Shri Hayagriva Stotram — Gujarati Script

Meaning —

જ્ઞાનાનન્દમયં દેવં નિર્મલસ્ફટિકાકૃતિં
આધારં સર્વવિદ્યાનાં હયગ્રીવમુપાસ્મહે ॥1॥

jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtiṃ
ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe ||1||

સ્વતસ્સિદ્ધં શુદ્ધસ્ફટિકમણિભૂ ભૃત્પ્રતિભટં
સુધાસધ્રીચીભિર્દ્યુતિભિરવદાતત્રિભુવનં
અનન્તૈસ્ત્રય્યન્તૈરનુવિહિત હેષાહલહલં
હતાશેષાવદ્યં હયવદનમીડેમહિમહઃ ॥2॥

svatassiddhaṃ śuddhasphaṭikamaṇibhū bhṛtpratibhaṭaṃ
sudhāsadhrīcībhirdyutibhiravadātatribhuvanaṃ
anantaistrayyantairanuvihita heṣāhalahalaṃ
hatāśeṣāvadyaṃ hayavadanamīḍemahimahaḥ ||2||

Verse 3

સમાહારસ્સામ્નાં પ્રતિપદમૃચાં ધામ યજુષાં
લયઃ પ્રત્યૂહાનાં લહરિવિતતિર્બોધજલધેઃ
કથાદર્પક્ષુભ્યત્કથકકુલકોલાહલભવં
હરત્વન્તર્ધ્વાન્તં હયવદનહેષાહલહલઃ ॥3॥

samāhārassāmnāṃ pratipadamṛcāṃ dhāma yajuṣāṃ
layaḥ pratyūhānāṃ laharivitatirbodhajaladheḥ
kathādarpakṣubhyatkathakakulakolāhalabhavaṃ
haratvantardhvāntaṃ hayavadanaheṣāhalahalaḥ ||3||

Verse 4

પ્રાચી સન્ધ્યા કાચિદન્તર્નિશાયાઃ
પ્રજ્ઞાદૃષ્ટે રઞ્જનશ્રીરપૂર્વા
વક્ત્રી વેદાન્ ભાતુ મે વાજિવક્ત્રા
વાગીશાખ્યા વાસુદેવસ્ય મૂર્તિઃ ॥4॥

prācī sandhyā kācidantarniśāyāḥ
prajñādṛṣṭe rañjanaśrīrapūrvā
vaktrī vedān bhātu me vājivaktrā
vāgīśākhyā vāsudevasya mūrtiḥ ||4||

Verse 5

વિશુદ્ધવિજ્ઞાનઘનસ્વરૂપં
વિજ્ઞાનવિશ્રાણનબદ્ધદીક્ષં
દયાનિધિં દેહભૃતાં શરણ્યં
દેવં હયગ્રીવમહં પ્રપદ્યે ॥5॥

viśuddhavijñānaghanasvarūpaṃ
vijñānaviśrāṇanabaddhadīkṣaṃ
dayānidhiṃ dehabhṛtāṃ śaraṇyaṃ
devaṃ hayagrīvamahaṃ prapadye ||5||

Verse 6

અપૌરુષેયૈરપિ વાક્પ્રપઞ્ચૈઃ
અદ્યાપિ તે ભૂતિમદૃષ્ટપારાં
સ્તુવન્નહં મુગ્ધ ઇતિ ત્વયૈવ
કારુણ્યતો નાથ કટાક્ષણીયઃ ॥6॥

apauruṣeyairapi vākprapañcaiḥ
adyāpi te bhūtimadṛṣṭapārāṃ
stuvannahaṃ mugdha iti tvayaiva
kāruṇyato nātha kaṭākṣaṇīyaḥ ||6||

Verse 7

દાક્ષિણ્યરમ્યા ગિરિશસ્ય મૂર્તિઃ-
દેવી સરોજાસનધર્મપત્ની
વ્યાસાદયોઽપિ વ્યપદેશ્યવાચઃ
સ્ફુરન્તિ સર્વે તવ શક્તિલેશૈઃ ॥7॥

dākṣiṇyaramyā giriśasya mūrtiḥ-
devī sarojāsanadharmapatnī
vyāsādayo'pi vyapadeśyavācaḥ
sphuranti sarve tava śaktileśaiḥ ||7||

