ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ - ਸੋਮਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨਿਰੂਪਣਂ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਾਯ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਾਨਿੑ ਲੋ॒ਕਾਯੑ ਹੂਯਨ੍ਤੇ॒ ਯ-ਦ੍ਦਾ᳚ਕ੍षਿ॒ਣਾਨਿ॒ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ॒-ਙ੍ਗਾਰ੍ਹੑਪਤ੍ਯੇ ਜੁਹੋਤਿ ਦ੍ਵਿ॒ਪਾ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਆਗ੍ਨੀ᳚ਦ੍ਧ੍ਰੇ ਜੁਹੋਤ੍ਯ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष ਏ॒ਵਾ-ऽऽਕ੍ਰੑਮਤੇ॒ ਸਦੋ॒-ऽਭ੍ਯੈਤਿੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ ਸੌ॒ਰੀਭ੍ਯਾੑਮृ॒ਗ੍ਭ੍ਯਾ-ਙ੍ਗਾਰ੍ਹੑਪਤ੍ਯੇ ਜੁਹੋਤ੍ਯ॒ਮੁਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕਗ੍ਂ ਸ॒ਮਾਰੋੑਹਯਤਿ॒ ਨਯੑਵਤ੍ਯ॒ਰ੍ਚਾ-ऽऽਗ੍ਨੀ᳚ਦ੍ਧ੍ਰੇ ਜੁਹੋਤਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾ॒ਭਿਨੀ᳚ਤ੍ਯੈ॒ ਦਿਵੑ-ਙ੍ਗਚ੍ਛ॒ ਸੁਵਃੑ ਪ॒ਤੇਤਿ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯਗ੍ਂ [ਹਿਰੑਣ੍ਯਮ੍, ਹੁ॒ਤ੍ਵੋ-ਦ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ] 1
ਹੁ॒ਤ੍ਵੋ-ਦ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ ਰੂ॒ਪੇਣੑ ਵੋ ਰੂ॒ਪਮ॒ਭ੍ਯੈਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ਰੂ॒ਪੇਣ॒ ਹ੍ਯਾੑਸਾਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪਮ॒ਭ੍ਯੈਤਿ॒ ਯਦ੍ਧਿਰੑਣ੍ਯੇਨ ਤੁ॒ਥੋ ਵੋੑ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾ॒ ਵਿ ਭੑਜ॒ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ ਤੁ॒ਥੋ ਹੑ ਸ੍ਮ॒ ਵੈ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾ ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਨ੍ਦਕ੍षਿੑਣਾ॒ ਵਿ ਭੑਜਤਿ॒ ਤੇਨੈ॒ਵੈਨਾ॒ ਵਿ ਭੑਜਤ੍ਯੇ॒ ਤ-ਤ੍ਤੇੑ ਅਗ੍ਨੇ॒ ਰਾਧ॒ [ਅਗ੍ਨੇ॒ ਰਾਧਃੑ, ਐਤਿ॒ ਸੋਮੑਚ੍ਯੁਤ॒-] 2
ਐਤਿ॒ ਸੋਮੑਚ੍ਯੁਤ॒-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸੋਮੑਚ੍ਯੁਤ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਹ੍ਯੑਸ੍ਯ॒ ਰਾਧ॒ ਐਤਿ॒ ਤਨ੍ਮਿ॒ਤ੍ਰਸ੍ਯੑ ਪ॒ਥਾ ਨ॒ਯੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਾੑ ऋ॒ਤਸ੍ਯੑ ਪ॒ਥਾ ਪ੍ਰੇਤੑ ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰ ਦੑਕ੍षਿਣਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਸ॒ਤ੍ਯਂ-ਵਾਁ ऋ॒ਤਗ੍ਂ ਸ॒ਤ੍ਯੇਨੈ॒ਵੈਨਾੑ ऋ॒ਤੇਨ॒ ਵਿ ਭੑਜਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਪ॒ਥਾ ਸੁੑਵਿ॒ਤਾ ਨਯੑਨ੍ਤੀ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਹ੍ਯੇੑਤਾਃ ਪ॒ਥਾ ਯਨ੍ਤਿ॒ ਯ-ਦ੍ਦਕ੍षਿੑਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣਮ॒ਦ੍ਯ ਰਾ᳚ਦ੍ਧ੍ਯਾਸ॒- [ਰਾ᳚ਦ੍ਧ੍ਯਾਸਮ੍, ऋषਿੑਮਾਰ੍षੇ॒ਯ-] 3
-ਮृषਿੑਮਾਰ੍षੇ॒ਯ-ਮਿਤ੍ਯਾੑਹੈ॒ष ਵੈ ਬ੍ਰਾ᳚ਹ੍ਮ॒ਣ ऋषਿੑਰਾਰ੍षੇ॒ਯੋ ਯ-ਸ਼੍ਸ਼ੁੑਸ਼੍ਰੁ॒ਵਾ-ਨ੍ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਵਮਾੑਹ॒ ਵਿ ਸੁਵਃ॒ ਪਸ਼੍ਯ॒ ਵ੍ਯੑਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਮੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ॒ ਯਤੑਸ੍ਵ ਸਦ॒ਸ੍ਯੈੑਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ਮਿਤ੍ਰ॒ਤ੍ਵਾਯਾ॒ਸ੍ਮਦ੍ਦਾ᳚ਤ੍ਰਾ ਦੇਵ॒ਤ੍ਰਾ ਗੑਚ੍ਛਤ॒ ਮਧੁੑਮਤੀਃ ਪ੍ਰਦਾ॒ਤਾਰ॒ਮਾ ਵਿੑਸ਼॒ਤੇਤ੍ਯਾੑਹ ਵ॒ਯਮਿ॒ਹ ਪ੍ਰੑਦਾ॒ਤਾਰ॒-ਸ੍ਸ੍ਮੋ᳚-ऽਸ੍ਮਾਨ॒ਮੁਤ੍ਰ॒ ਮਧੁੑਮਤੀ॒ਰਾ ਵਿੑਸ਼॒ਤੇਤਿ॒ [ਵਿੑਸ਼॒ਤੇਤਿੑ, ਵਾਵੈਤਦਾੑਹ॒] 4
ਵਾਵੈਤਦਾੑਹ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯ-ਨ੍ਦਦਾਤਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿ॒ਰ੍ਵੈ ਹਿਰੑਣ੍ਯ॒-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਦ੍ਧਤ੍ਤੇ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾ ਅ॒ਗ੍ਨੀਧੇੑ ਦਦਾਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿਮੁੑਖਾਨੇ॒ਵਰ੍ਤੂ-ਨ੍ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਣੇੑ ਦਦਾਤਿ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯੈ॒ ਹੋਤ੍ਰੇੑ ਦਦਾਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਾ ਵਾ ਏ॒ष ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਯਦ੍ਧੋਤਾ॒-ऽऽਤ੍ਮਾਨੑਮੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਦਕ੍षਿੑਣਾਭਿ॒-ਸ੍ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ॥ 5 ॥
(ਹਿਰੑਣ੍ਯ॒ਗ੍ਂ॒ - ਰਾਧੋੑ - ਰਾਧ੍ਯਾਸ - ਮ॒ਮੁਤ੍ਰ॒ ਮਧੁੑਮਤੀ॒ਰਾ ਵਿੑਸ਼॒ਤੇਤ੍ਯ॒ - ष੍ਟਾਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 1)
ਸ॒ਮਿ॒ष੍ਟ॒ ਯ॒ਜੂਗ੍ਂषਿੑ ਜੁਹੋਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਮਿੑष੍ਟ੍ਯੈ॒ ਯਦ੍ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਕ੍ਰੂ॒ਰਂ-ਯਁ-ਦ੍ਵਿਲਿੑष੍ਟਂ॒-ਯਁਦ॒ਤ੍ਯੇਤਿ॒ ਯਨ੍ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ॒ ਯਦੑਤਿਕ॒ਰੋਤਿ॒ ਯਨ੍ਨਾਪਿੑ ਕ॒ਰੋਤਿ॒ ਤਦੇ॒ਵ ਤੈਃ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ ਨਵੑ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਨਵ॒ ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ਪੁਰੁੑषੇਣ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਸ੍ਸਮ੍ਮਿੑਤੋ॒ ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ ष-ਡृਗ੍ਮਿੑਯਾਣਿ ਜੁਹੋਤਿ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੂਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ ਤ੍ਰੀਣਿ॒ ਯਜੂਗ੍ਂੑषਿ॒ [ਯਜੂਗ੍ਂੑषਿ, ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ] 6
ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਇ॒ਮਾਨੇ॒ਵ ਲੋ॒ਕਾ-ਨ੍ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ ਯਜ੍ਞੑ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਙ੍ਗੑਚ੍ਛ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਿ-ਙ੍ਗ॒ਚ੍ਛੇਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਿਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਗਮਯਤਿ॒ ਸ੍ਵਾਂ-ਯੋਁਨਿੑ-ਙ੍ਗ॒ਚ੍ਛੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸ੍ਵਾਮੇ॒ਵੈਨਂ॒-ਯੋਁਨਿੑ-ਙ੍ਗਮਯਤ੍ਯੇ॒ष ਤੇੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਯੑਜ੍ਞਪਤੇ ਸ॒ਹਸੂ᳚ਕ੍ਤਵਾਕ-ਸ੍ਸੁ॒ਵੀਰ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ਵਾਸਿ॒ष੍ਠੋ ਹੑ ਸਾਤ੍ਯਹ॒ਵ੍ਯੋ ਦੇੑਵਭਾ॒ਗ-ਮ੍ਪੑਪ੍ਰਚ੍ਛ॒ ਯ-ਥ੍ਸृਞ੍ਜੑਯਾ-ਨ੍ਬਹੁਯਾ॒ਜਿਨੋ-ऽਯੀੑਯਜੋ ਯ॒ਜ੍ਞੇ [ ] 7
ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਤਿष੍ਠਿ॒ਪਾ(3) ਯ॒ਜ੍ਞਪ॒ਤਾ(3)ਵਿਤਿ॒ ਸ ਹੋੑਵਾਚ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਾ॒ਵਿਤਿੑ ਸ॒ਤ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਸृਞ੍ਜੑਯਾਃ॒ ਪਰਾੑ ਬਭੂਵੁ॒ਰਿਤਿੑ ਹੋਵਾਚ ਯ॒ਜ੍ਞੇ ਵਾਵ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾਪ੍ਯੑ ਆਸੀ॒-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨ॒ਸ੍ਯਾ-ऽਪੑਰਾਭਾਵਾ॒ਯੇਤਿ॒ ਦੇਵਾੑ ਗਾਤੁਵਿਦੋ ਗਾ॒ਤੁਂ-ਵਿਁ॒ਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾ॒ਤੁ -ਮਿ॒ਤੇਤ੍ਯਾੑਹ ਯ॒ਜ੍ਞ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑ ष੍ਠਾਪਯਤਿ॒ ਯਜੑਮਾਨ॒ਸ੍ਯਾ-ऽਪੑਰਾਭਾਵਾਯ ॥ 8 ॥
(ਯਜੂਗ੍ਂੑषਿ - ਯ॒ਜ੍ਞ - ਏਕੑਚਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 2)
ਅ॒ਵ॒ਭृ॒ਥ॒-ਯ॒ਜੂਗ੍ਂषਿੑ ਜੁਹੋਤਿ॒ ਯਦੇ॒ਵਾਰ੍ਵਾ॒ਚੀਨ॒-ਮੇਕੑਹਾਯਨਾ॒ਦੇਨਃੑ ਕ॒ਰੋਤਿ॒ ਤਦੇ॒ਵ ਤੈਰਵੑ ਯਜਤੇ॒ ऽਪੋੑ-ऽਵਭृ॒ਥ-ਮਵੈ᳚ਤ੍ਯ॒ਫ੍ਸੁ ਵੈ ਵਰੁੑਣ-ਸ੍ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਵਰੁੑਣ॒ਮਵੑ ਯਜਤੇ॒ ਵਰ੍ਤ੍ਮੑਨਾ॒ ਵਾ ਅ॒ਨ੍ਵਿਤ੍ਯੑ ਯ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਜਿਘਾਗ੍ਂਸਨ੍ਤਿ॒ ਸਾਮ੍ਨਾ᳚ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋ॒ਤਾ-ऽਨ੍ਵਵੈੑਤਿ॒ ਸਾਮ॒ ਵੈ ਰੑਕ੍षੋ॒ਹਾ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ॒ ਤ੍ਰਿਰ੍ਨਿ॒ਧਨ॒ਮੁਪੈੑਤਿ॒ ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਏ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵ ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋ॒ ਰਕ੍षਾ॒ਗ੍॒- [ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋ॒ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ, ਅਪੑ ਹਨ੍ਤਿ॒] 9
-ਸ੍ਯਪੑ ਹਨ੍ਤਿ॒ ਪੁਰੁੑषਃਪੁਰੁषੋ ਨਿ॒ਧਨ॒ਮੁਪੈੑਤਿ॒ ਪੁਰੁੑषਃਪੁਰੁषੋ॒ ਹਿ ਰੑਕ੍ष॒ਸ੍ਵੀ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯਾ ਉ॒ਰੁਗ੍ਂ ਹਿ ਰਾਜਾ॒ ਵਰੁੑਣਸ਼੍ਚ॒ਕਾਰੇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਸ਼॒ਤ-ਨ੍ਤੇੑ ਰਾਜ-ਨ੍ਭਿ॒षਜਃੑ ਸ॒ਹਸ੍ਰ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ਭੇष॒ਜਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਕਰੋਤ੍ਯ॒ਭਿष੍ਠਿੑਤੋ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯ॒ ਪਾਸ਼॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਵਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਮੇ॒ਵਾਭਿ ਤਿੑष੍ਠਤਿ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਰ॒ਭਿ ਜੁੑਹੋ॒ਤ੍ਯਾਹੁੑਤੀਨਾ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯਾ॒ ਅਥੋੑ ਅਗ੍ਨਿ॒ਵਤ੍ਯੇ॒ਵ ਜੁੑਹੋ॒ਤ੍ਯਪੑ ਬਰ੍ਹਿषਃ ਪ੍ਰਯਾ॒ਜਾਨ੍ [ਪ੍ਰਯਾ॒ਜਾਨ੍, ਯ॒ਜ॒ਤਿ॒ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ] 10
ਯੑਜਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਵੑਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾ-ਨ੍ਮੁੑਞ੍ਚ॒ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੑਭਾਗੌ ਯਜਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੈ॒ਵ ਚਕ੍षੁੑषੀ॒ ਨਾਨ੍ਤਰੇੑਤਿ॒ ਵਰੁੑਣਂ-ਯਁਜਤਿ ਵਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾਦੇ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਮੁਞ੍ਚਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨੀਵਰੁੑਣੌ ਯਜਤਿ ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਵਁਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾ-ਨ੍ਮੁੑਞ੍ਚ॒ਤ੍ਯ-ਪੑਬਰ੍ਹਿषਾਵਨੂਯਾ॒ਜੌ ਯੑਜਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਵੑਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾ-ਨ੍ਮੁੑਞ੍ਚਤਿ ਚ॒ਤੁਰਃੑ ਪ੍ਰਯਾ॒ਜਾਨ੍. ਯੑਜਤਿ॒ ਦ੍ਵਾਵੑਨੂਯਾ॒ਜੌ षਟ੍-ਥ੍ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ [षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵਃੑ, ऋ॒ਤੁष੍ਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑ] 11
ऋ॒ਤੁष੍ਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠ॒-ਤ੍ਯਵੑਭृਥ-ਨਿਚਙ੍ਕੁ॒ਣੇਤ੍ਯਾੑਹ ਯਥੋਦਿ॒ਤਮੇ॒ਵ ਵਰੁੑਣ॒ਮਵੑ ਯਜਤੇ ਸਮੁ॒ਦ੍ਰੇ ਤੇ॒ ਹृਦੑਯ-ਮ॒ਫ੍ਸ੍ਵੑਨ੍ਤਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ਸਮੁ॒ਦ੍ਰੇ ਹ੍ਯੑਨ੍ਤਰ੍ਵਰੁੑਣ॒-ਸ੍ਸ-ਨ੍ਤ੍ਵਾੑ ਵਿਸ਼॒-ਨ੍ਤ੍ਵੋषੑਧੀ-ਰੁ॒ਤਾ-ऽऽਪ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹਾ॒ਦ੍ਭਿ-ਰੇ॒ਵੈਨ॒ਮੋषੑਧੀਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਮ੍ਯਞ੍ਚੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਦੇਵੀੑਰਾਪ ਏ॒ष ਵੋ॒ ਗਰ੍ਭ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਯਥਾਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈਤ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵੈ [ ] 12
ਸੋਮੋ॒ ਯ-ਦ੍ਭਿੑਨ੍ਦੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਭ॒ਕ੍षਯੇ᳚-ਤ੍ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਯਾ॒-ਦ੍ਵਰੁੑਣ॒-ਸ੍ਤ੍ਵੇੑਨ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣੀਯਾ॒ਦ੍ਯਨ੍ਨ ਭ॒ਕ੍षਯੇੑਦਪ॒ਸ਼ੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਨ੍ਨੈਨਂ॒-ਵਁਰੁੑਣੋ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ-ਦੁਪ॒ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯੑਮੇ॒ਵ ਪੑਸ਼ੁ॒ਮਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ॒ ਨੈਨਂ॒-ਵਁਰੁੑਣੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਯੁਤੋ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯ॒ ਪਾਸ਼॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਵਰੁਣਪਾ॒ਸ਼ਾਦੇ॒ਵ ਨਿਰ੍ਮੁੑਚ੍ਯ॒ਤੇ ऽਪ੍ਰੑਤੀਕ੍ष॒ਮਾ ਯੑਨ੍ਤਿ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯਾ॒ਨ੍ਤਰ੍ਹਿੑਤ੍ਯਾ॒ ਏਧੋ᳚-ऽਸ੍ਯੇਧਿषੀ॒ਮਹੀ-ਤ੍ਯਾੑਹ ਸ॒ਮਿਧੈ॒ਵਾਗ੍ਨਿ-ਨ੍ਨੑਮ॒ਸ੍ਯਨ੍ਤੑ ਉ॒ਪਾਯੑਨ੍ਤਿ॒ ਤੇਜੋੑ-ऽਸਿ॒ ਤੇਜੋ॒ ਮਯਿੑ ਧੇ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਤੇਜੑ ਏ॒ਵਾ-ऽऽਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ ॥ 13 ॥
(ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ - ਪ੍ਰਯਾ॒ਜਾ - ਨृ॒ਤਵੋ॒ - ਵੈ - ਨੑਮ॒ਸ੍ਯਨ੍ਤੋ॒ - ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ ਚ) (ਅ. 3)
ਸ੍ਫ੍ਯੇਨ॒ ਵੇਦਿ॒ਮੁਦ੍ਧੑਨ੍ਤਿ ਰਥਾ॒ਕ੍षੇਣ॒ ਵਿ ਮਿੑਮੀਤੇ॒ ਯੂਪੑ-ਮ੍ਮਿਨੋਤਿ ਤ੍ਰਿ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਵਜ੍ਰਗ੍ਂੑ ਸ॒ਭृਨ੍ਤ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਯ॒ ਪ੍ਰ ਹੑਰਤਿ॒ ਸ੍ਤृਤ੍ਯੈ॒ ਯਦੑਨ੍ਤਰ੍ਵੇ॒ਦਿ ਮਿੑਨੁ॒ਯਾ-ਦ੍ਦੇੑਵਲੋ॒ਕਮ॒ਭਿ ਜੑਯੇ॒-ਦ੍ਯ-ਦ੍ਬੑਹਿਰ੍ਵੇ॒ਦਿ ਮੑਨੁष੍ਯ ਲੋ॒ਕਂ ਁਵੇ᳚ਦ੍ਯ॒ਨ੍ਤਸ੍ਯੑ ਸ॒ਨ੍ਧੌ ਮਿੑਨੋਤ੍ਯੁ॒ਭਯੋ᳚-ਰ੍ਲੋ॒ਕਯੋੑ-ਰ॒ਭਿਜਿੑਤ੍ਯਾ॒ ਉਪੑਰਸਮ੍ਮਿਤਾ-ਮ੍ਮਿਨੁਯਾ-ਤ੍ਪਿਤृਲੋ॒ਕਕਾੑਮਸ੍ਯ ਰਸ਼॒ਨਸੑਮਿਨ੍ਤਾ-ਮ੍ਮਨੁष੍ਯਲੋ॒ਕਕਾੑਮਸ੍ਯ ਚ॒षਾਲੑ-ਸਮ੍ਮਿਤਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯ ਕਾੑਮਸ੍ਯ॒ ਸਰ੍ਵਾ᳚ਨ੍-ਥ੍ਸ॒ਮਾ-ਨ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾਕਾੑਮਸ੍ਯ॒ ਯੇ ਤ੍ਰਯੋੑ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਮਾਸ੍ਤਾਨ੍-ਥ੍ਸ॒ਮਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯੈ॒ਤਾਨ੍. ਵਾ [ਵੈ, ਅਨੁੑ] 14
ਅਨੁੑ ਪ॒ਸ਼ਵ॒ ਉਪੑ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਵ੍ਯਤਿੑषਜੇ॒ਦਿਤੑਰਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਜਯੈ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒ਰ੍ਵ੍ਯਤਿੑषਜਤਿ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਪ੍ਰ॒ਮਾਯੁੑਕ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ ਗਰ੍ਤ॒ਮਿਤ॒-ਨ੍ਤਸ੍ਯੑ ਮਿਨੁਯਾਦੁਤ੍ਤਰਾ॒ਰ੍ਧ੍ਯਂੑ-ਵਁਰ੍षਿੑष੍ਠ॒ਮਥ॒ ਹ੍ਰਸੀੑਯਾਗ੍ਂਸਮੇ॒षਾ ਵੈ ਗੑਰ੍ਤ॒ਮਿਦ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵ-ਮ੍ਮਿ॒ਨੋਤਿੑ ਤਾ॒ਜ-ਕ੍ਪ੍ਰ ਮੀੑਯਤੇ ਦਕ੍षਿਣਾ॒ਰ੍ਧ੍ਯਂੑ-ਵਁਰ੍षਿੑष੍ਠ-ਮ੍ਮਿਨੁਯਾ-ਥ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਕਾੑਮ॒ਸ੍ਯਾਥ॒ ਹ੍ਰਸੀੑਯਾਗ੍ਂਸ-ਮਾ॒ਕ੍ਰਮੑਣਮੇ॒ਵ ਤ-ਥ੍ਸੇਤੁਂ॒-ਯਁਜੑਮਾਨਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ॒ [ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ, ਯਦੇਕੑਸ੍ਮਿ॒ਨ੍॒.] 15
ਯਦੇਕੑਸ੍ਮਿ॒ਨ੍॒. ਯੂਪੇ॒ ਦ੍ਵੇ ਰੑਸ਼॒ਨੇ ਪੑਰਿ॒ਵ੍ਯਯੑਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਦੇਕੋ॒ ਦ੍ਵੇ ਜਾ॒ਯੇ ਵਿੑਨ੍ਦਤੇ॒ ਯਨ੍ਨੈਕਾਗ੍ਂੑ ਰਸ਼॒ਨਾ-ਨ੍ਦ੍ਵਯੋ॒ਰ੍ਯੂਪੑਯੋਃ ਪਰਿ॒ਵ੍ਯਯੑਤਿ॒ ਤਸ੍ਮਾ॒ਨ੍ਨੈਕਾ॒ ਦ੍ਵੌ ਪਤੀੑ ਵਿਨ੍ਦਤੇ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੑਸ੍ਯ ਜਾਯੇ॒ਤੇਤ੍ਯੁੑਪਾ॒ਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ॒ ਵ੍ਯਤਿੑषਜੇ॒-ਥ੍ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੇੑਵਾਸ੍ਯੑ ਜਾਯਤੇ॒ ਯ-ਙ੍ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਪੁਮਾੑਨਸ੍ਯ ਜਾਯੇ॒ਤੇਤ੍ਯਾ॒ਨ੍ਤ-ਨ੍ਤਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰ ਵੇ᳚ष੍ਟਯੇ॒-ਤ੍ਪੁਮਾੑਨੇ॒ਵਾਸ੍ਯੑ [ਵੇ᳚ष੍ਟਯੇ॒-ਤ੍ਪੁਮਾੑਨੇ॒ਵਾਸ੍ਯੑ, ਜਾ॒ਯ॒ਤੇ ऽਸੁੑਰਾ॒] 16
ਜਾਯ॒ਤੇ ऽਸੁੑਰਾ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ-ਨ੍ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਪਾੑਨਯ॒-ਨ੍ਤਾ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਉੑਪਸ਼॒ਯੇਨੈ॒ਵਾਪਾੑ-ਨੁਦਨ੍ਤ॒ ਤ-ਦੁੑਪਸ਼॒ਯਸ੍ਯੋੑ-ਪਸ਼ਯ॒ਤ੍ਵਂ-ਯਁ-ਦ੍ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉੑਪਸ਼॒ਯ ਉੑਪ॒ਸ਼ਯੇ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਪਨੁਤ੍ਤ੍ਯੈ॒ ਸਰ੍ਵੇ॒ ਵਾ ਅ॒ਨ੍ਯੇ ਯੂਪਾਃ᳚ ਪਸ਼ੁ॒ਮਨ੍ਤੋ-ऽਥੋੑਪਸ਼॒ਯ ਏ॒ਵਾਪ॒ਸ਼ੁਸ੍ਤਸ੍ਯ॒ ਯਜੑਮਾਨਃ ਪ॒ਸ਼ੁਰ੍ਯਨ੍ਨ ਨਿੑਰ੍ਦਿ॒ਸ਼ੇਦਾਰ੍ਤਿ॒-ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੇ॒-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨੋ॒-ऽਸੌ ਤੇੑ ਪ॒ਸ਼ੁਰਿਤਿ॒ ਨਿਰ੍ਦਿੑਸ਼ੇ॒ਦ੍ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾ-ਦ੍ਯਮੇ॒ਵ [ ] 17
ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ॒ ਤਮੑਸ੍ਮੈ ਪ॒ਸ਼ੁ-ਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿੑਸ਼ਤਿ॒ ਯਦਿ॒ ਨ ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾਦਾ॒ਖੁਸ੍ਤੇੑ ਪ॒ਸ਼ੁਰਿਤਿੑ ਬ੍ਰੂਯਾ॒ਨ੍ਨ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍. ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿ॒ ਨਾ-ऽऽਰ॒ਣ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ॒ ਸੋ᳚-ऽਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇੑਨ॒ ਵ੍ਯਾ᳚ਰ੍ਧ੍ਯਤ॒ ਸ ਏ॒ਤਾਮੇੑਕਾਦ॒ਸ਼ਿਨੀੑ-ਮਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਯਾ॒ ਵੈ ਸੋ᳚-ऽਨ੍ਨਾਦ੍ਯ॒ਮਵਾੑਰੁਨ੍ਧ॒ ਯਦ੍ਦਸ਼॒ ਯੂਪਾ॒ ਭਵੑਨ੍ਤਿ॒ ਦਸ਼ਾ᳚ਕ੍षਰਾ ਵਿ॒ਰਾਡਨ੍ਨਂੑ-ਵਿਁ॒ਰਾ-ਡ੍ਵਿ॒ਰਾਜੈ॒ਵਾ-ਨ੍ਨਾਦ੍ਯ॒ਮਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ [ਰੁਨ੍ਧੇ, ਯ] 18
ਯ ਏੑਕਾਦ॒ਸ਼-ਸ੍ਸ੍ਤਨੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯੈ॒ ਸ ਦੁ॒ਹ ਏ॒ਵੈਨਾ॒-ਨ੍ਤੇਨ॒ ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਸ-ਮ੍ਮੀੑਯਤੇ॒ ਯਦੇੑਕਾਦ॒ਸ਼ਿਨੀ॒ ਸੇਸ਼੍ਵ॒ਰਾ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਂੑ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਗ੍ਂ ਸਮ੍ਮੑਰ੍ਦਿਤੋ॒ਰ੍ਯ-ਤ੍ਪਾ᳚ਤ੍ਨੀਵ॒ਤ-ਮ੍ਮਿ॒ਨੋਤਿੑ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਤੑਬ੍ਧ੍ਯੈ ਸਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ॥ 19 ॥
(ਵੈ - ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ॒ - ਪੁਮਾੑਨੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ - ਯਮੇ॒ਵ - ਰੁੑਨ੍ਧੇ - ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਚ੍ਚੑ) (ਅ. 4)
ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ॒ ਸ ਰਿੑਰਿਚਾ॒ਨੋੑ-ऽਮਨ੍ਯਤ॒ ਸ ਏ॒ਤਾਮੇੑਕਾਦ॒ਸ਼ਿਨੀੑ-ਮਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਯਾ॒ ਵੈ ਸ ਆਯੁੑਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯੑਮਾ॒ਤ੍ਮਨ੍ਨੑਧਤ੍ਤ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਇੑਵ॒ ਖਲੁ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਸृੑਜਤੇ॒ ਯੋ ਯਜੑਤੇ॒ ਸ ਏ॒ਤਰ੍ਹਿੑ ਰਿਰਿਚਾ॒ਨ ਇੑਵ॒ ਯਦੇ॒षੈਕਾੑਦ॒ਸ਼ਿਨੀ॒ ਭਵ॒ਤ੍ਯਾਯੁੑਰੇ॒ਵ ਤਯੇ᳚ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਯਁਜੑਮਾਨ ਆ॒ਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਪ੍ਰੈਵਾ-ऽऽਗ੍ਨੇ॒ਯੇਨੑ ਵਾਪਯਤਿ ਮਿਥੁ॒ਨਗ੍ਂ ਸਾੑਰਸ੍ਵ॒ਤ੍ਯਾ ਕੑਰੋਤਿ॒ ਰੇਤੑ- [ਰੇਤਃੑ, ਸੌ॒ਮ੍ਯੇਨੑ ਦਧਾਤਿ॒] 20
-ਸ੍ਸੌ॒ਮ੍ਯੇਨੑ ਦਧਾਤਿ॒ ਪ੍ਰ ਜੑਨਯਤਿ ਪੌ॒ष੍ਣੇਨੑ ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਭੑਵਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮ੍ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿ॒ਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੈ॒ਵਾਸ੍ਮੈ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਜੑਨਯਤਿ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇ॒ਵੋ ਭੑਵਤਿ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇ॒ਵ੍ਯੋੑ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਪ੍ਰਜੑਨਯਤੀ-ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵੈਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਵਿਸ਼ੑ-ਮ੍ਮਾਰੁ॒ਤੇਨੌਜੋ॒ ਬਲੑਮੈਨ੍ਦ੍ਰਾ॒ਗ੍ਨੇਨੑ ਪ੍ਰਸ॒ਵਾਯੑ ਸਾਵਿ॒ਤ੍ਰੋ ਨਿੑਰ੍ਵਰੁਣ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਵਾਰੁ॒ਣੋ ਮੑਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਲੑਭਤੇ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਏ॒ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਯਁਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ [ ] 21
ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾੑਦੈ॒ਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯੑ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇ॒ਵਮਾ ਲੑਭਤੇ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇ॒ਵਂ-ਵਾਁ ਅਨ੍ਨ॒ਮਨ੍ਨੑਮੇ॒ਵ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਦ੍ਧਤ੍ਤੇ॒ ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦਨ੍ਨੑਮਦ੍ਯਤ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ਲਭ੍ਯੑ ਮਾਰੁ॒ਤਮਾ ਲੑਭਤੇ॒ ਵਿ-ਡ੍ਵੈ ਮ॒ਰੁਤੋ॒ ਵਿਸ਼ੑਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਨੁੑ ਬਦ੍ਧ੍ਨਾਤਿ॒ ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਯੋ-ऽਵੑਗਤ॒-ਸ੍ਸੋ-ऽਪੑ ਰੁਦ੍ਧ੍ਯਤਾਂ॒-ਯੋਁ-ऽਪੑਰੁਦ੍ਧ॒-ਸ੍ਸੋ-ऽਵੑ ਗਚ੍ਛ॒ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੈ॒ਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕੇ ਵਾੑਰੁ॒ਣਮਾ ਲੑਭੇਤ ਵਾਰੁ॒ਣਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰਂ- [ਲੋ॒ਕ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮ੍, ਯ ਏ॒ਵਾਵੑਗਤ॒-ਸ੍ਸੋ-ऽਪੑ] 22
-ਁਯ ਏ॒ਵਾਵੑਗਤ॒-ਸ੍ਸੋ-ऽਪੑ ਰੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ॒ ਯੋ-ऽਪੑਰੁਦ੍ਧ॒-ਸ੍ਸੋ-ऽਵੑ ਗਚ੍ਛਤਿ॒ ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਮੁੑਹ੍ਯੇਯੁ॒ਰਿਤਿੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍ ਵ੍ਯਤਿੑषਜੇ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਮੋੑਹਯਤਿ॒ ਯਦੑਭਿਵਾਹ॒ਤੋੑ-ऽਪਾਂ-ਵਾਁੑਰੁ॒ਣਮਾ॒ਲਭੇੑਤ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵਰੁੑਣੋ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ-ਦ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਦੑਞ੍ਚ॒ਮਾ ਲੑਭਤੇ-ऽਪਵਾਹ॒ਤੋੑ-ऽਪਾ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾ॒-ਮਵੑਰੁਣ ਗ੍ਰਾਹਾਯ ॥ 23 ॥
(ਰੇਤੋ॒ - ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ - ਲੋ॒ਕ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰਗ੍ਂ - ਸ॒ਪ੍ਤਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 5)
ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ॒ ਪਤ੍ਨਿੑਯਾ॒ ਮਨੁੑਮਯਾਜਯ॒-ਤ੍ਤਾ-ਮ੍ਪਰ੍ਯੑਗ੍ਨਿਕृਤਾ॒-ਮੁਦੑਸृਜ॒-ਤ੍ਤਯਾ॒ ਮਨੁੑਰਾਰ੍ਧ੍ਨੋ॒ਦ੍ਯ-ਤ੍ਪਰ੍ਯੑਗ੍ਨਿਕृਤ-ਮ੍ਪਾਤ੍ਨੀਵ॒ਤਮੁੑ-ਥ੍ਸृ॒ਜਤਿ॒ ਯਾਮੇ॒ਵ ਮਨੁ॒ਰ੍॒. ऋਦ੍ਧਿ॒ਮਾਰ੍ਧ੍ਨੋ॒-ਤ੍ਤਾਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨ ऋਧ੍ਨੋਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਵਾ ਅਪ੍ਰੑਤਿष੍ਠਿਤਾ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਪਰਾੑ ਭਵਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪੑਰਾ॒ਭਵੑਨ੍ਤਂ॒-ਯਁਜੑਮਾ॒ਨੋ-ऽਨੁ॒ ਪਰਾੑ ਭਵਤਿ॒ ਯਦਾਜ੍ਯੇੑਨ ਪਾਤ੍ਨੀਵ॒ਤਗ੍ਂ ਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਥਾ॒ਪਯੑਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤਂ॒-ਯਁਜੑਮਾ॒ਨੋ-ऽਨੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤੀ॒ष੍ਟਂ-ਵਁ॒ਪਯਾ॒ [-ਁਵ॒ਪਯਾ᳚, ਭਵ॒ਤ੍ਯਨਿੑष੍ਟਂ-ਵਁ॒ਸ਼ਯਾ-ऽਥੑ] 24
ਭਵ॒ਤ੍ਯਨਿੑष੍ਟਂ-ਵਁ॒ਸ਼ਯਾ-ऽਥੑ ਪਾਤ੍ਨੀਵ॒ਤੇਨ॒ ਪ੍ਰ ਚੑਰਤਿ ਤੀ॒ਰ੍ਥ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰ ਚੑਰ॒ਤ੍ਯਥੋੑ ਏ॒ਤਰ੍ਹ੍ਯੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਯਾਮੑਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ष੍ਟ੍ਰੋ ਭੑਵਤਿ॒ ਤ੍ਵष੍ਟਾ॒ ਵੈ ਰੇਤੑਸ-ਸ੍ਸਿ॒ਕ੍ਤਸ੍ਯੑ ਰੂ॒ਪਾਣਿ॒ ਵਿ ਕੑਰੋਤਿ॒ ਤਮੇ॒ਵ ਵृषਾੑਣ॒-ਮ੍ਪਤ੍ਨੀ॒ष੍ਵਪਿੑ ਸृਜਤਿ॒ ਸੋ᳚-ऽਸ੍ਮੈ ਰੂ॒ਪਾਣਿ॒ ਵਿ ਕੑਰੋਤਿ ॥ 25 ॥
(ਵ॒ਪਯਾ॒ - षਟ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 6)
ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਥ੍ਸੋਮਂ॒-ਯਁਦੑਭਿषੁ॒ਣ੍ਵਨ੍ਤਿ॒ ਯ-ਥ੍ਸੌ॒ਮ੍ਯੋ ਭਵੑਤਿ॒ ਯਥਾੑ ਮृ॒ਤਾਯਾੑਨੁ॒ਸ੍ਤਰੑਣੀ॒-ਙ੍ਘ੍ਨਨ੍ਤਿੑ ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਯਦੁੑਤ੍ਤਰਾ॒ਰ੍ਧੇ ਵਾ॒ ਮਦ੍ਧ੍ਯੇੑ ਵਾ ਜੁਹੁ॒ਯਾ-ਦ੍ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯ-ਸ੍ਸ॒ਮਦੑ-ਨ੍ਦਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਦ੍ਦਕ੍षਿਣਾ॒ਰ੍ਧੇ ਜੁੑਹੋਤ੍ਯੇ॒षਾ ਵੈ ਪਿੑਤृ॒ਣਾ-ਨ੍ਦਿ-ਖ੍ਸ੍ਵਾਯਾੑਮੇ॒ਵ ਦਿ॒ਸ਼ਿ ਪਿ॒ਤॄ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤ ਉਦ੍ਗਾ॒ਤृਭ੍ਯੋੑ ਹਰਨ੍ਤਿ ਸਾਮਦੇਵ॒ਤ੍ਯੋੑ ਵੈ ਸੌ॒ਮ੍ਯੋ ਯਦੇ॒ਵ ਸਾਮ੍ਨਃੑ ਛਮ੍ਬਟ੍ਕੁ॒ਰ੍ਵਨ੍ਤਿ॒ ਤਸ੍ਯੈ॒ਵ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒ਰਵੇ᳚- [ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒ਰਵੑ, ਈ॒ਕ੍ष॒ਨ੍ਤੇ॒ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰਂ॒-ਵੈਁ] 26
-ਕ੍षਨ੍ਤੇ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰਂ॒-ਵੈਁ ਸੌ॒ਮ੍ਯ ਆ॒ਤ੍ਮਾਨੑਮੇ॒ਵ ਪੑਵਯਨ੍ਤੇ॒ ਯ ਆ॒ਤ੍ਮਾਨ॒-ਨ੍ਨ ਪੑਰਿ॒ਪਸ਼੍ਯੇੑਦਿ॒ਤਾਸੁਃੑ ਸ੍ਯਾਦਭਿਦ॒ਦਿ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵਾ-ऽਵੇ᳚ਕ੍षੇਤ॒ ਤਸ੍ਮਿ॒ਨ੍॒. ਹ੍ਯਾ᳚ਤ੍ਮਾਨੑ-ਮ੍ਪਰਿ॒ਪਸ਼੍ਯ॒ਤ੍ਯਥੋੑ ਆ॒ਤ੍ਮਾਨੑਮੇ॒ਵ ਪੑਵਯਤੇ॒ ਯੋ ਗ॒ਤਮੑਨਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਯਾ-ਥ੍ਸੋ-ऽਵੇ᳚ਕ੍षੇਤ॒ ਯਨ੍ਮੇ॒ ਮਨਃ॒ ਪਰਾੑਗਤਂ॒-ਯਁਦ੍ਵਾੑ ਮੇ॒ ਅਪੑਰਾਗਤਮ੍ । ਰਾਜ੍ਞਾ॒ ਸੋਮੇੑਨ॒ ਤਦ੍ਵ॒ਯਮ॒ਸ੍ਮਾਸੁੑ ਧਾਰਯਾਮ॒ਸੀਤਿ॒ ਮਨੑ ਏ॒ਵਾਤ੍ਮ-ਨ੍ਦਾੑਧਾਰ॒- [ਏ॒ਵਾਤ੍ਮ-ਨ੍ਦਾੑਧਾਰ, ਨ ਗ॒ਤਮੑਨਾ] 27
ਨ ਗ॒ਤਮੑਨਾ ਭਵ॒ਤ੍ਯਪ॒ ਵੈ ਤृੑਤੀਯਸਵ॒ਨੇ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਕ੍ਰਾੑਮਤੀਜਾ॒ਨਾ-ਦਨੀੑਜਾਨਮ॒ਭ੍ਯਾ᳚-ਗ੍ਨਾਵੈष੍ਣ॒ਵ੍ਯਰ੍ਚਾ ਘृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਯਜਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾੑ ਦੇ॒ਵਤਾ॒ ਵਿष੍ਣੁੑਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਸ਼੍ਚੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਞ੍ਚੑ ਦਾਧਾਰੋਪਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੁ ਯੑਜਤਿ ਮਿਥੁਨ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮਿ॒ਤ੍ਰੋ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸ੍ਵਿੑष੍ਟਂ-ਯੁਁਵਤੇ॒ ਵਰੁੑਣੋ॒ ਦੁਰਿੑष੍ਟ॒-ਙ੍ਕ੍ਵੑ ਤਰ੍ਹਿੑ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਕ੍ਵੑ ਯਜੑਮਾਨੋ ਭਵ॒ਤੀਤਿ॒ ਯਨ੍ਮੈ᳚ਤ੍ਰਾਵਰੁ॒ਣੀਂ-ਵਁ॒ਸ਼ਾਮਾ॒ਲਭੑਤੇ ਮਿ॒ਤ੍ਰੇਣੈ॒ਵ [ ] 28
ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸ੍ਵਿੑष੍ਟਗ੍ਂ ਸ਼ਮਯਤਿ॒ ਵਰੁੑਣੇਨ॒ ਦੁਰਿੑष੍ਟ॒-ਨ੍ਨਾ-ऽऽਰ੍ਤਿ॒ਮਾਰ੍ਚ੍ਛੑਤਿ॒ ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਯਥਾ॒ ਵੈ ਲਾਙ੍ਗੑਲੇਨੋ॒ਰ੍ਵਰਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਭਿ॒ਨ੍ਦਨ੍-ਤ੍ਯੇ॒ਵਮृੑਖ੍ਸਾ॒ਮੇ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰ ਭਿੑਨ੍ਤੋ॒ ਯਨ੍ਮੈ᳚ਤ੍ਰਾਵਰੁ॒ਣੀਂ-ਵਁ॒ਸ਼ਾਮਾ॒ਲਭੑਤੇ ਯ॒ਜ੍ਞਾਯੈ॒ਵ ਪ੍ਰਭਿੑਨ੍ਨਾਯ ਮ॒ਤ੍ਯੑਮ॒ਨ੍ਵਵਾ᳚ਸ੍ਯਤਿ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈੑ ਯਾ॒ਤਯਾੑਮਾਨਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਸ੍ਯ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਯ ਈੑਜਾ॒ਨ-ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੑਸਾਮੇ॒ष ਰਸੋ॒ ਯ-ਦ੍ਵ॒ਸ਼ਾ ਯਨ੍ਮੈ᳚ਤ੍ਰਾਵਰੁ॒ਣੀਂ-ਵਁ॒ਸ਼ਾਮਾ॒ਲਭੑਤੇ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ੑਸ੍ਯੇ॒ਵ ਪੁਨ॒ਰਾ ਪ੍ਰੀੑਣਾ॒ਤ੍ਯ ਯਾੑਤਯਾਮਤ੍ਵਾ॒ਯਾਥੋ॒ ਛਨ੍ਦੑਸ੍ਸ੍ਵੇ॒ਵ ਰਸੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ॥ 29 ॥
(ਅਵੑ - ਦਾਧਾਰ - ਮਿ॒ਤ੍ਰੇਣੈ॒ਵ - ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ॒ - षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 7)
ਦੇ॒ਵਾ ਵਾ ਇੑਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯਾਂ᳚(1॒) ਁਵ੍ਯੑਭਜਨ੍ਤ॒ ਤਤੋ॒ ਯਦ॒ਤ੍ਯਸ਼ਿੑष੍ਯਤ॒ ਤਦੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾੑ ਅਭਵ॒-ਨ੍ਤਦੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾੑਣਾ-ਮਤਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯ॒ਤ੍ਵਂ-ਯਁਦੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾੑ ਗृ॒ਹ੍ਯਨ੍ਤੑ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਯਁਜੑਮਾਨ ਆ॒ਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ॒ ਤੇਜੑ ਆਗ੍ਨੇ॒ਯੇਨੇ᳚ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯ-ਮੈ॒ਨ੍ਦ੍ਰੇਣੑ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਗ੍ਂ ਸੌ॒ਰ੍ਯੇਣੋੑਪ॒ਸ੍ਤਮ੍ਭੑਨਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਯਦੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾ᳚ਸ਼੍ਚ॒ਕ੍ਰੇ ਪृ॒ष੍ਠਾਨਿ॒ ਯ-ਤ੍ਪृष੍ਠ੍ਯੇ॒ ਨ ਗृੑਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਚਂੑ-ਯਁ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪृ॒ष੍ਠਾਨਿ॒ ਸਗ੍ਂ ਸ਼ृੑਣੀਯੁ॒ਰ੍ਯ-ਦੁ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇੑ [-ਦੁ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇ᳚, ਗृ॒ਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਂੑ-] 30
ਗृਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਂੑ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਮੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾ᳚-ਸ੍ਸਗ੍ਂ ਸ਼ृੑਣੀਯੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵ॒ਜਿਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਪृष੍ਠੇ ਗ੍ਰਹੀਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਸਵੀਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਦਿੑਸ਼॒-ਥ੍ਸ ਪ੍ਰਿ॒ਯਾਸ੍ਤ॒ਨੂਰਪ॒ ਨ੍ਯੑਧਤ੍ਤ॒ ਤਦੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾੑ ਅਭਵ॒ਨ੍ ਵਿਤੑਨੁ॒ਸ੍ਤਸ੍ਯੑ ਯ॒ਜ੍ਞ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁ॒ਰ੍ਯ-ਸ੍ਯਾੑਤਿਗ੍ਰਾ॒ਹ੍ਯਾੑ ਨ ਗृ॒ਹ੍ਯਨ੍ਤ॒ ਇਤ੍ਯਪ੍ਯੑਗ੍ਨਿष੍ਟੋ॒ਮੇ ਗ੍ਰੑਹੀਤ॒ਵ੍ਯਾੑ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਸਤਨੁ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਦੇ॒ਵਤਾ॒ ਵੈ ਸਰ੍ਵਾ᳚-ਸ੍ਸ॒ਦृਸ਼ੀੑਰਾਸ॒-ਨ੍ਤਾ ਨ ਵ੍ਯਾ॒ਵृਤੑ-ਮਗਚ੍ਛ॒-ਨ੍ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ [ਦੇ॒ਵਾਃ, ਏ॒ਤ ਏ॒ਤਾ-ਨ੍ਗ੍ਰਹਾੑ-] 31
ਏ॒ਤ ਏ॒ਤਾ-ਨ੍ਗ੍ਰਹਾੑ-ਨਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਾਨੑਗृਹ੍ਣਤਾ-ऽऽਗ੍ਨੇ॒ ਯਮ॒ਗ੍ਨਿਰੈ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃੑ ਸੌ॒ਰ੍ਯਗ੍ਂ ਸੂਰ੍ਯ॒ਸ੍ਤਤੋ॒ ਵੈ ਤੇ᳚-ऽਨ੍ਯਾਭਿੑ-ਰ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑਭਿ-ਰ੍ਵ੍ਯਾ॒ਵृਤੑਮਗਚ੍ਛ॒ਨ੍॒. ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦੁषੑ ਏ॒ਤੇ ਗ੍ਰਹਾੑ ਗृ॒ਹ੍ਯਨ੍ਤੇ᳚ ਵ੍ਯਾ॒ਵृਤੑਮੇ॒ਵ ਪਾ॒ਪ੍ਮਨਾ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੇਣ ਗਚ੍ਛਤੀ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਨ੍ਤ-ਸ੍ਸ॒ਮਾਵੑ-ਦ੍ਵੀਰ੍ਯਾਃ ਕਾ॒ਰ੍ਯਾੑ ਇਤ੍ਯਾੑਹੁਰਾਗ੍ਨੇ॒ਯੇਨਾ॒ਸ੍ਮਿਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰ੍ਧਤ੍ਤ ਐ॒ਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾ॒ਯੂ ਹਿ ਸ॒ਯੁਜੌੑ ਸੌ॒ਰ੍ਯੇਣਾ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ [ ] 32
ਜ੍ਯੋਤਿੑਰ੍ਧਤ੍ਤੇ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਮਨ੍ਤੋ-ऽਸ੍ਮਾ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ ਭੑਵਨ੍ਤਿ ਸ॒ਮਾਵੑ-ਦ੍ਵੀਰ੍ਯਾਨੇਨਾਨ੍ ਕੁਰੁਤ ਏ॒ਤਾਨ੍. ਵੈ ਗ੍ਰਹਾ᳚-ਨ੍ਬ॒ਬਾਂ-ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੑਯਸਾ-ਵਵਿਤ੍ਤਾ॒-ਨ੍ਤਾਭ੍ਯਾੑਮਿ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾਃ ਪਰਾ᳚ਞ੍ਚਸ਼੍ਚਾ॒ਰ੍ਵਾਞ੍ਚੑਸ਼੍ਚ॒ ਪ੍ਰਾਭੁ॒ਰ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦੁषੑ ਏ॒ਤੇ ਗ੍ਰਹਾੑ ਗृ॒ਹ੍ਯਨ੍ਤੇ॒ ਪ੍ਰਾਸ੍ਮਾੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾਃ ਪਰਾ᳚ਞ੍ਚਸ਼੍ਚਾ॒ਰ੍ਵਾਞ੍ਚੑਸ਼੍ਚ ਭਾਨ੍ਤਿ ॥ 33 ॥
(ਉ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇੑ - ਦੇ॒ਵਾ - ਅ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕ - ਏਕਾ॒ਨ੍ਨਚੑਤ੍ਵਾਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਚ੍ਚੑ) (ਅ. 8)
