Shri Hayagriva Stotram — Bengali Script

Meaning —

জ্ঞানানন্দমযং দেবং নির্মলস্ফটিকাকৃতিং
আধারং সর্ববিদ্যানাং হযগ্রীবমুপাস্মহে ॥1॥

jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtiṃ
ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe ||1||

স্বতস্সিদ্ধং শুদ্ধস্ফটিকমণিভূ ভৃত্প্রতিভটং
সুধাসধ্রীচীভির্দ্যুতিভিরবদাতত্রিভুবনং
অনন্তৈস্ত্রয্যন্তৈরনুবিহিত হেষাহলহলং
হতাশেষাবদ্যং হযবদনমীডেমহিমহঃ ॥2॥

svatassiddhaṃ śuddhasphaṭikamaṇibhū bhṛtpratibhaṭaṃ
sudhāsadhrīcībhirdyutibhiravadātatribhuvanaṃ
anantaistrayyantairanuvihita heṣāhalahalaṃ
hatāśeṣāvadyaṃ hayavadanamīḍemahimahaḥ ||2||

Verse 3

সমাহারস্সাম্নাং প্রতিপদমৃচাং ধাম যজুষাং
লযঃ প্রত্যূহানাং লহরিবিততির্বোধজলধেঃ
কথাদর্পক্ষুভ্যত্কথককুলকোলাহলভবং
হরত্বন্তর্ধ্বান্তং হযবদনহেষাহলহলঃ ॥3॥

samāhārassāmnāṃ pratipadamṛcāṃ dhāma yajuṣāṃ
layaḥ pratyūhānāṃ laharivitatirbodhajaladheḥ
kathādarpakṣubhyatkathakakulakolāhalabhavaṃ
haratvantardhvāntaṃ hayavadanaheṣāhalahalaḥ ||3||

Verse 4

প্রাচী সন্ধ্যা কাচিদন্তর্নিশাযাঃ
প্রজ্ঞাদৃষ্টে রঞ্জনশ্রীরপূর্বা
বক্ত্রী বেদান্ ভাতু মে বাজিবক্ত্রা
বাগীশাখ্যা বাসুদেবস্য মূর্তিঃ ॥4॥

prācī sandhyā kācidantarniśāyāḥ
prajñādṛṣṭe rañjanaśrīrapūrvā
vaktrī vedān bhātu me vājivaktrā
vāgīśākhyā vāsudevasya mūrtiḥ ||4||

Verse 5

বিশুদ্ধবিজ্ঞানঘনস্বরূপং
বিজ্ঞানবিশ্রাণনবদ্ধদীক্ষং
দযানিধিং দেহভৃতাং শরণ্যং
দেবং হযগ্রীবমহং প্রপদ্যে ॥5॥

viśuddhavijñānaghanasvarūpaṃ
vijñānaviśrāṇanabaddhadīkṣaṃ
dayānidhiṃ dehabhṛtāṃ śaraṇyaṃ
devaṃ hayagrīvamahaṃ prapadye ||5||

Verse 6

অপৌরুষেযৈরপি বাক্প্রপঞ্চৈঃ
অদ্যাপি তে ভূতিমদৃষ্টপারাং
স্তুবন্নহং মুগ্ধ ইতি ত্বযৈব
কারুণ্যতো নাথ কটাক্ষণীযঃ ॥6॥

apauruṣeyairapi vākprapañcaiḥ
adyāpi te bhūtimadṛṣṭapārāṃ
stuvannahaṃ mugdha iti tvayaiva
kāruṇyato nātha kaṭākṣaṇīyaḥ ||6||

Verse 7

দাক্ষিণ্যরম্যা গিরিশস্য মূর্তিঃ-
দেবী সরোজাসনধর্মপত্নী
ব্যাসাদযোঽপি ব্যপদেশ্যবাচঃ
স্ফুরন্তি সর্বে তব শক্তিলেশৈঃ ॥7॥

dākṣiṇyaramyā giriśasya mūrtiḥ-
devī sarojāsanadharmapatnī
vyāsādayo'pi vyapadeśyavācaḥ
sphuranti sarve tava śaktileśaiḥ ||7||

