Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 3

ॐ

கடோபநிஷத் - அத்யாய 2, வல்லீ 3

Tamil

அத்யாய 2

வல்லீ 3

ஊர்த்வமூலோ-ऽவாக்‍ஶாக ஏஷோ-ऽஶ்வத்த-ஸ்ஸநாதநஃ।

ததேவ ஶுக்ர-ந்தத் ப்ரஹ்ம ததேவாம்ரு'தமுச்யதே।

தஸ்மிம்ல்லோँகா-ஶ்ஶ்ரிதா-ஸ்ஸர்வே தது நாத்யேதி கஶ்சந। ஏதத்வை தத்‌ ॥1॥

யதித-ங்கி-ஞ்ச ஜகத்ஸர்வ-ம்ப்ராண ஏஜதி நிஸ்ஸ்ரு'தம்‌।

மஹத் பயம்-வँஜ்ரமுத்யதம்-யँ ஏதத்விதுரம்ரு'தாஸ்தே பவந்தி ॥2॥

பயாதஸ்யாக்நிஸ்தபதி பயாத்தபதி ஸூர்யஃ।

பயாதிந்த்ரஶ்ச வாயுஶ்ச ம்ரு'த்யுர்தாவதி பஞ்சமஃ ॥3॥

இஹ சேதஶகத்‌போத்து-ம்ப்ராக் ஶரீரஸ்ய விஸ்ரஸஃ।

தத-ஸ்ஸர்கேஷு லோகேஷு ஶரீரத்வாய கல்பதே ॥4॥

யதா-ऽऽதர்ஶே ததா-ऽऽத்மநி யதா ஸ்வப்நே ததா பித்ரு'லோகே।

யதா-ऽப்ஸு பரீவ தத்ரு'ஶே ததா கந்தர்வலோகே சாயாதபயோரிவ ப்ரஹ்மலோகே ॥5॥

இந்த்ரியாணா-ம்ப்ரு'தக்பாவமுதயாஸ்தமயௌ ச யத்‌।

ப்ரு'தகுத்பத்யமாநாநா-ம்மத்வா தீரோ ந ஶோசதி ॥6॥

இந்த்ரியேப்யஃ பர-ம்மநோ மநஸ-ஸ்ஸத்த்வமுத்தமம்‌।

ஸத்த்வாததி மஹாநாத்மா மஹதோ-ऽவ்யக்தமுத்தமம்‌ ॥7॥

அவ்யக்தாத்து பரஃ புருஷோ வ்யாபகோ-ऽலிங்க ஏவ ச।

ய-ஞ்ஜ்ஞாத்வா முச்யதே ஜந்துரம்ரு'தத்வ-ஞ்ச கச்சதி ॥8॥

ந ஸந்த்ரு'ஶே திஷ்டதி ரூபமஸ்ய ந சக்ஷுஷா பஶ்யதி கஶ்சநைநம்‌।

ஹ்ரு'தா மநீஷா மநஸா-ऽபிக்ல்ரு'ப்தோ ய ஏதத்விதுரம்ரு'தாஸ்தே பவந்தி ॥9॥

யதா பஞ்சாவதிஷ்டந்தே ஜ்ஞாநாநி மநஸா ஸஹ।

புத்திஶ்ச ந விசேஷ்டதே தாமாஹுஃ பரமா-ங்கதிம்‌ ॥10॥

தாம்-யோँகமிதி மந்யந்தே ஸ்திராமிந்த்ரியதாரணாம்‌।

அப்ரமத்தஸ்ததா பவதி யோகோ ஹி ப்ரபவாப்யயௌ ॥11॥

நைவ வாசா ந மநஸா ப்ராப்தும் ஶக்யோ ந சக்ஷுஷா।

அஸ்தீதி ப்ருவதோ-ऽந்யத்ர கத-ந்ததுபலப்யதே ॥12॥

அஸ்தீத்யேவோபலப்தவ்யஸ்தத்த்வபாவேந சோபயோஃ।

அஸ்தீத்யேவோபலப்தஸ்ய தத்த்வபாவஃ ப்ரஸீததி ॥13॥

யதா ஸர்வே ப்ரமுச்யந்தே காமா யே-ऽஸ்ய ஹ்ரு'தி ஶ்ரிதாஃ।

அத மர்த்யோ-ऽம்ரு'தோ பவத்யத்ர ப்ரஹ்ம ஸமஶ்நுதே ॥14॥

யதா ஸர்வே ப்ரபித்யந்தே ஹ்ரு'தயஸ்யேஹ க்ரந்தயஃ।

அத மர்த்யோ-ऽம்ரு'தோ பவத்யேதாவத்த்யநுஶாஸநம்‌ ॥15॥

ஶத-ஞ்சைகா ச ஹ்ரு'தயஸ்ய நாட்யஸ்தாஸா-ம்மூர்தாநமபிநிஸ்ஸ்ரு'தைகா।

தயோர்த்வமாயந்நம்ரு'தத்வமேதி விஶ்வங்ஙந்யா உத்க்ரமணே பவந்தி ॥16॥

அங்குஷ்டமாத்ரஃ புருஷோ-ऽந்தராத்மா ஸதா ஜநாநாம் ஹ்ரு'தயே ஸந்நிவிஷ்டஃ।

தம் ஸ்வாச்சரீராத்ப்ரவ்ரு'ஹேந்முஞ்ஜாதிவேஷீகா-ந்தைர்யேண।

தம்-விँத்யாச்சுக்ரமம்ரு'த-ந்தம்-விँத்யாச்சுக்ரமம்ரு'தமிதி ॥17॥

ம்ரு'த்யுப்ரோக்தா-ந்நசிகேதோ-ऽத லப்த்வா வித்யாமேதாம்-யோँகவிதி-ஞ்ச க்ரு'த்ஸ்நம்‌।

ப்ரஹ்மப்ராப்தோ விரஜோ-ऽபூத்விம்ரு'த்யு ரந்யோ-ऽப்யேவம்-யோँ விதத்யாத்மமேவ ॥18॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 2

vallī 3

ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|

tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|

tasmiṃllo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||

yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|

mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||

bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|

bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||

iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|

tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||

yathā-''darśe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|

yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||

indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|

pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||

indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|

sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||

avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|

ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||

na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|

hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||

yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|

buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||

tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|

apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||

naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|

astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||

astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|

astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||

yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|

atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||

yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|

atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||

śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|

tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|

taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|

taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||

mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|

brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||