ਦੇ॒ਵਾ ਵੈ ਯ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇ-ऽਕੁੑਰ੍ਵਤ॒ ਤਦਸੁੑਰਾ ਅਕੁਰ੍ਵਤ॒ ਤੇ ਦੇ॒ਵਾ ਅਦਾ᳚ਭ੍ਯੇ॒ ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਸਵੑਨਾਨਿ॒ ਸਮੑਸ੍ਥਾਪਯ॒-ਨ੍ਤਤੋੑ ਦੇ॒ਵਾ ਅਭੑਵ॒-ਨ੍ਪਰਾ-ऽਸੁੑਰਾ॒ ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦੁषੋ-ऽਦਾ᳚ਭ੍ਯੋ ਗृ॒ਹ੍ਯਤੇ॒ ਭਵੑਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਨਾ॒ ਪਰਾ᳚-ऽਸ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ ਭਵਤਿ॒ ਯਦ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾ ਅਸੁੑਰਾ॒-ਨਦਾ᳚ਭ੍ਯੇ॒-ਨਾਦੑਭ੍ਨੁਵ॒-ਨ੍ਤਦਦਾ᳚ਭ੍ਯਸ੍ਯਾ-ਦਾਭ੍ਯ॒ ਤ੍ਵਂ-ਯਁ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ਦ॒ਭ੍ਨੋਤ੍ਯੇ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ॒-ਨ੍ਨੈਨ॒-ਮ੍ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ ਦਭ੍ਨੋ- [ਦਭ੍ਨੋਤਿ, ਏ॒षਾ ਵੈ] 34
-ਤ੍ਯੇ॒षਾ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ-ਰਤਿਮੋ॒ਕ੍षਿਣੀ॒ ਨਾਮੑ ਤ॒ਨੂਰ੍ਯਦਦਾ᳚ਭ੍ਯ॒ ਉਪੑਨਦ੍ਧਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣਾ॒ਤ੍ਯਤਿੑਮੁਕ੍ਤ੍ਯਾ॒ ਅਤਿੑ ਪਾ॒ਪ੍ਮਾਨ॒-ਮ੍ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ-ਮ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ॒ ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦ॒ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਥ੍ਸੋਮਂ॒-ਯਁਦੑਭਿषੁ॒ਣ੍ਵਨ੍ਤਿ॒ ਸੋਮੇੑ ਹ॒ਨ੍ਯਮਾੑਨੇ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਹੑਨ੍ਯਤੇ ਯ॒ਜ੍ਞੇ ਯਜੑਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ॒ ਕਿ-ਨ੍ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇ ਯਜੑਮਾਨਃ ਕੁਰੁਤੇ॒ ਯੇਨ॒ ਜੀਵਨ੍᳚-ਥ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇਤੀਤਿੑ ਜੀਵਗ੍ਰ॒ਹੋ ਵਾ ਏ॒ष ਯਦਦਾ॒ਭ੍ਯੋ ऽਨੑਭਿषੁਤਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਜੀਵੑਨ੍ਤਮੇ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ ਁਲੋ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ॒ ਵਿ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞ-ਞ੍ਛਿੑਨ੍ਦਨ੍ਤਿ॒ ਯਦਦਾ᳚ਭ੍ਯੇ ਸਗ੍ਗ੍-ਸ੍ਥਾ॒ਪਯੑ-ਨ੍ਤ੍ਯ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੂਨਪਿੑ ਸृਜਤਿ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਨ੍ਤੑਤ੍ਯੈ ॥ 35 ॥
(ਦ॒ਭ੍ਨੋ॒ਤ੍ਯ - ਨੑਭਿषੁਤਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣਾ॒ਤ੍ਯੇ - ਕਾ॒ਨ੍ਨਵਿਗ੍ਂੑਸ਼॒ਤਿਸ਼੍ਚੑ) (ਅ. 9)
ਦੇ॒ਵਾ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਬਾਹੁ॒ਗ੍ਗ੍ਰਹਾੑ-ਨਗृਹ੍ਣਤ॒ ਸ ਏ॒ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ-ਰ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੁ-ਮੑਪਸ਼੍ਯ॒-ਤ੍ਤਮੑਗृਹ੍ਣੀਤ॒ ਤੇਨ॒ ਵੈ ਸ ਆ᳚ਰ੍ਧ੍ਨੋ॒-ਦ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦੁषੋ॒-ऽਗ੍ਂ॒ਸ਼ੁ-ਰ੍ਗृ॒ਹ੍ਯਤੑ ऋ॒ਦ੍ਧ੍ਨੋਤ੍ਯੇ॒ਵ ਸ॒ਕृਦੑਭਿषੁਤਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸ॒ਕृਦ੍ਧਿ ਸ ਤੇਨਾ-ऽऽਰ੍ਧ੍ਨੋ॒ਨ੍ਮਨੑਸਾ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਮਨੑ ਇਵ॒ ਹਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾ॒ ਔਦੁੑਮ੍ਬਰੇਣ ਗृਹ੍ਣਾ॒ਤ੍ਯੂਰ੍ਗ੍ਵਾ ਉੑਦੁ॒ਮ੍ਬਰ॒ ਊਰ੍ਜੑਮੇ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਚਤੁਃੑਸ੍ਰਕ੍ਤਿ ਭਵਤਿ ਦਿ॒- [ਭਵਤਿ ਦਿ॒ਕ੍षੁ, ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤਿ॒] 36
-ਕ੍ष੍ਵੇੑਵ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤਿ॒ ਯੋ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋਰਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦਾ॒-ऽऽਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ਵਾਮਦੇ॒ਵ੍ਯਮਿਤਿ॒ ਸਾਮ॒ ਤਦ੍ਵਾ ਅੑਸ੍ਯਾ॒-ऽऽਯਤੑਨ॒-ਮ੍ਮਨੑਸਾ॒ ਗਾਯੑਮਾਨੋ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਵਾਨੇ॒ਵ ਭੑਵਤਿ॒ ਯਦੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੁ-ਙ੍ਗृ॒ਹ੍ਣ-ਨ੍ਨਾਰ੍ਧਯੇੑਦੁ॒ਭਾਭ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਨਰ੍ਧ੍ਯੇੑਤਾਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯਵੇੑ ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਾਯ ਚ॒ ਯਦ॒ਰ੍ਧਯੇੑ-ਦੁ॒ਭਾਭ੍ਯਾੑ-ਮृਦ੍ਧ੍ਯੇ॒ਤਾਨੑਵਾਨ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਸੈਵਾਸ੍ਯਰ੍ਧਿ॒ਰ੍॒. ਹਿਰੑਣ੍ਯਮ॒ਭਿ ਵ੍ਯੑਨਿਤ੍ਯ॒ਮृਤਂ॒-ਵੈਁ ਹਿਰੑਣ੍ਯ॒ਮਾਯੁਃੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣ ਆਯੁੑषੈ॒ਵਾਮृਤੑਮ॒ਭਿ ਧਿੑਨੋਤਿ ਸ਼॒ਤਮਾੑਨ-ਮ੍ਭਵਤਿ ਸ਼॒ਤਾਯੁਃ॒ ਪੁਰੁੑष-ਸ਼੍ਸ਼॒ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿੑਯ॒ ਆਯੁੑष੍ਯੇ॒ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯੇ ਪ੍ਰਤਿੑ ਤਿष੍ਠਤਿ ॥ 37 ॥
(ਦਿ॒ਕ੍ष੍ਵੑ - ਨਿਤਿ - ਵਿਗ੍ਂਸ਼॒ਤਿਸ਼੍ਚੑ) (ਅ. 10)
ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ-ਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਦਿੑਸ਼॒-ਥ੍ਸ ਰਿੑਰਿਚਾ॒ਨੋੑ-ऽਮਨ੍ਯਤ॒ ਸ ਯ॒ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਂੑ षੋਡਸ਼॒ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯੑਮਾ॒ਤ੍ਮਾਨੑਮ॒ਭਿ ਸਮੑਕ੍ਖਿਦ॒-ਤ੍ਤ-ਥ੍षੋੑਡ॒ਸ਼੍ਯੑਭਵ॒ਨ੍ਨ ਵੈ षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਨਾਮੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ᳚-ऽਸ੍ਤਿ॒ ਯਦ੍ਵਾਵ षੋੑਡ॒ਸ਼ਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਤੋ॒ਤ੍ਰਗ੍ਂ षੋੑਡ॒ਸ਼ਗ੍ਂ ਸ਼॒ਸ੍ਤ੍ਰ-ਨ੍ਤੇਨੑ षੋਡ॒ਸ਼ੀ ਤ-ਥ੍षੋੑਡ॒ਸ਼ਿਨਃੑ षੋਡਸ਼ਿ॒ਤ੍ਵਂ-ਯਁ-ਥ੍षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਗृ॒ਹ੍ਯਤੑ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਵੀ॒ਰ੍ਯਂੑ-ਯਁਜੑਮਾਨ ਆ॒ਤ੍ਮ-ਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਵੈ ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗੋ ਲੋ॒ਕੋ [ਲੋ॒ਕਃ, ਨ ਪ੍ਰਾਭੑਵ॒-ਤ੍ਤ] 38
ਨ ਪ੍ਰਾਭੑਵ॒-ਤ੍ਤ ਏ॒ਤਗ੍ਂ षੋੑਡ॒ਸ਼ਿਨੑਮਪਸ਼੍ਯ॒-ਨ੍ਤਮੑਗृਹ੍ਣਤ॒ ਤਤੋ॒ ਵੈ ਤੇਭ੍ਯਃੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗੋ ਲੋ॒ਕਃ ਪ੍ਰਾਭੑਵ॒ਦ੍ਯ-ਥ੍षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਗृ॒ਹ੍ਯਤੇੑ ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾ॒ਭਿਜਿੑਤ੍ਯਾ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾੑਮਾਨੁਜਾਵ॒ਰ ਆੑਸੀ॒-ਥ੍ਸ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒ਮੁਪਾੑਧਾਵ॒-ਤ੍ਤਸ੍ਮਾੑ ਏ॒ਤਗ੍ਂ षੋੑਡ॒ਸ਼ਿਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਾਯੑਚ੍ਛ॒-ਤ੍ਤਮੑਗृਹ੍ਣੀਤ॒ ਤਤੋ॒ ਵੈ ਸੋ-ऽਗ੍ਰੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਤਾੑਨਾ॒-ਮ੍ਪਰ੍ਯੈ॒-ਦ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦੁषਃੑ षੋਡ॒ਸ਼ੀ ਗृ॒ਹ੍ਯਤੇ- [ਗृ॒ਹ੍ਯਤੇ᳚, ਅਗ੍ਰੑਮੇ॒ਵ] 39
-ऽਗ੍ਰੑਮੇ॒ਵ ਸੑਮਾ॒ਨਾਨਾ॒-ਮ੍ਪਰ੍ਯੇੑਤਿ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਸਵ॒ਨੇ ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵੈ षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਵਜ੍ਰਃੑ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਸਵ॒ਨਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਵਾਦੇ॒ਵੈਨਂ॒-ਯੋਁਨੇ॒ਰ੍ਨਿਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਸਵੑਨੇਸਵਨੇ॒-ऽਭਿ ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਸਵੑਨਾਥ੍ਸਵਨਾਦੇ॒ਵੈਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰ ਜੑਨਯਤਿ ਤृਤੀਯਸਵ॒ਨੇ ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ॒-ਦ੍ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵੈ षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਪ॒ਸ਼ਵੑਸ੍ਤृਤੀਯਸਵ॒ਨਂ-ਵਁਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਤृਤੀਯਸਵ॒ਨਾ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਨੋਕ੍ਥ੍ਯੇੑ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵੑ ਉ॒ਕ੍ਥਾਨਿ॒ ਯਦੁ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇੑ- [ਯਦੁ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇ᳚, ਗृ॒ਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ-] 40
ਗृਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨੑਸ੍ਯ॒ ਨਿਰ੍ਦੑਹੇਦਤਿਰਾ॒ਤ੍ਰੇ ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ॒-ਦ੍ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵੈ षੋੑਡ॒ਸ਼ੀ ਵਜ੍ਰੇੑਣੈ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਪ॒ਸ਼ੂਨੑਵ॒ਰੁਦ੍ਧ੍ਯ॒ ਰਾਤ੍ਰਿੑ-ਯੋ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ-ਚ੍ਛਮਯ॒ਤ੍ਯਪ੍ਯੑਗ੍ਨਿष੍ਟੋ॒ਮੇ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੑਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀਯਾ-ਦ੍ਵ੍ਯਾ॒ਵृਤ੍ਕਾੑਮੋ॒ ਹਿ ਰਾੑਜ॒ਨ੍ਯੋੑ ਯਜੑਤੇ ਸਾ॒ਹ੍ਨ ਏ॒ਵਾਸ੍ਮੈ॒ ਵਜ੍ਰੑ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ ਸ ਏੑਨਂ॒-ਵਁਜ੍ਰੋ॒ ਭੂਤ੍ਯਾੑ ਇਨ੍ਧੇ॒ ਨਿਰ੍ਵਾੑ ਦਹ-ਤ੍ਯੇਕਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਤੋ॒ਤ੍ਰ-ਮ੍ਭੑਵਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ॒ ਹਰਿੑਵਚ੍ਛਸ੍ਯਤ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮੋ- [ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਧਾਮੑ, ਉਪਾ᳚-ऽऽਪ੍ਨੋਤਿ॒] 41
-ਪਾ᳚-ऽऽਪ੍ਨੋਤਿ॒ ਕਨੀੑਯਾਗ੍ਂਸਿ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵੇषੁ॒ ਛਨ੍ਦਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਯਾਸ॒ਨ੍-ਜ੍ਯਾਯਾ॒ਗ੍॒-ਸ੍ਯਸੁੑਰੇषੁ॒ ਤੇ ਦੇ॒ਵਾਃ ਕਨੀੑਯਸਾ॒ ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒ ਜ੍ਯਾਯ॒-ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ॒-ऽਭਿ ਵ੍ਯੑਸ਼ਗ੍ਂਸ॒-ਨ੍ਤਤੋ॒ ਵੈ ਤੇ-ऽਸੁੑਰਾਣਾਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੑਵृਞ੍ਜਤ॒ ਯ-ਤ੍ਕਨੀੑਯਸਾ॒ ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒ ਜ੍ਯਾਯ॒-ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋ॒-ऽਭਿਵਿ॒ਸ਼ਗ੍ਂਸੑਤਿ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਸ੍ਯੈ॒ਵ ਤਲ੍ਲੋ॒ਕਂ-ਵृਁੑਙ੍ਕ੍ਤੇ॒ षਡ॒ਕ੍षਰਾ॒ਣ੍ਯਤਿੑ ਰੇਚਯਨ੍ਤਿ॒ ष-ਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵੑ ऋ॒ਤੂਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਪੂਰ੍ਵਾ॒ਣ੍ਯਵੑ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ॒ [ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ, ਚਤੁੑष੍ਪਦ ਏ॒ਵ] 42
ਚਤੁੑष੍ਪਦ ਏ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ॒ ਦ੍ਵੇ ਉਤ੍ਤੑਰੇ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦੑ ਏ॒ਵਾਵੑ ਰੁਨ੍ਧੇ ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਭੑਮ॒ਭਿ ਸ-ਮ੍ਪਾੑਦਯਨ੍ਤਿ॒ ਵਾਗ੍ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁ-ਪ੍ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾਂ॒-ਵਾਁਗੁੑਤ੍ਤ॒ਮਾ ਸੑਮਯਾਵਿषਿ॒ਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇੑ षੋਡ॒ਸ਼ਿਨਃੑ ਸ੍ਤੋ॒ਤ੍ਰ-ਮੁ॒ਪਾਕੑਰੋਤ੍ਯੇ॒ਤਸ੍ਮਿ॒ਨ੍ ਵੈ ਲੋ॒ਕ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਵृ॒ਤ੍ਰਮੑਹਨ੍-ਥ੍ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਵਜ੍ਰ॒-ਮ੍ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਯ॒ ਪ੍ਰ ਹੑਰ-ਤ੍ਯਰੁਣਪਿਸ਼॒ਙ੍ਗੋ-ऽਸ਼੍ਵੋ॒ ਦਕ੍षਿੑਣੈ॒ਤਦ੍ਵੈ ਵਜ੍ਰੑਸ੍ਯ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ ॥ 43 ॥
(ਲੋ॒ਕੋ - ਵਿ॒ਦੁषਃੑ षੋਡ॒ਸ਼ੀ ਗृ॒ਹ੍ਯਤੇ॒ - ਯਦੁ॒ਕ੍ਥ੍ਯੇੑ - ਧਾਮੑ - ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ - ਸ॒ਪ੍ਤਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਚ੍ਚ) (ਅ. 11)
(ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਾਯ॒ ਯ-ਦ੍ਦਾ᳚ਕ੍षਿ॒ਣਾਨਿੑ - ਸਮਿष੍ਟ ਯ॒ਜੂਗ੍ - ष੍ਯੑਵਭृਥ ਯ॒ਜੂਗ੍ਂषਿ॒ - ਸ੍ਫ੍ਯੇਨੑ - ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰੇਕਾਦ॒ਸ਼ਿਨੀ॒ - ਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ॒ ਪਤ੍ਨਿੑਯਾ॒ - ਘ੍ਨਨ੍ਤਿੑ - ਦੇ॒ਵਾ ਵਾ ਇੑਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯਂੑ - ਦੇ॒ਵਾ ਵਾ ਅਦਾ᳚ਭ੍ਯੇ - ਦੇ॒ਵਾ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਬਾਹੁੑਕ੍ - ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯ॒-ਸ੍ਸ ਰਿੑਰਿਚਾ॒ਨਃ - षੋੑਡਸ਼॒ਧੈਕਾੑਦਸ਼) (11)
(ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਾਯੑ - ਯਜਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ - ਸੌ॒ਮ੍ਯੇਨੑ - ਗृਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਂੑ - ਗृਹ੍ਣੀ॒ਯਾ-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍ - ਤ੍ਰਿਚੑਤ੍ਵਾਰਿਗ੍ਂਸ਼ਤ੍) (43)
(ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਾਯ॒, ਵਜ੍ਰੑਸ੍ਯ ਰੂ॒ਪਗ੍ਂ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ)
(ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨੑਵਗ੍ਂਸ਼ਂ॒ - ਯ - ਚ੍ਚਾ॒ਤ੍ਵਾਲਾ᳚ - ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇਨੇ - ਨ੍ਦ੍ਰਃੑ - ਸੁ॒ਵਰ੍ਗਾਯ॒ - षਟ੍ ) (6)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
su॒va॒rgāya॒ vā e॒tāni̭ lo॒kāya̭ hūyante॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni॒ dvābhyā॒-ṅgārha̭patye juhoti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ āgnī᳚ddhre juhotya॒ntari̭kṣa e॒vā-''kra̭mate॒ sado॒-'bhyaiti̭ suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati sau॒rībhyā̭mṛ॒gbhyā-ṅgārha̭patye juhotya॒mume॒vainaṃ̭-lo~॒kagṃ sa॒māro̭hayati॒ naya̭vatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhoti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhinī᳚tyai॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒teti॒ hira̭ṇyagṃ [hira̭ṇyam, hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti] 1
hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati rū॒peṇa̭ vo rū॒pama॒bhyaimītyā̭ha rū॒peṇa॒ hyā̭sāgṃ rū॒pama॒bhyaiti॒ yaddhira̭ṇyena tu॒tho vo̭ vi॒śvavḙdā॒ vi bha̭ja॒tvityā̭ha tu॒tho ha̭ sma॒ vai vi॒śvavḙdā de॒vānā॒-ndakṣi̭ṇā॒ vi bha̭jati॒ tenai॒vainā॒ vi bha̭jatye॒ ta-ttḙ agne॒ rādha॒ [agne॒ rādhaḥ̭, aiti॒ soma̭cyuta॒-] 2
aiti॒ soma̭cyuta॒-mityā̭ha॒ soma̭cyuta॒gg॒ hya̭sya॒ rādha॒ aiti॒ tanmi॒trasya̭ pa॒thā na॒yetyā̭ha॒ śāntyā̭ ṛ॒tasya̭ pa॒thā preta̭ ca॒ndra da̭kṣiṇā॒ ityā̭ha sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tagṃ sa॒tyenai॒vainā̭ ṛ॒tena॒ vi bha̭jati ya॒jñasya̭ pa॒thā sṷvi॒tā naya̭ntī॒rityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙtāḥ pa॒thā yanti॒ ya-ddakṣi̭ṇā brāhma॒ṇama॒dya rā᳚ddhyāsa॒- [rā᳚ddhyāsam, ṛṣi̭mārṣe॒ya-] 3
-mṛṣi̭mārṣe॒ya-mityā̭hai॒ṣa vai brā᳚hma॒ṇa ṛṣi̭rārṣe॒yo ya-śśṷśru॒vā-ntasmā̭de॒vamā̭ha॒ vi suvaḥ॒ paśya॒ vya̭ntari̭kṣa॒mityā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ yata̭sva sada॒syai̭rityā̭ha mitra॒tvāyā॒smaddā᳚trā deva॒trā ga̭cchata॒ madhṷmatīḥ pradā॒tāra॒mā vi̭śa॒tetyā̭ha va॒yami॒ha pra̭dā॒tāra॒-ssmo᳚-'smāna॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒teti॒ [vi̭śa॒teti̭, vāvaitadā̭ha॒] 4
vāvaitadā̭ha॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ jyoti॒rvai hira̭ṇya॒-ñjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnīdhḙ dadātya॒gnimṷkhāne॒vartū-nprī̭ṇāti bra॒hmaṇḙ dadāti॒ prasū᳚tyai॒ hotrḙ dadātyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yaddhotā॒-''tmāna̭me॒va ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-ssama̭rdhayati || 5 ||
(hira̭ṇya॒gṃ॒ - rādho̭ - rādhyāsa - ma॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒tetya॒ - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 1)
sa॒mi॒ṣṭa॒ ya॒jūgṃṣi̭ juhoti ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai॒ yadvai ya॒jñasya̭ krū॒raṃ-ya~-dvili̭ṣṭaṃ॒-ya~da॒tyeti॒ yannātyeti॒ yada̭tika॒roti॒ yannāpi̭ ka॒roti॒ tade॒va taiḥ prī̭ṇāti॒ nava̭ juhoti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ purṷṣeṇa ya॒jña-ssammi̭to॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñasta-mprī̭ṇāti॒ ṣa-ḍṛgmi̭yāṇi juhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ trīṇi॒ yajūgṃ̭ṣi॒ [yajūgṃ̭ṣi, traya̭ i॒me lo॒kā] 6
traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ yajña̭ ya॒jña-ṅga̭ccha ya॒jñapa̭ti-ṅga॒cchetyā̭ha ya॒jñapa̭time॒vaina̭-ṅgamayati॒ svāṃ-yo~ni̭-ṅga॒cchetyā̭ha॒ svāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayatye॒ṣa tḙ ya॒jño ya̭jñapate sa॒hasū᳚ktavāka-ssu॒vīra॒ ityā̭ha॒ yaja̭māna e॒va vī॒rya̭-ndadhāti vāsi॒ṣṭho ha̭ sātyaha॒vyo dḙvabhā॒ga-mpa̭praccha॒ ya-thsṛñja̭yā-nbahuyā॒jino-'yī̭yajo ya॒jñe [ ] 7
ya॒jña-mpratya̭tiṣṭhi॒pā(3) ya॒jñapa॒tā(3)viti॒ sa ho̭vāca ya॒jñapa̭tā॒viti̭ sa॒tyādvai sṛñja̭yāḥ॒ parā̭ babhūvu॒riti̭ hovāca ya॒jñe vāva ya॒jñaḥ pra̭ti॒ṣṭhāpya̭ āsī॒-dyaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvā॒yeti॒ devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒ttvā gā॒tu -mi॒tetyā̭ha ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya || 8 ||
(yajūgṃ̭ṣi - ya॒jña - eka̭catvārigṃśacca) (a. 2)
a॒va॒bhṛ॒tha॒-ya॒jūgṃṣi̭ juhoti॒ yade॒vārvā॒cīna॒-meka̭hāyanā॒denaḥ̭ ka॒roti॒ tade॒va tairava̭ yajate॒ 'po̭-'vabhṛ॒tha-mavai᳚tya॒phsu vai varṷṇa-ssā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nvavai̭ti॒ sāma॒ vai ra̭kṣo॒hā rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ trirni॒dhana॒mupai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ rakṣā॒g॒- [lo॒kebhyo॒ rakṣāgṃ̭si, apa̭ hanti॒] 9
-syapa̭ hanti॒ purṷṣaḥpuruṣo ni॒dhana॒mupai̭ti॒ purṷṣaḥpuruṣo॒ hi ra̭kṣa॒svī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā u॒rugṃ hi rājā॒ varṷṇaśca॒kāretyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai śa॒ta-ntḙ rāja-nbhi॒ṣajaḥ̭ sa॒hasra॒mityā̭ha bheṣa॒jame॒vāsmai̭ karotya॒bhiṣṭhi̭to॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śame॒vābhi ti̭ṣṭhati ba॒r॒hira॒bhi jṷho॒tyāhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ agni॒vatye॒va jṷho॒tyapa̭ barhiṣaḥ prayā॒jān [prayā॒jān, ya॒ja॒ti॒ pra॒jā vai] 10
ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tyājya̭bhāgau yajati ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti॒ varṷṇaṃ-ya~jati varuṇapā॒śāde॒vaina̭-mmuñcatya॒gnīvarṷṇau yajati sā॒kṣāde॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tya-pa̭barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati॒ dvāva̭nūyā॒jau ṣaṭ-thsampa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ [ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭, ṛ॒tuṣve॒va prati̭] 11
ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭha॒-tyava̭bhṛtha-nicaṅku॒ṇetyā̭ha yathodi॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate samu॒dre te॒ hṛda̭ya-ma॒phsva̭ntarityā̭ha samu॒dre hya̭ntarvarṷṇa॒-ssa-ntvā̭ viśa॒-ntvoṣa̭dhī-ru॒tā-''pa॒ ityā̭hā॒dbhi-re॒vaina॒moṣa̭dhībhi-ssa॒myañca̭-ndadhāti॒ devī̭rāpa e॒ṣa vo॒ garbha॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpa॒śavo॒ vai [ ] 12
somo॒ ya-dbhi̭ndū॒nā-mbha॒kṣaye᳚-tpaśu॒mān-thsyā॒-dvarṷṇa॒-stvḙna-ṅgṛhṇīyā॒dyanna bha॒kṣayḙdapa॒śu-ssyā॒nnainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇīyā-dupa॒spṛśya̭me॒va pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ nainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇāti॒ prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śāde॒va nirmṷcya॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ varṷṇasyā॒ntarhi̭tyā॒ edho᳚-'syedhiṣī॒mahī-tyā̭ha sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti॒ tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte || 13 ||
(rakṣāgṃ̭si - prayā॒jā - nṛ॒tavo॒ - vai - na̭ma॒syanto॒ - dvāda̭śa ca) (a. 3)
sphyena॒ vedi॒muddha̭nti rathā॒kṣeṇa॒ vi mi̭mīte॒ yūpa̭-mminoti tri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒bhṛntya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyai॒ yada̭ntarve॒di mi̭nu॒yā-ddḙvalo॒kama॒bhi ja̭ye॒-dya-dba̭hirve॒di ma̭nuṣya lo॒kaṃ ~ve᳚dya॒ntasya̭ sa॒ndhau mi̭notyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyā॒ upa̭rasammitā-mminuyā-tpitṛlo॒kakā̭masya raśa॒nasa̭mintā-mmanuṣyalo॒kakā̭masya ca॒ṣāla̭-sammitāmindri॒ya kā̭masya॒ sarvā᳚n-thsa॒mā-npra̭ti॒ṣṭhākā̭masya॒ ye trayo̭ maddhya॒māstān-thsa॒mā-npa॒śukā̭masyai॒tān. vā [vai, anṷ] 14
anṷ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante paśu॒māne॒va bha̭vati॒ vyati̭ṣaje॒dita̭rā-npra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rvyati̭ṣajati॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ garta॒mita॒-ntasya̭ minuyāduttarā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha॒matha॒ hrasī̭yāgṃsame॒ṣā vai ga̭rta॒midyasyai॒va-mmi॒noti̭ tā॒ja-kpra mī̭yate dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha-mminuyā-thsuva॒rgakā̭ma॒syātha॒ hrasī̭yāgṃsa-mā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ [sama̭ṣṭyai, yadeka̭smi॒n॒.] 15
yadeka̭smi॒n॒. yūpe॒ dve ra̭śa॒ne pa̭ri॒vyaya̭ti॒ tasmā॒deko॒ dve jā॒ye vi̭ndate॒ yannaikāgṃ̭ raśa॒nā-ndvayo॒ryūpa̭yoḥ pari॒vyaya̭ti॒ tasmā॒nnaikā॒ dvau patī̭ vindate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ strya̭sya jāye॒tetyṷpā॒nte tasya॒ vyati̭ṣaje॒-thstryḙvāsya̭ jāyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pumā̭nasya jāye॒tetyā॒nta-ntasya॒ pra ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭ [ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭, jā॒ya॒te 'sṷrā॒] 16
jāya॒te 'sṷrā॒ vai de॒vā-nda̭kṣiṇa॒ta upā̭naya॒-ntā-nde॒vā ṷpaśa॒yenai॒vāpā̭-nudanta॒ ta-dṷpaśa॒yasyo̭-paśaya॒tvaṃ-ya~-dda̭kṣiṇa॒ta ṷpaśa॒ya ṷpa॒śaye॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai॒ sarve॒ vā a॒nye yūpāḥ᳚ paśu॒manto-'tho̭paśa॒ya e॒vāpa॒śustasya॒ yaja̭mānaḥ pa॒śuryanna ni̭rdi॒śedārti॒-mārcche॒-dyaja̭māno॒-'sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyā-dyame॒va [ ] 17
dveṣṭi॒ tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati॒ yadi॒ na dvi॒ṣyādā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyā॒nna grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyā-npra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ so᳚-'nnādyḙna॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai so᳚-'nnādya॒mavā̭rundha॒ yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vā-nnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, ya] 18
ya ḙkāda॒śa-sstana̭ e॒vāsyai॒ sa du॒ha e॒vainā॒-ntena॒ vajro॒ vā e॒ṣā sa-mmī̭yate॒ yadḙkāda॒śinī॒ seśva॒rā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñagṃ samma̭rdito॒rya-tpā᳚tnīva॒ta-mmi॒noti̭ ya॒jñasya॒ pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 19 ||
(vai - sama̭ṣṭyai॒ - pumā̭ne॒vāsya॒ - yame॒va - rṷndhe - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai sa āyṷrindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta pra॒jā i̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa sṛ̭jate॒ yo yaja̭te॒ sa e॒tarhi̭ riricā॒na i̭va॒ yade॒ṣaikā̭da॒śinī॒ bhava॒tyāyṷre॒va taye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ praivā-''gne॒yena̭ vāpayati mithu॒nagṃ sā̭rasva॒tyā ka̭roti॒ reta̭- [retaḥ̭, sau॒myena̭ dadhāti॒] 20
-ssau॒myena̭ dadhāti॒ pra ja̭nayati pau॒ṣṇena̭ bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati vaiśvade॒vo bha̭vati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayatī-ndri॒yame॒vaindreṇāva̭ rundhe॒ viśa̭-mmāru॒tenaujo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ prasa॒vāya̭ sāvi॒tro ni̭rvaruṇa॒tvāya̭ vāru॒ṇo ma̭ddhya॒ta ai॒ndramā la̭bhate maddhya॒ta e॒vendri॒yaṃ-ya~ja̭māne dadhāti [ ] 21
pu॒rastā̭dai॒ndrasya̭ vaiśvade॒vamā la̭bhate vaiśvade॒vaṃ-vā~ anna॒manna̭me॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒danna̭madyata ai॒ndramā॒labhya̭ māru॒tamā la̭bhate॒ vi-ḍvai ma॒ruto॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷ baddhnāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yo-'va̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyatāṃ॒-yo~-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gaccha॒tvityai॒ndrasya̭ lo॒ke vā̭ru॒ṇamā la̭bheta vāru॒ṇasya̭ lo॒ka ai॒ndraṃ- [lo॒ka ai॒ndram, ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭] 22
-~ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyate॒ yo-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gacchati॒ yadi̭ kā॒mayḙta pra॒jā mṷhyeyu॒riti̭ pa॒śūn vyati̭ṣaje-tpra॒jā e॒va mo̭hayati॒ yada̭bhivāha॒to̭-'pāṃ-vā~̭ru॒ṇamā॒labhḙta pra॒jā varṷṇo gṛhṇīyā-ddakṣiṇa॒ta uda̭ñca॒mā la̭bhate-'pavāha॒to̭-'pā-mpra॒jānā॒-mava̭ruṇa grāhāya || 23 ||
(reto॒ - yaja̭māne dadhāti - lo॒ka ai॒ndragṃ - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 5)
indraḥ॒ patni̭yā॒ manṷmayājaya॒-ttā-mparya̭gnikṛtā॒-muda̭sṛja॒-ttayā॒ manṷrārdhno॒dya-tparya̭gnikṛta-mpātnīva॒tamṷ-thsṛ॒jati॒ yāme॒va manu॒r॒. ṛddhi॒mārdhno॒-ttāme॒va yaja̭māna ṛdhnoti ya॒jñasya॒ vā apra̭tiṣṭhitā-dya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ parā̭ bhavati॒ yadājyḙna pātnīva॒tagṃ sagg̭sthā॒paya̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai ya॒jña-mpra̭ti॒tiṣṭha̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ṣṭaṃ-va~॒payā॒ [-~va॒payā᳚, bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭] 24
bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭ pātnīva॒tena॒ pra ca̭rati tī॒rtha e॒va pra ca̭ra॒tyatho̭ e॒tarhye॒vāsya॒ yāma̭stvā॒ṣṭro bha̭vati॒ tvaṣṭā॒ vai reta̭sa-ssi॒ktasya̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ tame॒va vṛṣā̭ṇa॒-mpatnī॒ṣvapi̭ sṛjati॒ so᳚-'smai rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti || 25 ||
(va॒payā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ ya-thsau॒myo bhava̭ti॒ yathā̭ mṛ॒tāyā̭nu॒stara̭ṇī॒-ṅghnanti̭ tā॒dṛge॒va ta-dyadṷttarā॒rdhe vā॒ maddhyḙ vā juhu॒yā-dde॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyā-ddakṣiṇā॒rdhe jṷhotye॒ṣā vai pi̭tṛ॒ṇā-ndi-khsvāyā̭me॒va di॒śi pi॒tṝ-nni॒rava̭dayata udgā॒tṛbhyo̭ haranti sāmadeva॒tyo̭ vai sau॒myo yade॒va sāmnaḥ̭ chambaṭku॒rvanti॒ tasyai॒va sa śānti॒rave᳚- [śānti॒rava̭, ī॒kṣa॒nte॒ pa॒vitraṃ॒-vai~] 26
-kṣante pa॒vitraṃ॒-vai~ sau॒mya ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayante॒ ya ā॒tmāna॒-nna pa̭ri॒paśyḙdi॒tāsuḥ̭ syādabhida॒di-ṅkṛ॒tvā-'ve᳚kṣeta॒ tasmi॒n॒. hyā᳚tmāna̭-mpari॒paśya॒tyatho̭ ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ yo ga॒tama̭nā॒-ssyā-thso-'ve᳚kṣeta॒ yanme॒ manaḥ॒ parā̭gataṃ॒-ya~dvā̭ me॒ apa̭rāgatam | rājñā॒ somḙna॒ tadva॒yama॒smāsṷ dhārayāma॒sīti॒ mana̭ e॒vātma-ndā̭dhāra॒- [e॒vātma-ndā̭dhāra, na ga॒tama̭nā] 27
na ga॒tama̭nā bhava॒tyapa॒ vai tṛ̭tīyasava॒ne ya॒jñaḥ krā̭matījā॒nā-danī̭jānama॒bhyā᳚-gnāvaiṣṇa॒vyarcā ghṛ॒tasya̭ yajatya॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ viṣṇṷrya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñca̭ dādhāropā॒gṃ॒śu ya̭jati mithuna॒tvāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti mi॒tro ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭaṃ-yu~vate॒ varṷṇo॒ duri̭ṣṭa॒-ṅkva̭ tarhi̭ ya॒jñaḥ kva̭ yaja̭māno bhava॒tīti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te mi॒treṇai॒va [ ] 28
ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayati॒ varṷṇena॒ duri̭ṣṭa॒-nnā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ yathā॒ vai lāṅga̭leno॒rvarā᳚-mprabhi॒ndan-tye॒vamṛ̭khsā॒me ya॒jña-mpra bhi̭nto॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te ya॒jñāyai॒va prabhi̭nnāya ma॒tya̭ma॒nvavā᳚syati॒ śāntyai̭ yā॒tayā̭māni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si॒ ya ī̭jā॒na-śchanda̭sāme॒ṣa raso॒ ya-dva॒śā yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te॒ chandāg̭sye॒va puna॒rā prī̭ṇā॒tya yā̭tayāmatvā॒yātho॒ chanda̭ssve॒va rasa̭-ndadhāti || 29 ||
(ava̭ - dādhāra - mi॒treṇai॒va - prī̭ṇāti॒ - ṣaṭca̭) (a. 7)
de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryāṃ᳚(1॒) ~vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒-ntada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvaṃ-ya~da̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyanta̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ teja̭ āgne॒yene᳚ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ brahmavarca॒sagṃ sau॒ryeṇo̭pa॒stambha̭naṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭tigrā॒hyā᳚śca॒kre pṛ॒ṣṭhāni॒ ya-tpṛṣṭhye॒ na gṛ̭hṇī॒yā-tprāñcaṃ̭-ya~॒jña-mpṛ॒ṣṭhāni॒ sagṃ śṛ̭ṇīyu॒rya-du॒kthyḙ [-du॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-] 30
gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñama̭tigrā॒hyā᳚-ssagṃ śṛ̭ṇīyurviśva॒jiti॒ sarva̭pṛṣṭhe grahīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāya̭ pra॒jāpa̭tirde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa pri॒yāsta॒nūrapa॒ nya̭dhatta॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒n vita̭nu॒stasya̭ ya॒jña ityā̭hu॒rya-syā̭tigrā॒hyā̭ na gṛ॒hyanta॒ ityapya̭gniṣṭo॒me gra̭hīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ satanu॒tvāya̭ de॒vatā॒ vai sarvā᳚-ssa॒dṛśī̭rāsa॒-ntā na vyā॒vṛta̭-magaccha॒-nte de॒vā [de॒vāḥ, e॒ta e॒tā-ngrahā̭-] 31
e॒ta e॒tā-ngrahā̭-napaśya॒-ntāna̭gṛhṇatā-''gne॒ yama॒gnirai॒ndramindraḥ̭ sau॒ryagṃ sūrya॒stato॒ vai te᳚-'nyābhi̭-rde॒vatā̭bhi-rvyā॒vṛta̭magaccha॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante᳚ vyā॒vṛta̭me॒va pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa gacchatī॒me lo॒kā jyoti̭ṣmanta-ssa॒māva̭-dvīryāḥ kā॒ryā̭ ityā̭hurāgne॒yenā॒smin ~lo॒ke jyoti̭rdhatta ai॒ndreṇā॒ntari̭kṣa indravā॒yū hi sa॒yujaṷ sau॒ryeṇā॒muṣmi̭n ~lo॒ke [ ] 32
jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti sa॒māva̭-dvīryānenān kuruta e॒tān. vai grahā᳚-nba॒bāṃ-vi॒śvava̭yasā-vavittā॒-ntābhyā̭mi॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca॒ prābhu॒ryasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante॒ prāsmā̭ i॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca bhānti || 33 ||
(u॒kthyḙ - de॒vā - a॒muṣmi̭n ~lo॒ka - ekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā adā᳚bhye॒ chandāgṃ̭si॒ sava̭nāni॒ sama̭sthāpaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo-'dā᳚bhyo gṛ॒hyate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadvai de॒vā asṷrā॒-nadā᳚bhye॒-nāda̭bhnuva॒-ntadadā᳚bhyasyā-dābhya॒ tvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ da॒bhnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vyo dabhno- [dabhnoti, e॒ṣā vai] 34
-tye॒ṣā vai pra॒jāpa̭te-ratimo॒kṣiṇī॒ nāma̭ ta॒nūryadadā᳚bhya॒ upa̭naddhasya gṛhṇā॒tyati̭muktyā॒ ati̭ pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mmucyate॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ somḙ ha॒nyamā̭ne ya॒jño ha̭nyate ya॒jñe yaja̭māno brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yena॒ jīvan᳚-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kametīti̭ jīvagra॒ho vā e॒ṣa yadadā॒bhyo 'na̭bhiṣutasya gṛhṇāti॒ jīva̭ntame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ ~lo॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ yadadā᳚bhye sagg-sthā॒paya̭-ntya॒gṃ॒śūnapi̭ sṛjati ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 35 ||
(da॒bhno॒tya - na̭bhiṣutasya gṛhṇā॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
de॒vā vai pra॒bāhu॒ggrahā̭-nagṛhṇata॒ sa e॒ta-mpra॒jāpa̭ti-ra॒gṃ॒śu-ma̭paśya॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tena॒ vai sa ā᳚rdhno॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gṃ॒śu-rgṛ॒hyata̭ ṛ॒ddhnotye॒va sa॒kṛda̭bhiṣutasya gṛhṇāti sa॒kṛddhi sa tenā-''rdhno॒nmana̭sā gṛhṇāti॒ mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ audṷmbareṇa gṛhṇā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ catuḥ̭srakti bhavati di॒- [bhavati di॒kṣu, e॒va prati̭ tiṣṭhati॒] 36
-kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ yo vā a॒gṃ॒śorā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati vāmade॒vyamiti॒ sāma॒ tadvā a̭syā॒-''yata̭na॒-mmana̭sā॒ gāya̭māno gṛhṇātyā॒yata̭navāne॒va bha̭vati॒ yada̭ddhva॒ryura॒gṃ॒śu-ṅgṛ॒hṇa-nnārdhayḙdu॒bhābhyā॒-nnardhyḙtāddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya ca॒ yada॒rdhayḙ-du॒bhābhyā̭-mṛddhye॒tāna̭vāna-ṅgṛhṇāti॒ saivāsyardhi॒r॒. hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇa āyṷṣai॒vāmṛta̭ma॒bhi dhi̭noti śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || 37 ||
(di॒kṣva̭ - niti - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 10)
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa ya॒jñānāgṃ̭ ṣoḍaśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmāna̭ma॒bhi sama̭kkhida॒-tta-thṣo̭ḍa॒śya̭bhava॒nna vai ṣo̭ḍa॒śī nāma̭ ya॒jño᳚-'sti॒ yadvāva ṣo̭ḍa॒śagg sto॒tragṃ ṣo̭ḍa॒śagṃ śa॒stra-ntena̭ ṣoḍa॒śī ta-thṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ ṣoḍaśi॒tvaṃ-ya~-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte de॒vebhyo॒ vai sṷva॒rgo lo॒ko [lo॒kaḥ, na prābha̭va॒-tta] 38
na prābha̭va॒-tta e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina̭mapaśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai tebhyaḥ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ prābha̭va॒dya-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ indro॒ vai de॒vānā̭mānujāva॒ra ā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-ttasmā̭ e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina॒-mprāya̭ccha॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tato॒ vai so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate- [gṛ॒hyate᳚, agra̭me॒va] 39
-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti prātassava॒ne gṛ̭hṇāti॒ vajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajraḥ̭ prātassava॒nagg svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnigṛ̭hṇāti॒ sava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇāti॒ sava̭nāthsavanāde॒vaina॒-mpra ja̭nayati tṛtīyasava॒ne pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī pa॒śava̭stṛtīyasava॒naṃ-va~jrḙṇai॒vāsmai̭ tṛtīyasava॒nā-tpa॒śūnava̭ rundhe॒ nokthyḙ gṛhṇīyā-tpra॒jā vai pa॒śava̭ u॒kthāni॒ yadu॒kthyḙ- [yadu॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒jā-] 40
gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūna̭sya॒ nirda̭hedatirā॒tre pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śūna̭va॒ruddhya॒ rātri̭-yo॒pari̭ṣṭā-cchamaya॒tyapya̭gniṣṭo॒me rā̭ja॒nya̭sya gṛhṇīyā-dvyā॒vṛtkā̭mo॒ hi rā̭ja॒nyo̭ yaja̭te sā॒hna e॒vāsmai॒ vajra̭-ṅgṛhṇāti॒ sa ḙnaṃ॒-va~jro॒ bhūtyā̭ indhe॒ nirvā̭ daha-tyekavi॒gṃ॒śagg sto॒tra-mbha̭vati॒ prati̭ṣṭhityai॒ hari̭vacchasyata॒ indra̭sya pri॒ya-ndhāmo- [pri॒ya-ndhāma̭, upā᳚-''pnoti॒] 41
-pā᳚-''pnoti॒ kanī̭yāgṃsi॒ vai de॒veṣu॒ chandā॒g॒syāsa॒n-jyāyā॒g॒-syasṷreṣu॒ te de॒vāḥ kanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhi vya̭śagṃsa॒-ntato॒ vai te-'sṷrāṇāṃ-lo~॒kama̭vṛñjata॒ ya-tkanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhivi॒śagṃsa̭ti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte॒ ṣaḍa॒kṣarā॒ṇyati̭ recayanti॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti ca॒tvāri॒ pūrvā॒ṇyava̭ kalpayanti॒ [kalpayanti, catṷṣpada e॒va] 42
catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ dve utta̭re dvi॒pada̭ e॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha̭ma॒bhi sa-mpā̭dayanti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā sa̭mayāviṣi॒te sūryḙ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tra-mu॒pāka̭rotye॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭han-thsā॒kṣāde॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra-tyaruṇapiśa॒ṅgo-'śvo॒ dakṣi̭ṇai॒tadvai vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai || 43 ||
(lo॒ko - vi॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate॒ - yadu॒kthyḙ - dhāma̭ - kalpayanti - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(su॒va॒rgāya॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni̭ - samiṣṭa ya॒jūg - ṣya̭vabhṛtha ya॒jūgṃṣi॒ - sphyena̭ - pra॒jāpa̭tirekāda॒śinī॒ - mindraḥ॒ patni̭yā॒ - ghnanti̭ - de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - de॒vā vā adā᳚bhye - de॒vā vai pra॒bāhṷk - pra॒jāpa̭tirde॒vebhya॒-ssa ri̭ricā॒naḥ - ṣo̭ḍaśa॒dhaikā̭daśa) (11)
(su॒va॒rgāya̭ - yajati pra॒jāḥ - sau॒myena̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūn - trica̭tvārigṃśat) (43)
(su॒va॒rgāya॒, vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ - ya - ccā॒tvālā᳚ - dya॒jñene - ndraḥ̭ - su॒vargāya॒ - ṣaṭ ) (6)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒तानि॑ लो॒काय॑ हूयन्ते॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॒ द्वाभ्या॒-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ आग्नी᳚द्ध्रे जुहोत्य॒न्तरि॑क्ष ए॒वा-ऽऽक्र॑मते॒ सदो॒-ऽभ्यैति॑ सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति सौ॒रीभ्या॑मृ॒ग्भ्या-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोत्य॒मुमे॒वैनं॑-लोँ॒कग्ं स॒मारो॑हयति॒ नय॑वत्य॒र्चा-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे जुहोति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिनी᳚त्यै॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेति॒ हिर॑ण्यग्ं [हिर॑ण्यम्, हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति] 1
हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति रू॒पेण॑ वो रू॒पम॒भ्यैमीत्या॑ह रू॒पेण॒ ह्या॑साग्ं रू॒पम॒भ्यैति॒ यद्धिर॑ण्येन तु॒थो वो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ वि भ॑ज॒त्वित्या॑ह तु॒थो ह॑ स्म॒ वै वि॒श्ववे॑दा दे॒वाना॒-न्दक्षि॑णा॒ वि भ॑जति॒ तेनै॒वैना॒ वि भ॑जत्ये॒ त-त्ते॑ अग्ने॒ राध॒ [अग्ने॒ राधः॑, ऐति॒ सोम॑च्युत॒-] 2
ऐति॒ सोम॑च्युत॒-मित्या॑ह॒ सोम॑च्युत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य॒ राध॒ ऐति॒ तन्मि॒त्रस्य॑ प॒था न॒येत्या॑ह॒ शान्त्या॑ ऋ॒तस्य॑ प॒था प्रेत॑ च॒न्द्र द॑क्षिणा॒ इत्या॑ह स॒त्यं-वाँ ऋ॒तग्ं स॒त्येनै॒वैना॑ ऋ॒तेन॒ वि भ॑जति य॒ज्ञस्य॑ प॒था सु॑वि॒ता नय॑न्ती॒रित्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ताः प॒था यन्ति॒ य-द्दक्षि॑णा ब्राह्म॒णम॒द्य रा᳚द्ध्यास॒- [रा᳚द्ध्यासम्, ऋषि॑मार्षे॒य-] 3
-मृषि॑मार्षे॒य-मित्या॑है॒ष वै ब्रा᳚ह्म॒ण ऋषि॑रार्षे॒यो य-श्शु॑श्रु॒वा-न्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ वि सुवः॒ पश्य॒ व्य॑न्तरि॑क्ष॒मित्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ यत॑स्व सद॒स्यै॑रित्या॑ह मित्र॒त्वाया॒स्मद्दा᳚त्रा देव॒त्रा ग॑च्छत॒ मधु॑मतीः प्रदा॒तार॒मा वि॑श॒तेत्या॑ह व॒यमि॒ह प्र॑दा॒तार॒-स्स्मो᳚-ऽस्मान॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेति॒ [वि॑श॒तेति॑, वावैतदा॑ह॒] 4
वावैतदा॑ह॒ हिर॑ण्य-न्ददाति॒ ज्योति॒र्वै हिर॑ण्य॒-ञ्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नीधे॑ ददात्य॒ग्निमु॑खाने॒वर्तू-न्प्री॑णाति ब्र॒ह्मणे॑ ददाति॒ प्रसू᳚त्यै॒ होत्रे॑ ददात्या॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यद्धोता॒-ऽऽत्मान॑मे॒व य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाभि॒-स्सम॑र्धयति ॥ 5 ॥
(हिर॑ण्य॒ग्ं॒ - राधो॑ - राध्यास - म॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेत्य॒ - ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 1)
स॒मि॒ष्ट॒ य॒जूग्ंषि॑ जुहोति य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै॒ यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रू॒रं-यँ-द्विलि॑ष्टं॒-यँद॒त्येति॒ यन्नात्येति॒ यद॑तिक॒रोति॒ यन्नापि॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैः प्री॑णाति॒ नव॑ जुहोति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः पुरु॑षेण य॒ज्ञ-स्सम्मि॑तो॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्त-म्प्री॑णाति॒ ष-डृग्मि॑याणि जुहोति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ त्रीणि॒ यजूग्ं॑षि॒ [यजूग्ं॑षि, त्रय॑ इ॒मे लो॒का] 6
त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ यज्ञ॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ य॒ज्ञप॑ति-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह य॒ज्ञप॑तिमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ स्वां-योँनि॑-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह॒ स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयत्ये॒ष ते॑ य॒ज्ञो य॑ज्ञपते स॒हसू᳚क्तवाक-स्सु॒वीर॒ इत्या॑ह॒ यज॑मान ए॒व वी॒र्य॑-न्दधाति वासि॒ष्ठो ह॑ सात्यह॒व्यो दे॑वभा॒ग-म्प॑प्रच्छ॒ य-थ्सृञ्ज॑या-न्बहुया॒जिनो-ऽयी॑यजो य॒ज्ञे [ ] 7
य॒ज्ञ-म्प्रत्य॑तिष्ठि॒पा(3) य॒ज्ञप॒ता(3)विति॒ स हो॑वाच य॒ज्ञप॑ता॒विति॑ स॒त्याद्वै सृञ्ज॑याः॒ परा॑ बभूवु॒रिति॑ होवाच य॒ज्ञे वाव य॒ज्ञः प्र॑ति॒ष्ठाप्य॑ आसी॒-द्यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावा॒येति॒ देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्त्वा गा॒तु -मि॒तेत्या॑ह य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावाय ॥ 8 ॥
(यजूग्ं॑षि - य॒ज्ञ - एक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
अ॒व॒भृ॒थ॒-य॒जूग्ंषि॑ जुहोति॒ यदे॒वार्वा॒चीन॒-मेक॑हायना॒देनः॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैरव॑ यजते॒ ऽपो॑-ऽवभृ॒थ-मवै᳚त्य॒फ्सु वै वरु॑ण-स्सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ साम्ना᳚ प्रस्तो॒ता-ऽन्ववै॑ति॒ साम॒ वै र॑क्षो॒हा रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ त्रिर्नि॒धन॒मुपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ रक्षा॒ग्॒- [लो॒केभ्यो॒ रक्षाग्ं॑सि, अप॑ हन्ति॒] 9
-स्यप॑ हन्ति॒ पुरु॑षःपुरुषो नि॒धन॒मुपै॑ति॒ पुरु॑षःपुरुषो॒ हि र॑क्ष॒स्वी रक्ष॑सा॒मप॑हत्या उ॒रुग्ं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कारेत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै श॒त-न्ते॑ राज-न्भि॒षजः॑ स॒हस्र॒मित्या॑ह भेष॒जमे॒वास्मै॑ करोत्य॒भिष्ठि॑तो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शमे॒वाभि ति॑ष्ठति ब॒र्॒हिर॒भि जु॑हो॒त्याहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॑ अग्नि॒वत्ये॒व जु॑हो॒त्यप॑ बर्हिषः प्रया॒जान् [प्रया॒जान्, य॒ज॒ति॒ प्र॒जा वै] 10
य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्याज्य॑भागौ यजति य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति॒ वरु॑णं-यँजति वरुणपा॒शादे॒वैन॑-म्मुञ्चत्य॒ग्नीवरु॑णौ यजति सा॒क्षादे॒वैनं॑-वँरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्य-प॑बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति॒ द्वाव॑नूया॒जौ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ [षड्वा ऋ॒तवः॑, ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑] 11
ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठ॒-त्यव॑भृथ-निचङ्कु॒णेत्या॑ह यथोदि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते समु॒द्रे ते॒ हृद॑य-म॒फ्स्व॑न्तरित्या॑ह समु॒द्रे ह्य॑न्तर्वरु॑ण॒-स्स-न्त्वा॑ विश॒-न्त्वोष॑धी-रु॒ता-ऽऽप॒ इत्या॑हा॒द्भि-रे॒वैन॒मोष॑धीभि-स्स॒म्यञ्च॑-न्दधाति॒ देवी॑राप ए॒ष वो॒ गर्भ॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्प॒शवो॒ वै [ ] 12
सोमो॒ य-द्भि॑न्दू॒ना-म्भ॒क्षये᳚-त्पशु॒मान्-थ्स्या॒-द्वरु॑ण॒-स्त्वे॑न-ङ्गृह्णीया॒द्यन्न भ॒क्षये॑दप॒शु-स्स्या॒न्नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णीया-दुप॒स्पृश्य॑मे॒व प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णाति॒ प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शादे॒व निर्मु॑च्य॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्या॒ एधो᳚-ऽस्येधिषी॒मही-त्या॑ह स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति॒ तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह॒ तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 13 ॥
