4.39 Kishkindhakanda - Ekonachatvarimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .

අථ ඒකෝනචත්වාරිංශස්සර්ගඃ .

ඉති බ්රුවාණං සුග්රීවං රාමෝ ධර්මභෘතාං වරඃ .

බාහුභ්යාං සම්පරිෂ්වජ්ය ප්රත්යුවාච කෘතාඤ්ජලිම් .. 1 ..

යදින්ද්රෝ වර්ෂතේ වර්ෂං න තච්චිත්රං භවේත්ක්වචිත් .

ආදිත්යෝ වා සහස්රාංශුඃ කුර්යාද්විතිමිරං නභඃ .. 2 ..

චන්ද්රමා රශ්මිභිඃ කුර්යාත්පෘථිවීං සෞම්ය නිර්මලාම් .

ත්වද්විධෝ වා(අ)පි මිත්රාණාං ප්රතිකුර්යාත්පරන්තප .. 3 ..

ඒවං ත්වයි න තච්චිත්රං භවේද්යත්සෞම්ය ශෝභනම් .

ජානාම්යහං ත්වාං සුග්රීව සතතං ප්රියවාදිනම් .. 4 ..

ත්වත්සනාථඃ සඛේ සඞ්ඛ්යේ ජේතා(අ)ස්මි සකලානරීන් .

ත්වමේව මේ සුහෘතන්මිත්රං සාහාය්යං කර්තුමර්හසි .. 5 ..

ජහාරාත්මවිනාශාය වෛදේහීං රාක්ෂසාධමඃ .

වඤ්චයිත්වා තු පෞලෝමීමනුහ්ලාදෝ යථා ශචීම් .. 6 ..

න චිරාත්තං හනිෂ්යාමි රාවණං නිශිතෛශ්ශරෛඃ .

පෞලෝම්යාඃ පිතරං දෘප්තං ශතක්රතුරිවා(අ)හවේ .. 7 ..

ඒතස්මින්නන්තරේ චෛව රජස්සමභිවර්තත .

උෂ්ණාං තීව්රාං සහස්රාංශෝශ්ඡාදයද්ගගනේ ප්රභාම් .. 8 ..

දිශඃ පර්යාකුලාශ්චාසන්රජසා තේන මූර්ඡතා .

චචාල ච මහී සර්වා සශෛලවනකානනා .. 9 ..

තතෝ නගේන්ද්රසඞ්කාශෛස්තීක්ෂ්ණදංෂ්ට්රෛර්මහාබලෛඃ .

කෘත්ස්නා සඤ්ඡාදිතා භූමිරසඞ්ඛ්යේයෛඃ ප්ලවඞ්ගමෛඃ .. 10 ..

නිමේෂාන්තරමාත්රේණ තතස්තෛර්හරියූථපෛඃ .

කෝටීශතපරීවාරෛඃ කාමරූපිභිරාවෘතා .. 11 ..

නාදේයෛඃ පාර්වතීයෛශ්ච සාමුද්රෛශ්ච මහාබලෛඃ .

හරිභිර්මේඝනිර්හ්රාදෛරන්යෛශ්ච වනචාරිභිඃ .. 12 ..

තරුණාදිත්යවර්ණෛශ්ච ශශිගෞරෛශ්ච වානරෛඃ .

පද්මකේසරවර්ණෛශ්ච ශ්වේතෛර්මේරුකෘතාලයෛඃ .. 13 ..

කෝටීසහස්රෛර්දශභිඃ ශ්රීමාන්පරිවෘතස්තදා .

වීරශ්ශතවලිර්නාම වානරඃ ප්රත්යදෘශ්යත .. 14 ..

තතඃ කාඤ්චනශෛලාභස්තාරායා වීර්යවාන්පිතා .

අනේකෛර්දශසාහස්රෛඃ කෝටිභිඃ ප්රත්යදෘශ්යත .. 15 ..

තථා(අ)පරේණ කෝටීනාං සහස්රේණ සමන්විතඃ .

පිතා රුමායා සම්ප්රාප්තස්සුග්රීවශ්වශුරෝ විභුඃ .. 16 ..

පද්මකේසරසඞ්කාශස්තරුණාර්කනිභානනඃ .

