॥ த்விதீயஃ ஸர்கஃ ॥
॥ அக்லேஶகேஶவஃ ॥
விஹரதி வநே ராதா ஸாதாரணப்ரணயே ஹரௌ விகலிதநிஜோத்கர்ஷாதீர்ஷ்யாவஶேந கதாந்யதஃ ।
க்வசிதபி லதாகுஞ்ஜே குஞ்ஜந்மதுவ்ரதமண்டலீ-முகரஶிகரே லீநா தீநாப்யுவாச ரஹஃ ஸகீம் ॥ 14 ॥
॥ கீதம் 5 ॥
ஸஞ்சரததரஸுதாமதுரத்வநிமுகரிதமோஹநவம்ஶம் ।
சலிதத்ரு'கஞ்சலசஞ்சலமௌலிகபோலவிலோலவதம்ஸம் ॥
ராஸே ஹரிமிஹ விஹிதவிலாஸம் ஸ்மரதி மநோ மம க்ரு'தபரிஹாஸம் ॥ 1 ॥
சந்த்ரகசாருமயூரஶிகண்டகமண்டலவலயிதகேஶம் ।
ப்ரசுரபுரந்தரதநுரநுரஞ்ஜிதமேதுரமுதிரஸுவேஶம் ॥ 2 ॥
கோபகதம்பநிதம்பவதீமுகசும்பநலம்பிதலோபம் ।
பந்துஜீவமதுராதரபல்லவமுல்லஸிதஸ்மிதஶோபம் ॥ 3 ॥
விபுலபுலகபுஜபல்லவவலயிதவல்லவயுவதிஸஹஸ்ரம் ।
கரசரணோரஸி மணிகணபூஷணகிரணவிபிந்நதமிஸ்ரம் ॥ 4 ॥
ஜலதபடலவலதிந்துவிநந்தகசந்தநதிலகலலாடம் ।
பீநபயோதரபரிஸரமர்தநநிர்தயஹ்ரு'தயகவாடம் ॥ 5 ॥
மணிமயமகரமநோஹரகுண்டலமண்டிதகண்டமுதாரம் ।
பீதவஸநமநுகதமுநிமநுஜஸுராஸுரவரபரிவாரம் ॥ 6 ॥
விஶதகதம்பதலே மிலிதம் கலிகலுஷபயம் ஶமயந்தம் ।
மாமபி கிமபி தரங்கதநங்கத்ரு'ஶா மநஸா ரமயந்தம் ॥ 7 ॥
ஶ்ரீஜயதேவபணிதமதிஸுந்தரமோஹநமதுரிபுரூபம் ।
ஹரிசரணஸ்மரணம் ப்ரதி ஸம்ப்ரதி புண்யவதாமநுரூபம் ॥ 8 ॥
கணயதி குணக்ராமம் பாமம் ப்ரமாதபி நேஹதே வஹதி ச பரிதோஷம் தோஷம் விமுஞ்சதி தூரதஃ ।
யுவதிஷு வலஸ்த்ரு'ஷ்ணே க்ரு'ஷ்ணே விஹாரிணி மாம் விநா புநரபி மநோ வாமம் காமம் கரோதி கரோமி கிம் ॥ 15 ॥
॥ கீதம் 6 ॥
நிப்ரு'தநிகுஞ்ஜக்ரு'ஹம் கதயா நிஶி ரஹஸி நிலீய வஸந்தம் ।
சகிதவிலோகிதஸகலதிஶா ரதிரபஸரஸேந ஹஸந்தம் ॥
ஸகி ஹே கேஶிமதநமுதாரம் ரமய மயா ஸஹ மதநமநோரதபாவிதயா ஸவிகாரம் ॥ 1 ॥
ப்ரதமஸமாகமலஜ்ஜிதயா படுசாடுஶதைரநுகூலம் ।
ம்ரு'துமதுரஸ்மிதபாஷிதயா ஶிதிலீக்ரு'தஜகநதுகூலம் ॥ 2 ॥
கிஸலயஶயநநிவேஶிதயா சிரமுரஸி மமைவ ஶயாநம் ।
க்ரு'தபரிரம்பணசும்பநயா பரிரப்ய க்ரு'தாதரபாநம் ॥ 3 ॥
அலஸநிமீலிதலோசநயா புலகாவலிலலிதகபோலம் ।
ஶ்ரமஜலஸகலகலேவரயா வரமதநமதாததிலோலம் ॥ 4 ॥
கோகிலகலரவகூஜிதயா ஜிதமநஸிஜதந்த்ரவிசாரம் ।
ஶ்லதகுஸுமாகுலகுந்தலயா நகலிகிதகநஸ்தநபாரம் ॥ 5 ॥
சரணரணிதமநிநூபுரயா பரிபூரிதஸுரதவிதாநம் ।
முகரவிஶ்ரு'ங்கலமேகலயா ஸகசக்ரஹசும்பநதாநம் ॥ 6 ॥
ரதிஸுகஸமயரஸாலஸயா தரமுகுலிதநயநஸரோஜம் ।
நிஃஸஹநிபதிததநுலதயா மதுஸூதநமுதிதமநோஜம் ॥ 7 ॥
ஶ்ரீஜயதேவபணிதமிதமதிஶயமதுரிபுநிதுவநஶீலம் ।
ஸுகமுத்கண்டிதகோபவதூகதிதம் விதநோது ஸலீலம் ॥ 8 ॥
ஹஸ்தஸ்ரஸ்தவிலாஸவம்ஶமந்ரு'ஜுப்ரூவல்லிமத்பல்லவீ-வ்ரு'ந்தோத்ஸாரித்ரு'கந்தவீக்ஷிதமதிஸ்வேதார்த்ரகண்டஸ்தலம் ।
மாமுத்வீக்ஷ்ய விலக்ஷிதம் ஸ்மிதஸுதாமுக்தாநநம் காநநே கோவிந்தம் வ்ரஜஸுந்தரீகணவ்ரு'தம் பஶ்யாமி ஹ்ரு'ஷ்யாமி ச ॥ 16 ॥
துராலோகஸ்தோகஸ்தபகநவகாஶோகலதிகா-விகாஸஃ காஸாரோபவநபவநோऽபி வ்யதயதி ।
அபி ப்ராம்யத்ப்ரு'ங்கீரணிதரமணீயா ந முகுல-ப்ரஸூதிஶ்சூதாநாம் ஸகி ஶிகரிணீயம் ஸுகயதி ॥ 17 ॥
॥ இதி கீதகோவிந்தே அக்லேஶகேஶவோ நாம த்விதீயஃ ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ द्वितीयः सर्गः ॥
॥ अक्लेशकेशवः ॥
