𑌉𑌦𑍍𑌧𑌵𑌗𑍀𑌤𑌾 - 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃

Uddhavagita - Tritiyo'dhyayah

📂 Gita 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌅𑌥 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ।
𑌪𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍋𑌃 𑌈𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌯𑌿𑌨𑌾𑌮 𑌅𑌪𑌿 𑌮𑍋𑌹𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌮𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌃 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌨𑌃 ॥ 1॥
𑌨 𑌅𑌨𑍁𑌤𑍃𑌪𑍍𑌯𑍇 𑌜𑍁𑌷𑌨𑍍 𑌯𑍁𑌷𑍍𑌮𑌤𑍍 𑌵𑌚𑌃 𑌹𑌰𑌿𑌕𑌥𑌾 𑌅𑌮𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑌤𑌾𑌪𑌨𑌿𑌃𑌤𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑌃 𑌤𑌤𑍍 𑌤𑌾𑌪 𑌭𑍇𑌷𑌜𑌮𑍍 ॥ 2॥
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌏𑌭𑌿𑌃 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌭𑍂𑌤𑍈𑌃 𑌮𑌹𑌾𑌭𑍁𑌜 ।
𑌸𑌸𑌰𑍍𑌜𑍋𑌤𑍍 𑌚 𑌅𑌵𑌚𑌾𑌨𑌿 𑌆𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌯𑍇 ॥ 3॥
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌧𑌾𑌤𑍁𑌭𑌿𑌃 ।
𑌏𑌕𑌧𑌾 𑌦𑌶𑌧𑌾 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌭𑌜𑌨𑍍 𑌜𑍁𑌷𑌤𑍇 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 ॥ 4॥
𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌃 𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌪𑍍𑌰𑌦𑍍𑌯𑍋𑌦𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌃 ।
𑌮𑌨𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 𑌇𑌦𑌂 𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌇𑌹 𑌸𑌜𑍍𑌜𑌤𑍇 ॥ 5॥
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍 𑌸𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌦𑍇𑌹𑌭𑍃𑌤𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍 𑌤𑌤𑍍 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌫𑌲𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍 𑌭𑍍𑌰𑌮𑌤𑌿 𑌇𑌹 𑌸𑍁𑌖𑍈𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 6॥
𑌇𑌤𑍍𑌥𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌗𑌤𑍀𑌃 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍 𑌬𑌹𑍍𑌵𑌭𑌦𑍍𑌰𑌵𑌹𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 ।
𑌆𑌭𑍂𑌤𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌲𑌵𑌾𑌤𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌪𑍍𑌰𑌲𑌯𑍗 𑌅𑌶𑍍𑌨𑍁𑌤𑍇 𑌅𑌵𑌶𑌃 ॥ 7॥
𑌧𑌾𑌤𑍁 𑌉𑌪𑌪𑍍𑌲𑌵𑌃 𑌆𑌸𑌨𑍍𑌨𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌗𑍁𑌣𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑌾𑌦𑌿𑌨𑌿𑌧𑌨𑌃 𑌕𑌾𑌲𑌃 𑌹𑌿 𑌅𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌾𑌯 𑌅𑌪𑌕𑌰𑍍𑌷𑌤𑌿 ॥ 8॥
𑌶𑌤𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌹𑌿 𑌅𑌨𑌾𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌃 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌉𑌲𑍍𑌬𑌣𑌾 𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌤𑌤𑍍 𑌕𑌾𑌲 𑌉𑌪𑌚𑌿𑌤 𑌉𑌷𑍍𑌣 𑌅𑌰𑍍𑌕𑌃 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑍍 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌪𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥9॥
𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑌤𑌲𑌂 𑌆𑌰𑌭𑍍𑌯 𑌸𑌙𑍍𑌕𑌰𑍍𑌷𑌣𑌮𑍁𑌖 𑌅𑌨𑌲𑌃 ।
𑌦𑌹𑌨𑍍 𑌊𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌶𑌿𑌖𑌃 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌵𑌕𑍍 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌨𑌾 𑌈𑌰𑌿𑌤𑌃 ॥ 10॥
𑌸𑌾𑌂𑌵𑌰𑍍𑌤𑌕𑌃 𑌮𑍇𑌘𑌗𑌣𑌃 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌮 𑌶𑌤𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌃 ।
𑌧𑌾𑌰𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌹𑌸𑍍𑌤𑌿𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌲𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌸𑌲𑌿𑌲𑍇 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌟𑍍 ॥ 11॥
𑌤𑌤𑌃 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌜𑌂 𑌉𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌵𑍈𑌰𑌾𑌜𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌃 𑌨𑍃𑌪 ।
𑌅𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑌤𑍇 𑌸𑍂𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌂 𑌨𑌿𑌰𑌿𑌨𑍍𑌧𑌨𑌃 𑌇𑌵 𑌅𑌨𑌲𑌃 ॥ 12॥
𑌵𑌾𑌯𑍁𑌨𑌾 𑌹𑍃𑌤𑌗𑌨𑍍𑌧𑌾 𑌭𑍂𑌃 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑍇 ।
𑌸𑌲𑌿𑌲𑌂 𑌤𑌤𑍍 𑌧𑍃𑌤𑌰𑌸𑌂 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾𑌯 𑌉𑌪𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑍇 ॥ 13॥
𑌹𑍃𑌤𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌮𑌸𑌾 𑌵𑌾𑌯𑍗 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌲𑍀𑌯𑌤𑍇 ।
𑌹𑍃𑌤𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌃 𑌅𑌵𑌕𑌾𑌶𑍇𑌨 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 𑌨𑌭𑌸𑌿 𑌲𑍀𑌯𑌤𑍇 ।
𑌕𑌾𑌲𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌹𑍃𑌤𑌗𑍁𑌣𑌂 𑌨𑌵𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌲𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 14॥
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌮𑌨𑌃 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌸𑌹 𑌵𑍈𑌕𑌾𑌰𑌿𑌕𑍈𑌃 𑌨𑍃𑌪 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑌿 𑌅𑌹𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌅𑌹𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 ॥ 15॥
𑌏𑌷𑌾 𑌮𑌾𑌯𑌾 𑌭𑌗𑌵𑌤𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌿 𑌅𑌨𑍍𑌤𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀 ।
