𑌉𑌦𑍍𑌧𑌵𑌗𑍀𑌤𑌾 - 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃

Uddhavagita - Saptamo'dhyayah

✍️ Vyasa 📂 Gita 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍀 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌯𑌤𑍍 𑌆𑌤𑍍𑌥 𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗 𑌤𑌤𑍍 𑌚𑌿𑌕𑍀𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌏𑌵 𑌮𑍇 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾 𑌭𑌵𑌃 𑌲𑍋𑌕𑌪𑌾𑌲𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌮𑍇 𑌅𑌭𑌿𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌃 ॥ 1॥
𑌮𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌾𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌹𑌿 𑌅𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍇𑌵𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌅𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌯𑌦𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌅𑌵𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌃 𑌅𑌹𑌂 𑌅𑌂𑌶𑍇𑌨 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 2॥
𑌕𑍁𑌲𑌂 𑌵𑍈 𑌶𑌾𑌪𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑌗𑍍𑌧𑌂 𑌨𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌵𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌤𑍍 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑍇 𑌅𑌹𑍍𑌨𑍍𑌹𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌚 𑌪𑍍𑌲𑌾𑌵𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 3॥
𑌯𑌃 𑌹𑌿 𑌏𑌵 𑌅𑌯𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌲𑍋𑌕𑌃 𑌅𑌯𑌂 𑌨𑌷𑍍𑌟𑌮𑌙𑍍𑌗𑌲𑌃 ।
𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌅𑌚𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍 𑌸𑌾𑌧𑍋 𑌕𑌲𑌿𑌨𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌕𑍃𑌤𑌃 ॥ 4॥
𑌨 𑌵𑌸𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌏𑌵 𑌇𑌹 𑌮𑌯𑌾 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ।
𑌜𑌨𑌃 𑌅𑌧𑌰𑍍𑌮𑌰𑍁𑌚𑌿𑌃 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌲𑍗 𑌯𑍁𑌗𑍇 ॥ 5॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌷𑍁 ।
𑌮𑌯𑌿 𑌆𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯 𑌮𑌨𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌯𑌕𑍍 𑌸𑌮𑌦𑍃𑌕𑍍 𑌵𑌿𑌚𑌰𑌸𑍍𑌵 𑌗𑌾𑌮𑍍 ॥ 6॥
𑌯𑌤𑍍 𑌇𑌦𑌂 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌵𑌾𑌚𑌾 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑍍𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌨𑌶𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌂 𑌚 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌮𑌾𑌯𑌾𑌮𑌨𑍋𑌮𑌯𑌮𑍍 ॥ 7॥
𑌪𑍁𑌂𑌸𑌃 𑌅𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 𑌭𑍍𑌰𑌮𑌃 𑌸𑌃 𑌗𑍁𑌣𑌦𑍋𑌷𑌭𑌾𑌕𑍍 ।
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌕𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌇𑌤𑌿 𑌗𑍁𑌣𑌦𑍋𑌷𑌧𑌿𑌯𑌃 𑌭𑌿𑌦𑌾 ॥ 8॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍈𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌇𑌦𑌂 𑌜𑌗𑌤𑍍 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌈𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌵 𑌵𑌿𑌤𑌤𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌅𑌧𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑍇 ॥ 9॥
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌭𑍂𑌤𑌃 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌿𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑍁𑌭𑌵𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌅𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌯𑍈𑌃 𑌵𑌿𑌹𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 10॥
𑌦𑍋𑌷𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌉𑌭𑌯𑌾𑌤𑍀𑌤𑌃 𑌨𑌿𑌷𑍇𑌧𑌾𑌤𑍍 𑌨 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌗𑍁𑌣𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌨 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌅𑌰𑍍𑌭𑌕𑌃 ॥ 11॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌸𑍁𑌹𑍃𑌤𑍍 𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌃 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍 𑌮𑌦𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌨 𑌵𑌿𑌪𑌦𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌵𑍈 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 12॥
𑌶𑍍𑌰𑍀 𑌶𑍁𑌕𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌇𑌤𑌿 𑌆𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌭𑌗𑌵𑌤𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑌃 𑌨𑍃𑌪 ।
𑌉𑌦𑍍𑌧𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌿𑌪𑌤𑍍𑌯 𑌆𑌹 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌸𑍁𑌃 𑌅𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 13॥
𑌉𑌦𑍍𑌧𑌵𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌯𑍋𑌗𑍇𑌶 𑌯𑍋𑌗𑌵𑌿𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸 𑌯𑍋𑌗𑌾𑌤𑍍𑌮 𑌯𑍋𑌗𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵 ।
𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌸𑌾𑌯 𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌃 𑌸𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌃 ॥ 14॥
𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌃 𑌅𑌯𑌂 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌃 𑌭𑍂𑌮𑌨𑍍 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 ।
𑌸𑍁𑌤𑌰𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍍 𑌨 𑌅𑌭𑌕𑍍𑌤𑍈𑌃 𑌇𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ 15॥
𑌸𑌃 𑌅𑌹𑌂 𑌮𑌮 𑌅𑌹𑌂 𑌇𑌤𑌿 𑌮𑍂𑌢𑌮𑌤𑌿𑌃 𑌵𑌿𑌗𑌾𑌢𑌃
𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍 𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌰𑌚𑌿𑌤 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌸𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑍇 ।
𑌤𑌤𑍍 𑌤𑍁 𑌅𑌞𑍍𑌜𑌸𑌾 𑌨𑌿𑌗𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾 𑌅𑌹𑌮𑍍
𑌸𑌂𑌸𑌾𑌧𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍 𑌅𑌨𑍁𑌶𑌾𑌧𑌿 𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ 16॥
𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌦𑍃𑌶𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌅𑌨𑍍𑌯𑌮𑍍
𑌵𑌕𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌈𑌶 𑌵𑌿𑌬𑍁𑌧𑍇𑌷𑍁 𑌅𑌪𑌿 𑌨 𑌅𑌨𑍁𑌚𑌕𑍍𑌷𑍇 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌿𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑌧𑌿𑌯𑌃 𑌤𑌵 𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 𑌇𑌮𑍇
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌦𑌯𑌃 𑌤𑌨𑍁𑌭𑍃𑌤𑌃 𑌬𑌹𑌿𑌃 𑌅𑌰𑍍𑌥𑌭𑌾𑌵𑌃 ॥ 17॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌅𑌨𑌵𑌦𑍍𑌯𑌂 𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌪𑌾𑌰𑌮𑍍
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌅𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠𑌵𑌿𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠𑌧𑌿𑌷𑍍𑌣𑌿 𑌅𑌯𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌣𑍍𑌣𑌧𑍀𑌃 𑌅𑌹𑌂 𑌉 𑌹 𑌵𑍃𑌜𑌨𑌾𑌭𑌿𑌤𑌪𑍍𑌤𑌃