विहरति वने राधा साधारणप्रणये हरौ विगलितनिजोत्कर्षादीर्ष्यावशेन गतान्यतः ।
क्वचिदपि लताकुञ्जे गुञ्जन्मधुव्रतमण्डली-मुखरशिखरे लीना दीनाप्युवाच रहः सखीम् ॥ 14 ॥
॥ गीतं 5 ॥
सञ्चरदधरसुधामधुरध्वनिमुखरितमोहनवंशम् ।
चलितदृगञ्चलचञ्चलमौलिकपोलविलोलवतंसम् ॥
रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासम् ॥ 1 ॥
चन्द्रकचारुमयूरशिखण्डकमण्डलवलयितकेशम् ।
प्रचुरपुरन्दरधनुरनुरञ्जितमेदुरमुदिरसुवेशम् ॥ 2 ॥
गोपकदम्बनितम्बवतीमुखचुम्बनलम्भितलोभम् ।
बन्धुजीवमधुराधरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम् ॥ 3 ॥
विपुलपुलकभुजपल्लववलयितवल्लवयुवतिसहस्रम् ।
करचरणोरसि मणिगणभूषणकिरणविभिन्नतमिस्रम् ॥ 4 ॥
जलदपटलवलदिन्दुविनन्दकचन्दनतिलकललाटम् ।
पीनपयोधरपरिसरमर्दननिर्दयहृदयकवाटम् ॥ 5 ॥
मणिमयमकरमनोहरकुण्डलमण्डितगण्डमुदारम् ।
पीतवसनमनुगतमुनिमनुजसुरासुरवरपरिवारम् ॥ 6 ॥
विशदकदम्बतले मिलितं कलिकलुषभयं शमयन्तम् ।
मामपि किमपि तरङ्गदनङ्गदृशा मनसा रमयन्तम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमतिसुन्दरमोहनमधुरिपुरूपम् ।
हरिचरणस्मरणं प्रति सम्प्रति पुण्यवतामनुरूपम् ॥ 8 ॥
गणयति गुणग्रामं भामं भ्रमादपि नेहते वहति च परितोषं दोषं विमुञ्चति दूरतः ।
युवतिषु वलस्तृष्णे कृष्णे विहारिणि मां विना पुनरपि मनो वामं कामं करोति करोमि किम् ॥ 15 ॥
॥ गीतं 6 ॥
निभृतनिकुञ्जगृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् ।
चकितविलोकितसकलदिशा रतिरभसरसेन हसन्तम् ॥
सखि हे केशिमथनमुदारं रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ 1 ॥
प्रथमसमागमलज्जितया पटुचाटुशतैरनुकूलम् ।
मृदुमधुरस्मितभाषितया शिथिलीकृतजघनदुकूलम् ॥ 2 ॥
किसलयशयननिवेशितया चिरमुरसि ममैव शयानम् ।
कृतपरिरम्भणचुम्बनया परिरभ्य कृताधरपानम् ॥ 3 ॥
अलसनिमीलितलोचनया पुलकावलिललितकपोलम् ।
श्रमजलसकलकलेवरया वरमदनमदादतिलोलम् ॥ 4 ॥
कोकिलकलरवकूजितया जितमनसिजतन्त्रविचारम् ।
श्लथकुसुमाकुलकुन्तलया नखलिखितघनस्तनभारम् ॥ 5 ॥
चरणरणितमनिनूपुरया परिपूरितसुरतवितानम् ।
मुखरविशृङ्खलमेखलया सकचग्रहचुम्बनदानम् ॥ 6 ॥
रतिसुखसमयरसालसया दरमुकुलितनयनसरोजम् ।
निःसहनिपतिततनुलतया मधुसूदनमुदितमनोजम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमिदमतिशयमधुरिपुनिधुवनशीलम् ।
सुखमुत्कण्ठितगोपवधूकथितं वितनोतु सलीलम् ॥ 8 ॥
हस्तस्रस्तविलासवंशमनृजुभ्रूवल्लिमद्बल्लवी-वृन्दोत्सारिदृगन्तवीक्षितमतिस्वेदार्द्रगण्डस्थलम् ।
मामुद्वीक्ष्य विलक्षितं स्मितसुधामुग्धाननं कानने गोविन्दं व्रजसुन्दरीगणवृतं पश्यामि हृष्यामि च ॥ 16 ॥
दुरालोकस्तोकस्तबकनवकाशोकलतिका-विकासः कासारोपवनपवनोऽपि व्यथयति ।
अपि भ्राम्यद्भृङ्गीरणितरमणीया न मुकुल-प्रसूतिश्चूतानां सखि शिखरिणीयं सुखयति ॥ 17 ॥
॥ इति गीतगोविन्दे अक्लेशकेशवो नाम द्वितीयः सर्गः ॥
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.