(रक्षाग्ं॑सि - प्रया॒जा - नृ॒तवो॒ - वै - न॑म॒स्यन्तो॒ - द्वाद॑श च) (अ. 3)
स्फ्येन॒ वेदि॒मुद्ध॑न्ति रथा॒क्षेण॒ वि मि॑मीते॒ यूप॑-म्मिनोति त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒भृन्त्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ स्तृत्यै॒ यद॑न्तर्वे॒दि मि॑नु॒या-द्दे॑वलो॒कम॒भि ज॑ये॒-द्य-द्ब॑हिर्वे॒दि म॑नुष्य लो॒कं ँवे᳚द्य॒न्तस्य॑ स॒न्धौ मि॑नोत्यु॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्या॒ उप॑रसम्मिता-म्मिनुया-त्पितृलो॒कका॑मस्य रश॒नस॑मिन्ता-म्मनुष्यलो॒कका॑मस्य च॒षाल॑-सम्मितामिन्द्रि॒य का॑मस्य॒ सर्वा᳚न्-थ्स॒मा-न्प्र॑ति॒ष्ठाका॑मस्य॒ ये त्रयो॑ मद्ध्य॒मास्तान्-थ्स॒मा-न्प॒शुका॑मस्यै॒तान्. वा [वै, अनु॑] 14
अनु॑ प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते पशु॒माने॒व भ॑वति॒ व्यति॑षजे॒दित॑रा-न्प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒र्व्यति॑षजति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दिति॑ गर्त॒मित॒-न्तस्य॑ मिनुयादुत्तरा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ॒मथ॒ ह्रसी॑याग्ंसमे॒षा वै ग॑र्त॒मिद्यस्यै॒व-म्मि॒नोति॑ ता॒ज-क्प्र मी॑यते दक्षिणा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ-म्मिनुया-थ्सुव॒र्गका॑म॒स्याथ॒ ह्रसी॑याग्ंस-मा॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ [सम॑ष्ट्यै, यदेक॑स्मि॒न्॒.] 15
यदेक॑स्मि॒न्॒. यूपे॒ द्वे र॑श॒ने प॑रि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒देको॒ द्वे जा॒ये वि॑न्दते॒ यन्नैकाग्ं॑ रश॒ना-न्द्वयो॒र्यूप॑योः परि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒न्नैका॒ द्वौ पती॑ विन्दते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ स्त्र्य॑स्य जाये॒तेत्यु॑पा॒न्ते तस्य॒ व्यति॑षजे॒-थ्स्त्र्ये॑वास्य॑ जायते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पुमा॑नस्य जाये॒तेत्या॒न्त-न्तस्य॒ प्र वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑ [वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑, जा॒य॒ते ऽसु॑रा॒] 16
जाय॒ते ऽसु॑रा॒ वै दे॒वा-न्द॑क्षिण॒त उपा॑नय॒-न्ता-न्दे॒वा उ॑पश॒येनै॒वापा॑-नुदन्त॒ त-दु॑पश॒यस्यो॑-पशय॒त्वं-यँ-द्द॑क्षिण॒त उ॑पश॒य उ॑प॒शये॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै॒ सर्वे॒ वा अ॒न्ये यूपाः᳚ पशु॒मन्तो-ऽथो॑पश॒य ए॒वाप॒शुस्तस्य॒ यज॑मानः प॒शुर्यन्न नि॑र्दि॒शेदार्ति॒-मार्च्छे॒-द्यज॑मानो॒-ऽसौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्या-द्यमे॒व [ ] 17
द्वेष्टि॒ तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति॒ यदि॒ न द्वि॒ष्यादा॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूया॒न्न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्या-न्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ सो᳚-ऽन्नाद्ये॑न॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै सो᳚-ऽन्नाद्य॒मवा॑रुन्ध॒ यद्दश॒ यूपा॒ भव॑न्ति॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वा-न्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ [रुन्धे, य] 18
य ए॑काद॒श-स्स्तन॑ ए॒वास्यै॒ स दु॒ह ए॒वैना॒-न्तेन॒ वज्रो॒ वा ए॒षा स-म्मी॑यते॒ यदे॑काद॒शिनी॒ सेश्व॒रा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञग्ं सम्म॑र्दितो॒र्य-त्पा᳚त्नीव॒त-म्मि॒नोति॑ य॒ज्ञस्य॒ प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ 19 ॥
(वै - सम॑ष्ट्यै॒ - पुमा॑ने॒वास्य॒ - यमे॒व - रु॑न्धे - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै स आयु॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त प्र॒जा इ॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष सृ॑जते॒ यो यज॑ते॒ स ए॒तर्हि॑ रिरिचा॒न इ॑व॒ यदे॒षैका॑द॒शिनी॒ भव॒त्यायु॑रे॒व तये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ प्रैवा-ऽऽग्ने॒येन॑ वापयति मिथु॒नग्ं सा॑रस्व॒त्या क॑रोति॒ रेत॑- [रेतः॑, सौ॒म्येन॑ दधाति॒] 20
-स्सौ॒म्येन॑ दधाति॒ प्र ज॑नयति पौ॒ष्णेन॑ बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति वैश्वदे॒वो भ॑वति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयती-न्द्रि॒यमे॒वैन्द्रेणाव॑ रुन्धे॒ विश॑-म्मारु॒तेनौजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ प्रस॒वाय॑ सावि॒त्रो नि॑र्वरुण॒त्वाय॑ वारु॒णो म॑द्ध्य॒त ऐ॒न्द्रमा ल॑भते मद्ध्य॒त ए॒वेन्द्रि॒यं-यँज॑माने दधाति [ ] 21
पु॒रस्ता॑दै॒न्द्रस्य॑ वैश्वदे॒वमा ल॑भते वैश्वदे॒वं-वाँ अन्न॒मन्न॑मे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒दन्न॑मद्यत ऐ॒न्द्रमा॒लभ्य॑ मारु॒तमा ल॑भते॒ वि-ड्वै म॒रुतो॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑ बद्ध्नाति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यो-ऽव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यतां॒-योँ-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छ॒त्वित्यै॒न्द्रस्य॑ लो॒के वा॑रु॒णमा ल॑भेत वारु॒णस्य॑ लो॒क ऐ॒न्द्रं- [लो॒क ऐ॒न्द्रम्, य ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑] 22
-ँय ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यते॒ यो-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छति॒ यदि॑ का॒मये॑त प्र॒जा मु॑ह्येयु॒रिति॑ प॒शून् व्यति॑षजे-त्प्र॒जा ए॒व मो॑हयति॒ यद॑भिवाह॒तो॑-ऽपां-वाँ॑रु॒णमा॒लभे॑त प्र॒जा वरु॑णो गृह्णीया-द्दक्षिण॒त उद॑ञ्च॒मा ल॑भते-ऽपवाह॒तो॑-ऽपा-म्प्र॒जाना॒-मव॑रुण ग्राहाय ॥ 23 ॥
(रेतो॒ - यज॑माने दधाति - लो॒क ऐ॒न्द्रग्ं - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 5)
इन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ मनु॑मयाजय॒-त्ता-म्पर्य॑ग्निकृता॒-मुद॑सृज॒-त्तया॒ मनु॑रार्ध्नो॒द्य-त्पर्य॑ग्निकृत-म्पात्नीव॒तमु॑-थ्सृ॒जति॒ यामे॒व मनु॒र्॒. ऋद्धि॒मार्ध्नो॒-त्तामे॒व यज॑मान ऋध्नोति य॒ज्ञस्य॒ वा अप्र॑तिष्ठिता-द्य॒ज्ञः परा॑ भवति य॒ज्ञ-म्प॑रा॒भव॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ परा॑ भवति॒ यदाज्ये॑न पात्नीव॒तग्ं सग्ग्॑स्था॒पय॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै य॒ज्ञ-म्प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठती॒ष्टं-वँ॒पया॒ [-ँव॒पया᳚, भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑] 24
भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑ पात्नीव॒तेन॒ प्र च॑रति ती॒र्थ ए॒व प्र च॑र॒त्यथो॑ ए॒तर्ह्ये॒वास्य॒ याम॑स्त्वा॒ष्ट्रो भ॑वति॒ त्वष्टा॒ वै रेत॑स-स्सि॒क्तस्य॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोति॒ तमे॒व वृषा॑ण॒-म्पत्नी॒ष्वपि॑ सृजति॒ सो᳚-ऽस्मै रू॒पाणि॒ वि क॑रोति ॥ 25 ॥
(व॒पया॒ - षट्त्रिग्ं॑शच्च) (अ. 6)
घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ य-थ्सौ॒म्यो भव॑ति॒ यथा॑ मृ॒ताया॑नु॒स्तर॑णी॒-ङ्घ्नन्ति॑ ता॒दृगे॒व त-द्यदु॑त्तरा॒र्धे वा॒ मद्ध्ये॑ वा जुहु॒या-द्दे॒वता᳚भ्य-स्स॒मद॑-न्दद्ध्या-द्दक्षिणा॒र्धे जु॑होत्ये॒षा वै पि॑तृ॒णा-न्दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयत उद्गा॒तृभ्यो॑ हरन्ति सामदेव॒त्यो॑ वै सौ॒म्यो यदे॒व साम्नः॑ छम्बट्कु॒र्वन्ति॒ तस्यै॒व स शान्ति॒रवे᳚- [शान्ति॒रव॑, ई॒क्ष॒न्ते॒ प॒वित्रं॒-वैँ] 26
-क्षन्ते प॒वित्रं॒-वैँ सौ॒म्य आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयन्ते॒ य आ॒त्मान॒-न्न प॑रि॒पश्ये॑दि॒तासुः॑ स्यादभिद॒दि-ङ्कृ॒त्वा-ऽवे᳚क्षेत॒ तस्मि॒न्॒. ह्या᳚त्मान॑-म्परि॒पश्य॒त्यथो॑ आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयते॒ यो ग॒तम॑ना॒-स्स्या-थ्सो-ऽवे᳚क्षेत॒ यन्मे॒ मनः॒ परा॑गतं॒-यँद्वा॑ मे॒ अप॑रागतम् । राज्ञा॒ सोमे॑न॒ तद्व॒यम॒स्मासु॑ धारयाम॒सीति॒ मन॑ ए॒वात्म-न्दा॑धार॒- [ए॒वात्म-न्दा॑धार, न ग॒तम॑ना] 27
न ग॒तम॑ना भव॒त्यप॒ वै तृ॑तीयसव॒ने य॒ज्ञः क्रा॑मतीजा॒ना-दनी॑जानम॒भ्या᳚-ग्नावैष्ण॒व्यर्चा घृ॒तस्य॑ यजत्य॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ विष्णु॑र्य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्च॑ दाधारोपा॒ग्ं॒शु य॑जति मिथुन॒त्वाय॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति मि॒त्रो य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टं-युँवते॒ वरु॑णो॒ दुरि॑ष्ट॒-ङ्क्व॑ तर्हि॑ य॒ज्ञः क्व॑ यज॑मानो भव॒तीति॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते मि॒त्रेणै॒व [ ] 28
य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टग्ं शमयति॒ वरु॑णेन॒ दुरि॑ष्ट॒-न्ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ यथा॒ वै लाङ्ग॑लेनो॒र्वरा᳚-म्प्रभि॒न्दन्-त्ये॒वमृ॑ख्सा॒मे य॒ज्ञ-म्प्र भि॑न्तो॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते य॒ज्ञायै॒व प्रभि॑न्नाय म॒त्य॑म॒न्ववा᳚स्यति॒ शान्त्यै॑ या॒तया॑मानि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ य ई॑जा॒न-श्छन्द॑सामे॒ष रसो॒ य-द्व॒शा यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते॒ छन्दाग्॑स्ये॒व पुन॒रा प्री॑णा॒त्य या॑तयामत्वा॒याथो॒ छन्द॑स्स्वे॒व रस॑-न्दधाति ॥ 29 ॥
(अव॑ - दाधार - मि॒त्रेणै॒व - प्री॑णाति॒ - षट्च॑) (अ. 7)
दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यां᳚(1॒) ँव्य॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒-न्तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वं-यँद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्त॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ तेज॑ आग्ने॒येने᳚न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ ब्रह्मवर्च॒सग्ं सौ॒र्येणो॑प॒स्तम्भ॑नं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑तिग्रा॒ह्या᳚श्च॒क्रे पृ॒ष्ठानि॒ य-त्पृष्ठ्ये॒ न गृ॑ह्णी॒या-त्प्राञ्चं॑-यँ॒ज्ञ-म्पृ॒ष्ठानि॒ सग्ं शृ॑णीयु॒र्य-दु॒क्थ्ये॑ [-दु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-] 30
गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञम॑तिग्रा॒ह्या᳚-स्सग्ं शृ॑णीयुर्विश्व॒जिति॒ सर्व॑पृष्ठे ग्रहीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वाय॑ प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स प्रि॒यास्त॒नूरप॒ न्य॑धत्त॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒न् वित॑नु॒स्तस्य॑ य॒ज्ञ इत्या॑हु॒र्य-स्या॑तिग्रा॒ह्या॑ न गृ॒ह्यन्त॒ इत्यप्य॑ग्निष्टो॒मे ग्र॑हीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सतनु॒त्वाय॑ दे॒वता॒ वै सर्वा᳚-स्स॒दृशी॑रास॒-न्ता न व्या॒वृत॑-मगच्छ॒-न्ते दे॒वा [दे॒वाः, ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-] 31
ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-नपश्य॒-न्तान॑गृह्णता-ऽऽग्ने॒ यम॒ग्निरै॒न्द्रमिन्द्रः॑ सौ॒र्यग्ं सूर्य॒स्ततो॒ वै ते᳚-ऽन्याभि॑-र्दे॒वता॑भि-र्व्या॒वृत॑मगच्छ॒न्॒. यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ व्या॒वृत॑मे॒व पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्येण गच्छती॒मे लो॒का ज्योति॑ष्मन्त-स्स॒माव॑-द्वीर्याः का॒र्या॑ इत्या॑हुराग्ने॒येना॒स्मिन् ँलो॒के ज्योति॑र्धत्त ऐ॒न्द्रेणा॒न्तरि॑क्ष इन्द्रवा॒यू हि स॒युजौ॑ सौ॒र्येणा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के [ ] 32
ज्योति॑र्धत्ते॒ ज्योति॑ष्मन्तो-ऽस्मा इ॒मे लो॒का भ॑वन्ति स॒माव॑-द्वीर्यानेनान् कुरुत ए॒तान्. वै ग्रहा᳚-न्ब॒बां-वि॒श्वव॑यसा-ववित्ता॒-न्ताभ्या॑मि॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च॒ प्राभु॒र्यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ प्रास्मा॑ इ॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च भान्ति ॥ 33 ॥
(उ॒क्थ्ये॑ - दे॒वा - अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क - एका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा अदा᳚भ्ये॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सव॑नानि॒ सम॑स्थापय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषो-ऽदा᳚भ्यो गृ॒ह्यते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ यद्वै दे॒वा असु॑रा॒-नदा᳚भ्ये॒-नाद॑भ्नुव॒-न्तददा᳚भ्यस्या-दाभ्य॒ त्वं-यँ ए॒वं-वेँद॑ द॒भ्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्यो दभ्नो- [दभ्नोति, ए॒षा वै] 34
-त्ये॒षा वै प्र॒जाप॑ते-रतिमो॒क्षिणी॒ नाम॑ त॒नूर्यददा᳚भ्य॒ उप॑नद्धस्य गृह्णा॒त्यति॑मुक्त्या॒ अति॑ पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्मुच्यते॒ य ए॒वं-वेँद॒ घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ सोमे॑ ह॒न्यमा॑ने य॒ज्ञो ह॑न्यते य॒ज्ञे यज॑मानो ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कि-न्त-द्य॒ज्ञे यज॑मानः कुरुते॒ येन॒ जीवन्᳚-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमेतीति॑ जीवग्र॒हो वा ए॒ष यददा॒भ्यो ऽन॑भिषुतस्य गृह्णाति॒ जीव॑न्तमे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं ँलो॒क-ङ्ग॑मयति॒ वि वा ए॒त-द्य॒ज्ञ-ञ्छि॑न्दन्ति॒ यददा᳚भ्ये सग्ग्-स्था॒पय॑-न्त्य॒ग्ं॒शूनपि॑ सृजति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 35 ॥
(द॒भ्नो॒त्य - न॑भिषुतस्य गृह्णा॒त्ये - का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)
दे॒वा वै प्र॒बाहु॒ग्ग्रहा॑-नगृह्णत॒ स ए॒त-म्प्र॒जाप॑ति-र॒ग्ं॒शु-म॑पश्य॒-त्तम॑गृह्णीत॒ तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒-ऽग्ं॒शु-र्गृ॒ह्यत॑ ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व स॒कृद॑भिषुतस्य गृह्णाति स॒कृद्धि स तेना-ऽऽर्ध्नो॒न्मन॑सा गृह्णाति॒ मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ औदु॑म्बरेण गृह्णा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ चतुः॑स्रक्ति भवति दि॒- [भवति दि॒क्षु, ए॒व प्रति॑ तिष्ठति॒] 36
-क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ यो वा अ॒ग्ं॒शोरा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति वामदे॒व्यमिति॒ साम॒ तद्वा अ॑स्या॒-ऽऽयत॑न॒-म्मन॑सा॒ गाय॑मानो गृह्णात्या॒यत॑नवाने॒व भ॑वति॒ यद॑द्ध्व॒र्युर॒ग्ं॒शु-ङ्गृ॒ह्ण-न्नार्धये॑दु॒भाभ्या॒-न्नर्ध्ये॑ताद्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय च॒ यद॒र्धये॑-दु॒भाभ्या॑-मृद्ध्ये॒तान॑वान-ङ्गृह्णाति॒ सैवास्यर्धि॒र्॒. हिर॑ण्यम॒भि व्य॑नित्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्य॒मायुः॑ प्रा॒ण आयु॑षै॒वामृत॑म॒भि धि॑नोति श॒तमा॑न-म्भवति श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ 37 ॥
(दि॒क्ष्व॑ - निति - विग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 10)
प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स य॒ज्ञानाग्ं॑ षोडश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मान॑म॒भि सम॑क्खिद॒-त्त-थ्षो॑ड॒श्य॑भव॒न्न वै षो॑ड॒शी नाम॑ य॒ज्ञो᳚-ऽस्ति॒ यद्वाव षो॑ड॒शग्ग् स्तो॒त्रग्ं षो॑ड॒शग्ं श॒स्त्र-न्तेन॑ षोड॒शी त-थ्षो॑ड॒शिनः॑ षोडशि॒त्वं-यँ-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते दे॒वेभ्यो॒ वै सु॑व॒र्गो लो॒को [लो॒कः, न प्राभ॑व॒-त्त] 38