𑌨𑌾𑌰𑌾𑌯𑌣𑌂 𑌨𑌰𑌸𑌖𑌂 𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌦𑍍𑌯𑍇 ॥ 18॥
𑌶𑍍𑌰𑍀 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑍇𑌣 𑌮𑌨𑍁𑌜𑌾 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌲𑍋𑌕𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌚𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌃 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑌿 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌏𑌵 𑌅𑌶𑍁𑌭𑌾𑌶𑌯𑌾𑌤𑍍 ॥ 19॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌏𑌵 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌯𑌤𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷 𑌅𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌃 𑌅𑌸𑍗 𑌅𑌨𑍁𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌤𑍇 ॥ 20॥
𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌤𑍍𑌵𑍇 𑌚 𑌮𑌾𑌂 𑌧𑍀𑌰𑌾𑌃 𑌸𑌾𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌯𑍋𑌗𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌾𑌃 ।
𑌆𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌰𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿 𑌉𑌪𑌬𑍃𑌂𑌹𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 21॥
𑌏𑌕𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌚𑌤𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌦𑌃 𑌬𑌹𑍁𑌪𑌾𑌦𑌃 𑌤𑌥𑌾 𑌅𑌪𑌦𑌃 ।
𑌬𑌹𑍍𑌵𑍍𑌯𑌃 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑍁𑌰𑌃 𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌮𑍇 𑌪𑍗𑌰𑍁𑌷𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ॥ 22॥
𑌅𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌦𑍍𑌧𑌾𑌃 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌭𑌿𑌃 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑍈𑌃 𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑍈𑌃 𑌅𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌯𑌂 𑌅𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑌤𑌃 ॥ 23॥
𑌅𑌤𑍍𑌰 𑌅𑌪𑌿 𑌉𑌦𑌾𑌹𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌇𑌮𑌂 𑌇𑌤𑌿𑌹𑌾𑌸𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌤𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑌧𑍂𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌂𑌵𑌾𑌦𑌂 𑌯𑌦𑍋𑌃 𑌅𑌮𑌿𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌃 ॥ 24॥
(𑌅𑌥 𑌅𑌵𑌧𑍂𑌤𑌗𑍀𑌤𑌮𑍍 ।)
𑌅𑌵𑌧𑍂𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌂 𑌕𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌅𑌕𑍁𑌤𑍋𑌭𑌯𑌮𑍍 ।
𑌕𑌵𑌿𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌯𑌦𑍁𑌃 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 25॥
𑌯𑌦𑍁𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌕𑍁𑌤𑌃 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌇𑌯𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌨𑍍 𑌅𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍁𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌾 ।
𑌯𑌾𑌂 𑌆𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌚𑌰𑌤𑌿 𑌬𑌾𑌲𑌵𑌤𑍍 ॥ 26॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌃 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑌾𑌮𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌤𑍍𑌸𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌨𑌵𑌾𑌃 ।
𑌹𑍇𑌤𑍁𑌨𑌾 𑌏𑌵 𑌸𑌮𑍀𑌹𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌆𑌯𑍁𑌷𑌃 𑌯𑌶𑌸𑌃 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 27॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍁 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌃 𑌕𑌵𑌿𑌃 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌸𑍁𑌭𑌗𑌃 𑌅𑌮𑍃𑌤𑌭𑌾𑌷𑌣𑌃 ।
𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌨𑍇𑌹𑌸𑍇 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌜𑌡𑍗𑌨𑍍𑌮𑌤𑍍𑌤𑌪𑌿𑌶𑌾𑌚𑌵𑌤𑍍 ॥ 28॥
𑌜𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌦𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌾𑌮𑌲𑍋𑌭𑌦𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌨𑌾 ।
𑌨 𑌤𑌪𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌨𑌾 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌮𑍍𑌭𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌇𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌃 ॥ 29॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑌿 𑌨𑌃 𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌤𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌨𑍍 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌆𑌨𑌨𑍍𑌦𑌕𑌾𑌰𑌣𑌮𑍍 ।
𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌤𑌃 𑌕𑍇𑌵𑌲 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 30॥
𑌶𑍍𑌰𑍀 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌯𑌦𑍁𑌨𑌾 𑌏𑌵𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌃 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌸𑍁𑌮𑍇𑌧𑌸𑌾 ।
𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌸𑌭𑌾𑌜𑌿𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌰𑌯 𑌅𑌵𑌨𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌃 ॥ 31॥
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌗𑍁𑌰𑌵𑌃 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌬𑌹𑌵𑌃 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌉𑌪𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌯𑌤𑌃 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌉𑌪𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌅𑌟𑌾𑌮𑌿 𑌇𑌹 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌣𑍁 ॥ 32॥
𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 𑌆𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌆𑌪𑌃 𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌃 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾 𑌰𑌵𑌿𑌃 ।
𑌕𑌪𑍋𑌤𑌃 𑌅𑌜𑌗𑌰𑌃 𑌸𑌿𑌨𑍍𑌧𑍁𑌃 𑌪𑌤𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌮𑌧𑍁𑌕𑍃𑌦𑍍 𑌗𑌜𑌃 ॥ 33॥
𑌮𑌧𑍁𑌹𑌾 𑌹𑌰𑌿𑌣𑌃 𑌮𑍀𑌨𑌃 𑌪𑌿𑌙𑍍𑌗𑌲𑌾 𑌕𑍁𑌰𑌰𑌃 𑌅𑌰𑍍𑌭𑌕𑌃 ।
𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍀 𑌶𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌪𑌃 𑌊𑌰𑍍𑌣𑌨𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌸𑍁𑌪𑍇𑌶𑌕𑍃𑌤𑍍 ॥ 34॥
𑌏𑌤𑍇 𑌮𑍇 𑌗𑍁𑌰𑌵𑌃 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌤𑌿𑌃 𑌆𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌭𑌿𑌃 𑌏𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌅𑌨𑍍𑌵𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌇𑌹 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 35॥
𑌯𑌤𑌃 𑌯𑌤𑍍 𑌅𑌨𑍁𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌾 𑌨𑌾𑌹𑍁𑌷𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ।
𑌤𑌤𑍍 𑌤𑌥𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌬𑍋𑌧 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍇 ॥ 36॥
𑌭𑍂𑌤𑍈𑌃 𑌆𑌕𑍍𑌰𑌮𑌾𑌣𑌃 𑌅𑌪𑌿 𑌧𑍀𑌰𑌃 𑌦𑍈𑌵𑌵𑌶𑌾𑌨𑍁𑌗𑍈𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌨 𑌚𑌲𑍇𑌤𑍍 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌾𑌤𑍍 𑌅𑌨𑍍𑌵𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍇𑌃 𑌵𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 37॥
𑌶𑌶𑍍𑌵𑌤𑍍 𑌪𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌹𑌃 𑌪𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥 𑌏𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵𑌃 ।
𑌸𑌾𑌧𑍁𑌃 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤 𑌭𑍂𑌭𑍃𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌨𑌗𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥
38॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌏𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 𑌨 𑌏𑌵 𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍈𑌃 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌨 𑌨𑌶𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌨 𑌅𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌵𑌾𑌙𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 39॥
𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌆𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍 𑌯𑍋𑌗𑍀 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌗𑍁𑌣𑌦𑍋𑌷𑌵𑍍𑌯𑌪𑍇𑌤 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌵𑌿𑌷𑌜𑍍𑌜𑍇𑌤 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌵𑌤𑍍 ॥ 40॥
𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑍇𑌷𑍁 𑌇𑌹 𑌦𑍇𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌤𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌃 ।
𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌨 𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌯𑍋𑌗𑍀 𑌗𑌨𑍍𑌧𑍈𑌃 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 𑌇𑌵 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌦𑍃𑌕𑍍 ॥ 41॥
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌹𑌿𑌤𑌃 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌜𑌙𑍍𑌗𑌮𑍇𑌷𑍁
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌭𑌾𑌵𑍇𑌨 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌯𑍇𑌨 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯 𑌅𑌵𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦𑌂 𑌅𑌸𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃
𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 𑌨𑌭𑌃 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌤𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌵𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 42॥
𑌤𑍇𑌜𑌃 𑌅𑌬𑌨𑍍𑌨𑌮𑌯𑍈𑌃 𑌭𑌾𑌵𑍈𑌃 𑌮𑍇𑌘 𑌆𑌦𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌨𑌾 𑌈𑌰𑌿𑌤𑍈𑌃 ।
𑌨 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌨𑌭𑌃 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌤𑍍 𑌕𑌾𑌲𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑍈𑌃 𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥
43॥
𑌸𑍍𑌵𑌚𑍍𑌛𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌃 𑌮𑌾𑌧𑍁𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌭𑍂𑌃 𑌨𑍃𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌾𑌤𑌿 𑌅𑌪𑌾𑌂 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌈𑌕𑍍𑌷 𑌉𑌪𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌨𑍈𑌃 ॥ 44॥
𑌤𑍇𑌜𑌸𑍍𑌵𑍀 𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑍗𑌦𑌰𑌭𑌾𑌜𑌨𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌅𑌪𑌿 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌆𑌦𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌲𑌂 𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌵𑌤𑍍 ॥ 45॥
𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌶𑌨𑍍𑌨𑌃 𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌪𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌉𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌃 𑌇𑌚𑍍𑌛𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌭𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌦𑌾𑌤𑍄𑌣𑌾𑌂 𑌦𑌹𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍 𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰 𑌅𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ॥
46॥
𑌸𑍍𑌵𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌇𑌦𑌂 𑌸𑌤𑍍 𑌅𑌸𑌤𑍍 𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌵𑌿𑌭𑍁𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌈𑌯𑌤𑍇 𑌤𑌤𑍍 𑌤𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌃 𑌇𑌵 𑌏𑌧𑌸𑌿 ॥ 47॥
𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌗𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌶𑍍𑌮𑌶𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌭𑌾𑌵𑌾𑌃 𑌦𑍇𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌕𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌇𑌵 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌅𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌵𑌰𑍍𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 48॥
𑌕𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌹𑌿 𑌓𑌘𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵 𑌅𑌪𑌿 𑌅𑌯𑍗 ।
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍗 𑌅𑌪𑌿 𑌨 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑍇𑌤𑍇 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌅𑌗𑍍𑌨𑍇𑌃 𑌯𑌥𑌾 𑌅𑌰𑍍𑌚𑌿𑌷𑌾𑌮𑍍 ॥ 49॥
𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌉𑌪𑌾𑌦𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌯𑌥𑌾𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌤𑌿 ।
𑌨 𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌯𑍋𑌗𑍀 𑌗𑍋𑌭𑌿𑌃 𑌗𑌾𑌃 𑌇𑌵 𑌗𑍋𑌪𑌤𑌿𑌃 ॥ 50॥
𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌭𑍇𑌦𑍇𑌨 𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌿𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌇𑌵 𑌤𑌤𑍍 𑌗𑌤𑌃 ।
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌮𑌤𑌿𑌭𑌿𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌚 𑌅𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 𑌅𑌰𑍍𑌕𑌵𑌤𑍍 ॥ 51॥
𑌨 𑌅𑌤𑌿𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌵𑌾 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌃 𑌕𑍍𑌵 𑌅𑌪𑌿 𑌕𑍇𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑍇𑌤 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌪𑌂 𑌕𑌪𑍋𑌤𑌃 𑌇𑌵 𑌦𑍀𑌨𑌧𑍀𑌃 ॥ 52॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑌃 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌨𑍀𑌡𑌃 𑌵𑌨𑌸𑍍𑌪𑌤𑍗 ।
𑌕𑌪𑍋𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 𑌸𑌾𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌉𑌵𑌾𑌸 𑌕𑌤𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌸𑌮𑌾𑌃 ॥ 53॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑍗 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌗𑍁𑌣𑌿𑌤𑌹𑍃𑌦𑌯𑍗 𑌗𑍃𑌹𑌧𑌰𑍍𑌮𑌿𑌣𑍗 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌅𑌙𑍍𑌗𑍇𑌨 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌬𑌬𑌨𑍍𑌧𑌤𑍁𑌃 ॥
