Narayaniyam Dashakam 93 — Telugu Script

Meaning —

బన్ధుస్నేహం విజహ్యాం తవ హి కరుణయా త్వయ్యుపావేశితాత్మా
సర్వం త్యక్త్వా చరేయం సకలమపి జగద్వీక్ష్య మాయావిలాసమ్ ।
నానాత్వాద్భ్రాన్తిజన్యాత్ సతి ఖలు గుణదోషావబోధే విధిర్వా
వ్యాసేధో వా కథం తౌ త్వయి నిహితమతేర్వీతవైషమ్యబుద్ధేః ॥1॥

bandhusnehaṃ vijahyāṃ tava hi karuṇayā tvayyupāveśitātmā
sarvaṃ tyaktvā careyaṃ sakalamapi jagadvīkṣya māyāvilāsam |
nānātvādbhrāntijanyāt sati khalu guṇadoṣāvabodhe vidhirvā
vyāsedho vā kathaṃ tau tvayi nihitamatervītavaiṣamyabuddheḥ ||1||

Verse 2

క్షుత్తృష్ణాలోపమాత్రే సతతకృతధియో జన్తవః సన్త్యనన్తా-
స్తేభ్యో విజ్ఞానవత్త్వాత్ పురుష ఇహ వరస్తజ్జనిర్దుర్లభైవ ।
తత్రాప్యాత్మాత్మనః స్యాత్సుహృదపి చ రిపుర్యస్త్వయి న్యస్తచేతా-
స్తాపోచ్ఛిత్తేరుపాయం స్మరతి స హి సుహృత్ స్వాత్మవైరీ తతోఽన్యః ॥2॥

kṣuttṛṣṇālopamātre satatakṛtadhiyo jantavaḥ santyanantā-
stebhyo vijñānavattvāt puruṣa iha varastajjanirdurlabhaiva |
tatrāpyātmātmanaḥ syātsuhṛdapi ca ripuryastvayi nyastacetā-
stāpocchitterupāyaṃ smarati sa hi suhṛt svātmavairī tato'nyaḥ ||2||

Verse 3

త్వత్కారుణ్యే ప్రవృత్తే క ఇవ నహి గురుర్లోకవృత్తేఽపి భూమన్
సర్వాక్రాన్తాపి భూమిర్నహి చలతి తతస్సత్క్షమాం శిక్షయేయమ్ ।
గృహ్ణీయామీశ తత్తద్విషయపరిచయేఽప్యప్రసక్తిం సమీరాత్
వ్యాప్తత్వఞ్చాత్మనో మే గగనగురువశాద్భాతు నిర్లేపతా చ ॥3

tvatkāruṇye pravṛtte ka iva nahi gururlokavṛtte'pi bhūman
sarvākrāntāpi bhūmirnahi calati tatassatkṣamāṃ śikṣayeyam |
gṛhṇīyāmīśa tattadviṣayaparicaye'pyaprasaktiṃ samīrāt
vyāptatvañcātmano me gaganaguruvaśādbhātu nirlepatā ca ||3

Verse 4

స్వచ్ఛః స్యాం పావనోఽహం మధుర ఉదకవద్వహ్నివన్మా స్మ గృహ్ణాం
సర్వాన్నీనోఽపి దోషం తరుషు తమివ మాం సర్వభూతేష్వవేయామ్ ।
పుష్టిర్నష్టిః కలానాం శశిన ఇవ తనోర్నాత్మనోఽస్తీతి విద్యాం
తోయాదివ్యస్తమార్తాణ్డవదపి చ తనుష్వేకతాం త్వత్ప్రసాదాత్ ॥4॥

svacchaḥ syāṃ pāvano'haṃ madhura udakavadvahnivanmā sma gṛhṇāṃ
sarvānnīno'pi doṣaṃ taruṣu tamiva māṃ sarvabhūteṣvaveyām |
puṣṭirnaṣṭiḥ kalānāṃ śaśina iva tanornātmano'stīti vidyāṃ
toyādivyastamārtāṇḍavadapi ca tanuṣvekatāṃ tvatprasādāt ||4||

Verse 5

స్నేహాద్వ్యాధాత్తపుత్రప్రణయమృతకపోతాయితో మా స్మ భూవం
ప్రాప్తం ప్రాశ్నన్ సహేయ క్షుధమపి శయువత్ సిన్ధువత్స్యామగాధః ।
మా పప్తం యోషిదాదౌ శిఖిని శలభవత్ భృఙ్గవత్సారభాగీ
భూయాసం కిన్తు తద్వద్ధనచయనవశాన్మాహమీశ ప్రణేశమ్ ॥5॥

snehādvyādhāttaputrapraṇayamṛtakapotāyito mā sma bhūvaṃ
prāptaṃ prāśnan saheya kṣudhamapi śayuvat sindhuvatsyāmagādhaḥ |
mā paptaṃ yoṣidādau śikhini śalabhavat bhṛṅgavatsārabhāgī
bhūyāsaṃ kintu tadvaddhanacayanavaśānmāhamīśa praṇeśam ||5||

