Narayaniyam Dashakam 93 — Bengali Script

Meaning —

বন্ধুস্নেহং বিজহ্যাং তব হি করুণযা ত্বয্যুপাবেশিতাত্মা
সর্বং ত্যক্ত্বা চরেযং সকলমপি জগদ্বীক্ষ্য মাযাবিলাসম্ ।
নানাত্বাদ্ভ্রান্তিজন্যাত্ সতি খলু গুণদোষাববোধে বিধির্বা
ব্যাসেধো বা কথং তৌ ত্বযি নিহিতমতের্বীতবৈষম্যবুদ্ধেঃ ॥1॥

bandhusnehaṃ vijahyāṃ tava hi karuṇayā tvayyupāveśitātmā
sarvaṃ tyaktvā careyaṃ sakalamapi jagadvīkṣya māyāvilāsam |
nānātvādbhrāntijanyāt sati khalu guṇadoṣāvabodhe vidhirvā
vyāsedho vā kathaṃ tau tvayi nihitamatervītavaiṣamyabuddheḥ ||1||

Verse 2

ক্ষুত্তৃষ্ণালোপমাত্রে সততকৃতধিযো জন্তবঃ সন্ত্যনন্তা-
স্তেভ্যো বিজ্ঞানবত্ত্বাত্ পুরুষ ইহ বরস্তজ্জনির্দুর্লভৈব ।
তত্রাপ্যাত্মাত্মনঃ স্যাত্সুহৃদপি চ রিপুর্যস্ত্বযি ন্যস্তচেতা-
স্তাপোচ্ছিত্তেরুপাযং স্মরতি স হি সুহৃত্ স্বাত্মবৈরী ততোঽন্যঃ ॥2॥

kṣuttṛṣṇālopamātre satatakṛtadhiyo jantavaḥ santyanantā-
stebhyo vijñānavattvāt puruṣa iha varastajjanirdurlabhaiva |
tatrāpyātmātmanaḥ syātsuhṛdapi ca ripuryastvayi nyastacetā-
stāpocchitterupāyaṃ smarati sa hi suhṛt svātmavairī tato'nyaḥ ||2||

Verse 3

ত্বত্কারুণ্যে প্রবৃত্তে ক ইব নহি গুরুর্লোকবৃত্তেঽপি ভূমন্
সর্বাক্রান্তাপি ভূমির্নহি চলতি ততস্সত্ক্ষমাং শিক্ষযেযম্ ।
গৃহ্ণীযামীশ তত্তদ্বিষযপরিচযেঽপ্যপ্রসক্তিং সমীরাত্
ব্যাপ্তত্বঞ্চাত্মনো মে গগনগুরুবশাদ্ভাতু নির্লেপতা চ ॥3

tvatkāruṇye pravṛtte ka iva nahi gururlokavṛtte'pi bhūman
sarvākrāntāpi bhūmirnahi calati tatassatkṣamāṃ śikṣayeyam |
gṛhṇīyāmīśa tattadviṣayaparicaye'pyaprasaktiṃ samīrāt
vyāptatvañcātmano me gaganaguruvaśādbhātu nirlepatā ca ||3

Verse 4

স্বচ্ছঃ স্যাং পাবনোঽহং মধুর উদকবদ্বহ্নিবন্মা স্ম গৃহ্ণাং
সর্বান্নীনোঽপি দোষং তরুষু তমিব মাং সর্বভূতেষ্ববেযাম্ ।
পুষ্টির্নষ্টিঃ কলানাং শশিন ইব তনোর্নাত্মনোঽস্তীতি বিদ্যাং
তোযাদিব্যস্তমার্তাণ্ডবদপি চ তনুষ্বেকতাং ত্বত্প্রসাদাত্ ॥4॥

svacchaḥ syāṃ pāvano'haṃ madhura udakavadvahnivanmā sma gṛhṇāṃ
sarvānnīno'pi doṣaṃ taruṣu tamiva māṃ sarvabhūteṣvaveyām |
puṣṭirnaṣṭiḥ kalānāṃ śaśina iva tanornātmano'stīti vidyāṃ
toyādivyastamārtāṇḍavadapi ca tanuṣvekatāṃ tvatprasādāt ||4||

Verse 5

স্নেহাদ্ব্যাধাত্তপুত্রপ্রণযমৃতকপোতাযিতো মা স্ম ভূবং
প্রাপ্তং প্রাশ্নন্ সহেয ক্ষুধমপি শযুবত্ সিন্ধুবত্স্যামগাধঃ ।
মা পপ্তং যোষিদাদৌ শিখিনি শলভবত্ ভৃঙ্গবত্সারভাগী
ভূযাসং কিন্তু তদ্বদ্ধনচযনবশান্মাহমীশ প্রণেশম্ ॥5॥

snehādvyādhāttaputrapraṇayamṛtakapotāyito mā sma bhūvaṃ
prāptaṃ prāśnan saheya kṣudhamapi śayuvat sindhuvatsyāmagādhaḥ |
mā paptaṃ yoṣidādau śikhini śalabhavat bhṛṅgavatsārabhāgī
bhūyāsaṃ kintu tadvaddhanacayanavaśānmāhamīśa praṇeśam ||5||

