5.1 Sundarakanda - Prathama Sargah — Kannada Script

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪ್ರಥಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತೋ ರಾವಣನೀತಾಯಾಃ ಸೀತಾಯಾಃ ಶತ್ರುಕರ್ಶನಃ ।

ಇಯೇಷ ಪದಮನ್ವೇಷ್ಟುಂ ಚಾರಣಾಚರಿತೇ ಪಥಿ ॥ 1 ॥

ದುಷ್ಕರಂ ನಿಷ್ಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವಂ ಚಿಕೀರ್ಷನ್ ಕರ್ಮ ವಾನರಃ ।

ಸಮುದಗ್ರಶಿರೋಗ್ರೀವೋ ಗವಾಮ್ಪತಿರಿವಾಬಭೌ ॥ 2 ॥

ಅಥ ವೈಡೂರ್ಯವರ್ಣೇಷು ಶಾದ್ವಲೇಷು ಮಹಾಬಲಃ ।

ಧೀರಃ ಸಲಿಲಕಲ್ಪೇಷು ವಿಚಚಾರ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 3 ॥

ದ್ವಿಜಾನ್ ವಿತ್ರಾಸಯನ್ ಧೀಮಾನುರಸಾ ಪಾದಪಾನ್ ಹರನ್ ।

ಮೃಗಾಂಶ್ಚ ಸುಬಹೂನ್ನಿಘ್ನನ್ ಪ್ರವೃದ್ಧ ಇವ ಕೇಸರೀ ॥ 4 ॥

ನೀಲಲೋಹಿತಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠಪತ್ರವರ್ಣೈಃ ಸಿತಾಸಿತೈಃ ।

ಸ್ವಭಾವವಿಹಿತೈಶ್ಚಿತ್ರೈರ್ಧಾತುಭಿಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತಮ್ ॥ 5 ॥

ಕಾಮರೂಪಿಭಿರಾವಿಷ್ಟಮಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಪರಿಚ್ಛದೈಃ ।

ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರಗನ್ಧರ್ವೈರ್ದೇವಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ಪನ್ನಗೈಃ ॥ 6 ॥

ಸ ತಸ್ಯ ಗಿರಿವರ್ಯಸ್ಯ ತಲೇ ನಾಗವರಾಯುತೇ ।

ತಿಷ್ಠನ್ ಕಪಿವರಸ್ತತ್ರ ಹ್ರದೇ ನಾಗ ಇವಾಬಭೌ ॥ 7 ॥

ಸ ಸೂರ್ಯಾಯ ಮಹೇನ್ದ್ರಾಯ ಪವನಾಯ ಸ್ವಯಮ್ಭುವೇ ।

ಭೂತೇಭ್ಯಶ್ಚಾಞ್ಜಲಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಚಕಾರ ಗಮನೇ ಮತಿಮ್ ॥ 8 ॥

ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಃ ಕುರ್ವನ್ ಪವನಾಯಾತ್ಮಯೋನಯೇ ।

ತತೋ ಹಿ ವವೃಧೇ ಗನ್ತುಂ ದಕ್ಷಿಣೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 9 ॥

ಪ್ಲವಙ್ಗಪ್ರವರೈರ್ದೃಷ್ಟಃ ಪ್ಲವನೇ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ ।

ವವೃಧೇ ರಾಮವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸಮುದ್ರ ಇವ ಪರ್ವಸು ॥ 10 ॥

ನಿಷ್ಪ್ರಮಾಣಶರೀರಃ ಸನ್ ಲಿಲಙ್ಘಯಿಷುರರ್ಣವಮ್ ।

ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಪೀಡಯಾಮಾಸ ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 11 ॥

ಸ ಚಚಾಲಾಚಲಶ್ಚಾಪಿ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಪೀಡಿತಃ ।

ತರೂಣಾಂ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಣಾಂ ಸರ್ವಂ ಪುಷ್ಪಮಶಾತಯತ್ ॥ 12 ॥

ತೇನ ಪಾದಪಮುಕ್ತೇನ ಪುಷ್ಪೌಘೇಣ ಸುಗನ್ಧಿನಾ ।

ಸರ್ವತಃ ಸಂವೃತಃ ಶೈಲೋ ಬಭೌ ಪುಷ್ಪಮಯೋ ಯಥಾ ॥ 13 ॥

ತೇನ ಚೋತ್ತಮವೀರ್ಯೇಣ ಪೀಡ್ಯಮಾನಃ ಸ ಪರ್ವತಃ ।

ಸಲಿಲಂ ಸಮ್ಪ್ರಸುಸ್ರಾವ ಮದಂ ಮತ್ತ ಇವ ದ್ವಿಪಃ ॥ 14 ॥

ಪೀಡ್ಯಮಾನಸ್ತು ಬಲಿನಾ ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ತೇನ ಪರ್ವತಃ ।

ರೀತೀರ್ನಿರ್ವರ್ತಯಾಮಾಸ ಕಾಞ್ಚನಾಞ್ಜನರಾಜತೀಃ ॥ 15 ॥

ಮುಮೋಚ ಚ ಶಿಲಾಃ ಶೈಲೋ ವಿಶಾಲಾಃ ಸಮನಃಶಿಲಾಃ ।

ಮಧ್ಯಮೇನಾರ್ಚಿಷಾ ಜುಷ್ಟಾ ಧೂಮರಾಜೀರಿವಾನಲಃ ॥ 16 ॥

ಗಿರಿಣಾ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇನ ಪೀಡ್ಯಮಾನಾನಿ ಸರ್ವತಃ ।

ಗುಹಾವಿಷ್ಟಾನಿ ಭೂತಾನಿ ವಿನೇದುರ್ವಿಕೃತೈಃ ಸ್ವರೈಃ ॥ 17 ॥

ಸ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಸನ್ನಾದಃ ಶೈಲಪೀಡಾನಿಮಿತ್ತಜಃ ।

ಪೃಥಿವೀಂ ಪೂರಯಾಮಾಸ ದಿಶಶ್ಚೋಪವನಾನಿ ಚ ॥ 18 ॥

ಶಿರೋಭಿಃ ಪೃಥುಭಿಃ ಸರ್ಪಾ ವ್ಯಕ್ತಸ್ವಸ್ತಿಕಲಕ್ಷಣೈಃ ।

ವಮನ್ತಃ ಪಾವಕಂ ಘೋರಂ ದದಂಶುರ್ದಶನೈಃ ಶಿಲಾಃ ॥ 19 ॥

ತಾಸ್ತದಾ ಸವಿಷೈರ್ದಷ್ಟಾಃ ಕುಪಿತೈಸ್ತೈರ್ಮಹಾಶಿಲಾಃ ।

ಜಜ್ಜ್ವಲುಃ ಪಾವಕೋದ್ದೀಪ್ತಾ ಬಿಭಿದುಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಧಾ ॥ 20 ॥

ಯಾನಿ ಚೌಷಧಜಾಲಾನಿ ತಸ್ಮಿನ್ ಜಾತಾನಿ ಪರ್ವತೇ ।

ವಿಷಘ್ನಾನ್ಯಪಿ ನಾಗಾನಾಂ ನ ಶೇಕುಃ ಶಮಿತುಂ ವಿಷಮ್ ॥ 21 ॥

ಭಿದ್ಯತೇಽಯಂ ಗಿರಿರ್ಭೂತೈರಿತಿ ಮತ್ತ್ವಾ ತಪಸ್ವಿನಃ ।

ತ್ರಸ್ತಾ ವಿದ್ಯಾಧರಾಸ್ತಸ್ಮಾದುತ್ಪೇತುಃ ಸ್ತ್ರೀ ಗಣೈಃ ಸಹ ॥ 22 ॥

ಪಾನಭೂಮಿಗತಂ ಹಿತ್ವಾ ಹೈಮಮಾಸವಭಾಜನಮ್ ।

ಪಾತ್ರಾಣಿ ಚ ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ಕರಕಾಂಶ್ಚ ಹಿರಣ್ಮಯಾನ್ ॥ 23 ॥

ಲೇಹ್ಯಾನುಚ್ಚಾವಚಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಮಾಂಸಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ।

ಆರ್ಷಭಾಣಿ ಚ ಚರ್ಮಾಣಿ ಖಡಗಾಂಶ್ಚ ಕನಕತ್ಸರೂನ್ ॥ 24 ॥

ಕೃತಕಣ್ಠಗುಣಾಃ ಕ್ಷೀಬಾ ರಕ್ತಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಾಃ ।

ರಕ್ತಾಕ್ಷಾಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷಾಶ್ಚ ಗಗನಂ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ ॥ 25 ॥

ಹಾರನೂಪುರಕೇಯೂರಪಾರಿಹಾರ್ಯಧರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ।

ವಿಸ್ಮಿತಾಃ ಸಸ್ಮಿತಾಸ್ತಸ್ಥುರಾಕಾಶೇ ರಮಣೈಃ ಸಹ ॥ 26 ॥

ದರ್ಶಯನ್ತೋ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾಧರಮಹರ್ಷಯಃ ।

ಸಹಿತಾಸ್ತಸ್ಥುರಾಕಾಶೇ ವೀಕ್ಷಾಞ್ಚಕ್ರುಶ್ಚ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 27 ॥

ಶುಶ್ರುವುಶ್ಚ ತದಾ ಶಬ್ದಮೃಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ಚಾರಣಾನಾಂ ಚ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಸ್ಥಿತಾನಾಂ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ ॥ 28 ॥

ಏಷ ಪರ್ವತಸಙ್ಕಾಶೋ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ತಿತೀರ್ಷತಿ ಮಹಾವೇಗಸ್ಸಮುದ್ರಂ ಮಕರಾಲಯಮ್ ॥ 29 ॥

ರಾಮಾರ್ಥಂ ವಾನರಾರ್ಥಂ ಚ ಚಿಕೀರ್ಷನ್ ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕರಮ್ ।

ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಪರಂ ಪಾರಂ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ ॥ 30 ॥

ಇತಿ ವಿದ್ಯಾಧರಾಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತೇಷಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ತಮಪ್ರಮೇಯಂ ದದೃಶುಃ ಪರ್ವತೇ ವಾನರರ್ಷಭಮ್ ॥ 31 ॥

ದುಧುವೇ ಚ ಸ ರೋಮಾಣಿ ಚಕಮ್ಪೇ ಚಾಚಲೋಪಮಃ ।

ನನಾದ ಸುಮಹಾನಾದಂ ಸುಮಹಾನಿವ ತೋಯದಃ ॥ 32 ॥

ಆನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವೃತ್ತಂ ಚ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಲೋಮಭಿಶ್ಚಿತಮ್ ।

ಉತ್ಪತಿಷ್ಯನ್ ವಿಚಿಕ್ಷೇಪ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಇವೋರಗಮ್ ॥ 33 ॥

ತಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲಮಾವಿದ್ಧಮಾತ್ತವೇಗಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠತಃ ।

ದದೃಶೇ ಗರುಡೇನೇವ ಹ್ರಿಯಮಾಣೋ ಮಹೋರಗಃ ॥ 34 ॥

ಬಾಹೂ ಸಂಸ್ತಮ್ಭಯಾಮಾಸ ಮಹಾಪರಿಘಸನ್ನಿಭೌ ।

ಸಸಾದ ಚ ಕಪಿಃ ಕಟ್ಯಾಂ ಚರಣೌ ಸಞ್ಚುಕೋಚ ಚ ॥ 35 ॥

ಸಂಹೃತ್ಯ ಚ ಭುಜೌ ಶ್ರೀಮಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ಶಿರೋಧರಾಮ್ ।

ತೇಜಃ ಸತ್ತ್ವಂ ತಥಾ ವೀರ್ಯಮಾವಿವೇಶ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 36 ॥

ಮಾರ್ಗಮಾಲೋಕಯನ್ದೂರಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಣಿಹಿತೇಕ್ಷಣಃ ।

ರುರೋಧ ಹೃದಯೇ ಪ್ರಾಣಾನಾಕಾಶಮವಲೋಕಯನ್ ॥ 37 ॥

ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ದೃಢಮವಸ್ಥಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ।

ನಿಕುಞ್ಚ್ಯ ಕರ್ಣೌ ಹನುಮಾನುತ್ಪತಿಷ್ಯನ್ ಮಹಾಬಲಃ ।

ವಾನರಾನ್ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 38 ॥

ಯಥಾ ರಾಘವನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಶರಃ ಶ್ವಸನವಿಕ್ರಮಃ ।

ಗಚ್ಛೇತ್ತದ್ವದ್ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಲಙ್ಕಾಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 39 ॥

ನ ಹಿ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯದಿ ತಾಂ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ।

ಅನೇನೈವ ಹಿ ವೇಗೇನ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಸುರಾಲಯಮ್ ॥ 40 ॥

ಯದಿ ವಾ ತ್ರಿದಿವೇ ಸೀತಾಂ ನ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಕೃತಶ್ರಮಃ ।

ಬದ್ಧ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಾನಮಾನಯಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾವಣಮ್ ॥ 41 ॥

ಸರ್ವಥಾ ಕೃತಕಾರ್ಯೋಽಹಮೇಷ್ಯಾಮಿ ಸಹ ಸೀತಯಾ ।

ಆನಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವಾ ಲಙ್ಕಾಂ ಸಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ಸರಾವಣಾಮ್ ॥ 42 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ಹನುಮಾನ್ವಾನರಾನ್ವಾನರೋತ್ತಮಃ ॥ 43 ॥

ಉತ್ಪಪಾತಾಥ ವೇಗೇನ ವೇಗವಾನವಿಚಾರಯನ್ ।

ಸುಪರ್ಣಮಿವ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಮೇನೇ ಸ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ 44 ॥

ಸಮುತ್ಪತತಿ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ವೇಗಾತ್ತೇ ನಗರೋಹಿಣಃ ।

ಸಂಹೃತ್ಯ ವಿಟಪಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸಮುತ್ಪೇತುಃ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 45 ॥

ಸ ಮತ್ತಕೋಯಷ್ಟಿಮಕಾನ್ ಪಾದಪಾನ್ ಪುಷ್ಪಶಾಲಿನಃ ।

ಉದ್ವಹನ್ನೂರುವೇಗೇನ ಜಗಾಮ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ ॥ 46 ॥

ಊರುವೇಗೋದ್ಧತಾ ವೃಕ್ಷಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಮನ್ವಯುಃ ।

ಪ್ರಸ್ಥಿತಂ ದೀರ್ಘಮಧ್ವಾನಂ ಸ್ವಬನ್ಧುಮಿವ ಬಾನ್ಧವಾಃ ॥ 47 ॥

ತಮೂರುವೇಗೋನ್ಮಥಿತಾಃ ಸಾಲಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ ।

ಅನುಜಗ್ಮುರ್ಹನೂಮನ್ತಂ ಸೈನ್ಯಾ ಇವ ಮಹೀಪತಿಮ್ ॥ 48 ॥

ಸುಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಪಾದಪೈರನ್ವಿತಃ ಕಪಿಃ ।

ಹನುಮಾನ್ ಪರ್ವತಾಕಾರೋ ಬಭೂವಾದ್ಭುತದರ್ಶನಃ ॥ 49 ॥

ಸಾರವನ್ತೋಽಥ ಯೇ ವೃಕ್ಷಾ ನ್ಯಮಜ್ಜನ್ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ ।

ಭಯಾದಿವ ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪರ್ವತಾ ವರುಣಾಲಯೇ ॥ 50 ॥

ಸ ನಾನಾಕುಸುಮೈಃ ಕೀರ್ಣಃ ಕಪಿಃ ಸಾಙ್ಕುರಕೋರಕೈಃ ।

ಶುಶುಭೇ ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಃ ಖದ್ಯೋತೈರಿವ ಪರ್ವತಃ ॥ 51 ॥

ವಿಮುಕ್ತಾಸ್ತಸ್ಯ ವೇಗೇನ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ತೇ ದ್ರುಮಾಃ ।

