முண்டக உபநிஷத் - த்விதீய முண்டக, ப்ரதம காண்டஃ

Mundaka Upanishad - Dvitiya Mundaka, Prathama Kandah

📂 Upanishad 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
॥ த்விதீய முண்டகே ப்ரதமஃ கண்டஃ ॥
ததேத-த்ஸத்யம்
யதா ஸுதீப்தா-த்பாவகாத்விஸ்புலிங்காஃ
ஸஹஸ்ரஶஃ ப்ரபவந்தே ஸரூபாஃ ।
ததா-ऽக்ஷராத்விவிதா-ஸ்ஸோம்ய பாவாஃ
ப்ரஜாயந்தே தத்ர சைவாபி யந்தி ॥ 1॥
திவ்யோ ஹ்யமூர்தஃ புருஷ-ஸ்ஸ பாஹ்யாப்யந்தரோ ஹ்யஜஃ ।
அப்ராணோ ஹ்யமநா-ஶ்ஶுப்ரோ ஹ்யக்ஷரா-த்பரதஃ பரஃ ॥ 2॥
ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மந-ஸ்ஸர்வேந்த்ரியாணி ச ।
கம்-வாँயுர்ஜ்யோதிராபஃ ப்ரு'திவீ விஶ்வஸ்ய தாரிணீ ॥ 3॥
அக்நீர்மூர்தா சக்ஷுஷீ சந்த்ரஸூர்யௌ
திஶ-ஶ்ஶ்ரோத்ரே வாக் விவ்ரு'தாஶ்ச வேதாஃ ।
வாயுஃ ப்ராணோ ஹ்ரு'தயம்-விँஶ்வமஸ்ய பத்ப்யாம்
ப்ரு'திவீ ஹ்யேஷ ஸர்வபூதாந்தராத்மா ॥ 4॥
தஸ்மாதக்நி-ஸ்ஸமிதோ யஸ்ய ஸூர்யஃ
ஸோமா-த்பர்ஜந்ய ஓஷதயஃ ப்ரு'திவ்யாம் ।
புமா-ந்ரேத-ஸ்ஸிஞ்சதி யோஷிதாயாம்
பஹ்வீஃ ப்ரஜாஃ புருஷா-த்ஸம்ப்ரஸூதாஃ ॥ 5॥
தஸ்மாத்ரு'ச-ஸ்ஸாம யஜூம்ஷி தீக்ஷா
யஜ்ஞாஶ்ச ஸர்வே க்ரதவோ தக்ஷிணாஶ்ச ।
ஸம்​வँத்ஸரஶ்ச யஜமாநஶ்ச லோகாஃ
ஸோமோ யத்ர பவதே யத்ர ஸூர்யஃ ॥ 6॥
தஸ்மாச்ச தேவா பஹுதா ஸம்ப்ரஸூதாஃ
ஸாத்யா மநுஷ்யாஃ பஶவோ வயாம்ஸி ।
ப்ராணாபாநௌ வ்ரீஹியவௌ தபஶ்ச
ஶ்ரத்தா ஸத்ய-ம்ப்ரஹ்மசர்யம்-விँதிஶ்ச ॥ 7॥
ஸப்த ப்ராணாஃ ப்ரபவந்தி தஸ்மாத்
ஸப்தார்சிஷ-ஸ்ஸமித-ஸ்ஸப்த ஹோமாஃ ।
ஸப்த இமே லோகா யேஷு சரந்தி ப்ராணா
குஹாஶயா நிஹிதா-ஸ்ஸப்த ஸப்த ॥ 8॥
அத-ஸ்ஸமுத்ரா கிரயஶ்ச ஸர்வே-ऽஸ்மாத்
ஸ்யந்தந்தே ஸிந்தவ-ஸ்ஸர்வரூபாஃ ।
அதஶ்ச ஸர்வா ஓஷதயோ ரஸஶ்ச
யேநைஷ பூதைஸ்திஷ்டதே ஹ்யந்தராத்மா ॥ 9॥
புருஷ ஏவேதம்-விँஶ்வ-ங்கர்ம தபோ ப்ரஹ்ம பராம்ரு'தம் ।
ஏதத்யோ வேத நிஹித-ங்குஹாயாம்
ஸோ-ऽவித்யாக்ரந்திம்-விँகிரதீஹ ஸோம்ய ॥ 10॥
॥ இதி முண்டகோபநிஷதி த்விதீயமுண்டகே ப்ரதமஃ கண்டஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīya muṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatyaṃ
yathā sudīptā-tpāvakādvisphuliṅgāḥ
sahasraśaḥ prabhavante sarūpāḥ |
tathā-'kṣarādvividhā-ssomya bhāvāḥ
prajāyante tatra caivāpi yanti || 1||
divyo hyamūrtaḥ puruṣa-ssa bāhyābhyantaro hyajaḥ |
aprāṇo hyamanā-śśubhro hyakṣarā-tparataḥ paraḥ || 2||
etasmājjāyate prāṇo mana-ssarvendriyāṇi ca |
khaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī || 3||
agnīrmūrdhā cakṣuṣī candrasūryau
diśa-śśrotre vāg vivṛtāśca vedāḥ |
vāyuḥ prāṇo hṛdayaṃ-vi~śvamasya padbhyāṃ
pṛthivī hyeṣa sarvabhūtāntarātmā || 4||
tasmādagni-ssamidho yasya sūryaḥ
somā-tparjanya oṣadhayaḥ pṛthivyām |
pumā-nreta-ssiñcati yoṣitāyāṃ
bahvīḥ prajāḥ puruṣā-thsamprasūtāḥ || 5||
tasmādṛca-ssāma yajūṃṣi dīkṣā
yajñāśca sarve kratavo dakṣiṇāśca |
saṃ​va~tsaraśca yajamānaśca lokāḥ
somo yatra pavate yatra sūryaḥ || 6||
tasmācca devā bahudhā samprasūtāḥ
sādhyā manuṣyāḥ paśavo vayāṃsi |
prāṇāpānau vrīhiyavau tapaśca
śraddhā satya-mbrahmacaryaṃ-vi~dhiśca || 7||
sapta prāṇāḥ prabhavanti tasmāt
saptārciṣa-ssamidha-ssapta homāḥ |
sapta ime lokā yeṣu caranti prāṇā
guhāśayā nihitā-ssapta sapta || 8||
ata-ssamudrā girayaśca sarve-'smāt
syandante sindhava-ssarvarūpāḥ |
ataśca sarvā oṣadhayo rasaśca
yenaiṣa bhūtaistiṣṭhate hyantarātmā || 9||
puruṣa evedaṃ-vi~śva-ṅkarma tapo brahma parāmṛtam |
etadyo veda nihita-ṅguhāyāṃ
so-'vidyāgranthiṃ-vi~kiratīha somya || 10||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ द्वितीय मुण्डके प्रथमः खण्डः ॥
तदेत-थ्सत्यं
यथा सुदीप्ता-त्पावकाद्विस्फुलिङ्गाः
सहस्रशः प्रभवन्ते सरूपाः ।
तथा-ऽक्षराद्विविधा-स्सोम्य भावाः
प्रजायन्ते तत्र चैवापि यन्ति ॥ 1॥
दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुष-स्स बाह्याभ्यन्तरो ह्यजः ।
अप्राणो ह्यमना-श्शुभ्रो ह्यक्षरा-त्परतः परः ॥ 2॥
एतस्माज्जायते प्राणो मन-स्सर्वेन्द्रियाणि च ।
खं-वाँयुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ 3॥
अग्नीर्मूर्धा चक्षुषी चन्द्रसूर्यौ
दिश-श्श्रोत्रे वाग् विवृताश्च वेदाः ।
वायुः प्राणो हृदयं-विँश्वमस्य पद्भ्यां
पृथिवी ह्येष सर्वभूतान्तरात्मा ॥ 4॥
तस्मादग्नि-स्समिधो यस्य सूर्यः
सोमा-त्पर्जन्य ओषधयः पृथिव्याम् ।
पुमा-न्रेत-स्सिञ्चति योषितायां
बह्वीः प्रजाः पुरुषा-थ्सम्प्रसूताः ॥ 5॥
तस्मादृच-स्साम यजूंषि दीक्षा
यज्ञाश्च सर्वे क्रतवो दक्षिणाश्च ।
सं​वँत्सरश्च यजमानश्च लोकाः
सोमो यत्र पवते यत्र सूर्यः ॥ 6॥
तस्माच्च देवा बहुधा सम्प्रसूताः