न प्राभ॑व॒-त्त ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॑मपश्य॒-न्तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै तेभ्यः॑ सुव॒र्गो लो॒कः प्राभ॑व॒द्य-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्या॒ इन्द्रो॒ वै दे॒वाना॑मानुजाव॒र आ॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव॒-त्तस्मा॑ ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॒-म्प्राय॑च्छ॒-त्तम॑गृह्णीत॒ ततो॒ वै सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते- [गृ॒ह्यते᳚, अग्र॑मे॒व] 39
-ऽग्र॑मे॒व स॑मा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति प्रातस्सव॒ने गृ॑ह्णाति॒ वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रः॑ प्रातस्सव॒नग्ग् स्वादे॒वैनं॒-योँने॒र्निगृ॑ह्णाति॒ सव॑नेसवने॒-ऽभि गृ॑ह्णाति॒ सव॑नाथ्सवनादे॒वैन॒-म्प्र ज॑नयति तृतीयसव॒ने प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी प॒शव॑स्तृतीयसव॒नं-वँज्रे॑णै॒वास्मै॑ तृतीयसव॒ना-त्प॒शूनव॑ रुन्धे॒ नोक्थ्ये॑ गृह्णीया-त्प्र॒जा वै प॒शव॑ उ॒क्थानि॒ यदु॒क्थ्ये॑- [यदु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒जा-] 40
गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून॑स्य॒ निर्द॑हेदतिरा॒त्रे प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शून॑व॒रुद्ध्य॒ रात्रि॑-यो॒परि॑ष्टा-च्छमय॒त्यप्य॑ग्निष्टो॒मे रा॑ज॒न्य॑स्य गृह्णीया-द्व्या॒वृत्का॑मो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ यज॑ते सा॒ह्न ए॒वास्मै॒ वज्र॑-ङ्गृह्णाति॒ स ए॑नं॒-वँज्रो॒ भूत्या॑ इन्धे॒ निर्वा॑ दह-त्येकवि॒ग्ं॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ हरि॑वच्छस्यत॒ इन्द्र॑स्य प्रि॒य-न्धामो- [प्रि॒य-न्धाम॑, उपा᳚-ऽऽप्नोति॒] 41
-पा᳚-ऽऽप्नोति॒ कनी॑याग्ंसि॒ वै दे॒वेषु॒ छन्दा॒ग्॒स्यास॒न्-ज्याया॒ग्॒-स्यसु॑रेषु॒ ते दे॒वाः कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभि व्य॑शग्ंस॒-न्ततो॒ वै ते-ऽसु॑राणां-लोँ॒कम॑वृञ्जत॒ य-त्कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभिवि॒शग्ंस॑ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व तल्लो॒कं-वृँ॑ङ्क्ते॒ षड॒क्षरा॒ण्यति॑ रेचयन्ति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति च॒त्वारि॒ पूर्वा॒ण्यव॑ कल्पयन्ति॒ [कल्पयन्ति, चतु॑ष्पद ए॒व] 42
चतु॑ष्पद ए॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ द्वे उत्त॑रे द्वि॒पद॑ ए॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॑म॒भि स-म्पा॑दयन्ति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा स॑मयाविषि॒ते सूर्ये॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्र-मु॒पाक॑रोत्ये॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑हन्-थ्सा॒क्षादे॒व वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑र-त्यरुणपिश॒ङ्गो-ऽश्वो॒ दक्षि॑णै॒तद्वै वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै ॥ 43 ॥
(लो॒को - वि॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते॒ - यदु॒क्थ्ये॑ - धाम॑ - कल्पयन्ति - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)
(सु॒व॒र्गाय॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॑ - समिष्ट य॒जूग् - ष्य॑वभृथ य॒जूग्ंषि॒ - स्फ्येन॑ - प्र॒जाप॑तिरेकाद॒शिनी॒ - मिन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ - घ्नन्ति॑ - दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑ - दे॒वा वा अदा᳚भ्ये - दे॒वा वै प्र॒बाहु॑क् - प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्य॒-स्स रि॑रिचा॒नः - षो॑डश॒धैका॑दश) (11)
(सु॒व॒र्गाय॑ - यजति प्र॒जाः - सौ॒म्येन॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून् - त्रिच॑त्वारिग्ंशत्) (43)
(सु॒व॒र्गाय॒, वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै)
(प्रा॒चीन॑वग्ंशं॒ - य - च्चा॒त्वाला᳚ - द्य॒ज्ञेने - न्द्रः॑ - सु॒वर्गाय॒ - षट् ) (6)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
su॒va॒rgāya॒ vā e॒tāni̭ lo॒kāya̭ hūyante॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni॒ dvābhyā॒-ṅgārha̭patye juhoti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ āgnī᳚ddhre juhotya॒ntari̭kṣa e॒vā-''kra̭mate॒ sado॒-'bhyaiti̭ suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati sau॒rībhyā̭mṛ॒gbhyā-ṅgārha̭patye juhotya॒mume॒vainaṃ̭-lo~॒kagṃ sa॒māro̭hayati॒ naya̭vatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhoti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhinī᳚tyai॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒teti॒ hira̭ṇyagṃ [hira̭ṇyam, hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti] 1
hu॒tvo-dgṛ̭hṇāti suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati rū॒peṇa̭ vo rū॒pama॒bhyaimītyā̭ha rū॒peṇa॒ hyā̭sāgṃ rū॒pama॒bhyaiti॒ yaddhira̭ṇyena tu॒tho vo̭ vi॒śvavḙdā॒ vi bha̭ja॒tvityā̭ha tu॒tho ha̭ sma॒ vai vi॒śvavḙdā de॒vānā॒-ndakṣi̭ṇā॒ vi bha̭jati॒ tenai॒vainā॒ vi bha̭jatye॒ ta-ttḙ agne॒ rādha॒ [agne॒ rādhaḥ̭, aiti॒ soma̭cyuta॒-] 2
aiti॒ soma̭cyuta॒-mityā̭ha॒ soma̭cyuta॒gg॒ hya̭sya॒ rādha॒ aiti॒ tanmi॒trasya̭ pa॒thā na॒yetyā̭ha॒ śāntyā̭ ṛ॒tasya̭ pa॒thā preta̭ ca॒ndra da̭kṣiṇā॒ ityā̭ha sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tagṃ sa॒tyenai॒vainā̭ ṛ॒tena॒ vi bha̭jati ya॒jñasya̭ pa॒thā sṷvi॒tā naya̭ntī॒rityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙtāḥ pa॒thā yanti॒ ya-ddakṣi̭ṇā brāhma॒ṇama॒dya rā᳚ddhyāsa॒- [rā᳚ddhyāsam, ṛṣi̭mārṣe॒ya-] 3
-mṛṣi̭mārṣe॒ya-mityā̭hai॒ṣa vai brā᳚hma॒ṇa ṛṣi̭rārṣe॒yo ya-śśṷśru॒vā-ntasmā̭de॒vamā̭ha॒ vi suvaḥ॒ paśya॒ vya̭ntari̭kṣa॒mityā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ yata̭sva sada॒syai̭rityā̭ha mitra॒tvāyā॒smaddā᳚trā deva॒trā ga̭cchata॒ madhṷmatīḥ pradā॒tāra॒mā vi̭śa॒tetyā̭ha va॒yami॒ha pra̭dā॒tāra॒-ssmo᳚-'smāna॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒teti॒ [vi̭śa॒teti̭, vāvaitadā̭ha॒] 4
vāvaitadā̭ha॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ jyoti॒rvai hira̭ṇya॒-ñjyoti̭re॒va pu॒rastā᳚ddhatte suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyā a॒gnīdhḙ dadātya॒gnimṷkhāne॒vartū-nprī̭ṇāti bra॒hmaṇḙ dadāti॒ prasū᳚tyai॒ hotrḙ dadātyā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yaddhotā॒-''tmāna̭me॒va ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-ssama̭rdhayati || 5 ||
(hira̭ṇya॒gṃ॒ - rādho̭ - rādhyāsa - ma॒mutra॒ madhṷmatī॒rā vi̭śa॒tetya॒ - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 1)
sa॒mi॒ṣṭa॒ ya॒jūgṃṣi̭ juhoti ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai॒ yadvai ya॒jñasya̭ krū॒raṃ-ya~-dvili̭ṣṭaṃ॒-ya~da॒tyeti॒ yannātyeti॒ yada̭tika॒roti॒ yannāpi̭ ka॒roti॒ tade॒va taiḥ prī̭ṇāti॒ nava̭ juhoti॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ purṷṣeṇa ya॒jña-ssammi̭to॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñasta-mprī̭ṇāti॒ ṣa-ḍṛgmi̭yāṇi juhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ trīṇi॒ yajūgṃ̭ṣi॒ [yajūgṃ̭ṣi, traya̭ i॒me lo॒kā] 6
traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ yajña̭ ya॒jña-ṅga̭ccha ya॒jñapa̭ti-ṅga॒cchetyā̭ha ya॒jñapa̭time॒vaina̭-ṅgamayati॒ svāṃ-yo~ni̭-ṅga॒cchetyā̭ha॒ svāme॒vainaṃ॒-yo~ni̭-ṅgamayatye॒ṣa tḙ ya॒jño ya̭jñapate sa॒hasū᳚ktavāka-ssu॒vīra॒ ityā̭ha॒ yaja̭māna e॒va vī॒rya̭-ndadhāti vāsi॒ṣṭho ha̭ sātyaha॒vyo dḙvabhā॒ga-mpa̭praccha॒ ya-thsṛñja̭yā-nbahuyā॒jino-'yī̭yajo ya॒jñe [ ] 7
ya॒jña-mpratya̭tiṣṭhi॒pā(3) ya॒jñapa॒tā(3)viti॒ sa ho̭vāca ya॒jñapa̭tā॒viti̭ sa॒tyādvai sṛñja̭yāḥ॒ parā̭ babhūvu॒riti̭ hovāca ya॒jñe vāva ya॒jñaḥ pra̭ti॒ṣṭhāpya̭ āsī॒-dyaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvā॒yeti॒ devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒ttvā gā॒tu -mi॒tetyā̭ha ya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ yaja̭māna॒syā-'pa̭rābhāvāya || 8 ||
(yajūgṃ̭ṣi - ya॒jña - eka̭catvārigṃśacca) (a. 2)
a॒va॒bhṛ॒tha॒-ya॒jūgṃṣi̭ juhoti॒ yade॒vārvā॒cīna॒-meka̭hāyanā॒denaḥ̭ ka॒roti॒ tade॒va tairava̭ yajate॒ 'po̭-'vabhṛ॒tha-mavai᳚tya॒phsu vai varṷṇa-ssā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nvavai̭ti॒ sāma॒ vai ra̭kṣo॒hā rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ trirni॒dhana॒mupai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ rakṣā॒g॒- [lo॒kebhyo॒ rakṣāgṃ̭si, apa̭ hanti॒] 9
-syapa̭ hanti॒ purṷṣaḥpuruṣo ni॒dhana॒mupai̭ti॒ purṷṣaḥpuruṣo॒ hi ra̭kṣa॒svī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā u॒rugṃ hi rājā॒ varṷṇaśca॒kāretyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai śa॒ta-ntḙ rāja-nbhi॒ṣajaḥ̭ sa॒hasra॒mityā̭ha bheṣa॒jame॒vāsmai̭ karotya॒bhiṣṭhi̭to॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śame॒vābhi ti̭ṣṭhati ba॒r॒hira॒bhi jṷho॒tyāhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ agni॒vatye॒va jṷho॒tyapa̭ barhiṣaḥ prayā॒jān [prayā॒jān, ya॒ja॒ti॒ pra॒jā vai] 10
ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tyājya̭bhāgau yajati ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti॒ varṷṇaṃ-ya~jati varuṇapā॒śāde॒vaina̭-mmuñcatya॒gnīvarṷṇau yajati sā॒kṣāde॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śā-nmṷñca॒tya-pa̭barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pra॒jā e॒va va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati॒ dvāva̭nūyā॒jau ṣaṭ-thsampa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ [ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭, ṛ॒tuṣve॒va prati̭] 11
ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭha॒-tyava̭bhṛtha-nicaṅku॒ṇetyā̭ha yathodi॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate samu॒dre te॒ hṛda̭ya-ma॒phsva̭ntarityā̭ha samu॒dre hya̭ntarvarṷṇa॒-ssa-ntvā̭ viśa॒-ntvoṣa̭dhī-ru॒tā-''pa॒ ityā̭hā॒dbhi-re॒vaina॒moṣa̭dhībhi-ssa॒myañca̭-ndadhāti॒ devī̭rāpa e॒ṣa vo॒ garbha॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpa॒śavo॒ vai [ ] 12
somo॒ ya-dbhi̭ndū॒nā-mbha॒kṣaye᳚-tpaśu॒mān-thsyā॒-dvarṷṇa॒-stvḙna-ṅgṛhṇīyā॒dyanna bha॒kṣayḙdapa॒śu-ssyā॒nnainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇīyā-dupa॒spṛśya̭me॒va pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ nainaṃ॒-va~rṷṇo gṛhṇāti॒ prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha varuṇapā॒śāde॒va nirmṷcya॒te 'pra̭tīkṣa॒mā ya̭nti॒ varṷṇasyā॒ntarhi̭tyā॒ edho᳚-'syedhiṣī॒mahī-tyā̭ha sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti॒ tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte || 13 ||
(rakṣāgṃ̭si - prayā॒jā - nṛ॒tavo॒ - vai - na̭ma॒syanto॒ - dvāda̭śa ca) (a. 3)
sphyena॒ vedi॒muddha̭nti rathā॒kṣeṇa॒ vi mi̭mīte॒ yūpa̭-mminoti tri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒bhṛntya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ stṛtyai॒ yada̭ntarve॒di mi̭nu॒yā-ddḙvalo॒kama॒bhi ja̭ye॒-dya-dba̭hirve॒di ma̭nuṣya lo॒kaṃ ~ve᳚dya॒ntasya̭ sa॒ndhau mi̭notyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyā॒ upa̭rasammitā-mminuyā-tpitṛlo॒kakā̭masya raśa॒nasa̭mintā-mmanuṣyalo॒kakā̭masya ca॒ṣāla̭-sammitāmindri॒ya kā̭masya॒ sarvā᳚n-thsa॒mā-npra̭ti॒ṣṭhākā̭masya॒ ye trayo̭ maddhya॒māstān-thsa॒mā-npa॒śukā̭masyai॒tān. vā [vai, anṷ] 14
anṷ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante paśu॒māne॒va bha̭vati॒ vyati̭ṣaje॒dita̭rā-npra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rvyati̭ṣajati॒ ya-ṅkā॒mayḙta pra॒māyṷka-ssyā॒diti̭ garta॒mita॒-ntasya̭ minuyāduttarā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha॒matha॒ hrasī̭yāgṃsame॒ṣā vai ga̭rta॒midyasyai॒va-mmi॒noti̭ tā॒ja-kpra mī̭yate dakṣiṇā॒rdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha-mminuyā-thsuva॒rgakā̭ma॒syātha॒ hrasī̭yāgṃsa-mā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ [sama̭ṣṭyai, yadeka̭smi॒n॒.] 15
yadeka̭smi॒n॒. yūpe॒ dve ra̭śa॒ne pa̭ri॒vyaya̭ti॒ tasmā॒deko॒ dve jā॒ye vi̭ndate॒ yannaikāgṃ̭ raśa॒nā-ndvayo॒ryūpa̭yoḥ pari॒vyaya̭ti॒ tasmā॒nnaikā॒ dvau patī̭ vindate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ strya̭sya jāye॒tetyṷpā॒nte tasya॒ vyati̭ṣaje॒-thstryḙvāsya̭ jāyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ pumā̭nasya jāye॒tetyā॒nta-ntasya॒ pra ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭ [ve᳚ṣṭaye॒-tpumā̭ne॒vāsya̭, jā॒ya॒te 'sṷrā॒] 16
jāya॒te 'sṷrā॒ vai de॒vā-nda̭kṣiṇa॒ta upā̭naya॒-ntā-nde॒vā ṷpaśa॒yenai॒vāpā̭-nudanta॒ ta-dṷpaśa॒yasyo̭-paśaya॒tvaṃ-ya~-dda̭kṣiṇa॒ta ṷpaśa॒ya ṷpa॒śaye॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai॒ sarve॒ vā a॒nye yūpāḥ᳚ paśu॒manto-'tho̭paśa॒ya e॒vāpa॒śustasya॒ yaja̭mānaḥ pa॒śuryanna ni̭rdi॒śedārti॒-mārcche॒-dyaja̭māno॒-'sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyā-dyame॒va [ ] 17
dveṣṭi॒ tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati॒ yadi॒ na dvi॒ṣyādā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyā॒nna grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyā-npra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ so᳚-'nnādyḙna॒ vyā᳚rdhyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai so᳚-'nnādya॒mavā̭rundha॒ yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vā-nnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, ya] 18
ya ḙkāda॒śa-sstana̭ e॒vāsyai॒ sa du॒ha e॒vainā॒-ntena॒ vajro॒ vā e॒ṣā sa-mmī̭yate॒ yadḙkāda॒śinī॒ seśva॒rā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñagṃ samma̭rdito॒rya-tpā᳚tnīva॒ta-mmi॒noti̭ ya॒jñasya॒ pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 19 ||
(vai - sama̭ṣṭyai॒ - pumā̭ne॒vāsya॒ - yame॒va - rṷndhe - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tāmḙkāda॒śinī̭-mapaśya॒-ttayā॒ vai sa āyṷrindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta pra॒jā i̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa sṛ̭jate॒ yo yaja̭te॒ sa e॒tarhi̭ riricā॒na i̭va॒ yade॒ṣaikā̭da॒śinī॒ bhava॒tyāyṷre॒va taye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ praivā-''gne॒yena̭ vāpayati mithu॒nagṃ sā̭rasva॒tyā ka̭roti॒ reta̭- [retaḥ̭, sau॒myena̭ dadhāti॒] 20