Verse 6

মা বদ্ধ্যাসং তরুণ্যা গজ ইব বশযা নার্জযেযং ধনৌঘং
হর্তান্যস্তং হি মাধ্বীহর ইব মৃগবন্মা মুহং গ্রাম্যগীতৈঃ ।
নাত্যাসজ্জেয ভোজ্যে ঝষ ইব বলিশে পিঙ্গলাবন্নিরাশঃ
সুপ্যাং ভর্তব্যযোগাত্ কুরর ইব বিভো সামিষোঽন্যৈর্ন হন্যৈ ॥6॥

mā baddhyāsaṃ taruṇyā gaja iva vaśayā nārjayeyaṃ dhanaughaṃ
hartānyastaṃ hi mādhvīhara iva mṛgavanmā muhaṃ grāmyagītaiḥ |
nātyāsajjeya bhojye jhaṣa iva baliśe piṅgalāvannirāśaḥ
supyāṃ bhartavyayogāt kurara iva vibho sāmiṣo'nyairna hanyai ||6||

Verse 7

বর্তেয ত্যক্তমানঃ সুখমতিশিশুবন্নিস্সহাযশ্চরেযং
কন্যাযা একশেষো বলয ইব বিভো বর্জিতান্যোন্যঘোষঃ ।
ত্বচ্চিত্তো নাববুধ্যৈ পরমিষুকৃদিব ক্ষ্মাভৃদাযানঘোষং
গেহেষ্বন্যপ্রণীতেষ্বহিরিব নিবসান্যুন্দুরোর্মন্দিরেষু ॥7॥

varteya tyaktamānaḥ sukhamatiśiśuvannissahāyaścareyaṃ
kanyāyā ekaśeṣo valaya iva vibho varjitānyonyaghoṣaḥ |
tvaccitto nāvabudhyai paramiṣukṛdiva kṣmābhṛdāyānaghoṣaṃ
geheṣvanyapraṇīteṣvahiriva nivasānyundurormandireṣu ||7||

Verse 8

ত্বয্যেব ত্বত্কৃতং ত্বং ক্ষপযসি জগদিত্যূর্ণনাভাত্ প্রতীযাং
ত্বচ্চিন্তা ত্বত্স্বরূপং কুরুত ইতি দৃঢং শিক্ষযে পেশকারাত্ ।
বিড্ভস্মাত্মা চ দেহো ভবতি গুরুবরো যো বিবেকং বিরক্তিং
ধত্তে সঞ্চিন্ত্যমানো মম তু বহুরুজাপীডিতোঽযং বিশেষাত্ ॥8॥

tvayyeva tvatkṛtaṃ tvaṃ kṣapayasi jagadityūrṇanābhāt pratīyāṃ
tvaccintā tvatsvarūpaṃ kuruta iti dṛḍhaṃ śikṣaye peśakārāt |
viḍbhasmātmā ca deho bhavati guruvaro yo vivekaṃ viraktiṃ
dhatte sañcintyamāno mama tu bahurujāpīḍito'yaṃ viśeṣāt ||8||

Verse 9

হী হী মে দেহমোহং ত্যজ পবনপুরাধীশ যত্প্রেমহেতো-
র্গেহে বিত্তে কলত্রাদিষু চ বিবশিতাস্ত্বত্পদং বিস্মরন্তি ।
সোঽযং বহ্নেশ্শুনো বা পরমিহ পরতঃ সাম্প্রতঞ্চাক্ষিকর্ণ-
ত্বগ্জিহ্বাদ্যা বিকর্ষন্ত্যবশমত ইতঃ কোঽপি ন ত্বত্পদাব্জে ॥9॥

hī hī me dehamohaṃ tyaja pavanapurādhīśa yatpremaheto-
rgehe vitte kalatrādiṣu ca vivaśitāstvatpadaṃ vismaranti |
so'yaṃ vahneśśuno vā paramiha parataḥ sāmpratañcākṣikarṇa-
tvagjihvādyā vikarṣantyavaśamata itaḥ ko'pi na tvatpadābje ||9||

Verse 10

দুর্বারো দেহমোহো যদি পুনরধুনা তর্হি নিশ্শেষরোগান্
হৃত্বা ভক্তিং দ্রঢিষ্ঠাং কুরু তব পদপঙ্কেরুহে পঙ্কজাক্ষ ।
নূনং নানাভবান্তে সমধিগতমমুং মুক্তিদং বিপ্রদেহং
ক্ষুদ্রে হা হন্ত মা মা ক্ষিপ বিষযরসে পাহি মাং মারুতেশ ॥10॥

durvāro dehamoho yadi punaradhunā tarhi niśśeṣarogān
hṛtvā bhaktiṃ draḍhiṣṭhāṃ kuru tava padapaṅkeruhe paṅkajākṣa |
nūnaṃ nānābhavānte samadhigatamamuṃ muktidaṃ vipradehaṃ
kṣudre hā hanta mā mā kṣipa viṣayarase pāhi māṃ māruteśa ||10||