Verse 8

মন্দোঽভবিষ্যন্নিযতং বিরিঞ্চঃ
বাচাং নিধের্বাঞ্ছিতভাগধেযঃ
দৈত্যাপনীতান্ দযযৈন ভূযোঽপি
অধ্যাপযিষ্যো নিগমান্নচেত্ত্বম্ ॥8॥

mando'bhaviṣyanniyataṃ viriñcaḥ
vācāṃ nidhervāñchitabhāgadheyaḥ
daityāpanītān dayayaina bhūyo'pi
adhyāpayiṣyo nigamānnacettvam ||8||

Verse 9

বিতর্কডোলাং ব্যবধূয সত্ত্বে
বৃহস্পতিং বর্তযসে যতস্ত্বং
তেনৈব দেব ত্রিদেশেশ্বরাণা
অস্পৃষ্টডোলাযিতমাধিরাজ্যম্ ॥9॥

vitarkaḍolāṃ vyavadhūya sattve
bṛhaspatiṃ vartayase yatastvaṃ
tenaiva deva trideśeśvarāṇā
aspṛṣṭaḍolāyitamādhirājyam ||9||

Verse 10

অগ্নৌ সমিদ্ধার্চিষি সপ্ততন্তোঃ
আতস্থিবান্মন্ত্রমযং শরীরং
অখণ্ডসারৈর্হবিষাং প্রদানৈঃ
আপ্যাযনং ব্যোমসদাং বিধত্সে ॥10॥

agnau samiddhārciṣi saptatantoḥ
ātasthivānmantramayaṃ śarīraṃ
akhaṇḍasārairhaviṣāṃ pradānaiḥ
āpyāyanaṃ vyomasadāṃ vidhatse ||10||

Verse 11

যন্মূল মীদৃক্প্রতিভাতত্ত্বং
যা মূলমাম্নাযমহাদ্রুমাণাং
তত্ত্বেন জানন্তি বিশুদ্ধসত্ত্বাঃ
ত্বামক্ষরামক্ষরমাতৃকাং ত্বাম্ ॥11॥

yanmūla mīdṛkpratibhātattvaṃ
yā mūlamāmnāyamahādrumāṇāṃ
tattvena jānanti viśuddhasattvāḥ
tvāmakṣarāmakṣaramātṛkāṃ tvām ||11||

Verse 12

অব্যাকৃতাদ্ব্যাকৃতবানসি ত্বং
নামানি রূপাণি চ যানি পূর্বং
শংসন্তি তেষাং চরমাং প্রতিষ্ঠাং
বাগীশ্বর ত্বাং ত্বদুপজ্ঞবাচঃ ॥12॥

avyākṛtādvyākṛtavānasi tvaṃ
nāmāni rūpāṇi ca yāni pūrvaṃ
śaṃsanti teṣāṃ caramāṃ pratiṣṭhāṃ
vāgīśvara tvāṃ tvadupajñavācaḥ ||12||

Verse 13

মুগ্ধেন্দুনিষ্যন্দবিলোভনীযাং
মূর্তিং তবানন্দসুধাপ্রসূতিং
বিপশ্চিতশ্চেতসি ভাবযন্তে
বেলামুদারামিব দুগ্ধ সিন্ধোঃ ॥13॥

mugdhenduniṣyandavilobhanīyāṃ
mūrtiṃ tavānandasudhāprasūtiṃ
vipaścitaścetasi bhāvayante
velāmudārāmiva dugdha sindhoḥ ||13||

