కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం షష్ఠకాణ్డే షష్ఠః ప్రశ్నః - సోమమన్త్రబ్రాహ్మణనిరూపణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
సు॒వ॒ర్గాయ॒ వా ఏ॒తాని॑ లో॒కాయ॑ హూయన్తే॒ య-ద్దా᳚క్షి॒ణాని॒ ద్వాభ్యా॒-ఙ్గార్హ॑పత్యే జుహోతి ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ ఆగ్నీ᳚ద్ధ్రే జుహోత్య॒న్తరి॑క్ష ఏ॒వా-ఽఽక్ర॑మతే॒ సదో॒-ఽభ్యైతి॑ సువ॒ర్గమే॒వైనం॑-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి సౌ॒రీభ్యా॑మృ॒గ్భ్యా-ఙ్గార్హ॑పత్యే జుహోత్య॒ముమే॒వైనం॑-లోఁ॒కగ్ం స॒మారో॑హయతి॒ నయ॑వత్య॒ర్చా-ఽఽగ్నీ᳚ద్ధ్రే జుహోతి సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒భినీ᳚త్యై॒ దివ॑-ఙ్గచ్ఛ॒ సువః॑ ప॒తేతి॒ హిర॑ణ్యగ్ం [హిర॑ణ్యమ్, హు॒త్వో-ద్గృ॑హ్ణాతి] 1
హు॒త్వో-ద్గృ॑హ్ణాతి సువ॒ర్గమే॒వైనం॑-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి రూ॒పేణ॑ వో రూ॒పమ॒భ్యైమీత్యా॑హ రూ॒పేణ॒ హ్యా॑సాగ్ం రూ॒పమ॒భ్యైతి॒ యద్ధిర॑ణ్యేన తు॒థో వో॑ వి॒శ్వవే॑దా॒ వి భ॑జ॒త్విత్యా॑హ తు॒థో హ॑ స్మ॒ వై వి॒శ్వవే॑దా దే॒వానా॒-న్దక్షి॑ణా॒ వి భ॑జతి॒ తేనై॒వైనా॒ వి భ॑జత్యే॒ త-త్తే॑ అగ్నే॒ రాధ॒ [అగ్నే॒ రాధః॑, ఐతి॒ సోమ॑చ్యుత॒-] 2
ఐతి॒ సోమ॑చ్యుత॒-మిత్యా॑హ॒ సోమ॑చ్యుత॒గ్గ్॒ హ్య॑స్య॒ రాధ॒ ఐతి॒ తన్మి॒త్రస్య॑ ప॒థా న॒యేత్యా॑హ॒ శాన్త్యా॑ ఋ॒తస్య॑ ప॒థా ప్రేత॑ చ॒న్ద్ర ద॑క్షిణా॒ ఇత్యా॑హ స॒త్యం-వాఁ ఋ॒తగ్ం స॒త్యేనై॒వైనా॑ ఋ॒తేన॒ వి భ॑జతి య॒జ్ఞస్య॑ ప॒థా సు॑వి॒తా నయ॑న్తీ॒రిత్యా॑హ య॒జ్ఞస్య॒ హ్యే॑తాః ప॒థా యన్తి॒ య-ద్దక్షి॑ణా బ్రాహ్మ॒ణమ॒ద్య రా᳚ద్ధ్యాస॒- [రా᳚ద్ధ్యాసమ్, ఋషి॑మార్షే॒య-] 3
-మృషి॑మార్షే॒య-మిత్యా॑హై॒ష వై బ్రా᳚హ్మ॒ణ ఋషి॑రార్షే॒యో య-శ్శు॑శ్రు॒వా-న్తస్మా॑దే॒వమా॑హ॒ వి సువః॒ పశ్య॒ వ్య॑న్తరి॑క్ష॒మిత్యా॑హ సువ॒ర్గమే॒వైనం॑-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి॒ యత॑స్వ సద॒స్యై॑రిత్యా॑హ మిత్ర॒త్వాయా॒స్మద్దా᳚త్రా దేవ॒త్రా గ॑చ్ఛత॒ మధు॑మతీః ప్రదా॒తార॒మా వి॑శ॒తేత్యా॑హ వ॒యమి॒హ ప్ర॑దా॒తార॒-స్స్మో᳚-ఽస్మాన॒ముత్ర॒ మధు॑మతీ॒రా వి॑శ॒తేతి॒ [వి॑శ॒తేతి॑, వావైతదా॑హ॒] 4
వావైతదా॑హ॒ హిర॑ణ్య-న్దదాతి॒ జ్యోతి॒ర్వై హిర॑ణ్య॒-ఞ్జ్యోతి॑రే॒వ పు॒రస్తా᳚ద్ధత్తే సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యాను॑ఖ్యాత్యా అ॒గ్నీధే॑ దదాత్య॒గ్నిము॑ఖానే॒వర్తూ-న్ప్రీ॑ణాతి బ్ర॒హ్మణే॑ దదాతి॒ ప్రసూ᳚త్యై॒ హోత్రే॑ దదాత్యా॒త్మా వా ఏ॒ష య॒జ్ఞస్య॒ యద్ధోతా॒-ఽఽత్మాన॑మే॒వ య॒జ్ఞస్య॒ దక్షి॑ణాభి॒-స్సమ॑ర్ధయతి ॥ 5 ॥
(హిర॑ణ్య॒గ్ం॒ - రాధో॑ - రాధ్యాస - మ॒ముత్ర॒ మధు॑మతీ॒రా వి॑శ॒తేత్య॒ - ష్టాత్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 1)
స॒మి॒ష్ట॒ య॒జూగ్ంషి॑ జుహోతి య॒జ్ఞస్య॒ సమి॑ష్ట్యై॒ యద్వై య॒జ్ఞస్య॑ క్రూ॒రం-యఁ-ద్విలి॑ష్టం॒-యఁద॒త్యేతి॒ యన్నాత్యేతి॒ యద॑తిక॒రోతి॒ యన్నాపి॑ క॒రోతి॒ తదే॒వ తైః ప్రీ॑ణాతి॒ నవ॑ జుహోతి॒ నవ॒ వై పురు॑షే ప్రా॒ణాః పురు॑షేణ య॒జ్ఞ-స్సమ్మి॑తో॒ యావా॑నే॒వ య॒జ్ఞస్త-మ్ప్రీ॑ణాతి॒ ష-డృగ్మి॑యాణి జుహోతి॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి॒ త్రీణి॒ యజూగ్ం॑షి॒ [యజూగ్ం॑షి, త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా] 6
త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా ఇ॒మానే॒వ లో॒కా-న్ప్రీ॑ణాతి॒ యజ్ఞ॑ య॒జ్ఞ-ఙ్గ॑చ్ఛ య॒జ్ఞప॑తి-ఙ్గ॒చ్ఛేత్యా॑హ య॒జ్ఞప॑తిమే॒వైన॑-ఙ్గమయతి॒ స్వాం-యోఁని॑-ఙ్గ॒చ్ఛేత్యా॑హ॒ స్వామే॒వైనం॒-యోఁని॑-ఙ్గమయత్యే॒ష తే॑ య॒జ్ఞో య॑జ్ఞపతే స॒హసూ᳚క్తవాక-స్సు॒వీర॒ ఇత్యా॑హ॒ యజ॑మాన ఏ॒వ వీ॒ర్య॑-న్దధాతి వాసి॒ష్ఠో హ॑ సాత్యహ॒వ్యో దే॑వభా॒గ-మ్ప॑ప్రచ్ఛ॒ య-థ్సృఞ్జ॑యా-న్బహుయా॒జినో-ఽయీ॑యజో య॒జ్ఞే [ ] 7
య॒జ్ఞ-మ్ప్రత్య॑తిష్ఠి॒పా(3) య॒జ్ఞప॒తా(3)వితి॒ స హో॑వాచ య॒జ్ఞప॑తా॒వితి॑ స॒త్యాద్వై సృఞ్జ॑యాః॒ పరా॑ బభూవు॒రితి॑ హోవాచ య॒జ్ఞే వావ య॒జ్ఞః ప్ర॑తి॒ష్ఠాప్య॑ ఆసీ॒-ద్యజ॑మాన॒స్యా-ఽప॑రాభావా॒యేతి॒ దేవా॑ గాతువిదో గా॒తుం-విఁ॒త్త్వా గా॒తు -మి॒తేత్యా॑హ య॒జ్ఞ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రతి॑ ష్ఠాపయతి॒ యజ॑మాన॒స్యా-ఽప॑రాభావాయ ॥ 8 ॥
(యజూగ్ం॑షి - య॒జ్ఞ - ఏక॑చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 2)
అ॒వ॒భృ॒థ॒-య॒జూగ్ంషి॑ జుహోతి॒ యదే॒వార్వా॒చీన॒-మేక॑హాయనా॒దేనః॑ క॒రోతి॒ తదే॒వ తైరవ॑ యజతే॒ ఽపో॑-ఽవభృ॒థ-మవై᳚త్య॒ఫ్సు వై వరు॑ణ-స్సా॒క్షాదే॒వ వరు॑ణ॒మవ॑ యజతే॒ వర్త్మ॑నా॒ వా అ॒న్విత్య॑ య॒జ్ఞగ్ం రక్షాగ్ం॑సి జిఘాగ్ంసన్తి॒ సామ్నా᳚ ప్రస్తో॒తా-ఽన్వవై॑తి॒ సామ॒ వై ర॑క్షో॒హా రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై॒ త్రిర్ని॒ధన॒ముపై॑తి॒ త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కా ఏ॒భ్య ఏ॒వ లో॒కేభ్యో॒ రక్షా॒గ్॒- [లో॒కేభ్యో॒ రక్షాగ్ం॑సి, అప॑ హన్తి॒] 9
-స్యప॑ హన్తి॒ పురు॑షఃపురుషో ని॒ధన॒ముపై॑తి॒ పురు॑షఃపురుషో॒ హి ర॑క్ష॒స్వీ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యా ఉ॒రుగ్ం హి రాజా॒ వరు॑ణశ్చ॒కారేత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై శ॒త-న్తే॑ రాజ-న్భి॒షజః॑ స॒హస్ర॒మిత్యా॑హ భేష॒జమే॒వాస్మై॑ కరోత్య॒భిష్ఠి॑తో॒ వరు॑ణస్య॒ పాశ॒ ఇత్యా॑హ వరుణపా॒శమే॒వాభి తి॑ష్ఠతి బ॒ర్॒హిర॒భి జు॑హో॒త్యాహు॑తీనా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ అథో॑ అగ్ని॒వత్యే॒వ జు॑హో॒త్యప॑ బర్హిషః ప్రయా॒జాన్ [ప్రయా॒జాన్, య॒జ॒తి॒ ప్ర॒జా వై] 10
య॑జతి ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః ప్ర॒జా ఏ॒వ వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చ॒త్యాజ్య॑భాగౌ యజతి య॒జ్ఞస్యై॒వ చక్షు॑షీ॒ నాన్తరే॑తి॒ వరు॑ణం-యఁజతి వరుణపా॒శాదే॒వైన॑-మ్ముఞ్చత్య॒గ్నీవరు॑ణౌ యజతి సా॒క్షాదే॒వైనం॑-వఁరుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చ॒త్య-ప॑బర్హిషావనూయా॒జౌ య॑జతి ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః ప్ర॒జా ఏ॒వ వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చతి చ॒తురః॑ ప్రయా॒జాన్. య॑జతి॒ ద్వావ॑నూయా॒జౌ షట్-థ్సమ్ప॑ద్యన్తే॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ [షడ్వా ఋ॒తవః॑, ఋ॒తుష్వే॒వ ప్రతి॑] 11
ఋ॒తుష్వే॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠ॒-త్యవ॑భృథ-నిచఙ్కు॒ణేత్యా॑హ యథోది॒తమే॒వ వరు॑ణ॒మవ॑ యజతే సము॒ద్రే తే॒ హృద॑య-మ॒ఫ్స్వ॑న్తరిత్యా॑హ సము॒ద్రే హ్య॑న్తర్వరు॑ణ॒-స్స-న్త్వా॑ విశ॒-న్త్వోష॑ధీ-రు॒తా-ఽఽప॒ ఇత్యా॑హా॒ద్భి-రే॒వైన॒మోష॑ధీభి-స్స॒మ్యఞ్చ॑-న్దధాతి॒ దేవీ॑రాప ఏ॒ష వో॒ గర్భ॒ ఇత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైత-త్ప॒శవో॒ వై [ ] 12
సోమో॒ య-ద్భి॑న్దూ॒నా-మ్భ॒క్షయే᳚-త్పశు॒మాన్-థ్స్యా॒-ద్వరు॑ణ॒-స్త్వే॑న-ఙ్గృహ్ణీయా॒ద్యన్న భ॒క్షయే॑దప॒శు-స్స్యా॒న్నైనం॒-వఁరు॑ణో గృహ్ణీయా-దుప॒స్పృశ్య॑మే॒వ ప॑శు॒మా-న్భ॑వతి॒ నైనం॒-వఁరు॑ణో గృహ్ణాతి॒ ప్రతి॑యుతో॒ వరు॑ణస్య॒ పాశ॒ ఇత్యా॑హ వరుణపా॒శాదే॒వ నిర్ము॑చ్య॒తే ఽప్ర॑తీక్ష॒మా య॑న్తి॒ వరు॑ణస్యా॒న్తర్హి॑త్యా॒ ఏధో᳚-ఽస్యేధిషీ॒మహీ-త్యా॑హ స॒మిధై॒వాగ్ని-న్న॑మ॒స్యన్త॑ ఉ॒పాయ॑న్తి॒ తేజో॑-ఽసి॒ తేజో॒ మయి॑ ధే॒హీత్యా॑హ॒ తేజ॑ ఏ॒వా-ఽఽత్మ-న్ధ॑త్తే ॥ 13 ॥
(రక్షాగ్ం॑సి - ప్రయా॒జా - నృ॒తవో॒ - వై - న॑మ॒స్యన్తో॒ - ద్వాద॑శ చ) (అ. 3)
స్ఫ్యేన॒ వేది॒ముద్ధ॑న్తి రథా॒క్షేణ॒ వి మి॑మీతే॒ యూప॑-మ్మినోతి త్రి॒వృత॑మే॒వ వజ్రగ్ం॑ స॒భృన్త్య॒ భ్రాతృ॑వ్యాయ॒ ప్ర హ॑రతి॒ స్తృత్యై॒ యద॑న్తర్వే॒ది మి॑ను॒యా-ద్దే॑వలో॒కమ॒భి జ॑యే॒-ద్య-ద్బ॑హిర్వే॒ది మ॑నుష్య లో॒కం ఁవే᳚ద్య॒న్తస్య॑ స॒న్ధౌ మి॑నోత్యు॒భయో᳚-ర్లో॒కయో॑-ర॒భిజి॑త్యా॒ ఉప॑రసమ్మితా-మ్మినుయా-త్పితృలో॒కకా॑మస్య రశ॒నస॑మిన్తా-మ్మనుష్యలో॒కకా॑మస్య చ॒షాల॑-సమ్మితామిన్ద్రి॒య కా॑మస్య॒ సర్వా᳚న్-థ్స॒మా-న్ప్ర॑తి॒ష్ఠాకా॑మస్య॒ యే త్రయో॑ మద్ధ్య॒మాస్తాన్-థ్స॒మా-న్ప॒శుకా॑మస్యై॒తాన్. వా [వై, అను॑] 14
అను॑ ప॒శవ॒ ఉప॑ తిష్ఠన్తే పశు॒మానే॒వ భ॑వతి॒ వ్యతి॑షజే॒దిత॑రా-న్ప్ర॒జయై॒వైన॑-మ్ప॒శుభి॒ర్వ్యతి॑షజతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త ప్ర॒మాయు॑క-స్స్యా॒దితి॑ గర్త॒మిత॒-న్తస్య॑ మినుయాదుత్తరా॒ర్ధ్యం॑-వఁర్షి॑ష్ఠ॒మథ॒ హ్రసీ॑యాగ్ంసమే॒షా వై గ॑ర్త॒మిద్యస్యై॒వ-మ్మి॒నోతి॑ తా॒జ-క్ప్ర మీ॑యతే దక్షిణా॒ర్ధ్యం॑-వఁర్షి॑ష్ఠ-మ్మినుయా-థ్సువ॒ర్గకా॑మ॒స్యాథ॒ హ్రసీ॑యాగ్ంస-మా॒క్రమ॑ణమే॒వ త-థ్సేతుం॒-యఁజ॑మానః కురుతే సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై॒ [సమ॑ష్ట్యై, యదేక॑స్మి॒న్॒.] 15
యదేక॑స్మి॒న్॒. యూపే॒ ద్వే ర॑శ॒నే ప॑రి॒వ్యయ॑తి॒ తస్మా॒దేకో॒ ద్వే జా॒యే వి॑న్దతే॒ యన్నైకాగ్ం॑ రశ॒నా-న్ద్వయో॒ర్యూప॑యోః పరి॒వ్యయ॑తి॒ తస్మా॒న్నైకా॒ ద్వౌ పతీ॑ విన్దతే॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ స్త్ర్య॑స్య జాయే॒తేత్యు॑పా॒న్తే తస్య॒ వ్యతి॑షజే॒-థ్స్త్ర్యే॑వాస్య॑ జాయతే॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ పుమా॑నస్య జాయే॒తేత్యా॒న్త-న్తస్య॒ ప్ర వే᳚ష్టయే॒-త్పుమా॑నే॒వాస్య॑ [వే᳚ష్టయే॒-త్పుమా॑నే॒వాస్య॑, జా॒య॒తే ఽసు॑రా॒] 16
జాయ॒తే ఽసు॑రా॒ వై దే॒వా-న్ద॑క్షిణ॒త ఉపా॑నయ॒-న్తా-న్దే॒వా ఉ॑పశ॒యేనై॒వాపా॑-నుదన్త॒ త-దు॑పశ॒యస్యో॑-పశయ॒త్వం-యఁ-ద్ద॑క్షిణ॒త ఉ॑పశ॒య ఉ॑ప॒శయే॒ భ్రాతృ॑వ్యాపనుత్త్యై॒ సర్వే॒ వా అ॒న్యే యూపాః᳚ పశు॒మన్తో-ఽథో॑పశ॒య ఏ॒వాప॒శుస్తస్య॒ యజ॑మానః ప॒శుర్యన్న ని॑ర్ది॒శేదార్తి॒-మార్చ్ఛే॒-ద్యజ॑మానో॒-ఽసౌ తే॑ ప॒శురితి॒ నిర్ది॑శే॒ద్య-న్ద్వి॒ష్యా-ద్యమే॒వ [ ] 17
ద్వేష్టి॒ తమ॑స్మై ప॒శు-న్నిర్ది॑శతి॒ యది॒ న ద్వి॒ష్యాదా॒ఖుస్తే॑ ప॒శురితి॑ బ్రూయా॒న్న గ్రా॒మ్యా-న్ప॒శూన్. హి॒నస్తి॒ నా-ఽఽర॒ణ్యా-న్ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత॒ సో᳚-ఽన్నాద్యే॑న॒ వ్యా᳚ర్ధ్యత॒ స ఏ॒తామే॑కాద॒శినీ॑-మపశ్య॒-త్తయా॒ వై సో᳚-ఽన్నాద్య॒మవా॑రున్ధ॒ యద్దశ॒ యూపా॒ భవ॑న్తి॒ దశా᳚క్షరా వి॒రాడన్నం॑-విఁ॒రా-డ్వి॒రాజై॒వా-న్నాద్య॒మవ॑ రున్ధే॒ [రున్ధే, య] 18
య ఏ॑కాద॒శ-స్స్తన॑ ఏ॒వాస్యై॒ స దు॒హ ఏ॒వైనా॒-న్తేన॒ వజ్రో॒ వా ఏ॒షా స-మ్మీ॑యతే॒ యదే॑కాద॒శినీ॒ సేశ్వ॒రా పు॒రస్తా᳚-త్ప్ర॒త్యఞ్చం॑-యఁ॒జ్ఞగ్ం సమ్మ॑ర్దితో॒ర్య-త్పా᳚త్నీవ॒త-మ్మి॒నోతి॑ య॒జ్ఞస్య॒ ప్రత్యుత్త॑బ్ధ్యై సయ॒త్వాయ॑ ॥ 19 ॥
(వై - సమ॑ష్ట్యై॒ - పుమా॑నే॒వాస్య॒ - యమే॒వ - రు॑న్ధే - త్రి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 4)
ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత॒ స రి॑రిచా॒నో॑-ఽమన్యత॒ స ఏ॒తామే॑కాద॒శినీ॑-మపశ్య॒-త్తయా॒ వై స ఆయు॑రిన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మా॒త్మన్న॑ధత్త ప్ర॒జా ఇ॑వ॒ ఖలు॒ వా ఏ॒ష సృ॑జతే॒ యో యజ॑తే॒ స ఏ॒తర్హి॑ రిరిచా॒న ఇ॑వ॒ యదే॒షైకా॑ద॒శినీ॒ భవ॒త్యాయు॑రే॒వ తయే᳚న్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్యం॑-యఁజ॑మాన ఆ॒త్మ-న్ధ॑త్తే॒ ప్రైవా-ఽఽగ్నే॒యేన॑ వాపయతి మిథు॒నగ్ం సా॑రస్వ॒త్యా క॑రోతి॒ రేత॑- [రేతః॑, సౌ॒మ్యేన॑ దధాతి॒] 20
-స్సౌ॒మ్యేన॑ దధాతి॒ ప్ర జ॑నయతి పౌ॒ష్ణేన॑ బార్హస్ప॒త్యో భ॑వతి॒ బ్రహ్మ॒ వై దే॒వానా॒-మ్బృహ॒స్పతి॒ర్బ్రహ్మ॑ణై॒వాస్మై᳚ ప్ర॒జాః ప్రజ॑నయతి వైశ్వదే॒వో భ॑వతి వైశ్వదే॒వ్యో॑ వై ప్ర॒జాః ప్ర॒జా ఏ॒వాస్మై॒ ప్రజ॑నయతీ-న్ద్రి॒యమే॒వైన్ద్రేణావ॑ రున్ధే॒ విశ॑-మ్మారు॒తేనౌజో॒ బల॑మైన్ద్రా॒గ్నేన॑ ప్రస॒వాయ॑ సావి॒త్రో ని॑ర్వరుణ॒త్వాయ॑ వారు॒ణో మ॑ద్ధ్య॒త ఐ॒న్ద్రమా ల॑భతే మద్ధ్య॒త ఏ॒వేన్ద్రి॒యం-యఁజ॑మానే దధాతి [ ] 21
పు॒రస్తా॑దై॒న్ద్రస్య॑ వైశ్వదే॒వమా ల॑భతే వైశ్వదే॒వం-వాఁ అన్న॒మన్న॑మే॒వ పు॒రస్తా᳚ద్ధత్తే॒ తస్మా᳚-త్పు॒రస్తా॒దన్న॑మద్యత ఐ॒న్ద్రమా॒లభ్య॑ మారు॒తమా ల॑భతే॒ వి-డ్వై మ॒రుతో॒ విశ॑మే॒వాస్మా॒ అను॑ బద్ధ్నాతి॒ యది॑ కా॒మయే॑త॒ యో-ఽవ॑గత॒-స్సో-ఽప॑ రుద్ధ్యతాం॒-యోఁ-ఽప॑రుద్ధ॒-స్సో-ఽవ॑ గచ్ఛ॒త్విత్యై॒న్ద్రస్య॑ లో॒కే వా॑రు॒ణమా ల॑భేత వారు॒ణస్య॑ లో॒క ఐ॒న్ద్రం- [లో॒క ఐ॒న్ద్రమ్, య ఏ॒వావ॑గత॒-స్సో-ఽప॑] 22
-ఁయ ఏ॒వావ॑గత॒-స్సో-ఽప॑ రుద్ధ్యతే॒ యో-ఽప॑రుద్ధ॒-స్సో-ఽవ॑ గచ్ఛతి॒ యది॑ కా॒మయే॑త ప్ర॒జా ము॑హ్యేయు॒రితి॑ ప॒శూన్ వ్యతి॑షజే-త్ప్ర॒జా ఏ॒వ మో॑హయతి॒ యద॑భివాహ॒తో॑-ఽపాం-వాఁ॑రు॒ణమా॒లభే॑త ప్ర॒జా వరు॑ణో గృహ్ణీయా-ద్దక్షిణ॒త ఉద॑ఞ్చ॒మా ల॑భతే-ఽపవాహ॒తో॑-ఽపా-మ్ప్ర॒జానా॒-మవ॑రుణ గ్రాహాయ ॥ 23 ॥
(రేతో॒ - యజ॑మానే దధాతి - లో॒క ఐ॒న్ద్రగ్ం - స॒ప్తత్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 5)
ఇన్ద్రః॒ పత్ని॑యా॒ మను॑మయాజయ॒-త్తా-మ్పర్య॑గ్నికృతా॒-ముద॑సృజ॒-త్తయా॒ మను॑రార్ధ్నో॒ద్య-త్పర్య॑గ్నికృత-మ్పాత్నీవ॒తము॑-థ్సృ॒జతి॒ యామే॒వ మను॒ర్॒. ఋద్ధి॒మార్ధ్నో॒-త్తామే॒వ యజ॑మాన ఋధ్నోతి య॒జ్ఞస్య॒ వా అప్ర॑తిష్ఠితా-ద్య॒జ్ఞః పరా॑ భవతి య॒జ్ఞ-మ్ప॑రా॒భవ॑న్తం॒-యఁజ॑మా॒నో-ఽను॒ పరా॑ భవతి॒ యదాజ్యే॑న పాత్నీవ॒తగ్ం సగ్గ్॑స్థా॒పయ॑తి య॒జ్ఞస్య॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై య॒జ్ఞ-మ్ప్ర॑తి॒తిష్ఠ॑న్తం॒-యఁజ॑మా॒నో-ఽను॒ ప్రతి॑ తిష్ఠతీ॒ష్టం-వఁ॒పయా॒ [-ఁవ॒పయా᳚, భవ॒త్యని॑ష్టం-వఁ॒శయా-ఽథ॑] 24
భవ॒త్యని॑ష్టం-వఁ॒శయా-ఽథ॑ పాత్నీవ॒తేన॒ ప్ర చ॑రతి తీ॒ర్థ ఏ॒వ ప్ర చ॑ర॒త్యథో॑ ఏ॒తర్హ్యే॒వాస్య॒ యామ॑స్త్వా॒ష్ట్రో భ॑వతి॒ త్వష్టా॒ వై రేత॑స-స్సి॒క్తస్య॑ రూ॒పాణి॒ వి క॑రోతి॒ తమే॒వ వృషా॑ణ॒-మ్పత్నీ॒ష్వపి॑ సృజతి॒ సో᳚-ఽస్మై రూ॒పాణి॒ వి క॑రోతి ॥ 25 ॥
(వ॒పయా॒ - షట్త్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 6)