ಅವಶೀರ್ಯನ್ತ ಸಲಿಲೇ ನಿವೃತ್ತಾಃ ಸುಹೃದೋ ಯಥಾ ॥ 52 ॥

ಲಘುತ್ವೇನೋಪಪನ್ನಂ ತದ್ವಿಚಿತ್ರಂ ಸಾಗರೇಽಪತತ್ ।

ದ್ರುಮಾಣಾಂ ವಿವಿಧಂ ಪುಷ್ಪಂ ಕಪಿವಾಯುಸಮೀರಿತಮ್ ॥ 53 ॥

ತಾರಾಚಿತಮಿವಾಕಾಶಂ ಪ್ರಬಭೌ ಸ ಮಹಾರ್ಣವಃ ।

ಪುಷ್ಪೌಘೇಣಾನುಬದ್ಧೇನ ನಾನಾವರ್ಣೇನ ವಾನರಃ ।

ಬಭೌ ಮೇಘ ಇವಾಕಾಶೇ ವಿದ್ಯುದ್ಗಣ ವಿಭೂಷಿತಃ ॥ 54 ॥

ತಸ್ಯ ವೇಗಸಮಾಧೂತೈಃ ಪುಷ್ಪೈಸ್ತೋಯಮದೃಶ್ಯತ ॥ 55 ॥

ತಾರಾಭಿರಭಿರಾಮಾಭಿರುದಿತಾಭಿರಿವಾಮ್ಬರಮ್ ।

ತಸ್ಯಾಮ್ಬರಗತೌ ಬಾಹೂ ದದೃಶಾತೇ ಪ್ರಸಾರಿತೌ ॥ 56 ॥

ಪರ್ವತಾಗ್ರಾದ್ವಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತೌ ಪಞ್ಚಾಸ್ಯಾವಿವ ಪನ್ನಗೌ ।

ಪಿಬನ್ನಿವ ಬಭೌ ಚಾಪಿ ಸೋರ್ಮಿಮಾಲಂ ಮಹಾರ್ಣವಮ್ ॥ 57 ॥

ಪಿಪಾಸುರಿವ ಚಾಕಾಶಂ ದದೃಶೇ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಾಕಾರೇ ವಾಯುಮಾರ್ಗಾನುಸಾರಿಣಃ ॥ 58 ॥

ನಯನೇ ವಿಪ್ರಕಾಶೇತೇ ಪರ್ವತಸ್ಥಾವಿವಾನಲೌ ।

ಪಿಙ್ಗೇ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಮುಖ್ಯಸ್ಯ ಬೃಹತೀ ಪರಿಮಣ್ಡಲೇ ॥ 59 ॥

ಚಕ್ಷುಷೀ ಸಮ್ಪ್ರಾಕಾಶೇತೇ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಾವಿವೋದಿತೌ ।

ಮುಖಂ ನಾಸಿಕಯಾ ತಸ್ಯ ತಾಮ್ರಯಾ ತಾಮ್ರಮಾಬಭೌ ॥ 60 ॥

ಸನ್ಧ್ಯಯಾ ಸಮಭಿಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಯಥಾ ತತ್ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ।

ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಚ ಸಮಾವಿದ್ಧಂ ಪ್ಲವಮಾನಸ್ಯ ಶೋಭತೇ ॥ 61 ॥

ಅಮ್ಬರೇ ವಾಯುಪುತ್ರಸ್ಯ ಶಕ್ರಧ್ವಜ ಇವೋಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ।

ಲಾಙ್ಗೂಲಚಕ್ರೇಣ ಮಹಾನ್ ಶುಕ್ಲದಂಷ್ಟ್ರೋಽನಿಲಾತ್ಮಜಃ ॥ 62 ॥

ವ್ಯರೋಚತ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪರಿವೇಷೀವ ಭಾಸ್ಕರಃ ।

ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶೇನಾಭಿತಾಮ್ರೇಣ ರರಾಜ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 63 ॥

ಮಹತಾ ದಾರಿತೇನೇವ ಗಿರಿರ್ಗೈರಿಕಧಾತುನಾ ।

ತಸ್ಯ ವಾನರಸಿಂಹಸ್ಯ ಪ್ಲವಮಾನಸ್ಯ ಸಾಗರಮ್ ॥ 64 ॥

ಕಕ್ಷಾನ್ತರಗತೋ ವಾಯುರ್ಜೀಮೂತ ಇವ ಗರ್ಜತಿ ।

ಖೇ ಯಥಾ ನಿಪತತ್ಯುಲ್ಕಾ ಹ್ಯುತ್ತರಾನ್ತಾದ್ವಿನಿಃಸೃತಾ ॥ 65 ॥

ದೃಶ್ಯತೇ ಸಾನುಬನ್ಧಾ ಚ ತಥಾ ಸ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ।

ಪತತ್ಪತಙ್ಗಸಙ್ಕಾಶೋ ವ್ಯಾಯತಃ ಶುಶುಭೇ ಕಪಿಃ ॥ 66 ॥

ಪ್ರವೃದ್ಧ ಇವ ಮಾತಙ್ಗಃ ಕಕ್ಷ್ಯಯಾ ಬಧ್ಯಮಾನಯಾ ।

ಉಪರಿಷ್ಟಾಚ್ಛರೀರೇಣ ಛಾಯಯಾ ಚಾವಗಾಢಯಾ ॥ 67 ॥

ಸಾಗರೇ ಮಾರುತಾವಿಷ್ಟಾ ನೌರಿವಾಸೀತ್ತದಾ ಕಪಿಃ ।

ಯಂ ಯಂ ದೇಶಂ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಜಗಾಮ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಸ ಸ ತಸ್ಯೋರುವೇಗೇನ ಸೋನ್ಮಾದ ಇವ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 68 ॥

ಸಾಗರಸ್ಯೋರ್ಮಿಜಾಲಾನಾಮುರಸಾ ಶೈಲವರ್ಷ್ಮಣಾಮ್ ।

ಅಭಿಘ್ನಂಸ್ತು ಮಹಾವೇಗಃ ಪುಪ್ಲುವೇ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 69 ॥

ಕಪಿವಾತಶ್ಚ ಬಲವಾನ್ ಮೇಘವಾತಶ್ಚ ನಿಃಸೃತಃ ।

ಸಾಗರಂ ಭೀಮನಿರ್ಘೋಷಂ ಕಮ್ಪಯಾಮಾಸತುರ್ಭೃಶಮ್ ॥ 70 ॥

ವಿಕರ್ಷನ್ನೂರ್ಮಿಜಾಲಾನಿ ಬೃಹನ್ತಿ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ ।

ಪುಪ್ಲುವೇ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲೋ ವಿಕಿರನ್ನಿವ ರೋದಸೀ ॥ 71 ॥

ಮೇರುಮನ್ದರಸಙ್ಕಾಶಾನುದ್ಧತಾನ್ ಸ ಮಹಾರ್ಣವೇ ।

ಅತ್ಯಕ್ರಾಮನ್ಮಹಾವೇಗಸ್ತರಙ್ಗಾನ್ ಗಣಯನ್ನಿವ ॥ 72 ॥

ತಸ್ಯ ವೇಗಸಮುದ್ಧೂತಂ ಜಲಂ ಸಜಲದಂ ತದಾ ।

ಅಮ್ಬರಸ್ಥಂ ವಿಬಭ್ರಾಜ ಶಾರದಾಭ್ರಮಿವಾತತಮ್ ॥ 73 ॥

ತಿಮಿನಕ್ರಝಷಾಃ ಕೂರ್ಮಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ವಿವೃತಾಸ್ತದಾ ।

ವಸ್ತ್ರಾಪಕರ್ಷಣೇನೇವ ಶರೀರಾಣಿ ಶರೀರಿಣಾಮ್ ॥ 74 ॥

ಪ್ಲವಮಾನಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಥ ಭುಜಙ್ಗಾಃ ಸಾಗರಾಲಯಾಃ ।

ವ್ಯೋಮ್ನಿ ತಂ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲಂ ಸುಪರ್ಣ ಇತಿ ಮೇನಿರೇ ॥ 75 ॥

ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನಮಾಯತಾ ।

ಛಾಯಾ ವಾನರಸಿಂಹಸ್ಯ ಜಲೇ ಚಾರುತರಾಭವತ್ ॥ 76 ॥

ಶ್ವೇತಾಭ್ರಘನರಾಜೀವ ವಾಯುಪುತ್ರಾನುಗಾಮಿನೀ ।

ತಸ್ಯ ಸಾ ಶುಶುಭೇ ಛಾಯಾ ವಿತತಾ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ ॥ 77 ॥

ಶುಶುಭೇ ಸ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ನಿರಾಲಮ್ಬೇ ಪಕ್ಷವಾನಿವ ಪರ್ವತಃ ॥ 78 ॥

ಯೇನಾಸೌ ಯಾತಿ ಬಲವಾನ್ ವೇಗೇನ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ।

ತೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ಸಹಸಾ ದ್ರೋಣೀಕೃತ ಇವಾರ್ಣವಃ ॥ 79 ॥

ಆಪಾತೇ ಪಕ್ಷಿಸಙ್ಘಾನಾಂ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಇವ ವ್ರಜನ್ ।

ಹನುಮಾನ್ ಮೇಘಜಾಲಾನಿ ಪ್ರಕರ್ಷನ್ ಮಾರುತೋ ಯಥಾ ॥ 80 ॥

ಪಾಣ್ಡುರಾರುಣವರ್ಣಾನಿ ನೀಲಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠಕಾನಿ ಚ ।

ಕಪಿನಾಕೃಷ್ಯಮಾಣಾನಿ ಮಹಾಭ್ರಾಣಿ ಚಕಾಶಿರೇ ॥ 81 ॥

ಪ್ರವಿಶನ್ನಭ್ರಜಾಲಾನಿ ನಿಷ್ಪತಂಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।

ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಶ್ಚ ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಇವ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 82 ॥

ಪ್ಲವಮಾನಂ ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ಲವಙ್ಗಂ ತ್ವರಿತಂ ತದಾ ।

ವವರ್ಷುಃ ಪುಷ್ಪವರ್ಷಾಣಿ ದೇವಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ ॥ 83 ॥

ತತಾಪ ನ ಹಿ ತಂ ಸೂರ್ಯಃ ಪ್ಲವನ್ತಂ ವಾನರೋತ್ತಮಮ್ ।

ಸಿಷೇವೇ ಚ ತದಾ ವಾಯೂ ರಾಮಕಾರ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ॥ 84 ॥

ಋಷಯಸ್ತುಷ್ಟುವುಶ್ಚೈನಂ ಪ್ಲವಮಾನಂ ವಿಹಾಯಸಾ ।

ಜಗುಶ್ಚ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪ್ರಶಂಸನ್ತೋ ಮಹೌಜಸಮ್ ॥ 85 ॥

ನಾಗಾಶ್ಚ ತುಷ್ಟುವುರ್ಯಕ್ಷಾ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಿಬುಧಾಃ ಖಗಾಃ ।

ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವೇ ಕಪಿವರಂ ಸಹಸಾ ವಿಗತಕ್ಲಮಮ್ ॥ 86 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ಲವಗಶಾರ್ದೂಲೇ ಪ್ಲವಮಾನೇ ಹನೂಮತಿ ।

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲಮಾನಾರ್ಥೀ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಸಾಗರಃ ॥ 87 ॥

ಸಾಹಾಯ್ಯಂ ವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯದಿ ನಾಹಂ ಹನೂಮತಃ ।

ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವವಾಚ್ಯೋ ವಿವಕ್ಷತಾಮ್ ॥ 88 ॥

ಅಹಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುನಾಥೇನ ಸಗರೇಣ ವಿವರ್ಧಿತಃ ।

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಸಚಿವಶ್ಚಾಯಂ ನಾವಸೀದಿತುಮರ್ಹತಿ ॥ 89 ॥

ತಥಾ ಮಯಾ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ವಿಶ್ರಮೇತ ಯಥಾ ಕಪಿಃ ॥ 90 ॥

ಶೇಷಂ ಚ ಮಯಿ ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಸುಖೇನಾತಿಪತಿಷ್ಯತಿ ।

ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ಮತಿಂ ಸಾಧ್ವೀಂಸಮುದ್ರ ಶ್ಛನ್ನಮಮ್ಭಸಿ ॥ 91 ॥

ಹಿರಣ್ಯನಾಭಂ ಮೈನಾಕಮುವಾಚ ಗಿರಿಸತ್ತಮಮ್ ।

ತ್ವಮಿಹಾಸುರಸಙ್ಘಾನಾಂ ಪಾತಾಲತಲವಾಸಿನಾಮ್ ॥ 92 ॥

ದೇವರಾಜ್ಞಾ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಿಘಃ ಸನ್ನಿವೇಶಿತಃ ।

ತ್ವಮೇಷಾಂ ಜಾತವೀರ್ಯಾಣಾಂ ಪುನರೇವೋತ್ಪತಿಷ್ಯತಾಮ್ ॥ 93 ॥

ಪಾತಾಲಸ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ದ್ವಾರಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠಸಿ ।

ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ಶಕ್ತಿಸ್ತೇ ಶೈಲ ವರ್ಧಿತುಮ್ ॥ 94 ॥

ತಸ್ಮಾತ್ಸಞ್ಚೋದಯಾಮಿ ತ್ವಾಮುತ್ತಿಷ್ಠ ಗಿರಿಸತ್ತಮ ।

ಸ ಏಷ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲಸ್ತ್ವಾಮುಪರ್ಯೇತಿ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 95 ॥

ಹನೂಮಾನ್ರಾಮಕಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ಭೀಮಕರ್ಮಾ ಖಮಾಪ್ಲುತಃ ।

ಅಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲವರ್ತಿನಃ ॥ 96 ॥

ಮಮ ಹೀಕ್ಷ್ವಾಕವಃ ಪೂಜ್ಯಾಃ ಪರಂ ಪೂಜ್ಯತಮಾಸ್ತವ ।

ಕುರು ಸಾಚಿವ್ಯಮಸ್ಮಾಕಂ ನ ನಃ ಕಾರ್ಯಮತಿಕ್ರಮೇತ್ ॥ 97 ॥

ಕರ್ತವ್ಯಮಕೃತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸತಾಂ ಮನ್ಯುಮುದೀರಯೇತ್ ।

ಸಲಿಲಾದೂರ್ಧ್ವಮುತ್ತಿಷ್ಠ ತಿಷ್ಠತ್ವೇಷ ಕಪಿಸ್ತ್ವಯಿ ॥ 98 ॥

ಅಸ್ಮಾಕಮತಿಥಿಶ್ಚೈವ ಪೂಜ್ಯಶ್ಚ ಪ್ಲವತಾಂ ವರಃ ।

ಚಾಮೀಕರಮಹಾನಾಭ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಸೇವಿತ ॥ 99 ॥

ಹನುಮಾಂಸ್ತ್ವಯಿ ವಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ತತಃ ಶೇಷಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।

ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಸ್ಯಾನೃಶಂಸ್ಯಂ ಚ ಮೈಥಿಲ್ಯಾಶ್ಚ ವಿವಾಸನಮ್ ॥ 100 ॥

ಶ್ರಮಂ ಚ ಪ್ಲವಗೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೋತ್ಥಾತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಹಿರಣ್ಯನಾಭೋ ಮೈನಾಕೋ ನಿಶಮ್ಯ ಲವಣಾಮ್ಭಸಃ ॥ 101 ॥

ಉತ್ಪಪಾತ ಜಲಾತ್ತೂರ್ಣಂ ಮಹಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಃ ।

ಸ ಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಬಭೂವಾಭ್ಯುತ್ಥಿತಸ್ತದಾ ॥ 102 ॥

ಯಥಾ ಜಲಧರಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ದೀಪ್ತರಶ್ಮಿರ್ದಿವಾಕರಃ ।

ಸ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮುಹೂರ್ತೇನ ಸರ್ವತಃ ಸಲಿಲಾವೃತಃ ॥ 103 ॥

ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶೃಙ್ಗಾಣಿ ಸಾಗರೇಣ ನಿಯೋಜಿತಃ ।

ಆದಿತ್ಯೋದಯಸಙ್ಕಾಶೈರಾಲಿಖದ್ಭಿರಿವಾಮ್ಬರಮ್ ।

ಶಾತಕುಮ್ಭಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಸಕಿನ್ನರಮಹೋರಗೈಃ ॥ 104 ॥

ತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಪರ್ವತಸ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತೈಃ ॥ 105 ॥

ಆಕಾಶಂ ಶಸ್ತ್ರಸಙ್ಕಾಶಮಭವತ್ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಮ್ ।

ಜಾತರೂಪಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈರ್ಭ್ರಾಜಮಾನೈಃ ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಭೈಃ ॥ 106 ॥

ಆದಿತ್ಯಶತಸಙ್ಕಾಶಃ ಸೋಽಭವದ್ಗಿರಿಸತ್ತಮಃ ।

ತಮುತ್ಥಿತಮಸಙ್ಗೇನ ಹನುಮಾನಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 107 ॥

ಮಧ್ಯೇ ಲವಣತೋಯಸ್ಯ ವಿಘ್ನೋಽಯಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ ।

ಸ ತಮುಚ್ಛ್ರ್ರತಮತ್ಯರ್ಥಂ ಮಹಾವೇಗೋ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 108 ॥

ಉರಸಾ ಪಾತಯಾಮಾಸ ಜೀಮೂತಮಿವ ಮಾರುತಃ ।

ಸ ತಥಾ ಪಾತಿತಸ್ತೇನ ಕಪಿನಾ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ ॥ 109 ॥

ಬುದ್ಧ್ವಾ ತಸ್ಯ ಕಪೇರ್ವೇಗಂ ಜಹರ್ಷ ಚ ನನನ್ದ ಚ ।

ತಮಾಕಾಶಗತಂ ವೀರಮಾಕಾಶೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 110 ॥

ಪ್ರೀತೋ ಹೃಷ್ಟಮಾನಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ಪರ್ವತಃ ಕಪಿಮ್ ।

ಮಾನುಷಂ ಧಾರಯನ್ ರೂಪಮಾತ್ಮನಃ ಶಿಖರೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ 111 ॥

ದುಷ್ಕರಂ ಕೃತವಾನ್ಕರ್ಮ ತ್ವಮಿದಂ ವಾನರೋತ್ತಮ ।

ನಿಪತ್ಯ ಮಮ ಶೃಙ್ಗೇಷು ವಿಶ್ರಮಸ್ವ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 112 ॥

ರಾಘವಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತೈರುದಧಿಃ ಪರಿವರ್ಧಿತಃ ।

ಸ ತ್ವಾಂ ರಾಮಹಿತೇ ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಚಯತಿ ಸಾಗರಃ ॥ 113 ॥

ಕೃತೇ ಚ ಪ್ರತಿಕರ್ತವ್ಯಮೇಷ ಧರ್ಮಃ ಸನಾತನಃ ।

ಸೋಽಯಂ ತ್ವತ್ಪ್ರತಿಕಾರಾರ್ಥೀ ತ್ವತ್ತಃ ಸಮ್ಮಾನಮರ್ಹತಿ ॥ 114 ॥

ತ್ವನ್ನಿಮಿತ್ತಮನೇನಾಹಂ ಬಹುಮಾನಾತ್ಪ್ರಚೋದಿತಃ ।

ತಿಷ್ಠ ತ್ವಂ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲ ಮಯಿ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಗಮ್ಯತಾಮ್ ॥ 115 ॥

ತವ ಸಾನುಷು ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಶೇಷಂ ಪ್ರಕ್ರಮತಾಮಿತಿ ।

ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಚಾಪಿ ಕಪಿರೇಷ ಸಮಾಪ್ಲುತಃ ॥ 116 ॥

ತದಿದಂ ಗನ್ಧವತ್ಸ್ವಾದು ಕನ್ದಮೂಲಫಲಂ ಬಹು ।

ತದಾಸ್ವಾದ್ಯ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ರಾನ್ತೋಽನು ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ॥ 117 ॥

ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತ್ವಯಾಸ್ತಿ ವೈ ।

ಪ್ರಖ್ಯಾತಸ್ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಮಹಾಗುಣಪರಿಗ್ರಹಃ ॥ 118 ॥

ವೇಗವನ್ತಃ ಪ್ಲವನ್ತೋ ಯೇ ಪ್ಲವಗಾ ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ।

ತೇಷಾಂ ಮುಖ್ಯತಮಂ ಮನ್ಯೇ ತ್ವಾಮಹಂ ಕಪಿಕುಞ್ಜರ ॥ 119 ॥

ಅತಿಥಿಃ ಕಿಲ ಪೂಜಾರ್ಹಃ ಪ್ರಾಕೃತೋಽಪಿ ವಿಜಾನತಾ ।

ಧರ್ಮಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನೇನ ಕಿಂ ಪುನಸ್ತ್ವಾದೃಶೋ ಮಹಾನ್ ॥ 120 ॥

ತ್ವಂ ಹಿ ದೇವವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಾರುತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯೈವ ವೇಗೇನ ಸದೃಶಃ ಕಪಿಕುಞ್ಜರ ॥ 121 ॥

ಪೂಜಿತೇ ತ್ವಯಿ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಪೂಜಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಾರುತಃ ।

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಪೂಜನೀಯೋ ಮೇ ಶೃಣು ಚಾಪ್ಯತ್ರ ಕಾರಣಮ್ ॥ 122 ॥

ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಯುಗೇ ತಾತ ಪರ್ವತಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋಽಭವನ್ ।

ತೇ ಹಿ ಜಗ್ಮುರ್ದಿಶಃ ಸರ್ವಾ ಗರುಡಾನಿಲವೇಗಿನಃ ॥ 123 ॥

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು ದೇವಸಙ್ಘಾಃ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ।

ಭೂತಾನಿ ಚ ಭಯಂ ಜಗ್ಮುಸ್ತೇಷಾಂ ಪತನಶಙ್ಕಯಾ ॥ 124 ॥

ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಶತಕ್ರತುಃ ।

ಪಕ್ಷಾನ್ ಚಿಚ್ಛೇದ ವಜ್ರೇಣ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 125 ॥

ಸ ಮಾಮುಪಾಗತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಜ್ರಮುದ್ಯಮ್ಯ ದೇವರಾಟ್ ।

ತತೋಽಹಂ ಸಹಸಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಶ್ವಸನೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 126 ॥

ಅಸ್ಮಿನ್ಲವಣತೋಯೇ ಚ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮ ।

ಗುಪ್ತಪಕ್ಷಸಮಗ್ರಶ್ಚ ತವ ಪಿತ್ರಾಭಿರಕ್ಷಿತಃ ॥ 127 ॥

ತತೋಽಹಂ ಮಾನಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಮಾನ್ಯೋ ಹಿ ಮಮ ಮಾರುತಃ ।

ತ್ವಯಾ ಮೇ ಹ್ಯೇಷ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯ ಮಹಾಗುಣಃ ॥ 128 ॥

ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವಙ್ಗತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಸಾಗರಸ್ಯ ಮಮೈವ ಚ ।

ಪ್ರೀತಿಂ ಪ್ರೀತಮನಾಃ ಕರ್ತುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ಮಹಾಕಪೇ ॥ 129 ॥

ಶ್ರಮಂ ಮೋಕ್ಷಯ ಪೂಜಾಂ ಚ ಗೃಹಾಣ ಕಪಿಸತ್ತಮ ।

ಪ್ರೀತಿಂ ಚ ಬಹುಮನ್ಯಸ್ವ ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ॥ 130 ॥

ಏವಮುಕ್ತಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತಂ ನಗೋತ್ತಮಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ಕೃತಮಾತಿಥ್ಯಂ ಮನ್ಯುರೇಷೋಽಪನೀಯತಾಮ್ ॥ 131 ॥

ತ್ವರತೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲೋ ಮೇ ಅಹಶ್ಚಾಪ್ಯತಿವರ್ತತೇ ।

ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಚ ಮಯಾ ದತ್ತಾ ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯಮಿಹಾನ್ತರೇ ॥ 132 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪಾಣಿನಾ ಶೈಲಮಾಲಭ್ಯ ಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ॥ 133 ॥

ಸ ಪರ್ವತಸಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಬಹುಮಾನಾದವೇಕ್ಷಿತಃ ।

ಪೂಜಿತಶ್ಚೋಪಪನ್ನಾಭಿರಾಶೀರ್ಭಿರನಿಲಾತ್ಮಜಃ ॥ 134 ॥

ಅಥೋರ್ಧ್ವಂ ದೂರಮುತ್ಪ್ಲುತ್ಯ ಹಿತ್ವಾ ಶೈಲಮಹಾರ್ಣವೌ ।

ಪಿತುಃ ಪನ್ಥಾನಮಾಸ್ಥಾಯ ಜಗಾಮ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ ॥ 135 ॥

ಭೂಯಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗಿರಿಂ ತಮವಲೋಕಯನ್ ।

ವಾಯುಸೂನುರ್ನಿರಾಲಮ್ಬೇ ಜಗಾಮ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ ॥ 136 ॥

ತದ್ ದ್ವಿತೀಯಂ ಹನುಮತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮ ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ।

ಪ್ರಶಶಂಸುಃ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ॥ 137 ॥

ದೇವತಾಶ್ಚಾಭವನ್ ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತತ್ರಸ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ ।

ಕಾಞ್ಚನಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಶ್ಚ ವಾಸವಃ ॥ 138 ॥

ಉವಾಚ ವಚನಂ ಧೀಮಾನ್ ಪರಿತೋಷಾತ್ಸಗದ್ಗದಮ್ ।

ಸುನಾಭಂ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಶಚೀಪತಿಃ ॥ 139 ॥

ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಶೈಲೇನ್ದ್ರ ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ತೇ ಭೃಶಮ್ ।

ಅಭಯಂ ತೇ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ ತಿಷ್ಠ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 140 ॥

ಸಾಹ್ಯಂ ಕೃತಂ ತೇ ಸುಮಹದ್ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ ।

ಕ್ರಮತೋ ಯೋಜನಶತಂ ನಿರ್ಭಯಸ್ಯ ಭಯೇ ಸತಿ ॥ 141 ॥

ರಾಮಸ್ಯೈಷ ಹಿತಾಯೈವ ಯಾತಿ ದಾಶರಥೇರ್ಹರಿಃ ।

ಸತ್ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ವತಾ ತಸ್ಯ ತೋಷಿತೋಽಸ್ಮಿ ದೃಢಂ ತ್ವಯಾ ॥ 142 ॥

ತತಃ ಪ್ರಹರ್ಷಮಗಮದ್ವಿಪುಲಂ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ ।

ದೇವತಾನಾಂ ಪತಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಿತುಷ್ಟಂ ಶತಕ್ರತುಮ್ ॥ 143 ॥

ಸ ವೈ ದತ್ತವರಃ ಶೈಲೋ ಬಭೂವಾವಸ್ಥಿತಸ್ತದಾ ।

ಹನುಮಾಂಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತೇನ ವ್ಯತಿಚಕ್ರಾಮ ಸಾಗರಮ್ ॥ 144 ॥

ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।

ಅಬ್ರುವನ್ ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶಾಂ ಸುರಸಾಂ ನಾಗಮಾತರಮ್ ॥ 145 ॥

ಅಯಂ ವಾತಾತ್ಮಜಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಪ್ಲವತೇ ಸಾಗರೋಪರಿ ।

ಹನುಮಾನ್ನಾಮ ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ವಿಘ್ನಮಾಚರ ॥ 146 ॥

ರಾಕ್ಷಸಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಸುಘೋರಂ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್ ।

ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲಂ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಕೃತ್ವಾ ನಭಃ ಸಮಮ್ ॥ 147 ॥

ಬಲಮಿಚ್ಛಾಮಹೇ ಜ್ಞಾತುಂ ಭೂಯಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ತ್ವಾಂ ವಿಜೇಷ್ಯತ್ಯುಪಾಯೇನ ವಿಷಾದಂ ವಾ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 148 ॥

ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ದೇವೀ ದೈವತೈರಭಿಸತ್ಕೃತಾ ।

ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ಸುರಸಾ ಬಿಭ್ರತೀ ರಾಕ್ಷಸಂ ವಪುಃ ॥ 149 ॥

ವಿಕೃತಂ ಚ ವಿರೂಪಂ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಭಯಾವಹಮ್ ।

ಪ್ಲವಮಾನಂ ಹನೂಮನ್ತಮಾವೃತ್ಯೇದಮುವಾಚ ಹ ॥ 150 ॥

ಮಮ ಭಕ್ಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಮೀಶ್ವರೈರ್ವಾನರರ್ಷಭ ।

ಅಹಂ ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರವಿಶೇದಂ ಮಮಾನನಮ್ ॥ 151 ॥

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾನರರ್ಷಭಃ ।

ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನಃ ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 152 ॥

ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ನಾಮ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚಾಪಿ ಭಾರ್ಯಯಾ ॥ 153 ॥

ಅನ್ಯಕಾರ್ಯವಿಷಕ್ತಸ್ಯ ಬದ್ಧವೈರಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ।

ತಸ್ಯ ಸೀತಾ ಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ರಾವಣೇನ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 154 ॥

ತಸ್ಯಾಃ ಸಕಾಶಂ ದೂತೋಽಹಂ ಗಮಿಷ್ಯೇ ರಾಮಶಾಸನಾತ್ ।

ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ವಿಷಯವಾಸಿನಿ ॥ 155 ॥

ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಚಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್ ।

ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಶೃಣೋಮಿ ತೇ ॥ 156 ॥

ಏವಮುಕ್ತಾ ಹನುಮತಾ ಸುರಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ।

ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇನ್ಮಾಂ ಕಶ್ಚಿದೇಷ ವರೋ ಮಮ ॥ 157 ॥

ತಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ಸಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸುರಸಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಬಲಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನಾ ವೈ ನಾಗಮಾತಾ ಹನೂಮತಃ ॥ 158 ॥

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವದನಂ ಮೇಽದ್ಯ ಗನ್ತವ್ಯಂ ವಾನರೋತ್ತಮ ।

ವರ ಏಷ ಪುರಾ ದತ್ತೋ ಮಮ ಧಾತ್ರೇತಿ ಸತ್ವರಾ ॥ 159 ॥

ವ್ಯಾದಾಯ ವಿಪುಲಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಾ ಸಾ ಮಾರುತೇಃ ಪುರಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಙ್ಗವಃ ॥ 160 ॥

ಅಬ್ರವೀತ್ಕುರು ವೈ ವಕ್ತ್ರಂ ಯೇನ ಮಾಂ ವಿಷಹಿಷ್ಯಸೇ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸುರಸಾಂ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಧಶಯೋಜನಮಾಯತಾ ॥ 161 ॥

ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವ ಹನುಮಾಂಸ್ತದಾ ।

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಂ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಮ್ ॥ 162 ॥

ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ಚಾಸ್ಯಂ ವಿಂಶದ್ಯೋಜನಮಾಯತಮ್ ।

ಹನುಮಾಂಸ್ತು ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನಮಾಯತಃ ॥ 163 ॥

ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥೋಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ।

ಬಭೂವ ಹನುಮಾವನೀರಃ ಪಞ್ಚಾಶದ್ಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ ॥ 164 ॥

ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಷಷ್ಟಿಯೋಜನಮಾಯತಮ್ ।

ತಥೈವ ಹನುಮಾವನೀರಃ ಸಪ್ತತೀಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ ॥ 165 ॥

ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಮಶೀತೀಯೋಜನಾಯತಮ್ ।

ಹನುಮಾನಚಲಪ್ರಖ್ಯೋ ನವತೀಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ ॥ 166 ॥

ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಶತಯೋಜನಮಾಯತಂ ತವ ಸಾನುಷು ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಶೇಷಂ ಪ್ರಕ್ರಮತಾಮಿತಿ ।

ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ತ್ವಾಸ್ಯಂ ವಾಯುಪುತ್ರಃ ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ।

ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವಂ ಸುರಸಯಾ ಸುಘೋರಂ ನರಕೋಪಮಮ್ ॥ 167 ॥

ಸುಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯಾತ್ಮನಃ ಕಾಯಂ ಬಭೂವಾಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಕಃ ।

ಸೋಽಭಿಪತ್ಯಾಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ನಿಷ್ಪತ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 168 ॥

ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ಹಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।

ಗಮಿಷ್ಯೇ ಯತ್ರ ವೈದೇಹೀ ಸತ್ಯಂ ಚಾಸೀದ್ವರಸ್ತವ ॥ 169 ॥

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವದನಾನ್ಮುಕ್ತಂ ಚನ್ದ್ರಂ ರಾಹುಮುಖಾದಿವ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ವಾನರಮ್ ॥ 170 ॥

ಅರ್ಥಸಿದ್ಧ್ಯೈ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಚ್ಛ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಮ್ ।

ಸಮಾನಯಸ್ವ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 171 ॥

ತತ್ತೃತೀಯಂ ಹನುಮತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮ ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ।

ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ಭೂತಾನಿ ಪ್ರಶಶಂಸುಸ್ತದಾ ಹರಿಮ್ ॥ 172 ॥

ಸ ಸಾಗರಮನಾಧೃಷ್ಯಮಭ್ಯೇತ್ಯ ವರುಣಾಲಯಮ್ ।

ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ವೇಗೇನ ಗರುಡೋಪಮಃ ॥ 173 ॥

ಸೇವಿತೇ ವಾರಿಧಾರಾಭಿಃ ಪತಗೈಶ್ಚ ನಿಷೇವಿತೇ ।

ಚರಿತೇ ಕೈಶಿಕಾಚಾರ್ಯೈರೈರಾವತನಿಷೇವಿತೇ ॥ 174 ॥

ಸಿಂಹಕುಞ್ಜರಶಾರ್ದೂಲಪತಗೋರಗವಾಹನೈಃ ।

ವಿಮಾನೈಃ ಸಮ್ಪತದ್ಭಿಶ್ಚ ವಿಮಲೈಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತೇ ॥ 175 ॥

ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಾಘಾತೈಃ ಪಾವಕೈರುಪಶೋಭಿತೇ ।

ಕೃತಪುಣ್ಯೈರ್ಮಹಾಭಾಗೈಃ ಸ್ವರ್ಗಜಿದ್ಭಿರಲಙ್ಕೃತೇ ॥ 176 ॥

ವಹತಾ ಹವ್ಯಮತ್ಯರ್ಧಂ ಸೇವಿತೇ ಚಿತ್ರಭಾನುನಾ ।

ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಚನ್ದ್ರಾರ್ಕತಾರಾಗಣ ವಿಭೂಷಿತೇ ॥ 177 ॥

ಮಹರ್ಷಿಗಣಗನ್ಧರ್ವನಾಗಯಕ್ಷಸಮಾಕುಲೇ ।

ವಿವಿಕ್ತೇ ವಿಮಲೇ ವಿಶ್ವೇ ವಿಶ್ವಾವಸುನಿಷೇವಿತೇ ॥ 178 ॥

ದೇವರಾಜಗಜಾಕ್ರಾನ್ತೇ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಪಥೇ ಶಿವೇ ।

ವಿತಾನೇ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ವಿತತೇ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ಮಿತೇ ॥ 179 ॥

ಬಹುಶಃ ಸೇವಿತೇ ವೀರೈರ್ವಿದ್ಯಾಧರಗಣೈರ್ವರೈಃ ।

ಜಗಾಮ ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ತು ಗರುತ್ಮಾನಿವ ಮಾರುತಿಃ ॥ 180 ॥

ಪ್ರದೃಶ್ಯಮಾನಃ ಸರ್ವತ್ರಃ ಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಭೇಜೇಽಮ್ಬರಂ ನಿರಾಲಮ್ಬಂ ಲಮ್ಬಪಕ್ಷ ಇವಾದ್ರಿರಾಟ್ ॥ 181 ॥

ಪ್ಲವಮಾನಂ ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿಂಹಿಕಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ।

ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ॥ 182 ॥

ಅದ್ಯ ದೀರ್ಘಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಮಾಶಿತಾ ।

ಇದಂ ಹಿ ಮೇ ಮಹತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಚಿರಸ್ಯ ವಶಮಾಗತಮ್ ॥ 183 ॥

ಇತಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ಮನಸಾ ಛಾಯಾಮಸ್ಯ ಸಮಾಕ್ಷಿಪತ್ ।

ಛಾಯಾಯಾಂ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಾಯಾಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 184 ॥

ಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಸಹಸಾ ಪಙ್ಗೂಕೃತಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ವಾತೇನ ಮಹಾನೌರಿವ ಸಾಗರೇ ॥ 185 ॥

ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ತತಃ ಕಪಿಃ ।

ದದರ್ಶ ಸ ಮಹತ್ಸತ್ತ್ವಮುತ್ಥಿತಂ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ ॥ 186 ॥

ತದ್ಧೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮಾರುತಿರ್ವಿಕೃತಾನನಮ್ ।

ಕಪಿರಾಜೇನ ಕಥಿತಂ ಸತ್ತ್ವಮದ್ಭುತದರ್ಶನಮ್ ॥ 187 ॥

ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಿ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ತದಿದಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।

ಸ ತಾಂ ಬುದ್ಧ್ವಾರ್ಥತತ್ತ್ವೇನ ಸಿಂಹಿಕಾಂ ಮತಿಮಾನ್ಕಪಿಃ ॥ 188 ॥

ವ್ಯವರ್ಧತ ಮಹಾಕಾಯಃ ಪ್ರಾವೃಷೀವ ವಲಾಹಕಃ ।

ತಸ್ಯ ಸಾ ಕಾಯಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ವರ್ಧಮಾನಂ ಮಹಾಕಪೇಃ ॥ 189 ॥

ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಸಾರಯಾಮಾಸ ಪಾತಾಲಾನ್ತರಸನ್ನಿಭಮ್ ।

ಘನರಾಜೀವ ಗರ್ಜನ್ತೀ ವಾನರಂ ಸಮಭಿದ್ರವತ್ ॥ 190 ॥

ಸ ದದರ್ಶ ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ವಿವೃತಂ ಸುಮಹನ್ಮುಖಮ್ ।

ಕಾಯಮಾತ್ರಂ ಚ ಮೇಧಾವೀ ಮರ್ಮಾಣಿ ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 191 ॥

ಸ ತಸ್ಯಾ ವಿವೃತೇ ವಕ್ತ್ರೇ ವಜ್ರಸಂಹನನಃ ಕಪಿಃ ।

ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮುಹುರಾತ್ಮಾನಂ ನಿಷ್ಪಪಾತ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 192 ॥

ಆಸ್ಯೇ ತಸ್ಯಾ ನಿಮಜ್ಜನ್ತಂ ದದೃಶುಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಾಃ ।

ಗ್ರಸ್ಯಮಾನಂ ಯಥಾ ಚನ್ದ್ರಂ ಪೂರ್ಣಂ ಪರ್ವಣಿ ರಾಹುಣಾ ॥ 193 ॥

ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ನಖೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಮರ್ಮಾಣ್ಯುತ್ಕೃತ್ಯ ವಾನರಃ ।

ಉತ್ಪಪಾತಾಥ ವೇಗೇನ ಮನಃ ಸಮ್ಪಾತವಿಕ್ರಮಃ ॥ 194 ॥

ತಾಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಧೃತ್ಯಾ ಚ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನ ನಿಪಾತ್ಯ ಚ ।

ಸ ಕಪಿಪ್ರವರೋ ವೇಗಾದ್ವವೃಧೇ ಪುನರಾತ್ಮವಾನ್ ॥ 195 ॥

ಹೃತಹೃತ್ಸಾ ಹನುಮತಾಪಪಾತ ವಿಧುರಾಮ್ಭಸಿ ।

ತಾಂ ಹತಾಂ ವಾನರೇಣಾಶು ಪತಿತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಿಂಹಿಕಾಮ್ ॥ 196 ॥

ಭೂತಾನ್ಯಾಕಾಶಚಾರೀಣಿ ತಮೂಚುಃ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಮ್ ।

ಭೀಮಮದ್ಯ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಮಹತ್ಸತ್ತ್ವಂ ತ್ವಯಾ ಹತಮ್ ॥ 197 ॥

ಸಾಧಯಾರ್ಥಮಭಿಪ್ರೇತಮರಿಷ್ಟಂ ಪ್ಲವತಾಂ ವರ ।

ಯಸ್ಯ ತ್ವೇತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ವಾನರೇನ್ದ್ರ ಯಥಾ ತವ ॥ 198 ॥

ಧೃತಿರ್ದೃಷ್ಟಿರ್ಮತಿರ್ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಸಃ ಕರ್ಮಸು ನ ಸೀದತಿ ।

ಸ ತೈಃ ಸಮ್ಭಾವಿತಃ ಪೂಜ್ಯಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನಪ್ರಯೋಜನಃ ॥ 199 ॥

ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ಪನ್ನಗಾಶನವತ್ಕಪಿಃ ।

ಪ್ರಾಪ್ತಭೂಯಿಷ್ಠಪಾರಸ್ತು ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಯನ್ ॥ 200 ॥

ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಸ್ಯಾನ್ತೇ ವನರಾಜಿಂ ದದರ್ಶ ಸಃ ।

ದದರ್ಶ ಚ ಪತನ್ನೇವ ವಿವಿಧದ್ರುಮಭೂಷಿತಮ್ ॥ 201 ॥

ದ್ವೀಪಂ ಶಾಖಾಮೃಗಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಲಯೋಪವನಾನಿ ಚ ।

ಸಾಗರಂ ಸಾಗರಾನೂಪಂ ಸಾಗರಾನೂಪಜಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್ ॥ 202 ॥

ಸಾಗರಸ್ಯ ಚ ಪತ್ನೀನಾಂ ಮುಖ್ಯಾನ್ಯಪಿ ವಿಲೋಕಯನ್ ।

ಸ ಮಹಾಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮವಾನ್ ॥ 203 ॥

ನಿರುನ್ಧನ್ತಮಿವಾಕಾಶಂ ಚಕಾರ ಮತಿಮಾನ್ ಮತಿಮ್ ।

ಕಾಯವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರವೇಗಂ ಚ ಮಮ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 204 ॥

ಮಯಿ ಕೌತೂಹಲಂ ಕುರ್ಯರಿತಿ ಮೇನೇ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ತತಃ ಶರೀರಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ತನ್ಮಹೀಧರಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 205 ॥

ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿಮಾಪೇದೇ ವೀತಮೋಹ ಇವಾತ್ಮವಾನ್ ।

ತದ್ರೂಪಮತಿಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಹನುಮಾನ್ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತಃ ॥ 206 ॥

ತ್ರೀನ್ ಕ್ರಮಾನಿವ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಬಲಿವೀರ್ಯಹರೋ ಹರಿಃ ।

ಸ ಚಾರುನಾನಾವಿಧರೂಪಧಾರೀ ಪರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮುದ್ರತೀರಮ್ ।

ಪರೈರಶಕ್ಯಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನರೂಪಃ ಸಮೀಕ್ಷಿತಾತ್ಮಾ ಸಮವೇಕ್ಷಿತಾರ್ಧಃ ॥ 207 ॥

ತತಃ ಸ ಲಮ್ಬಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಸಮೃದ್ಧೇ ವಿಚಿತ್ರಕೂಟೇ ನಿಪಪಾತ ಕೂಟೇ ।

ಸಕೇತಕೋದ್ದಾಲಕನಾಲಿಕೇರೇ ಮಹಾದ್ರಿಕೂಟಪ್ರತಿಮೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ 208 ॥

ತತಸ್ತು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಮುದ್ರತೀರಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಲಙ್ಕಾಂ ಗಿರಿವರ್ಯಮೂರ್ಧ್ನಿ ।

ಕಪಿಸ್ತು ತಸ್ನಿನ್ನಿಪಪಾತ ಪರ್ವತೇ ವಿಧೂಯ ರೂಪಂ ವ್ಯಥಯನ್ಮೃಗದ್ವಿಜಾನ್ ॥ 209 ॥

ಸ ಸಾಗರಂ ದಾನವಪನ್ನಗಾಯುತಂ ಬಲೇನ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಮಹೋರ್ಮಿಮಾಲಿನಮ್ ।

ನಿಪತ್ಯ ತೀರೇ ಚ ಮಹೋದಧೇಸ್ತದಾ ದದರ್ಶ ಲಙ್ಕಾಮಮರಾವತೀಮಿವ ॥ 210 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tato rāvaṇanītāyāḥ sītāyāḥ śatrukarśanaḥ |