Verse 14

মনোগতং পশ্যতি যস্সদা ত্বাং
মনীষিণাং মানসরাজহংসং
স্বযম্পুরোভাববিবাদভাজঃ
কিঙ্কুর্বতে তস্য গিরো যথার্হম্ ॥14॥

manogataṃ paśyati yassadā tvāṃ
manīṣiṇāṃ mānasarājahaṃsaṃ
svayampurobhāvavivādabhājaḥ
kiṅkurvate tasya giro yathārham ||14||

Verse 15

অপি ক্ষণার্ধং কলযন্তি যে ত্বাং
আপ্লাবযন্তং বিশদৈর্মযূখৈঃ
বাচাং প্রবাহৈরনিবারিতৈস্তে
মন্দাকিনীং মন্দযিতুং ক্ষমন্তে ॥15॥

api kṣaṇārdhaṃ kalayanti ye tvāṃ
āplāvayantaṃ viśadairmayūkhaiḥ
vācāṃ pravāhairanivāritaiste
mandākinīṃ mandayituṃ kṣamante ||15||

Verse 16

স্বামিন্ভবদ্দ্যানসুধাভিষেকাত্
বহন্তি ধন্যাঃ পুলকানুবন্দং
অলক্ষিতে ক্বাপি নিরূঢ মূলং
অঙ্গ্বেষ্বি বানন্দথুমঙ্কুরন্তম্ ॥16॥

svāminbhavaddyānasudhābhiṣekāt
vahanti dhanyāḥ pulakānubandaṃ
alakṣite kvāpi nirūḍha mūlaṃ
aṅgveṣvi vānandathumaṅkurantam ||16||

Verse 17

স্বামিন্প্রতীচা হৃদযেন ধন্যাঃ
ত্বদ্ধ্যানচন্দ্রোদযবর্ধমানং
অমান্তমানন্দপযোধিমন্তঃ
পযোভি রক্ষ্ণাং পরিবাহযন্তি ॥17॥

svāminpratīcā hṛdayena dhanyāḥ
tvaddhyānacandrodayavardhamānaṃ
amāntamānandapayodhimantaḥ
payobhi rakṣṇāṃ parivāhayanti ||17||

Verse 18

স্বৈরানুভাবাস্ ত্বদধীনভাবাঃ
সমৃদ্ধবীর্যাস্ত্বদনুগ্রহেণ
বিপশ্চিতোনাথ তরন্তি মাযাং
বৈহারিকীং মোহনপিঞ্ছিকাং তে ॥18॥

svairānubhāvās tvadadhīnabhāvāḥ
samṛddhavīryāstvadanugraheṇa
vipaścitonātha taranti māyāṃ
vaihārikīṃ mohanapiñchikāṃ te ||18||

Verse 19

প্রাঙ্নির্মিতানাং তপসাং বিপাকাঃ
প্রত্যগ্রনিশ্শ্রেযসসম্পদো মে
সমেধিষীরং স্তব পাদপদ্মে
সঙ্কল্পচিন্তামণযঃ প্রণামাঃ ॥19॥

prāṅnirmitānāṃ tapasāṃ vipākāḥ
pratyagraniśśreyasasampado me
samedhiṣīraṃ stava pādapadme
saṅkalpacintāmaṇayaḥ praṇāmāḥ ||19||

Verse 20

বিলুপ্তমূর্ধন্যলিপিক্রমাণা
সুরেন্দ্রচূডাপদলালিতানাং
ত্বদঙ্ঘ্রি রাজীবরজঃকণানাং
ভূযান্প্রসাদো মযি নাথ ভূযাত্ ॥20॥

viluptamūrdhanyalipikramāṇā
surendracūḍāpadalālitānāṃ
tvadaṅghri rājīvarajaḥkaṇānāṃ
bhūyānprasādo mayi nātha bhūyāt ||20||

Verse 21

পরিস্ফুরন্নূপুরচিত্রভানু –
প্রকাশনির্ধূততমোনুষঙ্গা
পদদ্বযীং তে পরিচিন্মহেঽন্তঃ
প্রবোধরাজীববিভাতসন্ধ্যাম্ ॥21॥

parisphurannūpuracitrabhānu –
prakāśanirdhūtatamonuṣaṅgā
padadvayīṃ te paricinmahe'ntaḥ
prabodharājīvavibhātasandhyām ||21||

