Uddhavagita - Chaturtho'dhyayah

ॐ

ഉദ്ധവഗീതാ - ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ

Gita Malayalam

അഥ ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ ।

രാജാ ഉവാച ।

യാനി യാനി ഇഹ കര്മാണി യൈഃ യൈഃ സ്വച്ഛന്ദജന്മഭിഃ ।

ചക്രേ കരോതി കര്താ വാ ഹരിഃ താനി ബ്രുവന്തു നഃ ॥ 1॥

ദ്രുമിലഃ ഉവാച ।

യഃ വാ അനന്തസ്യ ഗുണാന് അനന്താന്

അനുക്രമിഷ്യന് സഃ തു ബാലബുദ്ധിഃ ।

രജാംസി ഭൂമേഃ ഗണയേത് കഥഞ്ചിത്

കാലേന ന ഏവ അഖിലശക്തിധാമ്നഃ ॥ 2॥

ഭൂതൈഃ യദാ പഞ്ചഭിഃ ആത്മസൃഷ്ടൈഃ

പുരം വിരാജം വിരചയ്യ തസ്മിന് ।

സ്വാംശേന വിഷ്ടഃ പുരുഷാഭിധാന

മവാപ നാരായണഃ ആദിദേവഃ ॥ 3॥

യത് കായഃ ഏഷഃ ഭുവനത്രയസന്നിവേശഃ

യസ്യ ഇന്ദ്രിയൈഃ തനുഭൃതാം ഉഭയൈന്ദ്രിയാണി ।

ജ്ഞാനം സ്വതഃ ശ്വസനതഃ ബലം ഓജഃ ഈഹാ

സത്ത്വാദിഭിഃ സ്ഥിതിലയൌദ്ഭവഃ ആദികര്താ ॥ 4॥

ആദൌ അഭൂത് ശതധൃതീ രജസ അസ്യ സര്ഗേ

വിഷ്ണു സ്ഥിതൌ ക്രതുപതിഃ ദ്വിജധര്മസേതുഃ ।

രുദ്രഃ അപി അയായ തമസാ പുരുഷഃ സഃ ആദ്യഃ

ഇതി ഉദ്ഭവസ്ഥിതിലയാഃ സതതം പ്രജാസു ॥ 5॥

ധര്മസ്യ ദക്ഷദുഹിതര്യജനിഷ്ടഃ മൂര്ത്യാ

നാരായണഃ നരഃ ഋഷിപ്രവരഃ പ്രശാന്തഃ ।

നൈഷ്കര്മ്യലക്ഷണം ഉവാച ചചാര കര്മ

യഃ അദ്യ അപി ച ആസ്ത ഋഷിവര്യനിഷേവിതാങ്ഘ്രിഃ ॥ 6॥

ഇന്ദ്രഃ വിശങ്ക്യ മമ ധാമ ജിഘൃക്ഷതി ഇതി

കാമം ന്യയുങ്ക്ത സഗണം സഃ ബദരിഉപാഖ്യമ് ।

ഗത്വാ അപ്സരോഗണവസന്തസുമന്ദവാതൈഃ

സ്ത്രീപ്രേക്ഷണ ഇഷുഭിഃ അവിധ്യതത് മഹിജ്ഞഃ ॥ 7॥

വിജ്ഞായ ശക്രകൃതം അക്രമം ആദിദേവഃ

പ്രാഹ പ്രഹസ്യ ഗതവിസ്മയഃ ഏജമാനാന് ।

മാ ഭൈഷ്ട ഭോ മദന മാരുത ദേവവധ്വഃ

ഗൃഹ്ണീത നഃ ബലിം അശൂന്യം ഇമം കുരുധ്വമ് ॥ 8॥

ഇത്ഥം ബ്രുവതി അഭയദേ നരദേവ ദേവാഃ

സവ്രീഡനമ്രശിരസഃ സഘൃണം തം ഊചുഃ ।

ന ഏതത് വിഭോ ത്വയി പരേ അവികൃതേ വിചിത്രമ്

സ്വാരാമധീഃ അനികരാനതപാദപദ്മേ ॥ 9॥

ത്വാം സേവതാം സുരകൃതാ ബഹവഃ അന്തരായാഃ

സ്വൌകോ വിലങ്ഘ്യ പരമം വ്രജതാം പദം തേ ।

ന അന്യസ്യ ബര്ഹിഷി ബലീന് ദദതഃ സ്വഭാഗാന്

ധത്തേ പദം ത്വം അവിതാ യദി വിഘ്നമൂര്ധ്നി ॥ 10॥

ക്ഷുത് തൃട്ത്രികാലഗുണമാരുതജൈവ്ഹ്യശൈശ്ന്യാന്

അസ്മാന് അപാരജലധീന് അതിതീര്യ കേചിത് ।

ക്രോധസ്യ യാന്തി വിഫലസ്യ വശ പദേ ഗോഃ

മജ്ജന്തി ദുശ്ചരതപഃ ച വൃഥാ ഉത്സൃജന്തി ॥ 11॥

ഇതി പ്രഗൃണതാം തേഷാം സ്ത്രിയഃ അതി അദ്ഭുതദര്ശനാഃ ।

ദര്ശയാമാസ ശുശ്രൂഷാം സ്വര്ചിതാഃ കുര്വതീഃ വിഭുഃ ॥ 12॥

തേ ദേവ അനുചരാഃ ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയഃ ശ്രീഃ ഇവ രൂപിണീഃ ।

