॥ ப்ரதமமுண்டகே த்விதீயஃ கண்டஃ ॥
ததேத-த்ஸத்ய-ம்மந்த்ரேஷு கர்மாணி கவயோ
யாந்யபஶ்யம்ஸ்தாநி த்ரேதாயா-ம்பஹுதா ஸந்ததாநி ।
தாந்யாசரத நியதம் ஸத்யகாமா ஏஷ வஃ
பந்தா-ஸ்ஸுக்ரு'தஸ்ய லோகே ॥ 1॥
யதா லேலாயதே ஹ்யர்சி-ஸ்ஸமித்தே ஹவ்யவாஹநே ।
ததா-ऽऽஜ்யபாகாவந்தரேணா-ऽऽஹுதீஃ ப்ரதிபாதயேத் ॥ 2॥
யஸ்யாக்நிஹோத்ரமதர்ஶமபௌர்ணமாஸ-
மசாதுர்மாஸ்யமநாக்ரயணமதிதிவர்ஜித-ஞ்ச ।
அஹுதமவைஶ்வதேவமவிதிநா ஹுத-
மாஸப்தமாம்ஸ்தஸ்ய லோகாந் ஹிநஸ்தி ॥ 3॥
காலீ கராலீ ச மநோஜவா ச
ஸுலோஹிதா யா ச ஸுதூம்ரவர்ணா ।
ஸ்புலிங்கிநீ விஶ்வருசீ ச தேவீ
லேலாயமாநா இதி ஸப்த ஜிஹ்வாஃ ॥ 4॥
ஏதேஷு யஶ்சரதே ப்ராஜமாநேஷு யதாகாலம்
சாஹுதயோ ஹ்யாததாயந்ந் ।
த-ந்நயந்த்யேதா-ஸ்ஸூர்யஸ்ய ரஶ்மயோ யத்ர
தேவாநா-ம்பதிரேகோ-ऽதிவாஸஃ ॥ 5॥
ஏஹ்யேஹீதி தமாஹுதய-ஸ்ஸுவர்சஸஃ
ஸூர்யஸ்ய ரஶ்மிபிர்யஜமாநம்-வँஹந்தி ।
ப்ரியாம்-வாँசமபிவதந்த்யோ-ऽர்சயந்த்ய
ஏஷ வஃ புண்ய-ஸ்ஸுக்ரு'தோ ப்ரஹ்மலோகஃ ॥ 6॥
ப்லவா ஹ்யேதே அத்ரு'டா யஜ்ஞரூபா
அஷ்டாதஶோக்தமவரம்-யேँஷு கர்ம ।
ஏதச்ச்ரேயோ யே-ऽபிநந்தந்தி மூடா
ஜராம்ரு'த்யு-ந்தே புநரேவாபி யந்தி ॥ 7॥
அவித்யாயாமந்தரே வர்தமாநாஃ
ஸ்வய-ந்தீராஃ பண்டித-ம்மந்யமாநாஃ ।
ஜங்கந்யமாநாஃ பரியந்தி மூடா
அந்தேநைவ நீயமாநா யதாந்தாஃ ॥ 8॥
அவித்யாய-ம்பஹுதா வர்தமாநா வயம்
க்ரு'தார்தா இத்யபிமந்யந்தி பாலாஃ ।
ய-த்கர்மிணோ ந ப்ரவேதயந்தி ராகாத்
தேநாதுராஃ, க்ஷீணலோகாஶ்ச்யவந்தே ॥ 9॥
இஷ்டாபூர்த-ம்மந்யமாநா வரிஷ்டம்
நாந்யச்ச்ரேயோ வேதயந்தே ப்ரமூடாஃ ।
நாகஸ்ய ப்ரு'ஷ்டே தே ஸுக்ரு'தே-ऽநுபூத்வேமம்
லோகம் ஹீநதரம்-வாँ விஶந்தி ॥ 10॥
தபஸ்ஶ்ரத்தே யே ஹ்யுபவஸந்த்யரண்யே
ஶாந்தா வித்வாம்ஸோ பைக்ஷ்யசர்யா-ஞ்சரந்தஃ ।
ஸூர்யத்வாரேண தே விரஜாஃ ப்ரயாந்தி
யத்ராம்ரு'த-ஸ்ஸ புருஷோ ஹ்யவ்யயாத்மா ॥ 11॥
பரீக்ஷ்ய லோகாந் கர்மசிதா-ந்ப்ராஹ்மணோ
நிர்வேதமாயாந்நாஸ்த்யக்ரு'தஃ க்ரு'தேந ।
தத்விஜ்ஞாநார்தம் ஸ குருமேவாபிகச்சேத்
ஸமித்பாணி-ஶ்ஶ்ரோத்ரிய-ம்ப்ரஹ்மநிஷ்டம் ॥ 12॥
தஸ்மை ஸ வித்வாநுபஸந்நாய ஸம்யக்
ப்ரஶாந்தசித்தாய ஶமாந்விதாய ।
யேநாக்ஷர-ம்புருஷம்-வேँத ஸத்ய-ம்ப்ரோவாச
தா-ந்தத்த்வதோ ப்ரஹ்மவித்யாம் ॥ 13॥
॥ இதி முண்டகோபநிஷதி ப்ரதமமுண்டகே த்விதீயஃ கண்டஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatya-mmantreṣu karmāṇi kavayo
yānyapaśyaṃstāni tretāyā-mbahudhā santatāni |
tānyācaratha niyataṃ satyakāmā eṣa vaḥ
panthā-ssukṛtasya loke || 1||
yadā lelāyate hyarci-ssamiddhe havyavāhane |
tadā-''jyabhāgāvantareṇā-''hutīḥ pratipādayet || 2||
yasyāgnihotramadarśamapaurṇamāsa-
macāturmāsyamanāgrayaṇamatithivarjita-ñca |
ahutamavaiśvadevamavidhinā huta-
māsaptamāṃstasya lokān hinasti || 3||
kālī karālī ca manojavā ca
sulohitā yā ca sudhūmravarṇā |
sphuliṅginī viśvarucī ca devī
lelāyamānā iti sapta jihvāḥ || 4||
eteṣu yaścarate bhrājamāneṣu yathākālaṃ
cāhutayo hyādadāyann |
ta-nnayantyetā-ssūryasya raśmayo yatra
devānā-mpatireko-'dhivāsaḥ || 5||
ehyehīti tamāhutaya-ssuvarcasaḥ