Verse 22

ত্বত্কিঙ্করালঙ্করণোচিতানাং
ত্বযৈব কল্পান্তরপালিতানাং
মঞ্জুপ্রণাদং মণিনূপুরং তে
মঞ্জূষিকাং বেদগিরাং প্রতীমঃ ॥22॥

tvatkiṅkarālaṅkaraṇocitānāṃ
tvayaiva kalpāntarapālitānāṃ
mañjupraṇādaṃ maṇinūpuraṃ te
mañjūṣikāṃ vedagirāṃ pratīmaḥ ||22||

Verse 23

সঞ্চিন্তযামি প্রতিভাদশাস্থান্
সন্ধুক্ষযন্তং সমযপ্রদীপান্
বিজ্ঞানকল্পদ্রুমপল্লবাভং
ব্যাখ্যানমুদ্রামধুরং করং তে ॥23॥

sañcintayāmi pratibhādaśāsthān
sandhukṣayantaṃ samayapradīpān
vijñānakalpadrumapallavābhaṃ
vyākhyānamudrāmadhuraṃ karaṃ te ||23||

Verse 24

চিত্তে করোমি স্ফুরিতাক্ষমালং
সব্যেতরং নাথ করং ত্বদীযং
জ্ঞানামৃতোদঞ্চনলম্পটানাং
লীলাঘটীযন্ত্রমিবাঽঽশ্রিতানাম্ ॥24॥

citte karomi sphuritākṣamālaṃ
savyetaraṃ nātha karaṃ tvadīyaṃ
jñānāmṛtodañcanalampaṭānāṃ
līlāghaṭīyantramivā''śritānām ||24||

Verse 25

প্রবোধসিন্ধোররুণৈঃ প্রকাশৈঃ
প্রবালসঙ্ঘাতমিবোদ্বহন্তং
বিভাবযে দেব স পুস্তকং তে
বামং করং দক্ষিণমাশ্রিতানাম্ ॥25॥

prabodhasindhoraruṇaiḥ prakāśaiḥ
pravālasaṅghātamivodvahantaṃ
vibhāvaye deva sa pustakaṃ te
vāmaṃ karaṃ dakṣiṇamāśritānām ||25||

Verse 26

তমাং সিভিত্ত্বাবিশদৈর্মযূখৈঃ
সম্প্রীণযন্তং বিদুষশ্চকোরান্
নিশামযে ত্বাং নবপুণ্ডরীকে
শরদ্ঘনেচন্দ্রমিব স্ফুরন্তম্ ॥26॥

tamāṃ sibhittvāviśadairmayūkhaiḥ
samprīṇayantaṃ viduṣaścakorān
niśāmaye tvāṃ navapuṇḍarīke
śaradghanecandramiva sphurantam ||26||

Verse 27

দিশন্তু মে দেব সদা ত্বদীযাঃ
দযাতরঙ্গানুচরাঃ কটাক্ষাঃ
শ্রোত্রেষু পুংসামমৃতঙ্ক্ষরন্তীং
সরস্বতীং সংশ্রিতকামধেনুম্ ॥27॥

diśantu me deva sadā tvadīyāḥ
dayātaraṅgānucarāḥ kaṭākṣāḥ
śrotreṣu puṃsāmamṛtaṅkṣarantīṃ
sarasvatīṃ saṃśritakāmadhenum ||27||

Verse 28

বিশেষবিত্পারিষদেষু নাথ
বিদগ্ধগোষ্ঠী সমরাঙ্গণেষু
জিগীষতো মে কবিতার্কিকেন্দ্রান্
জিহ্বাগ্রসিংহাসনমভ্যুপেযাঃ ॥28॥

viśeṣavitpāriṣadeṣu nātha
vidagdhagoṣṭhī samarāṅgaṇeṣu
jigīṣato me kavitārkikendrān
jihvāgrasiṃhāsanamabhyupeyāḥ ||28||