54॥
𑌶𑌯𑍍𑌯𑌾𑌸𑌨𑌾𑌟𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌵𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾𑌶𑌨𑌾𑌦𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌮𑌿𑌥𑍁𑌨𑍀𑌭𑍂𑌯 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌰𑌬𑍍𑌧𑍗 𑌚𑍇𑌰𑌤𑍁𑌃 𑌵𑌨𑌰𑌾𑌜𑌿𑌷𑍁 ॥ 55॥
𑌯𑌂 𑌯𑌂 𑌵𑌾𑌞𑍍𑌛𑌤𑌿 𑌸𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌤𑌰𑍍𑌪𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌨𑍁𑌕𑌮𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾 ।
𑌤𑌂 𑌤𑌂 𑌸𑌮𑌨𑌯𑌤𑍍 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌅𑌪𑌿 𑌅𑌜𑌿𑌤𑍈𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 56॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌂 𑌗𑌰𑍍𑌭𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌲𑌃 𑌆𑌗𑌤𑍇 ।
𑌅𑌣𑍍𑌡𑌾𑌨𑌿 𑌸𑍁𑌷𑍁𑌵𑍇 𑌨𑍀𑌡𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌪𑌤𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑍗 𑌸𑌤𑍀 ॥ 57॥
𑌤𑍇𑌷𑍂 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌜𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤 𑌰𑌚𑌿𑌤𑌾𑌵𑌯𑌵𑌾 𑌹𑌰𑍇𑌃 ।
𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌭𑌿𑌃 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌭𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌕𑍋𑌮𑌲𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑌨𑍂𑌰𑍁𑌹𑌾𑌃 ॥ 58॥
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌪𑍁𑌷𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍗 𑌦𑌮𑍍𑌪𑌤𑍀 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑍗 ।
𑌶‍𑌋𑌣𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌕𑍂𑌜𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍗 𑌕𑌲𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 59॥
𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌪𑌤𑌤𑍍𑌰𑍈𑌃 𑌸𑍁𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑍈𑌃 𑌕𑍂𑌜𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌮𑍁𑌗𑍍𑌧𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑍈𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌦𑍍𑌗𑌮𑍈𑌃 𑌅𑌦𑍀𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌿𑌤𑌰𑍗 𑌮𑍁𑌦𑌂 𑌆𑌪𑌤𑍁𑌃 ॥ 60॥
𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌨𑍁𑌬𑌦𑍍𑌧𑌹𑍃𑌦𑌯𑍗 𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 ।
𑌵𑌿𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑍗 𑌦𑍀𑌨𑌧𑌿𑌯𑍗 𑌶𑌿𑌶𑍂𑌨𑍍 𑌪𑍁𑌪𑍁𑌷𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌃 ॥ 61॥
𑌏𑌕𑌦𑌾 𑌜𑌗𑍍𑌮𑌤𑍁𑌃 𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌤𑍗 𑌕𑍁𑌟𑍁𑌮𑍍𑌬𑌿𑌨𑍗 ।
𑌪𑌰𑌿𑌤𑌃 𑌕𑌾𑌨𑌨𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌅𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑍗 𑌚𑍇𑌰𑌤𑍁𑌃 𑌚𑌿𑌰𑌮𑍍 ॥ 62॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧𑌕𑌃 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛 𑌅𑌤𑌃 𑌵𑌨𑍇𑌚𑌰𑌃 ।
𑌜𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌜𑌾𑌲𑌂 𑌆𑌤𑌤𑍍𑌯 𑌚𑌰𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌲𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑍇 ॥ 63॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑌃 𑌚 𑌕𑌪𑍋𑌤𑍀 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪𑍋𑌷𑍇 𑌸𑌦𑌾 𑌉𑌤𑍍𑌸𑍁𑌕𑍗 ।
𑌗𑌤𑍗 𑌪𑍋𑌷𑌣𑌂 𑌆𑌦𑌾𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌨𑍀𑌡𑌂 𑌉𑌪𑌜𑌗𑍍𑌮𑌤𑍁𑌃 ॥ 64॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑍀 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌨𑍍 𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌨𑍍 𑌜𑌾𑌲𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍 ।
𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌅𑌭𑍍𑌯𑌧𑌾𑌵𑌤𑍍 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌤𑌃 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾 ॥ 65॥
𑌸𑌾 𑌅𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌗𑍁𑌣𑌿𑌤𑌾 𑌦𑍀𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌅𑌜𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 ।
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌚 𑌅𑌬𑌧𑍍𑌯𑌤 𑌶𑌿𑌚𑌾 𑌬𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌪𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌃 ॥ 66॥
𑌕𑌪𑍋𑌤𑌃 𑌚 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌨𑍍 𑌬𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌅𑌪𑌿 𑌅𑌧𑌿𑌕𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌨𑍍 ।
𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌸𑌮𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌃 𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪 𑌅𑌤𑌿𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌃 ॥ 67॥
𑌅𑌹𑍋 𑌮𑍇 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤 𑌅𑌪𑌾𑌯𑌂 𑌅𑌲𑍍𑌪𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌮𑌤𑍇𑌃 ।
𑌅𑌤𑍃𑌪𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌅𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌹𑌃 𑌤𑍍𑌰𑍈𑌵𑌰𑍍𑌗𑌿𑌕𑌃 𑌹𑌤𑌃 ॥ 68॥
𑌅𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌅𑌨𑍁𑌕𑍂𑌲𑌾 𑌚 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌪𑌤𑌿𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 ।
𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍈𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑌿 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌭𑌿𑌃 ॥ 69॥
𑌸𑌃 𑌅𑌹𑌂 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌦𑍀𑌨𑌃 𑌮𑍃𑌤𑌦𑌾𑌰𑌃 𑌮𑍃𑌤𑌪𑍍𑌰𑌜𑌃 ।
𑌜𑌿𑌜𑍀𑌵𑌿𑌷𑍇 𑌕𑌿𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌧𑍁𑌰𑌃 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌃 ॥ 70॥
𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌤𑌥𑌾 𑌏𑌵 𑌆𑌵𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌿𑌗𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌗𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌤𑌃 ।
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌚 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌃 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑍁 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍 𑌅𑌪𑌿 𑌅𑌬𑍁𑌧𑌃 𑌅𑌪𑌤𑌤𑍍 ॥ 71॥
𑌤𑌂 𑌲𑌬𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧𑌕𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌃 𑌕𑌪𑍋𑌤𑌂 𑌗𑍃𑌹𑌮𑍇𑌧𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑌪𑍋𑌤𑌕𑌾𑌨𑍍 𑌕𑌪𑍋𑌤𑍀𑌂 𑌚 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑍗 𑌗𑍃𑌹𑌮𑍍 ॥ 72॥
𑌏𑌵𑌂 𑌕𑍁𑌟𑍁𑌮𑍍𑌬𑍀 𑌅𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌦𑍍𑌵𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵 𑌆𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌤𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌵𑌤𑍍 ।
