Mundaka Upanishad - Prathama Mundaka, Dvitiya Kandah — Kannada Script

॥ ಪ್ರಥಮಮುಣ್ಡಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಖಣ್ಡಃ ॥

ತದೇತ-ಥ್ಸತ್ಯ-ಮ್ಮನ್ತ್ರೇಷು ಕರ್ಮಾಣಿ ಕವಯೋ

ಯಾನ್ಯಪಶ್ಯಂಸ್ತಾನಿ ತ್ರೇತಾಯಾ-ಮ್ಬಹುಧಾ ಸನ್ತತಾನಿ ।

ತಾನ್ಯಾಚರಥ ನಿಯತಂ ಸತ್ಯಕಾಮಾ ಏಷ ವಃ

ಪನ್ಥಾ-ಸ್ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ॥ 1॥

ಯದಾ ಲೇಲಾಯತೇ ಹ್ಯರ್ಚಿ-ಸ್ಸಮಿದ್ಧೇ ಹವ್ಯವಾಹನೇ ।

ತದಾ-ಽಽಜ್ಯಭಾಗಾವನ್ತರೇಣಾ-ಽಽಹುತೀಃ ಪ್ರತಿಪಾದಯೇತ್ ॥ 2॥

ಯಸ್ಯಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಮದರ್ಶಮಪೌರ್ಣಮಾಸ-

ಮಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಮನಾಗ್ರಯಣಮತಿಥಿವರ್ಜಿತ-ಞ್ಚ ।

ಅಹುತಮವೈಶ್ವದೇವಮವಿಧಿನಾ ಹುತ-

ಮಾಸಪ್ತಮಾಂಸ್ತಸ್ಯ ಲೋಕಾನ್ ಹಿನಸ್ತಿ ॥ 3॥

ಕಾಲೀ ಕರಾಲೀ ಚ ಮನೋಜವಾ ಚ

ಸುಲೋಹಿತಾ ಯಾ ಚ ಸುಧೂಮ್ರವರ್ಣಾ ।

ಸ್ಫುಲಿಙ್ಗಿನೀ ವಿಶ್ವರುಚೀ ಚ ದೇವೀ

ಲೇಲಾಯಮಾನಾ ಇತಿ ಸಪ್ತ ಜಿಹ್ವಾಃ ॥ 4॥

ಏತೇಷು ಯಶ್ಚರತೇ ಭ್ರಾಜಮಾನೇಷು ಯಥಾಕಾಲಂ

ಚಾಹುತಯೋ ಹ್ಯಾದದಾಯನ್ನ್ ।

ತ-ನ್ನಯನ್ತ್ಯೇತಾ-ಸ್ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ರಶ್ಮಯೋ ಯತ್ರ

ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪತಿರೇಕೋ-ಽಧಿವಾಸಃ ॥ 5॥

ಏಹ್ಯೇಹೀತಿ ತಮಾಹುತಯ-ಸ್ಸುವರ್ಚಸಃ

ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ರಶ್ಮಿಭಿರ್ಯಜಮಾನಂ-ವಁಹನ್ತಿ ।

ಪ್ರಿಯಾಂ-ವಾಁಚಮಭಿವದನ್ತ್ಯೋ-ಽರ್ಚಯನ್ತ್ಯ

ಏಷ ವಃ ಪುಣ್ಯ-ಸ್ಸುಕೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಃ ॥ 6॥

ಪ್ಲವಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅದೃಢಾ ಯಜ್ಞರೂಪಾ

ಅಷ್ಟಾದಶೋಕ್ತಮವರಂ-ಯೇಁಷು ಕರ್ಮ ।

ಏತಚ್ಛ್ರೇಯೋ ಯೇ-ಽಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಮೂಢಾ

ಜರಾಮೃತ್ಯು-ನ್ತೇ ಪುನರೇವಾಪಿ ಯನ್ತಿ ॥ 7॥

ಅವಿದ್ಯಾಯಾಮನ್ತರೇ ವರ್ತಮಾನಾಃ

ಸ್ವಯ-ನ್ಧೀರಾಃ ಪಣ್ಡಿತ-ಮ್ಮನ್ಯಮಾನಾಃ ।

ಜಙ್ಘನ್ಯಮಾನಾಃ ಪರಿಯನ್ತಿ ಮೂಢಾ

ಅನ್ಧೇನೈವ ನೀಯಮಾನಾ ಯಥಾನ್ಧಾಃ ॥ 8॥

ಅವಿದ್ಯಾಯ-ಮ್ಬಹುಧಾ ವರ್ತಮಾನಾ ವಯಂ

ಕೃತಾರ್ಥಾ ಇತ್ಯಭಿಮನ್ಯನ್ತಿ ಬಾಲಾಃ ।

ಯ-ತ್ಕರ್ಮಿಣೋ ನ ಪ್ರವೇದಯನ್ತಿ ರಾಗಾತ್

ತೇನಾತುರಾಃ, ಕ್ಷೀಣಲೋಕಾಶ್ಚ್ಯವನ್ತೇ ॥ 9॥

ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತ-ಮ್ಮನ್ಯಮಾನಾ ವರಿಷ್ಠಂ

ನಾನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋ ವೇದಯನ್ತೇ ಪ್ರಮೂಢಾಃ ।

ನಾಕಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠೇ ತೇ ಸುಕೃತೇ-ಽನುಭೂತ್ವೇಮಂ

ಲೋಕಂ ಹೀನತರಂ-ವಾಁ ವಿಶನ್ತಿ ॥ 10॥

ತಪಸ್ಶ್ರದ್ಧೇ ಯೇ ಹ್ಯುಪವಸನ್ತ್ಯರಣ್ಯೇ

ಶಾನ್ತಾ ವಿದ್ವಾಂಸೋ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರ್ಯಾ-ಞ್ಚರನ್ತಃ ।

ಸೂರ್ಯದ್ವಾರೇಣ ತೇ ವಿರಜಾಃ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ

ಯತ್ರಾಮೃತ-ಸ್ಸ ಪುರುಷೋ ಹ್ಯವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ॥ 11॥

ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಲೋಕಾನ್ ಕರ್ಮಚಿತಾ-ನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ

ನಿರ್ವೇದಮಾಯಾನ್ನಾಸ್ತ್ಯಕೃತಃ ಕೃತೇನ ।

ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಸ ಗುರುಮೇವಾಭಿಗಚ್ಛೇತ್

ಸಮಿತ್ಪಾಣಿ-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರಿಯ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠಮ್ ॥ 12॥

ತಸ್ಮೈ ಸ ವಿದ್ವಾನುಪಸನ್ನಾಯ ಸಮ್ಯಕ್

ಪ್ರಶಾನ್ತಚಿತ್ತಾಯ ಶಮಾನ್ವಿತಾಯ ।

ಯೇನಾಕ್ಷರ-ಮ್ಪುರುಷಂ-ವೇಁದ ಸತ್ಯ-ಮ್ಪ್ರೋವಾಚ

ತಾ-ನ್ತತ್ತ್ವತೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಮ್ ॥ 13॥

॥ ಇತಿ ಮುಣ್ಡಕೋಪನಿಷದಿ ಪ್ರಥಮಮುಣ್ಡಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಖಣ್ಡಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

