ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਆਰਣ੍ਯਕੇ ਸਪ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਪਾਠਕਃ - ਸ਼ੀਕ੍षਾਵਲ੍ਲੀ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਅਨੁਵਾਕਂ 1
ਸ਼ਨ੍ਨੋੑ ਮਿ॒ਤ੍ਰ-ਸ਼੍ਸ਼ਂ-ਵਁਰੁੑਣਃ । ਸ਼ਨ੍ਨੋੑ ਭਵਤ੍ਵਰ੍ਯ॒ਮਾ । ਸ਼ਨ੍ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿਃੑ । ਸ਼ਨ੍ਨੋ॒ ਵਿष੍ਣੁੑ-ਰੁਰੁਕ੍ਰ॒ਮਃ । ਨਮੋ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੇ । ਨਮੑਸ੍ਤੇ ਵਾਯੋ । ਤ੍ਵਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍ष॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾੑਸਿ । ਤ੍ਵਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍ष॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਵਦਿष੍ਯਾਮਿ । ऋ॒ਤਂ-ਵਁੑਦਿष੍ਯਾਮਿ । ਸ॒ਤ੍ਯਂ-ਵਁੑਦਿष੍ਯਾਮਿ । ਤਨ੍ਮਾਮੑਵਤੁ । ਤਦ੍ਵ॒ਕ੍ਤਾਰੑਮਵਤੁ । ਅਵੑਤੁ॒ ਮਾਮ੍ । ਅਵੑਤੁ ਵ॒ਕ੍ਤਾਰ᳚ਮ੍ ॥ ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥ 1 ॥
(ਸ॒ਤ੍ਤ੍ਯਮ੍ ਁਵੑਦਿष੍ਯਾਮਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 1)
ਅਨੁਵਾਕਂ 2
ਸ਼ੀਕ੍षਾਂ-ਵ੍ਯਾਁ᳚ਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾ॒ਮਃ । ਵਰ੍ਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਰਃ ।
ਮਾਤ੍ਰਾ॒ ਬਲਮ੍ । ਸਾਮੑ ਸਨ੍ਤਾ॒ਨਃ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ-ਸ਼੍ਸ਼ੀ᳚ਕ੍षਾਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਯਃ ॥ 2 ॥
(ਸ਼ੀਕ੍षਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚੑ) (ਅ. 2)
ਅਨੁਵਾਕਂ 3
ਸ॒ਹ ਨੌ॒ ਯਸ਼ਃ । ਸ॒ਹ ਨੌ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵ॒ਰ੍ਚਸਮ੍ ॥
ਅਥਾਤ-ਸ੍ਸਗ੍ਂਹਿਤਾਯਾ ਉਪਨਿषਦਂ-ਵ੍ਯਾਁ᳚ਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾ॒ਮਃ । ਪਞ੍ਚਸ੍ਵਧਿ-ਕੑਰਣੇ॒षੁ । ਅਧਿਲੋਕਮਧਿ-ਜ੍ਯੌਤਿष-ਮਧਿਵਿਦ੍ਯ-ਮਧਿਪ੍ਰਜੑ-ਮਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਮ੍ । ਤਾ ਮਹਾਸਗ੍ਂਹਿਤਾ ਇੑਤ੍ਯਾਚ॒ਕ੍षਤੇ ॥ ਅਥਾੑਧਿ ਲੋ॒ਕਮ੍ । ਪृਥਿਵੀ ਪੂ᳚ਰ੍ਵਰੂ॒ਪਮ੍ । ਦ੍ਯੌਰੁਤ੍ਤੑਰਰੂ॒ਪਮ੍ । ਆਕਾੑਸ਼-ਸ੍ਸ॒ਨ੍ਧਿਃ ॥ 3 ॥
