॥ ദ്വിതീയഃ സര്ഗഃ ॥
॥ അക്ലേശകേശവഃ ॥
വിഹരതി വനേ രാധാ സാധാരണപ്രണയേ ഹരൌ വിഗലിതനിജോത്കര്ഷാദീര്ഷ്യാവശേന ഗതാന്യതഃ ।
ക്വചിദപി ലതാകുഞ്ജേ ഗുഞ്ജന്മധുവ്രതമണ്ഡലീ-മുഖരശിഖരേ ലീനാ ദീനാപ്യുവാച രഹഃ സഖീമ് ॥ 14 ॥
॥ ഗീതം 5 ॥
സഞ്ചരദധരസുധാമധുരധ്വനിമുഖരിതമോഹനവംശമ് ।
ചലിതദൃഗഞ്ചലചഞ്ചലമൌലികപോലവിലോലവതംസമ് ॥
രാസേ ഹരിമിഹ വിഹിതവിലാസം സ്മരതി മനോ മമ കൃതപരിഹാസമ് ॥ 1 ॥
ചന്ദ്രകചാരുമയൂരശിഖണ്ഡകമണ്ഡലവലയിതകേശമ് ।
പ്രചുരപുരന്ദരധനുരനുരഞ്ജിതമേദുരമുദിരസുവേശമ് ॥ 2 ॥
ഗോപകദമ്ബനിതമ്ബവതീമുഖചുമ്ബനലമ്ഭിതലോഭമ് ।
ബന്ധുജീവമധുരാധരപല്ലവമുല്ലസിതസ്മിതശോഭമ് ॥ 3 ॥
വിപുലപുലകഭുജപല്ലവവലയിതവല്ലവയുവതിസഹസ്രമ് ।
കരചരണോരസി മണിഗണഭൂഷണകിരണവിഭിന്നതമിസ്രമ് ॥ 4 ॥
ജലദപടലവലദിന്ദുവിനന്ദകചന്ദനതിലകലലാടമ് ।
പീനപയോധരപരിസരമര്ദനനിര്ദയഹൃദയകവാടമ് ॥ 5 ॥
മണിമയമകരമനോഹരകുണ്ഡലമണ്ഡിതഗണ്ഡമുദാരമ് ।
പീതവസനമനുഗതമുനിമനുജസുരാസുരവരപരിവാരമ് ॥ 6 ॥
വിശദകദമ്ബതലേ മിലിതം കലികലുഷഭയം ശമയന്തമ് ।
മാമപി കിമപി തരങ്ഗദനങ്ഗദൃശാ മനസാ രമയന്തമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമതിസുന്ദരമോഹനമധുരിപുരൂപമ് ।
ഹരിചരണസ്മരണം പ്രതി സമ്പ്രതി പുണ്യവതാമനുരൂപമ് ॥ 8 ॥
ഗണയതി ഗുണഗ്രാമം ഭാമം ഭ്രമാദപി നേഹതേ വഹതി ച പരിതോഷം ദോഷം വിമുഞ്ചതി ദൂരതഃ ।
യുവതിഷു വലസ്തൃഷ്ണേ കൃഷ്ണേ വിഹാരിണി മാം വിനാ പുനരപി മനോ വാമം കാമം കരോതി കരോമി കിമ് ॥ 15 ॥
॥ ഗീതം 6 ॥
നിഭൃതനികുഞ്ജഗൃഹം ഗതയാ നിശി രഹസി നിലീയ വസന്തമ് ।
ചകിതവിലോകിതസകലദിശാ രതിരഭസരസേന ഹസന്തമ് ॥
സഖി ഹേ കേശിമഥനമുദാരം രമയ മയാ സഹ മദനമനോരഥഭാവിതയാ സവികാരമ് ॥ 1 ॥
പ്രഥമസമാഗമലജ്ജിതയാ പടുചാടുശതൈരനുകൂലമ് ।
മൃദുമധുരസ്മിതഭാഷിതയാ ശിഥിലീകൃതജഘനദുകൂലമ് ॥ 2 ॥
കിസലയശയനനിവേശിതയാ ചിരമുരസി മമൈവ ശയാനമ് ।
കൃതപരിരമ്ഭണചുമ്ബനയാ പരിരഭ്യ കൃതാധരപാനമ് ॥ 3 ॥
അലസനിമീലിതലോചനയാ പുലകാവലിലലിതകപോലമ് ।
ശ്രമജലസകലകലേവരയാ വരമദനമദാദതിലോലമ് ॥ 4 ॥
കോകിലകലരവകൂജിതയാ ജിതമനസിജതന്ത്രവിചാരമ് ।
ശ്ലഥകുസുമാകുലകുന്തലയാ നഖലിഖിതഘനസ്തനഭാരമ് ॥ 5 ॥
ചരണരണിതമനിനൂപുരയാ പരിപൂരിതസുരതവിതാനമ് ।
മുഖരവിശൃങ്ഖലമേഖലയാ സകചഗ്രഹചുമ്ബനദാനമ് ॥ 6 ॥
രതിസുഖസമയരസാലസയാ ദരമുകുലിതനയനസരോജമ് ।
നിഃസഹനിപതിതതനുലതയാ മധുസൂദനമുദിതമനോജമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമിദമതിശയമധുരിപുനിധുവനശീലമ് ।
സുഖമുത്കണ്ഠിതഗോപവധൂകഥിതം വിതനോതു സലീലമ് ॥ 8 ॥
ഹസ്തസ്രസ്തവിലാസവംശമനൃജുഭ്രൂവല്ലിമദ്ബല്ലവീ-വൃന്ദോത്സാരിദൃഗന്തവീക്ഷിതമതിസ്വേദാര്ദ്രഗണ്ഡസ്ഥലമ് ।
മാമുദ്വീക്ഷ്യ വിലക്ഷിതം സ്മിതസുധാമുഗ്ധാനനം കാനനേ ഗോവിന്ദം വ്രജസുന്ദരീഗണവൃതം പശ്യാമി ഹൃഷ്യാമി ച ॥ 16 ॥
ദുരാലോകസ്തോകസ്തബകനവകാശോകലതികാ-വികാസഃ കാസാരോപവനപവനോഽപി വ്യഥയതി ।
അപി ഭ്രാമ്യദ്ഭൃങ്ഗീരണിതരമണീയാ ന മുകുല-പ്രസൂതിശ്ചൂതാനാം സഖി ശിഖരിണീയം സുഖയതി ॥ 17 ॥
॥ ഇതി ഗീതഗോവിന്ദേ അക്ലേശകേശവോ നാമ ദ്വിതീയഃ സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ द्वितीयः सर्गः ॥
॥ अक्लेशकेशवः ॥
