Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
අථ කෛවල්යපාදඃ .
Sutra 3
නිමිත්තමප්රයෝජකං ප්රකෘතීනාංවරණභේදස්තු තතඃ ක්ෂේත්රිකවත් ..3..
nimittamaprayojakaṃ prakṛtīnāṃvaraṇabhedastu tataḥ kṣetrikavat ||3||
Sutra 5
ප්රවෘත්තිභේදේ ප්රයෝජකං චිත්තමේකමනේකේෂාම් ..5..
pravṛttibhede prayojakaṃ cittamekamanekeṣām ||5||
Sutra 7
කර්මාශුක්ලාකෘෂ්ණං යෝගිනඃ ත්රිවිධමිතරේෂාම් ..7..
karmāśuklākṛṣṇaṃ yoginaḥ trividhamitareṣām ||7||
Sutra 8
තතස්තද්විපාකානුගුණානාමේවාභිව්යක්තිර්වාසනානාම් ..8..
tatastadvipākānuguṇānāmevābhivyaktirvāsanānām ||8||
Sutra 9
ජාති දේශ කාල ව්යවහිතානාමප්යානන්තර්යං ස්මෘතිසංස්කාරයෝඃ ඒකරූපත්වාත් ..9..
jāti deśa kāla vyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayoḥ ekarūpatvāt ||9||
Sutra 11
හේතුඵලාශ්රයාලම්බනෛඃ සඞ්ගෘහීතත්වාතේෂාමභාවේතදභාවඃ ..11..
hetuphalāśrayālambanaiḥ saṅgṛhītatvāteṣāmabhāvetadabhāvaḥ ||11||
Sutra 12
අතීතානාගතං ස්වරූපතෝ(අ)ස්ත්යධ්වභේදාද්ධර්මාණාම් ..12..
atītānāgataṃ svarūpato'styadhvabhedāddharmāṇām ||12||
Sutra 15
වස්තුසාම්යේ චිත්තභේදාත්තයෝර්විභක්තඃ පන්ථාඃ ..15..
vastusāmye cittabhedāttayorvibhaktaḥ panthāḥ ||15||
Sutra 16
න චෛකචිත්තතන්ත්රං වස්තු තත්ප්රමාණකං තදා කිං ස්යාත් ..16..
na caikacittatantraṃ vastu tatpramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt ||16||
Sutra 17
තදුපරාගාපේක්ෂිත්වාත් චිත්තස්ය වස්තුජ්ඤාතාජ්ඤාතම් ..17..
taduparāgāpekṣitvāt cittasya vastujñātājñātam ||17||
Sutra 18
සදාජ්ඤාතාඃ චිත්තවෘත්තයඃ තත්ප්රභෝඃ පුරුෂස්යාපරිණාමිත්වාත් ..18..
sadājñātāḥ cittavṛttayaḥ tatprabhoḥ puruṣasyāpariṇāmitvāt ||18||
Sutra 21
චිත්තාන්තර දෘශ්යේ බුද්ධිබුද්ධේඃ අතිප්රසඞ්ගඃ ස්මෘතිසඞ්කරශ්ච ..21..
cittāntara dṛśye buddhibuddheḥ atiprasaṅgaḥ smṛtisaṅkaraśca ||21||
Sutra 22
චිතේරප්රතිසඞ්ක්රමායාඃ තදාකාරාපත්තෞ ස්වබුද්ධි සංවේදනම් ..22..
citerapratisaṅkramāyāḥ tadākārāpattau svabuddhi saṃvedanam ||22||
Sutra 24
තදසඞ්ඛ්යේය වාසනාභිඃ චිත්රමපි පරාර්ථං සංහත්යකාරිත්වාත් ..24..
tadasaṅkhyeya vāsanābhiḥ citramapi parārthaṃ saṃhatyakāritvāt ||24||
Sutra 26
තදා විවේකනිම්නං කෛවල්යප්රාග්භාරං චිත්තම් ..26..
tadā vivekanimnaṃ kaivalyaprāgbhāraṃ cittam ||26||
Sutra 27
තච්ඡිද්රේෂු ප්රත්යයාන්තරාණි සංස්කාරේභ්යඃ ..27..
tacchidreṣu pratyayāntarāṇi saṃskārebhyaḥ ||27||
Sutra 29
ප්රසඞ්ඛ්යානේ(අ)ප්යකුසීදස්ය සර්වථා විවේකඛ්යාතේඃ ධර්මමේඝස්සමාධිඃ ..29..
prasaṅkhyāne'pyakusīdasya sarvathā vivekakhyāteḥ dharmameghassamādhiḥ ||29||
Sutra 31
තදා සර්වාවරණමලාපේතස්ය ජ්ඤානස්යානන්ත්යාත් ජ්ඤේයමල්පම් ..31..