Verse 29

ত্বাং চিন্তযন্ ত্বন্মযতাং প্রপন্নঃ
ত্বামুদ্গৃণন্ শব্দমযেন ধাম্না
স্বামিন্সমাজেষু সমেধিষীয
স্বচ্ছন্দবাদাহববদ্ধশূরঃ ॥29॥

tvāṃ cintayan tvanmayatāṃ prapannaḥ
tvāmudgṛṇan śabdamayena dhāmnā
svāminsamājeṣu samedhiṣīya
svacchandavādāhavabaddhaśūraḥ ||29||

Verse 30

নানাবিধানামগতিঃ কলানাং
ন চাপি তীর্থেষু কৃতাবতারঃ
ধ্রুবং তবাঽনাধ পরিগ্রহাযাঃ
নব নবং পাত্রমহং দযাযাঃ ॥30॥

nānāvidhānāmagatiḥ kalānāṃ
na cāpi tīrtheṣu kṛtāvatāraḥ
dhruvaṃ tavā'nādha parigrahāyāḥ
nava navaṃ pātramahaṃ dayāyāḥ ||30||

Verse 31

অকম্পনীযান্যপনীতিভেদৈঃ
অলঙ্কৃষীরন্ হৃদযং মদীযম্
শঙ্কা কলঙ্কা পগমোজ্জ্বলানি
তত্ত্বানি সম্যঞ্চি তব প্রসাদাত্ ॥31॥

akampanīyānyapanītibhedaiḥ
alaṅkṛṣīran hṛdayaṃ madīyam
śaṅkā kalaṅkā pagamojjvalāni
tattvāni samyañci tava prasādāt ||31||

Verse 32

ব্যাখ্যামুদ্রাং করসরসিজৈঃ পুস্তকং শঙ্খচক্রে
ভিভ্রদ্ভিন্ন স্ফটিকরুচিরে পুণ্ডরীকে নিষণ্ণঃ ।
অম্লানশ্রীরমৃতবিশদৈরংশুভিঃ প্লাবযন্মাং
আবির্ভূযাদনঘমহিমামানসে বাগধীশঃ ॥32॥

vyākhyāmudrāṃ karasarasijaiḥ pustakaṃ śaṅkhacakre
bhibhradbhinna sphaṭikarucire puṇḍarīke niṣaṇṇaḥ |
amlānaśrīramṛtaviśadairaṃśubhiḥ plāvayanmāṃ
āvirbhūyādanaghamahimāmānase vāgadhīśaḥ ||32||

Verse 33

বাগর্থসিদ্ধিহেতোঃপঠত হযগ্রীবসংস্তুতিং ভক্ত্যা
কবিতার্কিককেসরিণা বেঙ্কটনাথেন বিরচিতামেতাম্ ॥33॥

vāgarthasiddhihetoḥpaṭhata hayagrīvasaṃstutiṃ bhaktyā
kavitārkikakesariṇā veṅkaṭanāthena viracitāmetām ||33||

Sanskrit — Devanagari (original)

