கடோபநிஷத் - அத்யாய 2, வல்லீ 3

Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 3

🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
அத்யாய 2
வல்லீ 3
ஊர்த்வமூலோ-ऽவாக்‍ஶாக ஏஷோ-ऽஶ்வத்த-ஸ்ஸநாதநஃ।
ததேவ ஶுக்ர-ந்தத் ப்ரஹ்ம ததேவாம்ரு'தமுச்யதே।
தஸ்மிம்​ல்லோँகா-ஶ்ஶ்ரிதா-ஸ்ஸர்வே தது நாத்யேதி கஶ்சந। ஏதத்வை தத்‌ ॥1॥
யதித-ங்கி-ஞ்ச ஜகத்ஸர்வ-ம்ப்ராண ஏஜதி நிஸ்ஸ்ரு'தம்‌।
மஹத் பயம்-வँஜ்ரமுத்யதம்-யँ ஏதத்விதுரம்ரு'தாஸ்தே பவந்தி ॥2॥
பயாதஸ்யாக்நிஸ்தபதி பயாத்தபதி ஸூர்யஃ।
பயாதிந்த்ரஶ்ச வாயுஶ்ச ம்ரு'த்யுர்தாவதி பஞ்சமஃ ॥3॥
இஹ சேதஶகத்‌போத்து-ம்ப்ராக் ஶரீரஸ்ய விஸ்ரஸஃ।
தத-ஸ்ஸர்கேஷு லோகேஷு ஶரீரத்வாய கல்பதே ॥4॥
யதா-ऽऽதர்​ஶே ததா-ऽऽத்மநி யதா ஸ்வப்நே ததா பித்ரு'லோகே।
யதா-ऽப்ஸு பரீவ தத்ரு'ஶே ததா கந்தர்வலோகே சாயாதபயோரிவ ப்ரஹ்மலோகே ॥5॥
இந்த்ரியாணா-ம்ப்ரு'தக்பாவமுதயாஸ்தமயௌ ச யத்‌।
ப்ரு'தகுத்பத்யமாநாநா-ம்மத்வா தீரோ ந ஶோசதி ॥6॥
இந்த்ரியேப்யஃ பர-ம்மநோ மநஸ-ஸ்ஸத்த்வமுத்தமம்‌।
ஸத்த்வாததி மஹாநாத்மா மஹதோ-ऽவ்யக்தமுத்தமம்‌ ॥7॥
அவ்யக்தாத்து பரஃ புருஷோ வ்யாபகோ-ऽலிங்க ஏவ ச।
ய-ஞ்ஜ்ஞாத்வா முச்யதே ஜந்துரம்ரு'தத்வ-ஞ்ச கச்சதி ॥8॥
ந ஸந்த்ரு'ஶே திஷ்டதி ரூபமஸ்ய ந சக்ஷுஷா பஶ்யதி கஶ்சநைநம்‌।
ஹ்ரு'தா மநீஷா மநஸா-ऽபிக்ல்ரு'ப்தோ ய ஏதத்விதுரம்ரு'தாஸ்தே பவந்தி ॥9॥
யதா பஞ்சாவதிஷ்டந்தே ஜ்ஞாநாநி மநஸா ஸஹ।
புத்திஶ்ச ந விசேஷ்டதே தாமாஹுஃ பரமா-ங்கதிம்‌ ॥10॥
தாம்-யோँகமிதி மந்யந்தே ஸ்திராமிந்த்ரியதாரணாம்‌।
அப்ரமத்தஸ்ததா பவதி யோகோ ஹி ப்ரபவாப்யயௌ ॥11॥
நைவ வாசா ந மநஸா ப்ராப்தும் ஶக்யோ ந சக்ஷுஷா।
அஸ்தீதி ப்ருவதோ-ऽந்யத்ர கத-ந்ததுபலப்யதே ॥12॥
அஸ்தீத்யேவோபலப்தவ்யஸ்தத்த்வபாவேந சோபயோஃ।
அஸ்தீத்யேவோபலப்தஸ்ய தத்த்வபாவஃ ப்ரஸீததி ॥13॥
யதா ஸர்வே ப்ரமுச்யந்தே காமா யே-ऽஸ்ய ஹ்ரு'தி ஶ்ரிதாஃ।
அத மர்த்யோ-ऽம்ரு'தோ பவத்யத்ர ப்ரஹ்ம ஸமஶ்நுதே ॥14॥
யதா ஸர்வே ப்ரபித்யந்தே ஹ்ரு'தயஸ்யேஹ க்ரந்தயஃ।
அத மர்த்யோ-ऽம்ரு'தோ பவத்யேதாவத்த்யநுஶாஸநம்‌ ॥15॥
ஶத-ஞ்சைகா ச ஹ்ரு'தயஸ்ய நாட்யஸ்தாஸா-ம்மூர்தாநமபிநிஸ்ஸ்ரு'தைகா।
தயோர்த்வமாயந்நம்ரு'தத்வமேதி விஶ்வங்ஙந்யா உத்க்ரமணே பவந்தி ॥16॥
அங்குஷ்டமாத்ரஃ புருஷோ-ऽந்தராத்மா ஸதா ஜநாநாம் ஹ்ரு'தயே ஸந்நிவிஷ்டஃ।
தம் ஸ்வாச்சரீராத்ப்ரவ்ரு'ஹேந்முஞ்ஜாதிவேஷீகா-ந்தைர்யேண।
தம்-விँத்யாச்சுக்ரமம்ரு'த-ந்தம்-விँத்யாச்சுக்ரமம்ரு'தமிதி ॥17॥
ம்ரு'த்யுப்ரோக்தா-ந்நசிகேதோ-ऽத லப்த்வா வித்யாமேதாம்-யோँகவிதி-ஞ்ச க்ரு'த்ஸ்நம்‌।
ப்ரஹ்மப்ராப்தோ விரஜோ-ऽபூத்விம்ரு'த்யு ரந்யோ-ऽப்யேவம்-யோँ விதத்யாத்மமேவ ॥18॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 3
ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||
yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|
mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||
iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|
tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||
yathā-''dar​śe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|
yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||
indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|
pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||
indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|
sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|
ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|
hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||
tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|
astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||
yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||
śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|
tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|
taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||
mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|
brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 3
ऊर्ध्वमूलो-ऽवाक्‍शाख एषो-ऽश्वत्थ-स्सनातनः।
