ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .
අථ චතුර්දශස්සර්ගඃ .
සර්වේ තේ ත්වරිතං ගත්වා කිෂ්කින්ධාං වාලි පාලිතාම් .
වෘක්ෂෛරාත්මානමාවෘත්ය ව්යතිෂ්ඨන් ගහනේ වනේ .. 1 ..
විචාර්ය සර්වතෝ දෘෂ්ටිං කානනේ කානනප්රියඃ .
සුග්රීවෝ විපුලග්රීවඃ ක්රෝධමාහාරයද්භෘශම් .. 2 ..
තතස්ස නිනදං ඝෝරං කෘත්වා යුද්ධාය චාහ්වයත් .
පරිවාරෛඃ පරිවෘතෝ නාදෛර්භින්දන්නිවාම්බරම් .. 3 ..
ගර්ජන්නිව මහාමේඝෝ වායුවේගපුරස්සරඃ .
අථ බාලාර්කසදෘශෝ දෘප්තසිංහගතිස්තදා .. 4 ..
දෘෂ්ට්වා රාමං ක්රියාදක්ෂං සුග්රීවෝ වාක්යමබ්රවීත් .
හරිවාගුරයා ව්යාප්තාං තප්තකාඤ්චනතෝරණාම් .
ප්රාප්තාඃ ස්ම ධ්වජයන්ත්රාඪ්යාං කිෂ්කින්ධාං වාලිනඃ පුරීම් .. 5 ..
ප්රතිජ්ඤා යා ත්වයා වීර කෘතා වාලිවධේ පුරා .
සඵලාං කුරු තාං ක්ෂිප්රං ලතාං කාල ඉවාගතඃ .. 6 ..
ඒවමුක්තස්තු ධර්මාත්මා සුග්රීවේණ ස රාඝවඃ .
තමේවෝවාච වචනං සුග්රීවං ශත්රුසූදනඃ .. 7 ..
කෘතාභිජ්ඤානචිහ්නස්ත්ව මනයා ගජසාහ්වයා .
ලක්ෂ්මණේන සමුත්පාට්ය යෛෂා කණ්ඨේ කෘතා තව .. 8 ..
ශෝභසේ(අ)හ්යධිකං වීර ලතයා කණ්ඨසක්තයා .
විපරීත ඉවාකාශේ සූර්යෝ නක්ෂත්රමාලයා .. 9 ..
අද්ය වාලිසමුත්ථං තේ භයං වෛරං ච වානර .
ඒකේනාහං ප්රමෝක්ෂ්යාමි බාණමෝක්ෂේණ සංයුගේ .. 10 ..
මම දර්ශය සුග්රීව වෛරිණං භ්රාතෘරූපිණම් .
වාලී විනිහතෝ යාවද්වනේ පාංසුෂු වේෂ්ටතේ .. 11 ..
යදි දෘෂ්ටිපථං ප්රාප්තෝ ජීවන්ස විනිවර්තතේ .
තතෝ දෝෂේණ මා ගච්ඡේත්සද්යෝ ගර්හේච්ච මා භවාන් .. 12 ..
ප්රත්යක්ෂං සප්ත තේ සාලා මයා බාණේන දාරිතාඃ .
තේනාවේහි බලේනාද්ය වාලිනං නිහතං මයා .. 13 ..
අනෘතං නෝක්තපූර්වං මේ වීර කෘච්ඡ්රේ(අ)පි තිෂ්ටතා .
ධර්මලෝභපරීතේන න ච වක්ෂ්යේ කථඤ්චන .. 14 ..
සඵලාං ච කරිෂ්යාමි ප්රතිජ්ඤාං ජහි සම්භ්රමම් .
ප්රසූතං කලමං ක්ෂේත්රේ වර්ෂේණේව ශතක්රතුඃ .. 15 ..
තදාහ්වානනිමිත්තං ත්වං වාලිනෝ හේමමාලිනඃ .
සුග්රීව කුරු තං ශබ්දං නිෂ්පතේද්යේන වානරඃ .. 16 ..