ज्ञानानन्दमयं देवं निर्मलस्फटिकाकृतिं

आधारं सर्वविद्यानां हयग्रीवमुपास्महे ॥1॥

स्वतस्सिद्धं शुद्धस्फटिकमणिभू भृत्प्रतिभटं

सुधासध्रीचीभिर्द्युतिभिरवदातत्रिभुवनं

अनन्तैस्त्रय्यन्तैरनुविहित हेषाहलहलं

हताशेषावद्यं हयवदनमीडेमहिमहः ॥2॥

समाहारस्साम्नां प्रतिपदमृचां धाम यजुषां

लयः प्रत्यूहानां लहरिविततिर्बोधजलधेः

कथादर्पक्षुभ्यत्कथककुलकोलाहलभवं

हरत्वन्तर्ध्वान्तं हयवदनहेषाहलहलः ॥3॥

प्राची सन्ध्या काचिदन्तर्निशायाः

प्रज्ञादृष्टे रञ्जनश्रीरपूर्वा

वक्त्री वेदान् भातु मे वाजिवक्त्रा

वागीशाख्या वासुदेवस्य मूर्तिः ॥4॥

विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपं

विज्ञानविश्राणनबद्धदीक्षं

दयानिधिं देहभृतां शरण्यं

देवं हयग्रीवमहं प्रपद्ये ॥5॥

अपौरुषेयैरपि वाक्प्रपञ्चैः

अद्यापि ते भूतिमदृष्टपारां

स्तुवन्नहं मुग्ध इति त्वयैव

कारुण्यतो नाथ कटाक्षणीयः ॥6॥

दाक्षिण्यरम्या गिरिशस्य मूर्तिः-

देवी सरोजासनधर्मपत्नी

व्यासादयोऽपि व्यपदेश्यवाचः

स्फुरन्ति सर्वे तव शक्तिलेशैः ॥7॥

मन्दोऽभविष्यन्नियतं विरिञ्चः

वाचां निधेर्वाञ्छितभागधेयः

दैत्यापनीतान् दययैन भूयोऽपि

अध्यापयिष्यो निगमान्नचेत्त्वम् ॥8॥

वितर्कडोलां व्यवधूय सत्त्वे

बृहस्पतिं वर्तयसे यतस्त्वं

तेनैव देव त्रिदेशेश्वराणा

अस्पृष्टडोलायितमाधिराज्यम् ॥9॥

अग्नौ समिद्धार्चिषि सप्ततन्तोः

आतस्थिवान्मन्त्रमयं शरीरं

अखण्डसारैर्हविषां प्रदानैः

आप्यायनं व्योमसदां विधत्से ॥10॥

यन्मूल मीदृक्प्रतिभातत्त्वं

या मूलमाम्नायमहाद्रुमाणां

तत्त्वेन जानन्ति विशुद्धसत्त्वाः

त्वामक्षरामक्षरमातृकां त्वाम् ॥11॥

अव्याकृताद्व्याकृतवानसि त्वं

नामानि रूपाणि च यानि पूर्वं

शंसन्ति तेषां चरमां प्रतिष्ठां

वागीश्वर त्वां त्वदुपज्ञवाचः ॥12॥

मुग्धेन्दुनिष्यन्दविलोभनीयां

मूर्तिं तवानन्दसुधाप्रसूतिं

विपश्चितश्चेतसि भावयन्ते

वेलामुदारामिव दुग्ध सिन्धोः ॥13॥

मनोगतं पश्यति यस्सदा त्वां

मनीषिणां मानसराजहंसं

स्वयम्पुरोभावविवादभाजः

किङ्कुर्वते तस्य गिरो यथार्हम् ॥14॥

अपि क्षणार्धं कलयन्ति ये त्वां

आप्लावयन्तं विशदैर्मयूखैः

वाचां प्रवाहैरनिवारितैस्ते

मन्दाकिनीं मन्दयितुं क्षमन्ते ॥15॥

स्वामिन्भवद्द्यानसुधाभिषेकात्

वहन्ति धन्याः पुलकानुबन्दं

अलक्षिते क्वापि निरूढ मूलं

अङ्ग्वेष्वि वानन्दथुमङ्कुरन्तम् ॥16॥

स्वामिन्प्रतीचा हृदयेन धन्याः

त्वद्ध्यानचन्द्रोदयवर्धमानं

