അഥ ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ ।
രാജാ ഉവാച ।
യാനി യാനി ഇഹ കര്മാണി യൈഃ യൈഃ സ്വച്ഛന്ദജന്മഭിഃ ।
ചക്രേ കരോതി കര്താ വാ ഹരിഃ താനി ബ്രുവന്തു നഃ ॥ 1॥
ദ്രുമിലഃ ഉവാച ।
യഃ വാ അനന്തസ്യ ഗുണാന് അനന്താന്
അനുക്രമിഷ്യന് സഃ തു ബാലബുദ്ധിഃ ।
രജാംസി ഭൂമേഃ ഗണയേത് കഥഞ്ചിത്
കാലേന ന ഏവ അഖിലശക്തിധാമ്നഃ ॥ 2॥
ഭൂതൈഃ യദാ പഞ്ചഭിഃ ആത്മസൃഷ്ടൈഃ
പുരം വിരാജം വിരചയ്യ തസ്മിന് ।
സ്വാംശേന വിഷ്ടഃ പുരുഷാഭിധാന
മവാപ നാരായണഃ ആദിദേവഃ ॥ 3॥
യത് കായഃ ഏഷഃ ഭുവനത്രയസന്നിവേശഃ
യസ്യ ഇന്ദ്രിയൈഃ തനുഭൃതാം ഉഭയൈന്ദ്രിയാണി ।
ജ്ഞാനം സ്വതഃ ശ്വസനതഃ ബലം ഓജഃ ഈഹാ
സത്ത്വാദിഭിഃ സ്ഥിതിലയൌദ്ഭവഃ ആദികര്താ ॥ 4॥
ആദൌ അഭൂത് ശതധൃതീ രജസ അസ്യ സര്ഗേ
വിഷ്ണു സ്ഥിതൌ ക്രതുപതിഃ ദ്വിജധര്മസേതുഃ ।
രുദ്രഃ അപി അയായ തമസാ പുരുഷഃ സഃ ആദ്യഃ
ഇതി ഉദ്ഭവസ്ഥിതിലയാഃ സതതം പ്രജാസു ॥ 5॥
ധര്മസ്യ ദക്ഷദുഹിതര്യജനിഷ്ടഃ മൂര്ത്യാ
നാരായണഃ നരഃ ഋഷിപ്രവരഃ പ്രശാന്തഃ ।
നൈഷ്കര്മ്യലക്ഷണം ഉവാച ചചാര കര്മ
യഃ അദ്യ അപി ച ആസ്ത ഋഷിവര്യനിഷേവിതാങ്ഘ്രിഃ ॥ 6॥
ഇന്ദ്രഃ വിശങ്ക്യ മമ ധാമ ജിഘൃക്ഷതി ഇതി
കാമം ന്യയുങ്ക്ത സഗണം സഃ ബദരിഉപാഖ്യമ് ।
ഗത്വാ അപ്സരോഗണവസന്തസുമന്ദവാതൈഃ
സ്ത്രീപ്രേക്ഷണ ഇഷുഭിഃ അവിധ്യതത് മഹിജ്ഞഃ ॥ 7॥
വിജ്ഞായ ശക്രകൃതം അക്രമം ആദിദേവഃ
പ്രാഹ പ്രഹസ്യ ഗതവിസ്മയഃ ഏജമാനാന് ।
മാ ഭൈഷ്ട ഭോ മദന മാരുത ദേവവധ്വഃ
ഗൃഹ്ണീത നഃ ബലിം അശൂന്യം ഇമം കുരുധ്വമ് ॥ 8॥
ഇത്ഥം ബ്രുവതി അഭയദേ നരദേവ ദേവാഃ
സവ്രീഡനമ്രശിരസഃ സഘൃണം തം ഊചുഃ ।
ന ഏതത് വിഭോ ത്വയി പരേ അവികൃതേ വിചിത്രമ്
സ്വാരാമധീഃ അനികരാനതപാദപദ്മേ ॥ 9॥
ത്വാം സേവതാം സുരകൃതാ ബഹവഃ അന്തരായാഃ
സ്വൌകോ വിലങ്ഘ്യ പരമം വ്രജതാം പദം തേ ।
ന അന്യസ്യ ബര്ഹിഷി ബലീന് ദദതഃ സ്വഭാഗാന്
ധത്തേ പദം ത്വം അവിതാ യദി വിഘ്നമൂര്ധ്നി ॥ 10॥
ക്ഷുത് തൃട്ത്രികാലഗുണമാരുതജൈവ്ഹ്യശൈശ്ന്യാന്
അസ്മാന് അപാരജലധീന് അതിതീര്യ കേചിത് ।
ക്രോധസ്യ യാന്തി വിഫലസ്യ വശ പദേ ഗോഃ
മജ്ജന്തി ദുശ്ചരതപഃ ച വൃഥാ ഉത്സൃജന്തി ॥ 11॥
ഇതി പ്രഗൃണതാം തേഷാം സ്ത്രിയഃ അതി അദ്ഭുതദര്ശനാഃ ।
ദര്ശയാമാസ ശുശ്രൂഷാം സ്വര്ചിതാഃ കുര്വതീഃ വിഭുഃ ॥ 12॥
തേ ദേവ അനുചരാഃ ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയഃ ശ്രീഃ ഇവ രൂപിണീഃ ।
ഗന്ധേന മുമുഹുഃ താസാം രൂപ ഔദാര്യഹതശ്രിയഃ ॥ 13॥
താന് ആഹ ദേവദേവ ഈശഃ പ്രണതാന് പ്രഹസന് ഇവ ।
ആസാം ഏകതമാം വൃങ്ഗ്ധ്വം സവര്ണാം സ്വര്ഗഭൂഷണാമ് ॥
14॥
ഓം ഇതി ആദേശം ആദായ നത്വാ തം സുരവന്ദിനഃ ।