ජිතකාශී බලශ්ලාඝී ත්වයා චාධර්ෂිතඃ පුරා .
නිෂ්පතිෂ්යත්යසඞ්ගේන වාලී ස ප්රියසංයුගඃ .. 17 ..
රිපූණාං ධර්ෂිණ ශූරා මර්ෂයන්ති න සංයුගේ .
ජානන්තස්තු ස්වකං වීර්යං ස්ත්රීසමක්ෂං විශේෂතඃ .. 18 ..
ස තු රාමවචශ්ශ්රුත්වා සුග්රීවෝ හේමපිඞ්ගලඃ .
නනර්ද ක්රූරනාදේන විනිර්භින්දන්නිවාම්බරම් .. 19 ..
තස්ය ශබ්දේන විත්රස්තා ගාවෝ යාන්ති හතප්රභාඃ .
රාජදෝෂපරාමෘෂ්ටාඃ කුලස්ත්රිය ඉවාකුලාඃ .. 20 ..
ද්රවන්ති ච මෘගාශ්ශීඝ්රං භග්නා ඉව රණේ හයාඃ .
පතන්ති ච ඛගා භූමෞ ක්ෂීණපුණ්යා ඉව ග්රහාඃ .. 21 ..
තතස්සජීමූතගණප්රණාදෝ නාදං හ්යමුඤ්චත්ත්වරයා ප්රතීතඃ .
සූර්යාත්මජශ්ශෞර්යවිවෘද්ධතේජාඃ සරිත්පතිර්වා(අ)නිලචඤ්චලෝර්මිඃ .. 22 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ චතුර්දශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||
tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||
garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||
kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||
śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||
mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||
jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||
ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||
sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||
dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ चतुर्दशस्सर्गः ।
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालि पालिताम् ।
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने ॥ 1 ॥
विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः ।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद्भृशम् ॥ 2 ॥
ततस्स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत् ।
परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 3 ॥
गर्जन्निव महामेघो वायुवेगपुरस्सरः ।
अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्तदा ॥ 4 ॥
दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत् ।
हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम् ।
प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ॥ 5 ॥
प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा ।
सफलां कुरु तां क्षिप्रं लतां काल इवागतः ॥ 6 ॥
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः ।
तमेवोवाच वचनं सुग्रीवं शत्रुसूदनः ॥ 7 ॥
कृताभिज्ञानचिह्नस्त्व मनया गजसाह्वया ।
लक्ष्मणेन समुत्पाट्य यैषा कण्ठे कृता तव ॥ 8 ॥
शोभसेऽह्यधिकं वीर लतया कण्ठसक्तया ।
विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया ॥ 9 ॥
अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर ।
एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे ॥ 10 ॥
मम दर्शय सुग्रीव वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ।
वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु वेष्टते ॥ 11 ॥
यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन्स विनिवर्तते ।
ततो दोषेण मा गच्छेत्सद्यो गर्हेच्च मा भवान् ॥ 12 ॥
प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः ।
तेनावेहि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया ॥ 13 ॥
अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रेऽपि तिष्टता ।
धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथञ्चन ॥ 14 ॥
सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम् ।
प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः ॥ 15 ॥
तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः ।
सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद्येन वानरः ॥ 16 ॥
जितकाशी बलश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरा ।
निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः ॥ 17 ॥
रिपूणां धर्षिण शूरा मर्षयन्ति न संयुगे ।
जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः ॥ 18 ॥
स तु रामवचश्श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 19 ॥
तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः ।
राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः ॥ 20 ॥
द्रवन्ति च मृगाश्शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः ।
पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ 21 ॥
ततस्सजीमूतगणप्रणादो नादं ह्यमुञ्चत्त्वरया प्रतीतः ।
सूर्यात्मजश्शौर्यविवृद्धतेजाः सरित्पतिर्वाऽनिलचञ्चलोर्मिः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुर्दशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||
tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||
garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||
kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||
śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||
mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||
jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||
ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||
sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||
dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.