Mundaka Upanishad - Prathama Mundaka, Dvitiya Kandah — Malayalam Script

॥ പ്രഥമമുണ്ഡകേ ദ്വിതീയഃ ഖണ്ഡഃ ॥

തദേത-ഥ്സത്യ-മ്മന്ത്രേഷു കര്മാണി കവയോ

യാന്യപശ്യംസ്താനി ത്രേതായാ-മ്ബഹുധാ സന്തതാനി ।

താന്യാചരഥ നിയതം സത്യകാമാ ഏഷ വഃ

പന്ഥാ-സ്സുകൃതസ്യ ലോകേ ॥ 1॥

യദാ ലേലായതേ ഹ്യര്ചി-സ്സമിദ്ധേ ഹവ്യവാഹനേ ।

തദാ-ഽഽജ്യഭാഗാവന്തരേണാ-ഽഽഹുതീഃ പ്രതിപാദയേത് ॥ 2॥

യസ്യാഗ്നിഹോത്രമദര്ശമപൌര്ണമാസ-

മചാതുര്മാസ്യമനാഗ്രയണമതിഥിവര്ജിത-ഞ്ച ।

അഹുതമവൈശ്വദേവമവിധിനാ ഹുത-

മാസപ്തമാംസ്തസ്യ ലോകാന് ഹിനസ്തി ॥ 3॥

കാലീ കരാലീ ച മനോജവാ ച

സുലോഹിതാ യാ ച സുധൂമ്രവര്ണാ ।

സ്ഫുലിങ്ഗിനീ വിശ്വരുചീ ച ദേവീ

ലേലായമാനാ ഇതി സപ്ത ജിഹ്വാഃ ॥ 4॥

ഏതേഷു യശ്ചരതേ ഭ്രാജമാനേഷു യഥാകാലം

ചാഹുതയോ ഹ്യാദദായന്ന് ।

ത-ന്നയന്ത്യേതാ-സ്സൂര്യസ്യ രശ്മയോ യത്ര

ദേവാനാ-മ്പതിരേകോ-ഽധിവാസഃ ॥ 5॥

ഏഹ്യേഹീതി തമാഹുതയ-സ്സുവര്ചസഃ

സൂര്യസ്യ രശ്മിഭിര്യജമാനം-വഁഹന്തി ।

പ്രിയാം-വാഁചമഭിവദന്ത്യോ-ഽര്ചയന്ത്യ

ഏഷ വഃ പുണ്യ-സ്സുകൃതോ ബ്രഹ്മലോകഃ ॥ 6॥

പ്ലവാ ഹ്യേതേ അദൃഢാ യജ്ഞരൂപാ

അഷ്ടാദശോക്തമവരം-യേഁഷു കര്മ ।

ഏതച്ഛ്രേയോ യേ-ഽഭിനന്ദന്തി മൂഢാ

ജരാമൃത്യു-ന്തേ പുനരേവാപി യന്തി ॥ 7॥

അവിദ്യായാമന്തരേ വര്തമാനാഃ

സ്വയ-ന്ധീരാഃ പണ്ഡിത-മ്മന്യമാനാഃ ।

ജങ്ഘന്യമാനാഃ പരിയന്തി മൂഢാ

അന്ധേനൈവ നീയമാനാ യഥാന്ധാഃ ॥ 8॥

അവിദ്യായ-മ്ബഹുധാ വര്തമാനാ വയം

കൃതാര്ഥാ ഇത്യഭിമന്യന്തി ബാലാഃ ।

യ-ത്കര്മിണോ ന പ്രവേദയന്തി രാഗാത്

തേനാതുരാഃ, ക്ഷീണലോകാശ്ച്യവന്തേ ॥ 9॥

ഇഷ്ടാപൂര്ത-മ്മന്യമാനാ വരിഷ്ഠം

നാന്യച്ഛ്രേയോ വേദയന്തേ പ്രമൂഢാഃ ।

നാകസ്യ പൃഷ്ഠേ തേ സുകൃതേ-ഽനുഭൂത്വേമം

ലോകം ഹീനതരം-വാഁ വിശന്തി ॥ 10॥

തപസ്ശ്രദ്ധേ യേ ഹ്യുപവസന്ത്യരണ്യേ

ശാന്താ വിദ്വാംസോ ഭൈക്ഷ്യചര്യാ-ഞ്ചരന്തഃ ।

സൂര്യദ്വാരേണ തേ വിരജാഃ പ്രയാന്തി

യത്രാമൃത-സ്സ പുരുഷോ ഹ്യവ്യയാത്മാ ॥ 11॥

പരീക്ഷ്യ ലോകാന് കര്മചിതാ-ന്ബ്രാഹ്മണോ

നിര്വേദമായാന്നാസ്ത്യകൃതഃ കൃതേന ।

തദ്വിജ്ഞാനാര്ഥം സ ഗുരുമേവാഭിഗച്ഛേത്

സമിത്പാണി-ശ്ശ്രോത്രിയ-മ്ബ്രഹ്മനിഷ്ഠമ് ॥ 12॥

തസ്മൈ സ വിദ്വാനുപസന്നായ സമ്യക്

പ്രശാന്തചിത്തായ ശമാന്വിതായ ।

യേനാക്ഷര-മ്പുരുഷം-വേഁദ സത്യ-മ്പ്രോവാച

താ-ന്തത്ത്വതോ ബ്രഹ്മവിദ്യാമ് ॥ 13॥

॥ ഇതി മുണ്ഡകോപനിഷദി പ്രഥമമുണ്ഡകേ ദ്വിതീയഃ ഖണ്ഡഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