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌣𑌨𑍍 𑌕𑍁𑌟𑍁𑌮𑍍𑌬𑌂 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌃 𑌸𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑌃 𑌅𑌵𑌸𑍀𑌦𑌤𑌿 ॥ 73॥
𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌂 𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌂 𑌅𑌪𑌾𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌗𑍃𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌖𑌗𑌵𑌤𑍍 𑌸𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌤𑌂 𑌆𑌰𑍂𑌢𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍁𑌃 ॥ 74॥
𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍇 𑌪𑌾𑌰𑌮𑌹𑌂𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂
𑌸𑌂𑌹𑌿𑌤𑌾𑌯𑌾𑌮𑍇𑌕𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑍋𑌦𑍍𑌧𑌵𑌸𑌂𑌵𑌾𑌦𑍇
𑌯𑌦𑍍𑌵𑌧𑍂𑌤𑍇𑌤𑌿𑌹𑌾𑌸𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha saptamo'dhyāyaḥ |
śrī bhagavān uvāca |
yat āttha māṃ mahābhāga tat cikīrṣitaṃ eva me |
brahmā bhavaḥ lokapālāḥ svarvāsaṃ me abhikāṅkṣiṇaḥ || 1||
mayā niṣpāditaṃ hi atra devakāryaṃ aśeṣataḥ |
yadarthaṃ avatīrṇaḥ ahaṃ aṃśena brahmaṇārthitaḥ || 2||
kulaṃ vai śāpanirdagdhaṃ naṅkṣyati anyonyavigrahāt |
samudraḥ saptame ahnhyetāṃ purīṃ ca plāvayiṣyati || 3||
yaḥ hi eva ayaṃ mayā tyaktaḥ lokaḥ ayaṃ naṣṭamaṅgalaḥ |
bhaviṣyati acirāt sādho kalinā'pi nirākṛtaḥ || 4||
na vastavyaṃ tvayā eva iha mayā tyakte mahītale |
janaḥ adharmaruciḥ bhadraḥ bhaviṣyati kalau yuge || 5||
tvaṃ tu sarvaṃ parityajya snehaṃ svajanabandhuṣu |
mayi āveśya manaḥ samyak samadṛk vicarasva gām || 6||
yat idaṃ manasā vācā cakṣurbhyāṃ śravaṇādibhiḥ |
naśvaraṃ gṛhyamāṇaṃ ca viddhi māyāmanomayam || 7||
puṃsaḥ ayuktasya nānārthaḥ bhramaḥ saḥ guṇadoṣabhāk |
karmākarmavikarma iti guṇadoṣadhiyaḥ bhidā || 8||
tasmāt yuktaindriyagrāmaḥ yuktacittaḥ idaṃ jagat |
ātmani īkṣasva vitataṃ ātmānaṃ mayi adhīśvare || 9||
jñānavijñānasaṃyuktaḥ ātmabhūtaḥ śarīriṇām |
ātmānubhavatuṣṭātmā na antarāyaiḥ vihanyase || 10||
doṣabuddhyā ubhayātītaḥ niṣedhāt na nivartate |
guṇabuddhyā ca vihitaṃ na karoti yathā arbhakaḥ || 11||
sarvabhūtasuhṛt śāntaḥ jñānavijñānaniścayaḥ |
paśyan madātmakaṃ viśvaṃ na vipadyeta vai punaḥ || 12||
śrī śukaḥ uvāca |
iti ādiṣṭaḥ bhagavatā mahābhāgavataḥ nṛpa |
uddhavaḥ praṇipatya āha tattvajijñāsuḥ acyutam || 13||
uddhavaḥ uvāca |
yogeśa yogavinnyāsa yogātma yogasambhava |
niḥśreyasāya me proktaḥ tyāgaḥ sannyāsalakṣaṇaḥ || 14||
tyāgaḥ ayaṃ duṣkaraḥ bhūman kāmānāṃ viṣayātmabhiḥ |
sutarāṃ tvayi sarvātman na abhaktaiḥ iti me matiḥ || 15||
saḥ ahaṃ mama ahaṃ iti mūḍhamatiḥ vigāḍhaḥ
tvat māyayā viracita ātmani sānubandhe |
tat tu añjasā nigaditaṃ bhavatā yathā aham
saṃsādhayāmi bhagavan anuśādhi bhṛtyam || 16||
satyasya te svadṛśaḥ ātmanaḥ ātmanaḥ anyam
vaktāraṃ īśa vibudheṣu api na anucakṣe |
sarve vimohitadhiyaḥ tava māyayā ime
brahmādayaḥ tanubhṛtaḥ bahiḥ arthabhāvaḥ || 17||
tasmāt bhavantaṃ anavadyaṃ anantapāram
sarvajñaṃ īśvaraṃ akuṇṭhavikuṇṭhadhiṣṇi ayam |
nirviṇṇadhīḥ ahaṃ u ha vṛjanābhitaptaḥ
nārāyaṇaṃ narasakhaṃ śaraṇaṃ prapadye || 18||
śrī bhagavān uvāca |
prāyeṇa manujā loke lokatattvavicakṣaṇāḥ |
samuddharanti hi ātmānaṃ ātmanā eva aśubhāśayāt || 19||
ātmanaḥ guruḥ ātmā eva puruṣasya viśeṣataḥ |
yat pratyakṣa anumānābhyāṃ śreyaḥ asau anuvindate || 20||
puruṣatve ca māṃ dhīrāḥ sāṅkhyayogaviśāradāḥ |
āvistarāṃ prapaśyanti sarvaśakti upabṛṃhitam || 21||
ekadvitricatuṣpādaḥ bahupādaḥ tathā apadaḥ |
bahvyaḥ santi puraḥ sṛṣṭāḥ tāsāṃ me pauruṣī priyā || 22||
atra māṃ mārgayantyaddhāḥ yuktāḥ hetubhiḥ īśvaram |
gṛhyamāṇaiḥ guṇaiḥ liṅgaiḥ agrāhyaṃ anumānataḥ || 23||
atra api udāharanti imaṃ itihāsaṃ purātanam |
avadhūtasya saṃvādaṃ yadoḥ amitatejasaḥ || 24||
(atha avadhūtagītam |)
avadhūtaṃ dvijaṃ kañcit carantaṃ akutobhayam |
kaviṃ nirīkṣya taruṇaṃ yaduḥ papraccha dharmavit || 25||
yaduḥ uvāca |
kutaḥ buddhiḥ iyaṃ brahman akartuḥ suviśāradā |
yāṃ āsādya bhavān lokaṃ vidvān carati bālavat || 26||
prāyaḥ dharmārthakāmeṣu vivitsāyāṃ ca mānavāḥ |
hetunā eva samīhante āyuṣaḥ yaśasaḥ śriyaḥ || 27||
tvaṃ tu kalpaḥ kaviḥ dakṣaḥ subhagaḥ amṛtabhāṣaṇaḥ |
na kartā nehase kiñcit jaḍaunmattapiśācavat || 28||
janeṣu dahyamāneṣu kāmalobhadavāgninā |
na tapyase agninā muktaḥ gaṅgāmbhasthaḥ iva dvipaḥ || 29||
tvaṃ hi naḥ pṛcchatāṃ brahman ātmani ānandakāraṇam |
brūhi sparśavihīnasya bhavataḥ kevala ātmanaḥ || 30||
śrī bhagavān uvāca |
yadunā evaṃ mahābhāgaḥ brahmaṇyena sumedhasā |
pṛṣṭaḥ sabhājitaḥ prāha praśraya avanataṃ dvijaḥ || 31||
brāhmaṇaḥ uvāca |
santi me guravaḥ rājan bahavaḥ buddhyā upāśritāḥ |
yataḥ buddhiṃ upādāya muktaḥ aṭāmi iha tān śruṇu || 32||
pṛthivī vāyuḥ ākāśaṃ āpaḥ agniḥ candramā raviḥ |
kapotaḥ ajagaraḥ sindhuḥ pataṅgaḥ madhukṛd gajaḥ || 33||
madhuhā hariṇaḥ mīnaḥ piṅgalā kuraraḥ arbhakaḥ |
kumārī śarakṛt sarpaḥ ūrṇanābhiḥ supeśakṛt || 34||
ete me guravaḥ rājan caturviṃśatiḥ āśritāḥ |
śikṣā vṛttibhiḥ eteṣāṃ anvaśikṣaṃ iha ātmanaḥ || 35||
yataḥ yat anuśikṣāmi yathā vā nāhuṣātmaja |
tat tathā puruṣavyāghra nibodha kathayāmi te || 36||
bhūtaiḥ ākramāṇaḥ api dhīraḥ daivavaśānugaiḥ |
tat vidvān na calet mārgāt anvaśikṣaṃ kṣiteḥ vratam || 37||
śaśvat parārthasarvehaḥ parārtha ekāntasambhavaḥ |
sādhuḥ śikṣeta bhūbhṛttaḥ nagaśiṣyaḥ parātmatām ||
38||
prāṇavṛttyā eva santuṣyet muniḥ na eva indriyapriyaiḥ |
jñānaṃ yathā na naśyeta na avakīryeta vāṅmanaḥ || 39||
viṣayeṣu āviśan yogī nānādharmeṣu sarvataḥ |
guṇadoṣavyapeta ātmā na viṣajjeta vāyuvat || 40||
pārthiveṣu iha deheṣu praviṣṭaḥ tat guṇāśrayaḥ |
guṇaiḥ na yujyate yogī gandhaiḥ vāyuḥ iva ātmadṛk || 41||
antaḥ hitaḥ ca sthirajaṅgameṣu
brahma ātmabhāvena samanvayena |
vyāptya avacchedaṃ asaṅgaṃ ātmanaḥ
muniḥ nabhaḥ tvaṃ vitatasya bhāvayet || 42||
tejaḥ abannamayaiḥ bhāvaiḥ megha ādyaiḥ vāyunā īritaiḥ |
na spṛśyate nabhaḥ tadvat kālasṛṣṭaiḥ guṇaiḥ pumān ||
43||
svacchaḥ prakṛtitaḥ snigdhaḥ mādhuryaḥ tīrthabhūḥ nṛṇām |
muniḥ punāti apāṃ mitraṃ īkṣa upasparśakīrtanaiḥ || 44||
tejasvī tapasā dīptaḥ durdharṣaudarabhājanaḥ |
sarvabhakṣaḥ api yukta ātmā na ādatte malaṃ agnivat || 45||
kvacit śannaḥ kvacit spaṣṭaḥ upāsyaḥ śreyaḥ icchatām |
bhuṅkte sarvatra dātṝṇāṃ dahan prāk uttara aśubham ||
46||
svamāyayā sṛṣṭaṃ idaṃ sat asat lakṣaṇaṃ vibhuḥ |
praviṣṭaḥ īyate tat tat svarūpaḥ agniḥ iva edhasi || 47||
visargādyāḥ śmaśānāntāḥ bhāvāḥ dehasya na ātmanaḥ |