tadeta-thsatya-mmantreṣu karmāṇi kavayo

yānyapaśyaṃstāni tretāyā-mbahudhā santatāni |

tānyācaratha niyataṃ satyakāmā eṣa vaḥ

panthā-ssukṛtasya loke || 1||

yadā lelāyate hyarci-ssamiddhe havyavāhane |

tadā-''jyabhāgāvantareṇā-''hutīḥ pratipādayet || 2||

yasyāgnihotramadarśamapaurṇamāsa-

macāturmāsyamanāgrayaṇamatithivarjita-ñca |

ahutamavaiśvadevamavidhinā huta-

māsaptamāṃstasya lokān hinasti || 3||

kālī karālī ca manojavā ca

sulohitā yā ca sudhūmravarṇā |

sphuliṅginī viśvarucī ca devī

lelāyamānā iti sapta jihvāḥ || 4||

eteṣu yaścarate bhrājamāneṣu yathākālaṃ

cāhutayo hyādadāyann |

ta-nnayantyetā-ssūryasya raśmayo yatra

devānā-mpatireko-'dhivāsaḥ || 5||

ehyehīti tamāhutaya-ssuvarcasaḥ

sūryasya raśmibhiryajamānaṃ-va~hanti |

priyāṃ-vā~camabhivadantyo-'rcayantya

eṣa vaḥ puṇya-ssukṛto brahmalokaḥ || 6||

plavā hyete adṛḍhā yajñarūpā

aṣṭādaśoktamavaraṃ-ye~ṣu karma |

etacchreyo ye-'bhinandanti mūḍhā

jarāmṛtyu-nte punarevāpi yanti || 7||

avidyāyāmantare vartamānāḥ

svaya-ndhīrāḥ paṇḍita-mmanyamānāḥ |

jaṅghanyamānāḥ pariyanti mūḍhā

andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 8||

avidyāya-mbahudhā vartamānā vayaṃ

kṛtārthā ityabhimanyanti bālāḥ |

ya-tkarmiṇo na pravedayanti rāgāt

tenāturāḥ, kṣīṇalokāścyavante || 9||

iṣṭāpūrta-mmanyamānā variṣṭhaṃ

nānyacchreyo vedayante pramūḍhāḥ |

nākasya pṛṣṭhe te sukṛte-'nubhūtvemaṃ

lokaṃ hīnataraṃ-vā~ viśanti || 10||

tapasśraddhe ye hyupavasantyaraṇye

śāntā vidvāṃso bhaikṣyacaryā-ñcarantaḥ |

sūryadvāreṇa te virajāḥ prayānti

yatrāmṛta-ssa puruṣo hyavyayātmā || 11||

parīkṣya lokān karmacitā-nbrāhmaṇo

nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena |

tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet

samitpāṇi-śśrotriya-mbrahmaniṣṭham || 12||

tasmai sa vidvānupasannāya samyak

praśāntacittāya śamānvitāya |

yenākṣara-mpuruṣaṃ-ve~da satya-mprovāca

tā-ntattvato brahmavidyām || 13||

|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

॥ प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥

तदेत-थ्सत्य-म्मन्त्रेषु कर्माणि कवयो

यान्यपश्यंस्तानि त्रेताया-म्बहुधा सन्ततानि ।

तान्याचरथ नियतं सत्यकामा एष वः

पन्था-स्सुकृतस्य लोके ॥ 1॥

यदा लेलायते ह्यर्चि-स्समिद्धे हव्यवाहने ।

तदा-ऽऽज्यभागावन्तरेणा-ऽऽहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ 2॥

यस्याग्निहोत्रमदर्शमपौर्णमास-

मचातुर्मास्यमनाग्रयणमतिथिवर्जित-ञ्च ।

अहुतमवैश्वदेवमविधिना हुत-

मासप्तमांस्तस्य लोकान् हिनस्ति ॥ 3॥

काली कराली च मनोजवा च

सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।

स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी

लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ 4॥

एतेषु यश्चरते भ्राजमानेषु यथाकालं

चाहुतयो ह्याददायन्न् ।

त-न्नयन्त्येता-स्सूर्यस्य रश्मयो यत्र

देवाना-म्पतिरेको-ऽधिवासः ॥ 5॥

एह्येहीति तमाहुतय-स्सुवर्चसः

सूर्यस्य रश्मिभिर्यजमानं-वँहन्ति ।

प्रियां-वाँचमभिवदन्त्यो-ऽर्चयन्त्य

एष वः पुण्य-स्सुकृतो ब्रह्मलोकः ॥ 6॥

प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपा

अष्टादशोक्तमवरं-येँषु कर्म ।

एतच्छ्रेयो ये-ऽभिनन्दन्ति मूढा

जरामृत्यु-न्ते पुनरेवापि यन्ति ॥ 7॥

अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः

स्वय-न्धीराः पण्डित-म्मन्यमानाः ।

जङ्घन्यमानाः परियन्ति मूढा

अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ 8॥

अविद्याय-म्बहुधा वर्तमाना वयं

कृतार्था इत्यभिमन्यन्ति बालाः ।

य-त्कर्मिणो न प्रवेदयन्ति रागात्

तेनातुराः, क्षीणलोकाश्च्यवन्ते ॥ 9॥

इष्टापूर्त-म्मन्यमाना वरिष्ठं

नान्यच्छ्रेयो वेदयन्ते प्रमूढाः ।

नाकस्य पृष्ठे ते सुकृते-ऽनुभूत्वेमं

लोकं हीनतरं-वाँ विशन्ति ॥ 10॥

तपस्श्रद्धे ये ह्युपवसन्त्यरण्ये

शान्ता विद्वांसो भैक्ष्यचर्या-ञ्चरन्तः ।

सूर्यद्वारेण ते विरजाः प्रयान्ति

यत्रामृत-स्स पुरुषो ह्यव्ययात्मा ॥ 11॥

परीक्ष्य लोकान् कर्मचिता-न्ब्राह्मणो

निर्वेदमायान्नास्त्यकृतः कृतेन ।

तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत्

समित्पाणि-श्श्रोत्रिय-म्ब्रह्मनिष्ठम् ॥ 12॥

तस्मै स विद्वानुपसन्नाय सम्यक्

प्रशान्तचित्ताय शमान्विताय ।

येनाक्षर-म्पुरुषं-वेँद सत्य-म्प्रोवाच

ता-न्तत्त्वतो ब्रह्मविद्याम् ॥ 13॥

॥ इति मुण्डकोपनिषदि प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