುತ ಆತ್ಮನಾಮ್ ॥ 5॥
bhūtānāṃ devacaritaṃ duḥkhāya ca sukhāya ca |
sukhāya eva hi sādhūnāṃ tvādṛśāṃ acyuta ātmanām || 5||
sukhāya eva hi sādhūnāṃ tvādṛśāṃ acyuta ātmanām || 5||
Verse 6
ಭಜನ್ತಿ ಯೇ ಯಥಾ ದೇವಾನ್ ದೇವಾಃ ಅಪಿ ತಥಾ ಏವ ತಾನ್ ।
ಛಾಯಾ ಇವ ಕರ್ಮಸಚಿವಾಃ ಸಾಧವಃ ದೀನವತ್ಸಲಾಃ ॥ 6॥
ಛಾಯಾ ಇವ ಕರ್ಮಸಚಿವಾಃ ಸಾಧವಃ ದೀನವತ್ಸಲಾಃ ॥ 6॥
bhajanti ye yathā devān devāḥ api tathā eva tān |
chāyā iva karmasacivāḥ sādhavaḥ dīnavatsalāḥ || 6||
chāyā iva karmasacivāḥ sādhavaḥ dīnavatsalāḥ || 6||
Verse 7
ಬ್ರಹ್ಮನ್ ತಥಾ ಅಪಿ ಪೃಚ್ಛಾಮಃ ಧರ್ಮಾನ್ ಭಾಗವತಾನ್ ತವ ।
ಯಾನ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಮರ್ತ್ಯಃ ಮುಚ್ಯತೇ ಸರ್ವತಃ ಭಯಾತ್ ॥ 7॥
ಯಾನ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಮರ್ತ್ಯಃ ಮುಚ್ಯತೇ ಸರ್ವತಃ ಭಯಾತ್ ॥ 7॥
brahman tathā api pṛcchāmaḥ dharmān bhāgavatān tava |
yān śrutvā śraddhayā martyaḥ mucyate sarvataḥ bhayāt || 7||
yān śrutvā śraddhayā martyaḥ mucyate sarvataḥ bhayāt || 7||
Verse 8
ಅಹಂ ಕಿಲ ಪುರಾ ಅನನ್ತಂ ಪ್ರಜಾರ್ಥಃ ಭುವಿ ಮುಕ್ತಿದಮ್ ।
ಅಪೂಜಯಂ ನ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಮೋಹಿತಃ ದೇವಮಾಯಯಾ ॥ 8॥
ಅಪೂಜಯಂ ನ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಮೋಹಿತಃ ದೇವಮಾಯಯಾ ॥ 8॥
ahaṃ kila purā anantaṃ prajārthaḥ bhuvi muktidam |
apūjayaṃ na mokṣāya mohitaḥ devamāyayā || 8||
apūjayaṃ na mokṣāya mohitaḥ devamāyayā || 8||
Verse 9
ಯಯಾ ವಿಚಿತ್ರವ್ಯಸನಾತ್ ಭವದ್ಭಿಃ ವಿಶ್ವತಃ ಭಯಾತ್ ।
ಮುಚ್ಯೇಮ ಹಿ ಅಞ್ಜಸಾ ಏವ ಅದ್ಧಾ ತಥಾ ನಃ ಶಾಧಿ ಸುವ್ರತ ॥ 9॥
ಮುಚ್ಯೇಮ ಹಿ ಅಞ್ಜಸಾ ಏವ ಅದ್ಧಾ ತಥಾ ನಃ ಶಾಧಿ ಸುವ್ರತ ॥ 9॥
yayā vicitravyasanāt bhavadbhiḥ viśvataḥ bhayāt |
mucyema hi añjasā eva addhā tathā naḥ śādhi suvrata || 9||
mucyema hi añjasā eva addhā tathā naḥ śādhi suvrata || 9||
ಶ್ರೀಶುಕಃ ಉವಾಚ ।
Verse 10
ರಾಜನ್ ಏವಂ ಕೃತಪ್ರಶ್ನಃ ವಸುದೇವೇನ ಧೀಮತಾ ।
ಪ್ರೀತಃ ತಂ ಆಹ ದೇವರ್ಷಿಃ ಹರೇಃ ಸಂಸ್ಮಾರಿತಃ ಗುಣೈಃ ॥ 10॥
ಪ್ರೀತಃ ತಂ ಆಹ ದೇವರ್ಷಿಃ ಹರೇಃ ಸಂಸ್ಮಾರಿತಃ ಗುಣೈಃ ॥ 10॥
rājan evaṃ kṛtapraśnaḥ vasudevena dhīmatā |
prītaḥ taṃ āha devarṣiḥ hareḥ saṃsmāritaḥ guṇaiḥ || 10||
prītaḥ taṃ āha devarṣiḥ hareḥ saṃsmāritaḥ guṇaiḥ || 10||
ನಾರದಃ ಉವಾಚ ।
Verse 12
ಸಮ್ಯಕ್ ಏತತ್ ವ್ಯವಸಿತಂ ಭವತಾ ಸಾತ್ವತರ್ಷಭ ।
ಯತ್ ಪೃಚ್ಛಸೇ ಭಾಗವತಾನ್ ಧರ್ಮಾನ್ ತ್ವಂ ವಿಶ್ವಭಾವನಾನ್ ॥
11॥
ಶ್ರುತಃ ಅನುಪಠಿತಃ ಧ್ಯಾತಃ ಆದೃತಃ ವಾ ಅನುಮೋದಿತಃ ।
ಸದ್ಯಃ ಪುನಾತಿ ಸದ್ಧರ್ಮಃ ದೇವವಿಶ್ವದ್ರುಹಃ ಅಪಿ ॥ 12॥
ಯತ್ ಪೃಚ್ಛಸೇ ಭಾಗವತಾನ್ ಧರ್ಮಾನ್ ತ್ವಂ ವಿಶ್ವಭಾವನಾನ್ ॥
11॥
ಶ್ರುತಃ ಅನುಪಠಿತಃ ಧ್ಯಾತಃ ಆದೃತಃ ವಾ ಅನುಮೋದಿತಃ ।
ಸದ್ಯಃ ಪುನಾತಿ ಸದ್ಧರ್ಮಃ ದೇವವಿಶ್ವದ್ರುಹಃ ಅಪಿ ॥ 12॥
samyak etat vyavasitaṃ bhavatā sātvatarṣabha |
yat pṛcchase bhāgavatān dharmān tvaṃ viśvabhāvanān ||
11||
śrutaḥ anupaṭhitaḥ dhyātaḥ ādṛtaḥ vā anumoditaḥ |
sadyaḥ punāti saddharmaḥ devaviśvadruhaḥ api || 12||
yat pṛcchase bhāgavatān dharmān tvaṃ viśvabhāvanān ||
11||
śrutaḥ anupaṭhitaḥ dhyātaḥ ādṛtaḥ vā anumoditaḥ |
sadyaḥ punāti saddharmaḥ devaviśvadruhaḥ api || 12||
Verse 13
ತ್ವಯಾ ಪರಮಕಲ್ಯಾಣಃ ಪುಣ್ಯಶ್ರವಣಕೀರ್ತನಃ ।
ಸ್ಮಾರಿತಃ ಭಗವಾನ್ ಅದ್ಯ ದೇವಃ ನಾರಾಯಣಃ ಮಮ ॥ 13॥
ಸ್ಮಾರಿತಃ ಭಗವಾನ್ ಅದ್ಯ ದೇವಃ ನಾರಾಯಣಃ ಮಮ ॥ 13॥
tvayā paramakalyāṇaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ |
smāritaḥ bhagavān adya devaḥ nārāyaṇaḥ mama || 13||
smāritaḥ bhagavān adya devaḥ nārāyaṇaḥ mama || 13||
Verse 14
ಅತ್ರ ಅಪಿ ಉದಾಹರನ್ತಿ ಇಮಂ ಇತಿಹಾಸಂ ಪುರಾತನಮ್ ।
ಆರ್ಷಭಾಣಾಂ ಚ ಸಂವಾದಂ ವಿದೇಹಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 14॥
ಆರ್ಷಭಾಣಾಂ ಚ ಸಂವಾದಂ ವಿದೇಹಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 14॥
atra api udāharanti imaṃ itihāsaṃ purātanam |
ārṣabhāṇāṃ ca saṃvādaṃ videhasya mahātmanaḥ || 14||
ārṣabhāṇāṃ ca saṃvādaṃ videhasya mahātmanaḥ || 14||
Verse 15
ಪ್ರಿಯವ್ರತಃ ನಾಮ ಸುತಃ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಯಃ ।
ತಸ್ಯ ಅಗ್ನೀಧ್ರಃ ತತಃ ನಾಭಿಃ ಋಷಭಃ ತತ್ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 15॥
ತಸ್ಯ ಅಗ್ನೀಧ್ರಃ ತತಃ ನಾಭಿಃ ಋಷಭಃ ತತ್ ಸುತಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 15॥
priyavrataḥ nāma sutaḥ manoḥ svāyambhuvasya yaḥ |