kalānāṃ iva candrasya kālena avyaktavartmanā || 48||
kālena hi oghavegena bhūtānāṃ prabhava api ayau |
nityau api na dṛśyete ātmanaḥ agneḥ yathā arciṣām || 49||
guṇaiḥ guṇān upādatte yathākālaṃ vimuñcati |
na teṣu yujyate yogī gobhiḥ gāḥ iva gopatiḥ || 50||
budhyate svena bhedena vyaktisthaḥ iva tat gataḥ |
lakṣyate sthūlamatibhiḥ ātmā ca avasthitaḥ arkavat || 51||
na atisnehaḥ prasaṅgaḥ vā kartavyaḥ kva api kenacit |
kurvan vindeta santāpaṃ kapotaḥ iva dīnadhīḥ || 52||
kapotaḥ kaścana araṇye kṛtanīḍaḥ vanaspatau |
kapotyā bhāryayā sārdhaṃ uvāsa katicit samāḥ || 53||
kapotau snehaguṇitahṛdayau gṛhadharmiṇau |
dṛṣṭiṃ dṛṣṭyāṅgaṃ aṅgena buddhiṃ buddhyā babandhatuḥ ||
54||
śayyāsanāṭanasthānavārtākrīḍāśanādikam |
mithunībhūya visrabdhau ceratuḥ vanarājiṣu || 55||
yaṃ yaṃ vāñchati sā rājan tarpayanti anukampitā |
taṃ taṃ samanayat kāmaṃ kṛcchreṇa api ajitaindriyaḥ || 56||
kapotī prathamaṃ garbhaṃ gṛhṇati kālaḥ āgate |
aṇḍāni suṣuve nīḍe svapatyuḥ sannidhau satī || 57||
teṣū kāle vyajāyanta racitāvayavā hareḥ |
śaktibhiḥ durvibhāvyābhiḥ komalāṅgatanūruhāḥ || 58||
prajāḥ pupuṣatuḥ prītau dampatī putravatsalau |
śa‍ṛṇvantau kūjitaṃ tāsāṃ nirvṛtau kalabhāṣitaiḥ || 59||
tāsāṃ patatraiḥ susparśaiḥ kūjitaiḥ mugdhaceṣṭitaiḥ |
pratyudgamaiḥ adīnānāṃ pitarau mudaṃ āpatuḥ || 60||
snehānubaddhahṛdayau anyonyaṃ viṣṇumāyayā |
vimohitau dīnadhiyau śiśūn pupuṣatuḥ prajāḥ || 61||
ekadā jagmatuḥ tāsāṃ annārthaṃ tau kuṭumbinau |
paritaḥ kānane tasmin arthinau ceratuḥ ciram || 62||
dṛṣṭvā tān lubdhakaḥ kaścit yadṛccha ataḥ vanecaraḥ |
jagṛhe jālaṃ ātatya carataḥ svālayāntike || 63||
kapotaḥ ca kapotī ca prajāpoṣe sadā utsukau |
gatau poṣaṇaṃ ādāya svanīḍaṃ upajagmatuḥ || 64||
kapotī svātmajān vīkṣya bālakān jālasaṃvṛtān |
tān abhyadhāvat krośantī krośataḥ bhṛśaduḥkhitā || 65||
sā asakṛt snehaguṇitā dīnacittā ajamāyayā |
svayaṃ ca abadhyata śicā baddhān paśyanti apasmṛtiḥ || 66||
kapotaḥ ca ātmajān baddhān ātmanaḥ api adhikān priyān |
bhāryāṃ ca ātmasamāṃ dīnaḥ vilalāpa atiduḥkhitaḥ || 67||
aho me paśyata apāyaṃ alpapuṇyasya durmateḥ |
atṛptasya akṛtārthasya gṛhaḥ traivargikaḥ hataḥ || 68||
anurūpā anukūlā ca yasya me patidevatā |
śūnye gṛhe māṃ santyajya putraiḥ svaryāti sādhubhiḥ || 69||
saḥ ahaṃ śūnye gṛhe dīnaḥ mṛtadāraḥ mṛtaprajaḥ |
jijīviṣe kimarthaṃ vā vidhuraḥ duḥkhajīvitaḥ || 70||
tān tathā eva āvṛtān śigbhiḥ mṛtyugrastān viceṣṭataḥ |
svayaṃ ca kṛpaṇaḥ śikṣu paśyan api abudhaḥ apatat || 71||
taṃ labdhvā lubdhakaḥ krūraḥ kapotaṃ gṛhamedhinam |
kapotakān kapotīṃ ca siddhārthaḥ prayayau gṛham || 72||
evaṃ kuṭumbī aśānta ātmā dvandva ārāmaḥ patat trivat |
puṣṇan kuṭumbaṃ kṛpaṇaḥ sānubandhaḥ avasīdati || 73||
yaḥ prāpya mānuṣaṃ lokaṃ muktidvāraṃ apāvṛtam |
gṛheṣu khagavat saktaḥ taṃ ārūḍhacyutaṃ viduḥ || 74||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe śrīkṛṣṇoddhavasaṃvāde
yadvadhūtetihāse saptamo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ सप्तमोऽध्यायः ।
श्री भगवान् उवाच ।
यत् आत्थ मां महाभाग तत् चिकीर्षितं एव मे ।
ब्रह्मा भवः लोकपालाः स्वर्वासं मे अभिकाङ्क्षिणः ॥ 1॥
मया निष्पादितं हि अत्र देवकार्यं अशेषतः ।
यदर्थं अवतीर्णः अहं अंशेन ब्रह्मणार्थितः ॥ 2॥
कुलं वै शापनिर्दग्धं नङ्क्ष्यति अन्योन्यविग्रहात् ।
समुद्रः सप्तमे अह्न्ह्येतां पुरीं च प्लावयिष्यति ॥ 3॥
यः हि एव अयं मया त्यक्तः लोकः अयं नष्टमङ्गलः ।
भविष्यति अचिरात् साधो कलिनाऽपि निराकृतः ॥ 4॥
न वस्तव्यं त्वया एव इह मया त्यक्ते महीतले ।
जनः अधर्मरुचिः भद्रः भविष्यति कलौ युगे ॥ 5॥
त्वं तु सर्वं परित्यज्य स्नेहं स्वजनबन्धुषु ।
मयि आवेश्य मनः सम्यक् समदृक् विचरस्व गाम् ॥ 6॥
यत् इदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभिः ।
नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायामनोमयम् ॥ 7॥
पुंसः अयुक्तस्य नानार्थः भ्रमः सः गुणदोषभाक् ।
कर्माकर्मविकर्म इति गुणदोषधियः भिदा ॥ 8॥
तस्मात् युक्तैन्द्रियग्रामः युक्तचित्तः इदं जगत् ।
आत्मनि ईक्षस्व विततं आत्मानं मयि अधीश्वरे ॥ 9॥
ज्ञानविज्ञानसंयुक्तः आत्मभूतः शरीरिणाम् ।
आत्मानुभवतुष्टात्मा न अन्तरायैः विहन्यसे ॥ 10॥
दोषबुद्ध्या उभयातीतः निषेधात् न निवर्तते ।
गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथा अर्भकः ॥ 11॥
सर्वभूतसुहृत् शान्तः ज्ञानविज्ञाननिश्चयः ।
पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुनः ॥ 12॥
श्री शुकः उवाच ।
इति आदिष्टः भगवता महाभागवतः नृप ।
उद्धवः प्रणिपत्य आह तत्त्वजिज्ञासुः अच्युतम् ॥ 13॥
उद्धवः उवाच ।
योगेश योगविन्न्यास योगात्म योगसम्भव ।
निःश्रेयसाय मे प्रोक्तः त्यागः सन्न्यासलक्षणः ॥ 14॥
त्यागः अयं दुष्करः भूमन् कामानां विषयात्मभिः ।
सुतरां त्वयि सर्वात्मन् न अभक्तैः इति मे मतिः ॥ 15॥
सः अहं मम अहं इति मूढमतिः विगाढः
त्वत् मायया विरचित आत्मनि सानुबन्धे ।
तत् तु अञ्जसा निगदितं भवता यथा अहम्
संसाधयामि भगवन् अनुशाधि भृत्यम् ॥ 16॥
सत्यस्य ते स्वदृशः आत्मनः आत्मनः अन्यम्
वक्तारं ईश विबुधेषु अपि न अनुचक्षे ।
सर्वे विमोहितधियः तव मायया इमे
ब्रह्मादयः तनुभृतः बहिः अर्थभावः ॥ 17॥
तस्मात् भवन्तं अनवद्यं अनन्तपारम्
सर्वज्ञं ईश्वरं अकुण्ठविकुण्ठधिष्णि अयम् ।
निर्विण्णधीः अहं उ ह वृजनाभितप्तः
नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ 18॥
श्री भगवान् उवाच ।
प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्त्वविचक्षणाः ।
समुद्धरन्ति हि आत्मानं आत्मना एव अशुभाशयात् ॥ 19॥
आत्मनः गुरुः आत्मा एव पुरुषस्य विशेषतः ।
यत् प्रत्यक्ष अनुमानाभ्यां श्रेयः असौ अनुविन्दते ॥ 20॥
पुरुषत्वे च मां धीराः साङ्ख्ययोगविशारदाः ।
आविस्तरां प्रपश्यन्ति सर्वशक्ति उपबृंहितम् ॥ 21॥
एकद्वित्रिचतुष्पादः बहुपादः तथा अपदः ।
बह्व्यः सन्ति पुरः सृष्टाः तासां मे पौरुषी प्रिया ॥ 22॥
अत्र मां मार्गयन्त्यद्धाः युक्ताः हेतुभिः ईश्वरम् ।
गृह्यमाणैः गुणैः लिङ्गैः अग्राह्यं अनुमानतः ॥ 23॥
अत्र अपि उदाहरन्ति इमं इतिहासं पुरातनम् ।
अवधूतस्य संवादं यदोः अमिततेजसः ॥ 24॥
(अथ अवधूतगीतम् ।)
अवधूतं द्विजं कञ्चित् चरन्तं अकुतोभयम् ।
कविं निरीक्ष्य तरुणं यदुः पप्रच्छ धर्मवित् ॥ 25॥
यदुः उवाच ।
कुतः बुद्धिः इयं ब्रह्मन् अकर्तुः सुविशारदा ।
यां आसाद्य भवान् लोकं विद्वान् चरति बालवत् ॥ 26॥
प्रायः धर्मार्थकामेषु विवित्सायां च मानवाः ।
हेतुना एव समीहन्ते आयुषः यशसः श्रियः ॥ 27॥
त्वं तु कल्पः कविः दक्षः सुभगः अमृतभाषणः ।
न कर्ता नेहसे किञ्चित् जडौन्मत्तपिशाचवत् ॥ 28॥
जनेषु दह्यमानेषु कामलोभदवाग्निना ।
न तप्यसे अग्निना मुक्तः गङ्गाम्भस्थः इव द्विपः ॥ 29॥
त्वं हि नः पृच्छतां ब्रह्मन् आत्मनि आनन्दकारणम् ।
ब्रूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवल आत्मनः ॥ 30॥
श्री भगवान् उवाच ।
यदुना एवं महाभागः ब्रह्मण्येन सुमेधसा ।
पृष्टः सभाजितः प्राह प्रश्रय अवनतं द्विजः ॥ 31॥
ब्राह्मणः उवाच ।