sūryasya raśmibhiryajamānaṃ-va~hanti |
priyāṃ-vā~camabhivadantyo-'rcayantya
eṣa vaḥ puṇya-ssukṛto brahmalokaḥ || 6||
plavā hyete adṛḍhā yajñarūpā
aṣṭādaśoktamavaraṃ-ye~ṣu karma |
etacchreyo ye-'bhinandanti mūḍhā
jarāmṛtyu-nte punarevāpi yanti || 7||
avidyāyāmantare vartamānāḥ
svaya-ndhīrāḥ paṇḍita-mmanyamānāḥ |
jaṅghanyamānāḥ pariyanti mūḍhā
andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 8||
avidyāya-mbahudhā vartamānā vayaṃ
kṛtārthā ityabhimanyanti bālāḥ |
ya-tkarmiṇo na pravedayanti rāgāt
tenāturāḥ, kṣīṇalokāścyavante || 9||
iṣṭāpūrta-mmanyamānā variṣṭhaṃ
nānyacchreyo vedayante pramūḍhāḥ |
nākasya pṛṣṭhe te sukṛte-'nubhūtvemaṃ
lokaṃ hīnataraṃ-vā~ viśanti || 10||
tapasśraddhe ye hyupavasantyaraṇye
śāntā vidvāṃso bhaikṣyacaryā-ñcarantaḥ |
sūryadvāreṇa te virajāḥ prayānti
yatrāmṛta-ssa puruṣo hyavyayātmā || 11||
parīkṣya lokān karmacitā-nbrāhmaṇo
nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena |
tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet
samitpāṇi-śśrotriya-mbrahmaniṣṭham || 12||
tasmai sa vidvānupasannāya samyak
praśāntacittāya śamānvitāya |
yenākṣara-mpuruṣaṃ-ve~da satya-mprovāca
tā-ntattvato brahmavidyām || 13||
|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥
तदेत-थ्सत्य-म्मन्त्रेषु कर्माणि कवयो
यान्यपश्यंस्तानि त्रेताया-म्बहुधा सन्ततानि ।
तान्याचरथ नियतं सत्यकामा एष वः
पन्था-स्सुकृतस्य लोके ॥ 1॥
यदा लेलायते ह्यर्चि-स्समिद्धे हव्यवाहने ।
तदा-ऽऽज्यभागावन्तरेणा-ऽऽहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ 2॥
यस्याग्निहोत्रमदर्शमपौर्णमास-
मचातुर्मास्यमनाग्रयणमतिथिवर्जित-ञ्च ।
अहुतमवैश्वदेवमविधिना हुत-
मासप्तमांस्तस्य लोकान् हिनस्ति ॥ 3॥
काली कराली च मनोजवा च
सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।
स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी
लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ 4॥
एतेषु यश्चरते भ्राजमानेषु यथाकालं
चाहुतयो ह्याददायन्न् ।
त-न्नयन्त्येता-स्सूर्यस्य रश्मयो यत्र
देवाना-म्पतिरेको-ऽधिवासः ॥ 5॥
एह्येहीति तमाहुतय-स्सुवर्चसः
सूर्यस्य रश्मिभिर्यजमानं-वँहन्ति ।
प्रियां-वाँचमभिवदन्त्यो-ऽर्चयन्त्य
एष वः पुण्य-स्सुकृतो ब्रह्मलोकः ॥ 6॥
प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपा
अष्टादशोक्तमवरं-येँषु कर्म ।
एतच्छ्रेयो ये-ऽभिनन्दन्ति मूढा
जरामृत्यु-न्ते पुनरेवापि यन्ति ॥ 7॥
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वय-न्धीराः पण्डित-म्मन्यमानाः ।
जङ्घन्यमानाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ 8॥
अविद्याय-म्बहुधा वर्तमाना वयं
कृतार्था इत्यभिमन्यन्ति बालाः ।
य-त्कर्मिणो न प्रवेदयन्ति रागात्
तेनातुराः, क्षीणलोकाश्च्यवन्ते ॥ 9॥
इष्टापूर्त-म्मन्यमाना वरिष्ठं
नान्यच्छ्रेयो वेदयन्ते प्रमूढाः ।