Verse 8

મન્દોઽભવિષ્યન્નિયતં વિરિઞ્ચઃ
વાચાં નિધેર્વાઞ્છિતભાગધેયઃ
દૈત્યાપનીતાન્ દયયૈન ભૂયોઽપિ
અધ્યાપયિષ્યો નિગમાન્નચેત્ત્વમ્ ॥8॥

mando'bhaviṣyanniyataṃ viriñcaḥ
vācāṃ nidhervāñchitabhāgadheyaḥ
daityāpanītān dayayaina bhūyo'pi
adhyāpayiṣyo nigamānnacettvam ||8||

Verse 9

વિતર્કડોલાં વ્યવધૂય સત્ત્વે
બૃહસ્પતિં વર્તયસે યતસ્ત્વં
તેનૈવ દેવ ત્રિદેશેશ્વરાણા
અસ્પૃષ્ટડોલાયિતમાધિરાજ્યમ્ ॥9॥

vitarkaḍolāṃ vyavadhūya sattve
bṛhaspatiṃ vartayase yatastvaṃ
tenaiva deva trideśeśvarāṇā
aspṛṣṭaḍolāyitamādhirājyam ||9||

Verse 10

અગ્નૌ સમિદ્ધાર્ચિષિ સપ્તતન્તોઃ
આતસ્થિવાન્મન્ત્રમયં શરીરં
અખણ્ડસારૈર્હવિષાં પ્રદાનૈઃ
આપ્યાયનં વ્યોમસદાં વિધત્સે ॥10॥

agnau samiddhārciṣi saptatantoḥ
ātasthivānmantramayaṃ śarīraṃ
akhaṇḍasārairhaviṣāṃ pradānaiḥ
āpyāyanaṃ vyomasadāṃ vidhatse ||10||

Verse 11

યન્મૂલ મીદૃક્પ્રતિભાતત્ત્વં
યા મૂલમામ્નાયમહાદ્રુમાણાં
તત્ત્વેન જાનન્તિ વિશુદ્ધસત્ત્વાઃ
ત્વામક્ષરામક્ષરમાતૃકાં ત્વામ્ ॥11॥

yanmūla mīdṛkpratibhātattvaṃ
yā mūlamāmnāyamahādrumāṇāṃ
tattvena jānanti viśuddhasattvāḥ
tvāmakṣarāmakṣaramātṛkāṃ tvām ||11||

Verse 12

અવ્યાકૃતાદ્વ્યાકૃતવાનસિ ત્વં
નામાનિ રૂપાણિ ચ યાનિ પૂર્વં
શંસન્તિ તેષાં ચરમાં પ્રતિષ્ઠાં
વાગીશ્વર ત્વાં ત્વદુપજ્ઞવાચઃ ॥12॥

avyākṛtādvyākṛtavānasi tvaṃ
nāmāni rūpāṇi ca yāni pūrvaṃ
śaṃsanti teṣāṃ caramāṃ pratiṣṭhāṃ
vāgīśvara tvāṃ tvadupajñavācaḥ ||12||

Verse 13

મુગ્ધેન્દુનિષ્યન્દવિલોભનીયાં
મૂર્તિં તવાનન્દસુધાપ્રસૂતિં
વિપશ્ચિતશ્ચેતસિ ભાવયન્તે
વેલામુદારામિવ દુગ્ધ સિન્ધોઃ ॥13॥

mugdhenduniṣyandavilobhanīyāṃ
mūrtiṃ tavānandasudhāprasūtiṃ
vipaścitaścetasi bhāvayante
velāmudārāmiva dugdha sindhoḥ ||13||