𑌤𑍍𑌰𑌿𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌤𑌾 𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌭𑍂𑌯𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍁𑌂 𑌇𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 16॥
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌏𑌤𑌾𑌂 𑌐𑌶𑍍𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌮𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌦𑍁𑌸𑍍𑌤𑌰𑌾𑌂 𑌅𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 ।
𑌤𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌞𑍍𑌜𑌃 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌧𑌿𑌯𑌃 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌃 𑌇𑌦𑌂 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 17॥
𑌪𑍍𑌰𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌆𑌰𑌭𑌮𑌾𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌹𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌯 𑌚 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍 𑌪𑌾𑌕𑌵𑌿𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑌂 𑌮𑌿𑌥𑍁𑌨𑍀𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌨𑍃𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 18॥
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌤𑌿𑌦𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑍇𑌨 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌨𑌾 ।
𑌗𑍃𑌹 𑌅𑌪𑌤𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤𑌪𑌶𑍁𑌭𑌿𑌃 𑌕𑌾 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌃 𑌸𑌾𑌧𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌚𑌲𑍈𑌃 ॥
19॥
𑌏𑌵𑌂 𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 𑌨𑌶𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯 𑌅𑌤𑌿𑌶𑌯 𑌧𑍍𑌵𑌂𑌸𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 20॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌦𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌜𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌸𑍁𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌃 𑌉𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌶𑌾𑌬𑍍𑌦𑍇 𑌪𑌰𑍇 𑌚 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌣𑌾𑌤𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌿 𑌉𑌪𑌶𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌮𑍍 ॥ 21॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌆𑌤𑍍𑌮𑌦𑍈𑌵𑌤𑌃 ।
𑌅𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 𑌅𑌨𑍁𑌵𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌯𑍈𑌃 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌦𑌃 𑌹𑌰𑌿𑌃 ॥ 22॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 𑌮𑌨𑌸𑌃 𑌅𑌸𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌆𑌦𑍗 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌚 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌷𑍁 ।
𑌦𑌯𑌾𑌂 𑌮𑍈𑌤𑍍𑌰𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌰𑌯𑌂 𑌚 𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌅𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌯𑌥𑌾 𑌉𑌚𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 23॥
𑌶𑍗𑌚𑌂 𑌤𑌪𑌃 𑌤𑌿𑌤𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑍗𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌂 𑌆𑌰𑍍𑌜𑌵𑌮𑍍 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌚𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌅𑌹𑌿𑌂𑌸𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑌮𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌯𑍋𑌃 ॥ 24॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌆𑌤𑍍𑌮𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌅𑌨𑍍𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑌾𑌂 𑌕𑍈𑌵𑌲𑍍𑌯𑌂 𑌅𑌨𑌿𑌕𑍇𑌤𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌤𑌚𑍀𑌰𑌵𑌸𑌨𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋𑌷𑌂 𑌯𑍇𑌨 𑌕𑍇𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 25॥
𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑍇 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌅𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌾𑌂 𑌅𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌚 𑌅𑌪𑌿 𑌹𑌿 ।
𑌮𑌨𑍋𑌵𑌾𑌕𑍍 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌦𑌣𑍍𑌡𑌂 𑌚 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌶𑌮𑌦𑌮𑍗 𑌅𑌪𑌿 ॥ 26॥
𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌂 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌨𑌂 𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌹𑌰𑍇𑌃 𑌅𑌦𑍍𑌭𑍁𑌤𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌜𑌨𑍍𑌮𑌕𑌰𑍍𑌮𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌤𑌦𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌅𑌖𑌿𑌲𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 27॥
𑌇𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌪𑌃 𑌜𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌯𑌤𑍍 𑌚 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌦𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍁𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌗𑍃𑌹𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌯𑌤𑍍 𑌪𑌰𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 28॥
