5.1 Sundarakanda - Prathama Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .

අථ ප්රථමස්සර්ගඃ .

තතෝ රාවණනීතායාඃ සීතායාඃ ශත්රුකර්ශනඃ .

ඉයේෂ පදමන්වේෂ්ටුං චාරණාචරිතේ පථි .. 1 ..

දුෂ්කරං නිෂ්ප්රතිද්වන්ද්වං චිකීර්ෂන් කර්ම වානරඃ .

සමුදග්රශිරෝග්රීවෝ ගවාම්පතිරිවාබභෞ .. 2 ..

අථ වෛඩූර්යවර්ණේෂු ශාද්වලේෂු මහාබලඃ .

ධීරඃ සලිලකල්පේෂු විචචාර යථාසුඛම් .. 3 ..

ද්විජාන් විත්රාසයන් ධීමානුරසා පාදපාන් හරන් .

මෘගාංශ්ච සුබහූන්නිඝ්නන් ප්රවෘද්ධ ඉව කේසරී .. 4 ..

නීලලෝහිතමාඤ්ජිෂ්ඨපත්රවර්ණෛඃ සිතාසිතෛඃ .

ස්වභාවවිහිතෛශ්චිත්රෛර්ධාතුභිඃ සමලඞ්කෘතම් .. 5 ..

කාමරූපිභිරාවිෂ්ටමභීක්ෂ්ණං සපරිච්ඡදෛඃ .

යක්ෂකින්නරගන්ධර්වෛර්දේවකල්පෛශ්ච පන්නගෛඃ .. 6 ..

ස තස්ය ගිරිවර්යස්ය තලේ නාගවරායුතේ .

තිෂ්ඨන් කපිවරස්තත්ර හ්රදේ නාග ඉවාබභෞ .. 7 ..

ස සූර්යාය මහේන්ද්රාය පවනාය ස්වයම්භුවේ .

භූතේභ්යශ්චාඤ්ජලිං කෘත්වා චකාර ගමනේ මතිම් .. 8 ..

අඤ්ජලිං ප්රාඞ්මුඛඃ කුර්වන් පවනායාත්මයෝනයේ .

තතෝ හි වවෘධේ ගන්තුං දක්ෂිණෝ දක්ෂිණාං දිශම් .. 9 ..

ප්ලවඞ්ගප්රවරෛර්දෘෂ්ටඃ ප්ලවනේ කෘතනිශ්චයඃ .

වවෘධේ රාමවෘද්ධ්යර්ථං සමුද්ර ඉව පර්වසු .. 10 ..

නිෂ්ප්රමාණශරීරඃ සන් ලිලඞ්ඝයිෂුරර්ණවම් .

බාහුභ්යාං පීඩයාමාස චරණාභ්යාං ච පර්වතම් .. 11 ..

ස චචාලාචලශ්චාපි මුහූර්තං කපිපීඩිතඃ .

තරූණාං පුෂ්පිතාග්රාණාං සර්වං පුෂ්පමශාතයත් .. 12 ..

තේන පාදපමුක්තේන පුෂ්පෞඝේණ සුගන්ධිනා .

සර්වතඃ සංවෘතඃ ශෛලෝ බභෞ පුෂ්පමයෝ යථා .. 13 ..

තේන චෝත්තමවීර්යේණ පීඩ්යමානඃ ස පර්වතඃ .

සලිලං සම්ප්රසුස්රාව මදං මත්ත ඉව ද්විපඃ .. 14 ..

පීඩ්යමානස්තු බලිනා මහේන්ද්රස්තේන පර්වතඃ .

රීතීර්නිර්වර්තයාමාස කාඤ්චනාඤ්ජනරාජතීඃ .. 15 ..

මුමෝච ච ශිලාඃ ශෛලෝ විශාලාඃ සමනඃශිලාඃ .

මධ්යමේනාර්චිෂා ජුෂ්ටා ධූමරාජීරිවානලඃ .. 16 ..

ගිරිණා පීඩ්යමානේන පීඩ්යමානානි සර්වතඃ .

ගුහාවිෂ්ටානි භූතානි විනේදුර්විකෘතෛඃ ස්වරෛඃ .. 17 ..

ස මහාසත්ත්වසන්නාදඃ ශෛලපීඩානිමිත්තජඃ .

පෘථිවීං පූරයාමාස දිශශ්චෝපවනානි ච .. 18 ..

ශිරෝභිඃ පෘථුභිඃ සර්පා ව්යක්තස්වස්තිකලක්ෂණෛඃ .

වමන්තඃ පාවකං ඝෝරං දදංශුර්දශනෛඃ ශිලාඃ .. 19 ..

තාස්තදා සවිෂෛර්දෂ්ටාඃ කුපිතෛස්තෛර්මහාශිලාඃ .

ජජ්ජ්වලුඃ පාවකෝද්දීප්තා බිභිදුශ්ච සහස්රධා .. 20 ..

යානි චෞෂධජාලානි තස්මින් ජාතානි පර්වතේ .

විෂඝ්නාන්යපි නාගානාං න ශේකුඃ ශමිතුං විෂම් .. 21 ..

භිද්යතේ(අ)යං ගිරිර්භූතෛරිති මත්ත්වා තපස්විනඃ .

ත්රස්තා විද්යාධරාස්තස්මාදුත්පේතුඃ ස්ත්රී ගණෛඃ සහ .. 22 ..

පානභූමිගතං හිත්වා හෛමමාසවභාජනම් .

පාත්රාණි ච මහාර්හාණි කරකාංශ්ච හිරණ්මයාන් .. 23 ..

ලේහ්යානුච්චාවචාන් භක්ෂ්යාන් මාංසානි විවිධානි ච .

ආර්ෂභාණි ච චර්මාණි ඛඩගාංශ්ච කනකත්සරූන් .. 24 ..

කෘතකණ්ඨගුණාඃ ක්ෂීබා රක්තමාල්යානුලේපනාඃ .

රක්තාක්ෂාඃ පුෂ්කරාක්ෂාශ්ච ගගනං ප්රතිපේදිරේ .. 25 ..

හාරනූපුරකේයූරපාරිහාර්යධරාඃ ස්ත්රියඃ .

විස්මිතාඃ සස්මිතාස්තස්ථුරාකාශේ රමණෛඃ සහ .. 26 ..

දර්ශයන්තෝ මහාවිද්යාං විද්යාධරමහර්ෂයඃ .

සහිතාස්තස්ථුරාකාශේ වීක්ෂාඤ්චක්රුශ්ච පර්වතම් .. 27 ..

ශුශ්රුවුශ්ච තදා ශබ්දමෘෂීණාං භාවිතාත්මනාම් .

චාරණානාං ච සිද්ධානාං ස්ථිතානාං විමලේ(අ)ම්බරේ .. 28 ..

ඒෂ පර්වතසඞ්කාශෝ හනුමාන් මාරුතාත්මජඃ .

තිතීර්ෂති මහාවේගස්සමුද්රං මකරාලයම් .. 29 ..

රාමාර්ථං වානරාර්ථං ච චිකීර්ෂන් කර්ම දුෂ්කරම් .

සමුද්රස්ය පරං පාරං දුෂ්ප්රාපං ප්රාප්තුමිච්ඡති .. 30 ..

ඉති විද්යාධරාඃ ශ්රුත්වා වචස්තේෂාං මහාත්මනාම් .

තමප්රමේයං දදෘශුඃ පර්වතේ වානරර්ෂභම් .. 31 ..

දුධුවේ ච ස රෝමාණි චකම්පේ චාචලෝපමඃ .

නනාද සුමහානාදං සුමහානිව තෝයදඃ .. 32 ..

ආනුපූර්ව්යේණ වෘත්තං ච ලාඞ්ගූලං ලෝමභිශ්චිතම් .

උත්පතිෂ්යන් විචික්ෂේප පක්ෂිරාජ ඉවෝරගම් .. 33 ..

තස්ය ලාඞ්ගූලමාවිද්ධමාත්තවේගස්ය පෘෂ්ඨතඃ .

දදෘශේ ගරුඩේනේව හ්රියමාණෝ මහෝරගඃ .. 34 ..

බාහූ සංස්තම්භයාමාස මහාපරිඝසන්නිභෞ .

සසාද ච කපිඃ කට්යාං චරණෞ සඤ්චුකෝච ච .. 35 ..

සංහෘත්ය ච භුජෞ ශ්රීමාංස්තථෛව ච ශිරෝධරාම් .

තේජඃ සත්ත්වං තථා වීර්යමාවිවේශ ස වීර්යවාන් .. 36 ..

මාර්ගමාලෝකයන්දූරාදූර්ධ්වං ප්රණිහිතේක්ෂණඃ .

රුරෝධ හෘදයේ ප්රාණානාකාශමවලෝකයන් .. 37 ..

පද්භ්යාං දෘඪමවස්ථානං කෘත්වා ස කපිකුඤ්ජරඃ .

නිකුඤ්ච්ය කර්ණෞ හනුමානුත්පතිෂ්යන් මහාබලඃ .

වානරාන් වානරශ්රේෂ්ඨ ඉදං වචනමබ්රවීත් .. 38 ..

යථා රාඝවනිර්මුක්තඃ ශරඃ ශ්වසනවික්රමඃ .

ගච්ඡේත්තද්වද්ගමිෂ්යාමි ලඞ්කාං රාවණපාලිතාම් .. 39 ..

න හි ද්රක්ෂ්යාමි යදි තාං ලඞ්කායාං ජනකාත්මජාම් .

අනේනෛව හි වේගේන ගමිෂ්යාමි සුරාලයම් .. 40 ..

යදි වා ත්රිදිවේ සීතාං න ද්රක්ෂ්යාම්යකෘතශ්රමඃ .

බද්ධ්වා රාක්ෂසරාජානමානයිෂ්යාමි රාවණම් .. 41 ..

සර්වථා කෘතකාර්යෝ(අ)හමේෂ්යාමි සහ සීතයා .

ආනයිෂ්යාමි වා ලඞ්කාං සමුත්පාට්ය සරාවණාම් .. 42 ..

ඒවමුක්ත්වා තු හනුමාන්වානරාන්වානරෝත්තමඃ .. 43 ..

උත්පපාතාථ වේගේන වේගවානවිචාරයන් .

සුපර්ණමිව චාත්මානං මේනේ ස කපිකුඤ්ජරඃ .. 44 ..

සමුත්පතති තස්මිංස්තු වේගාත්තේ නගරෝහිණඃ .

සංහෘත්ය විටපාන් සර්වාන් සමුත්පේතුඃ සමන්තතඃ .. 45 ..

ස මත්තකෝයෂ්ටිමකාන් පාදපාන් පුෂ්පශාලිනඃ .

උද්වහන්නූරුවේගේන ජගාම විමලේ(අ)ම්බරේ .. 46 ..

ඌරුවේගෝද්ධතා වෘක්ෂා මුහූර්තං කපිමන්වයුඃ .

ප්රස්ථිතං දීර්ඝමධ්වානං ස්වබන්ධුමිව බාන්ධවාඃ .. 47 ..

තමූරුවේගෝන්මථිතාඃ සාලාශ්චාන්යේ නගෝත්තමාඃ .

අනුජග්මුර්හනූමන්තං සෛන්යා ඉව මහීපතිම් .. 48 ..

සුපුෂ්පිතාග්රෛර්බහුභිඃ පාදපෛරන්විතඃ කපිඃ .

හනුමාන් පර්වතාකාරෝ බභූවාද්භුතදර්ශනඃ .. 49 ..

සාරවන්තෝ(අ)ථ යේ වෘක්ෂා න්යමජ්ජන් ලවණාම්භසි .

භයාදිව මහේන්ද්රස්ය පර්වතා වරුණාලයේ .. 50 ..

ස නානාකුසුමෛඃ කීර්ණඃ කපිඃ සාඞ්කුරකෝරකෛඃ .

ශුශුභේ මේඝසඞ්කාශඃ ඛද්යෝතෛරිව පර්වතඃ .. 51 ..

විමුක්තාස්තස්ය වේගේන මුක්ත්වා පුෂ්පාණි තේ ද්රුමාඃ .

අවශීර්යන්ත සලිලේ නිවෘත්තාඃ සුහෘදෝ යථා .. 52 ..

ලඝුත්වේනෝපපන්නං තද්විචිත්රං සාගරේ(අ)පතත් .

ද්රුමාණාං විවිධං පුෂ්පං කපිවායුසමීරිතම් .. 53 ..

තාරාචිතමිවාකාශං ප්රබභෞ ස මහාර්ණවඃ .

පුෂ්පෞඝේණානුබද්ධේන නානාවර්ණේන වානරඃ .

බභෞ මේඝ ඉවාකාශේ විද්යුද්ගණ විභූෂිතඃ .. 54 ..

තස්ය වේගසමාධූතෛඃ පුෂ්පෛස්තෝයමදෘශ්යත .. 55 ..

තාරාභිරභිරාමාභිරුදිතාභිරිවාම්බරම් .

තස්යාම්බරගතෞ බාහූ දදෘශාතේ ප්රසාරිතෞ .. 56 ..

පර්වතාග්රාද්විනිෂ්ක්රාන්තෞ පඤ්චාස්යාවිව පන්නගෞ .

පිබන්නිව බභෞ චාපි සෝර්මිමාලං මහාර්ණවම් .. 57 ..

පිපාසුරිව චාකාශං දදෘශේ ස මහාකපිඃ .

තස්ය විද්යුත්ප්රභාකාරේ වායුමාර්ගානුසාරිණඃ .. 58 ..

නයනේ විප්රකාශේතේ පර්වතස්ථාවිවානලෞ .

පිඞ්ගේ පිඞ්ගාක්ෂමුඛ්යස්ය බෘහතී පරිමණ්ඩලේ .. 59 ..

චක්ෂුෂී සම්ප්රාකාශේතේ චන්ද්රසූර්යාවිවෝදිතෞ .

මුඛං නාසිකයා තස්ය තාම්රයා තාම්රමාබභෞ .. 60 ..

සන්ධ්යයා සමභිස්පෘෂ්ටං යථා තත්සූර්යමණ්ඩලම් .

ලාඞ්ගූලං ච සමාවිද්ධං ප්ලවමානස්ය ශෝභතේ .. 61 ..

අම්බරේ වායුපුත්රස්ය ශක්රධ්වජ ඉවෝච්ඡ්රිතම් .

ලාඞ්ගූලචක්රේණ මහාන් ශුක්ලදංෂ්ට්රෝ(අ)නිලාත්මජඃ .. 62 ..

ව්යරෝචත මහාප්රාජ්ඤඃ පරිවේෂීව භාස්කරඃ .