බුද්ධිමාන්වානරශ්රේෂ්ඨස්සර්වවානරසත්තමඃ .. 17 ..

අනේකෛර්බහුසාහස්රෛර්වානරාණාං සමන්විතඃ .

පිතා හනුමතශ්රශීමාන්කේසරී ප්රත්යදෘශ්යත .. 18 ..

ගෝලාඞ්ගූලමහාරාජෝ ගවාක්ෂෝ භීමවික්රමඃ .

වෘතඃ කෝටිසහස්රේණ වානරාණාමදෘශ්යත .. 19 ..

ඍක්ෂාණාං භීමවේගානාං ධූම්රශ්ශත්රුනිබර්හණඃ .

වෘතඃ කෝටිසහස්රාභ්යාං ද්වාභ්යාං සමභිවර්තත .. 20 ..

මහාචලනිභෛර්ඝෝරෛඃ පනසෝ නාම යූථපඃ .

ආජගාම මහාවීර්යස්තිසෘභිඃ කෝටිභිර්වෘතඃ .. 21 ..

නීලාඤ්ජනචයාකාරෝ නීලෝ නාමා(අ)ථ යූථපඃ .

අදෘශ්යත මහාකායඃ කෝටිභිර්දශභිර්වෘතඃ .. 22 ..

තතඃ කාඤ්චනශෛලාභෝ ගවයෝ නාම යූථපඃ .

ආජගාම මහාවීර්යඃ පඤ්චභිඃ කෝටිභිර්වෘතඃ .. 23 ..

දරීමුඛශ්ච බලවාන්යූථපෝ(අ)භ්යායයෞ තදා .

වෘතඃ කෝටිසහස්රේණ සුග්රීවං සමුපස්ථිතඃ .. 24 ..

මෛන්දශ්ච ද්විවිදශ්චෝභාවශ්විපුත්රෞ මහාබලෞ .

කෝටිකෝටිසහස්රේණ වානරාණාමදෘශ්යතාම් .. 25 ..

ගජශ්ච බලවාන් වීරඃ කෝටිභිස්තිසෘභිර්වෘතඃ .

ආජගාම මහාතේජා සුග්රීවස්ය සමීපතඃ .. 26 ..

ඍක්ෂරාජෝ මහාතේජා ජාම්බවාන්නාම නාමතඃ .

කෝටිභිර්දශභිඃ ප්රාප්තඃ සුග්රීවස්ය වශේ ස්ථිතඃ .. 27 ..

රුමණ්වාන්නාම වික්රාන්තෝ වානරෝ වානරේශ්වරම් .

ආයයෞ බලවාංස්තූර්ණං කෝටීශතසමාවෘතඃ .. 28 ..

තතඃ කෝටිසහස්රාණාං සහස්රේණ ශතේන ච .

පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුගතඃ ප්රාප්තෝ හරිභිර්ගන්ධමාදනඃ .. 29 ..

තතඃ පද්මසහස්රේණ වෘතශ්ශඞ්කුශතේන ච .

යුවරාජෝ(අ)ඞ්ගදඃ ප්රාප්තඃ පිතෘතුල්යපරාක්රමඃ .. 30 ..

තතස්තාරාද්යුතිස්තාරෝ හරිර්භීමපරාක්රමඃ .

පඤ්චභිර්හරිකෝටීභිර්දූරතඃ ප්රත්යදෘශ්යත .. 31 ..

ඉන්ද්රජානුඃ කපිර්වීරෝ යූථපඃ ප්රත්යදෘශ්යත .

ඒකාදශානාං කෝටීනාමීශ්වරස්තෛස්සමාවෘතඃ .. 32 ..

තතෝ රම්භස්ත්වනුප්රාප්තස්තරුණාදිත්යසන්නිභඃ .

අයුතේනාවෘතශ්චෛව සහස්රේණ ශතේන ච .. 33 ..

තතෝ යූථපතිර්වීරෝ දුර්මුඛෝ නාම වානරඃ .

ප්රත්යදෘශ්යත කෝටීභ්යාං ද්වාභ්යාං පරිවෘතෝ බලී .. 34 ..

කෛලාසශිඛරාකාරෛර්වානරෛර්භීමවික්රමෛඃ .