𑌏𑌵𑌂 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌥𑍇𑌷𑍁 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌸𑍗𑌹𑍃𑌦𑌮𑍍 ।
𑌪𑌰𑌿𑌚𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌉𑌭𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌹𑌤𑍍𑌸𑍁 𑌨𑍃𑌷𑍁 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌷𑍁 ॥ 29॥
𑌪𑌰𑌸𑍍𑌪𑌰 𑌅𑌨𑍁𑌕𑌥𑌨𑌂 𑌪𑌾𑌵𑌨𑌂 𑌭𑌗𑌵𑌤𑍍 𑌯𑌶𑌃 ।
𑌮𑌿𑌥𑌃 𑌰𑌤𑌿𑌃 𑌮𑌿𑌥𑌃 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌃 𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌮𑌿𑌥𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 30॥
𑌸𑍍𑌮𑌰𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌮𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌚 𑌮𑌿𑌥𑌃 𑌅𑌘𑍗𑌘𑌹𑌰𑌂 𑌹𑌰𑌿𑌮𑍍 ।
𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌞𑍍𑌜𑌾𑌤𑌯𑌾 𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌬𑌿𑌭𑍍𑌰𑌤𑌿 𑌉𑌤𑍍𑌪𑍁𑌲𑌕𑌾𑌂 𑌤𑌨𑍁𑌮𑍍 ॥ 31॥
𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌰𑍁𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌤𑍍
𑌹𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌲𑍗𑌕𑌿𑌕𑌾𑌃 ।
𑌨𑍃𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌗𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌨𑍁𑌶𑍀𑌲𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿
𑌅𑌜𑌂 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑍂𑌷𑍍𑌣𑍀𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌏𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌾𑌃 ॥ 32॥
𑌇𑌤𑌿 𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍 𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌤𑌦𑍁𑌤𑍍𑌥𑌯𑌾 ।
𑌨𑌾𑌰𑌾𑌯𑌣𑌪𑌰𑌃 𑌮𑌾𑌯𑌂 𑌅𑌞𑍍𑌜𑌃 𑌤𑌰𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌸𑍍𑌤𑌰𑌾𑌮𑍍 ॥ 33॥
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌨𑌾𑌰𑌾𑌯𑌣 𑌅𑌭𑌿𑌧𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌂 𑌅𑌰𑍍𑌹𑌥 𑌨𑌃 𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌯𑍂𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌃 ॥ 34॥
𑌪𑌿𑌪𑍍𑌪𑌲𑌾𑌯𑌨𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌿 𑌉𑌦𑍍𑌭𑌵𑌪𑍍𑌰𑌲𑌯𑌹𑍇𑌤𑍁𑌃 𑌅𑌹𑍇𑌤𑍁𑌃 𑌅𑌸𑍍𑌯
𑌯𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑌜𑌾𑌗𑌰𑌸𑍁𑌷𑍁𑌪𑍍𑌤𑌿𑌷𑍁 𑌸𑌤𑍍 𑌬𑌹𑌿𑌃 𑌚 ।
𑌦𑍇𑌹 𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑍇𑌨
𑌸𑌞𑍍𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌤𑌤𑍍 𑌅𑌵𑍇𑌹𑌿 𑌪𑌰𑌂 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 ॥ 35॥
𑌨 𑌏𑌤𑌤𑍍 𑌮𑌨𑌃 𑌵𑌿𑌶𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌗𑍁𑌤 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌚 𑌯𑌥𑌾 𑌅𑌨𑌲𑌂 𑌅𑌰𑍍𑌚𑌿𑌷𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌃 ।
𑌶𑌬𑍍𑌦𑌃 𑌅𑌪𑌿 𑌬𑍋𑌧𑌕𑌨𑌿𑌷𑍇𑌧𑌤𑌯𑌾 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌮𑍂𑌲𑌮𑍍
𑌅𑌰𑍍𑌥 𑌉𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌆𑌹 𑌯𑌦𑍃𑌤𑍇 𑌨 𑌨𑌿𑌷𑍇𑌧𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 ॥ 36॥
𑌸𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌰𑌜𑌃 𑌤𑌮𑌃 𑌇𑌤𑌿 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌵𑍃𑌦𑍇𑌕𑌂 𑌆𑌦𑍗
𑌸𑍂𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍 𑌅𑌹𑌂 𑌇𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌮𑍍 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌅𑌰𑍍𑌥𑌫𑌲𑌰𑍂𑌪𑌤𑌯𑍋𑌃 𑌉𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌏𑌵 𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌸𑌤𑍍 𑌅𑌸𑌤𑍍 𑌚 𑌤𑌯𑍋𑌃 𑌪𑌰𑌂 𑌯𑌤𑍍 ॥ 37॥
𑌨 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌜𑌜𑌾𑌨 𑌨 𑌮𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌨 𑌏𑌧𑌤𑍇 𑌅𑌸𑍗
𑌨 𑌕𑍍𑌷𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌸𑌵𑌨𑌵𑌿𑌤𑍍 𑌵𑍍𑌯𑌭𑌿𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌹𑌿 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌶𑌸𑍍𑌵𑌦𑌨𑌪𑌾𑌯𑌿 𑌉𑌪𑌲𑌬𑍍𑌧𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌃 𑌯𑌥𑌾 𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌲𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌤𑍍 ॥ 38॥
𑌅𑌣𑍍𑌡𑍇𑌷𑍁 𑌪𑍇𑌶𑌿𑌷𑍁 𑌤𑌰𑍁𑌷𑍁 𑌅𑌵𑌿𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌃 𑌹𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌂 𑌉𑌪𑌧𑌾𑌵𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌤𑍍𑌰 ।
𑌸𑌨𑍍𑌨𑍇 𑌯𑌤𑍍 𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌗𑌣𑍇 𑌅𑌹𑌮𑌿 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑍇
𑌕𑍂𑌟𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌆𑌶𑌯𑌮𑍃𑌤𑍇 𑌤𑌤𑍍 𑌅𑌨𑍁𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌃 𑌨𑌃 ॥ 39॥
𑌯𑌃 𑌹𑌿 𑌅𑌬𑍍𑌜 𑌨𑌾𑌭 𑌚𑌰𑌣 𑌏𑌷𑌣𑌯𑍋𑌃 𑌉𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾
𑌚𑍇𑌤𑍋𑌮𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌿𑌧𑌮𑍇𑌤𑍍 𑌗𑍁𑌣𑌕𑌰𑍍𑌮𑌜𑌾𑌨𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌵𑌿𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌉𑌪𑌲𑌭𑍍𑌯𑌤𑌃 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍
𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌤𑍍 𑌯𑌥𑌾 𑌅𑌮𑌲𑌦𑍃𑌶𑌃 𑌸𑌵𑌿𑌤𑍃𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌃 ॥ 40॥
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌯𑍋𑌗𑌂 𑌵𑌦𑌤 𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌃 𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌧𑍂𑌯 𑌇𑌹 𑌆𑌶𑍁 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌨𑍈𑌷𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌤𑍇 𑌪𑌰𑌮𑍍 ॥ 41॥