तदेव शुक्र-न्तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।
तस्मिं​ल्लोँका-श्श्रिता-स्सर्वे तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत्‌ ॥1॥
यदिद-ङ्कि-ञ्च जगत्सर्व-म्प्राण एजति निस्सृतम्‌।
महद् भयं-वँज्रमुद्यतं-यँ एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥2॥
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥3॥
इह चेदशकद्‌बोद्धु-म्प्राक् शरीरस्य विस्रसः।
तत-स्सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥4॥
यथा-ऽऽदर्​शे तथा-ऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके।
यथा-ऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥5॥
इन्द्रियाणा-म्पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत्‌।
पृथगुत्पद्यमानाना-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥6॥
इन्द्रियेभ्यः पर-म्मनो मनस-स्सत्त्वमुत्तमम्‌।
सत्त्वादधि महानात्मा महतो-ऽव्यक्तमुत्तमम्‌ ॥7॥
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापको-ऽलिङ्ग एव च।
य-ञ्ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्व-ञ्च गच्छति ॥8॥
न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम्‌।
हृदा मनीषा मनसा-ऽभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥9॥
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमा-ङ्गतिम्‌ ॥10॥
तां-योँगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम्‌।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥11॥
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा।
अस्तीति ब्रुवतो-ऽन्यत्र कथ-न्तदुपलभ्यते ॥12॥
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥13॥
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा ये-ऽस्य हृदि श्रिताः।
अथ मर्त्यो-ऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥14॥
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः।
अथ मर्त्यो-ऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम्‌ ॥15॥
शत-ञ्चैका च हृदयस्य नाड्यस्तासा-म्मूर्धानमभिनिस्सृतैका।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विश्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥16॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो-ऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीका-न्धैर्येण।
तं-विँद्याच्छुक्रममृत-न्तं-विँद्याच्छुक्रममृतमिति ॥17॥
मृत्युप्रोक्ता-न्नचिकेतो-ऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां-योँगविधि-ञ्च कृत्स्नम्‌।
ब्रह्मप्राप्तो विरजो-ऽभूद्विमृत्यु रन्यो-ऽप्येवं-योँ विदध्यात्ममेव ॥18॥
adhyāya 2
vallī 3
ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||
yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|
mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||
iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|
tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||
yathā-''dar​śe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|
yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||
indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|
pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||
indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|
sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|
ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|
hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||
tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|
astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||
yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||
śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|
tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|
taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||
mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|
brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in