වෘතඃ කෝටිසහස්රේණ හනුමාන්ප්රත්යදෘශ්යත .. 35 ..

නලශ්චාපි මහාවීර්යස්සංවෘතෝ ද්රුමවාසිභිඃ .

කෝටීශතේන සම්ප්රාප්තස්සහස්රේණ ශතේන ච .. 36 ..

තතෝ දධිමුඛශ්රීමාන්කෝටිභිර්දශභිර්වෘතඃ .

සම්ප්රාප්තෝ(අ)භිමතස්තස්ය සුග්රීවස්ය මහාත්මනඃ .. 37 ..

ශරභඃ කුමුදෝ වහ්නිර්වානරෝ රංහ ඒව ච .

ඒතේ චාන්යේ ච බහවෝ වානරාඃ කාමරූපිණඃ .. 38 ..

ආවෘත්ය පෘථිවීං සර්වාං පර්වතාංශ්ච වනානි ච .

යූථපා ස්සමනුප්රාප්තා ස්තේෂාං සඞ්ඛ්යා න විද්යතේ .. 39 ..

ආගතාශ්ච විශිෂ්ටාශ්ච පෘථිව්යාං සර්වවානරාඃ .

ආප්ලවන්තඃ ප්ලවන්තශ්ච ගර්ජන්තශ්ච ප්ලවඞ්ගමාඃ .

අභ්යවර්තන්ත සුග්රීවං සූර්යමභ්රගණා ඉව .. 40 ..

කුර්වාණා බහුශබ්දාංශ්ච ප්රහෘෂ්ටා බාහුශාලිනඃ .

ශිරෝභිර්වානරේන්ද්රාය සුග්රීවාය න්යවේදයන් .. 41 ..

අපරේ වානරශ්රේෂ්ඨාස්සඞ්ගම්ය ච යථෝචිතම් .

සුග්රීවේණ සමාගම්ය ස්ථිතාඃ ප්රාඤ්ජලය ස්තදා .. 42 ..

සුග්රීවස්ත්වරිතෝ රාමේ සර්වාංස්තාං වානරරර්ෂභාන් .

නිවේදයිත්වා ධර්මජ්ඤඃ ස්ථිතඃ ප්රාඤ්ජලිරබ්රවීත් .. 43 ..

යථාසුඛං පර්වතනිඣරේෂු වනේෂු සර්වේෂු ච වානරේන්ද්රාඃ .

නිවේශයිත්වා විධිවද්බලානි බලං බලජ්ඤඃ ප්රතිපත්තුමීෂ්ටේ .. 44 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ ඒකෝනචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekonacatvāriṃśassargaḥ |

iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |

bāhubhyāṃ sampariṣvajya pratyuvāca kṛtāñjalim || 1 ||

yadindro varṣate varṣaṃ na taccitraṃ bhavetkvacit |

ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ || 2 ||

candramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām |

tvadvidho vā'pi mitrāṇāṃ pratikuryātparantapa || 3 ||

evaṃ tvayi na taccitraṃ bhavedyatsaumya śobhanam |

jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam || 4 ||

tvatsanāthaḥ sakhe saṅkhye jetā'smi sakalānarīn |

tvameva me suhṛtanmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 5 ||

jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ |

vañcayitvā tu paulomīmanuhlādo yathā śacīm || 6 ||

na cirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiśśaraiḥ |

paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivā'have || 7 ||

etasminnantare caiva rajassamabhivartata |

uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśośchādayadgagane prabhām || 8 ||