ഗന്ധേന മുമുഹുഃ താസാം രൂപ ഔദാര്യഹതശ്രിയഃ ॥ 13॥

താന് ആഹ ദേവദേവ ഈശഃ പ്രണതാന് പ്രഹസന് ഇവ ।

ആസാം ഏകതമാം വൃങ്ഗ്ധ്വം സവര്ണാം സ്വര്ഗഭൂഷണാമ് ॥

14॥

ഓം ഇതി ആദേശം ആദായ നത്വാ തം സുരവന്ദിനഃ ।

ഉര്വശീം അപ്സരഃശ്രേഷ്ഠാം പുരസ്കൃത്യ ദിവം യയുഃ ॥ 15॥

ഇന്ദ്രായ ആനമ്യ സദസി ശ്രുണ്വതാം ത്രിദിവൌകസാമ് ।

ഊചുഃ നാരായണബലം ശക്രഃ തത്ര ആസ വിസ്മിതഃ ॥ 16॥

ഹംസസ്വരൂപീ അവദദത് അച്യുതഃ ആത്മയോഗമ്

ദത്തഃ കുമാര ഋഷഭഃ ഭഗവാന് പിതാ നഃ ।

വിഷ്ണുഃ ശിവായ ജഗതാം കലയാ അവതീര്ണഃ

തേന ആഹൃതാഃ മധുഭിദാ ശ്രുതയഃ ഹയാസ്യേ ॥ 17॥

ഗുപ്തഃ അപി അയേ മനുഃ ഇലാ ഓഷധയഃ ച മാത്സ്യേ

ക്രൌഡേ ഹതഃ ദിതിജഃ ഉദ്ധരതാ അമ്ഭസഃ ക്ഷ്മാമ് ।

കൌര്മേ ധൃതഃ അദ്രിഃ അമൃത ഉന്മഥനേ സ്വപൃഷ്ഠേ

ഗ്രാഹാത് പ്രപന്നമിഭരാജം അമുഞ്ചത് ആര്തമ് ॥ 18॥

സംസ്തുന്വതഃ അബ്ധിപതിതാന് ശ്രമണാന് ഋഷീം ച

ശക്രം ച വൃത്രവധതഃ തമസി പ്രവിഷ്ടമ് ।

ദേവസ്ത്രിയഃ അസുരഗൃഹേ പിഹിതാഃ അനാഥാഃ

ജഘ്നേ അസുരേന്ദ്രം അഭയായ സതാം നൃസിംഹേ ॥ 19॥

ദേവ അസുരേ യുധി ച ദൈത്യപതീന് സുരാര്ഥേ

ഹത്വാ അന്തരേഷു ഭുവനാനി അദധാത് കലാഭിഃ ।

ഭൂത്വാ അഥ വാമനഃ ഇമാം അഹരത് ബലേഃ ക്ഷ്മാമ്

യാഞ്ചാച്ഛലേന സമദാത് അദിതേഃ സുതേഭ്യഃ ॥ 20॥

നിഃക്ഷത്രിയാം അകൃത ഗാം ച ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ

രാമഃ തു ഹൈഹയകുല അപി അയഭാര്ഗവ അഗ്നിഃ ।

സഃ അബ്ധിം ബബന്ധ ദശവക്ത്രം അഹന് സലങ്കമ്

സീതാപതിഃ ജയതി ലോകം അലഘ്നകീര്തിഃ ॥ 21॥

ഭൂമേഃ ഭര അവതരണായ യദുഷി അജന്മാ ജാതഃ

കരിഷ്യതി സുരൈഃ അപി ദുഷ്കരാണി ।

വാദൈഃ വിമോഹയതി യജ്ഞകൃതഃ അതദര്ഹാന്

ശൂദ്രാം കലൌ ക്ഷിതിഭുജഃ ന്യഹനിഷ്യദന്തേ ॥ 22॥

ഏവംവിധാനി കര്മാണി ജന്മാനി ച ജഗത് പതേഃ ।

ഭൂരീണി ഭൂരിയശസഃ വര്ണിതാനി മഹാഭുജ ॥ 23॥

ഇതി ശ്രീമദ്ഭഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം

സംഹിതായാമേകാദശസ്കന്ധേ നിമിജായന്തസംവാദേ

ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

atha caturtho'dhyāyaḥ |

rājā uvāca |

yāni yāni iha karmāṇi yaiḥ yaiḥ svacchandajanmabhiḥ |

cakre karoti kartā vā hariḥ tāni bruvantu naḥ || 1||

drumilaḥ uvāca |

yaḥ vā anantasya guṇān anantān