ස්ඵිග්දේශේනාභිතාම්රේණ රරාජ ස මහාකපිඃ .. 63 ..

මහතා දාරිතේනේව ගිරිර්ගෛරිකධාතුනා .

තස්ය වානරසිංහස්ය ප්ලවමානස්ය සාගරම් .. 64 ..

කක්ෂාන්තරගතෝ වායුර්ජීමූත ඉව ගර්ජති .

ඛේ යථා නිපතත්යුල්කා හ්යුත්තරාන්තාද්විනිඃසෘතා .. 65 ..

දෘශ්යතේ සානුබන්ධා ච තථා ස කපිකුඤ්ජරඃ .

පතත්පතඞ්ගසඞ්කාශෝ ව්යායතඃ ශුශුභේ කපිඃ .. 66 ..

ප්රවෘද්ධ ඉව මාතඞ්ගඃ කක්ෂ්යයා බධ්යමානයා .

උපරිෂ්ටාච්ඡරීරේණ ඡායයා චාවගාඪයා .. 67 ..

සාගරේ මාරුතාවිෂ්ටා නෞරිවාසීත්තදා කපිඃ .

යං යං දේශං සමුද්රස්ය ජගාම ස මහාකපිඃ .

ස ස තස්යෝරුවේගේන සෝන්මාද ඉව ලක්ෂ්යතේ .. 68 ..

සාගරස්යෝර්මිජාලානාමුරසා ශෛලවර්ෂ්මණාම් .

අභිඝ්නංස්තු මහාවේගඃ පුප්ලුවේ ස මහාකපිඃ .. 69 ..

කපිවාතශ්ච බලවාන් මේඝවාතශ්ච නිඃසෘතඃ .

සාගරං භීමනිර්ඝෝෂං කම්පයාමාසතුර්භෘශම් .. 70 ..

විකර්ෂන්නූර්මිජාලානි බෘහන්ති ලවණාම්භසි .

පුප්ලුවේ කපිශාර්දූලෝ විකිරන්නිව රෝදසී .. 71 ..

මේරුමන්දරසඞ්කාශානුද්ධතාන් ස මහාර්ණවේ .

අත්යක්රාමන්මහාවේගස්තරඞ්ගාන් ගණයන්නිව .. 72 ..

තස්ය වේගසමුද්ධූතං ජලං සජලදං තදා .

අම්බරස්ථං විබභ්රාජ ශාරදාභ්රමිවාතතම් .. 73 ..

තිමිනක්රඣෂාඃ කූර්මා දෘශ්යන්තේ විවෘතාස්තදා .

වස්ත්රාපකර්ෂණේනේව ශරීරාණි ශරීරිණාම් .. 74 ..

ප්ලවමානං සමීක්ෂ්යාථ භුජඞ්ගාඃ සාගරාලයාඃ .

ව්යෝම්නි තං කපිශාර්දූලං සුපර්ණ ඉති මේනිරේ .. 75 ..

දශයෝජනවිස්තීර්ණා ත්රිංශද්යෝජනමායතා .

ඡායා වානරසිංහස්ය ජලේ චාරුතරාභවත් .. 76 ..

ශ්වේතාභ්රඝනරාජීව වායුපුත්රානුගාමිනී .

තස්ය සා ශුශුභේ ඡායා විතතා ලවණාම්භසි .. 77 ..

ශුශුභේ ස මහාතේජා මහාකායෝ මහාකපිඃ .

වායුමාර්ගේ නිරාලම්බේ පක්ෂවානිව පර්වතඃ .. 78 ..

යේනාසෞ යාති බලවාන් වේගේන කපිකුඤ්ජරඃ .

තේන මාර්ගේණ සහසා ද්රෝණීකෘත ඉවාර්ණවඃ .. 79 ..

ආපාතේ පක්ෂිසඞ්ඝානාං පක්ෂිරාජ ඉව ව්රජන් .

හනුමාන් මේඝජාලානි ප්රකර්ෂන් මාරුතෝ යථා .. 80 ..

පාණ්ඩුරාරුණවර්ණානි නීලමාඤ්ජිෂ්ඨකානි ච .

කපිනාකෘෂ්යමාණානි මහාභ්රාණි චකාශිරේ .. 81 ..

ප්රවිශන්නභ්රජාලානි නිෂ්පතංශ්ච පුනඃ පුනඃ .

ප්රච්ඡන්නශ්ච ප්රකාශශ්ච චන්ද්රමා ඉව ලක්ෂ්යතේ .. 82 ..

ප්ලවමානං තු තං දෘෂ්ට්වා ප්ලවඞ්ගං ත්වරිතං තදා .

වවර්ෂුඃ පුෂ්පවර්ෂාණි දේවගන්ධර්වදානවාඃ .. 83 ..

තතාප න හි තං සූර්යඃ ප්ලවන්තං වානරෝත්තමම් .

සිෂේවේ ච තදා වායූ රාමකාර්යාර්ථසිද්ධයේ .. 84 ..

ඍෂයස්තුෂ්ටුවුශ්චෛනං ප්ලවමානං විහායසා .

ජගුශ්ච දේවගන්ධර්වාඃ ප්රශංසන්තෝ මහෞජසම් .. 85 ..

නාගාශ්ච තුෂ්ටුවුර්යක්ෂා රක්ෂාංසි විබුධාඃ ඛගාඃ .

ප්රේක්ෂ්ය සර්වේ කපිවරං සහසා විගතක්ලමම් .. 86 ..

තස්මින් ප්ලවගශාර්දූලේ ප්ලවමානේ හනූමති .

ඉක්ෂ්වාකුකුලමානාර්ථී චින්තයාමාස සාගරඃ .. 87 ..

සාහාය්යං වානරේන්ද්රස්ය යදි නාහං හනූමතඃ .

කරිෂ්යාමි භවිෂ්යාමි සර්වවාච්යෝ විවක්ෂතාම් .. 88 ..

අහමික්ෂ්වාකුනාථේන සගරේණ විවර්ධිතඃ .

ඉක්ෂ්වාකුසචිවශ්චායං නාවසීදිතුමර්හති .. 89 ..

තථා මයා විධාතව්යං විශ්රමේත යථා කපිඃ .. 90 ..

ශේෂං ච මයි විශ්රාන්තඃ සුඛේනාතිපතිෂ්යති .

ඉති කෘත්වා මතිං සාධ්වීංසමුද්ර ශ්ඡන්නමම්භසි .. 91 ..

හිරණ්යනාභං මෛනාකමුවාච ගිරිසත්තමම් .

ත්වමිහාසුරසඞ්ඝානාං පාතාලතලවාසිනාම් .. 92 ..

දේවරාජ්ඤා ගිරිශ්රේෂ්ඨ පරිඝඃ සන්නිවේශිතඃ .

ත්වමේෂාං ජාතවීර්යාණාං පුනරේවෝත්පතිෂ්යතාම් .. 93 ..

පාතාලස්යාප්රමේයස්ය ද්වාරමාවෘත්ය තිෂ්ඨසි .

තිර්යගූර්ධ්වමධශ්චෛව ශක්තිස්තේ ශෛල වර්ධිතුම් .. 94 ..

තස්මාත්සඤ්චෝදයාමි ත්වාමුත්තිෂ්ඨ ගිරිසත්තම .

ස ඒෂ කපිශාර්දූලස්ත්වාමුපර්යේති වීර්යවාන් .. 95 ..

හනූමාන්රාමකාර්යාර්ථං භීමකර්මා ඛමාප්ලුතඃ .

අස්ය සාහ්යං මයා කාර්යමික්ෂ්වාකුකුලවර්තිනඃ .. 96 ..

මම හීක්ෂ්වාකවඃ පූජ්යාඃ පරං පූජ්යතමාස්තව .

කුරු සාචිව්යමස්මාකං න නඃ කාර්යමතික්රමේත් .. 97 ..

කර්තව්යමකෘතං කාර්යං සතාං මන්යුමුදීරයේත් .

සලිලාදූර්ධ්වමුත්තිෂ්ඨ තිෂ්ඨත්වේෂ කපිස්ත්වයි .. 98 ..

අස්මාකමතිථිශ්චෛව පූජ්යශ්ච ප්ලවතාං වරඃ .

චාමීකරමහානාභ දේවගන්ධර්වසේවිත .. 99 ..

හනුමාංස්ත්වයි විශ්රාන්තස්තතඃ ශේෂං ගමිෂ්යති .

කාකුත්ස්ථස්යානෘශංස්යං ච මෛථිල්යාශ්ච විවාසනම් .. 100 ..

ශ්රමං ච ප්ලවගේන්ද්රස්ය සමීක්ෂ්යෝත්ථාතුමර්හසි .

හිරණ්යනාභෝ මෛනාකෝ නිශම්ය ලවණාම්භසඃ .. 101 ..

උත්පපාත ජලාත්තූර්ණං මහාද්රුමලතායුතඃ .

ස සාගරජලං භිත්ත්වා බභූවාභ්යුත්ථිතස්තදා .. 102 ..

යථා ජලධරං භිත්ත්වා දීප්තරශ්මිර්දිවාකරඃ .

ස මහාත්මා මුහූර්තේන සර්වතඃ සලිලාවෘතඃ .. 103 ..

දර්ශයාමාස ශෘඞ්ගාණි සාගරේණ නියෝජිතඃ .

ආදිත්යෝදයසඞ්කාශෛරාලිඛද්භිරිවාම්බරම් .

ශාතකුම්භමයෛඃ ශෘඞ්ගෛඃ සකින්නරමහෝරගෛඃ .. 104 ..

තප්තජාම්බූනදෛඃ ශෘඞ්ගෛඃ පර්වතස්ය සමුත්ථිතෛඃ .. 105 ..

ආකාශං ශස්ත්රසඞ්කාශමභවත්කාඤ්චනප්රභම් .

ජාතරූපමයෛඃ ශෘඞ්ගෛර්භ්රාජමානෛඃ ස්වයම්ප්රභෛඃ .. 106 ..

ආදිත්යශතසඞ්කාශඃ සෝ(අ)භවද්ගිරිසත්තමඃ .

තමුත්ථිතමසඞ්ගේන හනුමානග්රතඃ ස්ථිතම් .. 107 ..

මධ්යේ ලවණතෝයස්ය විඝ්නෝ(අ)යමිති නිශ්චිතඃ .

ස තමුච්ඡ්ර්රතමත්යර්ථං මහාවේගෝ මහාකපිඃ .. 108 ..

උරසා පාතයාමාස ජීමූතමිව මාරුතඃ .

ස තථා පාතිතස්තේන කපිනා පර්වතෝත්තමඃ .. 109 ..

බුද්ධ්වා තස්ය කපේර්වේගං ජහර්ෂ ච නනන්ද ච .

තමාකාශගතං වීරමාකාශේ සමුපස්ථිතඃ .. 110 ..

ප්රීතෝ හෘෂ්ටමානා වාක්යමබ්රවීත්පර්වතඃ කපිම් .

මානුෂං ධාරයන් රූපමාත්මනඃ ශිඛරේ ස්ථිතඃ .. 111 ..

දුෂ්කරං කෘතවාන්කර්ම ත්වමිදං වානරෝත්තම .

නිපත්ය මම ශෘඞ්ගේෂු විශ්රමස්ව යථාසුඛම් .. 112 ..

රාඝවස්ය කුලේ ජාතෛරුදධිඃ පරිවර්ධිතඃ .

ස ත්වාං රාමහිතේ යුක්තං ප්රත්යර්චයති සාගරඃ .. 113 ..

කෘතේ ච ප්රතිකර්තව්යමේෂ ධර්මඃ සනාතනඃ .

සෝ(අ)යං ත්වත්ප්රතිකාරාර්ථී ත්වත්තඃ සම්මානමර්හති .. 114 ..

ත්වන්නිමිත්තමනේනාහං බහුමානාත්ප්රචෝදිතඃ .

තිෂ්ඨ ත්වං කපිශාර්දූල මයි විශ්රම්ය ගම්යතාම් .. 115 ..

තව සානුෂු විශ්රාන්තඃ ශේෂං ප්රක්රමතාමිති .

යෝජනානාං ශතං චාපි කපිරේෂ සමාප්ලුතඃ .. 116 ..

තදිදං ගන්ධවත්ස්වාදු කන්දමූලඵලං බහු .

තදාස්වාද්ය හරිශ්රේෂ්ඨ විශ්රාන්තෝ(අ)නු ගමිෂ්යසි .. 117 ..

අස්මාකමපි සම්බන්ධඃ කපිමුඛ්ය ත්වයාස්ති වෛ .

ප්රඛ්යාතස්ත්රිෂු ලෝකේෂු මහාගුණපරිග්රහඃ .. 118 ..

වේගවන්තඃ ප්ලවන්තෝ යේ ප්ලවගා මාරුතාත්මජ .

තේෂාං මුඛ්යතමං මන්යේ ත්වාමහං කපිකුඤ්ජර .. 119 ..

අතිථිඃ කිල පූජාර්හඃ ප්රාකෘතෝ(අ)පි විජානතා .

ධර්මං ජිජ්ඤාසමානේන කිං පුනස්ත්වාදෘශෝ මහාන් .. 120 ..

ත්වං හි දේවවරිෂ්ඨස්ය මාරුතස්ය මහාත්මනඃ .

පුත්රස්තස්යෛව වේගේන සදෘශඃ කපිකුඤ්ජර .. 121 ..

පූජිතේ ත්වයි ධර්මජ්ඤ පූජාං ප්රාප්නෝති මාරුතඃ .

තස්මාත්ත්වං පූජනීයෝ මේ ශෘණු චාප්යත්ර කාරණම් .. 122 ..

පූර්වං කෘතයුගේ තාත පර්වතාඃ පක්ෂිණෝ(අ)භවන් .

තේ හි ජග්මුර්දිශඃ සර්වා ගරුඩානිලවේගිනඃ .. 123 ..

තතස්තේෂු ප්රයාතේෂු දේවසඞ්ඝාඃ මහර්ෂිභිඃ .

භූතානි ච භයං ජග්මුස්තේෂාං පතනශඞ්කයා .. 124 ..

තතඃ ක්රුද්ධඃ සහස්රාක්ෂඃ පර්වතානාං ශතක්රතුඃ .

පක්ෂාන් චිච්ඡේද වජ්රේණ තත්ර තත්ර සහස්රශඃ .. 125 ..

ස මාමුපාගතඃ ක්රුද්ධෝ වජ්රමුද්යම්ය දේවරාට් .

තතෝ(අ)හං සහසා ක්ෂිප්තඃ ශ්වසනේන මහාත්මනා .. 126 ..