Verse 14

મનોગતં પશ્યતિ યસ્સદા ત્વાં
મનીષિણાં માનસરાજહંસં
સ્વયમ્પુરોભાવવિવાદભાજઃ
કિઙ્કુર્વતે તસ્ય ગિરો યથાર્હમ્ ॥14॥

manogataṃ paśyati yassadā tvāṃ
manīṣiṇāṃ mānasarājahaṃsaṃ
svayampurobhāvavivādabhājaḥ
kiṅkurvate tasya giro yathārham ||14||

Verse 15

અપિ ક્ષણાર્ધં કલયન્તિ યે ત્વાં
આપ્લાવયન્તં વિશદૈર્મયૂખૈઃ
વાચાં પ્રવાહૈરનિવારિતૈસ્તે
મન્દાકિનીં મન્દયિતું ક્ષમન્તે ॥15॥

api kṣaṇārdhaṃ kalayanti ye tvāṃ
āplāvayantaṃ viśadairmayūkhaiḥ
vācāṃ pravāhairanivāritaiste
mandākinīṃ mandayituṃ kṣamante ||15||

Verse 16

સ્વામિન્ભવદ્દ્યાનસુધાભિષેકાત્
વહન્તિ ધન્યાઃ પુલકાનુબન્દં
અલક્ષિતે ક્વાપિ નિરૂઢ મૂલં
અઙ્ગ્વેષ્વિ વાનન્દથુમઙ્કુરન્તમ્ ॥16॥

svāminbhavaddyānasudhābhiṣekāt
vahanti dhanyāḥ pulakānubandaṃ
alakṣite kvāpi nirūḍha mūlaṃ
aṅgveṣvi vānandathumaṅkurantam ||16||

Verse 17

સ્વામિન્પ્રતીચા હૃદયેન ધન્યાઃ
ત્વદ્ધ્યાનચન્દ્રોદયવર્ધમાનં
અમાન્તમાનન્દપયોધિમન્તઃ
પયોભિ રક્ષ્ણાં પરિવાહયન્તિ ॥17॥

svāminpratīcā hṛdayena dhanyāḥ
tvaddhyānacandrodayavardhamānaṃ
amāntamānandapayodhimantaḥ
payobhi rakṣṇāṃ parivāhayanti ||17||

Verse 18

સ્વૈરાનુભાવાસ્ ત્વદધીનભાવાઃ
સમૃદ્ધવીર્યાસ્ત્વદનુગ્રહેણ
વિપશ્ચિતોનાથ તરન્તિ માયાં
વૈહારિકીં મોહનપિઞ્છિકાં તે ॥18॥

svairānubhāvās tvadadhīnabhāvāḥ
samṛddhavīryāstvadanugraheṇa
vipaścitonātha taranti māyāṃ
vaihārikīṃ mohanapiñchikāṃ te ||18||

Verse 19

પ્રાઙ્નિર્મિતાનાં તપસાં વિપાકાઃ
પ્રત્યગ્રનિશ્શ્રેયસસમ્પદો મે
સમેધિષીરં સ્તવ પાદપદ્મે
સઙ્કલ્પચિન્તામણયઃ પ્રણામાઃ ॥19॥

prāṅnirmitānāṃ tapasāṃ vipākāḥ
pratyagraniśśreyasasampado me
samedhiṣīraṃ stava pādapadme
saṅkalpacintāmaṇayaḥ praṇāmāḥ ||19||

Verse 20

વિલુપ્તમૂર્ધન્યલિપિક્રમાણા
સુરેન્દ્રચૂડાપદલાલિતાનાં
ત્વદઙ્ઘ્રિ રાજીવરજઃકણાનાં
ભૂયાન્પ્રસાદો મયિ નાથ ભૂયાત્ ॥20॥

viluptamūrdhanyalipikramāṇā
surendracūḍāpadalālitānāṃ
tvadaṅghri rājīvarajaḥkaṇānāṃ
bhūyānprasādo mayi nātha bhūyāt ||20||