ഉര്വശീം അപ്സരഃശ്രേഷ്ഠാം പുരസ്കൃത്യ ദിവം യയുഃ ॥ 15॥
ഇന്ദ്രായ ആനമ്യ സദസി ശ്രുണ്വതാം ത്രിദിവൌകസാമ് ।
ഊചുഃ നാരായണബലം ശക്രഃ തത്ര ആസ വിസ്മിതഃ ॥ 16॥
ഹംസസ്വരൂപീ അവദദത് അച്യുതഃ ആത്മയോഗമ്
ദത്തഃ കുമാര ഋഷഭഃ ഭഗവാന് പിതാ നഃ ।
വിഷ്ണുഃ ശിവായ ജഗതാം കലയാ അവതീര്ണഃ
തേന ആഹൃതാഃ മധുഭിദാ ശ്രുതയഃ ഹയാസ്യേ ॥ 17॥
ഗുപ്തഃ അപി അയേ മനുഃ ഇലാ ഓഷധയഃ ച മാത്സ്യേ
ക്രൌഡേ ഹതഃ ദിതിജഃ ഉദ്ധരതാ അമ്ഭസഃ ക്ഷ്മാമ് ।
കൌര്മേ ധൃതഃ അദ്രിഃ അമൃത ഉന്മഥനേ സ്വപൃഷ്ഠേ
ഗ്രാഹാത് പ്രപന്നമിഭരാജം അമുഞ്ചത് ആര്തമ് ॥ 18॥
സംസ്തുന്വതഃ അബ്ധിപതിതാന് ശ്രമണാന് ഋഷീം ച
ശക്രം ച വൃത്രവധതഃ തമസി പ്രവിഷ്ടമ് ।
ദേവസ്ത്രിയഃ അസുരഗൃഹേ പിഹിതാഃ അനാഥാഃ
ജഘ്നേ അസുരേന്ദ്രം അഭയായ സതാം നൃസിംഹേ ॥ 19॥
ദേവ അസുരേ യുധി ച ദൈത്യപതീന് സുരാര്ഥേ
ഹത്വാ അന്തരേഷു ഭുവനാനി അദധാത് കലാഭിഃ ।
ഭൂത്വാ അഥ വാമനഃ ഇമാം അഹരത് ബലേഃ ക്ഷ്മാമ്
യാഞ്ചാച്ഛലേന സമദാത് അദിതേഃ സുതേഭ്യഃ ॥ 20॥
നിഃക്ഷത്രിയാം അകൃത ഗാം ച ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ
രാമഃ തു ഹൈഹയകുല അപി അയഭാര്ഗവ അഗ്നിഃ ।
സഃ അബ്ധിം ബബന്ധ ദശവക്ത്രം അഹന് സലങ്കമ്
സീതാപതിഃ ജയതി ലോകം അലഘ്നകീര്തിഃ ॥ 21॥
ഭൂമേഃ ഭര അവതരണായ യദുഷി അജന്മാ ജാതഃ
കരിഷ്യതി സുരൈഃ അപി ദുഷ്കരാണി ।
വാദൈഃ വിമോഹയതി യജ്ഞകൃതഃ അതദര്ഹാന്
ശൂദ്രാം കലൌ ക്ഷിതിഭുജഃ ന്യഹനിഷ്യദന്തേ ॥ 22॥
ഏവംവിധാനി കര്മാണി ജന്മാനി ച ജഗത് പതേഃ ।
ഭൂരീണി ഭൂരിയശസഃ വര്ണിതാനി മഹാഭുജ ॥ 23॥
ഇതി ശ്രീമദ്ഭഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം
സംഹിതായാമേകാദശസ്കന്ധേ നിമിജായന്തസംവാദേ
ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha caturtho'dhyāyaḥ |
rājā uvāca |
yāni yāni iha karmāṇi yaiḥ yaiḥ svacchandajanmabhiḥ |
cakre karoti kartā vā hariḥ tāni bruvantu naḥ || 1||
drumilaḥ uvāca |
yaḥ vā anantasya guṇān anantān
anukramiṣyan saḥ tu bālabuddhiḥ |
rajāṃsi bhūmeḥ gaṇayet kathañcit
kālena na eva akhilaśaktidhāmnaḥ || 2||
bhūtaiḥ yadā pañcabhiḥ ātmasṛṣṭaiḥ
puraṃ virājaṃ viracayya tasmin |
svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhāna
mavāpa nārāyaṇaḥ ādidevaḥ || 3||
yat kāyaḥ eṣaḥ bhuvanatrayasanniveśaḥ
yasya indriyaiḥ tanubhṛtāṃ ubhayaindriyāṇi |
jñānaṃ svataḥ śvasanataḥ balaṃ ojaḥ īhā
sattvādibhiḥ sthitilayaudbhavaḥ ādikartā || 4||