tasya agnīdhraḥ tataḥ nābhiḥ ṛṣabhaḥ tat sutaḥ smṛtaḥ || 15||
tasya agnīdhraḥ tataḥ nābhiḥ ṛṣabhaḥ tat sutaḥ smṛtaḥ || 15||
Verse 16
ತಂ ಆಹುಃ ವಾಸುದೇವಾಂಶಂ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮವಿವಕ್ಷಯಾ ।
ಅವತೀರ್ಣಂ ಸುತಶತಂ ತಸ್ಯ ಆಸೀತ್ ವೇದಪಾರಗಮ್ ॥ 16॥
ಅವತೀರ್ಣಂ ಸುತಶತಂ ತಸ್ಯ ಆಸೀತ್ ವೇದಪಾರಗಮ್ ॥ 16॥
taṃ āhuḥ vāsudevāṃśaṃ mokṣadharmavivakṣayā |
avatīrṇaṃ sutaśataṃ tasya āsīt vedapāragam || 16||
avatīrṇaṃ sutaśataṃ tasya āsīt vedapāragam || 16||
Verse 17
ತೇಷಾಂ ವೈ ಭರತಃ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣಃ ।
ವಿಖ್ಯಾತಂ ವರ್ಷಂ ಏತತ್ ಯತ್ ನಾಮ್ನಾ ಭಾರತಂ ಅದ್ಭುತಮ್ ॥ 17॥
ವಿಖ್ಯಾತಂ ವರ್ಷಂ ಏತತ್ ಯತ್ ನಾಮ್ನಾ ಭಾರತಂ ಅದ್ಭುತಮ್ ॥ 17॥
teṣāṃ vai bharataḥ jyeṣṭhaḥ nārāyaṇaparāyaṇaḥ |
vikhyātaṃ varṣaṃ etat yat nāmnā bhārataṃ adbhutam || 17||
vikhyātaṃ varṣaṃ etat yat nāmnā bhārataṃ adbhutam || 17||
Verse 18
ಸಃ ಭುಕ್ತಭೋಗಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಇಮಾಂ ನಿರ್ಗತಃ ತಪಸಾ ಹರಿಮ್ ।
ಉಪಾಸೀನಃ ತತ್ ಪದವೀಂ ಲೇಭೇ ವೈ ಜನ್ಮಭಿಃ ತ್ರಿಭಿಃ ॥ 18॥
ಉಪಾಸೀನಃ ತತ್ ಪದವೀಂ ಲೇಭೇ ವೈ ಜನ್ಮಭಿಃ ತ್ರಿಭಿಃ ॥ 18॥
saḥ bhuktabhogāṃ tyaktvā imāṃ nirgataḥ tapasā harim |
upāsīnaḥ tat padavīṃ lebhe vai janmabhiḥ tribhiḥ || 18||
upāsīnaḥ tat padavīṃ lebhe vai janmabhiḥ tribhiḥ || 18||
Verse 19
ತೇಷಾಂ ನವ ನವದ್ವೀಪಪತಯಃ ಅಸ್ಯ ಸಮನ್ತತಃ ।
ಕರ್ಮತನ್ತ್ರಪ್ರಣೇತಾರಃ ಏಕಾಶೀತಿಃ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ॥ 19॥
ಕರ್ಮತನ್ತ್ರಪ್ರಣೇತಾರಃ ಏಕಾಶೀತಿಃ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ॥ 19॥
teṣāṃ nava navadvīpapatayaḥ asya samantataḥ |
karmatantrapraṇetāraḥ ekāśītiḥ dvijātayaḥ || 19||
karmatantrapraṇetāraḥ ekāśītiḥ dvijātayaḥ || 19||
Verse 20
ನವ ಅಭವನ್ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಮುನಯಃ ಹಿ ಅರ್ಥಶಂಸಿನಃ ।
ಶ್ರಮಣಾಃ ವಾತಃ ಅಶನಾಃ ಆತ್ಮವಿದ್ಯಾವಿಶಾರದಾಃ ॥ 20॥
ಶ್ರಮಣಾಃ ವಾತಃ ಅಶನಾಃ ಆತ್ಮವಿದ್ಯಾವಿಶಾರದಾಃ ॥ 20॥
nava abhavan mahābhāgāḥ munayaḥ hi arthaśaṃsinaḥ |
śramaṇāḥ vātaḥ aśanāḥ ātmavidyāviśāradāḥ || 20||
śramaṇāḥ vātaḥ aśanāḥ ātmavidyāviśāradāḥ || 20||
Verse 21
ಕವಿಃ ಹರಿಃ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಃ ಪ್ರಬುದ್ಧಃ ಪಿಪ್ಪಲಾಯನಃ ।
ಆವಿರ್ಹೋತ್ರಃ ಅಥ ದ್ರುಮಿಲಃ ಚಮಸಃ ಕರಭಾಜನಃ ॥ 21॥
ಆವಿರ್ಹೋತ್ರಃ ಅಥ ದ್ರುಮಿಲಃ ಚಮಸಃ ಕರಭಾಜನಃ ॥ 21॥
kaviḥ hariḥ antarikṣaḥ prabuddhaḥ pippalāyanaḥ |
āvirhotraḥ atha drumilaḥ camasaḥ karabhājanaḥ || 21||
āvirhotraḥ atha drumilaḥ camasaḥ karabhājanaḥ || 21||
Verse 22
ಏತೇ ವೈ ಭಗವದ್ರೂಪಂ ವಿಶ್ವಂ ಸದಸದ್ ಆತ್ಮಕಮ್ ।
ಆತ್ಮನಃ ಅವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ಪಶ್ಯನ್ತಃ ವ್ಯಚರತ್ ಮಹೀಮ್ ॥ 22॥
ಆತ್ಮನಃ ಅವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ಪಶ್ಯನ್ತಃ ವ್ಯಚರತ್ ಮಹೀಮ್ ॥ 22॥
ete vai bhagavadrūpaṃ viśvaṃ sadasad ātmakam |
ātmanaḥ avyatirekeṇa paśyantaḥ vyacarat mahīm || 22||
ātmanaḥ avyatirekeṇa paśyantaḥ vyacarat mahīm || 22||
Verse 23
ಅವ್ಯಾಹತ ಇಷ್ಟಗತಯಾಃ ಸುರಸಿದ್ಧಸಿದ್ಧಸಾಧ್ಯ
ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷನರಕಿನ್ನರನಾಗಲೋಕಾನ್ ।
ಮುಕ್ತಾಃ ಚರನ್ತಿ ಮುನಿಚಾರಣಭೂತನಾಥ
ವಿದ್ಯಾಧರದ್ವಿಜಗವಾಂ ಭುವನಾನಿ ಕಾಮಮ್ ॥ 23॥
ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷನರಕಿನ್ನರನಾಗಲೋಕಾನ್ ।
ಮುಕ್ತಾಃ ಚರನ್ತಿ ಮುನಿಚಾರಣಭೂತನಾಥ
ವಿದ್ಯಾಧರದ್ವಿಜಗವಾಂ ಭುವನಾನಿ ಕಾಮಮ್ ॥ 23॥
avyāhata iṣṭagatayāḥ surasiddhasiddhasādhya
gandharvayakṣanarakinnaranāgalokān |
muktāḥ caranti municāraṇabhūtanātha
vidyādharadvijagavāṃ bhuvanāni kāmam || 23||
gandharvayakṣanarakinnaranāgalokān |
muktāḥ caranti municāraṇabhūtanātha
vidyādharadvijagavāṃ bhuvanāni kāmam || 23||
Verse 24
ತಃ ಏಕದಾ ನಿಮೇಃ ಸತ್ರಂ ಉಪಜಗ್ಮುಃ ಯತ್ ಋಚ್ಛಯಾ ।
ವಿತಾಯಮಾನಂ ಋಷಿಭಿಃ ಅಜನಾಭೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 24॥
ವಿತಾಯಮಾನಂ ಋಷಿಭಿಃ ಅಜನಾಭೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 24॥
taḥ ekadā nimeḥ satraṃ upajagmuḥ yat ṛcchayā |
vitāyamānaṃ ṛṣibhiḥ ajanābhe mahātmanaḥ || 24||
vitāyamānaṃ ṛṣibhiḥ ajanābhe mahātmanaḥ || 24||
Verse 25
ತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶಾನ್ ಮಹಾಭಗವತಾನ್ ನೃಪಃ ।
ಯಜಮಾನಃ ಅಗ್ನಯಃ ವಿಪ್ರಾಃ ಸರ್ವಃ ಏವ ಉಪತಸ್ಥಿರೇ ॥ 25॥
ಯಜಮಾನಃ ಅಗ್ನಯಃ ವಿಪ್ರಾಃ ಸರ್ವಃ ಏವ ಉಪತಸ್ಥಿರೇ ॥ 25॥
tān dṛṣṭvā sūryasaṅkāśān mahābhagavatān nṛpaḥ |
yajamānaḥ agnayaḥ viprāḥ sarvaḥ eva upatasthire || 25||
yajamānaḥ agnayaḥ viprāḥ sarvaḥ eva upatasthire || 25||
Verse 26
ವಿದೇಹಃ ತಾನ್ ಅಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣಾನ್ ।
ಪ್ರೀತಃ ಸಮ್ಪೂಜಯಾನ್ ಚಕ್ರೇ ಆಸನಸ್ಥಾನ್ ಯಥಾ ಅರ್ಹತಃ ॥ 26॥
ಪ್ರೀತಃ ಸಮ್ಪೂಜಯಾನ್ ಚಕ್ರೇ ಆಸನಸ್ಥಾನ್ ಯಥಾ ಅರ್ಹತಃ ॥ 26॥
videhaḥ tān abhipretya nārāyaṇaparāyaṇān |
prītaḥ sampūjayān cakre āsanasthān yathā arhataḥ || 26||
prītaḥ sampūjayān cakre āsanasthān yathā arhataḥ || 26||
Verse 27
ತಾನ್ ರೋಚಮಾನಾನ್ ಸ್ವರುಚಾ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೌಪಮಾನ್ ನವ ।
ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಪ್ರಶ್ರಯ ಅವನತಃ ನೃಪಃ ॥ 27॥
ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಪ್ರಶ್ರಯ ಅವನತಃ ನೃಪಃ ॥ 27॥
tān rocamānān svarucā brahmaputraupamān nava |
papraccha paramaprītaḥ praśraya avanataḥ nṛpaḥ || 27||
papraccha paramaprītaḥ praśraya avanataḥ nṛpaḥ || 27||
ವಿದೇಹಃ ಉವಾಚ ।
Verse 28
ಮನ್ಯೇ ಭಗವತಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪಾರ್ಷದಾನ್ ವಃ ಮಧುದ್ವಿಷಃ ।
ವಿಷ್ಣೋಃ ಭೂತಾನಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಪಾವನಾಯ ಚರನ್ತಿ ಹಿ ॥ 28॥
ವಿಷ್ಣೋಃ ಭೂತಾನಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಪಾವನಾಯ ಚರನ್ತಿ ಹಿ ॥ 28॥
manye bhagavataḥ sākṣāt pārṣadān vaḥ madhudviṣaḥ |
viṣṇoḥ bhūtāni lokānāṃ pāvanāya caranti hi || 28||
viṣṇoḥ bhūtāni lokānāṃ pāvanāya caranti hi || 28||
Verse 29
ದುರ್ಲಭಃ ಮಾನುಷಃ ದೇಹಃ ದೇಹಿನಾಂ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರಃ ।
ತತ್ರ ಅಪಿ ದುರ್ಲಭಂ ಮನ್ಯೇ ವೈಕುಣ್ಠಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ ॥ 29॥
ತತ್ರ ಅಪಿ ದುರ್ಲಭಂ ಮನ್ಯೇ ವೈಕುಣ್ಠಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ ॥ 29॥
durlabhaḥ mānuṣaḥ dehaḥ dehināṃ kṣaṇabhaṅguraḥ |
tatra api durlabhaṃ manye vaikuṇṭhapriyadarśanam || 29||
tatra api durlabhaṃ manye vaikuṇṭhapriyadarśanam || 29||
Verse 31
ಅತಃ ಆತ್ಯನ್ತಿಕಂ ಕಹೇಮಂ ಪೃಚ್ಛಾಮಃ ಭವತಃ ಅನಘಾಃ ।
ಸಂಸಾರೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣಾರ್ಧಃ ಅಪಿ ಸತ್ಸಙ್ಗಃ ಶೇವಧಿಃ ನೃಣಾಮ್ ॥
30॥
ಧರ್ಮಾನ್ ಭಾಗವತಾನ್ ಬ್ರೂತ ಯದಿ ನಃ ಶ್ರುತಯೇ ಕ್ಷಮಮ್ ।
ಯೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಃ ಪ್ರಪನ್ನಾಯ ದಾಸ್ಯತಿ ಆತ್ಮಾನಂ ಅಪಿ ಅಜಃ ॥ 31॥
ಸಂಸಾರೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣಾರ್ಧಃ ಅಪಿ ಸತ್ಸಙ್ಗಃ ಶೇವಧಿಃ ನೃಣಾಮ್ ॥
30॥
ಧರ್ಮಾನ್ ಭಾಗವತಾನ್ ಬ್ರೂತ ಯದಿ ನಃ ಶ್ರುತಯೇ ಕ್ಷಮಮ್ ।
ಯೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಃ ಪ್ರಪನ್ನಾಯ ದಾಸ್ಯತಿ ಆತ್ಮಾನಂ ಅಪಿ ಅಜಃ ॥ 31॥
ataḥ ātyantikaṃ kahemaṃ pṛcchāmaḥ bhavataḥ anaghāḥ |
saṃsāre asmin kṣaṇārdhaḥ api satsaṅgaḥ śevadhiḥ nṛṇām ||
30||
dharmān bhāgavatān brūta yadi naḥ śrutaye kṣamam |
yaiḥ prasannaḥ prapannāya dāsyati ātmānaṃ api ajaḥ || 31||
saṃsāre asmin kṣaṇārdhaḥ api satsaṅgaḥ śevadhiḥ nṛṇām ||
30||
dharmān bhāgavatān brūta yadi naḥ śrutaye kṣamam |
yaiḥ prasannaḥ prapannāya dāsyati ātmānaṃ api ajaḥ || 31||
ಶ್ರೀನಾರದಃ ಉವಾಚ ।
Verse 32
ಏವಂ ತೇ ನಿಮಿನಾ ಪೃಷ್ಟಾ ವಸುದೇವ ಮಹತ್ತಮಾಃ ।
ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯ ಅಬ್ರುವನ್ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಸಸದಸಿ ಋತ್ವಿಜಂ ನೃಪಮ್ ॥ 32॥
ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯ ಅಬ್ರುವನ್ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಸಸದಸಿ ಋತ್ವಿಜಂ ನೃಪಮ್ ॥ 32॥
evaṃ te niminā pṛṣṭā vasudeva mahattamāḥ |
pratipūjya abruvan prītyā sasadasi ṛtvijaṃ nṛpam || 32||
pratipūjya abruvan prītyā sasadasi ṛtvijaṃ nṛpam || 32||
ಕವಿಃ ಉವಾಚ ।
Verse 33
ಮನ್ಯೇ ಅಕುತಶ್ಚಿತ್ ಭಯಂ ಅಚ್ಯುತಸ್ಯ
ಪಾದಾಮ್ಬುಜೌಪಾಸನಂ ಅತ್ರ ನಿತ್ಯಮ್ ।
ಉದ್ವಿಗ್ನಬುದ್ಧೇಃ ಅಸತ್ ಆತ್ಮಭಾವಾತ್
ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾ ಯತ್ರ ನಿವರ್ತತೇ ಭೀಃ ॥ 33॥