tadā sarvāvaraṇamalāpetasya jñānasyānantyāt jñeyamalpam ||31||
Sutra 32
තතඃ කෘතාර්ථානාං පරිණාමක්රමසමාප්තිර්ගුණානාම් ..32..
tataḥ kṛtārthānāṃ pariṇāmakramasamāptirguṇānām ||32||
Sutra 33
ක්ෂණප්රතියෝගී පරිණාමාපරාන්ත නිර්ග්රාහ්යඃ ක්රමඃ ..33..
kṣaṇapratiyogī pariṇāmāparānta nirgrāhyaḥ kramaḥ ||33||
Sutra 34
පුරුෂාර්ථශූන්යානාං ගුණානාම්ප්රතිප්රසවඃ කෛවල්යං ස්වරූපප්රතිෂ්ඨා වා චිතිශක්තිරිති ..34..
puruṣārthaśūnyānāṃ guṇānāmpratiprasavaḥ kaivalyaṃ svarūpapratiṣṭhā vā citiśaktiriti ||34||
ඉති පාතඤ්ජලයෝගදර්ශනේ කෛවල්යපාදෝ නාම චතුර්ථඃ පාදඃ .
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ कैवल्यपादः ।
जन्मौषधिमन्त्रतपस्समाधिजाः सिद्धयः ॥1॥
जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापूरात् ॥2॥
निमित्तमप्रयोजकं प्रकृतीनांवरणभेदस्तु ततः क्षेत्रिकवत् ॥3॥
निर्माणचित्तान्यस्मितामात्रात् ॥4॥
प्रवृत्तिभेदे प्रयोजकं चित्तमेकमनेकेषाम् ॥5॥
तत्र ध्यानजमनाशयम् ॥6॥
कर्माशुक्लाकृष्णं योगिनः त्रिविधमितरेषाम् ॥7॥
ततस्तद्विपाकानुगुणानामेवाभिव्यक्तिर्वासनानाम् ॥8॥
जाति देश काल व्यवहितानामप्यानन्तर्यं स्मृतिसंस्कारयोः एकरूपत्वात् ॥9॥
तासामनादित्वं चाशिषो नित्यत्वात् ॥10॥
हेतुफलाश्रयालम्बनैः सङ्गृहीतत्वातेषामभावेतदभावः ॥11॥
अतीतानागतं स्वरूपतोऽस्त्यध्वभेदाद्धर्माणाम् ॥12॥
ते व्यक्तसूक्ष्माः गुणात्मानः ॥13॥
परिणामैकत्वात् वस्तुतत्त्वम् ॥14॥
वस्तुसाम्ये चित्तभेदात्तयोर्विभक्तः पन्थाः ॥15॥
न चैकचित्ततन्त्रं वस्तु तत्प्रमाणकं तदा किं स्यात् ॥16॥
तदुपरागापेक्षित्वात् चित्तस्य वस्तुज्ञाताज्ञातम् ॥17॥
सदाज्ञाताः चित्तवृत्तयः तत्प्रभोः पुरुषस्यापरिणामित्वात् ॥18॥
न तत्स्वाभासं दृश्यत्वात् ॥19॥
एक समये चोभयानवधारणम् ॥20॥
चित्तान्तर दृश्ये बुद्धिबुद्धेः अतिप्रसङ्गः स्मृतिसङ्करश्च ॥21॥
चितेरप्रतिसङ्क्रमायाः तदाकारापत्तौ स्वबुद्धि संवेदनम् ॥22॥
द्रष्टृदृश्योपरक्तं चित्तं सर्वार्थम् ॥23॥
तदसङ्ख्येय वासनाभिः चित्रमपि परार्थं संहत्यकारित्वात् ॥24॥
विशेषदर्शिनः आत्मभावभावनानिवृत्तिः ॥25॥
तदा विवेकनिम्नं कैवल्यप्राग्भारं चित्तम् ॥26॥
तच्छिद्रेषु प्रत्ययान्तराणि संस्कारेभ्यः ॥27॥
हानमेषां क्लेशवदुक्तम् ॥28॥
प्रसङ्ख्यानेऽप्यकुसीदस्य सर्वथा विवेकख्यातेः धर्ममेघस्समाधिः ॥29॥
ततः क्लेशकर्मनिवृत्तिः ॥30॥
तदा सर्वावरणमलापेतस्य ज्ञानस्यानन्त्यात् ज्ञेयमल्पम् ॥31॥
ततः कृतार्थानां परिणामक्रमसमाप्तिर्गुणानाम् ॥32॥
क्षणप्रतियोगी परिणामापरान्त निर्ग्राह्यः क्रमः ॥33॥
पुरुषार्थशून्यानां गुणानाम्प्रतिप्रसवः कैवल्यं स्वरूपप्रतिष्ठा वा चितिशक्तिरिति ॥34॥
इति पातञ्जलयोगदर्शने कैवल्यपादो नाम चतुर्थः पादः ।
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.