𑌏𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌨𑌂 𑌋𑌷𑌿𑌨𑍍 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌅𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌃 𑌅𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑍇 ।
𑌨 𑌅𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌃 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌕𑌾𑌰𑌣𑌂 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 42॥
𑌆𑌵𑌿𑌰𑍍𑌹𑍋𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌅𑌕𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌇𑌤𑌿 𑌵𑍇𑌦𑌵𑌾𑌦𑌃 𑌨 𑌲𑍗𑌕𑌿𑌕𑌃 ।
𑌵𑍇𑌦𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌮𑍁𑌹𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍂𑌰𑌯𑌃 ॥ 43॥
𑌪𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌵𑌾𑌦𑌃 𑌵𑍇𑌦𑌃 𑌅𑌯𑌂 𑌬𑌾𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌅𑌨𑍁𑌶𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑌾𑌯 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌵𑌿𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌹𑌿 𑌅𑌗𑌦𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 44॥
𑌨 𑌆𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 𑌯𑌃 𑌤𑍁 𑌵𑍇𑌦 𑌉𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌅𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌅𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌵𑌿𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌹𑌿 𑌅𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍋𑌃 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌂 𑌉𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌸𑌃 ॥ 45॥
𑌵𑍇𑌦 𑌉𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌏𑌵 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌃 𑌨𑌿𑌃𑌸𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌅𑌰𑍍𑌪𑌿𑌤𑌂 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑍇 ।
𑌨𑍈𑌷𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌲𑌭𑌤𑍇 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌰𑍋𑌚𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌾 𑌫𑌲𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌿𑌃 ॥ 46॥
𑌯𑌃 𑌆𑌶𑍁 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥𑌿𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌹𑍀𑌷𑍁𑌃 𑌪𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌉𑌪𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰 𑌉𑌕𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌚 𑌕𑍇𑌶𑌵𑌮𑍍 ॥ 47॥
𑌲𑌬𑍍𑌧 𑌅𑌨𑍁𑌗𑍍𑌰𑌹𑌃 𑌆𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 𑌤𑍇𑌨 𑌸𑌨𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌾𑌗𑌮𑌃 ।
𑌮𑌹𑌾𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌅𑌭𑍍𑌯𑌰𑍍𑌚𑍇𑌤𑍍 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌅𑌭𑌿𑌮𑌤𑌯𑌾 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 48॥
𑌶𑍁𑌚𑌿𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌮𑍁𑌖𑌂 𑌆𑌸𑍀𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌸𑌂𑌯𑌮𑌨𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌪𑌿𑌣𑍍𑌡𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍋𑌧𑍍𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌕𑍃𑌤𑌰𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌅𑌰𑍍𑌚𑌯𑍇𑌤𑍍 𑌹𑌰𑌿𑌮𑍍 ॥ 49॥
𑌅𑌰𑍍𑌚𑌾𑌦𑍗 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌚 𑌅𑌪𑌿 𑌯𑌥𑌾𑌲𑌬𑍍𑌧 𑌉𑌪𑌚𑌾𑌰𑌕𑍈𑌃 ।
𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌿𑌆𑌤𑍍𑌮𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌚 𑌆𑌸𑌨𑌮𑍍 ॥ 50॥
𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌦𑍀𑌨𑍍 𑌉𑌪𑌕𑌲𑍍𑌪𑍍𑌯𑌾 𑌅𑌥 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌃 ।
𑌹𑍃𑌤𑍍 𑌆𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌃 𑌮𑍂𑌲𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌚 𑌅𑌰𑍍𑌚𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 51॥
𑌸𑌾𑌙𑍍𑌗𑍋𑌪𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌸𑌪𑌾𑌰𑍍𑌷𑌦𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌂 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌅𑌰𑍍𑌘𑍍𑌯𑌾𑌚𑌮𑌨𑍀𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑌵𑌾𑌸𑌃𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌣𑍈𑌃 ॥ 52॥
𑌗𑌨𑍍𑌧𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌾𑌕𑍍𑌷𑌤𑌸𑍍𑌰𑌗𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌧𑍂𑌪𑌦𑍀𑌪𑌹𑌾𑌰𑌕𑍈𑌃 ।
𑌸𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌵𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌤𑌵𑍈𑌃 𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌮𑍇𑌤𑍍 𑌹𑌰𑌿𑌮𑍍 ॥ 53॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌯𑌂 𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑍍 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌜𑌯𑍇𑌤𑍍 𑌹𑌰𑍇𑌃 ।
𑌶𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌆𑌧𑌾𑌯 𑌶𑌿𑌰𑌸𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌧𑌾𑌮𑍍𑌨𑌿 𑌉𑌦𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 54॥
𑌏𑌵𑌂 𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿 𑌅𑌰𑍍𑌕𑌤𑍋𑌯𑌾𑌦𑍗 𑌅𑌤𑌿𑌥𑍗 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌚 𑌯𑌃 ।
𑌯𑌜𑌤𑌿 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌅𑌚𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍 𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌹𑌿 𑌸𑌃 ॥ 55॥
𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍇 𑌪𑌾𑌰𑌮𑌹𑌂𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂
𑌸𑌂𑌹𑌿𑌤𑌾𑌯𑌾𑌮𑍇𑌕𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑍇 𑌨𑌿𑌮𑌿𑌜𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤𑌸𑌂𑌵𑌾𑌦𑍇
𑌮𑌾𑌯𑌾𑌕𑌰𑍍𑌮𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌨𑌿𑌰𑍂𑌪𑌣𑌂 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ |
parasya viṣṇoḥ īśasya māyināma api mohinīm |
māyāṃ vedituṃ icchāmaḥ bhagavantaḥ bruvantu naḥ || 1||
na anutṛpye juṣan yuṣmat vacaḥ harikathā amṛtam |
saṃsāratāpaniḥtaptaḥ martyaḥ tat tāpa bheṣajam || 2||
antarikṣaḥ uvāca |
ebhiḥ bhūtāni bhūtātmā mahābhūtaiḥ mahābhuja |
sasarjot ca avacāni ādyaḥ svamātraprasiddhaye || 3||
evaṃ sṛṣṭāni bhūtāni praviṣṭaḥ pañcadhātubhiḥ |
ekadhā daśadhā ātmānaṃ vibhajan juṣate guṇān || 4||
guṇaiḥ guṇān saḥ bhuñjānaḥ ātmapradyoditaiḥ prabhuḥ |
manyamānaḥ idaṃ sṛṣṭaṃ ātmānaṃ iha sajjate || 5||
karmāṇi karmabhiḥ kurvan sanimittāni dehabhṛt |
tat tat karmaphalaṃ gṛhṇan bhramati iha sukhaitaram || 6||
itthaṃ karmagatīḥ gacchan bahvabhadravahāḥ pumān |
ābhūtasamplavāt sargapralayau aśnute avaśaḥ || 7||
dhātu upaplavaḥ āsanne vyaktaṃ dravyaguṇātmakam |
anādinidhanaḥ kālaḥ hi avyaktāya apakarṣati || 8||
śatavarṣāḥ hi anāvṛṣṭiḥ bhaviṣyati ulbaṇā bhuvi |
tat kāla upacita uṣṇa arkaḥ lokān trīn pratapiṣyati ||9||
pātālatalaṃ ārabhya saṅkarṣaṇamukha analaḥ |
dahan ūrdhvaśikhaḥ viṣvak vardhate vāyunā īritaḥ || 10||
sāṃvartakaḥ meghagaṇaḥ varṣati sma śataṃ samāḥ |
dhārābhiḥ hastihastābhiḥ līyate salile virāṭ || 11||
tataḥ virājaṃ utsṛjya vairājaḥ puruṣaḥ nṛpa |
avyaktaṃ viśate sūkṣmaṃ nirindhanaḥ iva analaḥ || 12||
vāyunā hṛtagandhā bhūḥ salilatvāya kalpate |
salilaṃ tat dhṛtarasaṃ jyotiṣṭvāya upakalpate || 13||
hṛtarūpaṃ tu tamasā vāyau jyotiḥ pralīyate |
hṛtasparśaḥ avakāśena vāyuḥ nabhasi līyate |
kālātmanā hṛtaguṇaṃ navaḥ ātmani līyate || 14||
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ saha vaikārikaiḥ nṛpa |
praviśanti hi ahaṅkāraṃ svaguṇaiḥ ahaṃ ātmani || 15||
eṣā māyā bhagavataḥ sargasthiti antakāriṇī |
trivarṇā varṇitā asmābhiḥ kiṃ bhūyaḥ śrotuṃ icchasi || 16||
rājā uvāca |
yathā etāṃ aiśvarīṃ māyāṃ dustarāṃ akṛtātmabhiḥ |
taranti añjaḥ sthūladhiyaḥ maharṣaḥ idaṃ ucyatām || 17||
prabuddhaḥ uvāca |
karmāṇi ārabhamāṇānāṃ duḥkhahatyai sukhāya ca |
paśyet pākaviparyāsaṃ mithunīcāriṇāṃ nṛṇām || 18||
nityārtidena vittena durlabhena ātmamṛtyunā |
gṛha apatyāptapaśubhiḥ kā prītiḥ sādhitaiḥ calaiḥ ||
19||
evaṃ lokaṃ paraṃ vidyāt naśvaraṃ karmanirmitam |
satulya atiśaya dhvaṃsaṃ yathā maṇḍalavartinām || 20||
tasmāt guruṃ prapadyeta jijñāsuḥ śreyaḥ uttamam |
śābde pare ca niṣṇātaṃ brahmaṇi upaśamāśrayam || 21||
tatra bhāgavatān dharmān śikṣet guruātmadaivataḥ |
amāyayā anuvṛtyā yaiḥ tuṣyet ātmā ātmadaḥ hariḥ || 22||
sarvataḥ manasaḥ asaṅgaṃ ādau saṅgaṃ ca sādhuṣu |
dayāṃ maitrīṃ praśrayaṃ ca bhūteṣu addhā yathā ucitam || 23||
śaucaṃ tapaḥ titikṣāṃ ca maunaṃ svādhyāyaṃ ārjavam |
brahmacaryaṃ ahiṃsāṃ ca samatvaṃ dvandvasañjñayoḥ || 24||
sarvatra ātmeśvara anvīkṣāṃ kaivalyaṃ aniketatām |
viviktacīravasanaṃ santoṣaṃ yena kenacit || 25||
śraddhāṃ bhāgavate śāstre anindāṃ anyatra ca api hi |
manovāk karmadaṇḍaṃ ca satyaṃ śamadamau api || 26||
śravaṇaṃ kīrtanaṃ dhyānaṃ hareḥ adbhutakarmaṇaḥ |
janmakarmaguṇānāṃ ca tadarthe akhilaceṣṭitam || 27||
iṣṭaṃ dattaṃ tapaḥ japtaṃ vṛttaṃ yat ca ātmanaḥ priyam |
dārān sutān gṛhān prāṇān yat parasmai nivedanam || 28||
evaṃ kṛṣṇātmanātheṣu manuṣyeṣu ca sauhṛdam |
paricaryāṃ ca ubhayatra mahatsu nṛṣu sādhuṣu || 29||
paraspara anukathanaṃ pāvanaṃ bhagavat yaśaḥ |
mithaḥ ratiḥ mithaḥ tuṣṭiḥ nivṛttiḥ mithaḥ ātmanaḥ || 30||
smarantaḥ smārayantaḥ ca mithaḥ aghaughaharaṃ harim |
bhaktyā sañjātayā bhaktyā bibhrati utpulakāṃ tanum || 31||
kvacit rudanti acyutacintayā kvacit
hasanti nandanti vadanti alaukikāḥ |
nṛtyanti gāyanti anuśīlayanti
ajaṃ bhavanti tūṣṇīṃ paraṃ etya nirvṛtāḥ || 32||
iti bhāgavatān dharmān śikṣan bhaktyā tadutthayā |
nārāyaṇaparaḥ māyaṃ añjaḥ tarati dustarām || 33||
rājā uvāca |
nārāyaṇa abhidhānasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ |
niṣṭhāṃ arhatha naḥ vaktuṃ yūyaṃ hi brahmavittamāḥ || 34||
pippalāyanaḥ uvāca |
sthiti udbhavapralayahetuḥ ahetuḥ asya
yat svapnajāgarasuṣuptiṣu sat bahiḥ ca |
deha indriyāsuhṛdayāni caranti yena
sañjīvitāni tat avehi paraṃ narendra || 35||
na etat manaḥ viśati vāguta cakṣuḥ ātmā
prāṇendriyāṇi ca yathā analaṃ arciṣaḥ svāḥ |
śabdaḥ api bodhakaniṣedhatayā ātmamūlam
artha uktaṃ āha yadṛte na niṣedhasiddhiḥ || 36||
satvaṃ rajaḥ tamaḥ iti trivṛdekaṃ ādau
sūtraṃ mahān ahaṃ iti pravadanti jīvam |
jñānakriyā arthaphalarūpatayoḥ uśakti
brahma eva bhāti sat asat ca tayoḥ paraṃ yat || 37||
na ātmā jajāna na mariṣyati na edhate asau
na kṣīyate savanavit vyabhicāriṇāṃ hi |
sarvatra śasvadanapāyi upalabdhimātraṃ
prāṇaḥ yathā indriyavalena vikalpitaṃ sat || 38||
aṇḍeṣu peśiṣu taruṣu aviniściteṣu
prāṇaḥ hi jīvaṃ upadhāvati tatra tatra |
sanne yat indriyagaṇe ahami ca prasupte