अमान्तमानन्दपयोधिमन्तः

पयोभि रक्ष्णां परिवाहयन्ति ॥17॥

स्वैरानुभावास् त्वदधीनभावाः

समृद्धवीर्यास्त्वदनुग्रहेण

विपश्चितोनाथ तरन्ति मायां

वैहारिकीं मोहनपिञ्छिकां ते ॥18॥

प्राङ्निर्मितानां तपसां विपाकाः

प्रत्यग्रनिश्श्रेयससम्पदो मे

समेधिषीरं स्तव पादपद्मे

सङ्कल्पचिन्तामणयः प्रणामाः ॥19॥

विलुप्तमूर्धन्यलिपिक्रमाणा

सुरेन्द्रचूडापदलालितानां

त्वदङ्घ्रि राजीवरजःकणानां

भूयान्प्रसादो मयि नाथ भूयात् ॥20॥

परिस्फुरन्नूपुरचित्रभानु –

प्रकाशनिर्धूततमोनुषङ्गा

पदद्वयीं ते परिचिन्महेऽन्तः

प्रबोधराजीवविभातसन्ध्याम् ॥21॥

त्वत्किङ्करालङ्करणोचितानां

त्वयैव कल्पान्तरपालितानां

मञ्जुप्रणादं मणिनूपुरं ते

मञ्जूषिकां वेदगिरां प्रतीमः ॥22॥

सञ्चिन्तयामि प्रतिभादशास्थान्

सन्धुक्षयन्तं समयप्रदीपान्

विज्ञानकल्पद्रुमपल्लवाभं

व्याख्यानमुद्रामधुरं करं ते ॥23॥

चित्ते करोमि स्फुरिताक्षमालं

सव्येतरं नाथ करं त्वदीयं

ज्ञानामृतोदञ्चनलम्पटानां

लीलाघटीयन्त्रमिवाऽऽश्रितानाम् ॥24॥

प्रबोधसिन्धोररुणैः प्रकाशैः

प्रवालसङ्घातमिवोद्वहन्तं

विभावये देव स पुस्तकं ते

वामं करं दक्षिणमाश्रितानाम् ॥25॥

तमां सिभित्त्वाविशदैर्मयूखैः

सम्प्रीणयन्तं विदुषश्चकोरान्

निशामये त्वां नवपुण्डरीके

शरद्घनेचन्द्रमिव स्फुरन्तम् ॥26॥

दिशन्तु मे देव सदा त्वदीयाः

दयातरङ्गानुचराः कटाक्षाः

श्रोत्रेषु पुंसाममृतङ्क्षरन्तीं

सरस्वतीं संश्रितकामधेनुम् ॥27॥

विशेषवित्पारिषदेषु नाथ

विदग्धगोष्ठी समराङ्गणेषु

जिगीषतो मे कवितार्किकेन्द्रान्

जिह्वाग्रसिंहासनमभ्युपेयाः ॥28॥

त्वां चिन्तयन् त्वन्मयतां प्रपन्नः

त्वामुद्गृणन् शब्दमयेन धाम्ना

स्वामिन्समाजेषु समेधिषीय

स्वच्छन्दवादाहवबद्धशूरः ॥29॥

नानाविधानामगतिः कलानां

न चापि तीर्थेषु कृतावतारः

ध्रुवं तवाऽनाध परिग्रहायाः

नव नवं पात्रमहं दयायाः ॥30॥

अकम्पनीयान्यपनीतिभेदैः

अलङ्कृषीरन् हृदयं मदीयम्

शङ्का कलङ्का पगमोज्ज्वलानि

तत्त्वानि सम्यञ्चि तव प्रसादात् ॥31॥

व्याख्यामुद्रां करसरसिजैः पुस्तकं शङ्खचक्रे

भिभ्रद्भिन्न स्फटिकरुचिरे पुण्डरीके निषण्णः ।

अम्लानश्रीरमृतविशदैरंशुभिः प्लावयन्मां

आविर्भूयादनघमहिमामानसे वागधीशः ॥32॥

वागर्थसिद्धिहेतोःपठत हयग्रीवसंस्तुतिं भक्त्या

कवितार्किककेसरिणा वेङ्कटनाथेन विरचितामेताम् ॥33॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

শ্রী হযগ্রীব স্তোত্রম্