anukramiṣyan saḥ tu bālabuddhiḥ |

rajāṃsi bhūmeḥ gaṇayet kathañcit

kālena na eva akhilaśaktidhāmnaḥ || 2||

bhūtaiḥ yadā pañcabhiḥ ātmasṛṣṭaiḥ

puraṃ virājaṃ viracayya tasmin |

svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhāna

mavāpa nārāyaṇaḥ ādidevaḥ || 3||

yat kāyaḥ eṣaḥ bhuvanatrayasanniveśaḥ

yasya indriyaiḥ tanubhṛtāṃ ubhayaindriyāṇi |

jñānaṃ svataḥ śvasanataḥ balaṃ ojaḥ īhā

sattvādibhiḥ sthitilayaudbhavaḥ ādikartā || 4||

ādau abhūt śatadhṛtī rajasa asya sarge

viṣṇu sthitau kratupatiḥ dvijadharmasetuḥ |

rudraḥ api ayāya tamasā puruṣaḥ saḥ ādyaḥ

iti udbhavasthitilayāḥ satataṃ prajāsu || 5||

dharmasya dakṣaduhitaryajaniṣṭaḥ mūrtyā

nārāyaṇaḥ naraḥ ṛṣipravaraḥ praśāntaḥ |

naiṣkarmyalakṣaṇaṃ uvāca cacāra karma

yaḥ adya api ca āsta ṛṣivaryaniṣevitāṅghriḥ || 6||

indraḥ viśaṅkya mama dhāma jighṛkṣati iti

kāmaṃ nyayuṅkta sagaṇaṃ saḥ badariupākhyam |

gatvā apsarogaṇavasantasumandavātaiḥ

strīprekṣaṇa iṣubhiḥ avidhyatat mahijñaḥ || 7||

vijñāya śakrakṛtaṃ akramaṃ ādidevaḥ

prāha prahasya gatavismayaḥ ejamānān |

mā bhaiṣṭa bho madana māruta devavadhvaḥ

gṛhṇīta naḥ baliṃ aśūnyaṃ imaṃ kurudhvam || 8||

itthaṃ bruvati abhayade naradeva devāḥ

savrīḍanamraśirasaḥ saghṛṇaṃ taṃ ūcuḥ |

na etat vibho tvayi pare avikṛte vicitram

svārāmadhīḥ anikarānatapādapadme || 9||

tvāṃ sevatāṃ surakṛtā bahavaḥ antarāyāḥ

svauko vilaṅghya paramaṃ vrajatāṃ padaṃ te |

na anyasya barhiṣi balīn dadataḥ svabhāgān

dhatte padaṃ tvaṃ avitā yadi vighnamūrdhni || 10||

kṣut tṛṭtrikālaguṇamārutajaivhyaśaiśnyān

asmān apārajaladhīn atitīrya kecit |

krodhasya yānti viphalasya vaśa pade goḥ

majjanti duścaratapaḥ ca vṛthā utsṛjanti || 11||

iti pragṛṇatāṃ teṣāṃ striyaḥ ati adbhutadarśanāḥ |

darśayāmāsa śuśrūṣāṃ svarcitāḥ kurvatīḥ vibhuḥ || 12||