අස්මින්ලවණතෝයේ ච ප්රක්ෂිප්තඃ ප්ලවගෝත්තම .

ගුප්තපක්ෂසමග්රශ්ච තව පිත්රාභිරක්ෂිතඃ .. 127 ..

තතෝ(අ)හං මානයාමි ත්වාං මාන්යෝ හි මම මාරුතඃ .

ත්වයා මේ හ්යේෂ සම්බන්ධඃ කපිමුඛ්ය මහාගුණඃ .. 128 ..

අස්මින්නේවඞ්ගතේ කාර්යේ සාගරස්ය මමෛව ච .

ප්රීතිං ප්රීතමනාඃ කර්තුං ත්වමර්හසි මහාකපේ .. 129 ..

ශ්රමං මෝක්ෂය පූජාං ච ගෘහාණ කපිසත්තම .

ප්රීතිං ච බහුමන්යස්ව ප්රීතෝ(අ)ස්මි තව දර්ශනාත් .. 130 ..

ඒවමුක්තඃ කපිශ්රේෂ්ඨස්තං නගෝත්තමමබ්රවීත් .

ප්රීතෝ(අ)ස්මි කෘතමාතිථ්යං මන්යුරේෂෝ(අ)පනීයතාම් .. 131 ..

ත්වරතේ කාර්යකාලෝ මේ අහශ්චාප්යතිවර්තතේ .

ප්රතිජ්ඤා ච මයා දත්තා න ස්ථාතව්යමිහාන්තරේ .. 132 ..

ඉත්යුක්ත්වා පාණිනා ශෛලමාලභ්ය හරිපුඞ්ගවඃ .

ජගාමාකාශමාවිශ්ය වීර්යවාන් ප්රහසන්නිව .. 133 ..

ස පර්වතසමුද්රාභ්යාං බහුමානාදවේක්ෂිතඃ .

පූජිතශ්චෝපපන්නාභිරාශීර්භිරනිලාත්මජඃ .. 134 ..

අථෝර්ධ්වං දූරමුත්ප්ලුත්ය හිත්වා ශෛලමහාර්ණවෞ .

පිතුඃ පන්ථානමාස්ථාය ජගාම විමලේ(අ)ම්බරේ .. 135 ..

භූයශ්චෝර්ධ්වං ගතිං ප්රාප්ය ගිරිං තමවලෝකයන් .

වායුසූනුර්නිරාලම්බේ ජගාම විමලේ(අ)ම්බරේ .. 136 ..

තද් ද්විතීයං හනුමතෝ දෘෂ්ට්වා කර්ම සුදුෂ්කරම් .

ප්රශශංසුඃ සුරාඃ සර්වේ සිද්ධාශ්ච පරමර්ෂයඃ .. 137 ..

දේවතාශ්චාභවන් හෘෂ්ටාස්තත්රස්ථාස්තස්ය කර්මණා .

කාඤ්චනස්ය සුනාභස්ය සහස්රාක්ෂශ්ච වාසවඃ .. 138 ..

උවාච වචනං ධීමාන් පරිතෝෂාත්සගද්ගදම් .

සුනාභං පර්වතශ්රේෂ්ඨං ස්වයමේව ශචීපතිඃ .. 139 ..

හිරණ්යනාභ ශෛලේන්ද්ර පරිතුෂ්ටෝ(අ)ස්මි තේ භෘශම් .

අභයං තේ ප්රයච්ඡාමි තිෂ්ඨ සෞම්ය යථාසුඛම් .. 140 ..

සාහ්යං කෘතං තේ සුමහද්වික්රාන්තස්ය හනූමතඃ .

ක්රමතෝ යෝජනශතං නිර්භයස්ය භයේ සති .. 141 ..

රාමස්යෛෂ හිතායෛව යාති දාශරථේර්හරිඃ .

සත්ක්රියාං කුර්වතා තස්ය තෝෂිතෝ(අ)ස්මි දෘඪං ත්වයා .. 142 ..

තතඃ ප්රහර්ෂමගමද්විපුලං පර්වතෝත්තමඃ .

දේවතානාං පතිං දෘෂ්ට්වා පරිතුෂ්ටං ශතක්රතුම් .. 143 ..

ස වෛ දත්තවරඃ ශෛලෝ බභූවාවස්ථිතස්තදා .

හනුමාංශ්ච මුහූර්තේන ව්යතිචක්රාම සාගරම් .. 144 ..

තතෝ දේවාඃ සගන්ධර්වාඃ සිද්ධාශ්ච පරමර්ෂයඃ .

අබ්රුවන් සූර්යසඞ්කාශාං සුරසාං නාගමාතරම් .. 145 ..

අයං වාතාත්මජඃ ශ්රීමාන්ප්ලවතේ සාගරෝපරි .

හනුමාන්නාම තස්ය ත්වං මුහූර්තං විඝ්නමාචර .. 146 ..

රාක්ෂසං රූපමාස්ථාය සුඝෝරං පර්වතෝපමම් .

දංෂ්ට්රාකරාලං පිඞ්ගාක්ෂං වක්ත්රං කෘත්වා නභඃ සමම් .. 147 ..

බලමිච්ඡාමහේ ජ්ඤාතුං භූයශ්චාස්ය පරාක්රමම් .

ත්වාං විජේෂ්යත්යුපායේන විෂාදං වා ගමිෂ්යති .. 148 ..

ඒවමුක්තා තු සා දේවී දෛවතෛරභිසත්කෘතා .

සමුද්රමධ්යේ සුරසා බිභ්රතී රාක්ෂසං වපුඃ .. 149 ..

විකෘතං ච විරූපං ච සර්වස්ය ච භයාවහම් .

ප්ලවමානං හනූමන්තමාවෘත්යේදමුවාච හ .. 150 ..

මම භක්ෂඃ ප්රදිෂ්ටස්ත්වමීශ්වරෛර්වානරර්ෂභ .

අහං ත්වාං භක්ෂයිෂ්යාමි ප්රවිශේදං මමානනම් .. 151 ..

ඒවමුක්තඃ සුරසයා ප්රාඤ්ජලිර්වානරර්ෂභඃ .

ප්රහෘෂ්ටවදනඃ ශ්රීමානිදං වචනමබ්රවීත් .. 152 ..

රාමෝ දාශරථිර්නාම ප්රවිෂ්ටෝ දණ්ඩකාවනම් .

ලක්ෂ්මණේන සහ භ්රාත්රා වෛදේහ්යා චාපි භාර්යයා .. 153 ..

අන්යකාර්යවිෂක්තස්ය බද්ධවෛරස්ය රාක්ෂසෛඃ .

තස්ය සීතා හෘතා භාර්යා රාවණේන යශස්විනී .. 154 ..

තස්යාඃ සකාශං දූතෝ(අ)හං ගමිෂ්යේ රාමශාසනාත් .

කර්තුමර්හසි රාමස්ය සාහ්යං විෂයවාසිනි .. 155 ..

අථවා මෛථිලීං දෘෂ්ට්වා රාමං චාක්ලිෂ්ටකාරිණම් .

ආගමිෂ්යාමි තේ වක්ත්රං සත්යං ප්රතිශෘණෝමි තේ .. 156 ..

ඒවමුක්තා හනුමතා සුරසා කාමරූපිණී .

අබ්රවීන්නාතිවර්තේන්මාං කශ්චිදේෂ වරෝ මම .. 157 ..

තං ප්රයාන්තං සමුද්වීක්ෂ්ය සුරසා වාක්යමබ්රවීත් .

බලං ජිජ්ඤාසමානා වෛ නාගමාතා හනූමතඃ .. 158 ..

ප්රවිශ්ය වදනං මේ(අ)ද්ය ගන්තව්යං වානරෝත්තම .

වර ඒෂ පුරා දත්තෝ මම ධාත්රේති සත්වරා .. 159 ..

ව්යාදාය විපුලං වක්ත්රං ස්ථිතා සා මාරුතේඃ පුරඃ .

ඒවමුක්තඃ සුරසයා ක්රුද්ධෝ වානරපුඞ්ගවඃ .. 160 ..

අබ්රවීත්කුරු වෛ වක්ත්රං යේන මාං විෂහිෂ්යසේ .

ඉත්යුක්ත්වා සුරසාං ක්රුද්ධෝ ධශයෝජනමායතා .. 161 ..

දශයෝජනවිස්තාරෝ බභූව හනුමාංස්තදා .

තං දෘෂ්ට්වා මේඝසඞ්කාශං දශයෝජනමායතම් .. 162 ..

චකාර සුරසා චාස්යං විංශද්යෝජනමායතම් .

හනුමාංස්තු තතඃ ක්රුද්ධස්ත්රිංශද්යෝජනමායතඃ .. 163 ..

චකාර සුරසා වක්ත්රං චත්වාරිංශත්තථෝච්ඡ්රිතම් .

බභූව හනුමාවනීරඃ පඤ්චාශද්යෝජනෝච්ඡ්රිතඃ .. 164 ..

චකාර සුරසා වක්ත්රං ෂෂ්ටියෝජනමායතම් .

තථෛව හනුමාවනීරඃ සප්තතීයෝජනෝච්ඡ්රිතඃ .. 165 ..

චකාර සුරසා වක්ත්රමශීතීයෝජනායතම් .

හනුමානචලප්රඛ්යෝ නවතීයෝජනෝච්ඡ්රිතඃ .. 166 ..

චකාර සුරසා වක්ත්රං ශතයෝජනමායතං තව සානුෂු විශ්රාන්තඃ ශේෂං ප්රක්රමතාමිති .

තද්දෘෂ්ට්වා ව්යාදිතං ත්වාස්යං වායුපුත්රඃ සුබුද්ධිමාන් .

දීර්ඝජිහ්වං සුරසයා සුඝෝරං නරකෝපමම් .. 167 ..

සුසඞ්ක්ෂිප්යාත්මනඃ කායං බභූවාඞ්ගුෂ්ඨමාත්රකඃ .

සෝ(අ)භිපත්යාශු තද්වක්ත්රං නිෂ්පත්ය ච මහාබලඃ .

අන්තරික්ෂේ ස්ථිතඃ ශ්රීමානිදං වචනමබ්රවීත් .. 168 ..

ප්රවිෂ්ටෝ(අ)ස්මි හි තේ වක්ත්රං දාක්ෂායණි නමෝ(අ)ස්තු තේ .

ගමිෂ්යේ යත්ර වෛදේහී සත්යං චාසීද්වරස්තව .. 169 ..

තං දෘෂ්ට්වා වදනාන්මුක්තං චන්ද්රං රාහුමුඛාදිව .

අබ්රවීත්සුරසා දේවී ස්වේන රූපේණ වානරම් .. 170 ..

අර්ථසිද්ධ්යෛ හරිශ්රේෂ්ඨ ගච්ඡ සෞම්ය යථාසුඛම් .

සමානයස්ව වෛදේහීං රාඝවේණ මහාත්මනා .. 171 ..

තත්තෘතීයං හනුමතෝ දෘෂ්ට්වා කර්ම සුදුෂ්කරම් .

සාධු සාධ්විති භූතානි ප්රශශංසුස්තදා හරිම් .. 172 ..

ස සාගරමනාධෘෂ්යමභ්යේත්ය වරුණාලයම් .

ජගාමාකාශමාවිශ්ය වේගේන ගරුඩෝපමඃ .. 173 ..

සේවිතේ වාරිධාරාභිඃ පතගෛශ්ච නිෂේවිතේ .

චරිතේ කෛශිකාචාර්යෛරෛරාවතනිෂේවිතේ .. 174 ..

සිංහකුඤ්ජරශාර්දූලපතගෝරගවාහනෛඃ .

විමානෛඃ සම්පතද්භිශ්ච විමලෛඃ සමලඞ්කෘතේ .. 175 ..

වජ්රාශනිසමාඝාතෛඃ පාවකෛරුපශෝභිතේ .

කෘතපුණ්යෛර්මහාභාගෛඃ ස්වර්ගජිද්භිරලඞ්කෘතේ .. 176 ..

වහතා හව්යමත්යර්ධං සේවිතේ චිත්රභානුනා .

ග්රහනක්ෂත්රචන්ද්රාර්කතාරාගණ විභූෂිතේ .. 177 ..

මහර්ෂිගණගන්ධර්වනාගයක්ෂසමාකුලේ .

විවික්තේ විමලේ විශ්වේ විශ්වාවසුනිෂේවිතේ .. 178 ..

දේවරාජගජාක්රාන්තේ චන්ද්රසූර්යපථේ ශිවේ .

විතානේ ජීවලෝකස්ය විතතේ බ්රහ්මනිර්මිතේ .. 179 ..

බහුශඃ සේවිතේ වීරෛර්විද්යාධරගණෛර්වරෛඃ .

ජගාම වායුමාර්ගේ තු ගරුත්මානිව මාරුතිඃ .. 180 ..

ප්රදෘශ්යමානඃ සර්වත්රඃ හනුමාන්මාරුතාත්මජඃ .

භේජේ(අ)ම්බරං නිරාලම්බං ලම්බපක්ෂ ඉවාද්රිරාට් .. 181 ..

ප්ලවමානං තු තං දෘෂ්ට්වා සිංහිකා නාම රාක්ෂසී .

මනසා චින්තයාමාස ප්රවෘද්ධා කාමරූපිණී .. 182 ..

අද්ය දීර්ඝස්ය කාලස්ය භවිෂ්යාම්යහමාශිතා .

ඉදං හි මේ මහත්සත්ත්වං චිරස්ය වශමාගතම් .. 183 ..

ඉති සඤ්චින්ත්ය මනසා ඡායාමස්ය සමාක්ෂිපත් .

ඡායායාං ගෘහ්යමාණායාං චින්තයාමාස වානරඃ .. 184 ..

සමාක්ෂිප්තෝ(අ)ස්මි සහසා පඞ්ගූකෘතපරාක්රමඃ .

ප්රතිලෝමේන වාතේන මහානෞරිව සාගරේ .. 185 ..

තිර්යගූර්ධ්වමධශ්චෛව වීක්ෂමාණස්තතඃ කපිඃ .

දදර්ශ ස මහත්සත්ත්වමුත්ථිතං ලවණාම්භසි .. 186 ..

තද්ධෘෂ්ට්වා චින්තයාමාස මාරුතිර්විකෘතානනම් .

කපිරාජේන කථිතං සත්ත්වමද්භුතදර්ශනම් .. 187 ..

ඡායාග්රාහි මහාවීර්යං තදිදං නාත්ර සංශයඃ .