ādau abhūt śatadhṛtī rajasa asya sarge
viṣṇu sthitau kratupatiḥ dvijadharmasetuḥ |
rudraḥ api ayāya tamasā puruṣaḥ saḥ ādyaḥ
iti udbhavasthitilayāḥ satataṃ prajāsu || 5||
dharmasya dakṣaduhitaryajaniṣṭaḥ mūrtyā
nārāyaṇaḥ naraḥ ṛṣipravaraḥ praśāntaḥ |
naiṣkarmyalakṣaṇaṃ uvāca cacāra karma
yaḥ adya api ca āsta ṛṣivaryaniṣevitāṅghriḥ || 6||
indraḥ viśaṅkya mama dhāma jighṛkṣati iti
kāmaṃ nyayuṅkta sagaṇaṃ saḥ badariupākhyam |
gatvā apsarogaṇavasantasumandavātaiḥ
strīprekṣaṇa iṣubhiḥ avidhyatat mahijñaḥ || 7||
vijñāya śakrakṛtaṃ akramaṃ ādidevaḥ
prāha prahasya gatavismayaḥ ejamānān |
mā bhaiṣṭa bho madana māruta devavadhvaḥ
gṛhṇīta naḥ baliṃ aśūnyaṃ imaṃ kurudhvam || 8||
itthaṃ bruvati abhayade naradeva devāḥ
savrīḍanamraśirasaḥ saghṛṇaṃ taṃ ūcuḥ |
na etat vibho tvayi pare avikṛte vicitram
svārāmadhīḥ anikarānatapādapadme || 9||
tvāṃ sevatāṃ surakṛtā bahavaḥ antarāyāḥ
svauko vilaṅghya paramaṃ vrajatāṃ padaṃ te |
na anyasya barhiṣi balīn dadataḥ svabhāgān
dhatte padaṃ tvaṃ avitā yadi vighnamūrdhni || 10||
kṣut tṛṭtrikālaguṇamārutajaivhyaśaiśnyān
asmān apārajaladhīn atitīrya kecit |
krodhasya yānti viphalasya vaśa pade goḥ
majjanti duścaratapaḥ ca vṛthā utsṛjanti || 11||
iti pragṛṇatāṃ teṣāṃ striyaḥ ati adbhutadarśanāḥ |
darśayāmāsa śuśrūṣāṃ svarcitāḥ kurvatīḥ vibhuḥ || 12||
te deva anucarāḥ dṛṣṭvā striyaḥ śrīḥ iva rūpiṇīḥ |
gandhena mumuhuḥ tāsāṃ rūpa audāryahataśriyaḥ || 13||
tān āha devadeva īśaḥ praṇatān prahasan iva |
āsāṃ ekatamāṃ vṛṅgdhvaṃ savarṇāṃ svargabhūṣaṇām ||
14||
oṃ iti ādeśaṃ ādāya natvā taṃ suravandinaḥ |
urvaśīṃ apsaraḥśreṣṭhāṃ puraskṛtya divaṃ yayuḥ || 15||
indrāya ānamya sadasi śruṇvatāṃ tridivaukasām |
ūcuḥ nārāyaṇabalaṃ śakraḥ tatra āsa vismitaḥ || 16||
haṃsasvarūpī avadadat acyutaḥ ātmayogam
dattaḥ kumāra ṛṣabhaḥ bhagavān pitā naḥ |
viṣṇuḥ śivāya jagatāṃ kalayā avatīrṇaḥ
tena āhṛtāḥ madhubhidā śrutayaḥ hayāsye || 17||
guptaḥ api aye manuḥ ilā oṣadhayaḥ ca mātsye
krauḍe hataḥ ditijaḥ uddharatā ambhasaḥ kṣmām |
kaurme dhṛtaḥ adriḥ amṛta unmathane svapṛṣṭhe