kūṭasthaḥ āśayamṛte tat anusmṛtiḥ naḥ || 39||
yaḥ hi abja nābha caraṇa eṣaṇayoḥ ubhaktyā
cetomalāni vidhamet guṇakarmajāni |
tasmin viśuddhaḥ upalabhyataḥ ātmatattvam
sākṣāt yathā amaladṛśaḥ savitṛprakāśaḥ || 40||
karmayogaṃ vadata naḥ puruṣaḥ yena saṃskṛtaḥ |
vidhūya iha āśu karmāṇi naiṣkarmyaṃ vindate param || 41||
evaṃ praśnaṃ ṛṣin pūrvaṃ apṛcchaṃ pituḥ antike |
na abruvan brahmaṇaḥ putrāḥ tatra kāraṇaṃ ucyatām || 42||
āvirhotraḥ uvāca |
karma akarmavikarma iti vedavādaḥ na laukikaḥ |
vedasya ca īśvarātmatvāt tatra muhyanti sūrayaḥ || 43||
parokṣavādaḥ vedaḥ ayaṃ bālānāṃ anuśāsanam |
karmamokṣāya karmāṇi vidhatte hi agadaṃ yathā || 44||
na ācaret yaḥ tu veda uktaṃ svayaṃ ajñaḥ ajitendriyaḥ |
vikarmaṇā hi adharmeṇa mṛtyoḥ mṛtyuṃ upaiti saḥ || 45||
veda uktaṃ eva kurvāṇaḥ niḥsaṅgaḥ arpitaṃ īśvare |
naiṣkarmyāṃ labhate siddhiṃ rocanārthā phalaśrutiḥ || 46||
yaḥ āśu hṛdayagranthiṃ nirjihīṣuḥ parātmanaḥ |
vidhinā upacaret devaṃ tantra uktena ca keśavam || 47||
labdha anugrahaḥ ācāryāt tena sandarśitāgamaḥ |
mahāpuruṣaṃ abhyarcet mūrtyā abhimatayā ātmanaḥ || 48||
śuciḥ sammukhaṃ āsīnaḥ prāṇasaṃyamanādibhiḥ |
piṇḍaṃ viśodhya sannyāsakṛtarakṣaḥ arcayet harim || 49||
arcādau hṛdaye ca api yathālabdha upacārakaiḥ |
dravyakṣitiātmaliṅgāni niṣpādya prokṣya ca āsanam || 50||
pādyādīn upakalpyā atha sannidhāpya samāhitaḥ |
hṛt ādibhiḥ kṛtanyāsaḥ mūlamantreṇa ca arcayet || 51||
sāṅgopāṅgāṃ sapārṣadāṃ tāṃ tāṃ mūrtiṃ svamantrataḥ |
pādya arghyācamanīyādyaiḥ snānavāsaḥvibhūṣaṇaiḥ || 52||
gandhamālyākṣatasragbhiḥ dhūpadīpahārakaiḥ |
sāṅgaṃ sampūjya vidhivat stavaiḥ stutvā namet harim || 53||
ātmāṃ tanmayaṃ dhyāyan mūrtiṃ sampūjayet hareḥ |
śeṣāṃ ādhāya śirasi svadhāmni udvāsya satkṛtam || 54||
evaṃ agni arkatoyādau atithau hṛdaye ca yaḥ |
yajati īśvaraṃ ātmānaṃ acirāt mucyate hi saḥ || 55||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde
māyākarmabrahmanirūpaṇaṃ tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ तृतीयोऽध्यायः ।
परस्य विष्णोः ईशस्य मायिनाम अपि मोहिनीम् ।
मायां वेदितुं इच्छामः भगवन्तः ब्रुवन्तु नः ॥ 1॥
न अनुतृप्ये जुषन् युष्मत् वचः हरिकथा अमृतम् ।
संसारतापनिःतप्तः मर्त्यः तत् ताप भेषजम् ॥ 2॥
अन्तरिक्षः उवाच ।
एभिः भूतानि भूतात्मा महाभूतैः महाभुज ।
ससर्जोत् च अवचानि आद्यः स्वमात्रप्रसिद्धये ॥ 3॥
एवं सृष्टानि भूतानि प्रविष्टः पञ्चधातुभिः ।
एकधा दशधा आत्मानं विभजन् जुषते गुणान् ॥ 4॥
गुणैः गुणान् सः भुञ्जानः आत्मप्रद्योदितैः प्रभुः ।
मन्यमानः इदं सृष्टं आत्मानं इह सज्जते ॥ 5॥
कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् सनिमित्तानि देहभृत् ।
तत् तत् कर्मफलं गृह्णन् भ्रमति इह सुखैतरम् ॥ 6॥
इत्थं कर्मगतीः गच्छन् बह्वभद्रवहाः पुमान् ।
आभूतसम्प्लवात् सर्गप्रलयौ अश्नुते अवशः ॥ 7॥
धातु उपप्लवः आसन्ने व्यक्तं द्रव्यगुणात्मकम् ।
अनादिनिधनः कालः हि अव्यक्ताय अपकर्षति ॥ 8॥
शतवर्षाः हि अनावृष्टिः भविष्यति उल्बणा भुवि ।
तत् काल उपचित उष्ण अर्कः लोकान् त्रीन् प्रतपिष्यति ॥9॥
पातालतलं आरभ्य सङ्कर्षणमुख अनलः ।
दहन् ऊर्ध्वशिखः विष्वक् वर्धते वायुना ईरितः ॥ 10॥
सांवर्तकः मेघगणः वर्षति स्म शतं समाः ।
धाराभिः हस्तिहस्ताभिः लीयते सलिले विराट् ॥ 11॥
ततः विराजं उत्सृज्य वैराजः पुरुषः नृप ।
अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धनः इव अनलः ॥ 12॥
वायुना हृतगन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते ।
सलिलं तत् धृतरसं ज्योतिष्ट्वाय उपकल्पते ॥ 13॥
हृतरूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते ।
हृतस्पर्शः अवकाशेन वायुः नभसि लीयते ।
कालात्मना हृतगुणं नवः आत्मनि लीयते ॥ 14॥
इन्द्रियाणि मनः बुद्धिः सह वैकारिकैः नृप ।
प्रविशन्ति हि अहङ्कारं स्वगुणैः अहं आत्मनि ॥ 15॥
एषा माया भगवतः सर्गस्थिति अन्तकारिणी ।
त्रिवर्णा वर्णिता अस्माभिः किं भूयः श्रोतुं इच्छसि ॥ 16॥
राजा उवाच ।
यथा एतां ऐश्वरीं मायां दुस्तरां अकृतात्मभिः ।
तरन्ति अञ्जः स्थूलधियः महर्षः इदं उच्यताम् ॥ 17॥
प्रबुद्धः उवाच ।
कर्माणि आरभमाणानां दुःखहत्यै सुखाय च ।
पश्येत् पाकविपर्यासं मिथुनीचारिणां नृणाम् ॥ 18॥
नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेन आत्ममृत्युना ।
गृह अपत्याप्तपशुभिः का प्रीतिः साधितैः चलैः ॥
19॥
एवं लोकं परं विद्यात् नश्वरं कर्मनिर्मितम् ।
सतुल्य अतिशय ध्वंसं यथा मण्डलवर्तिनाम् ॥ 20॥
तस्मात् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेयः उत्तमम् ।
शाब्दे परे च निष्णातं ब्रह्मणि उपशमाश्रयम् ॥ 21॥
तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेत् गुरुआत्मदैवतः ।
अमायया अनुवृत्या यैः तुष्येत् आत्मा आत्मदः हरिः ॥ 22॥
सर्वतः मनसः असङ्गं आदौ सङ्गं च साधुषु ।
दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेषु अद्धा यथा उचितम् ॥ 23॥
शौचं तपः तितिक्षां च मौनं स्वाध्यायं आर्जवम् ।
ब्रह्मचर्यं अहिंसां च समत्वं द्वन्द्वसञ्ज्ञयोः ॥ 24॥
सर्वत्र आत्मेश्वर अन्वीक्षां कैवल्यं अनिकेतताम् ।
विविक्तचीरवसनं सन्तोषं येन केनचित् ॥ 25॥
श्रद्धां भागवते शास्त्रे अनिन्दां अन्यत्र च अपि हि ।
मनोवाक् कर्मदण्डं च सत्यं शमदमौ अपि ॥ 26॥
श्रवणं कीर्तनं ध्यानं हरेः अद्भुतकर्मणः ।
जन्मकर्मगुणानां च तदर्थे अखिलचेष्टितम् ॥ 27॥
इष्टं दत्तं तपः जप्तं वृत्तं यत् च आत्मनः प्रियम् ।
दारान् सुतान् गृहान् प्राणान् यत् परस्मै निवेदनम् ॥ 28॥
एवं कृष्णात्मनाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् ।