ස තාං බුද්ධ්වාර්ථතත්ත්වේන සිංහිකාං මතිමාන්කපිඃ .. 188 ..

ව්යවර්ධත මහාකායඃ ප්රාවෘෂීව වලාහකඃ .

තස්ය සා කායමුද්වීක්ෂ්ය වර්ධමානං මහාකපේඃ .. 189 ..

වක්ත්රං ප්රසාරයාමාස පාතාලාන්තරසන්නිභම් .

ඝනරාජීව ගර්ජන්තී වානරං සමභිද්රවත් .. 190 ..

ස දදර්ශ තතස්තස්යා විවෘතං සුමහන්මුඛම් .

කායමාත්රං ච මේධාවී මර්මාණි ච මහාකපිඃ .. 191 ..

ස තස්යා විවෘතේ වක්ත්රේ වජ්රසංහනනඃ කපිඃ .

සඞ්ක්ෂිප්ය මුහුරාත්මානං නිෂ්පපාත මහාබලඃ .. 192 ..

ආස්යේ තස්යා නිමජ්ජන්තං දදෘශුඃ සිද්ධචාරණාඃ .

ග්රස්යමානං යථා චන්ද්රං පූර්ණං පර්වණි රාහුණා .. 193 ..

තතස්තස්යා නඛෛස්තීක්ෂ්ණෛර්මර්මාණ්යුත්කෘත්ය වානරඃ .

උත්පපාතාථ වේගේන මනඃ සම්පාතවික්රමඃ .. 194 ..

තාං තු දෘෂ්ට්වා ච ධෘත්යා ච දාක්ෂිණ්යේන නිපාත්ය ච .

ස කපිප්රවරෝ වේගාද්වවෘධේ පුනරාත්මවාන් .. 195 ..

හෘතහෘත්සා හනුමතාපපාත විධුරාම්භසි .

තාං හතාං වානරේණාශු පතිතාං වීක්ෂ්ය සිංහිකාම් .. 196 ..

භූතාන්යාකාශචාරීණි තමූචුඃ ප්ලවගෝත්තමම් .

භීමමද්ය කෘතං කර්ම මහත්සත්ත්වං ත්වයා හතම් .. 197 ..

සාධයාර්ථමභිප්රේතමරිෂ්ටං ප්ලවතාං වර .

යස්ය ත්වේතානි චත්වාරි වානරේන්ද්ර යථා තව .. 198 ..

ධෘතිර්දෘෂ්ටිර්මතිර්දාක්ෂ්යං සඃ කර්මසු න සීදති .

ස තෛඃ සම්භාවිතඃ පූජ්යඃ ප්රතිපන්නප්රයෝජනඃ .. 199 ..

ජගාමාකාශමාවිශ්ය පන්නගාශනවත්කපිඃ .

ප්රාප්තභූයිෂ්ඨපාරස්තු සර්වතඃ ප්රතිලෝකයන් .. 200 ..

යෝජනානාං ශතස්යාන්තේ වනරාජිං දදර්ශ සඃ .

දදර්ශ ච පතන්නේව විවිධද්රුමභූෂිතම් .. 201 ..

ද්වීපං ශාඛාමෘගශ්රේෂ්ඨෝ මලයෝපවනානි ච .

සාගරං සාගරානූපං සාගරානූපජාන් ද්රුමාන් .. 202 ..

සාගරස්ය ච පත්නීනාං මුඛ්යාන්යපි විලෝකයන් .

ස මහාමේඝසඞ්කාශං සමීක්ෂ්යාත්මානමාත්මවාන් .. 203 ..

නිරුන්ධන්තමිවාකාශං චකාර මතිමාන් මතිම් .

කායවෘද්ධිං ප්රවේගං ච මම දෘෂ්ට්වෛව රාක්ෂසාඃ .. 204 ..

මයි කෞතූහලං කුර්යරිති මේනේ මහාකපිඃ .

තතඃ ශරීරං සඞ්ක්ෂිප්ය තන්මහීධරසන්නිභම් .. 205 ..

පුනඃ ප්රකෘතිමාපේදේ වීතමෝහ ඉවාත්මවාන් .

තද්රූපමතිසඞ්ක්ෂිප්ය හනුමාන් ප්රකෘතෞ ස්ථිතඃ .. 206 ..

ත්රීන් ක්රමානිව වික්රම්ය බලිවීර්යහරෝ හරිඃ .

ස චාරුනානාවිධරූපධාරී පරං සමාසාද්ය සමුද්රතීරම් .

පරෛරශක්යඃ ප්රතිපන්නරූපඃ සමීක්ෂිතාත්මා සමවේක්ෂිතාර්ධඃ .. 207 ..

තතඃ ස ලම්බස්ය ගිරේඃ සමෘද්ධේ විචිත්රකූටේ නිපපාත කූටේ .

සකේතකෝද්දාලකනාලිකේරේ මහාද්රිකූටප්රතිමෝ මහාත්මා .. 208 ..

තතස්තු සම්ප්රාප්ය සමුද්රතීරං සමීක්ෂ්ය ලඞ්කාං ගිරිවර්යමූර්ධ්නි .

කපිස්තු තස්නින්නිපපාත පර්වතේ විධූය රූපං ව්යථයන්මෘගද්විජාන් .. 209 ..

ස සාගරං දානවපන්නගායුතං බලේන වික්රම්ය මහෝර්මිමාලිනම් .

නිපත්ය තීරේ ච මහෝදධේස්තදා දදර්ශ ලඞ්කාමමරාවතීමිව .. 210 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ ප්රථමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tato rāvaṇanītāyāḥ sītāyāḥ śatrukarśanaḥ |

iyeṣa padamanveṣṭuṃ cāraṇācarite pathi || 1 ||

duṣkaraṃ niṣpratidvandvaṃ cikīrṣan karma vānaraḥ |

samudagraśirogrīvo gavāmpatirivābabhau || 2 ||

atha vaiḍūryavarṇeṣu śādvaleṣu mahābalaḥ |

dhīraḥ salilakalpeṣu vicacāra yathāsukham || 3 ||

dvijān vitrāsayan dhīmānurasā pādapān haran |

mṛgāṃśca subahūnnighnan pravṛddha iva kesarī || 4 ||

nīlalohitamāñjiṣṭhapatravarṇaiḥ sitāsitaiḥ |

svabhāvavihitaiścitrairdhātubhiḥ samalaṅkṛtam || 5 ||

kāmarūpibhirāviṣṭamabhīkṣṇaṃ saparicchadaiḥ |

yakṣakinnaragandharvairdevakalpaiśca pannagaiḥ || 6 ||

sa tasya girivaryasya tale nāgavarāyute |

tiṣṭhan kapivarastatra hrade nāga ivābabhau || 7 ||

sa sūryāya mahendrāya pavanāya svayambhuve |

bhūtebhyaścāñjaliṃ kṛtvā cakāra gamane matim || 8 ||

añjaliṃ prāṅmukhaḥ kurvan pavanāyātmayonaye |

tato hi vavṛdhe gantuṃ dakṣiṇo dakṣiṇāṃ diśam || 9 ||

plavaṅgapravarairdṛṣṭaḥ plavane kṛtaniścayaḥ |

vavṛdhe rāmavṛddhyarthaṃ samudra iva parvasu || 10 ||

niṣpramāṇaśarīraḥ san lilaṅghayiṣurarṇavam |

bāhubhyāṃ pīḍayāmāsa caraṇābhyāṃ ca parvatam || 11 ||

sa cacālācalaścāpi muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ |

tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpamaśātayat || 12 ||

tena pādapamuktena puṣpaugheṇa sugandhinā |

sarvataḥ saṃvṛtaḥ śailo babhau puṣpamayo yathā || 13 ||

tena cottamavīryeṇa pīḍyamānaḥ sa parvataḥ |

salilaṃ samprasusrāva madaṃ matta iva dvipaḥ || 14 ||

pīḍyamānastu balinā mahendrastena parvataḥ |

rītīrnirvartayāmāsa kāñcanāñjanarājatīḥ || 15 ||

mumoca ca śilāḥ śailo viśālāḥ samanaḥśilāḥ |

madhyamenārciṣā juṣṭā dhūmarājīrivānalaḥ || 16 ||

giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvataḥ |

guhāviṣṭāni bhūtāni vinedurvikṛtaiḥ svaraiḥ || 17 ||

sa mahāsattvasannādaḥ śailapīḍānimittajaḥ |

pṛthivīṃ pūrayāmāsa diśaścopavanāni ca || 18 ||

śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ |

vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśurdaśanaiḥ śilāḥ || 19 ||

tāstadā saviṣairdaṣṭāḥ kupitaistairmahāśilāḥ |

jajjvaluḥ pāvakoddīptā bibhiduśca sahasradhā || 20 ||

yāni cauṣadhajālāni tasmin jātāni parvate |

viṣaghnānyapi nāgānāṃ na śekuḥ śamituṃ viṣam || 21 ||

bhidyate'yaṃ girirbhūtairiti mattvā tapasvinaḥ |

trastā vidyādharāstasmādutpetuḥ strī gaṇaiḥ saha || 22 ||

pānabhūmigataṃ hitvā haimamāsavabhājanam |

pātrāṇi ca mahārhāṇi karakāṃśca hiraṇmayān || 23 ||

lehyānuccāvacān bhakṣyān māṃsāni vividhāni ca |

ārṣabhāṇi ca carmāṇi khaḍagāṃśca kanakatsarūn || 24 ||

kṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībā raktamālyānulepanāḥ |

raktākṣāḥ puṣkarākṣāśca gaganaṃ pratipedire || 25 ||

hāranūpurakeyūrapārihāryadharāḥ striyaḥ |

vismitāḥ sasmitāstasthurākāśe ramaṇaiḥ saha || 26 ||

darśayanto mahāvidyāṃ vidyādharamaharṣayaḥ |

sahitāstasthurākāśe vīkṣāñcakruśca parvatam || 27 ||

śuśruvuśca tadā śabdamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

cāraṇānāṃ ca siddhānāṃ sthitānāṃ vimale'mbare || 28 ||

eṣa parvatasaṅkāśo hanumān mārutātmajaḥ |

titīrṣati mahāvegassamudraṃ makarālayam || 29 ||

rāmārthaṃ vānarārthaṃ ca cikīrṣan karma duṣkaram |

samudrasya paraṃ pāraṃ duṣprāpaṃ prāptumicchati || 30 ||

iti vidyādharāḥ śrutvā vacasteṣāṃ mahātmanām |

tamaprameyaṃ dadṛśuḥ parvate vānararṣabham || 31 ||

dudhuve ca sa romāṇi cakampe cācalopamaḥ |

nanāda sumahānādaṃ sumahāniva toyadaḥ || 32 ||

ānupūrvyeṇa vṛttaṃ ca lāṅgūlaṃ lomabhiścitam |

utpatiṣyan vicikṣepa pakṣirāja ivoragam || 33 ||

tasya lāṅgūlamāviddhamāttavegasya pṛṣṭhataḥ |

dadṛśe garuḍeneva hriyamāṇo mahoragaḥ || 34 ||

bāhū saṃstambhayāmāsa mahāparighasannibhau |

sasāda ca kapiḥ kaṭyāṃ caraṇau sañcukoca ca || 35 ||

saṃhṛtya ca bhujau śrīmāṃstathaiva ca śirodharām |

tejaḥ sattvaṃ tathā vīryamāviveśa sa vīryavān || 36 ||

mārgamālokayandūrādūrdhvaṃ praṇihitekṣaṇaḥ |

rurodha hṛdaye prāṇānākāśamavalokayan || 37 ||

padbhyāṃ dṛḍhamavasthānaṃ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ |

nikuñcya karṇau hanumānutpatiṣyan mahābalaḥ |

vānarān vānaraśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt || 38 ||

yathā rāghavanirmuktaḥ śaraḥ śvasanavikramaḥ |

gacchettadvadgamiṣyāmi laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 39 ||