ಪಾದಾಮ್ಬುಜೌಪಾಸನಂ ಅತ್ರ ನಿತ್ಯಮ್ ।
ಉದ್ವಿಗ್ನಬುದ್ಧೇಃ ಅಸತ್ ಆತ್ಮಭಾವಾತ್
ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾ ಯತ್ರ ನಿವರ್ತತೇ ಭೀಃ ॥ 33॥
manye akutaścit bhayaṃ acyutasya
pādāmbujaupāsanaṃ atra nityam |
udvignabuddheḥ asat ātmabhāvāt
viśvātmanā yatra nivartate bhīḥ || 33||
pādāmbujaupāsanaṃ atra nityam |
udvignabuddheḥ asat ātmabhāvāt
viśvātmanā yatra nivartate bhīḥ || 33||
Verse 34
ಯೇ ವೈ ಭಗವತಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಉಪಾಯಾಃ ಹಿ ಆತ್ಮಲಬ್ಧಯೇ ।
ಅಞ್ಜಃ ಪುಂಸಾಂ ಅವಿದುಷಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಭಾಗವತಾನ್ ಹಿ ತಾನ್ ॥ 34॥
ಅಞ್ಜಃ ಪುಂಸಾಂ ಅವಿದುಷಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಭಾಗವತಾನ್ ಹಿ ತಾನ್ ॥ 34॥
ye vai bhagavatā proktāḥ upāyāḥ hi ātmalabdhaye |
añjaḥ puṃsāṃ aviduṣāṃ viddhi bhāgavatān hi tān || 34||
añjaḥ puṃsāṃ aviduṣāṃ viddhi bhāgavatān hi tān || 34||
Verse 35
ಯಾನ್ ಆಸ್ಥಾಯ ನರಃ ರಾಜನ್ ನ ಪ್ರಮಾದ್ಯೇತ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।
ಧಾವನ್ ನಿಮೀಲ್ಯ ವಾ ನೇತ್ರೇ ನ ಸ್ಖಲೇನ ಪತೇತ್ ಇಹ ॥ 35॥
ಧಾವನ್ ನಿಮೀಲ್ಯ ವಾ ನೇತ್ರೇ ನ ಸ್ಖಲೇನ ಪತೇತ್ ಇಹ ॥ 35॥
yān āsthāya naraḥ rājan na pramādyeta karhicit |
dhāvan nimīlya vā netre na skhalena patet iha || 35||
dhāvan nimīlya vā netre na skhalena patet iha || 35||
Verse 36
ಕಾಯೇನ ವಾಚಾ ಮನಸಾ ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ವಾ
ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಆತ್ಮನಾ ವಾ ಅನುಸೃತಸ್ವಭಾವಾತ್ ।
ಕರೋತಿ ಯತ್ ಯತ್ ಸಕಲಂ ಪರಸ್ಮೈ
ನಾರಾಯಣಾಯ ಇತಿ ಸಮರ್ಪಯೇತ್ ತತ್ ॥ 36॥
ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಆತ್ಮನಾ ವಾ ಅನುಸೃತಸ್ವಭಾವಾತ್ ।
ಕರೋತಿ ಯತ್ ಯತ್ ಸಕಲಂ ಪರಸ್ಮೈ
ನಾರಾಯಣಾಯ ಇತಿ ಸಮರ್ಪಯೇತ್ ತತ್ ॥ 36॥
kāyena vācā manasā indriyaiḥ vā
buddhyā ātmanā vā anusṛtasvabhāvāt |
karoti yat yat sakalaṃ parasmai
nārāyaṇāya iti samarpayet tat || 36||
buddhyā ātmanā vā anusṛtasvabhāvāt |
karoti yat yat sakalaṃ parasmai
nārāyaṇāya iti samarpayet tat || 36||
Verse 37
ಭಯಂ ದ್ವಿತೀಯಾಭಿನಿವೇಶತಃ ಸ್ಯಾತ್
ಈಶಾತ್ ಅಪೇತಸ್ಯ ವಿಪರ್ಯಯಃ ಅಸ್ಮೃತಿಃ ।
ತತ್ ಮಾಯಯಾ ಅತಃ ಬುಧಃ ಆಭಜೇತ್ ತಂ
ಭಕ್ತ್ಯಾ ಏಕ ಈಶಂ ಗುರುದೇವತಾತ್ಮಾ ॥ 37।
ಈಶಾತ್ ಅಪೇತಸ್ಯ ವಿಪರ್ಯಯಃ ಅಸ್ಮೃತಿಃ ।
ತತ್ ಮಾಯಯಾ ಅತಃ ಬುಧಃ ಆಭಜೇತ್ ತಂ
ಭಕ್ತ್ಯಾ ಏಕ ಈಶಂ ಗುರುದೇವತಾತ್ಮಾ ॥ 37।
bhayaṃ dvitīyābhiniveśataḥ syāt
īśāt apetasya viparyayaḥ asmṛtiḥ |
tat māyayā ataḥ budhaḥ ābhajet taṃ
bhaktyā eka īśaṃ gurudevatātmā || 37|
īśāt apetasya viparyayaḥ asmṛtiḥ |
tat māyayā ataḥ budhaḥ ābhajet taṃ
bhaktyā eka īśaṃ gurudevatātmā || 37|
Verse 38
ಅವಿದ್ಯಮಾನಃ ಅಪಿ ಅವಭಾತಿ ಹಿ ದ್ವಯೋಃ
ಧ್ಯಾತುಃ ಧಿಯಾ ಸ್ವಪ್ನಮನೋರಥೌ ಯಥಾ ।
ತತ್ ಕರ್ಮಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಕಂ ಮನಃ
ಬುಧಃ ನಿರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ಅಭಯಂ ತತಃ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 38॥
ಧ್ಯಾತುಃ ಧಿಯಾ ಸ್ವಪ್ನಮನೋರಥೌ ಯಥಾ ।
ತತ್ ಕರ್ಮಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಕಂ ಮನಃ
ಬುಧಃ ನಿರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ಅಭಯಂ ತತಃ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 38॥
avidyamānaḥ api avabhāti hi dvayoḥ
dhyātuḥ dhiyā svapnamanorathau yathā |
tat karmasaṅkalpavikalpakaṃ manaḥ
budhaḥ nirundhyāt abhayaṃ tataḥ syāt || 38||
dhyātuḥ dhiyā svapnamanorathau yathā |
tat karmasaṅkalpavikalpakaṃ manaḥ
budhaḥ nirundhyāt abhayaṃ tataḥ syāt || 38||
Verse 39
ಶ್ರುಣ್ವನ್ ಸುಭದ್ರಾಣಿ ರಥಾಙ್ಗಪಾಣೇಃ
ಜನ್ಮಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಚ ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ।
ಗೀತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ತತ್ ಅರ್ಥಕಾನಿ
ಗಾಯನ್ ವಿಲಜ್ಜಃ ವಿಚರೇತ್ ಅಸಙ್ಗಃ ॥ 39॥
ಜನ್ಮಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಚ ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ।
ಗೀತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ತತ್ ಅರ್ಥಕಾನಿ
ಗಾಯನ್ ವಿಲಜ್ಜಃ ವಿಚರೇತ್ ಅಸಙ್ಗಃ ॥ 39॥
śruṇvan subhadrāṇi rathāṅgapāṇeḥ
janmāni karmāṇi ca yāni loke |