grāhāt prapannamibharājaṃ amuñcat ārtam || 18||
saṃstunvataḥ abdhipatitān śramaṇān ṛṣīṃ ca
śakraṃ ca vṛtravadhataḥ tamasi praviṣṭam |
devastriyaḥ asuragṛhe pihitāḥ anāthāḥ
jaghne asurendraṃ abhayāya satāṃ nṛsiṃhe || 19||
deva asure yudhi ca daityapatīn surārthe
hatvā antareṣu bhuvanāni adadhāt kalābhiḥ |
bhūtvā atha vāmanaḥ imāṃ aharat baleḥ kṣmām
yāñcācchalena samadāt aditeḥ sutebhyaḥ || 20||
niḥkṣatriyāṃ akṛta gāṃ ca triḥsaptakṛtvaḥ
rāmaḥ tu haihayakula api ayabhārgava agniḥ |
saḥ abdhiṃ babandha daśavaktraṃ ahan salaṅkam
sītāpatiḥ jayati lokaṃ alaghnakīrtiḥ || 21||
bhūmeḥ bhara avataraṇāya yaduṣi ajanmā jātaḥ
kariṣyati suraiḥ api duṣkarāṇi |
vādaiḥ vimohayati yajñakṛtaḥ atadarhān
śūdrāṃ kalau kṣitibhujaḥ nyahaniṣyadante || 22||
evaṃvidhāni karmāṇi janmāni ca jagat pateḥ |
bhūrīṇi bhūriyaśasaḥ varṇitāni mahābhuja || 23||
iti śrīmadbhagavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde
caturtho'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ चतुर्थोऽध्यायः ।
राजा उवाच ।
यानि यानि इह कर्माणि यैः यैः स्वच्छन्दजन्मभिः ।
चक्रे करोति कर्ता वा हरिः तानि ब्रुवन्तु नः ॥ 1॥
द्रुमिलः उवाच ।
यः वा अनन्तस्य गुणान् अनन्तान्
अनुक्रमिष्यन् सः तु बालबुद्धिः ।
रजांसि भूमेः गणयेत् कथञ्चित्
कालेन न एव अखिलशक्तिधाम्नः ॥ 2॥
भूतैः यदा पञ्चभिः आत्मसृष्टैः
पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् ।
स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधान
मवाप नारायणः आदिदेवः ॥ 3॥
यत् कायः एषः भुवनत्रयसन्निवेशः
यस्य इन्द्रियैः तनुभृतां उभयैन्द्रियाणि ।
ज्ञानं स्वतः श्वसनतः बलं ओजः ईहा
सत्त्वादिभिः स्थितिलयौद्भवः आदिकर्ता ॥ 4॥
आदौ अभूत् शतधृती रजस अस्य सर्गे
विष्णु स्थितौ क्रतुपतिः द्विजधर्मसेतुः ।
रुद्रः अपि अयाय तमसा पुरुषः सः आद्यः
इति उद्भवस्थितिलयाः सततं प्रजासु ॥ 5॥
धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनिष्टः मूर्त्या
नारायणः नरः ऋषिप्रवरः प्रशान्तः ।
नैष्कर्म्यलक्षणं उवाच चचार कर्म
यः अद्य अपि च आस्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्घ्रिः ॥ 6॥
इन्द्रः विशङ्क्य मम धाम जिघृक्षति इति