na hi drakṣyāmi yadi tāṃ laṅkāyāṃ janakātmajām |

anenaiva hi vegena gamiṣyāmi surālayam || 40 ||

yadi vā tridive sītāṃ na drakṣyāmyakṛtaśramaḥ |

baddhvā rākṣasarājānamānayiṣyāmi rāvaṇam || 41 ||

sarvathā kṛtakāryo'hameṣyāmi saha sītayā |

ānayiṣyāmi vā laṅkāṃ samutpāṭya sarāvaṇām || 42 ||

evamuktvā tu hanumānvānarānvānarottamaḥ || 43 ||

utpapātātha vegena vegavānavicārayan |

suparṇamiva cātmānaṃ mene sa kapikuñjaraḥ || 44 ||

samutpatati tasmiṃstu vegātte nagarohiṇaḥ |

saṃhṛtya viṭapān sarvān samutpetuḥ samantataḥ || 45 ||

sa mattakoyaṣṭimakān pādapān puṣpaśālinaḥ |

udvahannūruvegena jagāma vimale'mbare || 46 ||

ūruvegoddhatā vṛkṣā muhūrtaṃ kapimanvayuḥ |

prasthitaṃ dīrghamadhvānaṃ svabandhumiva bāndhavāḥ || 47 ||

tamūruvegonmathitāḥ sālāścānye nagottamāḥ |

anujagmurhanūmantaṃ sainyā iva mahīpatim || 48 ||

supuṣpitāgrairbahubhiḥ pādapairanvitaḥ kapiḥ |

hanumān parvatākāro babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||

sāravanto'tha ye vṛkṣā nyamajjan lavaṇāmbhasi |

bhayādiva mahendrasya parvatā varuṇālaye || 50 ||

sa nānākusumaiḥ kīrṇaḥ kapiḥ sāṅkurakorakaiḥ |

śuśubhe meghasaṅkāśaḥ khadyotairiva parvataḥ || 51 ||

vimuktāstasya vegena muktvā puṣpāṇi te drumāḥ |

avaśīryanta salile nivṛttāḥ suhṛdo yathā || 52 ||

laghutvenopapannaṃ tadvicitraṃ sāgare'patat |

drumāṇāṃ vividhaṃ puṣpaṃ kapivāyusamīritam || 53 ||

tārācitamivākāśaṃ prababhau sa mahārṇavaḥ |

puṣpaugheṇānubaddhena nānāvarṇena vānaraḥ |

babhau megha ivākāśe vidyudgaṇa vibhūṣitaḥ || 54 ||

tasya vegasamādhūtaiḥ puṣpaistoyamadṛśyata || 55 ||

tārābhirabhirāmābhiruditābhirivāmbaram |

tasyāmbaragatau bāhū dadṛśāte prasāritau || 56 ||

parvatāgrādviniṣkrāntau pañcāsyāviva pannagau |

pibanniva babhau cāpi sormimālaṃ mahārṇavam || 57 ||

pipāsuriva cākāśaṃ dadṛśe sa mahākapiḥ |

tasya vidyutprabhākāre vāyumārgānusāriṇaḥ || 58 ||

nayane viprakāśete parvatasthāvivānalau |

piṅge piṅgākṣamukhyasya bṛhatī parimaṇḍale || 59 ||

cakṣuṣī samprākāśete candrasūryāvivoditau |

mukhaṃ nāsikayā tasya tāmrayā tāmramābabhau || 60 ||

sandhyayā samabhispṛṣṭaṃ yathā tatsūryamaṇḍalam |

lāṅgūlaṃ ca samāviddhaṃ plavamānasya śobhate || 61 ||

ambare vāyuputrasya śakradhvaja ivocchritam |

lāṅgūlacakreṇa mahān śukladaṃṣṭro'nilātmajaḥ || 62 ||

vyarocata mahāprājñaḥ pariveṣīva bhāskaraḥ |

sphigdeśenābhitāmreṇa rarāja sa mahākapiḥ || 63 ||

mahatā dāriteneva girirgairikadhātunā |

tasya vānarasiṃhasya plavamānasya sāgaram || 64 ||

kakṣāntaragato vāyurjīmūta iva garjati |

khe yathā nipatatyulkā hyuttarāntādviniḥsṛtā || 65 ||

dṛśyate sānubandhā ca tathā sa kapikuñjaraḥ |

patatpataṅgasaṅkāśo vyāyataḥ śuśubhe kapiḥ || 66 ||

pravṛddha iva mātaṅgaḥ kakṣyayā badhyamānayā |

upariṣṭāccharīreṇa chāyayā cāvagāḍhayā || 67 ||

sāgare mārutāviṣṭā naurivāsīttadā kapiḥ |

yaṃ yaṃ deśaṃ samudrasya jagāma sa mahākapiḥ |

sa sa tasyoruvegena sonmāda iva lakṣyate || 68 ||

sāgarasyormijālānāmurasā śailavarṣmaṇām |

abhighnaṃstu mahāvegaḥ pupluve sa mahākapiḥ || 69 ||

kapivātaśca balavān meghavātaśca niḥsṛtaḥ |

sāgaraṃ bhīmanirghoṣaṃ kampayāmāsaturbhṛśam || 70 ||

vikarṣannūrmijālāni bṛhanti lavaṇāmbhasi |

pupluve kapiśārdūlo vikiranniva rodasī || 71 ||

merumandarasaṅkāśānuddhatān sa mahārṇave |

atyakrāmanmahāvegastaraṅgān gaṇayanniva || 72 ||

tasya vegasamuddhūtaṃ jalaṃ sajaladaṃ tadā |

ambarasthaṃ vibabhrāja śāradābhramivātatam || 73 ||

timinakrajhaṣāḥ kūrmā dṛśyante vivṛtāstadā |

vastrāpakarṣaṇeneva śarīrāṇi śarīriṇām || 74 ||

plavamānaṃ samīkṣyātha bhujaṅgāḥ sāgarālayāḥ |

vyomni taṃ kapiśārdūlaṃ suparṇa iti menire || 75 ||

daśayojanavistīrṇā triṃśadyojanamāyatā |

chāyā vānarasiṃhasya jale cārutarābhavat || 76 ||

śvetābhraghanarājīva vāyuputrānugāminī |

tasya sā śuśubhe chāyā vitatā lavaṇāmbhasi || 77 ||

śuśubhe sa mahātejā mahākāyo mahākapiḥ |

vāyumārge nirālambe pakṣavāniva parvataḥ || 78 ||

yenāsau yāti balavān vegena kapikuñjaraḥ |

tena mārgeṇa sahasā droṇīkṛta ivārṇavaḥ || 79 ||

āpāte pakṣisaṅghānāṃ pakṣirāja iva vrajan |

hanumān meghajālāni prakarṣan māruto yathā || 80 ||

pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |

kapinākṛṣyamāṇāni mahābhrāṇi cakāśire || 81 ||

praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |

pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate || 82 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā plavaṅgaṃ tvaritaṃ tadā |

vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi devagandharvadānavāḥ || 83 ||

tatāpa na hi taṃ sūryaḥ plavantaṃ vānarottamam |

siṣeve ca tadā vāyū rāmakāryārthasiddhaye || 84 ||

ṛṣayastuṣṭuvuścainaṃ plavamānaṃ vihāyasā |

jaguśca devagandharvāḥ praśaṃsanto mahaujasam || 85 ||

nāgāśca tuṣṭuvuryakṣā rakṣāṃsi vibudhāḥ khagāḥ |

prekṣya sarve kapivaraṃ sahasā vigataklamam || 86 ||

tasmin plavagaśārdūle plavamāne hanūmati |

ikṣvākukulamānārthī cintayāmāsa sāgaraḥ || 87 ||

sāhāyyaṃ vānarendrasya yadi nāhaṃ hanūmataḥ |

kariṣyāmi bhaviṣyāmi sarvavācyo vivakṣatām || 88 ||

ahamikṣvākunāthena sagareṇa vivardhitaḥ |

ikṣvākusacivaścāyaṃ nāvasīditumarhati || 89 ||

tathā mayā vidhātavyaṃ viśrameta yathā kapiḥ || 90 ||

śeṣaṃ ca mayi viśrāntaḥ sukhenātipatiṣyati |

iti kṛtvā matiṃ sādhvīṃsamudra śchannamambhasi || 91 ||

hiraṇyanābhaṃ mainākamuvāca girisattamam |

tvamihāsurasaṅghānāṃ pātālatalavāsinām || 92 ||

devarājñā giriśreṣṭha parighaḥ sanniveśitaḥ |

tvameṣāṃ jātavīryāṇāṃ punarevotpatiṣyatām || 93 ||

pātālasyāprameyasya dvāramāvṛtya tiṣṭhasi |

tiryagūrdhvamadhaścaiva śaktiste śaila vardhitum || 94 ||

tasmātsañcodayāmi tvāmuttiṣṭha girisattama |

sa eṣa kapiśārdūlastvāmuparyeti vīryavān || 95 ||

hanūmānrāmakāryārthaṃ bhīmakarmā khamāplutaḥ |

asya sāhyaṃ mayā kāryamikṣvākukulavartinaḥ || 96 ||

mama hīkṣvākavaḥ pūjyāḥ paraṃ pūjyatamāstava |

kuru sācivyamasmākaṃ na naḥ kāryamatikramet || 97 ||

kartavyamakṛtaṃ kāryaṃ satāṃ manyumudīrayet |

salilādūrdhvamuttiṣṭha tiṣṭhatveṣa kapistvayi || 98 ||

asmākamatithiścaiva pūjyaśca plavatāṃ varaḥ |

cāmīkaramahānābha devagandharvasevita || 99 ||

hanumāṃstvayi viśrāntastataḥ śeṣaṃ gamiṣyati |

kākutsthasyānṛśaṃsyaṃ ca maithilyāśca vivāsanam || 100 ||

śramaṃ ca plavagendrasya samīkṣyotthātumarhasi |

hiraṇyanābho maināko niśamya lavaṇāmbhasaḥ || 101 ||

utpapāta jalāttūrṇaṃ mahādrumalatāyutaḥ |

sa sāgarajalaṃ bhittvā babhūvābhyutthitastadā || 102 ||

yathā jaladharaṃ bhittvā dīptaraśmirdivākaraḥ |

sa mahātmā muhūrtena sarvataḥ salilāvṛtaḥ || 103 ||

darśayāmāsa śṛṅgāṇi sāgareṇa niyojitaḥ |

ādityodayasaṅkāśairālikhadbhirivāmbaram |

śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sakinnaramahoragaiḥ || 104 ||

taptajāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥ parvatasya samutthitaiḥ || 105 ||

ākāśaṃ śastrasaṅkāśamabhavatkāñcanaprabham |

jātarūpamayaiḥ śṛṅgairbhrājamānaiḥ svayamprabhaiḥ || 106 ||

ādityaśatasaṅkāśaḥ so'bhavadgirisattamaḥ |

tamutthitamasaṅgena hanumānagrataḥ sthitam || 107 ||

madhye lavaṇatoyasya vighno'yamiti niścitaḥ |

sa tamucchrratamatyarthaṃ mahāvego mahākapiḥ || 108 ||

urasā pātayāmāsa jīmūtamiva mārutaḥ |

sa tathā pātitastena kapinā parvatottamaḥ || 109 ||

buddhvā tasya kapervegaṃ jaharṣa ca nananda ca |

tamākāśagataṃ vīramākāśe samupasthitaḥ || 110 ||

prīto hṛṣṭamānā vākyamabravītparvataḥ kapim |

mānuṣaṃ dhārayan rūpamātmanaḥ śikhare sthitaḥ || 111 ||

duṣkaraṃ kṛtavānkarma tvamidaṃ vānarottama |

nipatya mama śṛṅgeṣu viśramasva yathāsukham || 112 ||

rāghavasya kule jātairudadhiḥ parivardhitaḥ |

sa tvāṃ rāmahite yuktaṃ pratyarcayati sāgaraḥ || 113 ||

kṛte ca pratikartavyameṣa dharmaḥ sanātanaḥ |

so'yaṃ tvatpratikārārthī tvattaḥ sammānamarhati || 114 ||

tvannimittamanenāhaṃ bahumānātpracoditaḥ |

tiṣṭha tvaṃ kapiśārdūla mayi viśramya gamyatām || 115 ||

tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

yojanānāṃ śataṃ cāpi kapireṣa samāplutaḥ || 116 ||

tadidaṃ gandhavatsvādu kandamūlaphalaṃ bahu |

tadāsvādya hariśreṣṭha viśrānto'nu gamiṣyasi || 117 ||

asmākamapi sambandhaḥ kapimukhya tvayāsti vai |

prakhyātastriṣu lokeṣu mahāguṇaparigrahaḥ || 118 ||

vegavantaḥ plavanto ye plavagā mārutātmaja |

teṣāṃ mukhyatamaṃ manye tvāmahaṃ kapikuñjara || 119 ||

atithiḥ kila pūjārhaḥ prākṛto'pi vijānatā |

dharmaṃ jijñāsamānena kiṃ punastvādṛśo mahān || 120 ||

tvaṃ hi devavariṣṭhasya mārutasya mahātmanaḥ |

putrastasyaiva vegena sadṛśaḥ kapikuñjara || 121 ||

pūjite tvayi dharmajña pūjāṃ prāpnoti mārutaḥ |

tasmāttvaṃ pūjanīyo me śṛṇu cāpyatra kāraṇam || 122 ||

pūrvaṃ kṛtayuge tāta parvatāḥ pakṣiṇo'bhavan |

te hi jagmurdiśaḥ sarvā garuḍānilaveginaḥ || 123 ||

tatasteṣu prayāteṣu devasaṅghāḥ maharṣibhiḥ |

bhūtāni ca bhayaṃ jagmusteṣāṃ patanaśaṅkayā || 124 ||

tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥ parvatānāṃ śatakratuḥ |

pakṣān ciccheda vajreṇa tatra tatra sahasraśaḥ || 125 ||

sa māmupāgataḥ kruddho vajramudyamya devarāṭ |

tato'haṃ sahasā kṣiptaḥ śvasanena mahātmanā || 126 ||

asminlavaṇatoye ca prakṣiptaḥ plavagottama |

guptapakṣasamagraśca tava pitrābhirakṣitaḥ || 127 ||

tato'haṃ mānayāmi tvāṃ mānyo hi mama mārutaḥ |

tvayā me hyeṣa sambandhaḥ kapimukhya mahāguṇaḥ || 128 ||

asminnevaṅgate kārye sāgarasya mamaiva ca |

prītiṃ prītamanāḥ kartuṃ tvamarhasi mahākape || 129 ||

śramaṃ mokṣaya pūjāṃ ca gṛhāṇa kapisattama |

prītiṃ ca bahumanyasva prīto'smi tava darśanāt || 130 ||

evamuktaḥ kapiśreṣṭhastaṃ nagottamamabravīt |

prīto'smi kṛtamātithyaṃ manyureṣo'panīyatām || 131 ||

tvarate kāryakālo me ahaścāpyativartate |

pratijñā ca mayā dattā na sthātavyamihāntare || 132 ||

ityuktvā pāṇinā śailamālabhya haripuṅgavaḥ |

jagāmākāśamāviśya vīryavān prahasanniva || 133 ||

sa parvatasamudrābhyāṃ bahumānādavekṣitaḥ |

pūjitaścopapannābhirāśīrbhiranilātmajaḥ || 134 ||

athordhvaṃ dūramutplutya hitvā śailamahārṇavau |

pituḥ panthānamāsthāya jagāma vimale'mbare || 135 ||

bhūyaścordhvaṃ gatiṃ prāpya giriṃ tamavalokayan |

vāyusūnurnirālambe jagāma vimale'mbare || 136 ||

tad dvitīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

praśaśaṃsuḥ surāḥ sarve siddhāśca paramarṣayaḥ || 137 ||

devatāścābhavan hṛṣṭāstatrasthāstasya karmaṇā |

kāñcanasya sunābhasya sahasrākṣaśca vāsavaḥ || 138 ||

uvāca vacanaṃ dhīmān paritoṣātsagadgadam |

sunābhaṃ parvataśreṣṭhaṃ svayameva śacīpatiḥ || 139 ||

hiraṇyanābha śailendra parituṣṭo'smi te bhṛśam |

abhayaṃ te prayacchāmi tiṣṭha saumya yathāsukham || 140 ||

sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahadvikrāntasya hanūmataḥ |