परिचर्यां च उभयत्र महत्सु नृषु साधुषु ॥ 29॥
परस्पर अनुकथनं पावनं भगवत् यशः ।
मिथः रतिः मिथः तुष्टिः निवृत्तिः मिथः आत्मनः ॥ 30॥
स्मरन्तः स्मारयन्तः च मिथः अघौघहरं हरिम् ।
भक्त्या सञ्जातया भक्त्या बिभ्रति उत्पुलकां तनुम् ॥ 31॥
क्वचित् रुदन्ति अच्युतचिन्तया क्वचित्
हसन्ति नन्दन्ति वदन्ति अलौकिकाः ।
नृत्यन्ति गायन्ति अनुशीलयन्ति
अजं भवन्ति तूष्णीं परं एत्य निर्वृताः ॥ 32॥
इति भागवतान् धर्मान् शिक्षन् भक्त्या तदुत्थया ।
नारायणपरः मायं अञ्जः तरति दुस्तराम् ॥ 33॥
राजा उवाच ।
नारायण अभिधानस्य ब्रह्मणः परमात्मनः ।
निष्ठां अर्हथ नः वक्तुं यूयं हि ब्रह्मवित्तमाः ॥ 34॥
पिप्पलायनः उवाच ।
स्थिति उद्भवप्रलयहेतुः अहेतुः अस्य
यत् स्वप्नजागरसुषुप्तिषु सत् बहिः च ।
देह इन्द्रियासुहृदयानि चरन्ति येन
सञ्जीवितानि तत् अवेहि परं नरेन्द्र ॥ 35॥
न एतत् मनः विशति वागुत चक्षुः आत्मा
प्राणेन्द्रियाणि च यथा अनलं अर्चिषः स्वाः ।
शब्दः अपि बोधकनिषेधतया आत्ममूलम्
अर्थ उक्तं आह यदृते न निषेधसिद्धिः ॥ 36॥
सत्वं रजः तमः इति त्रिवृदेकं आदौ
सूत्रं महान् अहं इति प्रवदन्ति जीवम् ।
ज्ञानक्रिया अर्थफलरूपतयोः उशक्ति
ब्रह्म एव भाति सत् असत् च तयोः परं यत् ॥ 37॥
न आत्मा जजान न मरिष्यति न एधते असौ
न क्षीयते सवनवित् व्यभिचारिणां हि ।
सर्वत्र शस्वदनपायि उपलब्धिमात्रं
प्राणः यथा इन्द्रियवलेन विकल्पितं सत् ॥ 38॥
अण्डेषु पेशिषु तरुषु अविनिश्चितेषु
प्राणः हि जीवं उपधावति तत्र तत्र ।
सन्ने यत् इन्द्रियगणे अहमि च प्रसुप्ते
कूटस्थः आशयमृते तत् अनुस्मृतिः नः ॥ 39॥
यः हि अब्ज नाभ चरण एषणयोः उभक्त्या
चेतोमलानि विधमेत् गुणकर्मजानि ।
तस्मिन् विशुद्धः उपलभ्यतः आत्मतत्त्वम्
साक्षात् यथा अमलदृशः सवितृप्रकाशः ॥ 40॥
कर्मयोगं वदत नः पुरुषः येन संस्कृतः ।
विधूय इह आशु कर्माणि नैष्कर्म्यं विन्दते परम् ॥ 41॥
एवं प्रश्नं ऋषिन् पूर्वं अपृच्छं पितुः अन्तिके ।
न अब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्राः तत्र कारणं उच्यताम् ॥ 42॥
आविर्होत्रः उवाच ।
कर्म अकर्मविकर्म इति वेदवादः न लौकिकः ।
वेदस्य च ईश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः ॥ 43॥
परोक्षवादः वेदः अयं बालानां अनुशासनम् ।
कर्ममोक्षाय कर्माणि विधत्ते हि अगदं यथा ॥ 44॥
न आचरेत् यः तु वेद उक्तं स्वयं अज्ञः अजितेन्द्रियः ।
विकर्मणा हि अधर्मेण मृत्योः मृत्युं उपैति सः ॥ 45॥
वेद उक्तं एव कुर्वाणः निःसङ्गः अर्पितं ईश्वरे ।
नैष्कर्म्यां लभते सिद्धिं रोचनार्था फलश्रुतिः ॥ 46॥
यः आशु हृदयग्रन्थिं निर्जिहीषुः परात्मनः ।
विधिना उपचरेत् देवं तन्त्र उक्तेन च केशवम् ॥ 47॥
लब्ध अनुग्रहः आचार्यात् तेन सन्दर्शितागमः ।
महापुरुषं अभ्यर्चेत् मूर्त्या अभिमतया आत्मनः ॥ 48॥
शुचिः सम्मुखं आसीनः प्राणसंयमनादिभिः ।
पिण्डं विशोध्य सन्न्यासकृतरक्षः अर्चयेत् हरिम् ॥ 49॥
अर्चादौ हृदये च अपि यथालब्ध उपचारकैः ।
द्रव्यक्षितिआत्मलिङ्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य च आसनम् ॥ 50॥
पाद्यादीन् उपकल्प्या अथ सन्निधाप्य समाहितः ।
हृत् आदिभिः कृतन्यासः मूलमन्त्रेण च अर्चयेत् ॥ 51॥
साङ्गोपाङ्गां सपार्षदां तां तां मूर्तिं स्वमन्त्रतः ।
पाद्य अर्घ्याचमनीयाद्यैः स्नानवासःविभूषणैः ॥ 52॥
गन्धमाल्याक्षतस्रग्भिः धूपदीपहारकैः ।
साङ्गं सम्पूज्य विधिवत् स्तवैः स्तुत्वा नमेत् हरिम् ॥ 53॥
आत्मां तन्मयं ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेत् हरेः ।
शेषां आधाय शिरसि स्वधाम्नि उद्वास्य सत्कृतम् ॥ 54॥
एवं अग्नि अर्कतोयादौ अतिथौ हृदये च यः ।
यजति ईश्वरं आत्मानं अचिरात् मुच्यते हि सः ॥ 55॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहितायामेकादशस्कन्धे निमिजायन्तसंवादे
मायाकर्मब्रह्मनिरूपणं तृतीयोऽध्यायः ॥
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ |
parasya viṣṇoḥ īśasya māyināma api mohinīm |
māyāṃ vedituṃ icchāmaḥ bhagavantaḥ bruvantu naḥ || 1||
na anutṛpye juṣan yuṣmat vacaḥ harikathā amṛtam |
saṃsāratāpaniḥtaptaḥ martyaḥ tat tāpa bheṣajam || 2||
antarikṣaḥ uvāca |
ebhiḥ bhūtāni bhūtātmā mahābhūtaiḥ mahābhuja |
sasarjot ca avacāni ādyaḥ svamātraprasiddhaye || 3||
evaṃ sṛṣṭāni bhūtāni praviṣṭaḥ pañcadhātubhiḥ |
ekadhā daśadhā ātmānaṃ vibhajan juṣate guṇān || 4||
guṇaiḥ guṇān saḥ bhuñjānaḥ ātmapradyoditaiḥ prabhuḥ |
manyamānaḥ idaṃ sṛṣṭaṃ ātmānaṃ iha sajjate || 5||
karmāṇi karmabhiḥ kurvan sanimittāni dehabhṛt |
tat tat karmaphalaṃ gṛhṇan bhramati iha sukhaitaram || 6||
itthaṃ karmagatīḥ gacchan bahvabhadravahāḥ pumān |
ābhūtasamplavāt sargapralayau aśnute avaśaḥ || 7||
dhātu upaplavaḥ āsanne vyaktaṃ dravyaguṇātmakam |
anādinidhanaḥ kālaḥ hi avyaktāya apakarṣati || 8||
śatavarṣāḥ hi anāvṛṣṭiḥ bhaviṣyati ulbaṇā bhuvi |
tat kāla upacita uṣṇa arkaḥ lokān trīn pratapiṣyati ||9||
pātālatalaṃ ārabhya saṅkarṣaṇamukha analaḥ |
dahan ūrdhvaśikhaḥ viṣvak vardhate vāyunā īritaḥ || 10||
sāṃvartakaḥ meghagaṇaḥ varṣati sma śataṃ samāḥ |
dhārābhiḥ hastihastābhiḥ līyate salile virāṭ || 11||
tataḥ virājaṃ utsṛjya vairājaḥ puruṣaḥ nṛpa |
avyaktaṃ viśate sūkṣmaṃ nirindhanaḥ iva analaḥ || 12||
vāyunā hṛtagandhā bhūḥ salilatvāya kalpate |
salilaṃ tat dhṛtarasaṃ jyotiṣṭvāya upakalpate || 13||
hṛtarūpaṃ tu tamasā vāyau jyotiḥ pralīyate |
hṛtasparśaḥ avakāśena vāyuḥ nabhasi līyate |
kālātmanā hṛtaguṇaṃ navaḥ ātmani līyate || 14||
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ saha vaikārikaiḥ nṛpa |
praviśanti hi ahaṅkāraṃ svaguṇaiḥ ahaṃ ātmani || 15||