Sanskrit — Devanagari (original)

बन्धुस्नेहं विजह्यां तव हि करुणया त्वय्युपावेशितात्मा

सर्वं त्यक्त्वा चरेयं सकलमपि जगद्वीक्ष्य मायाविलासम् ।

नानात्वाद्भ्रान्तिजन्यात् सति खलु गुणदोषावबोधे विधिर्वा

व्यासेधो वा कथं तौ त्वयि निहितमतेर्वीतवैषम्यबुद्धेः ॥1॥

क्षुत्तृष्णालोपमात्रे सततकृतधियो जन्तवः सन्त्यनन्ता-

स्तेभ्यो विज्ञानवत्त्वात् पुरुष इह वरस्तज्जनिर्दुर्लभैव ।

तत्राप्यात्मात्मनः स्यात्सुहृदपि च रिपुर्यस्त्वयि न्यस्तचेता-

स्तापोच्छित्तेरुपायं स्मरति स हि सुहृत् स्वात्मवैरी ततोऽन्यः ॥2॥

त्वत्कारुण्ये प्रवृत्ते क इव नहि गुरुर्लोकवृत्तेऽपि भूमन्

सर्वाक्रान्तापि भूमिर्नहि चलति ततस्सत्क्षमां शिक्षयेयम् ।

गृह्णीयामीश तत्तद्विषयपरिचयेऽप्यप्रसक्तिं समीरात्

व्याप्तत्वञ्चात्मनो मे गगनगुरुवशाद्भातु निर्लेपता च ॥3

स्वच्छः स्यां पावनोऽहं मधुर उदकवद्वह्निवन्मा स्म गृह्णां

सर्वान्नीनोऽपि दोषं तरुषु तमिव मां सर्वभूतेष्ववेयाम् ।

पुष्टिर्नष्टिः कलानां शशिन इव तनोर्नात्मनोऽस्तीति विद्यां

तोयादिव्यस्तमार्ताण्डवदपि च तनुष्वेकतां त्वत्प्रसादात् ॥4॥

स्नेहाद्व्याधात्तपुत्रप्रणयमृतकपोतायितो मा स्म भूवं

प्राप्तं प्राश्नन् सहेय क्षुधमपि शयुवत् सिन्धुवत्स्यामगाधः ।

मा पप्तं योषिदादौ शिखिनि शलभवत् भृङ्गवत्सारभागी

भूयासं किन्तु तद्वद्धनचयनवशान्माहमीश प्रणेशम् ॥5॥

मा बद्ध्यासं तरुण्या गज इव वशया नार्जयेयं धनौघं

हर्तान्यस्तं हि माध्वीहर इव मृगवन्मा मुहं ग्राम्यगीतैः ।

नात्यासज्जेय भोज्ये झष इव बलिशे पिङ्गलावन्निराशः

सुप्यां भर्तव्ययोगात् कुरर इव विभो सामिषोऽन्यैर्न हन्यै ॥6॥

वर्तेय त्यक्तमानः सुखमतिशिशुवन्निस्सहायश्चरेयं

कन्याया एकशेषो वलय इव विभो वर्जितान्योन्यघोषः ।

त्वच्चित्तो नावबुध्यै परमिषुकृदिव क्ष्माभृदायानघोषं

गेहेष्वन्यप्रणीतेष्वहिरिव निवसान्युन्दुरोर्मन्दिरेषु ॥7॥

त्वय्येव त्वत्कृतं त्वं क्षपयसि जगदित्यूर्णनाभात् प्रतीयां

त्वच्चिन्ता त्वत्स्वरूपं कुरुत इति दृढं शिक्षये पेशकारात् ।

विड्भस्मात्मा च देहो भवति गुरुवरो यो विवेकं विरक्तिं

धत्ते सञ्चिन्त्यमानो मम तु बहुरुजापीडितोऽयं विशेषात् ॥8॥

ही ही मे देहमोहं त्यज पवनपुराधीश यत्प्रेमहेतो-

र्गेहे वित्ते कलत्रादिषु च विवशितास्त्वत्पदं विस्मरन्ति ।

सोऽयं वह्नेश्शुनो वा परमिह परतः साम्प्रतञ्चाक्षिकर्ण-

त्वग्जिह्वाद्या विकर्षन्त्यवशमत इतः कोऽपि न त्वत्पदाब्जे ॥9॥

दुर्वारो देहमोहो यदि पुनरधुना तर्हि निश्शेषरोगान्

हृत्वा भक्तिं द्रढिष्ठां कुरु तव पदपङ्केरुहे पङ्कजाक्ष ।

नूनं नानाभवान्ते समधिगतममुं मुक्तिदं विप्रदेहं

क्षुद्रे हा हन्त मा मा क्षिप विषयरसे पाहि मां मारुतेश ॥10॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

নারাযণীযং দশক 93 - পঞ্চবিংশতি গুরবঃ