ਵਾਯੁਃੑ ਸਨ੍ਧਾ॒ਨਮ੍ । ਇਤ੍ਯੑਧਿ ਲੋ॒ਕਮ੍ ॥
ਅਥਾੑਧਿ ਜ੍ਯੌ॒ਤਿषਮ੍ । ਅਗ੍ਨਿਃ ਪੂ᳚ਰ੍ਵ ਰੂ॒ਪਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਤ੍ਤੑਰਰੂ॒ਪਮ੍ । ਆੑਪ-ਸ੍ਸ॒ਨ੍ਧਿਃ । ਵੈਦ੍ਯੁਤਃੑ ਸਨ੍ਧਾ॒ਨਮ੍ । ਇਤ੍ਯੑਧਿ ਜ੍ਯੌ॒ਤਿषਮ੍ ॥ ਅਥਾੑਧਿ ਵਿ॒ਦ੍ਯਮ੍ । ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਪੂ᳚ਰ੍ਵ ਰੂ॒ਪਮ੍ ॥ 4 ॥
ਅਨ੍ਤੇਵਾਸ੍ਯੁਤ੍ਤੑਰਰੂ॒ਪਮ੍ । ਵਿੑਦ੍ਯਾ ਸ॒ਨ੍ਧਿਃ ।
ਪ੍ਰਵਚਨਗ੍ਂੑ ਸਨ੍ਧਾ॒ਨਮ੍ । ਇਤ੍ਯੑਧਿ ਵਿ॒ਦ੍ਯਮ੍ ॥
ਅਥਾਧਿ॒ਪ੍ਰਜਮ੍ । ਮਾਤਾ ਪੂ᳚ਰ੍ਵਰੂ॒ਪਮ੍ । ਪਿਤੋਤ੍ਤੑਰਰੂ॒ਪਮ੍ । ਪ੍ਰੑਜਾ ਸ॒ਨ੍ਧਿਃ । ਪ੍ਰਜਨਨਗ੍ਂੑ ਸਨ੍ਧਾ॒ਨਮ੍ । ਇਤ੍ਯਧਿ॒ਪ੍ਰਜਮ੍ ॥ 5 ॥
ਅਥਾਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਮ੍ । ਅਧਰਾਹਨੁਃ ਪੂ᳚ਰ੍ਵ ਰੂ॒ਪਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰਾਹਨੁ-ਰੁਤ੍ਤੑਰਰੂ॒ਪਮ੍ । ਵਾ-ਖ੍ਸ॒ਨ੍ਧਿਃ । ਜਿਹ੍ਵਾੑ ਸਨ੍ਧਾ॒ਨਮ੍ । ਇਤ੍ਯਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਮ੍ ॥ ਇਤੀ ਮਾਮੑਹਾ ਸ॒ਗ੍ਂ॒ਹਿਤਾਃ ॥ ਯ ਏਵਮੇਤਾ ਮਹਾਸਗ੍ਂਹਿਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾੑਤਾ ਵੇ॒ਦ । ਸਨ੍ਧੀਯਤੇ ਪ੍ਰਜੑਯਾ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ-ਸੇਨਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨ ਸੁਵਰ੍ਗ੍ਯੇਣੑ (ਸੁਵਰ੍ਗੇਣੑ) ਲੋਕੇ॒ਨ ॥ 6 ॥
(ਸ॒ਨ੍ਧਿ - ਰਾਚਾਰ੍ਯਃ ਪੂ᳚ਰ੍ਵਰੂ॒ਪ - ਮਿਤ੍ਯਧਿ॒ਪ੍ਰਜਮ੍ - ਁਲੋੑਕੇ॒ਨ) (ਅ. 3)
ਅਨੁਵਾਕਂ 4
ਯ ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੑਸਾ-ਮृष॒ਭੋ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਰੂੑਪਃ । ਛਨ੍ਦੋ॒ਭ੍ਯੋ-ऽਦ੍ਧ੍ਯ॒ਮृਤਾ᳚-ਥ੍ਸਮ੍ਬ॒ਭੂਵੑ । ਸ ਮੇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਮੇ॒ਧਯਾ᳚ ਸ੍ਪृਣੋਤੁ । ਅ॒ਮृਤੑਸ੍ਯ ਦੇਵ॒ ਧਾਰੑਣੋ ਭੂਯਾਸਮ੍ ॥
ਸ਼ਰੀੑਰ-ਮ੍ਮੇ॒ ਵਿਚੑਰ੍षਣਮ੍ । ਜਿ॒ਹ੍ਵਾ ਮੇ॒ ਮਧੁੑਮਤ੍ਤਮਾ । ਕਰ੍ਣਾ᳚ਭ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਭੂਰਿ॒ ਵਿਸ਼੍ਰੁੑਵਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਃ ਕੋ॒ਸ਼ੋੑ-ऽਸਿ ਮੇ॒ਧਯਾ ऽਪਿੑਹਿਤਃ । ਸ਼੍ਰੁ॒ਤ-ਮ੍ਮੇੑ ਗੋਪਾਯ ॥ ਆ॒ਵਹੑਨ੍ਤੀ ਵਿਤਨ੍ਵਾ॒ਨਾ ॥ 7 ॥