eṣā māyā bhagavataḥ sargasthiti antakāriṇī |
trivarṇā varṇitā asmābhiḥ kiṃ bhūyaḥ śrotuṃ icchasi || 16||
rājā uvāca |
yathā etāṃ aiśvarīṃ māyāṃ dustarāṃ akṛtātmabhiḥ |
taranti añjaḥ sthūladhiyaḥ maharṣaḥ idaṃ ucyatām || 17||
prabuddhaḥ uvāca |
karmāṇi ārabhamāṇānāṃ duḥkhahatyai sukhāya ca |
paśyet pākaviparyāsaṃ mithunīcāriṇāṃ nṛṇām || 18||
nityārtidena vittena durlabhena ātmamṛtyunā |
gṛha apatyāptapaśubhiḥ kā prītiḥ sādhitaiḥ calaiḥ ||
19||
evaṃ lokaṃ paraṃ vidyāt naśvaraṃ karmanirmitam |
satulya atiśaya dhvaṃsaṃ yathā maṇḍalavartinām || 20||
tasmāt guruṃ prapadyeta jijñāsuḥ śreyaḥ uttamam |
śābde pare ca niṣṇātaṃ brahmaṇi upaśamāśrayam || 21||
tatra bhāgavatān dharmān śikṣet guruātmadaivataḥ |
amāyayā anuvṛtyā yaiḥ tuṣyet ātmā ātmadaḥ hariḥ || 22||
sarvataḥ manasaḥ asaṅgaṃ ādau saṅgaṃ ca sādhuṣu |
dayāṃ maitrīṃ praśrayaṃ ca bhūteṣu addhā yathā ucitam || 23||
śaucaṃ tapaḥ titikṣāṃ ca maunaṃ svādhyāyaṃ ārjavam |
brahmacaryaṃ ahiṃsāṃ ca samatvaṃ dvandvasañjñayoḥ || 24||
sarvatra ātmeśvara anvīkṣāṃ kaivalyaṃ aniketatām |
viviktacīravasanaṃ santoṣaṃ yena kenacit || 25||
śraddhāṃ bhāgavate śāstre anindāṃ anyatra ca api hi |
manovāk karmadaṇḍaṃ ca satyaṃ śamadamau api || 26||
śravaṇaṃ kīrtanaṃ dhyānaṃ hareḥ adbhutakarmaṇaḥ |
janmakarmaguṇānāṃ ca tadarthe akhilaceṣṭitam || 27||
iṣṭaṃ dattaṃ tapaḥ japtaṃ vṛttaṃ yat ca ātmanaḥ priyam |
dārān sutān gṛhān prāṇān yat parasmai nivedanam || 28||
evaṃ kṛṣṇātmanātheṣu manuṣyeṣu ca sauhṛdam |
paricaryāṃ ca ubhayatra mahatsu nṛṣu sādhuṣu || 29||
paraspara anukathanaṃ pāvanaṃ bhagavat yaśaḥ |
mithaḥ ratiḥ mithaḥ tuṣṭiḥ nivṛttiḥ mithaḥ ātmanaḥ || 30||
smarantaḥ smārayantaḥ ca mithaḥ aghaughaharaṃ harim |
bhaktyā sañjātayā bhaktyā bibhrati utpulakāṃ tanum || 31||
kvacit rudanti acyutacintayā kvacit
hasanti nandanti vadanti alaukikāḥ |
nṛtyanti gāyanti anuśīlayanti
ajaṃ bhavanti tūṣṇīṃ paraṃ etya nirvṛtāḥ || 32||
iti bhāgavatān dharmān śikṣan bhaktyā tadutthayā |
nārāyaṇaparaḥ māyaṃ añjaḥ tarati dustarām || 33||
rājā uvāca |
nārāyaṇa abhidhānasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ |
niṣṭhāṃ arhatha naḥ vaktuṃ yūyaṃ hi brahmavittamāḥ || 34||
pippalāyanaḥ uvāca |
sthiti udbhavapralayahetuḥ ahetuḥ asya
yat svapnajāgarasuṣuptiṣu sat bahiḥ ca |
deha indriyāsuhṛdayāni caranti yena
sañjīvitāni tat avehi paraṃ narendra || 35||
na etat manaḥ viśati vāguta cakṣuḥ ātmā
prāṇendriyāṇi ca yathā analaṃ arciṣaḥ svāḥ |
śabdaḥ api bodhakaniṣedhatayā ātmamūlam
artha uktaṃ āha yadṛte na niṣedhasiddhiḥ || 36||
satvaṃ rajaḥ tamaḥ iti trivṛdekaṃ ādau
sūtraṃ mahān ahaṃ iti pravadanti jīvam |
jñānakriyā arthaphalarūpatayoḥ uśakti
brahma eva bhāti sat asat ca tayoḥ paraṃ yat || 37||
na ātmā jajāna na mariṣyati na edhate asau
na kṣīyate savanavit vyabhicāriṇāṃ hi |
sarvatra śasvadanapāyi upalabdhimātraṃ
prāṇaḥ yathā indriyavalena vikalpitaṃ sat || 38||
aṇḍeṣu peśiṣu taruṣu aviniściteṣu
prāṇaḥ hi jīvaṃ upadhāvati tatra tatra |
sanne yat indriyagaṇe ahami ca prasupte
kūṭasthaḥ āśayamṛte tat anusmṛtiḥ naḥ || 39||
yaḥ hi abja nābha caraṇa eṣaṇayoḥ ubhaktyā
cetomalāni vidhamet guṇakarmajāni |
tasmin viśuddhaḥ upalabhyataḥ ātmatattvam
sākṣāt yathā amaladṛśaḥ savitṛprakāśaḥ || 40||
karmayogaṃ vadata naḥ puruṣaḥ yena saṃskṛtaḥ |
vidhūya iha āśu karmāṇi naiṣkarmyaṃ vindate param || 41||
evaṃ praśnaṃ ṛṣin pūrvaṃ apṛcchaṃ pituḥ antike |
na abruvan brahmaṇaḥ putrāḥ tatra kāraṇaṃ ucyatām || 42||
āvirhotraḥ uvāca |
karma akarmavikarma iti vedavādaḥ na laukikaḥ |
vedasya ca īśvarātmatvāt tatra muhyanti sūrayaḥ || 43||
parokṣavādaḥ vedaḥ ayaṃ bālānāṃ anuśāsanam |
karmamokṣāya karmāṇi vidhatte hi agadaṃ yathā || 44||
na ācaret yaḥ tu veda uktaṃ svayaṃ ajñaḥ ajitendriyaḥ |
vikarmaṇā hi adharmeṇa mṛtyoḥ mṛtyuṃ upaiti saḥ || 45||
veda uktaṃ eva kurvāṇaḥ niḥsaṅgaḥ arpitaṃ īśvare |
naiṣkarmyāṃ labhate siddhiṃ rocanārthā phalaśrutiḥ || 46||
yaḥ āśu hṛdayagranthiṃ nirjihīṣuḥ parātmanaḥ |
vidhinā upacaret devaṃ tantra uktena ca keśavam || 47||
labdha anugrahaḥ ācāryāt tena sandarśitāgamaḥ |
mahāpuruṣaṃ abhyarcet mūrtyā abhimatayā ātmanaḥ || 48||
śuciḥ sammukhaṃ āsīnaḥ prāṇasaṃyamanādibhiḥ |
piṇḍaṃ viśodhya sannyāsakṛtarakṣaḥ arcayet harim || 49||
arcādau hṛdaye ca api yathālabdha upacārakaiḥ |
dravyakṣitiātmaliṅgāni niṣpādya prokṣya ca āsanam || 50||
pādyādīn upakalpyā atha sannidhāpya samāhitaḥ |
hṛt ādibhiḥ kṛtanyāsaḥ mūlamantreṇa ca arcayet || 51||
sāṅgopāṅgāṃ sapārṣadāṃ tāṃ tāṃ mūrtiṃ svamantrataḥ |
pādya arghyācamanīyādyaiḥ snānavāsaḥvibhūṣaṇaiḥ || 52||
gandhamālyākṣatasragbhiḥ dhūpadīpahārakaiḥ |
sāṅgaṃ sampūjya vidhivat stavaiḥ stutvā namet harim || 53||
ātmāṃ tanmayaṃ dhyāyan mūrtiṃ sampūjayet hareḥ |
śeṣāṃ ādhāya śirasi svadhāmni udvāsya satkṛtam || 54||
evaṃ agni arkatoyādau atithau hṛdaye ca yaḥ |
yajati īśvaraṃ ātmānaṃ acirāt mucyate hi saḥ || 55||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde
māyākarmabrahmanirūpaṇaṃ tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in