iyeṣa padamanveṣṭuṃ cāraṇācarite pathi || 1 ||

duṣkaraṃ niṣpratidvandvaṃ cikīrṣan karma vānaraḥ |

samudagraśirogrīvo gavāmpatirivābabhau || 2 ||

atha vaiḍūryavarṇeṣu śādvaleṣu mahābalaḥ |

dhīraḥ salilakalpeṣu vicacāra yathāsukham || 3 ||

dvijān vitrāsayan dhīmānurasā pādapān haran |

mṛgāṃśca subahūnnighnan pravṛddha iva kesarī || 4 ||

nīlalohitamāñjiṣṭhapatravarṇaiḥ sitāsitaiḥ |

svabhāvavihitaiścitrairdhātubhiḥ samalaṅkṛtam || 5 ||

kāmarūpibhirāviṣṭamabhīkṣṇaṃ saparicchadaiḥ |

yakṣakinnaragandharvairdevakalpaiśca pannagaiḥ || 6 ||

sa tasya girivaryasya tale nāgavarāyute |

tiṣṭhan kapivarastatra hrade nāga ivābabhau || 7 ||

sa sūryāya mahendrāya pavanāya svayambhuve |

bhūtebhyaścāñjaliṃ kṛtvā cakāra gamane matim || 8 ||

añjaliṃ prāṅmukhaḥ kurvan pavanāyātmayonaye |

tato hi vavṛdhe gantuṃ dakṣiṇo dakṣiṇāṃ diśam || 9 ||

plavaṅgapravarairdṛṣṭaḥ plavane kṛtaniścayaḥ |

vavṛdhe rāmavṛddhyarthaṃ samudra iva parvasu || 10 ||

niṣpramāṇaśarīraḥ san lilaṅghayiṣurarṇavam |

bāhubhyāṃ pīḍayāmāsa caraṇābhyāṃ ca parvatam || 11 ||

sa cacālācalaścāpi muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ |

tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpamaśātayat || 12 ||

tena pādapamuktena puṣpaugheṇa sugandhinā |

sarvataḥ saṃvṛtaḥ śailo babhau puṣpamayo yathā || 13 ||

tena cottamavīryeṇa pīḍyamānaḥ sa parvataḥ |

salilaṃ samprasusrāva madaṃ matta iva dvipaḥ || 14 ||

pīḍyamānastu balinā mahendrastena parvataḥ |

rītīrnirvartayāmāsa kāñcanāñjanarājatīḥ || 15 ||

mumoca ca śilāḥ śailo viśālāḥ samanaḥśilāḥ |

madhyamenārciṣā juṣṭā dhūmarājīrivānalaḥ || 16 ||

giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvataḥ |

guhāviṣṭāni bhūtāni vinedurvikṛtaiḥ svaraiḥ || 17 ||

sa mahāsattvasannādaḥ śailapīḍānimittajaḥ |

pṛthivīṃ pūrayāmāsa diśaścopavanāni ca || 18 ||

śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ |

vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśurdaśanaiḥ śilāḥ || 19 ||

tāstadā saviṣairdaṣṭāḥ kupitaistairmahāśilāḥ |

jajjvaluḥ pāvakoddīptā bibhiduśca sahasradhā || 20 ||

yāni cauṣadhajālāni tasmin jātāni parvate |

viṣaghnānyapi nāgānāṃ na śekuḥ śamituṃ viṣam || 21 ||

bhidyate'yaṃ girirbhūtairiti mattvā tapasvinaḥ |

trastā vidyādharāstasmādutpetuḥ strī gaṇaiḥ saha || 22 ||

pānabhūmigataṃ hitvā haimamāsavabhājanam |

pātrāṇi ca mahārhāṇi karakāṃśca hiraṇmayān || 23 ||

lehyānuccāvacān bhakṣyān māṃsāni vividhāni ca |

ārṣabhāṇi ca carmāṇi khaḍagāṃśca kanakatsarūn || 24 ||

kṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībā raktamālyānulepanāḥ |

raktākṣāḥ puṣkarākṣāśca gaganaṃ pratipedire || 25 ||

hāranūpurakeyūrapārihāryadharāḥ striyaḥ |

vismitāḥ sasmitāstasthurākāśe ramaṇaiḥ saha || 26 ||

darśayanto mahāvidyāṃ vidyādharamaharṣayaḥ |

sahitāstasthurākāśe vīkṣāñcakruśca parvatam || 27 ||

śuśruvuśca tadā śabdamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

cāraṇānāṃ ca siddhānāṃ sthitānāṃ vimale'mbare || 28 ||

eṣa parvatasaṅkāśo hanumān mārutātmajaḥ |

titīrṣati mahāvegassamudraṃ makarālayam || 29 ||

rāmārthaṃ vānarārthaṃ ca cikīrṣan karma duṣkaram |

samudrasya paraṃ pāraṃ duṣprāpaṃ prāptumicchati || 30 ||

iti vidyādharāḥ śrutvā vacasteṣāṃ mahātmanām |

tamaprameyaṃ dadṛśuḥ parvate vānararṣabham || 31 ||

dudhuve ca sa romāṇi cakampe cācalopamaḥ |

nanāda sumahānādaṃ sumahāniva toyadaḥ || 32 ||

ānupūrvyeṇa vṛttaṃ ca lāṅgūlaṃ lomabhiścitam |

utpatiṣyan vicikṣepa pakṣirāja ivoragam || 33 ||

tasya lāṅgūlamāviddhamāttavegasya pṛṣṭhataḥ |

dadṛśe garuḍeneva hriyamāṇo mahoragaḥ || 34 ||

bāhū saṃstambhayāmāsa mahāparighasannibhau |

sasāda ca kapiḥ kaṭyāṃ caraṇau sañcukoca ca || 35 ||

saṃhṛtya ca bhujau śrīmāṃstathaiva ca śirodharām |

tejaḥ sattvaṃ tathā vīryamāviveśa sa vīryavān || 36 ||

mārgamālokayandūrādūrdhvaṃ praṇihitekṣaṇaḥ |

rurodha hṛdaye prāṇānākāśamavalokayan || 37 ||

padbhyāṃ dṛḍhamavasthānaṃ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ |

nikuñcya karṇau hanumānutpatiṣyan mahābalaḥ |

vānarān vānaraśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt || 38 ||

yathā rāghavanirmuktaḥ śaraḥ śvasanavikramaḥ |

gacchettadvadgamiṣyāmi laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 39 ||

na hi drakṣyāmi yadi tāṃ laṅkāyāṃ janakātmajām |

anenaiva hi vegena gamiṣyāmi surālayam || 40 ||

yadi vā tridive sītāṃ na drakṣyāmyakṛtaśramaḥ |

baddhvā rākṣasarājānamānayiṣyāmi rāvaṇam || 41 ||

sarvathā kṛtakāryo'hameṣyāmi saha sītayā |

ānayiṣyāmi vā laṅkāṃ samutpāṭya sarāvaṇām || 42 ||

evamuktvā tu hanumānvānarānvānarottamaḥ || 43 ||

utpapātātha vegena vegavānavicārayan |

suparṇamiva cātmānaṃ mene sa kapikuñjaraḥ || 44 ||

samutpatati tasmiṃstu vegātte nagarohiṇaḥ |

saṃhṛtya viṭapān sarvān samutpetuḥ samantataḥ || 45 ||

sa mattakoyaṣṭimakān pādapān puṣpaśālinaḥ |

udvahannūruvegena jagāma vimale'mbare || 46 ||

ūruvegoddhatā vṛkṣā muhūrtaṃ kapimanvayuḥ |

prasthitaṃ dīrghamadhvānaṃ svabandhumiva bāndhavāḥ || 47 ||

tamūruvegonmathitāḥ sālāścānye nagottamāḥ |

anujagmurhanūmantaṃ sainyā iva mahīpatim || 48 ||

supuṣpitāgrairbahubhiḥ pādapairanvitaḥ kapiḥ |

hanumān parvatākāro babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||

sāravanto'tha ye vṛkṣā nyamajjan lavaṇāmbhasi |

bhayādiva mahendrasya parvatā varuṇālaye || 50 ||

sa nānākusumaiḥ kīrṇaḥ kapiḥ sāṅkurakorakaiḥ |

śuśubhe meghasaṅkāśaḥ khadyotairiva parvataḥ || 51 ||

vimuktāstasya vegena muktvā puṣpāṇi te drumāḥ |

avaśīryanta salile nivṛttāḥ suhṛdo yathā || 52 ||

laghutvenopapannaṃ tadvicitraṃ sāgare'patat |

drumāṇāṃ vividhaṃ puṣpaṃ kapivāyusamīritam || 53 ||

tārācitamivākāśaṃ prababhau sa mahārṇavaḥ |

puṣpaugheṇānubaddhena nānāvarṇena vānaraḥ |

babhau megha ivākāśe vidyudgaṇa vibhūṣitaḥ || 54 ||

tasya vegasamādhūtaiḥ puṣpaistoyamadṛśyata || 55 ||

tārābhirabhirāmābhiruditābhirivāmbaram |

tasyāmbaragatau bāhū dadṛśāte prasāritau || 56 ||

parvatāgrādviniṣkrāntau pañcāsyāviva pannagau |

pibanniva babhau cāpi sormimālaṃ mahārṇavam || 57 ||

pipāsuriva cākāśaṃ dadṛśe sa mahākapiḥ |

tasya vidyutprabhākāre vāyumārgānusāriṇaḥ || 58 ||

nayane viprakāśete parvatasthāvivānalau |

piṅge piṅgākṣamukhyasya bṛhatī parimaṇḍale || 59 ||

cakṣuṣī samprākāśete candrasūryāvivoditau |

mukhaṃ nāsikayā tasya tāmrayā tāmramābabhau || 60 ||

sandhyayā samabhispṛṣṭaṃ yathā tatsūryamaṇḍalam |

lāṅgūlaṃ ca samāviddhaṃ plavamānasya śobhate || 61 ||

ambare vāyuputrasya śakradhvaja ivocchritam |

lāṅgūlacakreṇa mahān śukladaṃṣṭro'nilātmajaḥ || 62 ||

vyarocata mahāprājñaḥ pariveṣīva bhāskaraḥ |

sphigdeśenābhitāmreṇa rarāja sa mahākapiḥ || 63 ||

mahatā dāriteneva girirgairikadhātunā |

tasya vānarasiṃhasya plavamānasya sāgaram || 64 ||

kakṣāntaragato vāyurjīmūta iva garjati |

khe yathā nipatatyulkā hyuttarāntādviniḥsṛtā || 65 ||

dṛśyate sānubandhā ca tathā sa kapikuñjaraḥ |

patatpataṅgasaṅkāśo vyāyataḥ śuśubhe kapiḥ || 66 ||

pravṛddha iva mātaṅgaḥ kakṣyayā badhyamānayā |

upariṣṭāccharīreṇa chāyayā cāvagāḍhayā || 67 ||

sāgare mārutāviṣṭā naurivāsīttadā kapiḥ |

yaṃ yaṃ deśaṃ samudrasya jagāma sa mahākapiḥ |

sa sa tasyoruvegena sonmāda iva lakṣyate || 68 ||

sāgarasyormijālānāmurasā śailavarṣmaṇām |

abhighnaṃstu mahāvegaḥ pupluve sa mahākapiḥ || 69 ||

kapivātaśca balavān meghavātaśca niḥsṛtaḥ |

sāgaraṃ bhīmanirghoṣaṃ kampayāmāsaturbhṛśam || 70 ||

vikarṣannūrmijālāni bṛhanti lavaṇāmbhasi |

pupluve kapiśārdūlo vikiranniva rodasī || 71 ||

merumandarasaṅkāśānuddhatān sa mahārṇave |

atyakrāmanmahāvegastaraṅgān gaṇayanniva || 72 ||

tasya vegasamuddhūtaṃ jalaṃ sajaladaṃ tadā |

ambarasthaṃ vibabhrāja śāradābhramivātatam || 73 ||

timinakrajhaṣāḥ kūrmā dṛśyante vivṛtāstadā |

vastrāpakarṣaṇeneva śarīrāṇi śarīriṇām || 74 ||

plavamānaṃ samīkṣyātha bhujaṅgāḥ sāgarālayāḥ |

vyomni taṃ kapiśārdūlaṃ suparṇa iti menire || 75 ||

daśayojanavistīrṇā triṃśadyojanamāyatā |

chāyā vānarasiṃhasya jale cārutarābhavat || 76 ||

śvetābhraghanarājīva vāyuputrānugāminī |

tasya sā śuśubhe chāyā vitatā lavaṇāmbhasi || 77 ||

śuśubhe sa mahātejā mahākāyo mahākapiḥ |

vāyumārge nirālambe pakṣavāniva parvataḥ || 78 ||

yenāsau yāti balavān vegena kapikuñjaraḥ |

tena mārgeṇa sahasā droṇīkṛta ivārṇavaḥ || 79 ||

āpāte pakṣisaṅghānāṃ pakṣirāja iva vrajan |

hanumān meghajālāni prakarṣan māruto yathā || 80 ||

pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |

kapinākṛṣyamāṇāni mahābhrāṇi cakāśire || 81 ||

praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |

pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate || 82 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā plavaṅgaṃ tvaritaṃ tadā |

vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi devagandharvadānavāḥ || 83 ||

tatāpa na hi taṃ sūryaḥ plavantaṃ vānarottamam |

siṣeve ca tadā vāyū rāmakāryārthasiddhaye || 84 ||

ṛṣayastuṣṭuvuścainaṃ plavamānaṃ vihāyasā |

jaguśca devagandharvāḥ praśaṃsanto mahaujasam || 85 ||

nāgāśca tuṣṭuvuryakṣā rakṣāṃsi vibudhāḥ khagāḥ |

prekṣya sarve kapivaraṃ sahasā vigataklamam || 86 ||

tasmin plavagaśārdūle plavamāne hanūmati |

ikṣvākukulamānārthī cintayāmāsa sāgaraḥ || 87 ||

sāhāyyaṃ vānarendrasya yadi nāhaṃ hanūmataḥ |

kariṣyāmi bhaviṣyāmi sarvavācyo vivakṣatām || 88 ||

ahamikṣvākunāthena sagareṇa vivardhitaḥ |

ikṣvākusacivaścāyaṃ nāvasīditumarhati || 89 ||

tathā mayā vidhātavyaṃ viśrameta yathā kapiḥ || 90 ||

śeṣaṃ ca mayi viśrāntaḥ sukhenātipatiṣyati |

iti kṛtvā matiṃ sādhvīṃsamudra śchannamambhasi || 91 ||

hiraṇyanābhaṃ mainākamuvāca girisattamam |

tvamihāsurasaṅghānāṃ pātālatalavāsinām || 92 ||

devarājñā giriśreṣṭha parighaḥ sanniveśitaḥ |

tvameṣāṃ jātavīryāṇāṃ punarevotpatiṣyatām || 93 ||

pātālasyāprameyasya dvāramāvṛtya tiṣṭhasi |

tiryagūrdhvamadhaścaiva śaktiste śaila vardhitum || 94 ||

tasmātsañcodayāmi tvāmuttiṣṭha girisattama |

sa eṣa kapiśārdūlastvāmuparyeti vīryavān || 95 ||

hanūmānrāmakāryārthaṃ bhīmakarmā khamāplutaḥ |

asya sāhyaṃ mayā kāryamikṣvākukulavartinaḥ || 96 ||

mama hīkṣvākavaḥ pūjyāḥ paraṃ pūjyatamāstava |

kuru sācivyamasmākaṃ na naḥ kāryamatikramet || 97 ||

kartavyamakṛtaṃ kāryaṃ satāṃ manyumudīrayet |

salilādūrdhvamuttiṣṭha tiṣṭhatveṣa kapistvayi || 98 ||

asmākamatithiścaiva pūjyaśca plavatāṃ varaḥ |

cāmīkaramahānābha devagandharvasevita || 99 ||

hanumāṃstvayi viśrāntastataḥ śeṣaṃ gamiṣyati |

kākutsthasyānṛśaṃsyaṃ ca maithilyāśca vivāsanam || 100 ||

śramaṃ ca plavagendrasya samīkṣyotthātumarhasi |

hiraṇyanābho maināko niśamya lavaṇāmbhasaḥ || 101 ||

utpapāta jalāttūrṇaṃ mahādrumalatāyutaḥ |

sa sāgarajalaṃ bhittvā babhūvābhyutthitastadā || 102 ||

yathā jaladharaṃ bhittvā dīptaraśmirdivākaraḥ |

sa mahātmā muhūrtena sarvataḥ salilāvṛtaḥ || 103 ||

darśayāmāsa śṛṅgāṇi sāgareṇa niyojitaḥ |

ādityodayasaṅkāśairālikhadbhirivāmbaram |

śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sakinnaramahoragaiḥ || 104 ||

taptajāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥ parvatasya samutthitaiḥ || 105 ||