सन्ति मे गुरवः राजन् बहवः बुद्ध्या उपाश्रिताः ।
यतः बुद्धिं उपादाय मुक्तः अटामि इह तान् श्रुणु ॥ 32॥
पृथिवी वायुः आकाशं आपः अग्निः चन्द्रमा रविः ।
कपोतः अजगरः सिन्धुः पतङ्गः मधुकृद् गजः ॥ 33॥
मधुहा हरिणः मीनः पिङ्गला कुररः अर्भकः ।
कुमारी शरकृत् सर्पः ऊर्णनाभिः सुपेशकृत् ॥ 34॥
एते मे गुरवः राजन् चतुर्विंशतिः आश्रिताः ।
शिक्षा वृत्तिभिः एतेषां अन्वशिक्षं इह आत्मनः ॥ 35॥
यतः यत् अनुशिक्षामि यथा वा नाहुषात्मज ।
तत् तथा पुरुषव्याघ्र निबोध कथयामि ते ॥ 36॥
भूतैः आक्रमाणः अपि धीरः दैववशानुगैः ।
तत् विद्वान् न चलेत् मार्गात् अन्वशिक्षं क्षितेः व्रतम् ॥ 37॥
शश्वत् परार्थसर्वेहः परार्थ एकान्तसम्भवः ।
साधुः शिक्षेत भूभृत्तः नगशिष्यः परात्मताम् ॥
38॥
प्राणवृत्त्या एव सन्तुष्येत् मुनिः न एव इन्द्रियप्रियैः ।
ज्ञानं यथा न नश्येत न अवकीर्येत वाङ्मनः ॥ 39॥
विषयेषु आविशन् योगी नानाधर्मेषु सर्वतः ।
गुणदोषव्यपेत आत्मा न विषज्जेत वायुवत् ॥ 40॥
पार्थिवेषु इह देहेषु प्रविष्टः तत् गुणाश्रयः ।
गुणैः न युज्यते योगी गन्धैः वायुः इव आत्मदृक् ॥ 41॥
अन्तः हितः च स्थिरजङ्गमेषु
ब्रह्म आत्मभावेन समन्वयेन ।
व्याप्त्य अवच्छेदं असङ्गं आत्मनः
मुनिः नभः त्वं विततस्य भावयेत् ॥ 42॥
तेजः अबन्नमयैः भावैः मेघ आद्यैः वायुना ईरितैः ।
न स्पृश्यते नभः तद्वत् कालसृष्टैः गुणैः पुमान् ॥
43॥
स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धः माधुर्यः तीर्थभूः नृणाम् ।
मुनिः पुनाति अपां मित्रं ईक्ष उपस्पर्शकीर्तनैः ॥ 44॥
तेजस्वी तपसा दीप्तः दुर्धर्षौदरभाजनः ।
सर्वभक्षः अपि युक्त आत्मा न आदत्ते मलं अग्निवत् ॥ 45॥
क्वचित् शन्नः क्वचित् स्पष्टः उपास्यः श्रेयः इच्छताम् ।
भुङ्क्ते सर्वत्र दातॄणां दहन् प्राक् उत्तर अशुभम् ॥
46॥
स्वमायया सृष्टं इदं सत् असत् लक्षणं विभुः ।
प्रविष्टः ईयते तत् तत् स्वरूपः अग्निः इव एधसि ॥ 47॥
विसर्गाद्याः श्मशानान्ताः भावाः देहस्य न आत्मनः ।
कलानां इव चन्द्रस्य कालेन अव्यक्तवर्त्मना ॥ 48॥
कालेन हि ओघवेगेन भूतानां प्रभव अपि अयौ ।
नित्यौ अपि न दृश्येते आत्मनः अग्नेः यथा अर्चिषाम् ॥ 49॥
गुणैः गुणान् उपादत्ते यथाकालं विमुञ्चति ।
न तेषु युज्यते योगी गोभिः गाः इव गोपतिः ॥ 50॥
बुध्यते स्वेन भेदेन व्यक्तिस्थः इव तत् गतः ।
लक्ष्यते स्थूलमतिभिः आत्मा च अवस्थितः अर्कवत् ॥ 51॥
न अतिस्नेहः प्रसङ्गः वा कर्तव्यः क्व अपि केनचित् ।
कुर्वन् विन्देत सन्तापं कपोतः इव दीनधीः ॥ 52॥
कपोतः कश्चन अरण्ये कृतनीडः वनस्पतौ ।
कपोत्या भार्यया सार्धं उवास कतिचित् समाः ॥ 53॥
कपोतौ स्नेहगुणितहृदयौ गृहधर्मिणौ ।
दृष्टिं दृष्ट्याङ्गं अङ्गेन बुद्धिं बुद्ध्या बबन्धतुः ॥
54॥
शय्यासनाटनस्थानवार्ताक्रीडाशनादिकम् ।
मिथुनीभूय विस्रब्धौ चेरतुः वनराजिषु ॥ 55॥
यं यं वाञ्छति सा राजन् तर्पयन्ति अनुकम्पिता ।
तं तं समनयत् कामं कृच्छ्रेण अपि अजितैन्द्रियः ॥ 56॥
कपोती प्रथमं गर्भं गृह्णति कालः आगते ।
अण्डानि सुषुवे नीडे स्वपत्युः सन्निधौ सती ॥ 57॥
तेषू काले व्यजायन्त रचितावयवा हरेः ।
शक्तिभिः दुर्विभाव्याभिः कोमलाङ्गतनूरुहाः ॥ 58॥
प्रजाः पुपुषतुः प्रीतौ दम्पती पुत्रवत्सलौ ।
श‍ऋण्वन्तौ कूजितं तासां निर्वृतौ कलभाषितैः ॥ 59॥
तासां पतत्रैः सुस्पर्शैः कूजितैः मुग्धचेष्टितैः ।
प्रत्युद्गमैः अदीनानां पितरौ मुदं आपतुः ॥ 60॥
स्नेहानुबद्धहृदयौ अन्योन्यं विष्णुमायया ।
विमोहितौ दीनधियौ शिशून् पुपुषतुः प्रजाः ॥ 61॥
एकदा जग्मतुः तासां अन्नार्थं तौ कुटुम्बिनौ ।
परितः कानने तस्मिन् अर्थिनौ चेरतुः चिरम् ॥ 62॥
दृष्ट्वा तान् लुब्धकः कश्चित् यदृच्छ अतः वनेचरः ।
जगृहे जालं आतत्य चरतः स्वालयान्तिके ॥ 63॥
कपोतः च कपोती च प्रजापोषे सदा उत्सुकौ ।
गतौ पोषणं आदाय स्वनीडं उपजग्मतुः ॥ 64॥
कपोती स्वात्मजान् वीक्ष्य बालकान् जालसंवृतान् ।
तान् अभ्यधावत् क्रोशन्ती क्रोशतः भृशदुःखिता ॥ 65॥
सा असकृत् स्नेहगुणिता दीनचित्ता अजमायया ।
स्वयं च अबध्यत शिचा बद्धान् पश्यन्ति अपस्मृतिः ॥ 66॥
कपोतः च आत्मजान् बद्धान् आत्मनः अपि अधिकान् प्रियान् ।
भार्यां च आत्मसमां दीनः विललाप अतिदुःखितः ॥ 67॥
अहो मे पश्यत अपायं अल्पपुण्यस्य दुर्मतेः ।
अतृप्तस्य अकृतार्थस्य गृहः त्रैवर्गिकः हतः ॥ 68॥
अनुरूपा अनुकूला च यस्य मे पतिदेवता ।
शून्ये गृहे मां सन्त्यज्य पुत्रैः स्वर्याति साधुभिः ॥ 69॥
सः अहं शून्ये गृहे दीनः मृतदारः मृतप्रजः ।
जिजीविषे किमर्थं वा विधुरः दुःखजीवितः ॥ 70॥
तान् तथा एव आवृतान् शिग्भिः मृत्युग्रस्तान् विचेष्टतः ।
स्वयं च कृपणः शिक्षु पश्यन् अपि अबुधः अपतत् ॥ 71॥
तं लब्ध्वा लुब्धकः क्रूरः कपोतं गृहमेधिनम् ।
कपोतकान् कपोतीं च सिद्धार्थः प्रययौ गृहम् ॥ 72॥
एवं कुटुम्बी अशान्त आत्मा द्वन्द्व आरामः पतत् त्रिवत् ।
पुष्णन् कुटुम्बं कृपणः सानुबन्धः अवसीदति ॥ 73॥
यः प्राप्य मानुषं लोकं मुक्तिद्वारं अपावृतम् ।
गृहेषु खगवत् सक्तः तं आरूढच्युतं विदुः ॥ 74॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहितायामेकादशस्कन्धे श्रीकृष्णोद्धवसंवादे
यद्वधूतेतिहासे सप्तमोऽध्यायः ॥
atha saptamo'dhyāyaḥ |
śrī bhagavān uvāca |
yat āttha māṃ mahābhāga tat cikīrṣitaṃ eva me |
brahmā bhavaḥ lokapālāḥ svarvāsaṃ me abhikāṅkṣiṇaḥ || 1||
mayā niṣpāditaṃ hi atra devakāryaṃ aśeṣataḥ |
yadarthaṃ avatīrṇaḥ ahaṃ aṃśena brahmaṇārthitaḥ || 2||
kulaṃ vai śāpanirdagdhaṃ naṅkṣyati anyonyavigrahāt |
samudraḥ saptame ahnhyetāṃ purīṃ ca plāvayiṣyati || 3||
yaḥ hi eva ayaṃ mayā tyaktaḥ lokaḥ ayaṃ naṣṭamaṅgalaḥ |
bhaviṣyati acirāt sādho kalinā'pi nirākṛtaḥ || 4||
na vastavyaṃ tvayā eva iha mayā tyakte mahītale |
janaḥ adharmaruciḥ bhadraḥ bhaviṣyati kalau yuge || 5||
tvaṃ tu sarvaṃ parityajya snehaṃ svajanabandhuṣu |
mayi āveśya manaḥ samyak samadṛk vicarasva gām || 6||
yat idaṃ manasā vācā cakṣurbhyāṃ śravaṇādibhiḥ |
naśvaraṃ gṛhyamāṇaṃ ca viddhi māyāmanomayam || 7||
puṃsaḥ ayuktasya nānārthaḥ bhramaḥ saḥ guṇadoṣabhāk |
karmākarmavikarma iti guṇadoṣadhiyaḥ bhidā || 8||
tasmāt yuktaindriyagrāmaḥ yuktacittaḥ idaṃ jagat |
ātmani īkṣasva vitataṃ ātmānaṃ mayi adhīśvare || 9||
jñānavijñānasaṃyuktaḥ ātmabhūtaḥ śarīriṇām |
ātmānubhavatuṣṭātmā na antarāyaiḥ vihanyase || 10||
doṣabuddhyā ubhayātītaḥ niṣedhāt na nivartate |
guṇabuddhyā ca vihitaṃ na karoti yathā arbhakaḥ || 11||
sarvabhūtasuhṛt śāntaḥ jñānavijñānaniścayaḥ |
paśyan madātmakaṃ viśvaṃ na vipadyeta vai punaḥ || 12||
śrī śukaḥ uvāca |
iti ādiṣṭaḥ bhagavatā mahābhāgavataḥ nṛpa |
uddhavaḥ praṇipatya āha tattvajijñāsuḥ acyutam || 13||
uddhavaḥ uvāca |
yogeśa yogavinnyāsa yogātma yogasambhava |
niḥśreyasāya me proktaḥ tyāgaḥ sannyāsalakṣaṇaḥ || 14||
tyāgaḥ ayaṃ duṣkaraḥ bhūman kāmānāṃ viṣayātmabhiḥ |
sutarāṃ tvayi sarvātman na abhaktaiḥ iti me matiḥ || 15||
saḥ ahaṃ mama ahaṃ iti mūḍhamatiḥ vigāḍhaḥ
tvat māyayā viracita ātmani sānubandhe |
tat tu añjasā nigaditaṃ bhavatā yathā aham
saṃsādhayāmi bhagavan anuśādhi bhṛtyam || 16||
satyasya te svadṛśaḥ ātmanaḥ ātmanaḥ anyam
vaktāraṃ īśa vibudheṣu api na anucakṣe |
sarve vimohitadhiyaḥ tava māyayā ime
brahmādayaḥ tanubhṛtaḥ bahiḥ arthabhāvaḥ || 17||
tasmāt bhavantaṃ anavadyaṃ anantapāram