gītāni nāmāni tat arthakāni
gāyan vilajjaḥ vicaret asaṅgaḥ || 39||
janmāni karmāṇi ca yāni loke |
gītāni nāmāni tat arthakāni
gāyan vilajjaḥ vicaret asaṅgaḥ || 39||
Verse 40
ಏವಂ ವ್ರತಃ ಸ್ವಪ್ರಿಯನಾಮಕೀರ್ತ್ಯಾ
ಜಾತಾನುರಾಗಃ ದ್ರುತಚಿತ್ತಃ ಉಚ್ಚೈಃ ।
ಹಸತಿ ಅಥಃ ರೋದಿತಿ ರೌತಿ ಗಾಯತಿ
ಉನ್ಮಾದವತ್ ನೃತ್ಯತಿ ಲೋಕಬಾಹ್ಯಃ ॥ 40॥
ಜಾತಾನುರಾಗಃ ದ್ರುತಚಿತ್ತಃ ಉಚ್ಚೈಃ ।
ಹಸತಿ ಅಥಃ ರೋದಿತಿ ರೌತಿ ಗಾಯತಿ
ಉನ್ಮಾದವತ್ ನೃತ್ಯತಿ ಲೋಕಬಾಹ್ಯಃ ॥ 40॥
evaṃ vrataḥ svapriyanāmakīrtyā
jātānurāgaḥ drutacittaḥ uccaiḥ |
hasati athaḥ roditi rauti gāyati
unmādavat nṛtyati lokabāhyaḥ || 40||
jātānurāgaḥ drutacittaḥ uccaiḥ |
hasati athaḥ roditi rauti gāyati
unmādavat nṛtyati lokabāhyaḥ || 40||
Verse 41
ಖಂ ವಾಯುಂ ಅಗ್ನಿಂ ಸಲಿಲಂ ಮಹೀಂ ಚ
ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಸತ್ತ್ವಾನಿ ದಿಶಃ ದ್ರುಮಾದೀನ್ ।
ಸರಿತ್ ಸಮುದ್ರಾನ್ ಚ ಹರೇಃ ಶರೀರಂ
ಯತ್ಕಿಞ್ಚ ಭೂತಂ ಪ್ರಣಮೇತ್ ಅನನ್ಯಃ ॥ 41॥
ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಸತ್ತ್ವಾನಿ ದಿಶಃ ದ್ರುಮಾದೀನ್ ।
ಸರಿತ್ ಸಮುದ್ರಾನ್ ಚ ಹರೇಃ ಶರೀರಂ
ಯತ್ಕಿಞ್ಚ ಭೂತಂ ಪ್ರಣಮೇತ್ ಅನನ್ಯಃ ॥ 41॥
khaṃ vāyuṃ agniṃ salilaṃ mahīṃ ca
jyotīṃṣi sattvāni diśaḥ drumādīn |
sarit samudrān ca hareḥ śarīraṃ
yatkiñca bhūtaṃ praṇamet ananyaḥ || 41||
jyotīṃṣi sattvāni diśaḥ drumādīn |
sarit samudrān ca hareḥ śarīraṃ
yatkiñca bhūtaṃ praṇamet ananyaḥ || 41||
Verse 42
ಭಕ್ತಿಃ ಪರೇಶ ಅನುಭವಃ ವಿರಕ್ತಿಃ
ಅನ್ಯತ್ರ ಏಷ ತ್ರಿಕಃ ಏಕಕಾಲಃ ।
ಪ್ರಪದ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಯಥಾ ಅಶ್ನತಃ ಸ್ಯುಃ
ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿಃ ಕ್ಷುತ್ ಅಪಾಯಃ ಅನುಘಾಸಮ್ ॥ 42॥
ಅನ್ಯತ್ರ ಏಷ ತ್ರಿಕಃ ಏಕಕಾಲಃ ।
ಪ್ರಪದ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಯಥಾ ಅಶ್ನತಃ ಸ್ಯುಃ
ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿಃ ಕ್ಷುತ್ ಅಪಾಯಃ ಅನುಘಾಸಮ್ ॥ 42॥
bhaktiḥ pareśa anubhavaḥ viraktiḥ
anyatra eṣa trikaḥ ekakālaḥ |
prapadyamānasya yathā aśnataḥ syuḥ
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kṣut apāyaḥ anughāsam || 42||
anyatra eṣa trikaḥ ekakālaḥ |
prapadyamānasya yathā aśnataḥ syuḥ
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kṣut apāyaḥ anughāsam || 42||
ಇತಿ ಅಚ್ಯುತ ಅಙ್ಘ್ರಿಂ ಭಜತಃ ಅನುವೃತ್ತ್ಯಾ
ಭಕ್ತಿಃ ವಿರಕ್ತಿಃ ಭಗವತ್ ಪ್ರಬೋಧಃ ।
ಭವನ್ತಿ ವೈ ಭಾಗವತಸ್ಯ ರಾಜನ್
ತತಃ ಪರಾಂ ಶಾನ್ತಿಂ ಉಪೈತಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ॥ 43॥
ಭಕ್ತಿಃ ವಿರಕ್ತಿಃ ಭಗವತ್ ಪ್ರಬೋಧಃ ।
ಭವನ್ತಿ ವೈ ಭಾಗವತಸ್ಯ ರಾಜನ್
ತತಃ ಪರಾಂ ಶಾನ್ತಿಂ ಉಪೈತಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ॥ 43॥
ರಾಜಾ ಉವಾಚ ।
Verse 44
ಅಥ ಭಾಗವತಂ ಬ್ರೂತ ಯತ್ ಧರ್ಮಃ ಯಾದೃಶಃ ನೃಣಾಮ್ ।
ಯಥಾ ಚರತಿ ಯತ್ ಬ್ರೂತೇ ಯೈಃ ಲಿಙ್ಗೈಃ ಭಗವತ್ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 44॥
ಯಥಾ ಚರತಿ ಯತ್ ಬ್ರೂತೇ ಯೈಃ ಲಿಙ್ಗೈಃ ಭಗವತ್ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 44॥
atha bhāgavataṃ brūta yat dharmaḥ yādṛśaḥ nṛṇām |
yathā carati yat brūte yaiḥ liṅgaiḥ bhagavat priyaḥ || 44||
yathā carati yat brūte yaiḥ liṅgaiḥ bhagavat priyaḥ || 44||
ಹರಿಃ ಉವಾಚ ।
Verse 45
ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಯಃ ಪಶ್ಯೇತ್ ಭಗವತ್ ಭಾವ ಆತ್ಮನಃ ।
ಭೂತಾನಿ ಭಾಗವತಿ ಆತ್ಮನಿ ಏಷ ಭಾಗವತೌತ್ತಮಃ ॥ 45॥
ಭೂತಾನಿ ಭಾಗವತಿ ಆತ್ಮನಿ ಏಷ ಭಾಗವತೌತ್ತಮಃ ॥ 45॥
sarvabhūteṣu yaḥ paśyet bhagavat bhāva ātmanaḥ |
bhūtāni bhāgavati ātmani eṣa bhāgavatauttamaḥ || 45||
bhūtāni bhāgavati ātmani eṣa bhāgavatauttamaḥ || 45||
Verse 46
ಈಶ್ವರೇ ತತ್ ಅಧೀನೇಷು ಬಾಲಿಶೇಷು ದ್ವಿಷತ್ಸು ಚ ।
ಪ್ರೇಮಮೈತ್ರೀಕೃಪಾಉಪೇಕ್ಷಾ ಯಃ ಕರೋತಿ ಸ ಮಧ್ಯಮಃ ॥ 46॥
ಪ್ರೇಮಮೈತ್ರೀಕೃಪಾಉಪೇಕ್ಷಾ ಯಃ ಕರೋತಿ ಸ ಮಧ್ಯಮಃ ॥ 46॥
īśvare tat adhīneṣu bāliśeṣu dviṣatsu ca |
premamaitrīkṛpāupekṣā yaḥ karoti sa madhyamaḥ || 46||
premamaitrīkṛpāupekṣā yaḥ karoti sa madhyamaḥ || 46||
Verse 48
ಅರ್ಚಾಯಾಂ ಏವ ಹರಯೇ ಪೂಜಾಂ ಯಃ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಈಹತೇ ।
ನ ತತ್ ಭಕ್ತೇಷು ಚ ಅನ್ಯೇಷು ಸಃ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥
47॥
ಗೃಹೀತ್ವಾ ಅಪಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಅರ್ಥಾನ್ಯಃ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ।