ఘ్నన్తి॒ వా ఏ॒త-థ్సోమం॒-యఁద॑భిషు॒ణ్వన్తి॒ య-థ్సౌ॒మ్యో భవ॑తి॒ యథా॑ మృ॒తాయా॑ను॒స్తర॑ణీ॒-ఙ్ఘ్నన్తి॑ తా॒దృగే॒వ త-ద్యదు॑త్తరా॒ర్ధే వా॒ మద్ధ్యే॑ వా జుహు॒యా-ద్దే॒వతా᳚భ్య-స్స॒మద॑-న్దద్ధ్యా-ద్దక్షిణా॒ర్ధే జు॑హోత్యే॒షా వై పి॑తృ॒ణా-న్ది-ఖ్స్వాయా॑మే॒వ ది॒శి పి॒తౄ-న్ని॒రవ॑దయత ఉద్గా॒తృభ్యో॑ హరన్తి సామదేవ॒త్యో॑ వై సౌ॒మ్యో యదే॒వ సామ్నః॑ ఛమ్బట్కు॒ర్వన్తి॒ తస్యై॒వ స శాన్తి॒రవే᳚- [శాన్తి॒రవ॑, ఈ॒క్ష॒న్తే॒ ప॒విత్రం॒-వైఁ] 26
-క్షన్తే ప॒విత్రం॒-వైఁ సౌ॒మ్య ఆ॒త్మాన॑మే॒వ ప॑వయన్తే॒ య ఆ॒త్మాన॒-న్న ప॑రి॒పశ్యే॑ది॒తాసుః॑ స్యాదభిద॒ది-ఙ్కృ॒త్వా-ఽవే᳚క్షేత॒ తస్మి॒న్॒. హ్యా᳚త్మాన॑-మ్పరి॒పశ్య॒త్యథో॑ ఆ॒త్మాన॑మే॒వ ప॑వయతే॒ యో గ॒తమ॑నా॒-స్స్యా-థ్సో-ఽవే᳚క్షేత॒ యన్మే॒ మనః॒ పరా॑గతం॒-యఁద్వా॑ మే॒ అప॑రాగతమ్ । రాజ్ఞా॒ సోమే॑న॒ తద్వ॒యమ॒స్మాసు॑ ధారయామ॒సీతి॒ మన॑ ఏ॒వాత్మ-న్దా॑ధార॒- [ఏ॒వాత్మ-న్దా॑ధార, న గ॒తమ॑నా] 27
న గ॒తమ॑నా భవ॒త్యప॒ వై తృ॑తీయసవ॒నే య॒జ్ఞః క్రా॑మతీజా॒నా-దనీ॑జానమ॒భ్యా᳚-గ్నావైష్ణ॒వ్యర్చా ఘృ॒తస్య॑ యజత్య॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతా॒ విష్ణు॑ర్య॒జ్ఞో దే॒వతా᳚శ్చై॒వ య॒జ్ఞ-ఞ్చ॑ దాధారోపా॒గ్ం॒శు య॑జతి మిథున॒త్వాయ॑ బ్రహ్మవా॒దినో॑ వదన్తి మి॒త్రో య॒జ్ఞస్య॒ స్వి॑ష్టం-యుఁవతే॒ వరు॑ణో॒ దురి॑ష్ట॒-ఙ్క్వ॑ తర్హి॑ య॒జ్ఞః క్వ॑ యజ॑మానో భవ॒తీతి॒ యన్మై᳚త్రావరు॒ణీం-వఁ॒శామా॒లభ॑తే మి॒త్రేణై॒వ [ ] 28
య॒జ్ఞస్య॒ స్వి॑ష్టగ్ం శమయతి॒ వరు॑ణేన॒ దురి॑ష్ట॒-న్నా-ఽఽర్తి॒మార్చ్ఛ॑తి॒ యజ॑మానో॒ యథా॒ వై లాఙ్గ॑లేనో॒ర్వరా᳚-మ్ప్రభి॒న్దన్-త్యే॒వమృ॑ఖ్సా॒మే య॒జ్ఞ-మ్ప్ర భి॑న్తో॒ యన్మై᳚త్రావరు॒ణీం-వఁ॒శామా॒లభ॑తే య॒జ్ఞాయై॒వ ప్రభి॑న్నాయ మ॒త్య॑మ॒న్వవా᳚స్యతి॒ శాన్త్యై॑ యా॒తయా॑మాని॒ వా ఏ॒తస్య॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ య ఈ॑జా॒న-శ్ఛన్ద॑సామే॒ష రసో॒ య-ద్వ॒శా యన్మై᳚త్రావరు॒ణీం-వఁ॒శామా॒లభ॑తే॒ ఛన్దాగ్॑స్యే॒వ పున॒రా ప్రీ॑ణా॒త్య యా॑తయామత్వా॒యాథో॒ ఛన్ద॑స్స్వే॒వ రస॑-న్దధాతి ॥ 29 ॥
(అవ॑ - దాధార - మి॒త్రేణై॒వ - ప్రీ॑ణాతి॒ - షట్చ॑) (అ. 7)
దే॒వా వా ఇ॑న్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్యాం᳚(1॒) ఁవ్య॑భజన్త॒ తతో॒ యద॒త్యశి॑ష్యత॒ తద॑తిగ్రా॒హ్యా॑ అభవ॒-న్తద॑తిగ్రా॒హ్యా॑ణా-మతిగ్రాహ్య॒త్వం-యఁద॑తిగ్రా॒హ్యా॑ గృ॒హ్యన్త॑ ఇన్ద్రి॒యమే॒వ త-ద్వీ॒ర్యం॑-యఁజ॑మాన ఆ॒త్మ-న్ధ॑త్తే॒ తేజ॑ ఆగ్నే॒యేనే᳚న్ద్రి॒య-మై॒న్ద్రేణ॑ బ్రహ్మవర్చ॒సగ్ం సౌ॒ర్యేణో॑ప॒స్తమ్భ॑నం॒-వాఁ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యద॑తిగ్రా॒హ్యా᳚శ్చ॒క్రే పృ॒ష్ఠాని॒ య-త్పృష్ఠ్యే॒ న గృ॑హ్ణీ॒యా-త్ప్రాఞ్చం॑-యఁ॒జ్ఞ-మ్పృ॒ష్ఠాని॒ సగ్ం శృ॑ణీయు॒ర్య-దు॒క్థ్యే॑ [-దు॒క్థ్యే᳚, గృ॒హ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒త్యఞ్చం॑-] 30
గృహ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒త్యఞ్చం॑-యఁ॒జ్ఞమ॑తిగ్రా॒హ్యా᳚-స్సగ్ం శృ॑ణీయుర్విశ్వ॒జితి॒ సర్వ॑పృష్ఠే గ్రహీత॒వ్యా॑ య॒జ్ఞస్య॑ సవీర్య॒త్వాయ॑ ప్ర॒జాప॑తిర్దే॒వేభ్యో॑ య॒జ్ఞాన్ వ్యాది॑శ॒-థ్స ప్రి॒యాస్త॒నూరప॒ న్య॑ధత్త॒ తద॑తిగ్రా॒హ్యా॑ అభవ॒న్ విత॑ను॒స్తస్య॑ య॒జ్ఞ ఇత్యా॑హు॒ర్య-స్యా॑తిగ్రా॒హ్యా॑ న గృ॒హ్యన్త॒ ఇత్యప్య॑గ్నిష్టో॒మే గ్ర॑హీత॒వ్యా॑ య॒జ్ఞస్య॑ సతను॒త్వాయ॑ దే॒వతా॒ వై సర్వా᳚-స్స॒దృశీ॑రాస॒-న్తా న వ్యా॒వృత॑-మగచ్ఛ॒-న్తే దే॒వా [దే॒వాః, ఏ॒త ఏ॒తా-న్గ్రహా॑-] 31
ఏ॒త ఏ॒తా-న్గ్రహా॑-నపశ్య॒-న్తాన॑గృహ్ణతా-ఽఽగ్నే॒ యమ॒గ్నిరై॒న్ద్రమిన్ద్రః॑ సౌ॒ర్యగ్ం సూర్య॒స్తతో॒ వై తే᳚-ఽన్యాభి॑-ర్దే॒వతా॑భి-ర్వ్యా॒వృత॑మగచ్ఛ॒న్॒. యస్యై॒వం-విఁ॒దుష॑ ఏ॒తే గ్రహా॑ గృ॒హ్యన్తే᳚ వ్యా॒వృత॑మే॒వ పా॒ప్మనా॒ భ్రాతృ॑వ్యేణ గచ్ఛతీ॒మే లో॒కా జ్యోతి॑ష్మన్త-స్స॒మావ॑-ద్వీర్యాః కా॒ర్యా॑ ఇత్యా॑హురాగ్నే॒యేనా॒స్మిన్ ఁలో॒కే జ్యోతి॑ర్ధత్త ఐ॒న్ద్రేణా॒న్తరి॑క్ష ఇన్ద్రవా॒యూ హి స॒యుజౌ॑ సౌ॒ర్యేణా॒ముష్మి॑న్ ఁలో॒కే [ ] 32
జ్యోతి॑ర్ధత్తే॒ జ్యోతి॑ష్మన్తో-ఽస్మా ఇ॒మే లో॒కా భ॑వన్తి స॒మావ॑-ద్వీర్యానేనాన్ కురుత ఏ॒తాన్. వై గ్రహా᳚-న్బ॒బాం-వి॒శ్వవ॑యసా-వవిత్తా॒-న్తాభ్యా॑మి॒మే లో॒కాః పరా᳚ఞ్చశ్చా॒ర్వాఞ్చ॑శ్చ॒ ప్రాభు॒ర్యస్యై॒వం-విఁ॒దుష॑ ఏ॒తే గ్రహా॑ గృ॒హ్యన్తే॒ ప్రాస్మా॑ ఇ॒మే లో॒కాః పరా᳚ఞ్చశ్చా॒ర్వాఞ్చ॑శ్చ భాన్తి ॥ 33 ॥
(ఉ॒క్థ్యే॑ - దే॒వా - అ॒ముష్మి॑న్ ఁలో॒క - ఏకా॒న్నచ॑త్వారి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 8)
దే॒వా వై య-ద్య॒జ్ఞే-ఽకు॑ర్వత॒ తదసు॑రా అకుర్వత॒ తే దే॒వా అదా᳚భ్యే॒ ఛన్దాగ్ం॑సి॒ సవ॑నాని॒ సమ॑స్థాపయ॒-న్తతో॑ దే॒వా అభ॑వ॒-న్పరా-ఽసు॑రా॒ యస్యై॒వం-విఁ॒దుషో-ఽదా᳚భ్యో గృ॒హ్యతే॒ భవ॑త్యా॒త్మనా॒ పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవతి॒ యద్వై దే॒వా అసు॑రా॒-నదా᳚భ్యే॒-నాద॑భ్నువ॒-న్తదదా᳚భ్యస్యా-దాభ్య॒ త్వం-యఁ ఏ॒వం-వేఁద॑ ద॒భ్నోత్యే॒వ భ్రాతృ॑వ్య॒-న్నైన॒-మ్భ్రాతృ॑వ్యో దభ్నో- [దభ్నోతి, ఏ॒షా వై] 34
-త్యే॒షా వై ప్ర॒జాప॑తే-రతిమో॒క్షిణీ॒ నామ॑ త॒నూర్యదదా᳚భ్య॒ ఉప॑నద్ధస్య గృహ్ణా॒త్యతి॑ముక్త్యా॒ అతి॑ పా॒ప్మాన॒-మ్భ్రాతృ॑వ్య-మ్ముచ్యతే॒ య ఏ॒వం-వేఁద॒ ఘ్నన్తి॒ వా ఏ॒త-థ్సోమం॒-యఁద॑భిషు॒ణ్వన్తి॒ సోమే॑ హ॒న్యమా॑నే య॒జ్ఞో హ॑న్యతే య॒జ్ఞే యజ॑మానో బ్రహ్మవా॒దినో॑ వదన్తి॒ కి-న్త-ద్య॒జ్ఞే యజ॑మానః కురుతే॒ యేన॒ జీవన్᳚-థ్సువ॒ర్గం-లోఁ॒కమేతీతి॑ జీవగ్ర॒హో వా ఏ॒ష యదదా॒భ్యో ఽన॑భిషుతస్య గృహ్ణాతి॒ జీవ॑న్తమే॒వైనగ్ం॑ సువ॒ర్గం ఁలో॒క-ఙ్గ॑మయతి॒ వి వా ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞ-ఞ్ఛి॑న్దన్తి॒ యదదా᳚భ్యే సగ్గ్-స్థా॒పయ॑-న్త్య॒గ్ం॒శూనపి॑ సృజతి య॒జ్ఞస్య॒ సన్త॑త్యై ॥ 35 ॥
(ద॒భ్నో॒త్య - న॑భిషుతస్య గృహ్ణా॒త్యే - కా॒న్నవిగ్ం॑శ॒తిశ్చ॑) (అ. 9)
దే॒వా వై ప్ర॒బాహు॒గ్గ్రహా॑-నగృహ్ణత॒ స ఏ॒త-మ్ప్ర॒జాప॑తి-ర॒గ్ం॒శు-మ॑పశ్య॒-త్తమ॑గృహ్ణీత॒ తేన॒ వై స ఆ᳚ర్ధ్నో॒-ద్యస్యై॒వం-విఁ॒దుషో॒-ఽగ్ం॒శు-ర్గృ॒హ్యత॑ ఋ॒ద్ధ్నోత్యే॒వ స॒కృద॑భిషుతస్య గృహ్ణాతి స॒కృద్ధి స తేనా-ఽఽర్ధ్నో॒న్మన॑సా గృహ్ణాతి॒ మన॑ ఇవ॒ హి ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జాప॑తే॒రాప్త్యా॒ ఔదు॑మ్బరేణ గృహ్ణా॒త్యూర్గ్వా ఉ॑దు॒మ్బర॒ ఊర్జ॑మే॒వావ॑ రున్ధే॒ చతుః॑స్రక్తి భవతి ది॒- [భవతి ది॒క్షు, ఏ॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి॒] 36
-క్ష్వే॑వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి॒ యో వా అ॒గ్ం॒శోరా॒యత॑నం॒-వేఁదా॒-ఽఽయత॑నవా-న్భవతి వామదే॒వ్యమితి॒ సామ॒ తద్వా అ॑స్యా॒-ఽఽయత॑న॒-మ్మన॑సా॒ గాయ॑మానో గృహ్ణాత్యా॒యత॑నవానే॒వ భ॑వతి॒ యద॑ద్ధ్వ॒ర్యుర॒గ్ం॒శు-ఙ్గృ॒హ్ణ-న్నార్ధయే॑దు॒భాభ్యా॒-న్నర్ధ్యే॑తాద్ధ్వ॒ర్యవే॑ చ॒ యజ॑మానాయ చ॒ యద॒ర్ధయే॑-దు॒భాభ్యా॑-మృద్ధ్యే॒తాన॑వాన-ఙ్గృహ్ణాతి॒ సైవాస్యర్ధి॒ర్॒. హిర॑ణ్యమ॒భి వ్య॑నిత్య॒మృతం॒-వైఁ హిర॑ణ్య॒మాయుః॑ ప్రా॒ణ ఆయు॑షై॒వామృత॑మ॒భి ధి॑నోతి శ॒తమా॑న-మ్భవతి శ॒తాయుః॒ పురు॑ష-శ్శ॒తేన్ద్రి॑య॒ ఆయు॑ష్యే॒వేన్ద్రి॒యే ప్రతి॑ తిష్ఠతి ॥ 37 ॥
(ది॒క్ష్వ॑ - నితి - విగ్ంశ॒తిశ్చ॑) (అ. 10)
ప్ర॒జాప॑తి-ర్దే॒వేభ్యో॑ య॒జ్ఞాన్ వ్యాది॑శ॒-థ్స రి॑రిచా॒నో॑-ఽమన్యత॒ స య॒జ్ఞానాగ్ం॑ షోడశ॒ధేన్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్య॑మా॒త్మాన॑మ॒భి సమ॑క్ఖిద॒-త్త-థ్షో॑డ॒శ్య॑భవ॒న్న వై షో॑డ॒శీ నామ॑ య॒జ్ఞో᳚-ఽస్తి॒ యద్వావ షో॑డ॒శగ్గ్ స్తో॒త్రగ్ం షో॑డ॒శగ్ం శ॒స్త్ర-న్తేన॑ షోడ॒శీ త-థ్షో॑డ॒శినః॑ షోడశి॒త్వం-యఁ-థ్షో॑డ॒శీ గృ॒హ్యత॑ ఇన్ద్రి॒యమే॒వ త-ద్వీ॒ర్యం॑-యఁజ॑మాన ఆ॒త్మ-న్ధ॑త్తే దే॒వేభ్యో॒ వై సు॑వ॒ర్గో లో॒కో [లో॒కః, న ప్రాభ॑వ॒-త్త] 38
న ప్రాభ॑వ॒-త్త ఏ॒తగ్ం షో॑డ॒శిన॑మపశ్య॒-న్తమ॑గృహ్ణత॒ తతో॒ వై తేభ్యః॑ సువ॒ర్గో లో॒కః ప్రాభ॑వ॒ద్య-థ్షో॑డ॒శీ గృ॒హ్యతే॑ సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒భిజి॑త్యా॒ ఇన్ద్రో॒ వై దే॒వానా॑మానుజావ॒ర ఆ॑సీ॒-థ్స ప్ర॒జాప॑తి॒ముపా॑ధావ॒-త్తస్మా॑ ఏ॒తగ్ం షో॑డ॒శిన॒-మ్ప్రాయ॑చ్ఛ॒-త్తమ॑గృహ్ణీత॒ తతో॒ వై సో-ఽగ్ర॑-న్దే॒వతా॑నా॒-మ్పర్యై॒-ద్యస్యై॒వం-విఁ॒దుషః॑ షోడ॒శీ గృ॒హ్యతే- [గృ॒హ్యతే᳚, అగ్ర॑మే॒వ] 39
-ఽగ్ర॑మే॒వ స॑మా॒నానా॒-మ్పర్యే॑తి ప్రాతస్సవ॒నే గృ॑హ్ణాతి॒ వజ్రో॒ వై షో॑డ॒శీ వజ్రః॑ ప్రాతస్సవ॒నగ్గ్ స్వాదే॒వైనం॒-యోఁనే॒ర్నిగృ॑హ్ణాతి॒ సవ॑నేసవనే॒-ఽభి గృ॑హ్ణాతి॒ సవ॑నాథ్సవనాదే॒వైన॒-మ్ప్ర జ॑నయతి తృతీయసవ॒నే ప॒శుకా॑మస్య గృహ్ణీయా॒-ద్వజ్రో॒ వై షో॑డ॒శీ ప॒శవ॑స్తృతీయసవ॒నం-వఁజ్రే॑ణై॒వాస్మై॑ తృతీయసవ॒నా-త్ప॒శూనవ॑ రున్ధే॒ నోక్థ్యే॑ గృహ్ణీయా-త్ప్ర॒జా వై ప॒శవ॑ ఉ॒క్థాని॒ యదు॒క్థ్యే॑- [యదు॒క్థ్యే᳚, గృ॒హ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒జా-] 40
గృహ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒జా-మ్ప॒శూన॑స్య॒ నిర్ద॑హేదతిరా॒త్రే ప॒శుకా॑మస్య గృహ్ణీయా॒-ద్వజ్రో॒ వై షో॑డ॒శీ వజ్రే॑ణై॒వాస్మై॑ ప॒శూన॑వ॒రుద్ధ్య॒ రాత్రి॑-యో॒పరి॑ష్టా-చ్ఛమయ॒త్యప్య॑గ్నిష్టో॒మే రా॑జ॒న్య॑స్య గృహ్ణీయా-ద్వ్యా॒వృత్కా॑మో॒ హి రా॑జ॒న్యో॑ యజ॑తే సా॒హ్న ఏ॒వాస్మై॒ వజ్ర॑-ఙ్గృహ్ణాతి॒ స ఏ॑నం॒-వఁజ్రో॒ భూత్యా॑ ఇన్ధే॒ నిర్వా॑ దహ-త్యేకవి॒గ్ం॒శగ్గ్ స్తో॒త్ర-మ్భ॑వతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ హరి॑వచ్ఛస్యత॒ ఇన్ద్ర॑స్య ప్రి॒య-న్ధామో- [ప్రి॒య-న్ధామ॑, ఉపా᳚-ఽఽప్నోతి॒] 41
-పా᳚-ఽఽప్నోతి॒ కనీ॑యాగ్ంసి॒ వై దే॒వేషు॒ ఛన్దా॒గ్॒స్యాస॒న్-జ్యాయా॒గ్॒-స్యసు॑రేషు॒ తే దే॒వాః కనీ॑యసా॒ ఛన్ద॑సా॒ జ్యాయ॒-శ్ఛన్దో॒-ఽభి వ్య॑శగ్ంస॒-న్తతో॒ వై తే-ఽసు॑రాణాం-లోఁ॒కమ॑వృఞ్జత॒ య-త్కనీ॑యసా॒ ఛన్ద॑సా॒ జ్యాయ॒-శ్ఛన్దో॒-ఽభివి॒శగ్ంస॑తి॒ భ్రాతృ॑వ్యస్యై॒వ తల్లో॒కం-వృఁ॑ఙ్క్తే॒ షడ॒క్షరా॒ణ్యతి॑ రేచయన్తి॒ ష-డ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి చ॒త్వారి॒ పూర్వా॒ణ్యవ॑ కల్పయన్తి॒ [కల్పయన్తి, చతు॑ష్పద ఏ॒వ] 42
చతు॑ష్పద ఏ॒వ ప॒శూనవ॑ రున్ధే॒ ద్వే ఉత్త॑రే ద్వి॒పద॑ ఏ॒వావ॑ రున్ధే ఽను॒ష్టుభ॑మ॒భి స-మ్పా॑దయన్తి॒ వాగ్వా అ॑ను॒ష్టు-ప్తస్మా᳚-త్ప్రా॒ణానాం॒-వాఁగు॑త్త॒మా స॑మయావిషి॒తే సూర్యే॑ షోడ॒శినః॑ స్తో॒త్ర-ము॒పాక॑రోత్యే॒తస్మి॒న్ వై లో॒క ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హన్-థ్సా॒క్షాదే॒వ వజ్ర॒-మ్భ్రాతృ॑వ్యాయ॒ ప్ర హ॑ర-త్యరుణపిశ॒ఙ్గో-ఽశ్వో॒ దక్షి॑ణై॒తద్వై వజ్ర॑స్య రూ॒పగ్ం సమృ॑ద్ధ్యై ॥ 43 ॥
(లో॒కో - వి॒దుషః॑ షోడ॒శీ గృ॒హ్యతే॒ - యదు॒క్థ్యే॑ - ధామ॑ - కల్పయన్తి - స॒ప్తచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 11)
(సు॒వ॒ర్గాయ॒ య-ద్దా᳚క్షి॒ణాని॑ - సమిష్ట య॒జూగ్ - ష్య॑వభృథ య॒జూగ్ంషి॒ - స్ఫ్యేన॑ - ప్ర॒జాప॑తిరేకాద॒శినీ॒ - మిన్ద్రః॒ పత్ని॑యా॒ - ఘ్నన్తి॑ - దే॒వా వా ఇ॑న్ద్రి॒యం-వీఁ॒ర్యం॑ - దే॒వా వా అదా᳚భ్యే - దే॒వా వై ప్ర॒బాహు॑క్ - ప్ర॒జాప॑తిర్దే॒వేభ్య॒-స్స రి॑రిచా॒నః - షో॑డశ॒ధైకా॑దశ) (11)
(సు॒వ॒ర్గాయ॑ - యజతి ప్ర॒జాః - సౌ॒మ్యేన॑ - గృహ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒త్యఞ్చం॑ - గృహ్ణీ॒యా-త్ప్ర॒జా-మ్ప॒శూన్ - త్రిచ॑త్వారిగ్ంశత్) (43)
(సు॒వ॒ర్గాయ॒, వజ్ర॑స్య రూ॒పగ్ం సమృ॑ద్ధ్యై)
(ప్రా॒చీన॑వగ్ంశం॒ - య - చ్చా॒త్వాలా᳚ - ద్య॒జ్ఞేనే - న్ద్రః॑ - సు॒వర్గాయ॒ - షట్ ) (6)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం షష్ఠకాణ్డే షష్ఠః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
su॒va॒rgāya॒ vā e॒tāni̭ lo॒kāya̭ hūyante॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni॒ dvābhyā॒-ṅgārha̭patye juhoti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ āgnī᳚ddhre juhotya॒ntari̭kṣa e॒vā-''kra̭mate॒ sado॒-'bhyaiti̭ suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati sau॒rībhyā̭mṛ॒gbhyā-ṅgārha̭patye juhotya॒mume॒vainaṃ̭-lo~॒kagṃ sa॒māro̭hayati॒ naya̭vatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhoti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhinī᳚tyai॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒teti॒ hira̭ṇyagṃ [hira̭ṇyam, hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti] 1
hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati rū॒peṇa̭ vo rū॒pama॒bhyaimītyā̭ha rū॒peṇa॒ hyā̭sāgṃ rū॒pama॒bhyaiti॒ yaddhira̭ṇyena tu॒tho vo̭ vi॒śvavḙdā॒ vi bha̭ja॒tvityā̭ha tu॒tho ha̭ sma॒ vai vi॒śvavḙdā de॒vānā॒-ndakṣi̭ṇā॒ vi bha̭jati॒ tenai॒vainā॒ vi bha̭jatye॒ ta-ttḙ agne॒ rādha॒ [agne॒ rādhaḥ̭, aiti॒ soma̭cyuta॒-] 2
aiti॒ soma̭cyuta॒-mityā̭ha॒ soma̭cyuta॒gg॒ hya̭sya॒ rādha॒ aiti॒ tanmi॒trasya̭ pa॒thā na॒yetyā̭ha॒ śāntyā̭ ṛ॒tasya̭ pa॒thā preta̭ ca॒ndra da̭kṣiṇā॒ ityā̭ha sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tagṃ sa॒tyenai॒vainā̭ ṛ॒tena॒ vi bha̭jati ya॒jñasya̭ pa॒thā sṷvi॒tā naya̭ntī॒rityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙtāḥ pa॒thā yanti॒ ya-ddakṣi̭ṇā brāhma॒ṇama॒dya rā᳚ddhyāsa॒- [rā᳚ddhyāsam, ṛṣi̭mārṣe॒ya-] 3
-mṛṣi̭mārṣe॒ya-mityā̭hai॒ṣa vai brā᳚hma॒ṇa ṛṣi̭rārṣe॒yo ya-śśṷśru॒vā-ntasmā̭de॒vamā̭ha॒ vi suvaḥ॒ paśya॒ vya̭ntari̭kṣa॒mityā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ yata̭sva sada॒syai̭rityā̭ha mitra॒tvāyā॒smaddā᳚trā deva॒trā ga̭cchata॒ madhṷmatīḥ pradā॒tāra॒mā vi̭śa॒tetyā̭ha va॒yami॒ha pra̭dā॒tāra॒-ssmo᳚-'smāna॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒teti॒ [vi̭śa॒teti̭, vāvaitadā̭ha॒] 4