sarvajñaṃ īśvaraṃ akuṇṭhavikuṇṭhadhiṣṇi ayam |
nirviṇṇadhīḥ ahaṃ u ha vṛjanābhitaptaḥ
nārāyaṇaṃ narasakhaṃ śaraṇaṃ prapadye || 18||
śrī bhagavān uvāca |
prāyeṇa manujā loke lokatattvavicakṣaṇāḥ |
samuddharanti hi ātmānaṃ ātmanā eva aśubhāśayāt || 19||
ātmanaḥ guruḥ ātmā eva puruṣasya viśeṣataḥ |
yat pratyakṣa anumānābhyāṃ śreyaḥ asau anuvindate || 20||
puruṣatve ca māṃ dhīrāḥ sāṅkhyayogaviśāradāḥ |
āvistarāṃ prapaśyanti sarvaśakti upabṛṃhitam || 21||
ekadvitricatuṣpādaḥ bahupādaḥ tathā apadaḥ |
bahvyaḥ santi puraḥ sṛṣṭāḥ tāsāṃ me pauruṣī priyā || 22||
atra māṃ mārgayantyaddhāḥ yuktāḥ hetubhiḥ īśvaram |
gṛhyamāṇaiḥ guṇaiḥ liṅgaiḥ agrāhyaṃ anumānataḥ || 23||
atra api udāharanti imaṃ itihāsaṃ purātanam |
avadhūtasya saṃvādaṃ yadoḥ amitatejasaḥ || 24||
(atha avadhūtagītam |)
avadhūtaṃ dvijaṃ kañcit carantaṃ akutobhayam |
kaviṃ nirīkṣya taruṇaṃ yaduḥ papraccha dharmavit || 25||
yaduḥ uvāca |
kutaḥ buddhiḥ iyaṃ brahman akartuḥ suviśāradā |
yāṃ āsādya bhavān lokaṃ vidvān carati bālavat || 26||
prāyaḥ dharmārthakāmeṣu vivitsāyāṃ ca mānavāḥ |
hetunā eva samīhante āyuṣaḥ yaśasaḥ śriyaḥ || 27||
tvaṃ tu kalpaḥ kaviḥ dakṣaḥ subhagaḥ amṛtabhāṣaṇaḥ |
na kartā nehase kiñcit jaḍaunmattapiśācavat || 28||
janeṣu dahyamāneṣu kāmalobhadavāgninā |
na tapyase agninā muktaḥ gaṅgāmbhasthaḥ iva dvipaḥ || 29||
tvaṃ hi naḥ pṛcchatāṃ brahman ātmani ānandakāraṇam |
brūhi sparśavihīnasya bhavataḥ kevala ātmanaḥ || 30||
śrī bhagavān uvāca |
yadunā evaṃ mahābhāgaḥ brahmaṇyena sumedhasā |
pṛṣṭaḥ sabhājitaḥ prāha praśraya avanataṃ dvijaḥ || 31||
brāhmaṇaḥ uvāca |
santi me guravaḥ rājan bahavaḥ buddhyā upāśritāḥ |
yataḥ buddhiṃ upādāya muktaḥ aṭāmi iha tān śruṇu || 32||
pṛthivī vāyuḥ ākāśaṃ āpaḥ agniḥ candramā raviḥ |
kapotaḥ ajagaraḥ sindhuḥ pataṅgaḥ madhukṛd gajaḥ || 33||
madhuhā hariṇaḥ mīnaḥ piṅgalā kuraraḥ arbhakaḥ |
kumārī śarakṛt sarpaḥ ūrṇanābhiḥ supeśakṛt || 34||
ete me guravaḥ rājan caturviṃśatiḥ āśritāḥ |
śikṣā vṛttibhiḥ eteṣāṃ anvaśikṣaṃ iha ātmanaḥ || 35||
yataḥ yat anuśikṣāmi yathā vā nāhuṣātmaja |
tat tathā puruṣavyāghra nibodha kathayāmi te || 36||
bhūtaiḥ ākramāṇaḥ api dhīraḥ daivavaśānugaiḥ |
tat vidvān na calet mārgāt anvaśikṣaṃ kṣiteḥ vratam || 37||
śaśvat parārthasarvehaḥ parārtha ekāntasambhavaḥ |
sādhuḥ śikṣeta bhūbhṛttaḥ nagaśiṣyaḥ parātmatām ||
38||
prāṇavṛttyā eva santuṣyet muniḥ na eva indriyapriyaiḥ |
jñānaṃ yathā na naśyeta na avakīryeta vāṅmanaḥ || 39||
viṣayeṣu āviśan yogī nānādharmeṣu sarvataḥ |
guṇadoṣavyapeta ātmā na viṣajjeta vāyuvat || 40||
pārthiveṣu iha deheṣu praviṣṭaḥ tat guṇāśrayaḥ |
guṇaiḥ na yujyate yogī gandhaiḥ vāyuḥ iva ātmadṛk || 41||
antaḥ hitaḥ ca sthirajaṅgameṣu
brahma ātmabhāvena samanvayena |
vyāptya avacchedaṃ asaṅgaṃ ātmanaḥ
muniḥ nabhaḥ tvaṃ vitatasya bhāvayet || 42||
tejaḥ abannamayaiḥ bhāvaiḥ megha ādyaiḥ vāyunā īritaiḥ |
na spṛśyate nabhaḥ tadvat kālasṛṣṭaiḥ guṇaiḥ pumān ||
43||
svacchaḥ prakṛtitaḥ snigdhaḥ mādhuryaḥ tīrthabhūḥ nṛṇām |
muniḥ punāti apāṃ mitraṃ īkṣa upasparśakīrtanaiḥ || 44||
tejasvī tapasā dīptaḥ durdharṣaudarabhājanaḥ |
sarvabhakṣaḥ api yukta ātmā na ādatte malaṃ agnivat || 45||
kvacit śannaḥ kvacit spaṣṭaḥ upāsyaḥ śreyaḥ icchatām |
bhuṅkte sarvatra dātṝṇāṃ dahan prāk uttara aśubham ||
46||
svamāyayā sṛṣṭaṃ idaṃ sat asat lakṣaṇaṃ vibhuḥ |
praviṣṭaḥ īyate tat tat svarūpaḥ agniḥ iva edhasi || 47||
visargādyāḥ śmaśānāntāḥ bhāvāḥ dehasya na ātmanaḥ |
kalānāṃ iva candrasya kālena avyaktavartmanā || 48||
kālena hi oghavegena bhūtānāṃ prabhava api ayau |
nityau api na dṛśyete ātmanaḥ agneḥ yathā arciṣām || 49||
guṇaiḥ guṇān upādatte yathākālaṃ vimuñcati |
na teṣu yujyate yogī gobhiḥ gāḥ iva gopatiḥ || 50||
budhyate svena bhedena vyaktisthaḥ iva tat gataḥ |
lakṣyate sthūlamatibhiḥ ātmā ca avasthitaḥ arkavat || 51||
na atisnehaḥ prasaṅgaḥ vā kartavyaḥ kva api kenacit |
kurvan vindeta santāpaṃ kapotaḥ iva dīnadhīḥ || 52||
kapotaḥ kaścana araṇye kṛtanīḍaḥ vanaspatau |
kapotyā bhāryayā sārdhaṃ uvāsa katicit samāḥ || 53||
kapotau snehaguṇitahṛdayau gṛhadharmiṇau |
dṛṣṭiṃ dṛṣṭyāṅgaṃ aṅgena buddhiṃ buddhyā babandhatuḥ ||
54||
śayyāsanāṭanasthānavārtākrīḍāśanādikam |
mithunībhūya visrabdhau ceratuḥ vanarājiṣu || 55||
yaṃ yaṃ vāñchati sā rājan tarpayanti anukampitā |
taṃ taṃ samanayat kāmaṃ kṛcchreṇa api ajitaindriyaḥ || 56||
kapotī prathamaṃ garbhaṃ gṛhṇati kālaḥ āgate |
aṇḍāni suṣuve nīḍe svapatyuḥ sannidhau satī || 57||
teṣū kāle vyajāyanta racitāvayavā hareḥ |
śaktibhiḥ durvibhāvyābhiḥ komalāṅgatanūruhāḥ || 58||
prajāḥ pupuṣatuḥ prītau dampatī putravatsalau |
śa‍ṛṇvantau kūjitaṃ tāsāṃ nirvṛtau kalabhāṣitaiḥ || 59||
tāsāṃ patatraiḥ susparśaiḥ kūjitaiḥ mugdhaceṣṭitaiḥ |
pratyudgamaiḥ adīnānāṃ pitarau mudaṃ āpatuḥ || 60||
snehānubaddhahṛdayau anyonyaṃ viṣṇumāyayā |
vimohitau dīnadhiyau śiśūn pupuṣatuḥ prajāḥ || 61||
ekadā jagmatuḥ tāsāṃ annārthaṃ tau kuṭumbinau |
paritaḥ kānane tasmin arthinau ceratuḥ ciram || 62||
dṛṣṭvā tān lubdhakaḥ kaścit yadṛccha ataḥ vanecaraḥ |
jagṛhe jālaṃ ātatya carataḥ svālayāntike || 63||
kapotaḥ ca kapotī ca prajāpoṣe sadā utsukau |
gatau poṣaṇaṃ ādāya svanīḍaṃ upajagmatuḥ || 64||
kapotī svātmajān vīkṣya bālakān jālasaṃvṛtān |
tān abhyadhāvat krośantī krośataḥ bhṛśaduḥkhitā || 65||
sā asakṛt snehaguṇitā dīnacittā ajamāyayā |
svayaṃ ca abadhyata śicā baddhān paśyanti apasmṛtiḥ || 66||
kapotaḥ ca ātmajān baddhān ātmanaḥ api adhikān priyān |
bhāryāṃ ca ātmasamāṃ dīnaḥ vilalāpa atiduḥkhitaḥ || 67||
aho me paśyata apāyaṃ alpapuṇyasya durmateḥ |
atṛptasya akṛtārthasya gṛhaḥ traivargikaḥ hataḥ || 68||
anurūpā anukūlā ca yasya me patidevatā |
śūnye gṛhe māṃ santyajya putraiḥ svaryāti sādhubhiḥ || 69||
saḥ ahaṃ śūnye gṛhe dīnaḥ mṛtadāraḥ mṛtaprajaḥ |
jijīviṣe kimarthaṃ vā vidhuraḥ duḥkhajīvitaḥ || 70||
tān tathā eva āvṛtān śigbhiḥ mṛtyugrastān viceṣṭataḥ |
svayaṃ ca kṛpaṇaḥ śikṣu paśyan api abudhaḥ apatat || 71||
taṃ labdhvā lubdhakaḥ krūraḥ kapotaṃ gṛhamedhinam |
kapotakān kapotīṃ ca siddhārthaḥ prayayau gṛham || 72||
evaṃ kuṭumbī aśānta ātmā dvandva ārāmaḥ patat trivat |
puṣṇan kuṭumbaṃ kṛpaṇaḥ sānubandhaḥ avasīdati || 73||
yaḥ prāpya mānuṣaṃ lokaṃ muktidvāraṃ apāvṛtam |
gṛheṣu khagavat saktaḥ taṃ ārūḍhacyutaṃ viduḥ || 74||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe śrīkṛṣṇoddhavasaṃvāde
yadvadhūtetihāse saptamo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in