ವಿಷ್ಣೋಃ ಮಾಯಾಂ ಇದಂ ಪಶ್ಯನ್ ಸಃ ವೈ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 48॥
ನ ತತ್ ಭಕ್ತೇಷು ಚ ಅನ್ಯೇಷು ಸಃ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥
47॥
ಗೃಹೀತ್ವಾ ಅಪಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಅರ್ಥಾನ್ಯಃ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ।
ವಿಷ್ಣೋಃ ಮಾಯಾಂ ಇದಂ ಪಶ್ಯನ್ ಸಃ ವೈ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 48॥
arcāyāṃ eva haraye pūjāṃ yaḥ śraddhayā īhate |
na tat bhakteṣu ca anyeṣu saḥ bhaktaḥ prākṛtaḥ smṛtaḥ ||
47||
gṛhītvā api indriyaiḥ arthānyaḥ na dveṣṭi na hṛṣyati |
viṣṇoḥ māyāṃ idaṃ paśyan saḥ vai bhāgavata uttamaḥ || 48||
na tat bhakteṣu ca anyeṣu saḥ bhaktaḥ prākṛtaḥ smṛtaḥ ||
47||
gṛhītvā api indriyaiḥ arthānyaḥ na dveṣṭi na hṛṣyati |
viṣṇoḥ māyāṃ idaṃ paśyan saḥ vai bhāgavata uttamaḥ || 48||
Verse 49
ದೇಹೈನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಮನಃಧಿಯಾಂ ಯಃ
ಜನ್ಮಾಪಿಅಯಕ್ಷುತ್ ಭಯತರ್ಷಕೃಚ್ಛ್ರೈಃ ।
ಸಂಸಾರಧರ್ಮೈಃ ಅವಿಮುಹ್ಯಮಾನಃ
ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಹರೇಃ ಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಃ ॥ 49॥
ಜನ್ಮಾಪಿಅಯಕ್ಷುತ್ ಭಯತರ್ಷಕೃಚ್ಛ್ರೈಃ ।
ಸಂಸಾರಧರ್ಮೈಃ ಅವಿಮುಹ್ಯಮಾನಃ
ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಹರೇಃ ಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಃ ॥ 49॥
dehaindriyaprāṇamanaḥdhiyāṃ yaḥ
janmāpiayakṣut bhayatarṣakṛcchraiḥ |
saṃsāradharmaiḥ avimuhyamānaḥ
smṛtyā hareḥ bhāgavatapradhānaḥ || 49||
janmāpiayakṣut bhayatarṣakṛcchraiḥ |
saṃsāradharmaiḥ avimuhyamānaḥ
smṛtyā hareḥ bhāgavatapradhānaḥ || 49||
Verse 50
ನ ಕಾಮಕರ್ಮಬೀಜಾನಾಂ ಯಸ್ಯ ಚೇತಸಿ ಸಮ್ಭವಃ ।
ವಾಸುದೇವೇಕನಿಲಯಃ ಸಃ ವೈ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 50॥
ವಾಸುದೇವೇಕನಿಲಯಃ ಸಃ ವೈ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 50॥
na kāmakarmabījānāṃ yasya cetasi sambhavaḥ |
vāsudevekanilayaḥ saḥ vai bhāgavata uttamaḥ || 50||
vāsudevekanilayaḥ saḥ vai bhāgavata uttamaḥ || 50||
Verse 51
ನ ಯಸ್ಯ ಜನ್ಮಕರ್ಮಭ್ಯಾಂ ನ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಜಾತಿಭಿಃ ।
ಸಜ್ಜತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಅಹಮ್ಭಾವಃ ದೇಹೇ ವೈ ಸಃ ಹರೇಃ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 51॥
ಸಜ್ಜತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಅಹಮ್ಭಾವಃ ದೇಹೇ ವೈ ಸಃ ಹರೇಃ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 51॥
na yasya janmakarmabhyāṃ na varṇāśramajātibhiḥ |
sajjate asmin ahambhāvaḥ dehe vai saḥ hareḥ priyaḥ || 51||
sajjate asmin ahambhāvaḥ dehe vai saḥ hareḥ priyaḥ || 51||
Verse 52
ನ ಯಸ್ಯ ಸ್ವಃ ಪರಃ ಇತಿ ವಿತ್ತೇಷು ಆತ್ಮನಿ ವಾ ಭಿದಾ ।
ಸರ್ವಭೂತಸಮಃ ಶಾನ್ತಃ ಸಃ ವೌ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 52॥
ಸರ್ವಭೂತಸಮಃ ಶಾನ್ತಃ ಸಃ ವೌ ಭಾಗವತ ಉತ್ತಮಃ ॥ 52॥
na yasya svaḥ paraḥ iti vitteṣu ātmani vā bhidā |
sarvabhūtasamaḥ śāntaḥ saḥ vau bhāgavata uttamaḥ || 52||
sarvabhūtasamaḥ śāntaḥ saḥ vau bhāgavata uttamaḥ || 52||
Verse 53
ತ್ರಿಭುವನವಿಭವಹೇತವೇ ಅಪಿ ಅಕುಣ್ಠಸ್ಮೃತಿಃ
ಅಜಿತಾತ್ಮಸುರಾದಿಭಿಃ ವಿಮೃಗ್ಯಾತ್ ।
ನ ಚಲತಿ ಭಗವತ್ ಪದ ಅರವಿನ್ದಾತ್
ಲವನಿಮಿಷ ಅರ್ಧಂ ಅಪಿ ಯಃ ಸಃ ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ರ್ಯಃ ॥ 53॥
ಅಜಿತಾತ್ಮಸುರಾದಿಭಿಃ ವಿಮೃಗ್ಯಾತ್ ।
ನ ಚಲತಿ ಭಗವತ್ ಪದ ಅರವಿನ್ದಾತ್
ಲವನಿಮಿಷ ಅರ್ಧಂ ಅಪಿ ಯಃ ಸಃ ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ರ್ಯಃ ॥ 53॥
tribhuvanavibhavahetave api akuṇṭhasmṛtiḥ
ajitātmasurādibhiḥ vimṛgyāt |
na calati bhagavat pada aravindāt
lavanimiṣa ardhaṃ api yaḥ saḥ vaiṣṇava agryaḥ || 53||
ajitātmasurādibhiḥ vimṛgyāt |
na calati bhagavat pada aravindāt
lavanimiṣa ardhaṃ api yaḥ saḥ vaiṣṇava agryaḥ || 53||
Verse 54
ಭಗವತಃ ಉರುವಿಕ್ರಮ ಅಙ್ಘ್ರಿಶಾಖಾ
ನಖಮಣಿಚನ್ದ್ರಿಕಯಾ ನಿರಸ್ತತಾಪೇ ।
ಹೃದಿ ಕಥಂ ಉಪಸೀದತಾಂ ಪುನಃ ಸಃ
ಪ್ರಭವತಿ ಚನ್ದ್ರಃ ಇವ ಉದಿತೇ ಅರ್ಕತಾಪಃ ॥ 54॥
ನಖಮಣಿಚನ್ದ್ರಿಕಯಾ ನಿರಸ್ತತಾಪೇ ।
ಹೃದಿ ಕಥಂ ಉಪಸೀದತಾಂ ಪುನಃ ಸಃ
ಪ್ರಭವತಿ ಚನ್ದ್ರಃ ಇವ ಉದಿತೇ ಅರ್ಕತಾಪಃ ॥ 54॥