ਕੁ॒ਰ੍ਵਾ॒ਣਾ ਚੀਰੑ-ਮਾ॒ਤ੍ਮਨਃੑ । ਵਾਸਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਮਮ॒ ਗਾਵੑਸ਼੍ਚ । ਅ॒ਨ੍ਨ॒ਪਾ॒ਨੇ ਚੑ ਸਰ੍ਵ॒ਦਾ । ਤਤੋੑ ਮੇ॒ ਸ਼੍ਰਿਯ॒-ਮਾਵੑਹ । ਲੋ॒ਮ॒ਸ਼ਾ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃੑ ਸ॒ਹ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥ ਆਮਾੑਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ।
ਵਿਮਾੑ-ऽऽਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਪ੍ਰਮਾੑ-ऽऽਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਦਮਾੑਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਸ਼ਮਾੑਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥ 8 ॥
ਯਸ਼ੋ॒ ਜਨੇੑ-ऽਸਾਨਿ॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਸ਼੍ਰੇਯਾ॒ਨ੍॒. ਵਸ੍ਯੑਸੋ-ऽਸਾਨਿ॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥ ਤ-ਨ੍ਤ੍ਵਾੑ ਭਗ॒ ਪ੍ਰਵਿੑਸ਼ਾਨਿ॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਸ ਮਾੑ ਭਗ॒ ਪ੍ਰਵਿੑਸ਼॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਤਸ੍ਮਿ᳚ਨ-ਥ੍ਸ॒ਹਸ੍ਰੑ ਸ਼ਾਖੇ । ਨਿਭੑਗਾ॒ਹ-ਨ੍ਤ੍ਵਯਿੑ ਮृਜੇ॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥ ਯਥਾ-ऽऽਪਃ॒ ਪ੍ਰਵੑਤਾ॒-ऽऽਯਨ੍ਤਿੑ । ਯਥਾ॒ ਮਾਸਾੑ ਅਹਰ੍ਜ॒ਰਮ੍ ।
ਏ॒ਵ-ਮ੍ਮਾ-ਮ੍ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣਃੑ ।
ਧਾਤ॒ਰਾਯੑਨ੍ਤੁ ਸ॒ਰ੍ਵਤ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥
ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ਵੇ॒ਸ਼ੋੑ-ऽਸਿ॒ ਪ੍ਰ ਮਾੑ ਭਾਹਿ॒ ਪ੍ਰ ਮਾੑ ਪਦ੍ਯਸ੍ਵ ॥ 9 ॥
(ਵਿ॒ਤ॒ਨ੍ਵਾ॒ਨਾ - ਸ਼ਮਾੑਯਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾ॒ਰਿਣ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ॒-ਧਾਤ॒ਰਾਯੑਨ੍ਤੁ ਸ॒ਰ੍ਵਤ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹੈਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 4)
ਅਨੁਵਾਕਂ 5