tadeta-thsatya-mmantreṣu karmāṇi kavayo

yānyapaśyaṃstāni tretāyā-mbahudhā santatāni |

tānyācaratha niyataṃ satyakāmā eṣa vaḥ

panthā-ssukṛtasya loke || 1||

yadā lelāyate hyarci-ssamiddhe havyavāhane |

tadā-''jyabhāgāvantareṇā-''hutīḥ pratipādayet || 2||

yasyāgnihotramadarśamapaurṇamāsa-

macāturmāsyamanāgrayaṇamatithivarjita-ñca |

ahutamavaiśvadevamavidhinā huta-

māsaptamāṃstasya lokān hinasti || 3||

kālī karālī ca manojavā ca

sulohitā yā ca sudhūmravarṇā |

sphuliṅginī viśvarucī ca devī

lelāyamānā iti sapta jihvāḥ || 4||

eteṣu yaścarate bhrājamāneṣu yathākālaṃ

cāhutayo hyādadāyann |

ta-nnayantyetā-ssūryasya raśmayo yatra

devānā-mpatireko-'dhivāsaḥ || 5||

ehyehīti tamāhutaya-ssuvarcasaḥ

sūryasya raśmibhiryajamānaṃ-va~hanti |

priyāṃ-vā~camabhivadantyo-'rcayantya

eṣa vaḥ puṇya-ssukṛto brahmalokaḥ || 6||

plavā hyete adṛḍhā yajñarūpā

aṣṭādaśoktamavaraṃ-ye~ṣu karma |

etacchreyo ye-'bhinandanti mūḍhā

jarāmṛtyu-nte punarevāpi yanti || 7||

avidyāyāmantare vartamānāḥ

svaya-ndhīrāḥ paṇḍita-mmanyamānāḥ |

jaṅghanyamānāḥ pariyanti mūḍhā

andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 8||

avidyāya-mbahudhā vartamānā vayaṃ

kṛtārthā ityabhimanyanti bālāḥ |

ya-tkarmiṇo na pravedayanti rāgāt

tenāturāḥ, kṣīṇalokāścyavante || 9||

iṣṭāpūrta-mmanyamānā variṣṭhaṃ

nānyacchreyo vedayante pramūḍhāḥ |

nākasya pṛṣṭhe te sukṛte-'nubhūtvemaṃ

lokaṃ hīnataraṃ-vā~ viśanti || 10||

tapasśraddhe ye hyupavasantyaraṇye

śāntā vidvāṃso bhaikṣyacaryā-ñcarantaḥ |

sūryadvāreṇa te virajāḥ prayānti

yatrāmṛta-ssa puruṣo hyavyayātmā || 11||

parīkṣya lokān karmacitā-nbrāhmaṇo

nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena |

tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet

samitpāṇi-śśrotriya-mbrahmaniṣṭham || 12||

tasmai sa vidvānupasannāya samyak

praśāntacittāya śamānvitāya |

yenākṣara-mpuruṣaṃ-ve~da satya-mprovāca

tā-ntattvato brahmavidyām || 13||

|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

॥ प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥

तदेत-थ्सत्य-म्मन्त्रेषु कर्माणि कवयो

यान्यपश्यंस्तानि त्रेताया-म्बहुधा सन्ततानि ।

तान्याचरथ नियतं सत्यकामा एष वः

पन्था-स्सुकृतस्य लोके ॥ 1॥

यदा लेलायते ह्यर्चि-स्समिद्धे हव्यवाहने ।

तदा-ऽऽज्यभागावन्तरेणा-ऽऽहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ 2॥

यस्याग्निहोत्रमदर्शमपौर्णमास-

मचातुर्मास्यमनाग्रयणमतिथिवर्जित-ञ्च ।

अहुतमवैश्वदेवमविधिना हुत-

मासप्तमांस्तस्य लोकान् हिनस्ति ॥ 3॥

काली कराली च मनोजवा च

सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।

स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी

लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ 4॥

एतेषु यश्चरते भ्राजमानेषु यथाकालं

चाहुतयो ह्याददायन्न् ।

त-न्नयन्त्येता-स्सूर्यस्य रश्मयो यत्र

देवाना-म्पतिरेको-ऽधिवासः ॥ 5॥

एह्येहीति तमाहुतय-स्सुवर्चसः

सूर्यस्य रश्मिभिर्यजमानं-वँहन्ति ।

प्रियां-वाँचमभिवदन्त्यो-ऽर्चयन्त्य

एष वः पुण्य-स्सुकृतो ब्रह्मलोकः ॥ 6॥

प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपा

अष्टादशोक्तमवरं-येँषु कर्म ।

एतच्छ्रेयो ये-ऽभिनन्दन्ति मूढा

जरामृत्यु-न्ते पुनरेवापि यन्ति ॥ 7॥

अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः

स्वय-न्धीराः पण्डित-म्मन्यमानाः ।

जङ्घन्यमानाः परियन्ति मूढा

अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ 8॥

अविद्याय-म्बहुधा वर्तमाना वयं

कृतार्था इत्यभिमन्यन्ति बालाः ।

य-त्कर्मिणो न प्रवेदयन्ति रागात्

तेनातुराः, क्षीणलोकाश्च्यवन्ते ॥ 9॥

इष्टापूर्त-म्मन्यमाना वरिष्ठं

नान्यच्छ्रेयो वेदयन्ते प्रमूढाः ।

नाकस्य पृष्ठे ते सुकृते-ऽनुभूत्वेमं

लोकं हीनतरं-वाँ विशन्ति ॥ 10॥

तपस्श्रद्धे ये ह्युपवसन्त्यरण्ये

शान्ता विद्वांसो भैक्ष्यचर्या-ञ्चरन्तः ।

सूर्यद्वारेण ते विरजाः प्रयान्ति

यत्रामृत-स्स पुरुषो ह्यव्ययात्मा ॥ 11॥

परीक्ष्य लोकान् कर्मचिता-न्ब्राह्मणो

निर्वेदमायान्नास्त्यकृतः कृतेन ।

तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत्

समित्पाणि-श्श्रोत्रिय-म्ब्रह्मनिष्ठम् ॥ 12॥

तस्मै स विद्वानुपसन्नाय सम्यक्

प्रशान्तचित्ताय शमान्विताय ।

येनाक्षर-म्पुरुषं-वेँद सत्य-म्प्रोवाच

ता-न्तत्त्वतो ब्रह्मविद्याम् ॥ 13॥

॥ इति मुण्डकोपनिषदि प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