ākāśaṃ śastrasaṅkāśamabhavatkāñcanaprabham |

jātarūpamayaiḥ śṛṅgairbhrājamānaiḥ svayamprabhaiḥ || 106 ||

ādityaśatasaṅkāśaḥ so'bhavadgirisattamaḥ |

tamutthitamasaṅgena hanumānagrataḥ sthitam || 107 ||

madhye lavaṇatoyasya vighno'yamiti niścitaḥ |

sa tamucchrratamatyarthaṃ mahāvego mahākapiḥ || 108 ||

urasā pātayāmāsa jīmūtamiva mārutaḥ |

sa tathā pātitastena kapinā parvatottamaḥ || 109 ||

buddhvā tasya kapervegaṃ jaharṣa ca nananda ca |

tamākāśagataṃ vīramākāśe samupasthitaḥ || 110 ||

prīto hṛṣṭamānā vākyamabravītparvataḥ kapim |

mānuṣaṃ dhārayan rūpamātmanaḥ śikhare sthitaḥ || 111 ||

duṣkaraṃ kṛtavānkarma tvamidaṃ vānarottama |

nipatya mama śṛṅgeṣu viśramasva yathāsukham || 112 ||

rāghavasya kule jātairudadhiḥ parivardhitaḥ |

sa tvāṃ rāmahite yuktaṃ pratyarcayati sāgaraḥ || 113 ||

kṛte ca pratikartavyameṣa dharmaḥ sanātanaḥ |

so'yaṃ tvatpratikārārthī tvattaḥ sammānamarhati || 114 ||

tvannimittamanenāhaṃ bahumānātpracoditaḥ |

tiṣṭha tvaṃ kapiśārdūla mayi viśramya gamyatām || 115 ||

tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

yojanānāṃ śataṃ cāpi kapireṣa samāplutaḥ || 116 ||

tadidaṃ gandhavatsvādu kandamūlaphalaṃ bahu |

tadāsvādya hariśreṣṭha viśrānto'nu gamiṣyasi || 117 ||

asmākamapi sambandhaḥ kapimukhya tvayāsti vai |

prakhyātastriṣu lokeṣu mahāguṇaparigrahaḥ || 118 ||

vegavantaḥ plavanto ye plavagā mārutātmaja |

teṣāṃ mukhyatamaṃ manye tvāmahaṃ kapikuñjara || 119 ||

atithiḥ kila pūjārhaḥ prākṛto'pi vijānatā |

dharmaṃ jijñāsamānena kiṃ punastvādṛśo mahān || 120 ||

tvaṃ hi devavariṣṭhasya mārutasya mahātmanaḥ |

putrastasyaiva vegena sadṛśaḥ kapikuñjara || 121 ||

pūjite tvayi dharmajña pūjāṃ prāpnoti mārutaḥ |

tasmāttvaṃ pūjanīyo me śṛṇu cāpyatra kāraṇam || 122 ||

pūrvaṃ kṛtayuge tāta parvatāḥ pakṣiṇo'bhavan |

te hi jagmurdiśaḥ sarvā garuḍānilaveginaḥ || 123 ||

tatasteṣu prayāteṣu devasaṅghāḥ maharṣibhiḥ |

bhūtāni ca bhayaṃ jagmusteṣāṃ patanaśaṅkayā || 124 ||

tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥ parvatānāṃ śatakratuḥ |

pakṣān ciccheda vajreṇa tatra tatra sahasraśaḥ || 125 ||

sa māmupāgataḥ kruddho vajramudyamya devarāṭ |

tato'haṃ sahasā kṣiptaḥ śvasanena mahātmanā || 126 ||

asminlavaṇatoye ca prakṣiptaḥ plavagottama |

guptapakṣasamagraśca tava pitrābhirakṣitaḥ || 127 ||

tato'haṃ mānayāmi tvāṃ mānyo hi mama mārutaḥ |

tvayā me hyeṣa sambandhaḥ kapimukhya mahāguṇaḥ || 128 ||

asminnevaṅgate kārye sāgarasya mamaiva ca |

prītiṃ prītamanāḥ kartuṃ tvamarhasi mahākape || 129 ||

śramaṃ mokṣaya pūjāṃ ca gṛhāṇa kapisattama |

prītiṃ ca bahumanyasva prīto'smi tava darśanāt || 130 ||

evamuktaḥ kapiśreṣṭhastaṃ nagottamamabravīt |

prīto'smi kṛtamātithyaṃ manyureṣo'panīyatām || 131 ||

tvarate kāryakālo me ahaścāpyativartate |

pratijñā ca mayā dattā na sthātavyamihāntare || 132 ||

ityuktvā pāṇinā śailamālabhya haripuṅgavaḥ |

jagāmākāśamāviśya vīryavān prahasanniva || 133 ||

sa parvatasamudrābhyāṃ bahumānādavekṣitaḥ |

pūjitaścopapannābhirāśīrbhiranilātmajaḥ || 134 ||

athordhvaṃ dūramutplutya hitvā śailamahārṇavau |

pituḥ panthānamāsthāya jagāma vimale'mbare || 135 ||

bhūyaścordhvaṃ gatiṃ prāpya giriṃ tamavalokayan |

vāyusūnurnirālambe jagāma vimale'mbare || 136 ||

tad dvitīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

praśaśaṃsuḥ surāḥ sarve siddhāśca paramarṣayaḥ || 137 ||

devatāścābhavan hṛṣṭāstatrasthāstasya karmaṇā |

kāñcanasya sunābhasya sahasrākṣaśca vāsavaḥ || 138 ||

uvāca vacanaṃ dhīmān paritoṣātsagadgadam |

sunābhaṃ parvataśreṣṭhaṃ svayameva śacīpatiḥ || 139 ||

hiraṇyanābha śailendra parituṣṭo'smi te bhṛśam |

abhayaṃ te prayacchāmi tiṣṭha saumya yathāsukham || 140 ||

sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahadvikrāntasya hanūmataḥ |

kramato yojanaśataṃ nirbhayasya bhaye sati || 141 ||

rāmasyaiṣa hitāyaiva yāti dāśaratherhariḥ |

satkriyāṃ kurvatā tasya toṣito'smi dṛḍhaṃ tvayā || 142 ||

tataḥ praharṣamagamadvipulaṃ parvatottamaḥ |

devatānāṃ patiṃ dṛṣṭvā parituṣṭaṃ śatakratum || 143 ||

sa vai dattavaraḥ śailo babhūvāvasthitastadā |

hanumāṃśca muhūrtena vyaticakrāma sāgaram || 144 ||

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |

abruvan sūryasaṅkāśāṃ surasāṃ nāgamātaram || 145 ||

ayaṃ vātātmajaḥ śrīmānplavate sāgaropari |

hanumānnāma tasya tvaṃ muhūrtaṃ vighnamācara || 146 ||

rākṣasaṃ rūpamāsthāya sughoraṃ parvatopamam |

daṃṣṭrākarālaṃ piṅgākṣaṃ vaktraṃ kṛtvā nabhaḥ samam || 147 ||

balamicchāmahe jñātuṃ bhūyaścāsya parākramam |

tvāṃ vijeṣyatyupāyena viṣādaṃ vā gamiṣyati || 148 ||

evamuktā tu sā devī daivatairabhisatkṛtā |

samudramadhye surasā bibhratī rākṣasaṃ vapuḥ || 149 ||

vikṛtaṃ ca virūpaṃ ca sarvasya ca bhayāvaham |

plavamānaṃ hanūmantamāvṛtyedamuvāca ha || 150 ||

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamīśvarairvānararṣabha |

ahaṃ tvāṃ bhakṣayiṣyāmi praviśedaṃ mamānanam || 151 ||

evamuktaḥ surasayā prāñjalirvānararṣabhaḥ |

prahṛṣṭavadanaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 152 ||

rāmo dāśarathirnāma praviṣṭo daṇḍakāvanam |

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā || 153 ||

anyakāryaviṣaktasya baddhavairasya rākṣasaiḥ |

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena yaśasvinī || 154 ||

tasyāḥ sakāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt |

kartumarhasi rāmasya sāhyaṃ viṣayavāsini || 155 ||

athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam |

āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te || 156 ||

evamuktā hanumatā surasā kāmarūpiṇī |

abravīnnātivartenmāṃ kaścideṣa varo mama || 157 ||

taṃ prayāntaṃ samudvīkṣya surasā vākyamabravīt |

balaṃ jijñāsamānā vai nāgamātā hanūmataḥ || 158 ||

praviśya vadanaṃ me'dya gantavyaṃ vānarottama |

vara eṣa purā datto mama dhātreti satvarā || 159 ||

vyādāya vipulaṃ vaktraṃ sthitā sā māruteḥ puraḥ |

evamuktaḥ surasayā kruddho vānarapuṅgavaḥ || 160 ||

abravītkuru vai vaktraṃ yena māṃ viṣahiṣyase |

ityuktvā surasāṃ kruddho dhaśayojanamāyatā || 161 ||

daśayojanavistāro babhūva hanumāṃstadā |

taṃ dṛṣṭvā meghasaṅkāśaṃ daśayojanamāyatam || 162 ||

cakāra surasā cāsyaṃ viṃśadyojanamāyatam |

hanumāṃstu tataḥ kruddhastriṃśadyojanamāyataḥ || 163 ||

cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśattathocchritam |

babhūva hanumāvanīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ || 164 ||

cakāra surasā vaktraṃ ṣaṣṭiyojanamāyatam |

tathaiva hanumāvanīraḥ saptatīyojanocchritaḥ || 165 ||

cakāra surasā vaktramaśītīyojanāyatam |

hanumānacalaprakhyo navatīyojanocchritaḥ || 166 ||

cakāra surasā vaktraṃ śatayojanamāyataṃ tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatāmiti |

taddṛṣṭvā vyāditaṃ tvāsyaṃ vāyuputraḥ subuddhimān |

dīrghajihvaṃ surasayā sughoraṃ narakopamam || 167 ||

susaṅkṣipyātmanaḥ kāyaṃ babhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ |

so'bhipatyāśu tadvaktraṃ niṣpatya ca mahābalaḥ |

antarikṣe sthitaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt || 168 ||

praviṣṭo'smi hi te vaktraṃ dākṣāyaṇi namo'stu te |

gamiṣye yatra vaidehī satyaṃ cāsīdvarastava || 169 ||

taṃ dṛṣṭvā vadanānmuktaṃ candraṃ rāhumukhādiva |

abravītsurasā devī svena rūpeṇa vānaram || 170 ||

arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |

samānayasva vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 171 ||

tattṛtīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram |

sādhu sādhviti bhūtāni praśaśaṃsustadā harim || 172 ||

sa sāgaramanādhṛṣyamabhyetya varuṇālayam |

jagāmākāśamāviśya vegena garuḍopamaḥ || 173 ||

sevite vāridhārābhiḥ patagaiśca niṣevite |

carite kaiśikācāryairairāvataniṣevite || 174 ||

siṃhakuñjaraśārdūlapatagoragavāhanaiḥ |

vimānaiḥ sampatadbhiśca vimalaiḥ samalaṅkṛte || 175 ||

vajrāśanisamāghātaiḥ pāvakairupaśobhite |

kṛtapuṇyairmahābhāgaiḥ svargajidbhiralaṅkṛte || 176 ||

vahatā havyamatyardhaṃ sevite citrabhānunā |

grahanakṣatracandrārkatārāgaṇa vibhūṣite || 177 ||

maharṣigaṇagandharvanāgayakṣasamākule |

vivikte vimale viśve viśvāvasuniṣevite || 178 ||

devarājagajākrānte candrasūryapathe śive |

vitāne jīvalokasya vitate brahmanirmite || 179 ||

bahuśaḥ sevite vīrairvidyādharagaṇairvaraiḥ |

jagāma vāyumārge tu garutmāniva mārutiḥ || 180 ||

pradṛśyamānaḥ sarvatraḥ hanumānmārutātmajaḥ |

bheje'mbaraṃ nirālambaṃ lambapakṣa ivādrirāṭ || 181 ||

plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā siṃhikā nāma rākṣasī |

manasā cintayāmāsa pravṛddhā kāmarūpiṇī || 182 ||

adya dīrghasya kālasya bhaviṣyāmyahamāśitā |

idaṃ hi me mahatsattvaṃ cirasya vaśamāgatam || 183 ||

iti sañcintya manasā chāyāmasya samākṣipat |

chāyāyāṃ gṛhyamāṇāyāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 184 ||

samākṣipto'smi sahasā paṅgūkṛtaparākramaḥ |

pratilomena vātena mahānauriva sāgare || 185 ||

tiryagūrdhvamadhaścaiva vīkṣamāṇastataḥ kapiḥ |

dadarśa sa mahatsattvamutthitaṃ lavaṇāmbhasi || 186 ||

taddhṛṣṭvā cintayāmāsa mārutirvikṛtānanam |

kapirājena kathitaṃ sattvamadbhutadarśanam || 187 ||

chāyāgrāhi mahāvīryaṃ tadidaṃ nātra saṃśayaḥ |

sa tāṃ buddhvārthatattvena siṃhikāṃ matimānkapiḥ || 188 ||

vyavardhata mahākāyaḥ prāvṛṣīva valāhakaḥ |

tasya sā kāyamudvīkṣya vardhamānaṃ mahākapeḥ || 189 ||

vaktraṃ prasārayāmāsa pātālāntarasannibham |

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat || 190 ||

sa dadarśa tatastasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ || 191 ||

sa tasyā vivṛte vaktre vajrasaṃhananaḥ kapiḥ |

saṅkṣipya muhurātmānaṃ niṣpapāta mahābalaḥ || 192 ||

āsye tasyā nimajjantaṃ dadṛśuḥ siddhacāraṇāḥ |

grasyamānaṃ yathā candraṃ pūrṇaṃ parvaṇi rāhuṇā || 193 ||

tatastasyā nakhaistīkṣṇairmarmāṇyutkṛtya vānaraḥ |

utpapātātha vegena manaḥ sampātavikramaḥ || 194 ||

tāṃ tu dṛṣṭvā ca dhṛtyā ca dākṣiṇyena nipātya ca |

sa kapipravaro vegādvavṛdhe punarātmavān || 195 ||

hṛtahṛtsā hanumatāpapāta vidhurāmbhasi |

tāṃ hatāṃ vānareṇāśu patitāṃ vīkṣya siṃhikām || 196 ||

bhūtānyākāśacārīṇi tamūcuḥ plavagottamam |

bhīmamadya kṛtaṃ karma mahatsattvaṃ tvayā hatam || 197 ||

sādhayārthamabhipretamariṣṭaṃ plavatāṃ vara |

yasya tvetāni catvāri vānarendra yathā tava || 198 ||

dhṛtirdṛṣṭirmatirdākṣyaṃ saḥ karmasu na sīdati |

sa taiḥ sambhāvitaḥ pūjyaḥ pratipannaprayojanaḥ || 199 ||

jagāmākāśamāviśya pannagāśanavatkapiḥ |

prāptabhūyiṣṭhapārastu sarvataḥ pratilokayan || 200 ||

yojanānāṃ śatasyānte vanarājiṃ dadarśa saḥ |

dadarśa ca patanneva vividhadrumabhūṣitam || 201 ||

dvīpaṃ śākhāmṛgaśreṣṭho malayopavanāni ca |

sāgaraṃ sāgarānūpaṃ sāgarānūpajān drumān || 202 ||

sāgarasya ca patnīnāṃ mukhyānyapi vilokayan |

sa mahāmeghasaṅkāśaṃ samīkṣyātmānamātmavān || 203 ||

nirundhantamivākāśaṃ cakāra matimān matim |

kāyavṛddhiṃ pravegaṃ ca mama dṛṣṭvaiva rākṣasāḥ || 204 ||

mayi kautūhalaṃ kuryariti mene mahākapiḥ |

tataḥ śarīraṃ saṅkṣipya tanmahīdharasannibham || 205 ||

punaḥ prakṛtimāpede vītamoha ivātmavān |

tadrūpamatisaṅkṣipya hanumān prakṛtau sthitaḥ || 206 ||

trīn kramāniva vikramya balivīryaharo hariḥ |

sa cārunānāvidharūpadhārī paraṃ samāsādya samudratīram |

parairaśakyaḥ pratipannarūpaḥ samīkṣitātmā samavekṣitārdhaḥ || 207 ||

tataḥ sa lambasya gireḥ samṛddhe vicitrakūṭe nipapāta kūṭe |

saketakoddālakanālikere mahādrikūṭapratimo mahātmā || 208 ||

tatastu samprāpya samudratīraṃ samīkṣya laṅkāṃ girivaryamūrdhni |

kapistu tasninnipapāta parvate vidhūya rūpaṃ vyathayanmṛgadvijān || 209 ||

sa sāgaraṃ dānavapannagāyutaṃ balena vikramya mahormimālinam |

nipatya tīre ca mahodadhestadā dadarśa laṅkāmamarāvatīmiva || 210 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe prathamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ प्रथमस्सर्गः ।

ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः ।

इयेष पदमन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि ॥ 1 ॥

दुष्करं निष्प्रतिद्वन्द्वं चिकीर्षन् कर्म वानरः ।

समुदग्रशिरोग्रीवो गवाम्पतिरिवाबभौ ॥ 2 ॥

अथ वैडूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः ।

धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम् ॥ 3 ॥

द्विजान् वित्रासयन् धीमानुरसा पादपान् हरन् ।

मृगांश्च सुबहून्निघ्नन् प्रवृद्ध इव केसरी ॥ 4 ॥

नीललोहितमाञ्जिष्ठपत्रवर्णैः सितासितैः ।

स्वभावविहितैश्चित्रैर्धातुभिः समलङ्कृतम् ॥ 5 ॥

कामरूपिभिराविष्टमभीक्ष्णं सपरिच्छदैः ।

यक्षकिन्नरगन्धर्वैर्देवकल्पैश्च पन्नगैः ॥ 6 ॥

स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते ।

तिष्ठन् कपिवरस्तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ ॥ 7 ॥

स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयम्भुवे ।

भूतेभ्यश्चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम् ॥ 8 ॥

अञ्जलिं प्राङ्मुखः कुर्वन् पवनायात्मयोनये ।

ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां दिशम् ॥ 9 ॥

प्लवङ्गप्रवरैर्दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः ।

ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु ॥ 10 ॥

निष्प्रमाणशरीरः सन् लिलङ्घयिषुरर्णवम् ।

बाहुभ्यां पीडयामास चरणाभ्यां च पर्वतम् ॥ 11 ॥

स चचालाचलश्चापि मुहूर्तं कपिपीडितः ।

तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत् ॥ 12 ॥

तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना ।

सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा ॥ 13 ॥

तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः ।

सलिलं सम्प्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः ॥ 14 ॥

पीड्यमानस्तु बलिना महेन्द्रस्तेन पर्वतः ।

रीतीर्निर्वर्तयामास काञ्चनाञ्जनराजतीः ॥ 15 ॥

मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः ।

मध्यमेनार्चिषा जुष्टा धूमराजीरिवानलः ॥ 16 ॥

गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः ।

गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ 17 ॥

स महासत्त्वसन्नादः शैलपीडानिमित्तजः ।

पृथिवीं पूरयामास दिशश्चोपवनानि च ॥ 18 ॥

शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः ।

वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥ 19 ॥

तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः ।

जज्ज्वलुः पावकोद्दीप्ता बिभिदुश्च सहस्रधा ॥ 20 ॥

यानि चौषधजालानि तस्मिन् जातानि पर्वते ।

विषघ्नान्यपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम् ॥ 21 ॥

भिद्यतेऽयं गिरिर्भूतैरिति मत्त्वा तपस्विनः ।

त्रस्ता विद्याधरास्तस्मादुत्पेतुः स्त्री गणैः सह ॥ 22 ॥

पानभूमिगतं हित्वा हैममासवभाजनम् ।

पात्राणि च महार्हाणि करकांश्च हिरण्मयान् ॥ 23 ॥

लेह्यानुच्चावचान् भक्ष्यान् मांसानि विविधानि च ।

आर्षभाणि च चर्माणि खडगांश्च कनकत्सरून् ॥ 24 ॥

कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः ।

रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश्च गगनं प्रतिपेदिरे ॥ 25 ॥

हारनूपुरकेयूरपारिहार्यधराः स्त्रियः ।

विस्मिताः सस्मितास्तस्थुराकाशे रमणैः सह ॥ 26 ॥

दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः ।

सहितास्तस्थुराकाशे वीक्षाञ्चक्रुश्च पर्वतम् ॥ 27 ॥

शुश्रुवुश्च तदा शब्दमृषीणां भावितात्मनाम् ।

चारणानां च सिद्धानां स्थितानां विमलेऽम्बरे ॥ 28 ॥

एष पर्वतसङ्काशो हनुमान् मारुतात्मजः ।

तितीर्षति महावेगस्समुद्रं मकरालयम् ॥ 29 ॥

रामार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन् कर्म दुष्करम् ।

समुद्रस्य परं पारं दुष्प्रापं प्राप्तुमिच्छति ॥ 30 ॥

इति विद्याधराः श्रुत्वा वचस्तेषां महात्मनाम् ।

तमप्रमेयं ददृशुः पर्वते वानरर्षभम् ॥ 31 ॥

दुधुवे च स रोमाणि चकम्पे चाचलोपमः ।

ननाद सुमहानादं सुमहानिव तोयदः ॥ 32 ॥

आनुपूर्व्येण वृत्तं च लाङ्गूलं लोमभिश्चितम् ।

उत्पतिष्यन् विचिक्षेप पक्षिराज इवोरगम् ॥ 33 ॥

तस्य लाङ्गूलमाविद्धमात्तवेगस्य पृष्ठतः ।

ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः ॥ 34 ॥

बाहू संस्तम्भयामास महापरिघसन्निभौ ।

ससाद च कपिः कट्यां चरणौ सञ्चुकोच च ॥ 35 ॥

संहृत्य च भुजौ श्रीमांस्तथैव च शिरोधराम् ।

तेजः सत्त्वं तथा वीर्यमाविवेश स वीर्यवान् ॥ 36 ॥

मार्गमालोकयन्दूरादूर्ध्वं प्रणिहितेक्षणः ।

रुरोध हृदये प्राणानाकाशमवलोकयन् ॥ 37 ॥

पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः ।

निकुञ्च्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन् महाबलः ।

वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ 38 ॥

यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः ।

गच्छेत्तद्वद्गमिष्यामि लङ्कां रावणपालिताम् ॥ 39 ॥

न हि द्रक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां जनकात्मजाम् ।

अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम् ॥ 40 ॥

यदि वा त्रिदिवे सीतां न द्रक्ष्याम्यकृतश्रमः ।

बद्ध्वा राक्षसराजानमानयिष्यामि रावणम् ॥ 41 ॥

सर्वथा कृतकार्योऽहमेष्यामि सह सीतया ।

आनयिष्यामि वा लङ्कां समुत्पाट्य सरावणाम् ॥ 42 ॥

एवमुक्त्वा तु हनुमान्वानरान्वानरोत्तमः ॥ 43 ॥

उत्पपाताथ वेगेन वेगवानविचारयन् ।

सुपर्णमिव चात्मानं मेने स कपिकुञ्जरः ॥ 44 ॥

समुत्पतति तस्मिंस्तु वेगात्ते नगरोहिणः ।

संहृत्य विटपान् सर्वान् समुत्पेतुः समन्ततः ॥ 45 ॥

स मत्तकोयष्टिमकान् पादपान् पुष्पशालिनः ।

उद्वहन्नूरुवेगेन जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 46 ॥

ऊरुवेगोद्धता वृक्षा मुहूर्तं कपिमन्वयुः ।

प्रस्थितं दीर्घमध्वानं स्वबन्धुमिव बान्धवाः ॥ 47 ॥

तमूरुवेगोन्मथिताः सालाश्चान्ये नगोत्तमाः ।

अनुजग्मुर्हनूमन्तं सैन्या इव महीपतिम् ॥ 48 ॥

सुपुष्पिताग्रैर्बहुभिः पादपैरन्वितः कपिः ।

हनुमान् पर्वताकारो बभूवाद्भुतदर्शनः ॥ 49 ॥

सारवन्तोऽथ ये वृक्षा न्यमज्जन् लवणाम्भसि ।

भयादिव महेन्द्रस्य पर्वता वरुणालये ॥ 50 ॥

स नानाकुसुमैः कीर्णः कपिः साङ्कुरकोरकैः ।

शुशुभे मेघसङ्काशः खद्योतैरिव पर्वतः ॥ 51 ॥

विमुक्तास्तस्य वेगेन मुक्त्वा पुष्पाणि ते द्रुमाः ।

अवशीर्यन्त सलिले निवृत्ताः सुहृदो यथा ॥ 52 ॥

लघुत्वेनोपपन्नं तद्विचित्रं सागरेऽपतत् ।

द्रुमाणां विविधं पुष्पं कपिवायुसमीरितम् ॥ 53 ॥

ताराचितमिवाकाशं प्रबभौ स महार्णवः ।

पुष्पौघेणानुबद्धेन नानावर्णेन वानरः ।

बभौ मेघ इवाकाशे विद्युद्गण विभूषितः ॥ 54 ॥

तस्य वेगसमाधूतैः पुष्पैस्तोयमदृश्यत ॥ 55 ॥

ताराभिरभिरामाभिरुदिताभिरिवाम्बरम् ।

तस्याम्बरगतौ बाहू ददृशाते प्रसारितौ ॥ 56 ॥

पर्वताग्राद्विनिष्क्रान्तौ पञ्चास्याविव पन्नगौ ।

पिबन्निव बभौ चापि सोर्मिमालं महार्णवम् ॥ 57 ॥

पिपासुरिव चाकाशं ददृशे स महाकपिः ।

तस्य विद्युत्प्रभाकारे वायुमार्गानुसारिणः ॥ 58 ॥

नयने विप्रकाशेते पर्वतस्थाविवानलौ ।

पिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले ॥ 59 ॥

चक्षुषी सम्प्राकाशेते चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।

मुखं नासिकया तस्य ताम्रया ताम्रमाबभौ ॥ 60 ॥

सन्ध्यया समभिस्पृष्टं यथा तत्सूर्यमण्डलम् ।

लाङ्गूलं च समाविद्धं प्लवमानस्य शोभते ॥ 61 ॥

अम्बरे वायुपुत्रस्य शक्रध्वज इवोच्छ्रितम् ।

लाङ्गूलचक्रेण महान् शुक्लदंष्ट्रोऽनिलात्मजः ॥ 62 ॥

व्यरोचत महाप्राज्ञः परिवेषीव भास्करः ।

स्फिग्देशेनाभिताम्रेण रराज स महाकपिः ॥ 63 ॥

महता दारितेनेव गिरिर्गैरिकधातुना ।

तस्य वानरसिंहस्य प्लवमानस्य सागरम् ॥ 64 ॥

कक्षान्तरगतो वायुर्जीमूत इव गर्जति ।

खे यथा निपतत्युल्का ह्युत्तरान्ताद्विनिःसृता ॥ 65 ॥

दृश्यते सानुबन्धा च तथा स कपिकुञ्जरः ।

पतत्पतङ्गसङ्काशो व्यायतः शुशुभे कपिः ॥ 66 ॥

प्रवृद्ध इव मातङ्गः कक्ष्यया बध्यमानया ।

उपरिष्टाच्छरीरेण छायया चावगाढया ॥ 67 ॥

सागरे मारुताविष्टा नौरिवासीत्तदा कपिः ।

यं यं देशं समुद्रस्य जगाम स महाकपिः ।

स स तस्योरुवेगेन सोन्माद इव लक्ष्यते ॥ 68 ॥

सागरस्योर्मिजालानामुरसा शैलवर्ष्मणाम् ।

अभिघ्नंस्तु महावेगः पुप्लुवे स महाकपिः ॥ 69 ॥

कपिवातश्च बलवान् मेघवातश्च निःसृतः ।

सागरं भीमनिर्घोषं कम्पयामासतुर्भृशम् ॥ 70 ॥

विकर्षन्नूर्मिजालानि बृहन्ति लवणाम्भसि ।

पुप्लुवे कपिशार्दूलो विकिरन्निव रोदसी ॥ 71 ॥

मेरुमन्दरसङ्काशानुद्धतान् स महार्णवे ।

अत्यक्रामन्महावेगस्तरङ्गान् गणयन्निव ॥ 72 ॥

तस्य वेगसमुद्धूतं जलं सजलदं तदा ।

अम्बरस्थं विबभ्राज शारदाभ्रमिवाततम् ॥ 73 ॥

तिमिनक्रझषाः कूर्मा दृश्यन्ते विवृतास्तदा ।

वस्त्रापकर्षणेनेव शरीराणि शरीरिणाम् ॥ 74 ॥

प्लवमानं समीक्ष्याथ भुजङ्गाः सागरालयाः ।

व्योम्नि तं कपिशार्दूलं सुपर्ण इति मेनिरे ॥ 75 ॥

दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनमायता ।

छाया वानरसिंहस्य जले चारुतराभवत् ॥ 76 ॥

श्वेताभ्रघनराजीव वायुपुत्रानुगामिनी ।

तस्य सा शुशुभे छाया वितता लवणाम्भसि ॥ 77 ॥

शुशुभे स महातेजा महाकायो महाकपिः ।

वायुमार्गे निरालम्बे पक्षवानिव पर्वतः ॥ 78 ॥

येनासौ याति बलवान् वेगेन कपिकुञ्जरः ।

तेन मार्गेण सहसा द्रोणीकृत इवार्णवः ॥ 79 ॥

आपाते पक्षिसङ्घानां पक्षिराज इव व्रजन् ।

हनुमान् मेघजालानि प्रकर्षन् मारुतो यथा ॥ 80 ॥

पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च ।

कपिनाकृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे ॥ 81 ॥

प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ।

प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते ॥ 82 ॥

प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा प्लवङ्गं त्वरितं तदा ।

ववर्षुः पुष्पवर्षाणि देवगन्धर्वदानवाः ॥ 83 ॥

तताप न हि तं सूर्यः प्लवन्तं वानरोत्तमम् ।

सिषेवे च तदा वायू रामकार्यार्थसिद्धये ॥ 84 ॥

ऋषयस्तुष्टुवुश्चैनं प्लवमानं विहायसा ।

जगुश्च देवगन्धर्वाः प्रशंसन्तो महौजसम् ॥ 85 ॥

नागाश्च तुष्टुवुर्यक्षा रक्षांसि विबुधाः खगाः ।

प्रेक्ष्य सर्वे कपिवरं सहसा विगतक्लमम् ॥ 86 ॥

तस्मिन् प्लवगशार्दूले प्लवमाने हनूमति ।

इक्ष्वाकुकुलमानार्थी चिन्तयामास सागरः ॥ 87 ॥

साहाय्यं वानरेन्द्रस्य यदि नाहं हनूमतः ।

करिष्यामि भविष्यामि सर्ववाच्यो विवक्षताम् ॥ 88 ॥

अहमिक्ष्वाकुनाथेन सगरेण विवर्धितः ।

इक्ष्वाकुसचिवश्चायं नावसीदितुमर्हति ॥ 89 ॥

तथा मया विधातव्यं विश्रमेत यथा कपिः ॥ 90 ॥

शेषं च मयि विश्रान्तः सुखेनातिपतिष्यति ।

इति कृत्वा मतिं साध्वींसमुद्र श्छन्नमम्भसि ॥ 91 ॥

हिरण्यनाभं मैनाकमुवाच गिरिसत्तमम् ।

त्वमिहासुरसङ्घानां पातालतलवासिनाम् ॥ 92 ॥

देवराज्ञा गिरिश्रेष्ठ परिघः सन्निवेशितः ।

त्वमेषां जातवीर्याणां पुनरेवोत्पतिष्यताम् ॥ 93 ॥

पातालस्याप्रमेयस्य द्वारमावृत्य तिष्ठसि ।

तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव शक्तिस्ते शैल वर्धितुम् ॥ 94 ॥

तस्मात्सञ्चोदयामि त्वामुत्तिष्ठ गिरिसत्तम ।

स एष कपिशार्दूलस्त्वामुपर्येति वीर्यवान् ॥ 95 ॥

हनूमान्रामकार्यार्थं भीमकर्मा खमाप्लुतः ।

अस्य साह्यं मया कार्यमिक्ष्वाकुकुलवर्तिनः ॥ 96 ॥

मम हीक्ष्वाकवः पूज्याः परं पूज्यतमास्तव ।

कुरु साचिव्यमस्माकं न नः कार्यमतिक्रमेत् ॥ 97 ॥

कर्तव्यमकृतं कार्यं सतां मन्युमुदीरयेत् ।

सलिलादूर्ध्वमुत्तिष्ठ तिष्ठत्वेष कपिस्त्वयि ॥ 98 ॥

अस्माकमतिथिश्चैव पूज्यश्च प्लवतां वरः ।

चामीकरमहानाभ देवगन्धर्वसेवित ॥ 99 ॥

हनुमांस्त्वयि विश्रान्तस्ततः शेषं गमिष्यति ।

काकुत्स्थस्यानृशंस्यं च मैथिल्याश्च विवासनम् ॥ 100 ॥

श्रमं च प्लवगेन्द्रस्य समीक्ष्योत्थातुमर्हसि ।

हिरण्यनाभो मैनाको निशम्य लवणाम्भसः ॥ 101 ॥

उत्पपात जलात्तूर्णं महाद्रुमलतायुतः ।

स सागरजलं भित्त्वा बभूवाभ्युत्थितस्तदा ॥ 102 ॥

यथा जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर्दिवाकरः ।

स महात्मा मुहूर्तेन सर्वतः सलिलावृतः ॥ 103 ॥

दर्शयामास शृङ्गाणि सागरेण नियोजितः ।

आदित्योदयसङ्काशैरालिखद्भिरिवाम्बरम् ।

शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिन्नरमहोरगैः ॥ 104 ॥

तप्तजाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः ॥ 105 ॥

आकाशं शस्त्रसङ्काशमभवत्काञ्चनप्रभम् ।

जातरूपमयैः शृङ्गैर्भ्राजमानैः स्वयम्प्रभैः ॥ 106 ॥

आदित्यशतसङ्काशः सोऽभवद्गिरिसत्तमः ।

तमुत्थितमसङ्गेन हनुमानग्रतः स्थितम् ॥ 107 ॥

मध्ये लवणतोयस्य विघ्नोऽयमिति निश्चितः ।

स तमुच्छ्र्रतमत्यर्थं महावेगो महाकपिः ॥ 108 ॥

उरसा पातयामास जीमूतमिव मारुतः ।

स तथा पातितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः ॥ 109 ॥

बुद्ध्वा तस्य कपेर्वेगं जहर्ष च ननन्द च ।

तमाकाशगतं वीरमाकाशे समुपस्थितः ॥ 110 ॥

प्रीतो हृष्टमाना वाक्यमब्रवीत्पर्वतः कपिम् ।

मानुषं धारयन् रूपमात्मनः शिखरे स्थितः ॥ 111 ॥

दुष्करं कृतवान्कर्म त्वमिदं वानरोत्तम ।

निपत्य मम शृङ्गेषु विश्रमस्व यथासुखम् ॥ 112 ॥

राघवस्य कुले जातैरुदधिः परिवर्धितः ।

स त्वां रामहिते युक्तं प्रत्यर्चयति सागरः ॥ 113 ॥

कृते च प्रतिकर्तव्यमेष धर्मः सनातनः ।

सोऽयं त्वत्प्रतिकारार्थी त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ 114 ॥