कामं न्ययुङ्क्त सगणं सः बदरिउपाख्यम् ।
गत्वा अप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातैः
स्त्रीप्रेक्षण इषुभिः अविध्यतत् महिज्ञः ॥ 7॥
विज्ञाय शक्रकृतं अक्रमं आदिदेवः
प्राह प्रहस्य गतविस्मयः एजमानान् ।
मा भैष्ट भो मदन मारुत देववध्वः
गृह्णीत नः बलिं अशून्यं इमं कुरुध्वम् ॥ 8॥
इत्थं ब्रुवति अभयदे नरदेव देवाः
सव्रीडनम्रशिरसः सघृणं तं ऊचुः ।
न एतत् विभो त्वयि परे अविकृते विचित्रम्
स्वारामधीः अनिकरानतपादपद्मे ॥ 9॥
त्वां सेवतां सुरकृता बहवः अन्तरायाः
स्वौको विलङ्घ्य परमं व्रजतां पदं ते ।
न अन्यस्य बर्हिषि बलीन् ददतः स्वभागान्
धत्ते पदं त्वं अविता यदि विघ्नमूर्ध्नि ॥ 10॥
क्षुत् तृट्त्रिकालगुणमारुतजैव्ह्यशैश्न्यान्
अस्मान् अपारजलधीन् अतितीर्य केचित् ।
क्रोधस्य यान्ति विफलस्य वश पदे गोः
मज्जन्ति दुश्चरतपः च वृथा उत्सृजन्ति ॥ 11॥
इति प्रगृणतां तेषां स्त्रियः अति अद्भुतदर्शनाः ।
दर्शयामास शुश्रूषां स्वर्चिताः कुर्वतीः विभुः ॥ 12॥
ते देव अनुचराः दृष्ट्वा स्त्रियः श्रीः इव रूपिणीः ।
गन्धेन मुमुहुः तासां रूप औदार्यहतश्रियः ॥ 13॥
तान् आह देवदेव ईशः प्रणतान् प्रहसन् इव ।
आसां एकतमां वृङ्ग्ध्वं सवर्णां स्वर्गभूषणाम् ॥
14॥
ॐ इति आदेशं आदाय नत्वा तं सुरवन्दिनः ।
उर्वशीं अप्सरःश्रेष्ठां पुरस्कृत्य दिवं ययुः ॥ 15॥
इन्द्राय आनम्य सदसि श्रुण्वतां त्रिदिवौकसाम् ।
ऊचुः नारायणबलं शक्रः तत्र आस विस्मितः ॥ 16॥
हंसस्वरूपी अवददत् अच्युतः आत्मयोगम्
दत्तः कुमार ऋषभः भगवान् पिता नः ।
विष्णुः शिवाय जगतां कलया अवतीर्णः
तेन आहृताः मधुभिदा श्रुतयः हयास्ये ॥ 17॥
गुप्तः अपि अये मनुः इला ओषधयः च मात्स्ये
क्रौडे हतः दितिजः उद्धरता अम्भसः क्ष्माम् ।
कौर्मे धृतः अद्रिः अमृत उन्मथने स्वपृष्ठे
ग्राहात् प्रपन्नमिभराजं अमुञ्चत् आर्तम् ॥ 18॥
संस्तुन्वतः अब्धिपतितान् श्रमणान् ऋषीं च
शक्रं च वृत्रवधतः तमसि प्रविष्टम् ।
देवस्त्रियः असुरगृहे पिहिताः अनाथाः
जघ्ने असुरेन्द्रं अभयाय सतां नृसिंहे ॥ 19॥
देव असुरे युधि च दैत्यपतीन् सुरार्थे
हत्वा अन्तरेषु भुवनानि अदधात् कलाभिः ।
भूत्वा अथ वामनः इमां अहरत् बलेः क्ष्माम्
याञ्चाच्छलेन समदात् अदितेः सुतेभ्यः ॥ 20॥
निःक्षत्रियां अकृत गां च त्रिःसप्तकृत्वः
रामः तु हैहयकुल अपि अयभार्गव अग्निः ।
सः अब्धिं बबन्ध दशवक्त्रं अहन् सलङ्कम्
सीतापतिः जयति लोकं अलघ्नकीर्तिः ॥ 21॥