Verse 21

પરિસ્ફુરન્નૂપુરચિત્રભાનુ –
પ્રકાશનિર્ધૂતતમોનુષઙ્ગા
પદદ્વયીં તે પરિચિન્મહેઽન્તઃ
પ્રબોધરાજીવવિભાતસન્ધ્યામ્ ॥21॥

parisphurannūpuracitrabhānu –
prakāśanirdhūtatamonuṣaṅgā
padadvayīṃ te paricinmahe'ntaḥ
prabodharājīvavibhātasandhyām ||21||

Verse 22

ત્વત્કિઙ્કરાલઙ્કરણોચિતાનાં
ત્વયૈવ કલ્પાન્તરપાલિતાનાં
મઞ્જુપ્રણાદં મણિનૂપુરં તે
મઞ્જૂષિકાં વેદગિરાં પ્રતીમઃ ॥22॥

tvatkiṅkarālaṅkaraṇocitānāṃ
tvayaiva kalpāntarapālitānāṃ
mañjupraṇādaṃ maṇinūpuraṃ te
mañjūṣikāṃ vedagirāṃ pratīmaḥ ||22||

Verse 23

સઞ્ચિન્તયામિ પ્રતિભાદશાસ્થાન્
સન્ધુક્ષયન્તં સમયપ્રદીપાન્
વિજ્ઞાનકલ્પદ્રુમપલ્લવાભં
વ્યાખ્યાનમુદ્રામધુરં કરં તે ॥23॥

sañcintayāmi pratibhādaśāsthān
sandhukṣayantaṃ samayapradīpān
vijñānakalpadrumapallavābhaṃ
vyākhyānamudrāmadhuraṃ karaṃ te ||23||

Verse 24

ચિત્તે કરોમિ સ્ફુરિતાક્ષમાલં
સવ્યેતરં નાથ કરં ત્વદીયં
જ્ઞાનામૃતોદઞ્ચનલમ્પટાનાં
લીલાઘટીયન્ત્રમિવાઽઽશ્રિતાનામ્ ॥24॥

citte karomi sphuritākṣamālaṃ
savyetaraṃ nātha karaṃ tvadīyaṃ
jñānāmṛtodañcanalampaṭānāṃ
līlāghaṭīyantramivā''śritānām ||24||

Verse 25

પ્રબોધસિન્ધોરરુણૈઃ પ્રકાશૈઃ
પ્રવાલસઙ્ઘાતમિવોદ્વહન્તં
વિભાવયે દેવ સ પુસ્તકં તે
વામં કરં દક્ષિણમાશ્રિતાનામ્ ॥25॥

prabodhasindhoraruṇaiḥ prakāśaiḥ
pravālasaṅghātamivodvahantaṃ
vibhāvaye deva sa pustakaṃ te
vāmaṃ karaṃ dakṣiṇamāśritānām ||25||

Verse 26

તમાં સિભિત્ત્વાવિશદૈર્મયૂખૈઃ
સમ્પ્રીણયન્તં વિદુષશ્ચકોરાન્
નિશામયે ત્વાં નવપુણ્ડરીકે
શરદ્ઘનેચન્દ્રમિવ સ્ફુરન્તમ્ ॥26॥

tamāṃ sibhittvāviśadairmayūkhaiḥ
samprīṇayantaṃ viduṣaścakorān
niśāmaye tvāṃ navapuṇḍarīke
śaradghanecandramiva sphurantam ||26||

Verse 27

દિશન્તુ મે દેવ સદા ત્વદીયાઃ
દયાતરઙ્ગાનુચરાઃ કટાક્ષાઃ
શ્રોત્રેષુ પુંસામમૃતઙ્ક્ષરન્તીં
સરસ્વતીં સંશ્રિતકામધેનુમ્ ॥27॥

diśantu me deva sadā tvadīyāḥ
dayātaraṅgānucarāḥ kaṭākṣāḥ
śrotreṣu puṃsāmamṛtaṅkṣarantīṃ
sarasvatīṃ saṃśritakāmadhenum ||27||