त्वन्निमित्तमनेनाहं बहुमानात्प्रचोदितः ।

तिष्ठ त्वं कपिशार्दूल मयि विश्रम्य गम्यताम् ॥ 115 ॥

तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ।

योजनानां शतं चापि कपिरेष समाप्लुतः ॥ 116 ॥

तदिदं गन्धवत्स्वादु कन्दमूलफलं बहु ।

तदास्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तोऽनु गमिष्यसि ॥ 117 ॥

अस्माकमपि सम्बन्धः कपिमुख्य त्वयास्ति वै ।

प्रख्यातस्त्रिषु लोकेषु महागुणपरिग्रहः ॥ 118 ॥

वेगवन्तः प्लवन्तो ये प्लवगा मारुतात्मज ।

तेषां मुख्यतमं मन्ये त्वामहं कपिकुञ्जर ॥ 119 ॥

अतिथिः किल पूजार्हः प्राकृतोऽपि विजानता ।

धर्मं जिज्ञासमानेन किं पुनस्त्वादृशो महान् ॥ 120 ॥

त्वं हि देववरिष्ठस्य मारुतस्य महात्मनः ।

पुत्रस्तस्यैव वेगेन सदृशः कपिकुञ्जर ॥ 121 ॥

पूजिते त्वयि धर्मज्ञ पूजां प्राप्नोति मारुतः ।

तस्मात्त्वं पूजनीयो मे शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥ 122 ॥

पूर्वं कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणोऽभवन् ।

ते हि जग्मुर्दिशः सर्वा गरुडानिलवेगिनः ॥ 123 ॥

ततस्तेषु प्रयातेषु देवसङ्घाः महर्षिभिः ।

भूतानि च भयं जग्मुस्तेषां पतनशङ्कया ॥ 124 ॥

ततः क्रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः ।

पक्षान् चिच्छेद वज्रेण तत्र तत्र सहस्रशः ॥ 125 ॥

स मामुपागतः क्रुद्धो वज्रमुद्यम्य देवराट् ।

ततोऽहं सहसा क्षिप्तः श्वसनेन महात्मना ॥ 126 ॥

अस्मिन्लवणतोये च प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तम ।

गुप्तपक्षसमग्रश्च तव पित्राभिरक्षितः ॥ 127 ॥

ततोऽहं मानयामि त्वां मान्यो हि मम मारुतः ।

त्वया मे ह्येष सम्बन्धः कपिमुख्य महागुणः ॥ 128 ॥

अस्मिन्नेवङ्गते कार्ये सागरस्य ममैव च ।

प्रीतिं प्रीतमनाः कर्तुं त्वमर्हसि महाकपे ॥ 129 ॥

श्रमं मोक्षय पूजां च गृहाण कपिसत्तम ।

प्रीतिं च बहुमन्यस्व प्रीतोऽस्मि तव दर्शनात् ॥ 130 ॥

एवमुक्तः कपिश्रेष्ठस्तं नगोत्तममब्रवीत् ।

प्रीतोऽस्मि कृतमातिथ्यं मन्युरेषोऽपनीयताम् ॥ 131 ॥

त्वरते कार्यकालो मे अहश्चाप्यतिवर्तते ।

प्रतिज्ञा च मया दत्ता न स्थातव्यमिहान्तरे ॥ 132 ॥

इत्युक्त्वा पाणिना शैलमालभ्य हरिपुङ्गवः ।

जगामाकाशमाविश्य वीर्यवान् प्रहसन्निव ॥ 133 ॥

स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानादवेक्षितः ।

पूजितश्चोपपन्नाभिराशीर्भिरनिलात्मजः ॥ 134 ॥

अथोर्ध्वं दूरमुत्प्लुत्य हित्वा शैलमहार्णवौ ।

पितुः पन्थानमास्थाय जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 135 ॥

भूयश्चोर्ध्वं गतिं प्राप्य गिरिं तमवलोकयन् ।

वायुसूनुर्निरालम्बे जगाम विमलेऽम्बरे ॥ 136 ॥

तद् द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् ।

प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ 137 ॥

देवताश्चाभवन् हृष्टास्तत्रस्थास्तस्य कर्मणा ।

काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश्च वासवः ॥ 138 ॥

उवाच वचनं धीमान् परितोषात्सगद्गदम् ।

सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयमेव शचीपतिः ॥ 139 ॥

हिरण्यनाभ शैलेन्द्र परितुष्टोऽस्मि ते भृशम् ।

अभयं ते प्रयच्छामि तिष्ठ सौम्य यथासुखम् ॥ 140 ॥

साह्यं कृतं ते सुमहद्विक्रान्तस्य हनूमतः ।

क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति ॥ 141 ॥

रामस्यैष हितायैव याति दाशरथेर्हरिः ।

सत्क्रियां कुर्वता तस्य तोषितोऽस्मि दृढं त्वया ॥ 142 ॥

ततः प्रहर्षमगमद्विपुलं पर्वतोत्तमः ।

देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम् ॥ 143 ॥

स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस्तदा ।

हनुमांश्च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम् ॥ 144 ॥

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।

अब्रुवन् सूर्यसङ्काशां सुरसां नागमातरम् ॥ 145 ॥

अयं वातात्मजः श्रीमान्प्लवते सागरोपरि ।

हनुमान्नाम तस्य त्वं मुहूर्तं विघ्नमाचर ॥ 146 ॥

राक्षसं रूपमास्थाय सुघोरं पर्वतोपमम् ।

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभः समम् ॥ 147 ॥

बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम् ।

त्वां विजेष्यत्युपायेन विषादं वा गमिष्यति ॥ 148 ॥

एवमुक्ता तु सा देवी दैवतैरभिसत्कृता ।

समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुः ॥ 149 ॥

विकृतं च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम् ।

प्लवमानं हनूमन्तमावृत्येदमुवाच ह ॥ 150 ॥

मम भक्षः प्रदिष्टस्त्वमीश्वरैर्वानरर्षभ ।

अहं त्वां भक्षयिष्यामि प्रविशेदं ममाननम् ॥ 151 ॥

एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिर्वानरर्षभः ।

प्रहृष्टवदनः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ 152 ॥

रामो दाशरथिर्नाम प्रविष्टो दण्डकावनम् ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ॥ 153 ॥

अन्यकार्यविषक्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः ।

तस्य सीता हृता भार्या रावणेन यशस्विनी ॥ 154 ॥

तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ।

कर्तुमर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनि ॥ 155 ॥

अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ।

आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥ 156 ॥

एवमुक्ता हनुमता सुरसा कामरूपिणी ।

अब्रवीन्नातिवर्तेन्मां कश्चिदेष वरो मम ॥ 157 ॥

तं प्रयान्तं समुद्वीक्ष्य सुरसा वाक्यमब्रवीत् ।

बलं जिज्ञासमाना वै नागमाता हनूमतः ॥ 158 ॥

प्रविश्य वदनं मेऽद्य गन्तव्यं वानरोत्तम ।

वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा ॥ 159 ॥

व्यादाय विपुलं वक्त्रं स्थिता सा मारुतेः पुरः ।

एवमुक्तः सुरसया क्रुद्धो वानरपुङ्गवः ॥ 160 ॥

अब्रवीत्कुरु वै वक्त्रं येन मां विषहिष्यसे ।

इत्युक्त्वा सुरसां क्रुद्धो धशयोजनमायता ॥ 161 ॥

दशयोजनविस्तारो बभूव हनुमांस्तदा ।

तं दृष्ट्वा मेघसङ्काशं दशयोजनमायतम् ॥ 162 ॥

चकार सुरसा चास्यं विंशद्योजनमायतम् ।

हनुमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद्योजनमायतः ॥ 163 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत्तथोच्छ्रितम् ।

बभूव हनुमावनीरः पञ्चाशद्योजनोच्छ्रितः ॥ 164 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं षष्टियोजनमायतम् ।

तथैव हनुमावनीरः सप्ततीयोजनोच्छ्रितः ॥ 165 ॥

चकार सुरसा वक्त्रमशीतीयोजनायतम् ।

हनुमानचलप्रख्यो नवतीयोजनोच्छ्रितः ॥ 166 ॥

चकार सुरसा वक्त्रं शतयोजनमायतं तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ।

तद्दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं वायुपुत्रः सुबुद्धिमान् ।

दीर्घजिह्वं सुरसया सुघोरं नरकोपमम् ॥ 167 ॥

सुसङ्क्षिप्यात्मनः कायं बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः ।

सोऽभिपत्याशु तद्वक्त्रं निष्पत्य च महाबलः ।

अन्तरिक्षे स्थितः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ 168 ॥

प्रविष्टोऽस्मि हि ते वक्त्रं दाक्षायणि नमोऽस्तु ते ।

गमिष्ये यत्र वैदेही सत्यं चासीद्वरस्तव ॥ 169 ॥

तं दृष्ट्वा वदनान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव ।

अब्रवीत्सुरसा देवी स्वेन रूपेण वानरम् ॥ 170 ॥

अर्थसिद्ध्यै हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम् ।

समानयस्व वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ 171 ॥

तत्तृतीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् ।

साधु साध्विति भूतानि प्रशशंसुस्तदा हरिम् ॥ 172 ॥

स सागरमनाधृष्यमभ्येत्य वरुणालयम् ।

जगामाकाशमाविश्य वेगेन गरुडोपमः ॥ 173 ॥

सेविते वारिधाराभिः पतगैश्च निषेविते ।

चरिते कैशिकाचार्यैरैरावतनिषेविते ॥ 174 ॥

सिंहकुञ्जरशार्दूलपतगोरगवाहनैः ।

विमानैः सम्पतद्भिश्च विमलैः समलङ्कृते ॥ 175 ॥

वज्राशनिसमाघातैः पावकैरुपशोभिते ।

कृतपुण्यैर्महाभागैः स्वर्गजिद्भिरलङ्कृते ॥ 176 ॥

वहता हव्यमत्यर्धं सेविते चित्रभानुना ।

ग्रहनक्षत्रचन्द्रार्कतारागण विभूषिते ॥ 177 ॥

महर्षिगणगन्धर्वनागयक्षसमाकुले ।

विविक्ते विमले विश्वे विश्वावसुनिषेविते ॥ 178 ॥

देवराजगजाक्रान्ते चन्द्रसूर्यपथे शिवे ।

विताने जीवलोकस्य वितते ब्रह्मनिर्मिते ॥ 179 ॥

बहुशः सेविते वीरैर्विद्याधरगणैर्वरैः ।

जगाम वायुमार्गे तु गरुत्मानिव मारुतिः ॥ 180 ॥

प्रदृश्यमानः सर्वत्रः हनुमान्मारुतात्मजः ।

भेजेऽम्बरं निरालम्बं लम्बपक्ष इवाद्रिराट् ॥ 181 ॥

प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी ।

मनसा चिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी ॥ 182 ॥

अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता ।

इदं हि मे महत्सत्त्वं चिरस्य वशमागतम् ॥ 183 ॥

इति सञ्चिन्त्य मनसा छायामस्य समाक्षिपत् ।

छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः ॥ 184 ॥

समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा पङ्गूकृतपराक्रमः ।

प्रतिलोमेन वातेन महानौरिव सागरे ॥ 185 ॥

तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्षमाणस्ततः कपिः ।

ददर्श स महत्सत्त्वमुत्थितं लवणाम्भसि ॥ 186 ॥

तद्धृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननम् ।

कपिराजेन कथितं सत्त्वमद्भुतदर्शनम् ॥ 187 ॥

छायाग्राहि महावीर्यं तदिदं नात्र संशयः ।

स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान्कपिः ॥ 188 ॥

व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीव वलाहकः ।

तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः ॥ 189 ॥

वक्त्रं प्रसारयामास पातालान्तरसन्निभम् ।

घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत् ॥ 190 ॥

स ददर्श ततस्तस्या विवृतं सुमहन्मुखम् ।

कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः ॥ 191 ॥

स तस्या विवृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः ।

सङ्क्षिप्य मुहुरात्मानं निष्पपात महाबलः ॥ 192 ॥

आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः ।

ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा ॥ 193 ॥

ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्य वानरः ।

उत्पपाताथ वेगेन मनः सम्पातविक्रमः ॥ 194 ॥

तां तु दृष्ट्वा च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य च ।

स कपिप्रवरो वेगाद्ववृधे पुनरात्मवान् ॥ 195 ॥

हृतहृत्सा हनुमतापपात विधुराम्भसि ।

तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम् ॥ 196 ॥

भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम् ।

भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम् ॥ 197 ॥

साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर ।

यस्य त्वेतानि चत्वारि वानरेन्द्र यथा तव ॥ 198 ॥

धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं सः कर्मसु न सीदति ।

स तैः सम्भावितः पूज्यः प्रतिपन्नप्रयोजनः ॥ 199 ॥

जगामाकाशमाविश्य पन्नगाशनवत्कपिः ।

प्राप्तभूयिष्ठपारस्तु सर्वतः प्रतिलोकयन् ॥ 200 ॥

योजनानां शतस्यान्ते वनराजिं ददर्श सः ।

ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम् ॥ 201 ॥

द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च ।

सागरं सागरानूपं सागरानूपजान् द्रुमान् ॥ 202 ॥

सागरस्य च पत्नीनां मुख्यान्यपि विलोकयन् ।

स महामेघसङ्काशं समीक्ष्यात्मानमात्मवान् ॥ 203 ॥

निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान् मतिम् ।

कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः ॥ 204 ॥

मयि कौतूहलं कुर्यरिति मेने महाकपिः ।

ततः शरीरं सङ्क्षिप्य तन्महीधरसन्निभम् ॥ 205 ॥

पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान् ।

तद्रूपमतिसङ्क्षिप्य हनुमान् प्रकृतौ स्थितः ॥ 206 ॥

त्रीन् क्रमानिव विक्रम्य बलिवीर्यहरो हरिः ।

स चारुनानाविधरूपधारी परं समासाद्य समुद्रतीरम् ।

परैरशक्यः प्रतिपन्नरूपः समीक्षितात्मा समवेक्षितार्धः ॥ 207 ॥

ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे विचित्रकूटे निपपात कूटे ।

सकेतकोद्दालकनालिकेरे महाद्रिकूटप्रतिमो महात्मा ॥ 208 ॥

ततस्तु सम्प्राप्य समुद्रतीरं समीक्ष्य लङ्कां गिरिवर्यमूर्ध्नि ।

कपिस्तु तस्निन्निपपात पर्वते विधूय रूपं व्यथयन्मृगद्विजान् ॥ 209 ॥

स सागरं दानवपन्नगायुतं बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम् ।

निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा ददर्श लङ्काममरावतीमिव ॥ 210 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे प्रथमस्सर्गः ॥