भूमेः भर अवतरणाय यदुषि अजन्मा जातः
करिष्यति सुरैः अपि दुष्कराणि ।
वादैः विमोहयति यज्ञकृतः अतदर्हान्
शूद्रां कलौ क्षितिभुजः न्यहनिष्यदन्ते ॥ 22॥
एवंविधानि कर्माणि जन्मानि च जगत् पतेः ।
भूरीणि भूरियशसः वर्णितानि महाभुज ॥ 23॥
इति श्रीमद्भगवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहितायामेकादशस्कन्धे निमिजायन्तसंवादे
चतुर्थोऽध्यायः ॥
atha caturtho'dhyāyaḥ |
rājā uvāca |
yāni yāni iha karmāṇi yaiḥ yaiḥ svacchandajanmabhiḥ |
cakre karoti kartā vā hariḥ tāni bruvantu naḥ || 1||
drumilaḥ uvāca |
yaḥ vā anantasya guṇān anantān
anukramiṣyan saḥ tu bālabuddhiḥ |
rajāṃsi bhūmeḥ gaṇayet kathañcit
kālena na eva akhilaśaktidhāmnaḥ || 2||
bhūtaiḥ yadā pañcabhiḥ ātmasṛṣṭaiḥ
puraṃ virājaṃ viracayya tasmin |
svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhāna
mavāpa nārāyaṇaḥ ādidevaḥ || 3||
yat kāyaḥ eṣaḥ bhuvanatrayasanniveśaḥ
yasya indriyaiḥ tanubhṛtāṃ ubhayaindriyāṇi |
jñānaṃ svataḥ śvasanataḥ balaṃ ojaḥ īhā
sattvādibhiḥ sthitilayaudbhavaḥ ādikartā || 4||
ādau abhūt śatadhṛtī rajasa asya sarge
viṣṇu sthitau kratupatiḥ dvijadharmasetuḥ |
rudraḥ api ayāya tamasā puruṣaḥ saḥ ādyaḥ
iti udbhavasthitilayāḥ satataṃ prajāsu || 5||
dharmasya dakṣaduhitaryajaniṣṭaḥ mūrtyā
nārāyaṇaḥ naraḥ ṛṣipravaraḥ praśāntaḥ |
naiṣkarmyalakṣaṇaṃ uvāca cacāra karma
yaḥ adya api ca āsta ṛṣivaryaniṣevitāṅghriḥ || 6||
indraḥ viśaṅkya mama dhāma jighṛkṣati iti
kāmaṃ nyayuṅkta sagaṇaṃ saḥ badariupākhyam |
gatvā apsarogaṇavasantasumandavātaiḥ
strīprekṣaṇa iṣubhiḥ avidhyatat mahijñaḥ || 7||
vijñāya śakrakṛtaṃ akramaṃ ādidevaḥ
prāha prahasya gatavismayaḥ ejamānān |
mā bhaiṣṭa bho madana māruta devavadhvaḥ
gṛhṇīta naḥ baliṃ aśūnyaṃ imaṃ kurudhvam || 8||
itthaṃ bruvati abhayade naradeva devāḥ
savrīḍanamraśirasaḥ saghṛṇaṃ taṃ ūcuḥ |
na etat vibho tvayi pare avikṛte vicitram
svārāmadhīḥ anikarānatapādapadme || 9||
tvāṃ sevatāṃ surakṛtā bahavaḥ antarāyāḥ
svauko vilaṅghya paramaṃ vrajatāṃ padaṃ te |
na anyasya barhiṣi balīn dadataḥ svabhāgān
dhatte padaṃ tvaṃ avitā yadi vighnamūrdhni || 10||