Verse 28

વિશેષવિત્પારિષદેષુ નાથ
વિદગ્ધગોષ્ઠી સમરાઙ્ગણેષુ
જિગીષતો મે કવિતાર્કિકેન્દ્રાન્
જિહ્વાગ્રસિંહાસનમભ્યુપેયાઃ ॥28॥

viśeṣavitpāriṣadeṣu nātha
vidagdhagoṣṭhī samarāṅgaṇeṣu
jigīṣato me kavitārkikendrān
jihvāgrasiṃhāsanamabhyupeyāḥ ||28||

Verse 29

ત્વાં ચિન્તયન્ ત્વન્મયતાં પ્રપન્નઃ
ત્વામુદ્ગૃણન્ શબ્દમયેન ધામ્ના
સ્વામિન્સમાજેષુ સમેધિષીય
સ્વચ્છન્દવાદાહવબદ્ધશૂરઃ ॥29॥

tvāṃ cintayan tvanmayatāṃ prapannaḥ
tvāmudgṛṇan śabdamayena dhāmnā
svāminsamājeṣu samedhiṣīya
svacchandavādāhavabaddhaśūraḥ ||29||

Verse 30

નાનાવિધાનામગતિઃ કલાનાં
ન ચાપિ તીર્થેષુ કૃતાવતારઃ
ધ્રુવં તવાઽનાધ પરિગ્રહાયાઃ
નવ નવં પાત્રમહં દયાયાઃ ॥30॥

nānāvidhānāmagatiḥ kalānāṃ
na cāpi tīrtheṣu kṛtāvatāraḥ
dhruvaṃ tavā'nādha parigrahāyāḥ
nava navaṃ pātramahaṃ dayāyāḥ ||30||

Verse 31

અકમ્પનીયાન્યપનીતિભેદૈઃ
અલઙ્કૃષીરન્ હૃદયં મદીયમ્
શઙ્કા કલઙ્કા પગમોજ્જ્વલાનિ
તત્ત્વાનિ સમ્યઞ્ચિ તવ પ્રસાદાત્ ॥31॥

akampanīyānyapanītibhedaiḥ
alaṅkṛṣīran hṛdayaṃ madīyam
śaṅkā kalaṅkā pagamojjvalāni
tattvāni samyañci tava prasādāt ||31||

Verse 32

વ્યાખ્યામુદ્રાં કરસરસિજૈઃ પુસ્તકં શઙ્ખચક્રે
ભિભ્રદ્ભિન્ન સ્ફટિકરુચિરે પુણ્ડરીકે નિષણ્ણઃ ।
અમ્લાનશ્રીરમૃતવિશદૈરંશુભિઃ પ્લાવયન્માં
આવિર્ભૂયાદનઘમહિમામાનસે વાગધીશઃ ॥32॥

vyākhyāmudrāṃ karasarasijaiḥ pustakaṃ śaṅkhacakre
bhibhradbhinna sphaṭikarucire puṇḍarīke niṣaṇṇaḥ |
amlānaśrīramṛtaviśadairaṃśubhiḥ plāvayanmāṃ
āvirbhūyādanaghamahimāmānase vāgadhīśaḥ ||32||

Verse 33

વાગર્થસિદ્ધિહેતોઃપઠત હયગ્રીવસંસ્તુતિં ભક્ત્યા
કવિતાર્કિકકેસરિણા વેઙ્કટનાથેન વિરચિતામેતામ્ ॥33॥

vāgarthasiddhihetoḥpaṭhata hayagrīvasaṃstutiṃ bhaktyā
kavitārkikakesariṇā veṅkaṭanāthena viracitāmetām ||33||

Sanskrit — Devanagari (original)