bhagavataḥ uruvikrama aṅghriśākhā
nakhamaṇicandrikayā nirastatāpe |
hṛdi kathaṃ upasīdatāṃ punaḥ saḥ
prabhavati candraḥ iva udite arkatāpaḥ || 54||
nakhamaṇicandrikayā nirastatāpe |
hṛdi kathaṃ upasīdatāṃ punaḥ saḥ
prabhavati candraḥ iva udite arkatāpaḥ || 54||
Verse 55
ವಿಸೃಜತಿ ಹೃದಯಂ ನ ಯಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್
ಹರಿಃ ಅವಶ ಅಭಿಹಿತಃ ಅಪಿ ಅಘೌಘನಾಶಃ ।
ಪ್ರಣಯಃ ಅಶನಯಾ ಧೃತ ಅಙ್ಘ್ರಿಪದ್ಮಃ
ಸಃ ಭವತಿ ಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಃ ಉಕ್ತಃ ॥ 55॥
ಹರಿಃ ಅವಶ ಅಭಿಹಿತಃ ಅಪಿ ಅಘೌಘನಾಶಃ ।
ಪ್ರಣಯಃ ಅಶನಯಾ ಧೃತ ಅಙ್ಘ್ರಿಪದ್ಮಃ
ಸಃ ಭವತಿ ಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಃ ಉಕ್ತಃ ॥ 55॥
visṛjati hṛdayaṃ na yasya sākṣāt
hariḥ avaśa abhihitaḥ api aghaughanāśaḥ |
praṇayaḥ aśanayā dhṛta aṅghripadmaḥ
saḥ bhavati bhāgavatapradhānaḥ uktaḥ || 55||
hariḥ avaśa abhihitaḥ api aghaughanāśaḥ |
praṇayaḥ aśanayā dhṛta aṅghripadmaḥ
saḥ bhavati bhāgavatapradhānaḥ uktaḥ || 55||
ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ
ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಏಕಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ನಿಮಿಜಾಯನ್ತಸಂವಾದೇ ದ್ವಿತೀಯಃ
ಅಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಏಕಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ನಿಮಿಜಾಯನ್ತಸಂವಾದೇ ದ್ವಿತೀಯಃ
ಅಧ್ಯಾಯಃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ द्वितीयोऽध्यायः ।
श्रीशुकः उवाच ।
गोविन्दभुजगुप्तायां द्वारवत्यां कुरूद्वह ।
अवात्सीत् नारदः अभीक्ष्णं कृष्णौपासनलालसः ॥ 1॥
को नु राजन् इन्द्रियवान् मुकुन्दचरणाम्बुजम् ।
न भजेत् सर्वतः मृत्युः उपास्यं अमरौत्तमैः ॥ 2॥
तं एकदा देवर्षिं वसुदेवः गृह आगतम् ।
अर्चितं सुखं आसीनं अभिवाद्य इदं अब्रवीत् ॥ 3॥
वसुदेवः उवाच ।
भगवन् भवतः यात्रा स्वस्तये सर्वदेहिनाम् ।
कृपणानां यथा पित्रोः उत्तमश्लोकवर्त्मनाम् ॥ 4॥
भूतानां देवचरितं दुःखाय च सुखाय च ।
सुखाय एव हि साधूनां त्वादृशां अच्युत आत्मनाम् ॥ 5॥
भजन्ति ये यथा देवान् देवाः अपि तथा एव तान् ।
छाया इव कर्मसचिवाः साधवः दीनवत्सलाः ॥ 6॥
ब्रह्मन् तथा अपि पृच्छामः धर्मान् भागवतान् तव ।
यान् श्रुत्वा श्रद्धया मर्त्यः मुच्यते सर्वतः भयात् ॥ 7॥
अहं किल पुरा अनन्तं प्रजार्थः भुवि मुक्तिदम् ।
अपूजयं न मोक्षाय मोहितः देवमायया ॥ 8॥
यया विचित्रव्यसनात् भवद्भिः विश्वतः भयात् ।
मुच्येम हि अञ्जसा एव अद्धा तथा नः शाधि सुव्रत ॥ 9॥
श्रीशुकः उवाच ।
राजन् एवं कृतप्रश्नः वसुदेवेन धीमता ।
प्रीतः तं आह देवर्षिः हरेः संस्मारितः गुणैः ॥ 10॥
नारदः उवाच ।
सम्यक् एतत् व्यवसितं भवता सात्वतर्षभ ।
यत् पृच्छसे भागवतान् धर्मान् त्वं विश्वभावनान् ॥
11॥
श्रुतः अनुपठितः ध्यातः आदृतः वा अनुमोदितः ।
सद्यः पुनाति सद्धर्मः देवविश्वद्रुहः अपि ॥ 12॥
त्वया परमकल्याणः पुण्यश्रवणकीर्तनः ।
स्मारितः भगवान् अद्य देवः नारायणः मम ॥ 13॥
अत्र अपि उदाहरन्ति इमं इतिहासं पुरातनम् ।
आर्षभाणां च संवादं विदेहस्य महात्मनः ॥ 14॥
प्रियव्रतः नाम सुतः मनोः स्वायम्भुवस्य यः ।
तस्य अग्नीध्रः ततः नाभिः ऋषभः तत् सुतः स्मृतः ॥ 15॥
तं आहुः वासुदेवांशं मोक्षधर्मविवक्षया ।
अवतीर्णं सुतशतं तस्य आसीत् वेदपारगम् ॥ 16॥
तेषां वै भरतः ज्येष्ठः नारायणपरायणः ।
विख्यातं वर्षं एतत् यत् नाम्ना भारतं अद्भुतम् ॥ 17॥
सः भुक्तभोगां त्यक्त्वा इमां निर्गतः तपसा हरिम् ।
उपासीनः तत् पदवीं लेभे वै जन्मभिः त्रिभिः ॥ 18॥
तेषां नव नवद्वीपपतयः अस्य समन्ततः ।
कर्मतन्त्रप्रणेतारः एकाशीतिः द्विजातयः ॥ 19॥
नव अभवन् महाभागाः मुनयः हि अर्थशंसिनः ।
श्रमणाः वातः अशनाः आत्मविद्याविशारदाः ॥ 20॥
कविः हरिः अन्तरिक्षः प्रबुद्धः पिप्पलायनः ।
आविर्होत्रः अथ द्रुमिलः चमसः करभाजनः ॥ 21॥
एते वै भगवद्रूपं विश्वं सदसद् आत्मकम् ।
आत्मनः अव्यतिरेकेण पश्यन्तः व्यचरत् महीम् ॥ 22॥
अव्याहत इष्टगतयाः सुरसिद्धसिद्धसाध्य
गन्धर्वयक्षनरकिन्नरनागलोकान् ।
मुक्ताः चरन्ति मुनिचारणभूतनाथ
विद्याधरद्विजगवां भुवनानि कामम् ॥ 23॥
तः एकदा निमेः सत्रं उपजग्मुः यत् ऋच्छया ।
वितायमानं ऋषिभिः अजनाभे महात्मनः ॥ 24॥
तान् दृष्ट्वा सूर्यसङ्काशान् महाभगवतान् नृपः ।