vāvaitadā̭ha॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ jyoti॒rvai hira̭ṇya॒-ñjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnīdhḙ dadātya॒gnimṷkhāne॒vartū-nprī̭ṇāti bra॒hmaṇḙ dadāti॒ prasū᳚tyai॒ hotrḙ dadātyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yaddhotā॒-''tmāna̭me॒va ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-ssama̭rdhayati || 5 ||
(hira̭ṇya॒gṃ॒ - rādho̭ - rādhyāsa - ma॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒tetya॒ - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 1)
sa॒mi॒ṣṭa॒ ya॒jūgṃṣi̭ juhoti ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai॒ yadvai ya॒jñasya̭ krū॒raṃ-ya~-dvili̭ṣṭaṃ॒-ya~da॒tyeti॒ yannātyeti॒ yada̭tika॒roti॒ yannāpi̭ ka॒roti॒ tade॒va taiḥ prī̭ṇāti॒ nava̭ juhoti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ purṷṣeṇa ya॒jña-ssammi̭to॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñasta-mprī̭ṇāti॒ ṣa-ḍṛgmi̭yāṇi juhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ trīṇi॒ yajūgṃ̭ṣi॒ [yajūgṃ̭ṣi, traya̭ i॒me lo॒kā] 6
traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ yajña̭ ya॒jña-ṅga̭ccha ya॒jñapa̭ti-ṅga॒cchetyā̭ha ya॒jñapa̭time॒vaina̭-ṅgamayati॒ svāṃ-yo~ni̭-ṅga॒cchetyā̭ha॒ svāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayatye॒ṣa tḙ ya॒jño ya̭jñapate sa॒hasū᳚ktavāka-ssu॒vīra॒ ityā̭ha॒ yaja̭māna e॒va vī॒rya̭-ndadhāti vāsi॒ṣṭho ha̭ sātyaha॒vyo dḙvabhā॒ga-mpa̭praccha॒ ya-thsṛñja̭yā-nbahuyā॒jino-'yī̭yajo ya॒jñe [ ] 7
ya॒jña-mpratya̭tiṣṭhi॒pā(3) ya॒jñapa॒tā(3)viti॒ sa ho̭vāca ya॒jñapa̭tā॒viti̭ sa॒tyādvai sṛñja̭yāḥ॒ parā̭ babhūvu॒riti̭ hovāca ya॒jñe vāva ya॒jñaḥ pra̭ti॒ṣṭhāpya̭ āsī॒-dyaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvā॒yeti॒ devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒ttvā gā॒tu -mi॒tetyā̭ha ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya || 8 ||
(yajūgṃ̭ṣi - ya॒jña - eka̭catvārigṃśacca) (a. 2)
a॒va॒bhṛ॒tha॒-ya॒jūgṃṣi̭ juhoti॒ yade॒vārvā॒cīna॒-meka̭hāyanā॒denaḥ̭ ka॒roti॒ tade॒va tairava̭ yajate॒ 'po̭-'vabhṛ॒tha-mavai᳚tya॒phsu vai varṷṇa-ssā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nvavai̭ti॒ sāma॒ vai ra̭kṣo॒hā rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ trirni॒dhana॒mupai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ rakṣā॒g॒- [lo॒kebhyo॒ rakṣāgṃ̭si, apa̭ hanti॒] 9
-syapa̭ hanti॒ purṷṣaḥpuruṣo ni॒dhana॒mupai̭ti॒ purṷṣaḥpuruṣo॒ hi ra̭kṣa॒svī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā u॒rugṃ hi rājā॒ varṷṇaśca॒kāretyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai śa॒ta-ntḙ rāja-nbhi॒ṣajaḥ̭ sa॒hasra॒mityā̭ha bheṣa॒jame॒vāsmai̭ karotya॒bhiṣṭhi̭to॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śame॒vābhi ti̭ṣṭhati ba॒r॒hira॒bhi jṷho॒tyāhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ agni॒vatye॒va jṷho॒tyapa̭ barhiṣaḥ prayā॒jān [prayā॒jān, ya॒ja॒ti॒ pra॒jā vai] 10
ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tyājya̭bhāgau yajati ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti॒ varṷṇaṃ-ya~jati varuṇapā॒śāde॒vaina̭-mmuñcatya॒gnīvarṷṇau yajati sā॒kṣāde॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tya-pa̭barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati॒ dvāva̭nūyā॒jau ṣaṭ-thsampa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ [ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭, ṛ॒tuṣve॒va prati̭] 11
ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭha॒-tyava̭bhṛtha-nicaṅku॒ṇetyā̭ha yathodi॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate samu॒dre te॒ hṛda̭ya-ma॒phsva̭ntarityā̭ha samu॒dre hya̭ntarvarṷṇa॒-ssa-ntvā̭ viśa॒-ntvoṣa̭dhī-ru॒tā-''pa॒ ityā̭hā॒dbhi-re॒vaina॒moṣa̭dhībhi-ssa॒myañca̭-ndadhāti॒ devī̭rāpa e॒ṣa vo॒ garbha॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpa॒śavo॒ vai [ ] 12
somo॒ ya-dbhi̭ndū॒nā-mbha॒kṣaye᳚-tpaśu॒mān-thsyā॒-dvarṷṇa॒-stvḙna-ṅgṛhṇīyā॒dyanna bha॒kṣayḙdapa॒śu-ssyā॒nnainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇīyā-dupa॒spṛśya̭me॒va pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ nainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇāti॒ prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śāde॒va nirmṷcya॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ varṷṇasyā॒ntarhi̭tyā॒ edho᳚-'syedhiṣī॒mahī-tyā̭ha sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti॒ tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte || 13 ||
(rakṣāgṃ̭si - prayā॒jā - nṛ॒tavo॒ - vai - na̭ma॒syanto॒ - dvāda̭śa ca) (a. 3)
sphyena॒ vedi॒muddha̭nti rathā॒kṣeṇa॒ vi mi̭mīte॒ yūpa̭-mminoti tri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒bhṛntya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyai॒ yada̭ntarve॒di mi̭nu॒yā-ddḙvalo॒kama॒bhi ja̭ye॒-dya-dba̭hirve॒di ma̭nuṣya lo॒kaṃ ~ve᳚dya॒ntasya̭ sa॒ndhau mi̭notyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyā॒ upa̭rasammitā-mminuyā-tpitṛlo॒kakā̭masya raśa॒nasa̭mintā-mmanuṣyalo॒kakā̭masya ca॒ṣāla̭-sammitāmindri॒ya kā̭masya॒ sarvā᳚n-thsa॒mā-npra̭ti॒ṣṭhākā̭masya॒ ye trayo̭ maddhya॒māstān-thsa॒mā-npa॒śukā̭masyai॒tān. vā [vai, anṷ] 14
anṷ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante paśu॒māne॒va bha̭vati॒ vyati̭ṣaje॒dita̭rā-npra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rvyati̭ṣajati॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ garta॒mita॒-ntasya̭ minuyāduttarā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha॒matha॒ hrasī̭yāgṃsame॒ṣā vai ga̭rta॒midyasyai॒va-mmi॒noti̭ tā॒ja-kpra mī̭yate dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha-mminuyā-thsuva॒rgakā̭ma॒syātha॒ hrasī̭yāgṃsa-mā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ [sama̭ṣṭyai, yadeka̭smi॒n॒.] 15
yadeka̭smi॒n॒. yūpe॒ dve ra̭śa॒ne pa̭ri॒vyaya̭ti॒ tasmā॒deko॒ dve jā॒ye vi̭ndate॒ yannaikāgṃ̭ raśa॒nā-ndvayo॒ryūpa̭yoḥ pari॒vyaya̭ti॒ tasmā॒nnaikā॒ dvau patī̭ vindate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ strya̭sya jāye॒tetyṷpā॒nte tasya॒ vyati̭ṣaje॒-thstryḙvāsya̭ jāyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pumā̭nasya jāye॒tetyā॒nta-ntasya॒ pra ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭ [ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭, jā॒ya॒te 'sṷrā॒] 16
jāya॒te 'sṷrā॒ vai de॒vā-nda̭kṣiṇa॒ta upā̭naya॒-ntā-nde॒vā ṷpaśa॒yenai॒vāpā̭-nudanta॒ ta-dṷpaśa॒yasyo̭-paśaya॒tvaṃ-ya~-dda̭kṣiṇa॒ta ṷpaśa॒ya ṷpa॒śaye॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai॒ sarve॒ vā a॒nye yūpāḥ᳚ paśu॒manto-'tho̭paśa॒ya e॒vāpa॒śustasya॒ yaja̭mānaḥ pa॒śuryanna ni̭rdi॒śedārti॒-mārcche॒-dyaja̭māno॒-'sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyā-dyame॒va [ ] 17
dveṣṭi॒ tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati॒ yadi॒ na dvi॒ṣyādā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyā॒nna grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyā-npra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ so᳚-'nnādyḙna॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai so᳚-'nnādya॒mavā̭rundha॒ yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vā-nnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, ya] 18
ya ḙkāda॒śa-sstana̭ e॒vāsyai॒ sa du॒ha e॒vainā॒-ntena॒ vajro॒ vā e॒ṣā sa-mmī̭yate॒ yadḙkāda॒śinī॒ seśva॒rā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñagṃ samma̭rdito॒rya-tpā᳚tnīva॒ta-mmi॒noti̭ ya॒jñasya॒ pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 19 ||
(vai - sama̭ṣṭyai॒ - pumā̭ne॒vāsya॒ - yame॒va - rṷndhe - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai sa āyṷrindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta pra॒jā i̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa sṛ̭jate॒ yo yaja̭te॒ sa e॒tarhi̭ riricā॒na i̭va॒ yade॒ṣaikā̭da॒śinī॒ bhava॒tyāyṷre॒va taye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ praivā-''gne॒yena̭ vāpayati mithu॒nagṃ sā̭rasva॒tyā ka̭roti॒ reta̭- [retaḥ̭, sau॒myena̭ dadhāti॒] 20
-ssau॒myena̭ dadhāti॒ pra ja̭nayati pau॒ṣṇena̭ bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati vaiśvade॒vo bha̭vati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayatī-ndri॒yame॒vaindreṇāva̭ rundhe॒ viśa̭-mmāru॒tenaujo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ prasa॒vāya̭ sāvi॒tro ni̭rvaruṇa॒tvāya̭ vāru॒ṇo ma̭ddhya॒ta ai॒ndramā la̭bhate maddhya॒ta e॒vendri॒yaṃ-ya~ja̭māne dadhāti [ ] 21
pu॒rastā̭dai॒ndrasya̭ vaiśvade॒vamā la̭bhate vaiśvade॒vaṃ-vā~ anna॒manna̭me॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒danna̭madyata ai॒ndramā॒labhya̭ māru॒tamā la̭bhate॒ vi-ḍvai ma॒ruto॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷ baddhnāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yo-'va̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyatāṃ॒-yo~-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gaccha॒tvityai॒ndrasya̭ lo॒ke vā̭ru॒ṇamā la̭bheta vāru॒ṇasya̭ lo॒ka ai॒ndraṃ- [lo॒ka ai॒ndram, ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭] 22
-~ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyate॒ yo-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gacchati॒ yadi̭ kā॒mayḙta pra॒jā mṷhyeyu॒riti̭ pa॒śūn vyati̭ṣaje-tpra॒jā e॒va mo̭hayati॒ yada̭bhivāha॒to̭-'pāṃ-vā~̭ru॒ṇamā॒labhḙta pra॒jā varṷṇo gṛhṇīyā-ddakṣiṇa॒ta uda̭ñca॒mā la̭bhate-'pavāha॒to̭-'pā-mpra॒jānā॒-mava̭ruṇa grāhāya || 23 ||
(reto॒ - yaja̭māne dadhāti - lo॒ka ai॒ndragṃ - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 5)
indraḥ॒ patni̭yā॒ manṷmayājaya॒-ttā-mparya̭gnikṛtā॒-muda̭sṛja॒-ttayā॒ manṷrārdhno॒dya-tparya̭gnikṛta-mpātnīva॒tamṷ-thsṛ॒jati॒ yāme॒va manu॒r॒. ṛddhi॒mārdhno॒-ttāme॒va yaja̭māna ṛdhnoti ya॒jñasya॒ vā apra̭tiṣṭhitā-dya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ parā̭ bhavati॒ yadājyḙna pātnīva॒tagṃ sagg̭sthā॒paya̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai ya॒jña-mpra̭ti॒tiṣṭha̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ṣṭaṃ-va~॒payā॒ [-~va॒payā᳚, bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭] 24
bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭ pātnīva॒tena॒ pra ca̭rati tī॒rtha e॒va pra ca̭ra॒tyatho̭ e॒tarhye॒vāsya॒ yāma̭stvā॒ṣṭro bha̭vati॒ tvaṣṭā॒ vai reta̭sa-ssi॒ktasya̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ tame॒va vṛṣā̭ṇa॒-mpatnī॒ṣvapi̭ sṛjati॒ so᳚-'smai rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti || 25 ||
(va॒payā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ ya-thsau॒myo bhava̭ti॒ yathā̭ mṛ॒tāyā̭nu॒stara̭ṇī॒-ṅghnanti̭ tā॒dṛge॒va ta-dyadṷttarā॒rdhe vā॒ maddhyḙ vā juhu॒yā-dde॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyā-ddakṣiṇā॒rdhe jṷhotye॒ṣā vai pi̭tṛ॒ṇā-ndi-khsvāyā̭me॒va di॒śi pi॒tṝ-nni॒rava̭dayata udgā॒tṛbhyo̭ haranti sāmadeva॒tyo̭ vai sau॒myo yade॒va sāmnaḥ̭ chambaṭku॒rvanti॒ tasyai॒va sa śānti॒rave᳚- [śānti॒rava̭, ī॒kṣa॒nte॒ pa॒vitraṃ॒-vai~] 26
-kṣante pa॒vitraṃ॒-vai~ sau॒mya ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayante॒ ya ā॒tmāna॒-nna pa̭ri॒paśyḙdi॒tāsuḥ̭ syādabhida॒di-ṅkṛ॒tvā-'ve᳚kṣeta॒ tasmi॒n॒. hyā᳚tmāna̭-mpari॒paśya॒tyatho̭ ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ yo ga॒tama̭nā॒-ssyā-thso-'ve᳚kṣeta॒ yanme॒ manaḥ॒ parā̭gataṃ॒-ya~dvā̭ me॒ apa̭rāgatam | rājñā॒ somḙna॒ tadva॒yama॒smāsṷ dhārayāma॒sīti॒ mana̭ e॒vātma-ndā̭dhāra॒- [e॒vātma-ndā̭dhāra, na ga॒tama̭nā] 27