kramato yojanaśataṃ nirbhayasya bhaye sati || 141 ||

rāmasyaiṣa hitāyaiva yāti dāśaratherhariḥ |

satkriyāṃ kurvatā tasya toṣito'smi dṛḍhaṃ tvayā || 142 ||

tataḥ praharṣamagamadvipulaṃ parvatottamaḥ |

devatānāṃ patiṃ dṛṣṭvā parituṣṭaṃ śatakratum || 143 ||

sa vai dattavaraḥ śailo babhūvāvasthitastadā |

hanumāṃśca muhūrtena vyaticakrāma sāgaram || 144 ||

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

abruvan sūryasaṅkāśāṃ surasāṃ nāgamātaram || 145 ||

ayaṃ vātātmajaḥ śrīmānplavate sāgaropari |

hanumānnāma tasya tvaṃ muhūrtaṃ vighnamācara || 146 ||

rākṣasaṃ rūpamāsthāya sughoraṃ parvatopamam |

daṃṣṭrākarālaṃ piṅgākṣaṃ vaktraṃ kṛtvā nabhaḥ samam || 147 ||

balamicchāmahe jñātuṃ bhūyaścāsya parākramam |

tvāṃ vijeṣyatyupāyena viṣādaṃ vā gamiṣyati || 148 ||

evamuktā tu sā devī daivatairabhisatkṛtā |

samudramadhye surasā bibhratī rākṣasaṃ vapuḥ || 149 ||

vikṛtaṃ ca virūpaṃ ca sarvasya ca bhayāvaham |

plavamānaṃ hanūmantamāvṛtyedamuvāca ha || 150 ||

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamīśvarairvānararṣabha |

ahaṃ tvāṃ bhakṣayiṣyāmi praviśedaṃ mamānanam || 151 ||

evamuktaḥ surasayā prāñjalirvānararṣabhaḥ |

prahṛṣṭavadanaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 152 ||

rāmo dāśarathirnāma praviṣṭo daṇḍakāvanam |

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā || 153 ||

anyakāryaviṣaktasya baddhavairasya rākṣasaiḥ |

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena yaśasvinī || 154 ||

tasyāḥ sakāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt |

kartumarhasi rāmasya sāhyaṃ viṣayavāsini || 155 ||

athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam |

āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te || 156 ||

evamuktā hanumatā surasā kāmarūpiṇī |

abravīnnātivartenmāṃ kaścideṣa varo mama || 157 ||

taṃ prayāntaṃ samudvīkṣya surasā vākyamabravīt |

balaṃ jijñāsamānā vai nāgamātā hanūmataḥ || 158 ||

praviśya vadanaṃ me'dya gantavyaṃ vānarottama |

vara eṣa purā datto mama dhātreti satvarā || 159 ||

vyādāya vipulaṃ vaktraṃ sthitā sā māruteḥ puraḥ |

evamuktaḥ surasayā kruddho vānarapuṅgavaḥ || 160 ||

abravītkuru vai vaktraṃ yena māṃ viṣahiṣyase |

ityuktvā surasāṃ kruddho dhaśayojanamāyatā || 161 ||

daśayojanavistāro babhūva hanumāṃstadā |

taṃ dṛṣṭvā meghasaṅkāśaṃ daśayojanamāyatam || 162 ||

cakāra surasā cāsyaṃ viṃśadyojanamāyatam |

hanumāṃstu tataḥ kruddhastriṃśadyojanamāyataḥ || 163 ||

cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśattathocchritam |

babhūva hanumāvanīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ || 164 ||

cakāra surasā vaktraṃ ṣaṣṭiyojanamāyatam |

tathaiva hanumāvanīraḥ saptatīyojanocchritaḥ || 165 ||

cakāra surasā vaktramaśītīyojanāyatam |

hanumānacalaprakhyo navatīyojanocchritaḥ || 166 ||

cakāra surasā vaktraṃ śatayojanamāyataṃ tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

taddṛṣṭvā vyāditaṃ tvāsyaṃ vāyuputraḥ subuddhimān |

dīrghajihvaṃ surasayā sughoraṃ narakopamam || 167 ||

susaṅkṣipyātmanaḥ kāyaṃ babhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ |

so'bhipatyāśu tadvaktraṃ niṣpatya ca mahābalaḥ |

antarikṣe sthitaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 168 ||

praviṣṭo'smi hi te vaktraṃ dākṣāyaṇi namo'stu te |

gamiṣye yatra vaidehī satyaṃ cāsīdvarastava || 169 ||

taṃ dṛṣṭvā vadanānmuktaṃ candraṃ rāhumukhādiva |

abravītsurasā devī svena rūpeṇa vānaram || 170 ||

arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |

samānayasva vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 171 ||

tattṛtīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

sādhu sādhviti bhūtāni praśaśaṃsustadā harim || 172 ||

sa sāgaramanādhṛṣyamabhyetya varuṇālayam |

jagāmākāśamāviśya vegena garuḍopamaḥ || 173 ||

sevite vāridhārābhiḥ patagaiśca niṣevite |

carite kaiśikācāryairairāvataniṣevite || 174 ||

siṃhakuñjaraśārdūlapatagoragavāhanaiḥ |

vimānaiḥ sampatadbhiśca vimalaiḥ samalaṅkṛte || 175 ||

vajrāśanisamāghātaiḥ pāvakairupaśobhite |

kṛtapuṇyairmahābhāgaiḥ svargajidbhiralaṅkṛte || 176 ||

vahatā havyamatyardhaṃ sevite citrabhānunā |

grahanakṣatracandrārkatārāgaṇa vibhūṣite || 177 ||

maharṣigaṇagandharvanāgayakṣasamākule |

vivikte vimale viśve viśvāvasuniṣevite || 178 ||

devarājagajākrānte candrasūryapathe śive |

vitāne jīvalokasya vitate brahmanirmite || 179 ||

bahuśaḥ sevite vīrairvidyādharagaṇairvaraiḥ |

jagāma vāyumārge tu garutmāniva mārutiḥ || 180 ||

pradṛśyamānaḥ sarvatraḥ hanumānmārutātmajaḥ |

bheje'mbaraṃ nirālambaṃ lambapakṣa ivādrirāṭ || 181 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā siṃhikā nāma rākṣasī |

manasā cintayāmāsa pravṛddhā kāmarūpiṇī || 182 ||

adya dīrghasya kālasya bhaviṣyāmyahamāśitā |

idaṃ hi me mahatsattvaṃ cirasya vaśamāgatam || 183 ||

iti sañcintya manasā chāyāmasya samākṣipat |

chāyāyāṃ gṛhyamāṇāyāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 184 ||

samākṣipto'smi sahasā paṅgūkṛtaparākramaḥ |

pratilomena vātena mahānauriva sāgare || 185 ||

tiryagūrdhvamadhaścaiva vīkṣamāṇastataḥ kapiḥ |

dadarśa sa mahatsattvamutthitaṃ lavaṇāmbhasi || 186 ||

taddhṛṣṭvā cintayāmāsa mārutirvikṛtānanam |

kapirājena kathitaṃ sattvamadbhutadarśanam || 187 ||

chāyāgrāhi mahāvīryaṃ tadidaṃ nātra saṃśayaḥ |

sa tāṃ buddhvārthatattvena siṃhikāṃ matimānkapiḥ || 188 ||

vyavardhata mahākāyaḥ prāvṛṣīva valāhakaḥ |

tasya sā kāyamudvīkṣya vardhamānaṃ mahākapeḥ || 189 ||

vaktraṃ prasārayāmāsa pātālāntarasannibham |

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat || 190 ||

sa dadarśa tatastasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ || 191 ||

sa tasyā vivṛte vaktre vajrasaṃhananaḥ kapiḥ |

saṅkṣipya muhurātmānaṃ niṣpapāta mahābalaḥ || 192 ||

āsye tasyā nimajjantaṃ dadṛśuḥ siddhacāraṇāḥ |

grasyamānaṃ yathā candraṃ pūrṇaṃ parvaṇi rāhuṇā || 193 ||

tatastasyā nakhaistīkṣṇairmarmāṇyutkṛtya vānaraḥ |

utpapātātha vegena manaḥ sampātavikramaḥ || 194 ||

tāṃ tu dṛṣṭvā ca dhṛtyā ca dākṣiṇyena nipātya ca |

sa kapipravaro vegādvavṛdhe punarātmavān || 195 ||

hṛtahṛtsā hanumatāpapāta vidhurāmbhasi |

tāṃ hatāṃ vānareṇāśu patitāṃ vīkṣya siṃhikām || 196 ||

bhūtānyākāśacārīṇi tamūcuḥ plavagottamam |

bhīmamadya kṛtaṃ karma mahatsattvaṃ tvayā hatam || 197 ||

sādhayārthamabhipretamariṣṭaṃ plavatāṃ vara |

yasya tvetāni catvāri vānarendra yathā tava || 198 ||

dhṛtirdṛṣṭirmatirdākṣyaṃ saḥ karmasu na sīdati |

sa taiḥ sambhāvitaḥ pūjyaḥ pratipannaprayojanaḥ || 199 ||

jagāmākāśamāviśya pannagāśanavatkapiḥ |

prāptabhūyiṣṭhapārastu sarvataḥ pratilokayan || 200 ||

yojanānāṃ śatasyānte vanarājiṃ dadarśa saḥ |

dadarśa ca patanneva vividhadrumabhūṣitam || 201 ||

dvīpaṃ śākhāmṛgaśreṣṭho malayopavanāni ca |

sāgaraṃ sāgarānūpaṃ sāgarānūpajān drumān || 202 ||

sāgarasya ca patnīnāṃ mukhyānyapi vilokayan |

sa mahāmeghasaṅkāśaṃ samīkṣyātmānamātmavān || 203 ||

nirundhantamivākāśaṃ cakāra matimān matim |

kāyavṛddhiṃ pravegaṃ ca mama dṛṣṭvaiva rākṣasāḥ || 204 ||

mayi kautūhalaṃ kuryariti mene mahākapiḥ |

tataḥ śarīraṃ saṅkṣipya tanmahīdharasannibham || 205 ||

punaḥ prakṛtimāpede vītamoha ivātmavān |

tadrūpamatisaṅkṣipya hanumān prakṛtau sthitaḥ || 206 ||

trīn kramāniva vikramya balivīryaharo hariḥ |

sa cārunānāvidharūpadhārī paraṃ samāsādya samudratīram |

parairaśakyaḥ pratipannarūpaḥ samīkṣitātmā samavekṣitārdhaḥ || 207 ||

tataḥ sa lambasya gireḥ samṛddhe vicitrakūṭe nipapāta kūṭe |

saketakoddālakanālikere mahādrikūṭapratimo mahātmā || 208 ||

tatastu samprāpya samudratīraṃ samīkṣya laṅkāṃ girivaryamūrdhni |

kapistu tasninnipapāta parvate vidhūya rūpaṃ vyathayanmṛgadvijān || 209 ||

sa sāgaraṃ dānavapannagāyutaṃ balena vikramya mahormimālinam |

nipatya tīre ca mahodadhestadā dadarśa laṅkāmamarāvatīmiva || 210 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe prathamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ प्रथमस्सर्गः ।

ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः ।

इयेष पदमन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि ॥ 1 ॥

दुष्करं निष्प्रतिद्वन्द्वं चिकीर्षन् कर्म वानरः ।

समुदग्रशिरोग्रीवो गवाम्पतिरिवाबभौ ॥ 2 ॥

अथ वैडूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः ।

धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम् ॥ 3 ॥

द्विजान् वित्रासयन् धीमानुरसा पादपान् हरन् ।

मृगांश्च सुबहून्निघ्नन् प्रवृद्ध इव केसरी ॥ 4 ॥

नीललोहितमाञ्जिष्ठपत्रवर्णैः सितासितैः ।

स्वभावविहितैश्चित्रैर्धातुभिः समलङ्कृतम् ॥ 5 ॥

कामरूपिभिराविष्टमभीक्ष्णं सपरिच्छदैः ।

यक्षकिन्नरगन्धर्वैर्देवकल्पैश्च पन्नगैः ॥ 6 ॥

स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते ।

तिष्ठन् कपिवरस्तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ ॥ 7 ॥

स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयम्भुवे ।

भूतेभ्यश्चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम् ॥ 8 ॥

अञ्जलिं प्राङ्मुखः कुर्वन् पवनायात्मयोनये ।

ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां दिशम् ॥ 9 ॥

प्लवङ्गप्रवरैर्दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः ।

ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु ॥ 10 ॥

निष्प्रमाणशरीरः सन् लिलङ्घयिषुरर्णवम् ।

बाहुभ्यां पीडयामास चरणाभ्यां च पर्वतम् ॥ 11 ॥

स चचालाचलश्चापि मुहूर्तं कपिपीडितः ।

तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत् ॥ 12 ॥

तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना ।

सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा ॥ 13 ॥

तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः ।

सलिलं सम्प्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः ॥ 14 ॥

पीड्यमानस्तु बलिना महेन्द्रस्तेन पर्वतः ।

रीतीर्निर्वर्तयामास काञ्चनाञ्जनराजतीः ॥ 15 ॥

मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः ।

मध्यमेनार्चिषा जुष्टा धूमराजीरिवानलः ॥ 16 ॥

गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः ।

गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ 17 ॥

स महासत्त्वसन्नादः शैलपीडानिमित्तजः ।

पृथिवीं पूरयामास दिशश्चोपवनानि च ॥ 18 ॥

शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः ।

वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥ 19 ॥

तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः ।

जज्ज्वलुः पावकोद्दीप्ता बिभिदुश्च सहस्रधा ॥ 20 ॥

यानि चौषधजालानि तस्मिन् जातानि पर्वते ।

विषघ्नान्यपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम् ॥ 21 ॥

भिद्यतेऽयं गिरिर्भूतैरिति मत्त्वा तपस्विनः ।

त्रस्ता विद्याधरास्तस्मादुत्पेतुः स्त्री गणैः सह ॥ 22 ॥

पानभूमिगतं हित्वा हैममासवभाजनम् ।

पात्राणि च महार्हाणि करकांश्च हिरण्मयान् ॥ 23 ॥

लेह्यानुच्चावचान् भक्ष्यान् मांसानि विविधानि च ।

आर्षभाणि च चर्माणि खडगांश्च कनकत्सरून् ॥ 24 ॥

कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः ।

रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश्च गगनं प्रतिपेदिरे ॥ 25 ॥