Verse 6

మా బద్ధ్యాసం తరుణ్యా గజ ఇవ వశయా నార్జయేయం ధనౌఘం
హర్తాన్యస్తం హి మాధ్వీహర ఇవ మృగవన్మా ముహం గ్రామ్యగీతైః ।
నాత్యాసజ్జేయ భోజ్యే ఝష ఇవ బలిశే పిఙ్గలావన్నిరాశః
సుప్యాం భర్తవ్యయోగాత్ కురర ఇవ విభో సామిషోఽన్యైర్న హన్యై ॥6॥

mā baddhyāsaṃ taruṇyā gaja iva vaśayā nārjayeyaṃ dhanaughaṃ
hartānyastaṃ hi mādhvīhara iva mṛgavanmā muhaṃ grāmyagītaiḥ |
nātyāsajjeya bhojye jhaṣa iva baliśe piṅgalāvannirāśaḥ
supyāṃ bhartavyayogāt kurara iva vibho sāmiṣo'nyairna hanyai ||6||

Verse 7

వర్తేయ త్యక్తమానః సుఖమతిశిశువన్నిస్సహాయశ్చరేయం
కన్యాయా ఏకశేషో వలయ ఇవ విభో వర్జితాన్యోన్యఘోషః ।
త్వచ్చిత్తో నావబుధ్యై పరమిషుకృదివ క్ష్మాభృదాయానఘోషం
గేహేష్వన్యప్రణీతేష్వహిరివ నివసాన్యున్దురోర్మన్దిరేషు ॥7॥

varteya tyaktamānaḥ sukhamatiśiśuvannissahāyaścareyaṃ
kanyāyā ekaśeṣo valaya iva vibho varjitānyonyaghoṣaḥ |
tvaccitto nāvabudhyai paramiṣukṛdiva kṣmābhṛdāyānaghoṣaṃ
geheṣvanyapraṇīteṣvahiriva nivasānyundurormandireṣu ||7||

Verse 8

త్వయ్యేవ త్వత్కృతం త్వం క్షపయసి జగదిత్యూర్ణనాభాత్ ప్రతీయాం
త్వచ్చిన్తా త్వత్స్వరూపం కురుత ఇతి దృఢం శిక్షయే పేశకారాత్ ।
విడ్భస్మాత్మా చ దేహో భవతి గురువరో యో వివేకం విరక్తిం
ధత్తే సఞ్చిన్త్యమానో మమ తు బహురుజాపీడితోఽయం విశేషాత్ ॥8॥

tvayyeva tvatkṛtaṃ tvaṃ kṣapayasi jagadityūrṇanābhāt pratīyāṃ
tvaccintā tvatsvarūpaṃ kuruta iti dṛḍhaṃ śikṣaye peśakārāt |
viḍbhasmātmā ca deho bhavati guruvaro yo vivekaṃ viraktiṃ
dhatte sañcintyamāno mama tu bahurujāpīḍito'yaṃ viśeṣāt ||8||

Verse 9

హీ హీ మే దేహమోహం త్యజ పవనపురాధీశ యత్ప్రేమహేతో-
ర్గేహే విత్తే కలత్రాదిషు చ వివశితాస్త్వత్పదం విస్మరన్తి ।
సోఽయం వహ్నేశ్శునో వా పరమిహ పరతః సామ్ప్రతఞ్చాక్షికర్ణ-
త్వగ్జిహ్వాద్యా వికర్షన్త్యవశమత ఇతః కోఽపి న త్వత్పదాబ్జే ॥9॥

hī hī me dehamohaṃ tyaja pavanapurādhīśa yatpremaheto-
rgehe vitte kalatrādiṣu ca vivaśitāstvatpadaṃ vismaranti |
so'yaṃ vahneśśuno vā paramiha parataḥ sāmpratañcākṣikarṇa-
tvagjihvādyā vikarṣantyavaśamata itaḥ ko'pi na tvatpadābje ||9||

Verse 10

దుర్వారో దేహమోహో యది పునరధునా తర్హి నిశ్శేషరోగాన్
హృత్వా భక్తిం ద్రఢిష్ఠాం కురు తవ పదపఙ్కేరుహే పఙ్కజాక్ష ।
నూనం నానాభవాన్తే సమధిగతమముం ముక్తిదం విప్రదేహం
క్షుద్రే హా హన్త మా మా క్షిప విషయరసే పాహి మాం మారుతేశ ॥10॥

durvāro dehamoho yadi punaradhunā tarhi niśśeṣarogān
hṛtvā bhaktiṃ draḍhiṣṭhāṃ kuru tava padapaṅkeruhe paṅkajākṣa |
nūnaṃ nānābhavānte samadhigatamamuṃ muktidaṃ vipradehaṃ
kṣudre hā hanta mā mā kṣipa viṣayarase pāhi māṃ māruteśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