na ga॒tama̭nā bhava॒tyapa॒ vai tṛ̭tīyasava॒ne ya॒jñaḥ krā̭matījā॒nā-danī̭jānama॒bhyā᳚-gnāvaiṣṇa॒vyarcā ghṛ॒tasya̭ yajatya॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ viṣṇṷrya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñca̭ dādhāropā॒gṃ॒śu ya̭jati mithuna॒tvāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti mi॒tro ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭaṃ-yu~vate॒ varṷṇo॒ duri̭ṣṭa॒-ṅkva̭ tarhi̭ ya॒jñaḥ kva̭ yaja̭māno bhava॒tīti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te mi॒treṇai॒va [ ] 28
ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayati॒ varṷṇena॒ duri̭ṣṭa॒-nnā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ yathā॒ vai lāṅga̭leno॒rvarā᳚-mprabhi॒ndan-tye॒vamṛ̭khsā॒me ya॒jña-mpra bhi̭nto॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te ya॒jñāyai॒va prabhi̭nnāya ma॒tya̭ma॒nvavā᳚syati॒ śāntyai̭ yā॒tayā̭māni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si॒ ya ī̭jā॒na-śchanda̭sāme॒ṣa raso॒ ya-dva॒śā yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te॒ chandāg̭sye॒va puna॒rā prī̭ṇā॒tya yā̭tayāmatvā॒yātho॒ chanda̭ssve॒va rasa̭-ndadhāti || 29 ||
(ava̭ - dādhāra - mi॒treṇai॒va - prī̭ṇāti॒ - ṣaṭca̭) (a. 7)
de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryāṃ᳚(1॒) ~vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒-ntada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvaṃ-ya~da̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyanta̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ teja̭ āgne॒yene᳚ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ brahmavarca॒sagṃ sau॒ryeṇo̭pa॒stambha̭naṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭tigrā॒hyā᳚śca॒kre pṛ॒ṣṭhāni॒ ya-tpṛṣṭhye॒ na gṛ̭hṇī॒yā-tprāñcaṃ̭-ya~॒jña-mpṛ॒ṣṭhāni॒ sagṃ śṛ̭ṇīyu॒rya-du॒kthyḙ [-du॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-] 30
gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñama̭tigrā॒hyā᳚-ssagṃ śṛ̭ṇīyurviśva॒jiti॒ sarva̭pṛṣṭhe grahīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāya̭ pra॒jāpa̭tirde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa pri॒yāsta॒nūrapa॒ nya̭dhatta॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒n vita̭nu॒stasya̭ ya॒jña ityā̭hu॒rya-syā̭tigrā॒hyā̭ na gṛ॒hyanta॒ ityapya̭gniṣṭo॒me gra̭hīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ satanu॒tvāya̭ de॒vatā॒ vai sarvā᳚-ssa॒dṛśī̭rāsa॒-ntā na vyā॒vṛta̭-magaccha॒-nte de॒vā [de॒vāḥ, e॒ta e॒tā-ngrahā̭-] 31
e॒ta e॒tā-ngrahā̭-napaśya॒-ntāna̭gṛhṇatā-''gne॒ yama॒gnirai॒ndramindraḥ̭ sau॒ryagṃ sūrya॒stato॒ vai te᳚-'nyābhi̭-rde॒vatā̭bhi-rvyā॒vṛta̭magaccha॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante᳚ vyā॒vṛta̭me॒va pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa gacchatī॒me lo॒kā jyoti̭ṣmanta-ssa॒māva̭-dvīryāḥ kā॒ryā̭ ityā̭hurāgne॒yenā॒smin ~lo॒ke jyoti̭rdhatta ai॒ndreṇā॒ntari̭kṣa indravā॒yū hi sa॒yujaṷ sau॒ryeṇā॒muṣmi̭n ~lo॒ke [ ] 32
jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti sa॒māva̭-dvīryānenān kuruta e॒tān. vai grahā᳚-nba॒bāṃ-vi॒śvava̭yasā-vavittā॒-ntābhyā̭mi॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca॒ prābhu॒ryasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante॒ prāsmā̭ i॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca bhānti || 33 ||
(u॒kthyḙ - de॒vā - a॒muṣmi̭n ~lo॒ka - ekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā adā᳚bhye॒ chandāgṃ̭si॒ sava̭nāni॒ sama̭sthāpaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo-'dā᳚bhyo gṛ॒hyate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadvai de॒vā asṷrā॒-nadā᳚bhye॒-nāda̭bhnuva॒-ntadadā᳚bhyasyā-dābhya॒ tvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ da॒bhnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vyo dabhno- [dabhnoti, e॒ṣā vai] 34
-tye॒ṣā vai pra॒jāpa̭te-ratimo॒kṣiṇī॒ nāma̭ ta॒nūryadadā᳚bhya॒ upa̭naddhasya gṛhṇā॒tyati̭muktyā॒ ati̭ pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mmucyate॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ somḙ ha॒nyamā̭ne ya॒jño ha̭nyate ya॒jñe yaja̭māno brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yena॒ jīvan᳚-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kametīti̭ jīvagra॒ho vā e॒ṣa yadadā॒bhyo 'na̭bhiṣutasya gṛhṇāti॒ jīva̭ntame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ ~lo॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ yadadā᳚bhye sagg-sthā॒paya̭-ntya॒gṃ॒śūnapi̭ sṛjati ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 35 ||
(da॒bhno॒tya - na̭bhiṣutasya gṛhṇā॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
de॒vā vai pra॒bāhu॒ggrahā̭-nagṛhṇata॒ sa e॒ta-mpra॒jāpa̭ti-ra॒gṃ॒śu-ma̭paśya॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tena॒ vai sa ā᳚rdhno॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gṃ॒śu-rgṛ॒hyata̭ ṛ॒ddhnotye॒va sa॒kṛda̭bhiṣutasya gṛhṇāti sa॒kṛddhi sa tenā-''rdhno॒nmana̭sā gṛhṇāti॒ mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ audṷmbareṇa gṛhṇā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ catuḥ̭srakti bhavati di॒- [bhavati di॒kṣu, e॒va prati̭ tiṣṭhati॒] 36
-kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ yo vā a॒gṃ॒śorā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati vāmade॒vyamiti॒ sāma॒ tadvā a̭syā॒-''yata̭na॒-mmana̭sā॒ gāya̭māno gṛhṇātyā॒yata̭navāne॒va bha̭vati॒ yada̭ddhva॒ryura॒gṃ॒śu-ṅgṛ॒hṇa-nnārdhayḙdu॒bhābhyā॒-nnardhyḙtāddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya ca॒ yada॒rdhayḙ-du॒bhābhyā̭-mṛddhye॒tāna̭vāna-ṅgṛhṇāti॒ saivāsyardhi॒r॒. hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇa āyṷṣai॒vāmṛta̭ma॒bhi dhi̭noti śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || 37 ||
(di॒kṣva̭ - niti - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 10)
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa ya॒jñānāgṃ̭ ṣoḍaśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmāna̭ma॒bhi sama̭kkhida॒-tta-thṣo̭ḍa॒śya̭bhava॒nna vai ṣo̭ḍa॒śī nāma̭ ya॒jño᳚-'sti॒ yadvāva ṣo̭ḍa॒śagg sto॒tragṃ ṣo̭ḍa॒śagṃ śa॒stra-ntena̭ ṣoḍa॒śī ta-thṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ ṣoḍaśi॒tvaṃ-ya~-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte de॒vebhyo॒ vai sṷva॒rgo lo॒ko [lo॒kaḥ, na prābha̭va॒-tta] 38
na prābha̭va॒-tta e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina̭mapaśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai tebhyaḥ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ prābha̭va॒dya-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ indro॒ vai de॒vānā̭mānujāva॒ra ā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-ttasmā̭ e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina॒-mprāya̭ccha॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tato॒ vai so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate- [gṛ॒hyate᳚, agra̭me॒va] 39
-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti prātassava॒ne gṛ̭hṇāti॒ vajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajraḥ̭ prātassava॒nagg svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnigṛ̭hṇāti॒ sava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇāti॒ sava̭nāthsavanāde॒vaina॒-mpra ja̭nayati tṛtīyasava॒ne pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī pa॒śava̭stṛtīyasava॒naṃ-va~jrḙṇai॒vāsmai̭ tṛtīyasava॒nā-tpa॒śūnava̭ rundhe॒ nokthyḙ gṛhṇīyā-tpra॒jā vai pa॒śava̭ u॒kthāni॒ yadu॒kthyḙ- [yadu॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒jā-] 40
gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūna̭sya॒ nirda̭hedatirā॒tre pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śūna̭va॒ruddhya॒ rātri̭-yo॒pari̭ṣṭā-cchamaya॒tyapya̭gniṣṭo॒me rā̭ja॒nya̭sya gṛhṇīyā-dvyā॒vṛtkā̭mo॒ hi rā̭ja॒nyo̭ yaja̭te sā॒hna e॒vāsmai॒ vajra̭-ṅgṛhṇāti॒ sa ḙnaṃ॒-va~jro॒ bhūtyā̭ indhe॒ nirvā̭ daha-tyekavi॒gṃ॒śagg sto॒tra-mbha̭vati॒ prati̭ṣṭhityai॒ hari̭vacchasyata॒ indra̭sya pri॒ya-ndhāmo- [pri॒ya-ndhāma̭, upā᳚-''pnoti॒] 41
-pā᳚-''pnoti॒ kanī̭yāgṃsi॒ vai de॒veṣu॒ chandā॒g॒syāsa॒n-jyāyā॒g॒-syasṷreṣu॒ te de॒vāḥ kanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhi vya̭śagṃsa॒-ntato॒ vai te-'sṷrāṇāṃ-lo~॒kama̭vṛñjata॒ ya-tkanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhivi॒śagṃsa̭ti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte॒ ṣaḍa॒kṣarā॒ṇyati̭ recayanti॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti ca॒tvāri॒ pūrvā॒ṇyava̭ kalpayanti॒ [kalpayanti, catṷṣpada e॒va] 42
catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ dve utta̭re dvi॒pada̭ e॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha̭ma॒bhi sa-mpā̭dayanti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā sa̭mayāviṣi॒te sūryḙ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tra-mu॒pāka̭rotye॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭han-thsā॒kṣāde॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra-tyaruṇapiśa॒ṅgo-'śvo॒ dakṣi̭ṇai॒tadvai vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai || 43 ||
(lo॒ko - vi॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate॒ - yadu॒kthyḙ - dhāma̭ - kalpayanti - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(su॒va॒rgāya॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni̭ - samiṣṭa ya॒jūg - ṣya̭vabhṛtha ya॒jūgṃṣi॒ - sphyena̭ - pra॒jāpa̭tirekāda॒śinī॒ - mindraḥ॒ patni̭yā॒ - ghnanti̭ - de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - de॒vā vā adā᳚bhye - de॒vā vai pra॒bāhṷk - pra॒jāpa̭tirde॒vebhya॒-ssa ri̭ricā॒naḥ - ṣo̭ḍaśa॒dhaikā̭daśa) (11)
(su॒va॒rgāya̭ - yajati pra॒jāḥ - sau॒myena̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūn - trica̭tvārigṃśat) (43)
(su॒va॒rgāya॒, vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ - ya - ccā॒tvālā᳚ - dya॒jñene - ndraḥ̭ - su॒vargāya॒ - ṣaṭ ) (6)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒तानि॑ लो॒काय॑ हूयन्ते॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॒ द्वाभ्या॒-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ आग्नी᳚द्ध्रे जुहोत्य॒न्तरि॑क्ष ए॒वा-ऽऽक्र॑मते॒ सदो॒-ऽभ्यैति॑ सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति सौ॒रीभ्या॑मृ॒ग्भ्या-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोत्य॒मुमे॒वैनं॑-लोँ॒कग्ं स॒मारो॑हयति॒ नय॑वत्य॒र्चा-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे जुहोति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिनी᳚त्यै॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेति॒ हिर॑ण्यग्ं [हिर॑ण्यम्, हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति] 1
हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति रू॒पेण॑ वो रू॒पम॒भ्यैमीत्या॑ह रू॒पेण॒ ह्या॑साग्ं रू॒पम॒भ्यैति॒ यद्धिर॑ण्येन तु॒थो वो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ वि भ॑ज॒त्वित्या॑ह तु॒थो ह॑ स्म॒ वै वि॒श्ववे॑दा दे॒वाना॒-न्दक्षि॑णा॒ वि भ॑जति॒ तेनै॒वैना॒ वि भ॑जत्ये॒ त-त्ते॑ अग्ने॒ राध॒ [अग्ने॒ राधः॑, ऐति॒ सोम॑च्युत॒-] 2
ऐति॒ सोम॑च्युत॒-मित्या॑ह॒ सोम॑च्युत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य॒ राध॒ ऐति॒ तन्मि॒त्रस्य॑ प॒था न॒येत्या॑ह॒ शान्त्या॑ ऋ॒तस्य॑ प॒था प्रेत॑ च॒न्द्र द॑क्षिणा॒ इत्या॑ह स॒त्यं-वाँ ऋ॒तग्ं स॒त्येनै॒वैना॑ ऋ॒तेन॒ वि भ॑जति य॒ज्ञस्य॑ प॒था सु॑वि॒ता नय॑न्ती॒रित्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ताः प॒था यन्ति॒ य-द्दक्षि॑णा ब्राह्म॒णम॒द्य रा᳚द्ध्यास॒- [रा᳚द्ध्यासम्, ऋषि॑मार्षे॒य-] 3