साध्या मनुष्याः पशवो वयांसि ।
प्राणापानौ व्रीहियवौ तपश्च
श्रद्धा सत्य-म्ब्रह्मचर्यं-विँधिश्च ॥ 7॥
सप्त प्राणाः प्रभवन्ति तस्मात्
सप्तार्चिष-स्समिध-स्सप्त होमाः ।
सप्त इमे लोका येषु चरन्ति प्राणा
गुहाशया निहिता-स्सप्त सप्त ॥ 8॥
अत-स्समुद्रा गिरयश्च सर्वे-ऽस्मात्
स्यन्दन्ते सिन्धव-स्सर्वरूपाः ।
अतश्च सर्वा ओषधयो रसश्च
येनैष भूतैस्तिष्ठते ह्यन्तरात्मा ॥ 9॥
पुरुष एवेदं-विँश्व-ङ्कर्म तपो ब्रह्म परामृतम् ।
एतद्यो वेद निहित-ङ्गुहायां
सो-ऽविद्याग्रन्थिं-विँकिरतीह सोम्य ॥ 10॥
॥ इति मुण्डकोपनिषदि द्वितीयमुण्डके प्रथमः खण्डः ॥
|| dvitīya muṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatyaṃ
yathā sudīptā-tpāvakādvisphuliṅgāḥ
sahasraśaḥ prabhavante sarūpāḥ |
tathā-'kṣarādvividhā-ssomya bhāvāḥ
prajāyante tatra caivāpi yanti || 1||
divyo hyamūrtaḥ puruṣa-ssa bāhyābhyantaro hyajaḥ |
aprāṇo hyamanā-śśubhro hyakṣarā-tparataḥ paraḥ || 2||
etasmājjāyate prāṇo mana-ssarvendriyāṇi ca |
khaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī || 3||
agnīrmūrdhā cakṣuṣī candrasūryau
diśa-śśrotre vāg vivṛtāśca vedāḥ |
vāyuḥ prāṇo hṛdayaṃ-vi~śvamasya padbhyāṃ
pṛthivī hyeṣa sarvabhūtāntarātmā || 4||
tasmādagni-ssamidho yasya sūryaḥ
somā-tparjanya oṣadhayaḥ pṛthivyām |
pumā-nreta-ssiñcati yoṣitāyāṃ
bahvīḥ prajāḥ puruṣā-thsamprasūtāḥ || 5||
tasmādṛca-ssāma yajūṃṣi dīkṣā
yajñāśca sarve kratavo dakṣiṇāśca |
saṃ​va~tsaraśca yajamānaśca lokāḥ
somo yatra pavate yatra sūryaḥ || 6||
tasmācca devā bahudhā samprasūtāḥ
sādhyā manuṣyāḥ paśavo vayāṃsi |
prāṇāpānau vrīhiyavau tapaśca
śraddhā satya-mbrahmacaryaṃ-vi~dhiśca || 7||
sapta prāṇāḥ prabhavanti tasmāt
saptārciṣa-ssamidha-ssapta homāḥ |
sapta ime lokā yeṣu caranti prāṇā
guhāśayā nihitā-ssapta sapta || 8||
ata-ssamudrā girayaśca sarve-'smāt
syandante sindhava-ssarvarūpāḥ |
ataśca sarvā oṣadhayo rasaśca
yenaiṣa bhūtaistiṣṭhate hyantarātmā || 9||
puruṣa evedaṃ-vi~śva-ṅkarma tapo brahma parāmṛtam |
etadyo veda nihita-ṅguhāyāṃ
so-'vidyāgranthiṃ-vi~kiratīha somya || 10||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in