ज्ञानानन्दमयं देवं निर्मलस्फटिकाकृतिं

आधारं सर्वविद्यानां हयग्रीवमुपास्महे ॥1॥

स्वतस्सिद्धं शुद्धस्फटिकमणिभू भृत्प्रतिभटं

सुधासध्रीचीभिर्द्युतिभिरवदातत्रिभुवनं

अनन्तैस्त्रय्यन्तैरनुविहित हेषाहलहलं

हताशेषावद्यं हयवदनमीडेमहिमहः ॥2॥

समाहारस्साम्नां प्रतिपदमृचां धाम यजुषां

लयः प्रत्यूहानां लहरिविततिर्बोधजलधेः

कथादर्पक्षुभ्यत्कथककुलकोलाहलभवं

हरत्वन्तर्ध्वान्तं हयवदनहेषाहलहलः ॥3॥

प्राची सन्ध्या काचिदन्तर्निशायाः

प्रज्ञादृष्टे रञ्जनश्रीरपूर्वा

वक्त्री वेदान् भातु मे वाजिवक्त्रा

वागीशाख्या वासुदेवस्य मूर्तिः ॥4॥

विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपं

विज्ञानविश्राणनबद्धदीक्षं

दयानिधिं देहभृतां शरण्यं

देवं हयग्रीवमहं प्रपद्ये ॥5॥

अपौरुषेयैरपि वाक्प्रपञ्चैः

अद्यापि ते भूतिमदृष्टपारां

स्तुवन्नहं मुग्ध इति त्वयैव

कारुण्यतो नाथ कटाक्षणीयः ॥6॥

दाक्षिण्यरम्या गिरिशस्य मूर्तिः-

देवी सरोजासनधर्मपत्नी

व्यासादयोऽपि व्यपदेश्यवाचः

स्फुरन्ति सर्वे तव शक्तिलेशैः ॥7॥

मन्दोऽभविष्यन्नियतं विरिञ्चः

वाचां निधेर्वाञ्छितभागधेयः

दैत्यापनीतान् दययैन भूयोऽपि

अध्यापयिष्यो निगमान्नचेत्त्वम् ॥8॥

वितर्कडोलां व्यवधूय सत्त्वे

बृहस्पतिं वर्तयसे यतस्त्वं

तेनैव देव त्रिदेशेश्वराणा

अस्पृष्टडोलायितमाधिराज्यम् ॥9॥

अग्नौ समिद्धार्चिषि सप्ततन्तोः

आतस्थिवान्मन्त्रमयं शरीरं

अखण्डसारैर्हविषां प्रदानैः

आप्यायनं व्योमसदां विधत्से ॥10॥

यन्मूल मीदृक्प्रतिभातत्त्वं

या मूलमाम्नायमहाद्रुमाणां

तत्त्वेन जानन्ति विशुद्धसत्त्वाः

त्वामक्षरामक्षरमातृकां त्वाम् ॥11॥

अव्याकृताद्व्याकृतवानसि त्वं

नामानि रूपाणि च यानि पूर्वं

शंसन्ति तेषां चरमां प्रतिष्ठां

वागीश्वर त्वां त्वदुपज्ञवाचः ॥12॥

मुग्धेन्दुनिष्यन्दविलोभनीयां

मूर्तिं तवानन्दसुधाप्रसूतिं

विपश्चितश्चेतसि भावयन्ते

वेलामुदारामिव दुग्ध सिन्धोः ॥13॥

मनोगतं पश्यति यस्सदा त्वां

मनीषिणां मानसराजहंसं

स्वयम्पुरोभावविवादभाजः

किङ्कुर्वते तस्य गिरो यथार्हम् ॥14॥

अपि क्षणार्धं कलयन्ति ये त्वां

आप्लावयन्तं विशदैर्मयूखैः

वाचां प्रवाहैरनिवारितैस्ते

मन्दाकिनीं मन्दयितुं क्षमन्ते ॥15॥

स्वामिन्भवद्द्यानसुधाभिषेकात्

वहन्ति धन्याः पुलकानुबन्दं

अलक्षिते क्वापि निरूढ मूलं

अङ्ग्वेष्वि वानन्दथुमङ्कुरन्तम् ॥16॥

स्वामिन्प्रतीचा हृदयेन धन्याः

त्वद्ध्यानचन्द्रोदयवर्धमानं