-मृषि॑मार्षे॒य-मित्या॑है॒ष वै ब्रा᳚ह्म॒ण ऋषि॑रार्षे॒यो य-श्शु॑श्रु॒वा-न्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ वि सुवः॒ पश्य॒ व्य॑न्तरि॑क्ष॒मित्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ यत॑स्व सद॒स्यै॑रित्या॑ह मित्र॒त्वाया॒स्मद्दा᳚त्रा देव॒त्रा ग॑च्छत॒ मधु॑मतीः प्रदा॒तार॒मा वि॑श॒तेत्या॑ह व॒यमि॒ह प्र॑दा॒तार॒-स्स्मो᳚-ऽस्मान॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेति॒ [वि॑श॒तेति॑, वावैतदा॑ह॒] 4
वावैतदा॑ह॒ हिर॑ण्य-न्ददाति॒ ज्योति॒र्वै हिर॑ण्य॒-ञ्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नीधे॑ ददात्य॒ग्निमु॑खाने॒वर्तू-न्प्री॑णाति ब्र॒ह्मणे॑ ददाति॒ प्रसू᳚त्यै॒ होत्रे॑ ददात्या॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यद्धोता॒-ऽऽत्मान॑मे॒व य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाभि॒-स्सम॑र्धयति ॥ 5 ॥
(हिर॑ण्य॒ग्ं॒ - राधो॑ - राध्यास - म॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेत्य॒ - ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 1)
स॒मि॒ष्ट॒ य॒जूग्ंषि॑ जुहोति य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै॒ यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रू॒रं-यँ-द्विलि॑ष्टं॒-यँद॒त्येति॒ यन्नात्येति॒ यद॑तिक॒रोति॒ यन्नापि॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैः प्री॑णाति॒ नव॑ जुहोति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः पुरु॑षेण य॒ज्ञ-स्सम्मि॑तो॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्त-म्प्री॑णाति॒ ष-डृग्मि॑याणि जुहोति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ त्रीणि॒ यजूग्ं॑षि॒ [यजूग्ं॑षि, त्रय॑ इ॒मे लो॒का] 6
त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ यज्ञ॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ य॒ज्ञप॑ति-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह य॒ज्ञप॑तिमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ स्वां-योँनि॑-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह॒ स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयत्ये॒ष ते॑ य॒ज्ञो य॑ज्ञपते स॒हसू᳚क्तवाक-स्सु॒वीर॒ इत्या॑ह॒ यज॑मान ए॒व वी॒र्य॑-न्दधाति वासि॒ष्ठो ह॑ सात्यह॒व्यो दे॑वभा॒ग-म्प॑प्रच्छ॒ य-थ्सृञ्ज॑या-न्बहुया॒जिनो-ऽयी॑यजो य॒ज्ञे [ ] 7
य॒ज्ञ-म्प्रत्य॑तिष्ठि॒पा(3) य॒ज्ञप॒ता(3)विति॒ स हो॑वाच य॒ज्ञप॑ता॒विति॑ स॒त्याद्वै सृञ्ज॑याः॒ परा॑ बभूवु॒रिति॑ होवाच य॒ज्ञे वाव य॒ज्ञः प्र॑ति॒ष्ठाप्य॑ आसी॒-द्यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावा॒येति॒ देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्त्वा गा॒तु -मि॒तेत्या॑ह य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावाय ॥ 8 ॥
(यजूग्ं॑षि - य॒ज्ञ - एक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
अ॒व॒भृ॒थ॒-य॒जूग्ंषि॑ जुहोति॒ यदे॒वार्वा॒चीन॒-मेक॑हायना॒देनः॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैरव॑ यजते॒ ऽपो॑-ऽवभृ॒थ-मवै᳚त्य॒फ्सु वै वरु॑ण-स्सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ साम्ना᳚ प्रस्तो॒ता-ऽन्ववै॑ति॒ साम॒ वै र॑क्षो॒हा रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ त्रिर्नि॒धन॒मुपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ रक्षा॒ग्॒- [लो॒केभ्यो॒ रक्षाग्ं॑सि, अप॑ हन्ति॒] 9
-स्यप॑ हन्ति॒ पुरु॑षःपुरुषो नि॒धन॒मुपै॑ति॒ पुरु॑षःपुरुषो॒ हि र॑क्ष॒स्वी रक्ष॑सा॒मप॑हत्या उ॒रुग्ं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कारेत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै श॒त-न्ते॑ राज-न्भि॒षजः॑ स॒हस्र॒मित्या॑ह भेष॒जमे॒वास्मै॑ करोत्य॒भिष्ठि॑तो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शमे॒वाभि ति॑ष्ठति ब॒र्॒हिर॒भि जु॑हो॒त्याहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॑ अग्नि॒वत्ये॒व जु॑हो॒त्यप॑ बर्हिषः प्रया॒जान् [प्रया॒जान्, य॒ज॒ति॒ प्र॒जा वै] 10
य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्याज्य॑भागौ यजति य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति॒ वरु॑णं-यँजति वरुणपा॒शादे॒वैन॑-म्मुञ्चत्य॒ग्नीवरु॑णौ यजति सा॒क्षादे॒वैनं॑-वँरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्य-प॑बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति॒ द्वाव॑नूया॒जौ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ [षड्वा ऋ॒तवः॑, ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑] 11
ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठ॒-त्यव॑भृथ-निचङ्कु॒णेत्या॑ह यथोदि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते समु॒द्रे ते॒ हृद॑य-म॒फ्स्व॑न्तरित्या॑ह समु॒द्रे ह्य॑न्तर्वरु॑ण॒-स्स-न्त्वा॑ विश॒-न्त्वोष॑धी-रु॒ता-ऽऽप॒ इत्या॑हा॒द्भि-रे॒वैन॒मोष॑धीभि-स्स॒म्यञ्च॑-न्दधाति॒ देवी॑राप ए॒ष वो॒ गर्भ॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्प॒शवो॒ वै [ ] 12
सोमो॒ य-द्भि॑न्दू॒ना-म्भ॒क्षये᳚-त्पशु॒मान्-थ्स्या॒-द्वरु॑ण॒-स्त्वे॑न-ङ्गृह्णीया॒द्यन्न भ॒क्षये॑दप॒शु-स्स्या॒न्नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णीया-दुप॒स्पृश्य॑मे॒व प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णाति॒ प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शादे॒व निर्मु॑च्य॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्या॒ एधो᳚-ऽस्येधिषी॒मही-त्या॑ह स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति॒ तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह॒ तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 13 ॥
(रक्षाग्ं॑सि - प्रया॒जा - नृ॒तवो॒ - वै - न॑म॒स्यन्तो॒ - द्वाद॑श च) (अ. 3)
स्फ्येन॒ वेदि॒मुद्ध॑न्ति रथा॒क्षेण॒ वि मि॑मीते॒ यूप॑-म्मिनोति त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒भृन्त्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ स्तृत्यै॒ यद॑न्तर्वे॒दि मि॑नु॒या-द्दे॑वलो॒कम॒भि ज॑ये॒-द्य-द्ब॑हिर्वे॒दि म॑नुष्य लो॒कं ँवे᳚द्य॒न्तस्य॑ स॒न्धौ मि॑नोत्यु॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्या॒ उप॑रसम्मिता-म्मिनुया-त्पितृलो॒कका॑मस्य रश॒नस॑मिन्ता-म्मनुष्यलो॒कका॑मस्य च॒षाल॑-सम्मितामिन्द्रि॒य का॑मस्य॒ सर्वा᳚न्-थ्स॒मा-न्प्र॑ति॒ष्ठाका॑मस्य॒ ये त्रयो॑ मद्ध्य॒मास्तान्-थ्स॒मा-न्प॒शुका॑मस्यै॒तान्. वा [वै, अनु॑] 14
अनु॑ प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते पशु॒माने॒व भ॑वति॒ व्यति॑षजे॒दित॑रा-न्प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒र्व्यति॑षजति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दिति॑ गर्त॒मित॒-न्तस्य॑ मिनुयादुत्तरा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ॒मथ॒ ह्रसी॑याग्ंसमे॒षा वै ग॑र्त॒मिद्यस्यै॒व-म्मि॒नोति॑ ता॒ज-क्प्र मी॑यते दक्षिणा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ-म्मिनुया-थ्सुव॒र्गका॑म॒स्याथ॒ ह्रसी॑याग्ंस-मा॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ [सम॑ष्ट्यै, यदेक॑स्मि॒न्॒.] 15
यदेक॑स्मि॒न्॒. यूपे॒ द्वे र॑श॒ने प॑रि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒देको॒ द्वे जा॒ये वि॑न्दते॒ यन्नैकाग्ं॑ रश॒ना-न्द्वयो॒र्यूप॑योः परि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒न्नैका॒ द्वौ पती॑ विन्दते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ स्त्र्य॑स्य जाये॒तेत्यु॑पा॒न्ते तस्य॒ व्यति॑षजे॒-थ्स्त्र्ये॑वास्य॑ जायते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पुमा॑नस्य जाये॒तेत्या॒न्त-न्तस्य॒ प्र वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑ [वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑, जा॒य॒ते ऽसु॑रा॒] 16
जाय॒ते ऽसु॑रा॒ वै दे॒वा-न्द॑क्षिण॒त उपा॑नय॒-न्ता-न्दे॒वा उ॑पश॒येनै॒वापा॑-नुदन्त॒ त-दु॑पश॒यस्यो॑-पशय॒त्वं-यँ-द्द॑क्षिण॒त उ॑पश॒य उ॑प॒शये॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै॒ सर्वे॒ वा अ॒न्ये यूपाः᳚ पशु॒मन्तो-ऽथो॑पश॒य ए॒वाप॒शुस्तस्य॒ यज॑मानः प॒शुर्यन्न नि॑र्दि॒शेदार्ति॒-मार्च्छे॒-द्यज॑मानो॒-ऽसौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्या-द्यमे॒व [ ] 17
द्वेष्टि॒ तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति॒ यदि॒ न द्वि॒ष्यादा॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूया॒न्न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्या-न्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ सो᳚-ऽन्नाद्ये॑न॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै सो᳚-ऽन्नाद्य॒मवा॑रुन्ध॒ यद्दश॒ यूपा॒ भव॑न्ति॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वा-न्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ [रुन्धे, य] 18
य ए॑काद॒श-स्स्तन॑ ए॒वास्यै॒ स दु॒ह ए॒वैना॒-न्तेन॒ वज्रो॒ वा ए॒षा स-म्मी॑यते॒ यदे॑काद॒शिनी॒ सेश्व॒रा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञग्ं सम्म॑र्दितो॒र्य-त्पा᳚त्नीव॒त-म्मि॒नोति॑ य॒ज्ञस्य॒ प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ 19 ॥
(वै - सम॑ष्ट्यै॒ - पुमा॑ने॒वास्य॒ - यमे॒व - रु॑न्धे - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै स आयु॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त प्र॒जा इ॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष सृ॑जते॒ यो यज॑ते॒ स ए॒तर्हि॑ रिरिचा॒न इ॑व॒ यदे॒षैका॑द॒शिनी॒ भव॒त्यायु॑रे॒व तये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ प्रैवा-ऽऽग्ने॒येन॑ वापयति मिथु॒नग्ं सा॑रस्व॒त्या क॑रोति॒ रेत॑- [रेतः॑, सौ॒म्येन॑ दधाति॒] 20
-स्सौ॒म्येन॑ दधाति॒ प्र ज॑नयति पौ॒ष्णेन॑ बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति वैश्वदे॒वो भ॑वति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयती-न्द्रि॒यमे॒वैन्द्रेणाव॑ रुन्धे॒ विश॑-म्मारु॒तेनौजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ प्रस॒वाय॑ सावि॒त्रो नि॑र्वरुण॒त्वाय॑ वारु॒णो म॑द्ध्य॒त ऐ॒न्द्रमा ल॑भते मद्ध्य॒त ए॒वेन्द्रि॒यं-यँज॑माने दधाति [ ] 21
पु॒रस्ता॑दै॒न्द्रस्य॑ वैश्वदे॒वमा ल॑भते वैश्वदे॒वं-वाँ अन्न॒मन्न॑मे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒दन्न॑मद्यत ऐ॒न्द्रमा॒लभ्य॑ मारु॒तमा ल॑भते॒ वि-ड्वै म॒रुतो॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑ बद्ध्नाति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यो-ऽव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यतां॒-योँ-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छ॒त्वित्यै॒न्द्रस्य॑ लो॒के वा॑रु॒णमा ल॑भेत वारु॒णस्य॑ लो॒क ऐ॒न्द्रं- [लो॒क ऐ॒न्द्रम्, य ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑] 22
-ँय ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यते॒ यो-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छति॒ यदि॑ का॒मये॑त प्र॒जा मु॑ह्येयु॒रिति॑ प॒शून् व्यति॑षजे-त्प्र॒जा ए॒व मो॑हयति॒ यद॑भिवाह॒तो॑-ऽपां-वाँ॑रु॒णमा॒लभे॑त प्र॒जा वरु॑णो गृह्णीया-द्दक्षिण॒त उद॑ञ्च॒मा ल॑भते-ऽपवाह॒तो॑-ऽपा-म्प्र॒जाना॒-मव॑रुण ग्राहाय ॥ 23 ॥
(रेतो॒ - यज॑माने दधाति - लो॒क ऐ॒न्द्रग्ं - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 5)
इन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ मनु॑मयाजय॒-त्ता-म्पर्य॑ग्निकृता॒-मुद॑सृज॒-त्तया॒ मनु॑रार्ध्नो॒द्य-त्पर्य॑ग्निकृत-म्पात्नीव॒तमु॑-थ्सृ॒जति॒ यामे॒व मनु॒र्॒. ऋद्धि॒मार्ध्नो॒-त्तामे॒व यज॑मान ऋध्नोति य॒ज्ञस्य॒ वा अप्र॑तिष्ठिता-द्य॒ज्ञः परा॑ भवति य॒ज्ञ-म्प॑रा॒भव॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ परा॑ भवति॒ यदाज्ये॑न पात्नीव॒तग्ं सग्ग्॑स्था॒पय॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै य॒ज्ञ-म्प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठती॒ष्टं-वँ॒पया॒ [-ँव॒पया᳚, भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑] 24
भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑ पात्नीव॒तेन॒ प्र च॑रति ती॒र्थ ए॒व प्र च॑र॒त्यथो॑ ए॒तर्ह्ये॒वास्य॒ याम॑स्त्वा॒ष्ट्रो भ॑वति॒ त्वष्टा॒ वै रेत॑स-स्सि॒क्तस्य॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोति॒ तमे॒व वृषा॑ण॒-म्पत्नी॒ष्वपि॑ सृजति॒ सो᳚-ऽस्मै रू॒पाणि॒ वि क॑रोति ॥ 25 ॥
(व॒पया॒ - षट्त्रिग्ं॑शच्च) (अ. 6)
घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ य-थ्सौ॒म्यो भव॑ति॒ यथा॑ मृ॒ताया॑नु॒स्तर॑णी॒-ङ्घ्नन्ति॑ ता॒दृगे॒व त-द्यदु॑त्तरा॒र्धे वा॒ मद्ध्ये॑ वा जुहु॒या-द्दे॒वता᳚भ्य-स्स॒मद॑-न्दद्ध्या-द्दक्षिणा॒र्धे जु॑होत्ये॒षा वै पि॑तृ॒णा-न्दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयत उद्गा॒तृभ्यो॑ हरन्ति सामदेव॒त्यो॑ वै सौ॒म्यो यदे॒व साम्नः॑ छम्बट्कु॒र्वन्ति॒ तस्यै॒व स शान्ति॒रवे᳚- [शान्ति॒रव॑, ई॒क्ष॒न्ते॒ प॒वित्रं॒-वैँ] 26
-क्षन्ते प॒वित्रं॒-वैँ सौ॒म्य आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयन्ते॒ य आ॒त्मान॒-न्न प॑रि॒पश्ये॑दि॒तासुः॑ स्यादभिद॒दि-ङ्कृ॒त्वा-ऽवे᳚क्षेत॒ तस्मि॒न्॒. ह्या᳚त्मान॑-म्परि॒पश्य॒त्यथो॑ आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयते॒ यो ग॒तम॑ना॒-स्स्या-थ्सो-ऽवे᳚क्षेत॒ यन्मे॒ मनः॒ परा॑गतं॒-यँद्वा॑ मे॒ अप॑रागतम् । राज्ञा॒ सोमे॑न॒ तद्व॒यम॒स्मासु॑ धारयाम॒सीति॒ मन॑ ए॒वात्म-न्दा॑धार॒- [ए॒वात्म-न्दा॑धार, न ग॒तम॑ना] 27
न ग॒तम॑ना भव॒त्यप॒ वै तृ॑तीयसव॒ने य॒ज्ञः क्रा॑मतीजा॒ना-दनी॑जानम॒भ्या᳚-ग्नावैष्ण॒व्यर्चा घृ॒तस्य॑ यजत्य॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ विष्णु॑र्य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्च॑ दाधारोपा॒ग्ं॒शु य॑जति मिथुन॒त्वाय॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति मि॒त्रो य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टं-युँवते॒ वरु॑णो॒ दुरि॑ष्ट॒-ङ्क्व॑ तर्हि॑ य॒ज्ञः क्व॑ यज॑मानो भव॒तीति॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते मि॒त्रेणै॒व [ ] 28
य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टग्ं शमयति॒ वरु॑णेन॒ दुरि॑ष्ट॒-न्ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ यथा॒ वै लाङ्ग॑लेनो॒र्वरा᳚-म्प्रभि॒न्दन्-त्ये॒वमृ॑ख्सा॒मे य॒ज्ञ-म्प्र भि॑न्तो॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते य॒ज्ञायै॒व प्रभि॑न्नाय म॒त्य॑म॒न्ववा᳚स्यति॒ शान्त्यै॑ या॒तया॑मानि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ य ई॑जा॒न-श्छन्द॑सामे॒ष रसो॒ य-द्व॒शा यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते॒ छन्दाग्॑स्ये॒व पुन॒रा प्री॑णा॒त्य या॑तयामत्वा॒याथो॒ छन्द॑स्स्वे॒व रस॑-न्दधाति ॥ 29 ॥
(अव॑ - दाधार - मि॒त्रेणै॒व - प्री॑णाति॒ - षट्च॑) (अ. 7)
दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यां᳚(1॒) ँव्य॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒-न्तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वं-यँद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्त॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ तेज॑ आग्ने॒येने᳚न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ ब्रह्मवर्च॒सग्ं सौ॒र्येणो॑प॒स्तम्भ॑नं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑तिग्रा॒ह्या᳚श्च॒क्रे पृ॒ष्ठानि॒ य-त्पृष्ठ्ये॒ न गृ॑ह्णी॒या-त्प्राञ्चं॑-यँ॒ज्ञ-म्पृ॒ष्ठानि॒ सग्ं शृ॑णीयु॒र्य-दु॒क्थ्ये॑ [-दु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-] 30
गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञम॑तिग्रा॒ह्या᳚-स्सग्ं शृ॑णीयुर्विश्व॒जिति॒ सर्व॑पृष्ठे ग्रहीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वाय॑ प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स प्रि॒यास्त॒नूरप॒ न्य॑धत्त॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒न् वित॑नु॒स्तस्य॑ य॒ज्ञ इत्या॑हु॒र्य-स्या॑तिग्रा॒ह्या॑ न गृ॒ह्यन्त॒ इत्यप्य॑ग्निष्टो॒मे ग्र॑हीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सतनु॒त्वाय॑ दे॒वता॒ वै सर्वा᳚-स्स॒दृशी॑रास॒-न्ता न व्या॒वृत॑-मगच्छ॒-न्ते दे॒वा [दे॒वाः, ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-] 31
ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-नपश्य॒-न्तान॑गृह्णता-ऽऽग्ने॒ यम॒ग्निरै॒न्द्रमिन्द्रः॑ सौ॒र्यग्ं सूर्य॒स्ततो॒ वै ते᳚-ऽन्याभि॑-र्दे॒वता॑भि-र्व्या॒वृत॑मगच्छ॒न्॒. यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ व्या॒वृत॑मे॒व पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्येण गच्छती॒मे लो॒का ज्योति॑ष्मन्त-स्स॒माव॑-द्वीर्याः का॒र्या॑ इत्या॑हुराग्ने॒येना॒स्मिन् ँलो॒के ज्योति॑र्धत्त ऐ॒न्द्रेणा॒न्तरि॑क्ष इन्द्रवा॒यू हि स॒युजौ॑ सौ॒र्येणा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के [ ] 32
ज्योति॑र्धत्ते॒ ज्योति॑ष्मन्तो-ऽस्मा इ॒मे लो॒का भ॑वन्ति स॒माव॑-द्वीर्यानेनान् कुरुत ए॒तान्. वै ग्रहा᳚-न्ब॒बां-वि॒श्वव॑यसा-ववित्ता॒-न्ताभ्या॑मि॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च॒ प्राभु॒र्यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ प्रास्मा॑ इ॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च भान्ति ॥ 33 ॥
(उ॒क्थ्ये॑ - दे॒वा - अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क - एका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा अदा᳚भ्ये॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सव॑नानि॒ सम॑स्थापय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषो-ऽदा᳚भ्यो गृ॒ह्यते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ यद्वै दे॒वा असु॑रा॒-नदा᳚भ्ये॒-नाद॑भ्नुव॒-न्तददा᳚भ्यस्या-दाभ्य॒ त्वं-यँ ए॒वं-वेँद॑ द॒भ्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्यो दभ्नो- [दभ्नोति, ए॒षा वै] 34
-त्ये॒षा वै प्र॒जाप॑ते-रतिमो॒क्षिणी॒ नाम॑ त॒नूर्यददा᳚भ्य॒ उप॑नद्धस्य गृह्णा॒त्यति॑मुक्त्या॒ अति॑ पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्मुच्यते॒ य ए॒वं-वेँद॒ घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ सोमे॑ ह॒न्यमा॑ने य॒ज्ञो ह॑न्यते य॒ज्ञे यज॑मानो ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कि-न्त-द्य॒ज्ञे यज॑मानः कुरुते॒ येन॒ जीवन्᳚-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमेतीति॑ जीवग्र॒हो वा ए॒ष यददा॒भ्यो ऽन॑भिषुतस्य गृह्णाति॒ जीव॑न्तमे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं ँलो॒क-ङ्ग॑मयति॒ वि वा ए॒त-द्य॒ज्ञ-ञ्छि॑न्दन्ति॒ यददा᳚भ्ये सग्ग्-स्था॒पय॑-न्त्य॒ग्ं॒शूनपि॑ सृजति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 35 ॥
(द॒भ्नो॒त्य - न॑भिषुतस्य गृह्णा॒त्ये - का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)
दे॒वा वै प्र॒बाहु॒ग्ग्रहा॑-नगृह्णत॒ स ए॒त-म्प्र॒जाप॑ति-र॒ग्ं॒शु-म॑पश्य॒-त्तम॑गृह्णीत॒ तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒-ऽग्ं॒शु-र्गृ॒ह्यत॑ ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व स॒कृद॑भिषुतस्य गृह्णाति स॒कृद्धि स तेना-ऽऽर्ध्नो॒न्मन॑सा गृह्णाति॒ मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ औदु॑म्बरेण गृह्णा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ चतुः॑स्रक्ति भवति दि॒- [भवति दि॒क्षु, ए॒व प्रति॑ तिष्ठति॒] 36
-क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ यो वा अ॒ग्ं॒शोरा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति वामदे॒व्यमिति॒ साम॒ तद्वा अ॑स्या॒-ऽऽयत॑न॒-म्मन॑सा॒ गाय॑मानो गृह्णात्या॒यत॑नवाने॒व भ॑वति॒ यद॑द्ध्व॒र्युर॒ग्ं॒शु-ङ्गृ॒ह्ण-न्नार्धये॑दु॒भाभ्या॒-न्नर्ध्ये॑ताद्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय च॒ यद॒र्धये॑-दु॒भाभ्या॑-मृद्ध्ये॒तान॑वान-ङ्गृह्णाति॒ सैवास्यर्धि॒र्॒. हिर॑ण्यम॒भि व्य॑नित्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्य॒मायुः॑ प्रा॒ण आयु॑षै॒वामृत॑म॒भि धि॑नोति श॒तमा॑न-म्भवति श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ 37 ॥
(दि॒क्ष्व॑ - निति - विग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 10)
प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स य॒ज्ञानाग्ं॑ षोडश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मान॑म॒भि सम॑क्खिद॒-त्त-थ्षो॑ड॒श्य॑भव॒न्न वै षो॑ड॒शी नाम॑ य॒ज्ञो᳚-ऽस्ति॒ यद्वाव षो॑ड॒शग्ग् स्तो॒त्रग्ं षो॑ड॒शग्ं श॒स्त्र-न्तेन॑ षोड॒शी त-थ्षो॑ड॒शिनः॑ षोडशि॒त्वं-यँ-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते दे॒वेभ्यो॒ वै सु॑व॒र्गो लो॒को [लो॒कः, न प्राभ॑व॒-त्त] 38
न प्राभ॑व॒-त्त ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॑मपश्य॒-न्तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै तेभ्यः॑ सुव॒र्गो लो॒कः प्राभ॑व॒द्य-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्या॒ इन्द्रो॒ वै दे॒वाना॑मानुजाव॒र आ॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव॒-त्तस्मा॑ ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॒-म्प्राय॑च्छ॒-त्तम॑गृह्णीत॒ ततो॒ वै सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते- [गृ॒ह्यते᳚, अग्र॑मे॒व] 39
-ऽग्र॑मे॒व स॑मा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति प्रातस्सव॒ने गृ॑ह्णाति॒ वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रः॑ प्रातस्सव॒नग्ग् स्वादे॒वैनं॒-योँने॒र्निगृ॑ह्णाति॒ सव॑नेसवने॒-ऽभि गृ॑ह्णाति॒ सव॑नाथ्सवनादे॒वैन॒-म्प्र ज॑नयति तृतीयसव॒ने प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी प॒शव॑स्तृतीयसव॒नं-वँज्रे॑णै॒वास्मै॑ तृतीयसव॒ना-त्प॒शूनव॑ रुन्धे॒ नोक्थ्ये॑ गृह्णीया-त्प्र॒जा वै प॒शव॑ उ॒क्थानि॒ यदु॒क्थ्ये॑- [यदु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒जा-] 40
गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून॑स्य॒ निर्द॑हेदतिरा॒त्रे प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शून॑व॒रुद्ध्य॒ रात्रि॑-यो॒परि॑ष्टा-च्छमय॒त्यप्य॑ग्निष्टो॒मे रा॑ज॒न्य॑स्य गृह्णीया-द्व्या॒वृत्का॑मो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ यज॑ते सा॒ह्न ए॒वास्मै॒ वज्र॑-ङ्गृह्णाति॒ स ए॑नं॒-वँज्रो॒ भूत्या॑ इन्धे॒ निर्वा॑ दह-त्येकवि॒ग्ं॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ हरि॑वच्छस्यत॒ इन्द्र॑स्य प्रि॒य-न्धामो- [प्रि॒य-न्धाम॑, उपा᳚-ऽऽप्नोति॒] 41
-पा᳚-ऽऽप्नोति॒ कनी॑याग्ंसि॒ वै दे॒वेषु॒ छन्दा॒ग्॒स्यास॒न्-ज्याया॒ग्॒-स्यसु॑रेषु॒ ते दे॒वाः कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभि व्य॑शग्ंस॒-न्ततो॒ वै ते-ऽसु॑राणां-लोँ॒कम॑वृञ्जत॒ य-त्कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभिवि॒शग्ंस॑ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व तल्लो॒कं-वृँ॑ङ्क्ते॒ षड॒क्षरा॒ण्यति॑ रेचयन्ति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति च॒त्वारि॒ पूर्वा॒ण्यव॑ कल्पयन्ति॒ [कल्पयन्ति, चतु॑ष्पद ए॒व] 42
चतु॑ष्पद ए॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ द्वे उत्त॑रे द्वि॒पद॑ ए॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॑म॒भि स-म्पा॑दयन्ति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा स॑मयाविषि॒ते सूर्ये॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्र-मु॒पाक॑रोत्ये॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑हन्-थ्सा॒क्षादे॒व वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑र-त्यरुणपिश॒ङ्गो-ऽश्वो॒ दक्षि॑णै॒तद्वै वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै ॥ 43 ॥
(लो॒को - वि॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते॒ - यदु॒क्थ्ये॑ - धाम॑ - कल्पयन्ति - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)
(सु॒व॒र्गाय॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॑ - समिष्ट य॒जूग् - ष्य॑वभृथ य॒जूग्ंषि॒ - स्फ्येन॑ - प्र॒जाप॑तिरेकाद॒शिनी॒ - मिन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ - घ्नन्ति॑ - दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑ - दे॒वा वा अदा᳚भ्ये - दे॒वा वै प्र॒बाहु॑क् - प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्य॒-स्स रि॑रिचा॒नः - षो॑डश॒धैका॑दश) (11)
(सु॒व॒र्गाय॑ - यजति प्र॒जाः - सौ॒म्येन॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून् - त्रिच॑त्वारिग्ंशत्) (43)
(सु॒व॒र्गाय॒, वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै)
(प्रा॒चीन॑वग्ंशं॒ - य - च्चा॒त्वाला᳚ - द्य॒ज्ञेने - न्द्रः॑ - सु॒वर्गाय॒ - षट् ) (6)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
su॒va॒rgāya॒ vā e॒tāni̭ lo॒kāya̭ hūyante॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni॒ dvābhyā॒-ṅgārha̭patye juhoti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ āgnī᳚ddhre juhotya॒ntari̭kṣa e॒vā-''kra̭mate॒ sado॒-'bhyaiti̭ suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati sau॒rībhyā̭mṛ॒gbhyā-ṅgārha̭patye juhotya॒mume॒vainaṃ̭-lo~॒kagṃ sa॒māro̭hayati॒ naya̭vatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhoti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhinī᳚tyai॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒teti॒ hira̭ṇyagṃ [hira̭ṇyam, hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti] 1
hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati rū॒peṇa̭ vo rū॒pama॒bhyaimītyā̭ha rū॒peṇa॒ hyā̭sāgṃ rū॒pama॒bhyaiti॒ yaddhira̭ṇyena tu॒tho vo̭ vi॒śvavḙdā॒ vi bha̭ja॒tvityā̭ha tu॒tho ha̭ sma॒ vai vi॒śvavḙdā de॒vānā॒-ndakṣi̭ṇā॒ vi bha̭jati॒ tenai॒vainā॒ vi bha̭jatye॒ ta-ttḙ agne॒ rādha॒ [agne॒ rādhaḥ̭, aiti॒ soma̭cyuta॒-] 2
aiti॒ soma̭cyuta॒-mityā̭ha॒ soma̭cyuta॒gg॒ hya̭sya॒ rādha॒ aiti॒ tanmi॒trasya̭ pa॒thā na॒yetyā̭ha॒ śāntyā̭ ṛ॒tasya̭ pa॒thā preta̭ ca॒ndra da̭kṣiṇā॒ ityā̭ha sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tagṃ sa॒tyenai॒vainā̭ ṛ॒tena॒ vi bha̭jati ya॒jñasya̭ pa॒thā sṷvi॒tā naya̭ntī॒rityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙtāḥ pa॒thā yanti॒ ya-ddakṣi̭ṇā brāhma॒ṇama॒dya rā᳚ddhyāsa॒- [rā᳚ddhyāsam, ṛṣi̭mārṣe॒ya-] 3
-mṛṣi̭mārṣe॒ya-mityā̭hai॒ṣa vai brā᳚hma॒ṇa ṛṣi̭rārṣe॒yo ya-śśṷśru॒vā-ntasmā̭de॒vamā̭ha॒ vi suvaḥ॒ paśya॒ vya̭ntari̭kṣa॒mityā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ yata̭sva sada॒syai̭rityā̭ha mitra॒tvāyā॒smaddā᳚trā deva॒trā ga̭cchata॒ madhṷmatīḥ pradā॒tāra॒mā vi̭śa॒tetyā̭ha va॒yami॒ha pra̭dā॒tāra॒-ssmo᳚-'smāna॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒teti॒ [vi̭śa॒teti̭, vāvaitadā̭ha॒] 4
vāvaitadā̭ha॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ jyoti॒rvai hira̭ṇya॒-ñjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnīdhḙ dadātya॒gnimṷkhāne॒vartū-nprī̭ṇāti bra॒hmaṇḙ dadāti॒ prasū᳚tyai॒ hotrḙ dadātyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yaddhotā॒-''tmāna̭me॒va ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-ssama̭rdhayati || 5 ||
(hira̭ṇya॒gṃ॒ - rādho̭ - rādhyāsa - ma॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒tetya॒ - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 1)
sa॒mi॒ṣṭa॒ ya॒jūgṃṣi̭ juhoti ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai॒ yadvai ya॒jñasya̭ krū॒raṃ-ya~-dvili̭ṣṭaṃ॒-ya~da॒tyeti॒ yannātyeti॒ yada̭tika॒roti॒ yannāpi̭ ka॒roti॒ tade॒va taiḥ prī̭ṇāti॒ nava̭ juhoti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ purṷṣeṇa ya॒jña-ssammi̭to॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñasta-mprī̭ṇāti॒ ṣa-ḍṛgmi̭yāṇi juhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ trīṇi॒ yajūgṃ̭ṣi॒ [yajūgṃ̭ṣi, traya̭ i॒me lo॒kā] 6
traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ yajña̭ ya॒jña-ṅga̭ccha ya॒jñapa̭ti-ṅga॒cchetyā̭ha ya॒jñapa̭time॒vaina̭-ṅgamayati॒ svāṃ-yo~ni̭-ṅga॒cchetyā̭ha॒ svāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayatye॒ṣa tḙ ya॒jño ya̭jñapate sa॒hasū᳚ktavāka-ssu॒vīra॒ ityā̭ha॒ yaja̭māna e॒va vī॒rya̭-ndadhāti vāsi॒ṣṭho ha̭ sātyaha॒vyo dḙvabhā॒ga-mpa̭praccha॒ ya-thsṛñja̭yā-nbahuyā॒jino-'yī̭yajo ya॒jñe [ ] 7
ya॒jña-mpratya̭tiṣṭhi॒pā(3) ya॒jñapa॒tā(3)viti॒ sa ho̭vāca ya॒jñapa̭tā॒viti̭ sa॒tyādvai sṛñja̭yāḥ॒ parā̭ babhūvu॒riti̭ hovāca ya॒jñe vāva ya॒jñaḥ pra̭ti॒ṣṭhāpya̭ āsī॒-dyaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvā॒yeti॒ devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒ttvā gā॒tu -mi॒tetyā̭ha ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya || 8 ||
(yajūgṃ̭ṣi - ya॒jña - eka̭catvārigṃśacca) (a. 2)
a॒va॒bhṛ॒tha॒-ya॒jūgṃṣi̭ juhoti॒ yade॒vārvā॒cīna॒-meka̭hāyanā॒denaḥ̭ ka॒roti॒ tade॒va tairava̭ yajate॒ 'po̭-'vabhṛ॒tha-mavai᳚tya॒phsu vai varṷṇa-ssā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nvavai̭ti॒ sāma॒ vai ra̭kṣo॒hā rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ trirni॒dhana॒mupai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ rakṣā॒g॒- [lo॒kebhyo॒ rakṣāgṃ̭si, apa̭ hanti॒] 9
-syapa̭ hanti॒ purṷṣaḥpuruṣo ni॒dhana॒mupai̭ti॒ purṷṣaḥpuruṣo॒ hi ra̭kṣa॒svī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā u॒rugṃ hi rājā॒ varṷṇaśca॒kāretyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai śa॒ta-ntḙ rāja-nbhi॒ṣajaḥ̭ sa॒hasra॒mityā̭ha bheṣa॒jame॒vāsmai̭ karotya॒bhiṣṭhi̭to॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śame॒vābhi ti̭ṣṭhati ba॒r॒hira॒bhi jṷho॒tyāhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ agni॒vatye॒va jṷho॒tyapa̭ barhiṣaḥ prayā॒jān [prayā॒jān, ya॒ja॒ti॒ pra॒jā vai] 10
ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tyājya̭bhāgau yajati ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti॒ varṷṇaṃ-ya~jati varuṇapā॒śāde॒vaina̭-mmuñcatya॒gnīvarṷṇau yajati sā॒kṣāde॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tya-pa̭barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati॒ dvāva̭nūyā॒jau ṣaṭ-thsampa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ [ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭, ṛ॒tuṣve॒va prati̭] 11
ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭha॒-tyava̭bhṛtha-nicaṅku॒ṇetyā̭ha yathodi॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate samu॒dre te॒ hṛda̭ya-ma॒phsva̭ntarityā̭ha samu॒dre hya̭ntarvarṷṇa॒-ssa-ntvā̭ viśa॒-ntvoṣa̭dhī-ru॒tā-''pa॒ ityā̭hā॒dbhi-re॒vaina॒moṣa̭dhībhi-ssa॒myañca̭-ndadhāti॒ devī̭rāpa e॒ṣa vo॒ garbha॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpa॒śavo॒ vai [ ] 12
somo॒ ya-dbhi̭ndū॒nā-mbha॒kṣaye᳚-tpaśu॒mān-thsyā॒-dvarṷṇa॒-stvḙna-ṅgṛhṇīyā॒dyanna bha॒kṣayḙdapa॒śu-ssyā॒nnainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇīyā-dupa॒spṛśya̭me॒va pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ nainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇāti॒ prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śāde॒va nirmṷcya॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ varṷṇasyā॒ntarhi̭tyā॒ edho᳚-'syedhiṣī॒mahī-tyā̭ha sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti॒ tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte || 13 ||
(rakṣāgṃ̭si - prayā॒jā - nṛ॒tavo॒ - vai - na̭ma॒syanto॒ - dvāda̭śa ca) (a. 3)
sphyena॒ vedi॒muddha̭nti rathā॒kṣeṇa॒ vi mi̭mīte॒ yūpa̭-mminoti tri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒bhṛntya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyai॒ yada̭ntarve॒di mi̭nu॒yā-ddḙvalo॒kama॒bhi ja̭ye॒-dya-dba̭hirve॒di ma̭nuṣya lo॒kaṃ ~ve᳚dya॒ntasya̭ sa॒ndhau mi̭notyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyā॒ upa̭rasammitā-mminuyā-tpitṛlo॒kakā̭masya raśa॒nasa̭mintā-mmanuṣyalo॒kakā̭masya ca॒ṣāla̭-sammitāmindri॒ya kā̭masya॒ sarvā᳚n-thsa॒mā-npra̭ti॒ṣṭhākā̭masya॒ ye trayo̭ maddhya॒māstān-thsa॒mā-npa॒śukā̭masyai॒tān. vā [vai, anṷ] 14
anṷ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante paśu॒māne॒va bha̭vati॒ vyati̭ṣaje॒dita̭rā-npra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rvyati̭ṣajati॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ garta॒mita॒-ntasya̭ minuyāduttarā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha॒matha॒ hrasī̭yāgṃsame॒ṣā vai ga̭rta॒midyasyai॒va-mmi॒noti̭ tā॒ja-kpra mī̭yate dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha-mminuyā-thsuva॒rgakā̭ma॒syātha॒ hrasī̭yāgṃsa-mā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ [sama̭ṣṭyai, yadeka̭smi॒n॒.] 15
yadeka̭smi॒n॒. yūpe॒ dve ra̭śa॒ne pa̭ri॒vyaya̭ti॒ tasmā॒deko॒ dve jā॒ye vi̭ndate॒ yannaikāgṃ̭ raśa॒nā-ndvayo॒ryūpa̭yoḥ pari॒vyaya̭ti॒ tasmā॒nnaikā॒ dvau patī̭ vindate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ strya̭sya jāye॒tetyṷpā॒nte tasya॒ vyati̭ṣaje॒-thstryḙvāsya̭ jāyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pumā̭nasya jāye॒tetyā॒nta-ntasya॒ pra ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭ [ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭, jā॒ya॒te 'sṷrā॒] 16
jāya॒te 'sṷrā॒ vai de॒vā-nda̭kṣiṇa॒ta upā̭naya॒-ntā-nde॒vā ṷpaśa॒yenai॒vāpā̭-nudanta॒ ta-dṷpaśa॒yasyo̭-paśaya॒tvaṃ-ya~-dda̭kṣiṇa॒ta ṷpaśa॒ya ṷpa॒śaye॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai॒ sarve॒ vā a॒nye yūpāḥ᳚ paśu॒manto-'tho̭paśa॒ya e॒vāpa॒śustasya॒ yaja̭mānaḥ pa॒śuryanna ni̭rdi॒śedārti॒-mārcche॒-dyaja̭māno॒-'sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyā-dyame॒va [ ] 17
dveṣṭi॒ tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati॒ yadi॒ na dvi॒ṣyādā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyā॒nna grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyā-npra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ so᳚-'nnādyḙna॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai so᳚-'nnādya॒mavā̭rundha॒ yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vā-nnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, ya] 18
ya ḙkāda॒śa-sstana̭ e॒vāsyai॒ sa du॒ha e॒vainā॒-ntena॒ vajro॒ vā e॒ṣā sa-mmī̭yate॒ yadḙkāda॒śinī॒ seśva॒rā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñagṃ samma̭rdito॒rya-tpā᳚tnīva॒ta-mmi॒noti̭ ya॒jñasya॒ pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 19 ||
(vai - sama̭ṣṭyai॒ - pumā̭ne॒vāsya॒ - yame॒va - rṷndhe - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai sa āyṷrindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta pra॒jā i̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa sṛ̭jate॒ yo yaja̭te॒ sa e॒tarhi̭ riricā॒na i̭va॒ yade॒ṣaikā̭da॒śinī॒ bhava॒tyāyṷre॒va taye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ praivā-''gne॒yena̭ vāpayati mithu॒nagṃ sā̭rasva॒tyā ka̭roti॒ reta̭- [retaḥ̭, sau॒myena̭ dadhāti॒] 20
-ssau॒myena̭ dadhāti॒ pra ja̭nayati pau॒ṣṇena̭ bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati vaiśvade॒vo bha̭vati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayatī-ndri॒yame॒vaindreṇāva̭ rundhe॒ viśa̭-mmāru॒tenaujo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ prasa॒vāya̭ sāvi॒tro ni̭rvaruṇa॒tvāya̭ vāru॒ṇo ma̭ddhya॒ta ai॒ndramā la̭bhate maddhya॒ta e॒vendri॒yaṃ-ya~ja̭māne dadhāti [ ] 21
pu॒rastā̭dai॒ndrasya̭ vaiśvade॒vamā la̭bhate vaiśvade॒vaṃ-vā~ anna॒manna̭me॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒danna̭madyata ai॒ndramā॒labhya̭ māru॒tamā la̭bhate॒ vi-ḍvai ma॒ruto॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷ baddhnāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yo-'va̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyatāṃ॒-yo~-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gaccha॒tvityai॒ndrasya̭ lo॒ke vā̭ru॒ṇamā la̭bheta vāru॒ṇasya̭ lo॒ka ai॒ndraṃ- [lo॒ka ai॒ndram, ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭] 22
-~ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyate॒ yo-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gacchati॒ yadi̭ kā॒mayḙta pra॒jā mṷhyeyu॒riti̭ pa॒śūn vyati̭ṣaje-tpra॒jā e॒va mo̭hayati॒ yada̭bhivāha॒to̭-'pāṃ-vā~̭ru॒ṇamā॒labhḙta pra॒jā varṷṇo gṛhṇīyā-ddakṣiṇa॒ta uda̭ñca॒mā la̭bhate-'pavāha॒to̭-'pā-mpra॒jānā॒-mava̭ruṇa grāhāya || 23 ||
(reto॒ - yaja̭māne dadhāti - lo॒ka ai॒ndragṃ - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 5)
indraḥ॒ patni̭yā॒ manṷmayājaya॒-ttā-mparya̭gnikṛtā॒-muda̭sṛja॒-ttayā॒ manṷrārdhno॒dya-tparya̭gnikṛta-mpātnīva॒tamṷ-thsṛ॒jati॒ yāme॒va manu॒r॒. ṛddhi॒mārdhno॒-ttāme॒va yaja̭māna ṛdhnoti ya॒jñasya॒ vā apra̭tiṣṭhitā-dya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ parā̭ bhavati॒ yadājyḙna pātnīva॒tagṃ sagg̭sthā॒paya̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai ya॒jña-mpra̭ti॒tiṣṭha̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ṣṭaṃ-va~॒payā॒ [-~va॒payā᳚, bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭] 24
bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭ pātnīva॒tena॒ pra ca̭rati tī॒rtha e॒va pra ca̭ra॒tyatho̭ e॒tarhye॒vāsya॒ yāma̭stvā॒ṣṭro bha̭vati॒ tvaṣṭā॒ vai reta̭sa-ssi॒ktasya̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ tame॒va vṛṣā̭ṇa॒-mpatnī॒ṣvapi̭ sṛjati॒ so᳚-'smai rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti || 25 ||
(va॒payā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ ya-thsau॒myo bhava̭ti॒ yathā̭ mṛ॒tāyā̭nu॒stara̭ṇī॒-ṅghnanti̭ tā॒dṛge॒va ta-dyadṷttarā॒rdhe vā॒ maddhyḙ vā juhu॒yā-dde॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyā-ddakṣiṇā॒rdhe jṷhotye॒ṣā vai pi̭tṛ॒ṇā-ndi-khsvāyā̭me॒va di॒śi pi॒tṝ-nni॒rava̭dayata udgā॒tṛbhyo̭ haranti sāmadeva॒tyo̭ vai sau॒myo yade॒va sāmnaḥ̭ chambaṭku॒rvanti॒ tasyai॒va sa śānti॒rave᳚- [śānti॒rava̭, ī॒kṣa॒nte॒ pa॒vitraṃ॒-vai~] 26
-kṣante pa॒vitraṃ॒-vai~ sau॒mya ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayante॒ ya ā॒tmāna॒-nna pa̭ri॒paśyḙdi॒tāsuḥ̭ syādabhida॒di-ṅkṛ॒tvā-'ve᳚kṣeta॒ tasmi॒n॒. hyā᳚tmāna̭-mpari॒paśya॒tyatho̭ ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ yo ga॒tama̭nā॒-ssyā-thso-'ve᳚kṣeta॒ yanme॒ manaḥ॒ parā̭gataṃ॒-ya~dvā̭ me॒ apa̭rāgatam | rājñā॒ somḙna॒ tadva॒yama॒smāsṷ dhārayāma॒sīti॒ mana̭ e॒vātma-ndā̭dhāra॒- [e॒vātma-ndā̭dhāra, na ga॒tama̭nā] 27
na ga॒tama̭nā bhava॒tyapa॒ vai tṛ̭tīyasava॒ne ya॒jñaḥ krā̭matījā॒nā-danī̭jānama॒bhyā᳚-gnāvaiṣṇa॒vyarcā ghṛ॒tasya̭ yajatya॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ viṣṇṷrya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñca̭ dādhāropā॒gṃ॒śu ya̭jati mithuna॒tvāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti mi॒tro ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭaṃ-yu~vate॒ varṷṇo॒ duri̭ṣṭa॒-ṅkva̭ tarhi̭ ya॒jñaḥ kva̭ yaja̭māno bhava॒tīti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te mi॒treṇai॒va [ ] 28
ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayati॒ varṷṇena॒ duri̭ṣṭa॒-nnā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ yathā॒ vai lāṅga̭leno॒rvarā᳚-mprabhi॒ndan-tye॒vamṛ̭khsā॒me ya॒jña-mpra bhi̭nto॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te ya॒jñāyai॒va prabhi̭nnāya ma॒tya̭ma॒nvavā᳚syati॒ śāntyai̭ yā॒tayā̭māni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si॒ ya ī̭jā॒na-śchanda̭sāme॒ṣa raso॒ ya-dva॒śā yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te॒ chandāg̭sye॒va puna॒rā prī̭ṇā॒tya yā̭tayāmatvā॒yātho॒ chanda̭ssve॒va rasa̭-ndadhāti || 29 ||
(ava̭ - dādhāra - mi॒treṇai॒va - prī̭ṇāti॒ - ṣaṭca̭) (a. 7)
de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryāṃ᳚(1॒) ~vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒-ntada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvaṃ-ya~da̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyanta̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ teja̭ āgne॒yene᳚ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ brahmavarca॒sagṃ sau॒ryeṇo̭pa॒stambha̭naṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭tigrā॒hyā᳚śca॒kre pṛ॒ṣṭhāni॒ ya-tpṛṣṭhye॒ na gṛ̭hṇī॒yā-tprāñcaṃ̭-ya~॒jña-mpṛ॒ṣṭhāni॒ sagṃ śṛ̭ṇīyu॒rya-du॒kthyḙ [-du॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-] 30
gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñama̭tigrā॒hyā᳚-ssagṃ śṛ̭ṇīyurviśva॒jiti॒ sarva̭pṛṣṭhe grahīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāya̭ pra॒jāpa̭tirde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa pri॒yāsta॒nūrapa॒ nya̭dhatta॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒n vita̭nu॒stasya̭ ya॒jña ityā̭hu॒rya-syā̭tigrā॒hyā̭ na gṛ॒hyanta॒ ityapya̭gniṣṭo॒me gra̭hīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ satanu॒tvāya̭ de॒vatā॒ vai sarvā᳚-ssa॒dṛśī̭rāsa॒-ntā na vyā॒vṛta̭-magaccha॒-nte de॒vā [de॒vāḥ, e॒ta e॒tā-ngrahā̭-] 31
e॒ta e॒tā-ngrahā̭-napaśya॒-ntāna̭gṛhṇatā-''gne॒ yama॒gnirai॒ndramindraḥ̭ sau॒ryagṃ sūrya॒stato॒ vai te᳚-'nyābhi̭-rde॒vatā̭bhi-rvyā॒vṛta̭magaccha॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante᳚ vyā॒vṛta̭me॒va pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa gacchatī॒me lo॒kā jyoti̭ṣmanta-ssa॒māva̭-dvīryāḥ kā॒ryā̭ ityā̭hurāgne॒yenā॒smin ~lo॒ke jyoti̭rdhatta ai॒ndreṇā॒ntari̭kṣa indravā॒yū hi sa॒yujaṷ sau॒ryeṇā॒muṣmi̭n ~lo॒ke [ ] 32
jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti sa॒māva̭-dvīryānenān kuruta e॒tān. vai grahā᳚-nba॒bāṃ-vi॒śvava̭yasā-vavittā॒-ntābhyā̭mi॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca॒ prābhu॒ryasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante॒ prāsmā̭ i॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca bhānti || 33 ||
(u॒kthyḙ - de॒vā - a॒muṣmi̭n ~lo॒ka - ekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā adā᳚bhye॒ chandāgṃ̭si॒ sava̭nāni॒ sama̭sthāpaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo-'dā᳚bhyo gṛ॒hyate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadvai de॒vā asṷrā॒-nadā᳚bhye॒-nāda̭bhnuva॒-ntadadā᳚bhyasyā-dābhya॒ tvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ da॒bhnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vyo dabhno- [dabhnoti, e॒ṣā vai] 34
-tye॒ṣā vai pra॒jāpa̭te-ratimo॒kṣiṇī॒ nāma̭ ta॒nūryadadā᳚bhya॒ upa̭naddhasya gṛhṇā॒tyati̭muktyā॒ ati̭ pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mmucyate॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ somḙ ha॒nyamā̭ne ya॒jño ha̭nyate ya॒jñe yaja̭māno brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yena॒ jīvan᳚-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kametīti̭ jīvagra॒ho vā e॒ṣa yadadā॒bhyo 'na̭bhiṣutasya gṛhṇāti॒ jīva̭ntame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ ~lo॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ yadadā᳚bhye sagg-sthā॒paya̭-ntya॒gṃ॒śūnapi̭ sṛjati ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 35 ||
(da॒bhno॒tya - na̭bhiṣutasya gṛhṇā॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
de॒vā vai pra॒bāhu॒ggrahā̭-nagṛhṇata॒ sa e॒ta-mpra॒jāpa̭ti-ra॒gṃ॒śu-ma̭paśya॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tena॒ vai sa ā᳚rdhno॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gṃ॒śu-rgṛ॒hyata̭ ṛ॒ddhnotye॒va sa॒kṛda̭bhiṣutasya gṛhṇāti sa॒kṛddhi sa tenā-''rdhno॒nmana̭sā gṛhṇāti॒ mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ audṷmbareṇa gṛhṇā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ catuḥ̭srakti bhavati di॒- [bhavati di॒kṣu, e॒va prati̭ tiṣṭhati॒] 36
-kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ yo vā a॒gṃ॒śorā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati vāmade॒vyamiti॒ sāma॒ tadvā a̭syā॒-''yata̭na॒-mmana̭sā॒ gāya̭māno gṛhṇātyā॒yata̭navāne॒va bha̭vati॒ yada̭ddhva॒ryura॒gṃ॒śu-ṅgṛ॒hṇa-nnārdhayḙdu॒bhābhyā॒-nnardhyḙtāddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya ca॒ yada॒rdhayḙ-du॒bhābhyā̭-mṛddhye॒tāna̭vāna-ṅgṛhṇāti॒ saivāsyardhi॒r॒. hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇa āyṷṣai॒vāmṛta̭ma॒bhi dhi̭noti śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || 37 ||
(di॒kṣva̭ - niti - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 10)
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa ya॒jñānāgṃ̭ ṣoḍaśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmāna̭ma॒bhi sama̭kkhida॒-tta-thṣo̭ḍa॒śya̭bhava॒nna vai ṣo̭ḍa॒śī nāma̭ ya॒jño᳚-'sti॒ yadvāva ṣo̭ḍa॒śagg sto॒tragṃ ṣo̭ḍa॒śagṃ śa॒stra-ntena̭ ṣoḍa॒śī ta-thṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ ṣoḍaśi॒tvaṃ-ya~-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte de॒vebhyo॒ vai sṷva॒rgo lo॒ko [lo॒kaḥ, na prābha̭va॒-tta] 38
na prābha̭va॒-tta e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina̭mapaśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai tebhyaḥ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ prābha̭va॒dya-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ indro॒ vai de॒vānā̭mānujāva॒ra ā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-ttasmā̭ e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina॒-mprāya̭ccha॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tato॒ vai so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate- [gṛ॒hyate᳚, agra̭me॒va] 39
-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti prātassava॒ne gṛ̭hṇāti॒ vajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajraḥ̭ prātassava॒nagg svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnigṛ̭hṇāti॒ sava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇāti॒ sava̭nāthsavanāde॒vaina॒-mpra ja̭nayati tṛtīyasava॒ne pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī pa॒śava̭stṛtīyasava॒naṃ-va~jrḙṇai॒vāsmai̭ tṛtīyasava॒nā-tpa॒śūnava̭ rundhe॒ nokthyḙ gṛhṇīyā-tpra॒jā vai pa॒śava̭ u॒kthāni॒ yadu॒kthyḙ- [yadu॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒jā-] 40
gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūna̭sya॒ nirda̭hedatirā॒tre pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śūna̭va॒ruddhya॒ rātri̭-yo॒pari̭ṣṭā-cchamaya॒tyapya̭gniṣṭo॒me rā̭ja॒nya̭sya gṛhṇīyā-dvyā॒vṛtkā̭mo॒ hi rā̭ja॒nyo̭ yaja̭te sā॒hna e॒vāsmai॒ vajra̭-ṅgṛhṇāti॒ sa ḙnaṃ॒-va~jro॒ bhūtyā̭ indhe॒ nirvā̭ daha-tyekavi॒gṃ॒śagg sto॒tra-mbha̭vati॒ prati̭ṣṭhityai॒ hari̭vacchasyata॒ indra̭sya pri॒ya-ndhāmo- [pri॒ya-ndhāma̭, upā᳚-''pnoti॒] 41
-pā᳚-''pnoti॒ kanī̭yāgṃsi॒ vai de॒veṣu॒ chandā॒g॒syāsa॒n-jyāyā॒g॒-syasṷreṣu॒ te de॒vāḥ kanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhi vya̭śagṃsa॒-ntato॒ vai te-'sṷrāṇāṃ-lo~॒kama̭vṛñjata॒ ya-tkanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhivi॒śagṃsa̭ti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte॒ ṣaḍa॒kṣarā॒ṇyati̭ recayanti॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti ca॒tvāri॒ pūrvā॒ṇyava̭ kalpayanti॒ [kalpayanti, catṷṣpada e॒va] 42
catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ dve utta̭re dvi॒pada̭ e॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha̭ma॒bhi sa-mpā̭dayanti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā sa̭mayāviṣi॒te sūryḙ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tra-mu॒pāka̭rotye॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭han-thsā॒kṣāde॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra-tyaruṇapiśa॒ṅgo-'śvo॒ dakṣi̭ṇai॒tadvai vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai || 43 ||
(lo॒ko - vi॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate॒ - yadu॒kthyḙ - dhāma̭ - kalpayanti - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(su॒va॒rgāya॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni̭ - samiṣṭa ya॒jūg - ṣya̭vabhṛtha ya॒jūgṃṣi॒ - sphyena̭ - pra॒jāpa̭tirekāda॒śinī॒ - mindraḥ॒ patni̭yā॒ - ghnanti̭ - de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - de॒vā vā adā᳚bhye - de॒vā vai pra॒bāhṷk - pra॒jāpa̭tirde॒vebhya॒-ssa ri̭ricā॒naḥ - ṣo̭ḍaśa॒dhaikā̭daśa) (11)
(su॒va॒rgāya̭ - yajati pra॒jāḥ - sau॒myena̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūn - trica̭tvārigṃśat) (43)
(su॒va॒rgāya॒, vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ - ya - ccā॒tvālā᳚ - dya॒jñene - ndraḥ̭ - su॒vargāya॒ - ṣaṭ ) (6)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.