हारनूपुरकेयूरपारिहार्यधराः स्त्रियः ।

विस्मिताः सस्मितास्तस्थुराकाशे रमणैः सह ॥ 26 ॥

दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः ।

सहितास्तस्थुराकाशे वीक्षाञ्चक्रुश्च पर्वतम् ॥ 27 ॥

शुश्रुवुश्च तदा शब्दमृषीणां भावितात्मनाम् ।

चारणानां च सिद्धानां स्थितानां विमलेऽम्बरे ॥ 28 ॥

एष पर्वतसङ्काशो हनुमान् मारुतात्मजः ।

तितीर्षति महावेगस्समुद्रं मकरालयम् ॥ 29 ॥

रामार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन् कर्म दुष्करम् ।

समुद्रस्य परं पारं दुष्प्रापं प्राप्तुमिच्छति ॥ 30 ॥

इति विद्याधराः श्रुत्वा वचस्तेषां महात्मनाम् ।

तमप्रमेयं ददृशुः पर्वते वानरर्षभम् ॥ 31 ॥

दुधुवे च स रोमाणि चकम्पे चाचलोपमः ।

ननाद सुमहानादं सुमहानिव तोयदः ॥ 32 ॥

आनुपूर्व्येण वृत्तं च लाङ्गूलं लोमभिश्चितम् ।

उत्पतिष्यन् विचिक्षेप पक्षिराज इवोरगम् ॥ 33 ॥

तस्य लाङ्गूलमाविद्धमात्तवेगस्य पृष्ठतः ।

ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः ॥ 34 ॥

बाहू संस्तम्भयामास महापरिघसन्निभौ ।

ससाद च कपिः कट्यां चरणौ सञ्चुकोच च ॥ 35 ॥

संहृत्य च भुजौ श्रीमांस्तथैव च शिरोधराम् ।

तेजः सत्त्वं तथा वीर्यमाविवेश स वीर्यवान् ॥ 36 ॥

मार्गमालोकयन्दूरादूर्ध्वं प्रणिहितेक्षणः ।

रुरोध हृदये प्राणानाकाशमवलोकयन् ॥ 37 ॥

पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः ।

निकुञ्च्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन् महाबलः ।

वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ 38 ॥

यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः ।

गच्छेत्तद्वद्गमिष्यामि लङ्कां रावणपालिताम् ॥ 39 ॥

न हि द्रक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां जनकात्मजाम् ।

अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम् ॥ 40 ॥

यदि वा त्रिदिवे सीतां न द्रक्ष्याम्यकृतश्रमः ।

बद्ध्वा राक्षसराजानमानयिष्यामि रावणम् ॥ 41 ॥

सर्वथा कृतकार्योऽहमेष्यामि सह सीतया ।

आनयिष्यामि वा लङ्कां समुत्पाट्य सरावणाम् ॥ 42 ॥

एवमुक्त्वा तु हनुमान्वानरान्वानरोत्तमः ॥ 43 ॥

उत्पपाताथ वेगेन वेगवानविचारयन् ।

सुपर्णमिव चात्मानं मेने स कपिकुञ्जरः ॥ 44 ॥

समुत्पतति तस्मिंस्तु वेगात्ते नगरोहिणः ।

संहृत्य विटपान् सर्वान् समुत्पेतुः समन्ततः ॥ 45 ॥

स मत्तकोयष्टिमकान् पादपान् पुष्पशालिनः ।

उद्वहन्नूरुवेगेन जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 46 ॥

ऊरुवेगोद्धता वृक्षा मुहूर्तं कपिमन्वयुः ।

प्रस्थितं दीर्घमध्वानं स्वबन्धुमिव बान्धवाः ॥ 47 ॥

तमूरुवेगोन्मथिताः सालाश्चान्ये नगोत्तमाः ।

अनुजग्मुर्हनूमन्तं सैन्या इव महीपतिम् ॥ 48 ॥

सुपुष्पिताग्रैर्बहुभिः पादपैरन्वितः कपिः ।

हनुमान् पर्वताकारो बभूवाद्भुतदर्शनः ॥ 49 ॥

सारवन्तोऽथ ये वृक्षा न्यमज्जन् लवणाम्भसि ।

भयादिव महेन्द्रस्य पर्वता वरुणालये ॥ 50 ॥

स नानाकुसुमैः कीर्णः कपिः साङ्कुरकोरकैः ।

शुशुभे मेघसङ्काशः खद्योतैरिव पर्वतः ॥ 51 ॥

विमुक्तास्तस्य वेगेन मुक्त्वा पुष्पाणि ते द्रुमाः ।

अवशीर्यन्त सलिले निवृत्ताः सुहृदो यथा ॥ 52 ॥

लघुत्वेनोपपन्नं तद्विचित्रं सागरेऽपतत् ।

द्रुमाणां विविधं पुष्पं कपिवायुसमीरितम् ॥ 53 ॥

ताराचितमिवाकाशं प्रबभौ स महार्णवः ।

पुष्पौघेणानुबद्धेन नानावर्णेन वानरः ।

बभौ मेघ इवाकाशे विद्युद्गण विभूषितः ॥ 54 ॥

तस्य वेगसमाधूतैः पुष्पैस्तोयमदृश्यत ॥ 55 ॥

ताराभिरभिरामाभिरुदिताभिरिवाम्बरम् ।

तस्याम्बरगतौ बाहू ददृशाते प्रसारितौ ॥ 56 ॥

पर्वताग्राद्विनिष्क्रान्तौ पञ्चास्याविव पन्नगौ ।

पिबन्निव बभौ चापि सोर्मिमालं महार्णवम् ॥ 57 ॥

पिपासुरिव चाकाशं ददृशे स महाकपिः ।

तस्य विद्युत्प्रभाकारे वायुमार्गानुसारिणः ॥ 58 ॥

नयने विप्रकाशेते पर्वतस्थाविवानलौ ।

पिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले ॥ 59 ॥

चक्षुषी सम्प्राकाशेते चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।

मुखं नासिकया तस्य ताम्रया ताम्रमाबभौ ॥ 60 ॥

सन्ध्यया समभिस्पृष्टं यथा तत्सूर्यमण्डलम् ।

लाङ्गूलं च समाविद्धं प्लवमानस्य शोभते ॥ 61 ॥

अम्बरे वायुपुत्रस्य शक्रध्वज इवोच्छ्रितम् ।

लाङ्गूलचक्रेण महान् शुक्लदंष्ट्रोऽनिलात्मजः ॥ 62 ॥

व्यरोचत महाप्राज्ञः परिवेषीव भास्करः ।

स्फिग्देशेनाभिताम्रेण रराज स महाकपिः ॥ 63 ॥

महता दारितेनेव गिरिर्गैरिकधातुना ।

तस्य वानरसिंहस्य प्लवमानस्य सागरम् ॥ 64 ॥

कक्षान्तरगतो वायुर्जीमूत इव गर्जति ।

खे यथा निपतत्युल्का ह्युत्तरान्ताद्विनिःसृता ॥ 65 ॥

दृश्यते सानुबन्धा च तथा स कपिकुञ्जरः ।

पतत्पतङ्गसङ्काशो व्यायतः शुशुभे कपिः ॥ 66 ॥

प्रवृद्ध इव मातङ्गः कक्ष्यया बध्यमानया ।

उपरिष्टाच्छरीरेण छायया चावगाढया ॥ 67 ॥

सागरे मारुताविष्टा नौरिवासीत्तदा कपिः ।

यं यं देशं समुद्रस्य जगाम स महाकपिः ।

स स तस्योरुवेगेन सोन्माद इव लक्ष्यते ॥ 68 ॥

सागरस्योर्मिजालानामुरसा शैलवर्ष्मणाम् ।

अभिघ्नंस्तु महावेगः पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 69 ॥

कपिवातश्च बलवान् मेघवातश्च निःसृतः ।

सागरं भीमनिर्घोषं कम्पयामासतुर्भृशम् ॥ 70 ॥

विकर्षन्नूर्मिजालानि बृहन्ति लवणाम्भसि ।

पुप्लुवे कपिशार्दूलो विकिरन्निव रोदसी ॥ 71 ॥

मेरुमन्दरसङ्काशानुद्धतान् स महार्णवे ।

अत्यक्रामन्महावेगस्तरङ्गान् गणयन्निव ॥ 72 ॥

तस्य वेगसमुद्धूतं जलं सजलदं तदा ।

अम्बरस्थं विबभ्राज शारदाभ्रमिवाततम् ॥ 73 ॥

तिमिनक्रझषाः कूर्मा दृश्यन्ते विवृतास्तदा ।

वस्त्रापकर्षणेनेव शरीराणि शरीरिणाम् ॥ 74 ॥

प्लवमानं समीक्ष्याथ भुजङ्गाः सागरालयाः ।

व्योम्नि तं कपिशार्दूलं सुपर्ण इति मेनिरे ॥ 75 ॥

दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनमायता ।

छाया वानरसिंहस्य जले चारुतराभवत् ॥ 76 ॥

श्वेताभ्रघनराजीव वायुपुत्रानुगामिनी ।

तस्य सा शुशुभे छाया वितता लवणाम्भसि ॥ 77 ॥

शुशुभे स महातेजा महाकायो महाकपिः ।

वायुमार्गे निरालम्बे पक्षवानिव पर्वतः ॥ 78 ॥

येनासौ याति बलवान् वेगेन कपिकुञ्जरः ।

तेन मार्गेण सहसा द्रोणीकृत इवार्णवः ॥ 79 ॥

आपाते पक्षिसङ्घानां पक्षिराज इव व्रजन् ।

हनुमान् मेघजालानि प्रकर्षन् मारुतो यथा ॥ 80 ॥

पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च ।

कपिनाकृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे ॥ 81 ॥

प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ।

प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते ॥ 82 ॥

प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा प्लवङ्गं त्वरितं तदा ।

ववर्षुः पुष्पवर्षाणि देवगन्धर्वदानवाः ॥ 83 ॥

तताप न हि तं सूर्यः प्लवन्तं वानरोत्तमम् ।

सिषेवे च तदा वायू रामकार्यार्थसिद्धये ॥ 84 ॥

ऋषयस्तुष्टुवुश्चैनं प्लवमानं विहायसा ।

जगुश्च देवगन्धर्वाः प्रशंसन्तो महौजसम् ॥ 85 ॥

नागाश्च तुष्टुवुर्यक्षा रक्षांसि विबुधाः खगाः ।

प्रेक्ष्य सर्वे कपिवरं सहसा विगतक्लमम् ॥ 86 ॥

तस्मिन् प्लवगशार्दूले प्लवमाने हनूमति ।

इक्ष्वाकुकुलमानार्थी चिन्तयामास सागरः ॥ 87 ॥

साहाय्यं वानरेन्द्रस्य यदि नाहं हनूमतः ।

करिष्यामि भविष्यामि सर्ववाच्यो विवक्षताम् ॥ 88 ॥

अहमिक्ष्वाकुनाथेन सगरेण विवर्धितः ।

इक्ष्वाकुसचिवश्चायं नावसीदितुमर्हति ॥ 89 ॥

तथा मया विधातव्यं विश्रमेत यथा कपिः ॥ 90 ॥

शेषं च मयि विश्रान्तः सुखेनातिपतिष्यति ।

इति कृत्वा मतिं साध्वींसमुद्र श्छन्नमम्भसि ॥ 91 ॥

हिरण्यनाभं मैनाकमुवाच गिरिसत्तमम् ।

त्वमिहासुरसङ्घानां पातालतलवासिनाम् ॥ 92 ॥

देवराज्ञा गिरिश्रेष्ठ परिघः सन्निवेशितः ।

त्वमेषां जातवीर्याणां पुनरेवोत्पतिष्यताम् ॥ 93 ॥

पातालस्याप्रमेयस्य द्वारमावृत्य तिष्ठसि ।

तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव शक्तिस्ते शैल वर्धितुम् ॥ 94 ॥

तस्मात्सञ्चोदयामि त्वामुत्तिष्ठ गिरिसत्तम ।

स एष कपिशार्दूलस्त्वामुपर्येति वीर्यवान् ॥ 95 ॥

हनूमान्रामकार्यार्थं भीमकर्मा खमाप्लुतः ।

अस्य साह्यं मया कार्यमिक्ष्वाकुकुलवर्तिनः ॥ 96 ॥

मम हीक्ष्वाकवः पूज्याः परं पूज्यतमास्तव ।

कुरु साचिव्यमस्माकं न नः कार्यमतिक्रमेत् ॥ 97 ॥

कर्तव्यमकृतं कार्यं सतां मन्युमुदीरयेत् ।

सलिलादूर्ध्वमुत्तिष्ठ तिष्ठत्वेष कपिस्त्वयि ॥ 98 ॥

अस्माकमतिथिश्चैव पूज्यश्च प्लवतां वरः ।

चामीकरमहानाभ देवगन्धर्वसेवित ॥ 99 ॥

हनुमांस्त्वयि विश्रान्तस्ततः शेषं गमिष्यति ।

काकुत्स्थस्यानृशंस्यं च मैथिल्याश्च विवासनम् ॥ 100 ॥

श्रमं च प्लवगेन्द्रस्य समीक्ष्योत्थातुमर्हसि ।

हिरण्यनाभो मैनाको निशम्य लवणाम्भसः ॥ 101 ॥

उत्पपात जलात्तूर्णं महाद्रुमलतायुतः ।

स सागरजलं भित्त्वा बभूवाभ्युत्थितस्तदा ॥ 102 ॥

यथा जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर्दिवाकरः ।

स महात्मा मुहूर्तेन सर्वतः सलिलावृतः ॥ 103 ॥

दर्शयामास शृङ्गाणि सागरेण नियोजितः ।

आदित्योदयसङ्काशैरालिखद्भिरिवाम्बरम् ।

शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिन्नरमहोरगैः ॥ 104 ॥

तप्तजाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः ॥ 105 ॥

आकाशं शस्त्रसङ्काशमभवत्काञ्चनप्रभम् ।

जातरूपमयैः शृङ्गैर्भ्राजमानैः स्वयम्प्रभैः ॥ 106 ॥

आदित्यशतसङ्काशः सोऽभवद्गिरिसत्तमः ।

तमुत्थितमसङ्गेन हनुमानग्रतः स्थितम् ॥ 107 ॥

मध्ये लवणतोयस्य विघ्नोऽयमिति निश्चितः ।

स तमुच्छ्र्रतमत्यर्थं महावेगो महाकपिः ॥ 108 ॥

उरसा पातयामास जीमूतमिव मारुतः ।

स तथा पातितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः ॥ 109 ॥

बुद्ध्वा तस्य कपेर्वेगं जहर्ष च ननन्द च ।

तमाकाशगतं वीरमाकाशे समुपस्थितः ॥ 110 ॥

प्रीतो हृष्टमाना वाक्यमब्रवीत्पर्वतः कपिम् ।

मानुषं धारयन् रूपमात्मनः शिखरे स्थितः ॥ 111 ॥

दुष्करं कृतवान्कर्म त्वमिदं वानरोत्तम ।

निपत्य मम शृङ्गेषु विश्रमस्व यथासुखम् ॥ 112 ॥

राघवस्य कुले जातैरुदधिः परिवर्धितः ।

स त्वां रामहिते युक्तं प्रत्यर्चयति सागरः ॥ 113 ॥

कृते च प्रतिकर्तव्यमेष धर्मः सनातनः ।

सोऽयं त्वत्प्रतिकारार्थी त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ 114 ॥