बन्धुस्नेहं विजह्यां तव हि करुणया त्वय्युपावेशितात्मा

सर्वं त्यक्त्वा चरेयं सकलमपि जगद्वीक्ष्य मायाविलासम् ।

नानात्वाद्भ्रान्तिजन्यात् सति खलु गुणदोषावबोधे विधिर्वा

व्यासेधो वा कथं तौ त्वयि निहितमतेर्वीतवैषम्यबुद्धेः ॥1॥

क्षुत्तृष्णालोपमात्रे सततकृतधियो जन्तवः सन्त्यनन्ता-

स्तेभ्यो विज्ञानवत्त्वात् पुरुष इह वरस्तज्जनिर्दुर्लभैव ।

तत्राप्यात्मात्मनः स्यात्सुहृदपि च रिपुर्यस्त्वयि न्यस्तचेता-

स्तापोच्छित्तेरुपायं स्मरति स हि सुहृत् स्वात्मवैरी ततोऽन्यः ॥2॥

त्वत्कारुण्ये प्रवृत्ते क इव नहि गुरुर्लोकवृत्तेऽपि भूमन्

सर्वाक्रान्तापि भूमिर्नहि चलति ततस्सत्क्षमां शिक्षयेयम् ।

गृह्णीयामीश तत्तद्विषयपरिचयेऽप्यप्रसक्तिं समीरात्

व्याप्तत्वञ्चात्मनो मे गगनगुरुवशाद्भातु निर्लेपता च ॥3

स्वच्छः स्यां पावनोऽहं मधुर उदकवद्वह्निवन्मा स्म गृह्णां

सर्वान्नीनोऽपि दोषं तरुषु तमिव मां सर्वभूतेष्ववेयाम् ।

पुष्टिर्नष्टिः कलानां शशिन इव तनोर्नात्मनोऽस्तीति विद्यां

तोयादिव्यस्तमार्ताण्डवदपि च तनुष्वेकतां त्वत्प्रसादात् ॥4॥

स्नेहाद्व्याधात्तपुत्रप्रणयमृतकपोतायितो मा स्म भूवं

प्राप्तं प्राश्नन् सहेय क्षुधमपि शयुवत् सिन्धुवत्स्यामगाधः ।

मा पप्तं योषिदादौ शिखिनि शलभवत् भृङ्गवत्सारभागी

भूयासं किन्तु तद्वद्धनचयनवशान्माहमीश प्रणेशम् ॥5॥

मा बद्ध्यासं तरुण्या गज इव वशया नार्जयेयं धनौघं

हर्तान्यस्तं हि माध्वीहर इव मृगवन्मा मुहं ग्राम्यगीतैः ।

नात्यासज्जेय भोज्ये झष इव बलिशे पिङ्गलावन्निराशः

सुप्यां भर्तव्ययोगात् कुरर इव विभो सामिषोऽन्यैर्न हन्यै ॥6॥

वर्तेय त्यक्तमानः सुखमतिशिशुवन्निस्सहायश्चरेयं

कन्याया एकशेषो वलय इव विभो वर्जितान्योन्यघोषः ।

त्वच्चित्तो नावबुध्यै परमिषुकृदिव क्ष्माभृदायानघोषं

गेहेष्वन्यप्रणीतेष्वहिरिव निवसान्युन्दुरोर्मन्दिरेषु ॥7॥

त्वय्येव त्वत्कृतं त्वं क्षपयसि जगदित्यूर्णनाभात् प्रतीयां

त्वच्चिन्ता त्वत्स्वरूपं कुरुत इति दृढं शिक्षये पेशकारात् ।

विड्भस्मात्मा च देहो भवति गुरुवरो यो विवेकं विरक्तिं

धत्ते सञ्चिन्त्यमानो मम तु बहुरुजापीडितोऽयं विशेषात् ॥8॥

ही ही मे देहमोहं त्यज पवनपुराधीश यत्प्रेमहेतो-

र्गेहे वित्ते कलत्रादिषु च विवशितास्त्वत्पदं विस्मरन्ति ।

सोऽयं वह्नेश्शुनो वा परमिह परतः साम्प्रतञ्चाक्षिकर्ण-

त्वग्जिह्वाद्या विकर्षन्त्यवशमत इतः कोऽपि न त्वत्पदाब्जे ॥9॥

दुर्वारो देहमोहो यदि पुनरधुना तर्हि निश्शेषरोगान्

हृत्वा भक्तिं द्रढिष्ठां कुरु तव पदपङ्केरुहे पङ्कजाक्ष ।

नूनं नानाभवान्ते समधिगतममुं मुक्तिदं विप्रदेहं

क्षुद्रे हा हन्त मा मा क्षिप विषयरसे पाहि मां मारुतेश ॥10॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

నారాయణీయం దశక 93 - పఞ్చవింశతి గురవః