kṣut tṛṭtrikālaguṇamārutajaivhyaśaiśnyān
asmān apārajaladhīn atitīrya kecit |
krodhasya yānti viphalasya vaśa pade goḥ
majjanti duścaratapaḥ ca vṛthā utsṛjanti || 11||
iti pragṛṇatāṃ teṣāṃ striyaḥ ati adbhutadarśanāḥ |
darśayāmāsa śuśrūṣāṃ svarcitāḥ kurvatīḥ vibhuḥ || 12||
te deva anucarāḥ dṛṣṭvā striyaḥ śrīḥ iva rūpiṇīḥ |
gandhena mumuhuḥ tāsāṃ rūpa audāryahataśriyaḥ || 13||
tān āha devadeva īśaḥ praṇatān prahasan iva |
āsāṃ ekatamāṃ vṛṅgdhvaṃ savarṇāṃ svargabhūṣaṇām ||
14||
oṃ iti ādeśaṃ ādāya natvā taṃ suravandinaḥ |
urvaśīṃ apsaraḥśreṣṭhāṃ puraskṛtya divaṃ yayuḥ || 15||
indrāya ānamya sadasi śruṇvatāṃ tridivaukasām |
ūcuḥ nārāyaṇabalaṃ śakraḥ tatra āsa vismitaḥ || 16||
haṃsasvarūpī avadadat acyutaḥ ātmayogam
dattaḥ kumāra ṛṣabhaḥ bhagavān pitā naḥ |
viṣṇuḥ śivāya jagatāṃ kalayā avatīrṇaḥ
tena āhṛtāḥ madhubhidā śrutayaḥ hayāsye || 17||
guptaḥ api aye manuḥ ilā oṣadhayaḥ ca mātsye
krauḍe hataḥ ditijaḥ uddharatā ambhasaḥ kṣmām |
kaurme dhṛtaḥ adriḥ amṛta unmathane svapṛṣṭhe
grāhāt prapannamibharājaṃ amuñcat ārtam || 18||
saṃstunvataḥ abdhipatitān śramaṇān ṛṣīṃ ca
śakraṃ ca vṛtravadhataḥ tamasi praviṣṭam |
devastriyaḥ asuragṛhe pihitāḥ anāthāḥ
jaghne asurendraṃ abhayāya satāṃ nṛsiṃhe || 19||
deva asure yudhi ca daityapatīn surārthe
hatvā antareṣu bhuvanāni adadhāt kalābhiḥ |
bhūtvā atha vāmanaḥ imāṃ aharat baleḥ kṣmām
yāñcācchalena samadāt aditeḥ sutebhyaḥ || 20||
niḥkṣatriyāṃ akṛta gāṃ ca triḥsaptakṛtvaḥ
rāmaḥ tu haihayakula api ayabhārgava agniḥ |
saḥ abdhiṃ babandha daśavaktraṃ ahan salaṅkam
sītāpatiḥ jayati lokaṃ alaghnakīrtiḥ || 21||
bhūmeḥ bhara avataraṇāya yaduṣi ajanmā jātaḥ
kariṣyati suraiḥ api duṣkarāṇi |
vādaiḥ vimohayati yajñakṛtaḥ atadarhān
śūdrāṃ kalau kṣitibhujaḥ nyahaniṣyadante || 22||
evaṃvidhāni karmāṇi janmāni ca jagat pateḥ |
bhūrīṇi bhūriyaśasaḥ varṇitāni mahābhuja || 23||
iti śrīmadbhagavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde
caturtho'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.