-ssau॒myena̭ dadhāti॒ pra ja̭nayati pau॒ṣṇena̭ bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati vaiśvade॒vo bha̭vati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayatī-ndri॒yame॒vaindreṇāva̭ rundhe॒ viśa̭-mmāru॒tenaujo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ prasa॒vāya̭ sāvi॒tro ni̭rvaruṇa॒tvāya̭ vāru॒ṇo ma̭ddhya॒ta ai॒ndramā la̭bhate maddhya॒ta e॒vendri॒yaṃ-ya~ja̭māne dadhāti [ ] 21
pu॒rastā̭dai॒ndrasya̭ vaiśvade॒vamā la̭bhate vaiśvade॒vaṃ-vā~ anna॒manna̭me॒va pu॒rastā᳚ddhatte॒ tasmā᳚-tpu॒rastā॒danna̭madyata ai॒ndramā॒labhya̭ māru॒tamā la̭bhate॒ vi-ḍvai ma॒ruto॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷ baddhnāti॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yo-'va̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyatāṃ॒-yo~-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gaccha॒tvityai॒ndrasya̭ lo॒ke vā̭ru॒ṇamā la̭bheta vāru॒ṇasya̭ lo॒ka ai॒ndraṃ- [lo॒ka ai॒ndram, ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭] 22
-~ya e॒vāva̭gata॒-sso-'pa̭ ruddhyate॒ yo-'pa̭ruddha॒-sso-'va̭ gacchati॒ yadi̭ kā॒mayḙta pra॒jā mṷhyeyu॒riti̭ pa॒śūn vyati̭ṣaje-tpra॒jā e॒va mo̭hayati॒ yada̭bhivāha॒to̭-'pāṃ-vā~̭ru॒ṇamā॒labhḙta pra॒jā varṷṇo gṛhṇīyā-ddakṣiṇa॒ta uda̭ñca॒mā la̭bhate-'pavāha॒to̭-'pā-mpra॒jānā॒-mava̭ruṇa grāhāya || 23 ||
(reto॒ - yaja̭māne dadhāti - lo॒ka ai॒ndragṃ - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 5)
indraḥ॒ patni̭yā॒ manṷmayājaya॒-ttā-mparya̭gnikṛtā॒-muda̭sṛja॒-ttayā॒ manṷrārdhno॒dya-tparya̭gnikṛta-mpātnīva॒tamṷ-thsṛ॒jati॒ yāme॒va manu॒r॒. ṛddhi॒mārdhno॒-ttāme॒va yaja̭māna ṛdhnoti ya॒jñasya॒ vā apra̭tiṣṭhitā-dya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ parā̭ bhavati॒ yadājyḙna pātnīva॒tagṃ sagg̭sthā॒paya̭ti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai ya॒jña-mpra̭ti॒tiṣṭha̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ṣṭaṃ-va~॒payā॒ [-~va॒payā᳚, bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭] 24
bhava॒tyani̭ṣṭaṃ-va~॒śayā-'tha̭ pātnīva॒tena॒ pra ca̭rati tī॒rtha e॒va pra ca̭ra॒tyatho̭ e॒tarhye॒vāsya॒ yāma̭stvā॒ṣṭro bha̭vati॒ tvaṣṭā॒ vai reta̭sa-ssi॒ktasya̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti॒ tame॒va vṛṣā̭ṇa॒-mpatnī॒ṣvapi̭ sṛjati॒ so᳚-'smai rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti || 25 ||
(va॒payā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ ya-thsau॒myo bhava̭ti॒ yathā̭ mṛ॒tāyā̭nu॒stara̭ṇī॒-ṅghnanti̭ tā॒dṛge॒va ta-dyadṷttarā॒rdhe vā॒ maddhyḙ vā juhu॒yā-dde॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyā-ddakṣiṇā॒rdhe jṷhotye॒ṣā vai pi̭tṛ॒ṇā-ndi-khsvāyā̭me॒va di॒śi pi॒tṝ-nni॒rava̭dayata udgā॒tṛbhyo̭ haranti sāmadeva॒tyo̭ vai sau॒myo yade॒va sāmnaḥ̭ chambaṭku॒rvanti॒ tasyai॒va sa śānti॒rave᳚- [śānti॒rava̭, ī॒kṣa॒nte॒ pa॒vitraṃ॒-vai~] 26
-kṣante pa॒vitraṃ॒-vai~ sau॒mya ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayante॒ ya ā॒tmāna॒-nna pa̭ri॒paśyḙdi॒tāsuḥ̭ syādabhida॒di-ṅkṛ॒tvā-'ve᳚kṣeta॒ tasmi॒n॒. hyā᳚tmāna̭-mpari॒paśya॒tyatho̭ ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate॒ yo ga॒tama̭nā॒-ssyā-thso-'ve᳚kṣeta॒ yanme॒ manaḥ॒ parā̭gataṃ॒-ya~dvā̭ me॒ apa̭rāgatam | rājñā॒ somḙna॒ tadva॒yama॒smāsṷ dhārayāma॒sīti॒ mana̭ e॒vātma-ndā̭dhāra॒- [e॒vātma-ndā̭dhāra, na ga॒tama̭nā] 27
na ga॒tama̭nā bhava॒tyapa॒ vai tṛ̭tīyasava॒ne ya॒jñaḥ krā̭matījā॒nā-danī̭jānama॒bhyā᳚-gnāvaiṣṇa॒vyarcā ghṛ॒tasya̭ yajatya॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ viṣṇṷrya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñca̭ dādhāropā॒gṃ॒śu ya̭jati mithuna॒tvāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti mi॒tro ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭaṃ-yu~vate॒ varṷṇo॒ duri̭ṣṭa॒-ṅkva̭ tarhi̭ ya॒jñaḥ kva̭ yaja̭māno bhava॒tīti॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te mi॒treṇai॒va [ ] 28
ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayati॒ varṷṇena॒ duri̭ṣṭa॒-nnā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ yathā॒ vai lāṅga̭leno॒rvarā᳚-mprabhi॒ndan-tye॒vamṛ̭khsā॒me ya॒jña-mpra bhi̭nto॒ yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te ya॒jñāyai॒va prabhi̭nnāya ma॒tya̭ma॒nvavā᳚syati॒ śāntyai̭ yā॒tayā̭māni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si॒ ya ī̭jā॒na-śchanda̭sāme॒ṣa raso॒ ya-dva॒śā yanmai᳚trāvaru॒ṇīṃ-va~॒śāmā॒labha̭te॒ chandāg̭sye॒va puna॒rā prī̭ṇā॒tya yā̭tayāmatvā॒yātho॒ chanda̭ssve॒va rasa̭-ndadhāti || 29 ||
(ava̭ - dādhāra - mi॒treṇai॒va - prī̭ṇāti॒ - ṣaṭca̭) (a. 7)
de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryāṃ᳚(1॒) ~vya̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒-ntada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvaṃ-ya~da̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyanta̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte॒ teja̭ āgne॒yene᳚ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ brahmavarca॒sagṃ sau॒ryeṇo̭pa॒stambha̭naṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭tigrā॒hyā᳚śca॒kre pṛ॒ṣṭhāni॒ ya-tpṛṣṭhye॒ na gṛ̭hṇī॒yā-tprāñcaṃ̭-ya~॒jña-mpṛ॒ṣṭhāni॒ sagṃ śṛ̭ṇīyu॒rya-du॒kthyḙ [-du॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-] 30
gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭-ya~॒jñama̭tigrā॒hyā᳚-ssagṃ śṛ̭ṇīyurviśva॒jiti॒ sarva̭pṛṣṭhe grahīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāya̭ pra॒jāpa̭tirde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa pri॒yāsta॒nūrapa॒ nya̭dhatta॒ tada̭tigrā॒hyā̭ abhava॒n vita̭nu॒stasya̭ ya॒jña ityā̭hu॒rya-syā̭tigrā॒hyā̭ na gṛ॒hyanta॒ ityapya̭gniṣṭo॒me gra̭hīta॒vyā̭ ya॒jñasya̭ satanu॒tvāya̭ de॒vatā॒ vai sarvā᳚-ssa॒dṛśī̭rāsa॒-ntā na vyā॒vṛta̭-magaccha॒-nte de॒vā [de॒vāḥ, e॒ta e॒tā-ngrahā̭-] 31
e॒ta e॒tā-ngrahā̭-napaśya॒-ntāna̭gṛhṇatā-''gne॒ yama॒gnirai॒ndramindraḥ̭ sau॒ryagṃ sūrya॒stato॒ vai te᳚-'nyābhi̭-rde॒vatā̭bhi-rvyā॒vṛta̭magaccha॒n॒. yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante᳚ vyā॒vṛta̭me॒va pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa gacchatī॒me lo॒kā jyoti̭ṣmanta-ssa॒māva̭-dvīryāḥ kā॒ryā̭ ityā̭hurāgne॒yenā॒smin ~lo॒ke jyoti̭rdhatta ai॒ndreṇā॒ntari̭kṣa indravā॒yū hi sa॒yujaṷ sau॒ryeṇā॒muṣmi̭n ~lo॒ke [ ] 32
jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti sa॒māva̭-dvīryānenān kuruta e॒tān. vai grahā᳚-nba॒bāṃ-vi॒śvava̭yasā-vavittā॒-ntābhyā̭mi॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca॒ prābhu॒ryasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante॒ prāsmā̭ i॒me lo॒kāḥ parā᳚ñcaścā॒rvāñca̭śca bhānti || 33 ||
(u॒kthyḙ - de॒vā - a॒muṣmi̭n ~lo॒ka - ekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 8)
de॒vā vai ya-dya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā adā᳚bhye॒ chandāgṃ̭si॒ sava̭nāni॒ sama̭sthāpaya॒-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo-'dā᳚bhyo gṛ॒hyate॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ yadvai de॒vā asṷrā॒-nadā᳚bhye॒-nāda̭bhnuva॒-ntadadā᳚bhyasyā-dābhya॒ tvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ da॒bhnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vyo dabhno- [dabhnoti, e॒ṣā vai] 34
-tye॒ṣā vai pra॒jāpa̭te-ratimo॒kṣiṇī॒ nāma̭ ta॒nūryadadā᳚bhya॒ upa̭naddhasya gṛhṇā॒tyati̭muktyā॒ ati̭ pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mmucyate॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ ghnanti॒ vā e॒ta-thsomaṃ॒-ya~da̭bhiṣu॒ṇvanti॒ somḙ ha॒nyamā̭ne ya॒jño ha̭nyate ya॒jñe yaja̭māno brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yena॒ jīvan᳚-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kametīti̭ jīvagra॒ho vā e॒ṣa yadadā॒bhyo 'na̭bhiṣutasya gṛhṇāti॒ jīva̭ntame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ ~lo॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ yadadā᳚bhye sagg-sthā॒paya̭-ntya॒gṃ॒śūnapi̭ sṛjati ya॒jñasya॒ santa̭tyai || 35 ||
(da॒bhno॒tya - na̭bhiṣutasya gṛhṇā॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)
de॒vā vai pra॒bāhu॒ggrahā̭-nagṛhṇata॒ sa e॒ta-mpra॒jāpa̭ti-ra॒gṃ॒śu-ma̭paśya॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tena॒ vai sa ā᳚rdhno॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒-'gṃ॒śu-rgṛ॒hyata̭ ṛ॒ddhnotye॒va sa॒kṛda̭bhiṣutasya gṛhṇāti sa॒kṛddhi sa tenā-''rdhno॒nmana̭sā gṛhṇāti॒ mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ audṷmbareṇa gṛhṇā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ catuḥ̭srakti bhavati di॒- [bhavati di॒kṣu, e॒va prati̭ tiṣṭhati॒] 36
-kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ yo vā a॒gṃ॒śorā॒yata̭naṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati vāmade॒vyamiti॒ sāma॒ tadvā a̭syā॒-''yata̭na॒-mmana̭sā॒ gāya̭māno gṛhṇātyā॒yata̭navāne॒va bha̭vati॒ yada̭ddhva॒ryura॒gṃ॒śu-ṅgṛ॒hṇa-nnārdhayḙdu॒bhābhyā॒-nnardhyḙtāddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya ca॒ yada॒rdhayḙ-du॒bhābhyā̭-mṛddhye॒tāna̭vāna-ṅgṛhṇāti॒ saivāsyardhi॒r॒. hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇa āyṷṣai॒vāmṛta̭ma॒bhi dhi̭noti śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || 37 ||
(di॒kṣva̭ - niti - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 10)
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa ya॒jñānāgṃ̭ ṣoḍaśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmāna̭ma॒bhi sama̭kkhida॒-tta-thṣo̭ḍa॒śya̭bhava॒nna vai ṣo̭ḍa॒śī nāma̭ ya॒jño᳚-'sti॒ yadvāva ṣo̭ḍa॒śagg sto॒tragṃ ṣo̭ḍa॒śagṃ śa॒stra-ntena̭ ṣoḍa॒śī ta-thṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ ṣoḍaśi॒tvaṃ-ya~-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha̭tte de॒vebhyo॒ vai sṷva॒rgo lo॒ko [lo॒kaḥ, na prābha̭va॒-tta] 38
na prābha̭va॒-tta e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina̭mapaśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai tebhyaḥ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ prābha̭va॒dya-thṣo̭ḍa॒śī gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyā॒ indro॒ vai de॒vānā̭mānujāva॒ra ā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭ti॒mupā̭dhāva॒-ttasmā̭ e॒tagṃ ṣo̭ḍa॒śina॒-mprāya̭ccha॒-ttama̭gṛhṇīta॒ tato॒ vai so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai॒-dyasyai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate- [gṛ॒hyate᳚, agra̭me॒va] 39
-'gra̭me॒va sa̭mā॒nānā॒-mparyḙti prātassava॒ne gṛ̭hṇāti॒ vajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajraḥ̭ prātassava॒nagg svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnigṛ̭hṇāti॒ sava̭nesavane॒-'bhi gṛ̭hṇāti॒ sava̭nāthsavanāde॒vaina॒-mpra ja̭nayati tṛtīyasava॒ne pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī pa॒śava̭stṛtīyasava॒naṃ-va~jrḙṇai॒vāsmai̭ tṛtīyasava॒nā-tpa॒śūnava̭ rundhe॒ nokthyḙ gṛhṇīyā-tpra॒jā vai pa॒śava̭ u॒kthāni॒ yadu॒kthyḙ- [yadu॒kthye᳚, gṛ॒hṇī॒yā-tpra॒jā-] 40
gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūna̭sya॒ nirda̭hedatirā॒tre pa॒śukā̭masya gṛhṇīyā॒-dvajro॒ vai ṣo̭ḍa॒śī vajrḙṇai॒vāsmai̭ pa॒śūna̭va॒ruddhya॒ rātri̭-yo॒pari̭ṣṭā-cchamaya॒tyapya̭gniṣṭo॒me rā̭ja॒nya̭sya gṛhṇīyā-dvyā॒vṛtkā̭mo॒ hi rā̭ja॒nyo̭ yaja̭te sā॒hna e॒vāsmai॒ vajra̭-ṅgṛhṇāti॒ sa ḙnaṃ॒-va~jro॒ bhūtyā̭ indhe॒ nirvā̭ daha-tyekavi॒gṃ॒śagg sto॒tra-mbha̭vati॒ prati̭ṣṭhityai॒ hari̭vacchasyata॒ indra̭sya pri॒ya-ndhāmo- [pri॒ya-ndhāma̭, upā᳚-''pnoti॒] 41
-pā᳚-''pnoti॒ kanī̭yāgṃsi॒ vai de॒veṣu॒ chandā॒g॒syāsa॒n-jyāyā॒g॒-syasṷreṣu॒ te de॒vāḥ kanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhi vya̭śagṃsa॒-ntato॒ vai te-'sṷrāṇāṃ-lo~॒kama̭vṛñjata॒ ya-tkanī̭yasā॒ chanda̭sā॒ jyāya॒-śchando॒-'bhivi॒śagṃsa̭ti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte॒ ṣaḍa॒kṣarā॒ṇyati̭ recayanti॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti ca॒tvāri॒ pūrvā॒ṇyava̭ kalpayanti॒ [kalpayanti, catṷṣpada e॒va] 42
catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ dve utta̭re dvi॒pada̭ e॒vāva̭ rundhe 'nu॒ṣṭubha̭ma॒bhi sa-mpā̭dayanti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā sa̭mayāviṣi॒te sūryḙ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tra-mu॒pāka̭rotye॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭han-thsā॒kṣāde॒va vajra॒-mbhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra-tyaruṇapiśa॒ṅgo-'śvo॒ dakṣi̭ṇai॒tadvai vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai || 43 ||
(lo॒ko - vi॒duṣaḥ̭ ṣoḍa॒śī gṛ॒hyate॒ - yadu॒kthyḙ - dhāma̭ - kalpayanti - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(su॒va॒rgāya॒ ya-ddā᳚kṣi॒ṇāni̭ - samiṣṭa ya॒jūg - ṣya̭vabhṛtha ya॒jūgṃṣi॒ - sphyena̭ - pra॒jāpa̭tirekāda॒śinī॒ - mindraḥ॒ patni̭yā॒ - ghnanti̭ - de॒vā vā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - de॒vā vā adā᳚bhye - de॒vā vai pra॒bāhṷk - pra॒jāpa̭tirde॒vebhya॒-ssa ri̭ricā॒naḥ - ṣo̭ḍaśa॒dhaikā̭daśa) (11)
(su॒va॒rgāya̭ - yajati pra॒jāḥ - sau॒myena̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒tyañcaṃ̭ - gṛhṇī॒yā-tpra॒jā-mpa॒śūn - trica̭tvārigṃśat) (43)
(su॒va॒rgāya॒, vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ - ya - ccā॒tvālā᳚ - dya॒jñene - ndraḥ̭ - su॒vargāya॒ - ṣaṭ ) (6)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.