diśaḥ paryākulāścāsanrajasā tena mūrchatā |

cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā || 9 ||

tato nagendrasaṅkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ |

kṛtsnā sañchāditā bhūmirasaṅkhyeyaiḥ plavaṅgamaiḥ || 10 ||

nimeṣāntaramātreṇa tatastairhariyūthapaiḥ |

koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā || 11 ||

nādeyaiḥ pārvatīyaiśca sāmudraiśca mahābalaiḥ |

haribhirmeghanirhrādairanyaiśca vanacāribhiḥ || 12 ||

taruṇādityavarṇaiśca śaśigauraiśca vānaraiḥ |

padmakesaravarṇaiśca śvetairmerukṛtālayaiḥ || 13 ||

koṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā |

vīraśśatavalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata || 14 ||

tataḥ kāñcanaśailābhastārāyā vīryavānpitā |

anekairdaśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata || 15 ||

tathā'pareṇa koṭīnāṃ sahasreṇa samanvitaḥ |

pitā rumāyā samprāptassugrīvaśvaśuro vibhuḥ || 16 ||

padmakesarasaṅkāśastaruṇārkanibhānanaḥ |

buddhimānvānaraśreṣṭhassarvavānarasattamaḥ || 17 ||

anekairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ |

pitā hanumataśraśīmānkesarī pratyadṛśyata || 18 ||

golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ |

vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyata || 19 ||

ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraśśatrunibarhaṇaḥ |

vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata || 20 ||

mahācalanibhairghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ |

ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 21 ||

nīlāñjanacayākāro nīlo nāmā'tha yūthapaḥ |

adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ || 22 ||

tataḥ kāñcanaśailābho gavayo nāma yūthapaḥ |

ājagāma mahāvīryaḥ pañcabhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 23 ||

darīmukhaśca balavānyūthapo'bhyāyayau tadā |

vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ || 24 ||

maindaśca dvividaścobhāvaśviputrau mahābalau |

koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyatām || 25 ||

gajaśca balavān vīraḥ koṭibhistisṛbhirvṛtaḥ |

ājagāma mahātejā sugrīvasya samīpataḥ || 26 ||

ṛkṣarājo mahātejā jāmbavānnāma nāmataḥ |

koṭibhirdaśabhiḥ prāptaḥ sugrīvasya vaśe sthitaḥ || 27 ||

rumaṇvānnāma vikrānto vānaro vānareśvaram |

āyayau balavāṃstūrṇaṃ koṭīśatasamāvṛtaḥ || 28 ||

tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca |

pṛṣṭhato'nugataḥ prāpto haribhirgandhamādanaḥ || 29 ||

tataḥ padmasahasreṇa vṛtaśśaṅkuśatena ca |

yuvarājo'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ || 30 ||

tatastārādyutistāro harirbhīmaparākramaḥ |

pañcabhirharikoṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata || 31 ||

indrajānuḥ kapirvīro yūthapaḥ pratyadṛśyata |

ekādaśānāṃ koṭīnāmīśvarastaissamāvṛtaḥ || 32 ||

tato rambhastvanuprāptastaruṇādityasannibhaḥ |

ayutenāvṛtaścaiva sahasreṇa śatena ca || 33 ||

tato yūthapatirvīro durmukho nāma vānaraḥ |

pratyadṛśyata koṭībhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī || 34 ||

kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ |

vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumānpratyadṛśyata || 35 ||

nalaścāpi mahāvīryassaṃvṛto drumavāsibhiḥ |

koṭīśatena samprāptassahasreṇa śatena ca || 36 ||

tato dadhimukhaśrīmānkoṭibhirdaśabhirvṛtaḥ |

samprāpto'bhimatastasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 37 ||

śarabhaḥ kumudo vahnirvānaro raṃha eva ca |

ete cānye ca bahavo vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ || 38 ||

āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca |

yūthapā ssamanuprāptā steṣāṃ saṅkhyā na vidyate || 39 ||

āgatāśca viśiṣṭāśca pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ |

āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |

abhyavartanta sugrīvaṃ sūryamabhragaṇā iva || 40 ||

kurvāṇā bahuśabdāṃśca prahṛṣṭā bāhuśālinaḥ |

śirobhirvānarendrāya sugrīvāya nyavedayan || 41 ||

apare vānaraśreṣṭhāssaṅgamya ca yathocitam |

sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalaya stadā || 42 ||

sugrīvastvarito rāme sarvāṃstāṃ vānarararṣabhān |

nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalirabravīt || 43 ||

yathāsukhaṃ parvatanijhareṣu vaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ |

niveśayitvā vidhivadbalāni balaṃ balajñaḥ pratipattumīṣṭe || 44 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonacatvāriṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ।

इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः ।

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम् ॥ 1 ॥

यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेत्क्वचित् ।

आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः ॥ 2 ॥

चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम् ।

त्वद्विधो वाऽपि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परन्तप ॥ 3 ॥

एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य शोभनम् ।

जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम् ॥ 4 ॥

त्वत्सनाथः सखे सङ्ख्ये जेताऽस्मि सकलानरीन् ।

त्वमेव मे सुहृतन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ 5 ॥

जहारात्मविनाशाय वैदेहीं राक्षसाधमः ।

वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम् ॥ 6 ॥

न चिरात्तं हनिष्यामि रावणं निशितैश्शरैः ।

पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवाऽहवे ॥ 7 ॥

एतस्मिन्नन्तरे चैव रजस्समभिवर्तत ।

उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम् ॥ 8 ॥

दिशः पर्याकुलाश्चासन्रजसा तेन मूर्छता ।

चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना ॥ 9 ॥

ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः ।

कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः ॥ 10 ॥

निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः ।

कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता ॥ 11 ॥

नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः ।

हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः ॥ 12 ॥

तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः ।

पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः ॥ 13 ॥

कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान्परिवृतस्तदा ।

वीरश्शतवलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत ॥ 14 ॥

ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता ।

अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत ॥ 15 ॥

तथाऽपरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः ।

पिता रुमाया सम्प्राप्तस्सुग्रीवश्वशुरो विभुः ॥ 16 ॥

पद्मकेसरसङ्काशस्तरुणार्कनिभाननः ।

बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठस्सर्ववानरसत्तमः ॥ 17 ॥

अनेकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः ।

पिता हनुमतश्रशीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत ॥ 18 ॥

गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः ।

वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत ॥ 19 ॥

ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रश्शत्रुनिबर्हणः ।

वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत ॥ 20 ॥

महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः ।

आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः ॥ 21 ॥

नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाऽथ यूथपः ।

अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः ॥ 22 ॥

ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः ।

आजगाम महावीर्यः पञ्चभिः कोटिभिर्वृतः ॥ 23 ॥

दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा ।

वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः ॥ 24 ॥

मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ ।

कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम् ॥ 25 ॥

गजश्च बलवान् वीरः कोटिभिस्तिसृभिर्वृतः ।

आजगाम महातेजा सुग्रीवस्य समीपतः ॥ 26 ॥

ऋक्षराजो महातेजा जाम्बवान्नाम नामतः ।

कोटिभिर्दशभिः प्राप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः ॥ 27 ॥

रुमण्वान्नाम विक्रान्तो वानरो वानरेश्वरम् ।

आययौ बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः ॥ 28 ॥

ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च ।

पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः ॥ 29 ॥

ततः पद्मसहस्रेण वृतश्शङ्कुशतेन च ।

युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितृतुल्यपराक्रमः ॥ 30 ॥

ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिर्भीमपराक्रमः ।

पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत ॥ 31 ॥

इन्द्रजानुः कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत ।

एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैस्समावृतः ॥ 32 ॥

ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसन्निभः ।

अयुतेनावृतश्चैव सहस्रेण शतेन च ॥ 33 ॥

ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः ।

प्रत्यदृश्यत कोटीभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली ॥ 34 ॥

कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः ।

वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान्प्रत्यदृश्यत ॥ 35 ॥

नलश्चापि महावीर्यस्संवृतो द्रुमवासिभिः ।

कोटीशतेन सम्प्राप्तस्सहस्रेण शतेन च ॥ 36 ॥

ततो दधिमुखश्रीमान्कोटिभिर्दशभिर्वृतः ।

सम्प्राप्तोऽभिमतस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ 37 ॥

शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च ।

एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः ॥ 38 ॥

आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च ।

यूथपा स्समनुप्राप्ता स्तेषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ 39 ॥

आगताश्च विशिष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः ।

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।

अभ्यवर्तन्त सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव ॥ 40 ॥

कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रहृष्टा बाहुशालिनः ।

शिरोभिर्वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन् ॥ 41 ॥

अपरे वानरश्रेष्ठास्सङ्गम्य च यथोचितम् ।

सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलय स्तदा ॥ 42 ॥

सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तां वानररर्षभान् ।

निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ 43 ॥

यथासुखं पर्वतनिझरेषु वनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः ।

निवेशयित्वा विधिवद्बलानि बलं बलज्ञः प्रतिपत्तुमीष्टे ॥ 44 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ॥