te deva anucarāḥ dṛṣṭvā striyaḥ śrīḥ iva rūpiṇīḥ |

gandhena mumuhuḥ tāsāṃ rūpa audāryahataśriyaḥ || 13||

tān āha devadeva īśaḥ praṇatān prahasan iva |

āsāṃ ekatamāṃ vṛṅgdhvaṃ savarṇāṃ svargabhūṣaṇām ||

14||

oṃ iti ādeśaṃ ādāya natvā taṃ suravandinaḥ |

urvaśīṃ apsaraḥśreṣṭhāṃ puraskṛtya divaṃ yayuḥ || 15||

indrāya ānamya sadasi śruṇvatāṃ tridivaukasām |

ūcuḥ nārāyaṇabalaṃ śakraḥ tatra āsa vismitaḥ || 16||

haṃsasvarūpī avadadat acyutaḥ ātmayogam

dattaḥ kumāra ṛṣabhaḥ bhagavān pitā naḥ |

viṣṇuḥ śivāya jagatāṃ kalayā avatīrṇaḥ

tena āhṛtāḥ madhubhidā śrutayaḥ hayāsye || 17||

guptaḥ api aye manuḥ ilā oṣadhayaḥ ca mātsye

krauḍe hataḥ ditijaḥ uddharatā ambhasaḥ kṣmām |

kaurme dhṛtaḥ adriḥ amṛta unmathane svapṛṣṭhe

grāhāt prapannamibharājaṃ amuñcat ārtam || 18||

saṃstunvataḥ abdhipatitān śramaṇān ṛṣīṃ ca

śakraṃ ca vṛtravadhataḥ tamasi praviṣṭam |

devastriyaḥ asuragṛhe pihitāḥ anāthāḥ

jaghne asurendraṃ abhayāya satāṃ nṛsiṃhe || 19||

deva asure yudhi ca daityapatīn surārthe

hatvā antareṣu bhuvanāni adadhāt kalābhiḥ |

bhūtvā atha vāmanaḥ imāṃ aharat baleḥ kṣmām

yāñcācchalena samadāt aditeḥ sutebhyaḥ || 20||

niḥkṣatriyāṃ akṛta gāṃ ca triḥsaptakṛtvaḥ

rāmaḥ tu haihayakula api ayabhārgava agniḥ |

saḥ abdhiṃ babandha daśavaktraṃ ahan salaṅkam

sītāpatiḥ jayati lokaṃ alaghnakīrtiḥ || 21||

bhūmeḥ bhara avataraṇāya yaduṣi ajanmā jātaḥ

kariṣyati suraiḥ api duṣkarāṇi |

vādaiḥ vimohayati yajñakṛtaḥ atadarhān

śūdrāṃ kalau kṣitibhujaḥ nyahaniṣyadante || 22||

evaṃvidhāni karmāṇi janmāni ca jagat pateḥ |

bhūrīṇi bhūriyaśasaḥ varṇitāni mahābhuja || 23||

iti śrīmadbhagavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ

saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde

caturtho'dhyāyaḥ ||