अमान्तमानन्दपयोधिमन्तः

पयोभि रक्ष्णां परिवाहयन्ति ॥17॥

स्वैरानुभावास् त्वदधीनभावाः

समृद्धवीर्यास्त्वदनुग्रहेण

विपश्चितोनाथ तरन्ति मायां

वैहारिकीं मोहनपिञ्छिकां ते ॥18॥

प्राङ्निर्मितानां तपसां विपाकाः

प्रत्यग्रनिश्श्रेयससम्पदो मे

समेधिषीरं स्तव पादपद्मे

सङ्कल्पचिन्तामणयः प्रणामाः ॥19॥

विलुप्तमूर्धन्यलिपिक्रमाणा

सुरेन्द्रचूडापदलालितानां

त्वदङ्घ्रि राजीवरजःकणानां

भूयान्प्रसादो मयि नाथ भूयात् ॥20॥

परिस्फुरन्नूपुरचित्रभानु –

प्रकाशनिर्धूततमोनुषङ्गा

पदद्वयीं ते परिचिन्महेऽन्तः

प्रबोधराजीवविभातसन्ध्याम् ॥21॥

त्वत्किङ्करालङ्करणोचितानां

त्वयैव कल्पान्तरपालितानां

मञ्जुप्रणादं मणिनूपुरं ते

मञ्जूषिकां वेदगिरां प्रतीमः ॥22॥

सञ्चिन्तयामि प्रतिभादशास्थान्

सन्धुक्षयन्तं समयप्रदीपान्

विज्ञानकल्पद्रुमपल्लवाभं

व्याख्यानमुद्रामधुरं करं ते ॥23॥

चित्ते करोमि स्फुरिताक्षमालं

सव्येतरं नाथ करं त्वदीयं

ज्ञानामृतोदञ्चनलम्पटानां

लीलाघटीयन्त्रमिवाऽऽश्रितानाम् ॥24॥

प्रबोधसिन्धोररुणैः प्रकाशैः

प्रवालसङ्घातमिवोद्वहन्तं

विभावये देव स पुस्तकं ते

वामं करं दक्षिणमाश्रितानाम् ॥25॥

तमां सिभित्त्वाविशदैर्मयूखैः

सम्प्रीणयन्तं विदुषश्चकोरान्

निशामये त्वां नवपुण्डरीके

शरद्घनेचन्द्रमिव स्फुरन्तम् ॥26॥

दिशन्तु मे देव सदा त्वदीयाः

दयातरङ्गानुचराः कटाक्षाः

श्रोत्रेषु पुंसाममृतङ्क्षरन्तीं

सरस्वतीं संश्रितकामधेनुम् ॥27॥

विशेषवित्पारिषदेषु नाथ

विदग्धगोष्ठी समराङ्गणेषु

जिगीषतो मे कवितार्किकेन्द्रान्

जिह्वाग्रसिंहासनमभ्युपेयाः ॥28॥

त्वां चिन्तयन् त्वन्मयतां प्रपन्नः

त्वामुद्गृणन् शब्दमयेन धाम्ना

स्वामिन्समाजेषु समेधिषीय

स्वच्छन्दवादाहवबद्धशूरः ॥29॥

नानाविधानामगतिः कलानां

न चापि तीर्थेषु कृतावतारः

ध्रुवं तवाऽनाध परिग्रहायाः

नव नवं पात्रमहं दयायाः ॥30॥

अकम्पनीयान्यपनीतिभेदैः

अलङ्कृषीरन् हृदयं मदीयम्

शङ्का कलङ्का पगमोज्ज्वलानि

तत्त्वानि सम्यञ्चि तव प्रसादात् ॥31॥

व्याख्यामुद्रां करसरसिजैः पुस्तकं शङ्खचक्रे

भिभ्रद्भिन्न स्फटिकरुचिरे पुण्डरीके निषण्णः ।

अम्लानश्रीरमृतविशदैरंशुभिः प्लावयन्मां

आविर्भूयादनघमहिमामानसे वागधीशः ॥32॥

वागर्थसिद्धिहेतोःपठत हयग्रीवसंस्तुतिं भक्त्या

कवितार्किककेसरिणा वेङ्कटनाथेन विरचितामेताम् ॥33॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

શ્રી હયગ્રીવ સ્તોત્રમ્