विहरति वने राधा साधारणप्रणये हरौ विगलितनिजोत्कर्षादीर्ष्यावशेन गतान्यतः ।
क्वचिदपि लताकुञ्जे गुञ्जन्मधुव्रतमण्डली-मुखरशिखरे लीना दीनाप्युवाच रहः सखीम् ॥ 14 ॥
॥ गीतं 5 ॥
सञ्चरदधरसुधामधुरध्वनिमुखरितमोहनवंशम् ।
चलितदृगञ्चलचञ्चलमौलिकपोलविलोलवतंसम् ॥
रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासम् ॥ 1 ॥
चन्द्रकचारुमयूरशिखण्डकमण्डलवलयितकेशम् ।
प्रचुरपुरन्दरधनुरनुरञ्जितमेदुरमुदिरसुवेशम् ॥ 2 ॥
गोपकदम्बनितम्बवतीमुखचुम्बनलम्भितलोभम् ।
बन्धुजीवमधुराधरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम् ॥ 3 ॥
विपुलपुलकभुजपल्लववलयितवल्लवयुवतिसहस्रम् ।
करचरणोरसि मणिगणभूषणकिरणविभिन्नतमिस्रम् ॥ 4 ॥
जलदपटलवलदिन्दुविनन्दकचन्दनतिलकललाटम् ।
पीनपयोधरपरिसरमर्दननिर्दयहृदयकवाटम् ॥ 5 ॥
मणिमयमकरमनोहरकुण्डलमण्डितगण्डमुदारम् ।
पीतवसनमनुगतमुनिमनुजसुरासुरवरपरिवारम् ॥ 6 ॥
विशदकदम्बतले मिलितं कलिकलुषभयं शमयन्तम् ।
मामपि किमपि तरङ्गदनङ्गदृशा मनसा रमयन्तम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमतिसुन्दरमोहनमधुरिपुरूपम् ।
हरिचरणस्मरणं प्रति सम्प्रति पुण्यवतामनुरूपम् ॥ 8 ॥
गणयति गुणग्रामं भामं भ्रमादपि नेहते वहति च परितोषं दोषं विमुञ्चति दूरतः ।
युवतिषु वलस्तृष्णे कृष्णे विहारिणि मां विना पुनरपि मनो वामं कामं करोति करोमि किम् ॥ 15 ॥
॥ गीतं 6 ॥
निभृतनिकुञ्जगृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् ।
चकितविलोकितसकलदिशा रतिरभसरसेन हसन्तम् ॥
सखि हे केशिमथनमुदारं रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ 1 ॥
प्रथमसमागमलज्जितया पटुचाटुशतैरनुकूलम् ।
मृदुमधुरस्मितभाषितया शिथिलीकृतजघनदुकूलम् ॥ 2 ॥
किसलयशयननिवेशितया चिरमुरसि ममैव शयानम् ।
कृतपरिरम्भणचुम्बनया परिरभ्य कृताधरपानम् ॥ 3 ॥
अलसनिमीलितलोचनया पुलकावलिललितकपोलम् ।
श्रमजलसकलकलेवरया वरमदनमदादतिलोलम् ॥ 4 ॥
कोकिलकलरवकूजितया जितमनसिजतन्त्रविचारम् ।
श्लथकुसुमाकुलकुन्तलया नखलिखितघनस्तनभारम् ॥ 5 ॥
चरणरणितमनिनूपुरया परिपूरितसुरतवितानम् ।
मुखरविशृङ्खलमेखलया सकचग्रहचुम्बनदानम् ॥ 6 ॥
रतिसुखसमयरसालसया दरमुकुलितनयनसरोजम् ।
निःसहनिपतिततनुलतया मधुसूदनमुदितमनोजम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमिदमतिशयमधुरिपुनिधुवनशीलम् ।
सुखमुत्कण्ठितगोपवधूकथितं वितनोतु सलीलम् ॥ 8 ॥
हस्तस्रस्तविलासवंशमनृजुभ्रूवल्लिमद्बल्लवी-वृन्दोत्सारिदृगन्तवीक्षितमतिस्वेदार्द्रगण्डस्थलम् ।
मामुद्वीक्ष्य विलक्षितं स्मितसुधामुग्धाननं कानने गोविन्दं व्रजसुन्दरीगणवृतं पश्यामि हृष्यामि च ॥ 16 ॥
दुरालोकस्तोकस्तबकनवकाशोकलतिका-विकासः कासारोपवनपवनोऽपि व्यथयति ।
अपि भ्राम्यद्भृङ्गीरणितरमणीया न मुकुल-प्रसूतिश्चूतानां सखि शिखरिणीयं सुखयति ॥ 17 ॥
॥ इति गीतगोविन्दे अक्लेशकेशवो नाम द्वितीयः सर्गः ॥
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.