यजमानः अग्नयः विप्राः सर्वः एव उपतस्थिरे ॥ 25॥
विदेहः तान् अभिप्रेत्य नारायणपरायणान् ।
प्रीतः सम्पूजयान् चक्रे आसनस्थान् यथा अर्हतः ॥ 26॥
तान् रोचमानान् स्वरुचा ब्रह्मपुत्रौपमान् नव ।
पप्रच्छ परमप्रीतः प्रश्रय अवनतः नृपः ॥ 27॥
विदेहः उवाच ।
मन्ये भगवतः साक्षात् पार्षदान् वः मधुद्विषः ।
विष्णोः भूतानि लोकानां पावनाय चरन्ति हि ॥ 28॥
दुर्लभः मानुषः देहः देहिनां क्षणभङ्गुरः ।
तत्र अपि दुर्लभं मन्ये वैकुण्ठप्रियदर्शनम् ॥ 29॥
अतः आत्यन्तिकं कहेमं पृच्छामः भवतः अनघाः ।
संसारे अस्मिन् क्षणार्धः अपि सत्सङ्गः शेवधिः नृणाम् ॥
30॥
धर्मान् भागवतान् ब्रूत यदि नः श्रुतये क्षमम् ।
यैः प्रसन्नः प्रपन्नाय दास्यति आत्मानं अपि अजः ॥ 31॥
श्रीनारदः उवाच ।
एवं ते निमिना पृष्टा वसुदेव महत्तमाः ।
प्रतिपूज्य अब्रुवन् प्रीत्या ससदसि ऋत्विजं नृपम् ॥ 32॥
कविः उवाच ।
मन्ये अकुतश्चित् भयं अच्युतस्य
पादाम्बुजौपासनं अत्र नित्यम् ।
उद्विग्नबुद्धेः असत् आत्मभावात्
विश्वात्मना यत्र निवर्तते भीः ॥ 33॥
ये वै भगवता प्रोक्ताः उपायाः हि आत्मलब्धये ।
अञ्जः पुंसां अविदुषां विद्धि भागवतान् हि तान् ॥ 34॥
यान् आस्थाय नरः राजन् न प्रमाद्येत कर्हिचित् ।
धावन् निमील्य वा नेत्रे न स्खलेन पतेत् इह ॥ 35॥
कायेन वाचा मनसा इन्द्रियैः वा
बुद्ध्या आत्मना वा अनुसृतस्वभावात् ।
करोति यत् यत् सकलं परस्मै
नारायणाय इति समर्पयेत् तत् ॥ 36॥
भयं द्वितीयाभिनिवेशतः स्यात्
ईशात् अपेतस्य विपर्ययः अस्मृतिः ।
तत् मायया अतः बुधः आभजेत् तं
भक्त्या एक ईशं गुरुदेवतात्मा ॥ 37।
अविद्यमानः अपि अवभाति हि द्वयोः
ध्यातुः धिया स्वप्नमनोरथौ यथा ।
तत् कर्मसङ्कल्पविकल्पकं मनः
बुधः निरुन्ध्यात् अभयं ततः स्यात् ॥ 38॥
श्रुण्वन् सुभद्राणि रथाङ्गपाणेः
जन्मानि कर्माणि च यानि लोके ।
गीतानि नामानि तत् अर्थकानि
गायन् विलज्जः विचरेत् असङ्गः ॥ 39॥
एवं व्रतः स्वप्रियनामकीर्त्या
जातानुरागः द्रुतचित्तः उच्चैः ।
हसति अथः रोदिति रौति गायति
उन्मादवत् नृत्यति लोकबाह्यः ॥ 40॥
खं वायुं अग्निं सलिलं महीं च
ज्योतींषि सत्त्वानि दिशः द्रुमादीन् ।
सरित् समुद्रान् च हरेः शरीरं
यत्किञ्च भूतं प्रणमेत् अनन्यः ॥ 41॥
भक्तिः परेश अनुभवः विरक्तिः
अन्यत्र एष त्रिकः एककालः ।
प्रपद्यमानस्य यथा अश्नतः स्युः
तुष्टिः पुष्टिः क्षुत् अपायः अनुघासम् ॥ 42॥
इति अच्युत अङ्घ्रिं भजतः अनुवृत्त्या
भक्तिः विरक्तिः भगवत् प्रबोधः ।
भवन्ति वै भागवतस्य राजन्
ततः परां शान्तिं उपैति साक्षात् ॥ 43॥
राजा उवाच ।
अथ भागवतं ब्रूत यत् धर्मः यादृशः नृणाम् ।
यथा चरति यत् ब्रूते यैः लिङ्गैः भगवत् प्रियः ॥ 44॥
हरिः उवाच ।
सर्वभूतेषु यः पश्येत् भगवत् भाव आत्मनः ।
भूतानि भागवति आत्मनि एष भागवतौत्तमः ॥ 45॥
ईश्वरे तत् अधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च ।
प्रेममैत्रीकृपाउपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ 46॥
अर्चायां एव हरये पूजां यः श्रद्धया ईहते ।
न तत् भक्तेषु च अन्येषु सः भक्तः प्राकृतः स्मृतः ॥
47॥
गृहीत्वा अपि इन्द्रियैः अर्थान्यः न द्वेष्टि न हृष्यति ।
विष्णोः मायां इदं पश्यन् सः वै भागवत उत्तमः ॥ 48॥
देहैन्द्रियप्राणमनःधियां यः
जन्मापिअयक्षुत् भयतर्षकृच्छ्रैः ।
संसारधर्मैः अविमुह्यमानः
स्मृत्या हरेः भागवतप्रधानः ॥ 49॥
न कामकर्मबीजानां यस्य चेतसि सम्भवः ।
वासुदेवेकनिलयः सः वै भागवत उत्तमः ॥ 50॥
न यस्य जन्मकर्मभ्यां न वर्णाश्रमजातिभिः ।
सज्जते अस्मिन् अहम्भावः देहे वै सः हरेः प्रियः ॥ 51॥
न यस्य स्वः परः इति वित्तेषु आत्मनि वा भिदा ।
सर्वभूतसमः शान्तः सः वौ भागवत उत्तमः ॥ 52॥
त्रिभुवनविभवहेतवे अपि अकुण्ठस्मृतिः
अजितात्मसुरादिभिः विमृग्यात् ।
न चलति भगवत् पद अरविन्दात्
लवनिमिष अर्धं अपि यः सः वैष्णव अग्र्यः ॥ 53॥
भगवतः उरुविक्रम अङ्घ्रिशाखा
नखमणिचन्द्रिकया निरस्ततापे ।
हृदि कथं उपसीदतां पुनः सः
प्रभवति चन्द्रः इव उदिते अर्कतापः ॥ 54॥
विसृजति हृदयं न यस्य साक्षात्
हरिः अवश अभिहितः अपि अघौघनाशः ।
प्रणयः अशनया धृत अङ्घ्रिपद्मः
सः भवति भागवतप्रधानः उक्तः ॥ 55॥
इति श्रीमत् भागवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहितायां एकादशस्कन्धे निमिजायन्तसंवादे द्वितीयः
अध्यायः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.