त्वन्निमित्तमनेनाहं बहुमानात्प्रचोदितः ।

तिष्ठ त्वं कपिशार्दूल मयि विश्रम्य गम्यताम् ॥ 115 ॥

तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ।

योजनानां शतं चापि कपिरेष समाप्लुतः ॥ 116 ॥

तदिदं गन्धवत्स्वादु कन्दमूलफलं बहु ।

तदास्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तोऽनु गमिष्यसि ॥ 117 ॥

अस्माकमपि सम्बन्धः कपिमुख्य त्वयास्ति वै ।

प्रख्यातस्त्रिषु लोकेषु महागुणपरिग्रहः ॥ 118 ॥

वेगवन्तः प्लवन्तो ये प्लवगा मारुतात्मज ।

तेषां मुख्यतमं मन्ये त्वामहं कपिकुञ्जर ॥ 119 ॥

अतिथिः किल पूजार्हः प्राकृतोऽपि विजानता ।

धर्मं जिज्ञासमानेन किं पुनस्त्वादृशो महान् ॥ 120 ॥

त्वं हि देववरिष्ठस्य मारुतस्य महात्मनः ।

पुत्रस्तस्यैव वेगेन सदृशः कपिकुञ्जर ॥ 121 ॥

पूजिते त्वयि धर्मज्ञ पूजां प्राप्नोति मारुतः ।

तस्मात्त्वं पूजनीयो मे शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥ 122 ॥

पूर्वं कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणोऽभवन् ।

ते हि जग्मुर्दिशः सर्वा गरुडानिलवेगिनः ॥ 123 ॥

ततस्तेषु प्रयातेषु देवसङ्घाः महर्षिभिः ।

भूतानि च भयं जग्मुस्तेषां पतनशङ्कया ॥ 124 ॥

ततः क्रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः ।

पक्षान् चिच्छेद वज्रेण तत्र तत्र सहस्रशः ॥ 125 ॥

स मामुपागतः क्रुद्धो वज्रमुद्यम्य देवराट् ।

ततोऽहं सहसा क्षिप्तः श्वसनेन महात्मना ॥ 126 ॥

अस्मिन्लवणतोये च प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तम ।

गुप्तपक्षसमग्रश्च तव पित्राभिरक्षितः ॥ 127 ॥

ततोऽहं मानयामि त्वां मान्यो हि मम मारुतः ।

त्वया मे ह्येष सम्बन्धः कपिमुख्य महागुणः ॥ 128 ॥

अस्मिन्नेवङ्गते कार्ये सागरस्य ममैव च ।

प्रीतिं प्रीतमनाः कर्तुं त्वमर्हसि महाकपे ॥ 129 ॥

श्रमं मोक्षय पूजां च गृहाण कपिसत्तम ।

प्रीतिं च बहुमन्यस्व प्रीतोऽस्मि तव दर्शनात् ॥ 130 ॥

एवमुक्तः कपिश्रेष्ठस्तं नगोत्तममब्रवीत् ।

प्रीतोऽस्मि कृतमातिथ्यं मन्युरेषोऽपनीयताम् ॥ 131 ॥

त्वरते कार्यकालो मे अहश्चाप्यतिवर्तते ।

प्रतिज्ञा च मया दत्ता न स्थातव्यमिहान्तरे ॥ 132 ॥

इत्युक्त्वा पाणिना शैलमालभ्य हरिपुङ्गवः ।

जगामाकाशमाविश्य वीर्यवान् प्रहसन्निव ॥ 133 ॥

स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानादवेक्षितः ।

पूजितश्चोपपन्नाभिराशीर्भिरनिलात्मजः ॥ 134 ॥

अथोर्ध्वं दूरमुत्प्लुत्य हित्वा शैलमहार्णवौ ।

पितुः पन्थानमास्थाय जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 135 ॥

भूयश्चोर्ध्वं गतिं प्राप्य गिरिं तमवलोकयन् ।

वायुसूनुर्निरालम्बे जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 136 ॥

तद् द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् ।

प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ 137 ॥

देवताश्चाभवन् हृष्टास्तत्रस्थास्तस्य कर्मणा ।

काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश्च वासवः ॥ 138 ॥

उवाच वचनं धीमान् परितोषात्सगद्गदम् ।

सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयमेव शचीपतिः ॥ 139 ॥

हिरण्यनाभ शैलेन्द्र परितुष्टोऽस्मि ते भृशम् ।

अभयं ते प्रयच्छामि तिष्ठ सौम्य यथासुखम् ॥ 140 ॥

साह्यं कृतं ते सुमहद्विक्रान्तस्य हनूमतः ।

क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति ॥ 141 ॥

रामस्यैष हितायैव याति दाशरथेर्हरिः ।

सत्क्रियां कुर्वता तस्य तोषितोऽस्मि दृढं त्वया ॥ 142 ॥

ततः प्रहर्षमगमद्विपुलं पर्वतोत्तमः ।

देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम् ॥ 143 ॥

स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस्तदा ।

हनुमांश्च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम् ॥ 144 ॥

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।

अब्रुवन् सूर्यसङ्काशां सुरसां नागमातरम् ॥ 145 ॥

अयं वातात्मजः श्रीमान्प्लवते सागरोपरि ।

हनुमान्नाम तस्य त्वं मुहूर्तं विघ्नमाचर ॥ 146 ॥

राक्षसं रूपमास्थाय सुघोरं पर्वतोपमम् ।

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभः समम् ॥ 147 ॥

बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम् ।

त्वां विजेष्यत्युपायेन विषादं वा गमिष्यति ॥ 148 ॥

एवमुक्ता तु सा देवी दैवतैरभिसत्कृता ।

समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुः ॥ 149 ॥

विकृतं च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम् ।

प्लवमानं हनूमन्तमावृत्येदमुवाच ह ॥ 150 ॥

मम भक्षः प्रदिष्टस्त्वमीश्वरैर्वानरर्षभ ।

अहं त्वां भक्षयिष्यामि प्रविशेदं ममाननम् ॥ 151 ॥

एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिर्वानरर्षभः ।

प्रहृष्टवदनः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ 152 ॥

रामो दाशरथिर्नाम प्रविष्टो दण्डकावनम् ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ॥ 153 ॥

अन्यकार्यविषक्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः ।

तस्य सीता हृता भार्या रावणेन यशस्विनी ॥ 154 ॥

तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ।

कर्तुमर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनि ॥ 155 ॥

अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ।

आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥ 156 ॥

एवमुक्ता हनुमता सुरसा कामरूपिणी ।

अब्रवीन्नातिवर्तेन्मां कश्चिदेष वरो मम ॥ 157 ॥

तं प्रयान्तं समुद्वीक्ष्य सुरसा वाक्यमब्रवीत् ।

बलं जिज्ञासमाना वै नागमाता हनूमतः ॥ 158 ॥

प्रविश्य वदनं मेऽद्य गन्तव्यं वानरोत्तम ।

वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा ॥ 159 ॥

व्यादाय विपुलं वक्त्रं स्थिता सा मारुतेः पुरः ।

एवमुक्तः सुरसया क्रुद्धो वानरपुङ्गवः ॥ 160 ॥

अब्रवीत्कुरु वै वक्त्रं येन मां विषहिष्यसे ।

इत्युक्त्वा सुरसां क्रुद्धो धशयोजनमायता ॥ 161 ॥

दशयोजनविस्तारो बभूव हनुमांस्तदा ।

तं दृष्ट्वा मेघसङ्काशं दशयोजनमायतम् ॥ 162 ॥

चकार सुरसा चास्यं विंशद्योजनमायतम् ।

हनुमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद्योजनमायतः ॥ 163 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत्तथोच्छ्रितम् ।

बभूव हनुमावनीरः पञ्चाशद्योजनोच्छ्रितः ॥ 164 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं षष्टियोजनमायतम् ।

तथैव हनुमावनीरः सप्ततीयोजनोच्छ्रितः ॥ 165 ॥

चकार सुरसा वक्त्रमशीतीयोजनायतम् ।

हनुमानचलप्रख्यो नवतीयोजनोच्छ्रितः ॥ 166 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं शतयोजनमायतं तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ।

तद्दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं वायुपुत्रः सुबुद्धिमान् ।

दीर्घजिह्वं सुरसया सुघोरं नरकोपमम् ॥ 167 ॥

सुसङ्क्षिप्यात्मनः कायं बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः ।

सोऽभिपत्याशु तद्वक्त्रं निष्पत्य च महाबलः ।

अन्तरिक्षे स्थितः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ 168 ॥

प्रविष्टोऽस्मि हि ते वक्त्रं दाक्षायणि नमोऽस्तु ते ।

गमिष्ये यत्र वैदेही सत्यं चासीद्वरस्तव ॥ 169 ॥

तं दृष्ट्वा वदनान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव ।

अब्रवीत्सुरसा देवी स्वेन रूपेण वानरम् ॥ 170 ॥

अर्थसिद्ध्यै हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम् ।

समानयस्व वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ 171 ॥

तत्तृतीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् ।

साधु साध्विति भूतानि प्रशशंसुस्तदा हरिम् ॥ 172 ॥

स सागरमनाधृष्यमभ्येत्य वरुणालयम् ।

जगामाकाशमाविश्य वेगेन गरुडोपमः ॥ 173 ॥

सेविते वारिधाराभिः पतगैश्च निषेविते ।

चरिते कैशिकाचार्यैरैरावतनिषेविते ॥ 174 ॥

सिंहकुञ्जरशार्दूलपतगोरगवाहनैः ।

विमानैः सम्पतद्भिश्च विमलैः समलङ्कृते ॥ 175 ॥

वज्राशनिसमाघातैः पावकैरुपशोभिते ।

कृतपुण्यैर्महाभागैः स्वर्गजिद्भिरलङ्कृते ॥ 176 ॥

वहता हव्यमत्यर्धं सेविते चित्रभानुना ।

ग्रहनक्षत्रचन्द्रार्कतारागण विभूषिते ॥ 177 ॥

महर्षिगणगन्धर्वनागयक्षसमाकुले ।

विविक्ते विमले विश्वे विश्वावसुनिषेविते ॥ 178 ॥

देवराजगजाक्रान्ते चन्द्रसूर्यपथे शिवे ।

विताने जीवलोकस्य वितते ब्रह्मनिर्मिते ॥ 179 ॥

बहुशः सेविते वीरैर्विद्याधरगणैर्वरैः ।

जगाम वायुमार्गे तु गरुत्मानिव मारुतिः ॥ 180 ॥

प्रदृश्यमानः सर्वत्रः हनुमान्मारुतात्मजः ।

भेजेऽम्बरं निरालम्बं लम्बपक्ष इवाद्रिराट् ॥ 181 ॥

प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी ।

मनसा चिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी ॥ 182 ॥

अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता ।

इदं हि मे महत्सत्त्वं चिरस्य वशमागतम् ॥ 183 ॥

इति सञ्चिन्त्य मनसा छायामस्य समाक्षिपत् ।

छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः ॥ 184 ॥

समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा पङ्गूकृतपराक्रमः ।

प्रतिलोमेन वातेन महानौरिव सागरे ॥ 185 ॥

तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्षमाणस्ततः कपिः ।

ददर्श स महत्सत्त्वमुत्थितं लवणाम्भसि ॥ 186 ॥

तद्धृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननम् ।

कपिराजेन कथितं सत्त्वमद्भुतदर्शनम् ॥ 187 ॥

छायाग्राहि महावीर्यं तदिदं नात्र संशयः ।

स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान्कपिः ॥ 188 ॥

व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीव वलाहकः ।

तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः ॥ 189 ॥

वक्त्रं प्रसारयामास पातालान्तरसन्निभम् ।

घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत् ॥ 190 ॥

स ददर्श ततस्तस्या विवृतं सुमहन्मुखम् ।

कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः ॥ 191 ॥

स तस्या विवृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः ।

सङ्क्षिप्य मुहुरात्मानं निष्पपात महाबलः ॥ 192 ॥

आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः ।

ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा ॥ 193 ॥

ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्य वानरः ।

उत्पपाताथ वेगेन मनः सम्पातविक्रमः ॥ 194 ॥

तां तु दृष्ट्वा च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य च ।

स कपिप्रवरो वेगाद्ववृधे पुनरात्मवान् ॥ 195 ॥

हृतहृत्सा हनुमतापपात विधुराम्भसि ।

तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम् ॥ 196 ॥

भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम् ।

भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम् ॥ 197 ॥

साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर ।

यस्य त्वेतानि चत्वारि वानरेन्द्र यथा तव ॥ 198 ॥

धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं सः कर्मसु न सीदति ।

स तैः सम्भावितः पूज्यः प्रतिपन्नप्रयोजनः ॥ 199 ॥

जगामाकाशमाविश्य पन्नगाशनवत्कपिः ।

प्राप्तभूयिष्ठपारस्तु सर्वतः प्रतिलोकयन् ॥ 200 ॥

योजनानां शतस्यान्ते वनराजिं ददर्श सः ।

ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम् ॥ 201 ॥

द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च ।

सागरं सागरानूपं सागरानूपजान् द्रुमान् ॥ 202 ॥

सागरस्य च पत्नीनां मुख्यान्यपि विलोकयन् ।

स महामेघसङ्काशं समीक्ष्यात्मानमात्मवान् ॥ 203 ॥

निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान् मतिम् ।

कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः ॥ 204 ॥

मयि कौतूहलं कुर्यरिति मेने महाकपिः ।

ततः शरीरं सङ्क्षिप्य तन्महीधरसन्निभम् ॥ 205 ॥

पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान् ।

तद्रूपमतिसङ्क्षिप्य हनुमान् प्रकृतौ स्थितः ॥ 206 ॥

त्रीन् क्रमानिव विक्रम्य बलिवीर्यहरो हरिः ।

स चारुनानाविधरूपधारी परं समासाद्य समुद्रतीरम् ।

परैरशक्यः प्रतिपन्नरूपः समीक्षितात्मा समवेक्षितार्धः ॥ 207 ॥

ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे विचित्रकूटे निपपात कूटे ।

सकेतकोद्दालकनालिकेरे महाद्रिकूटप्रतिमो महात्मा ॥ 208 ॥

ततस्तु सम्प्राप्य समुद्रतीरं समीक्ष्य लङ्कां गिरिवर्यमूर्ध्नि ।

कपिस्तु तस्निन्निपपात पर्वते विधूय रूपं व्यथयन्मृगद्विजान् ॥ 209 ॥

स सागरं दानवपन्नगायुतं बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम् ।

निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा ददर्श लङ्काममरावतीमिव ॥ 210 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे प्रथमस्सर्गः ॥