नाकस्य पृष्ठे ते सुकृते-ऽनुभूत्वेमं
लोकं हीनतरं-वाँ विशन्ति ॥ 10॥
तपस्श्रद्धे ये ह्युपवसन्त्यरण्ये
शान्ता विद्वांसो भैक्ष्यचर्या-ञ्चरन्तः ।
सूर्यद्वारेण ते विरजाः प्रयान्ति
यत्रामृत-स्स पुरुषो ह्यव्ययात्मा ॥ 11॥
परीक्ष्य लोकान् कर्मचिता-न्ब्राह्मणो
निर्वेदमायान्नास्त्यकृतः कृतेन ।
तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत्
समित्पाणि-श्श्रोत्रिय-म्ब्रह्मनिष्ठम् ॥ 12॥
तस्मै स विद्वानुपसन्नाय सम्यक्
प्रशान्तचित्ताय शमान्विताय ।
येनाक्षर-म्पुरुषं-वेँद सत्य-म्प्रोवाच
ता-न्तत्त्वतो ब्रह्मविद्याम् ॥ 13॥
॥ इति मुण्डकोपनिषदि प्रथममुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥
|| prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatya-mmantreṣu karmāṇi kavayo
yānyapaśyaṃstāni tretāyā-mbahudhā santatāni |
tānyācaratha niyataṃ satyakāmā eṣa vaḥ
panthā-ssukṛtasya loke || 1||
yadā lelāyate hyarci-ssamiddhe havyavāhane |
tadā-''jyabhāgāvantareṇā-''hutīḥ pratipādayet || 2||
yasyāgnihotramadarśamapaurṇamāsa-
macāturmāsyamanāgrayaṇamatithivarjita-ñca |
ahutamavaiśvadevamavidhinā huta-
māsaptamāṃstasya lokān hinasti || 3||
kālī karālī ca manojavā ca
sulohitā yā ca sudhūmravarṇā |
sphuliṅginī viśvarucī ca devī
lelāyamānā iti sapta jihvāḥ || 4||
eteṣu yaścarate bhrājamāneṣu yathākālaṃ
cāhutayo hyādadāyann |
ta-nnayantyetā-ssūryasya raśmayo yatra
devānā-mpatireko-'dhivāsaḥ || 5||
ehyehīti tamāhutaya-ssuvarcasaḥ
sūryasya raśmibhiryajamānaṃ-va~hanti |
priyāṃ-vā~camabhivadantyo-'rcayantya
eṣa vaḥ puṇya-ssukṛto brahmalokaḥ || 6||
plavā hyete adṛḍhā yajñarūpā
aṣṭādaśoktamavaraṃ-ye~ṣu karma |
etacchreyo ye-'bhinandanti mūḍhā
jarāmṛtyu-nte punarevāpi yanti || 7||
avidyāyāmantare vartamānāḥ
svaya-ndhīrāḥ paṇḍita-mmanyamānāḥ |
jaṅghanyamānāḥ pariyanti mūḍhā
andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 8||
avidyāya-mbahudhā vartamānā vayaṃ
kṛtārthā ityabhimanyanti bālāḥ |
ya-tkarmiṇo na pravedayanti rāgāt
tenāturāḥ, kṣīṇalokāścyavante || 9||
iṣṭāpūrta-mmanyamānā variṣṭhaṃ
nānyacchreyo vedayante pramūḍhāḥ |
nākasya pṛṣṭhe te sukṛte-'nubhūtvemaṃ
lokaṃ hīnataraṃ-vā~ viśanti || 10||
tapasśraddhe ye hyupavasantyaraṇye
śāntā vidvāṃso bhaikṣyacaryā-ñcarantaḥ |
sūryadvāreṇa te virajāḥ prayānti
yatrāmṛta-ssa puruṣo hyavyayātmā || 11||
parīkṣya lokān karmacitā-nbrāhmaṇo
nirvedamāyānnāstyakṛtaḥ kṛtena |
tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet
samitpāṇi-śśrotriya-mbrahmaniṣṭham || 12||
tasmai sa vidvānupasannāya samyak
praśāntacittāya śamānvitāya |
yenākṣara-mpuruṣaṃ-ve~da satya-mprovāca
tā-ntattvato brahmavidyām || 13||
|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.