ਭੂ-ਰ੍ਭੁਵ॒-ਸ੍ਸੁਵ॒-ਰਿਤਿ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਸ੍ਤਿ॒ਸ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਹृੑਤਯਃ ॥
ਤਾਸਾੑਮੁਹਸ੍ਮੈ॒ ਤਾ-ਞ੍ਚੑਤੁ॒ਰ੍ਥੀਮ੍ । ਮਾਹਾੑਚਮਸ੍ਯਃ॒ ਪ੍ਰਵੇੑਦਯਤੇ । ਮਹ॒ ਇਤਿੑ ॥ ਤ-ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ । ਸ ਆ॒ਤ੍ਮਾ । ਅਙ੍ਗਾ᳚ਨ੍ਯ॒ਨ੍ਯਾ ਦੇ॒ਵਤਾਃ᳚ ॥ ਭੂਰਿਤਿ॒ ਵਾ ਅ॒ਯਂ-ਲੋਁ॒ਕਃ । ਭੁਵ॒ ਇਤ੍ਯ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮ੍ । ਸੁਵ॒-ਰਿਤ੍ਯ॒ਸੌ ਲੋ॒ਕਃ ॥ 10 ॥
ਮਹ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਃ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯੇਨ॒ ਵਾਵ ਸਰ੍ਵੇੑ ਲੋ॒ਕਾ ਮਹੀੑਯਨ੍ਤੇ ॥ ਭੂਰਿਤਿ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ । ਭੁਵ॒ ਇਤਿੑ ਵਾ॒ਯੁਃ । ਸੁਵ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯਃ । ਮਹ॒ ਇਤਿੑ ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ᳚ । ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮੑਸਾ॒ ਵਾਵ ਸਰ੍ਵਾੑਣਿ॒ ਜ੍ਯੋਤੀਗ੍ਂੑषਿ॒ ਮਹੀੑਯਨ੍ਤੇ ॥ ਭੂ-ਰਿਤਿ॒ ਵਾ ऋਚਃੑ । ਭੁਵ॒ ਇਤਿ॒ ਸਾਮਾੑਨਿ ।
ਸੁਵ॒ ਰਿਤਿ॒ ਯਜੂਗ੍ਂੑषਿ ॥ 11 ॥
ਮਹ॒ ਇਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ॒ ਵਾਵ ਸਰ੍ਵੇੑ ਵੇ॒ਦਾ ਮਹੀੑਯਨ੍ਤੇ ॥ ਭੂਰਿਤਿ॒ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ । ਭੁਵ॒ ਇਤ੍ਯੑਪਾ॒ਨਃ । ਸੁਵ॒ਰਿਤਿੑ ਵ੍ਯਾ॒ਨਃ । ਮਹ॒ ਇਤ੍ਯਨ੍ਨ᳚ਮ੍ । ਅਨ੍ਨੇੑਨ॒ ਵਾਵ ਸਰ੍ਵੇ᳚ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ ਮਹੀੑਯਨ੍ਤੇ ॥ ਤਾ ਵਾ ਏ॒ਤਾ-ਸ਼੍ਚਤੑਸ੍ਰ ਸ਼੍ਚਤੁ॒ਰ੍ਧਾ । ਚਤੑਸ੍ਰ-ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ॒ ਵ੍ਯਾਹृੑਤਯਃ । ਤਾ ਯੋ ਵੇਦੑ ।
ਸ ਵੇੑਦ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ । ਸਰ੍ਵੇ᳚-ऽਸ੍ਮੈ ਦੇ॒ਵਾ ਬ॒ਲਿਮਾਵੑਹਨ੍ਤਿ ॥ 12 ॥
(ਅ॒ਸੌ ਲੋ॒ਕੋ - ਯਜੂਗ੍ਂੑषਿ॒ - ਵੇਦ॒ ਦ੍ਵੇ ਚੑ) (ਅ. 5)
ਅਨੁਵਾਕਂ 6
ਸ ਯ ਏ॒षੋ᳚-ऽਨ੍ਤਰ੍-ਹृੑਦਯ ਆਕਾ॒ਸ਼ਃ । ਤਸ੍ਮਿੑਨ੍ਨ॒ਯ-ਮ੍ਪੁਰੁੑषੋ ਮਨੋ॒ਮਯਃੑ । ਅਮृੑਤੋ ਹਿਰ॒ਣ੍ਮਯਃੑ ॥ ਅਨ੍ਤੑਰੇਣ॒ ਤਾਲੁੑਕੇ । ਯ ਏ॒ष ਸ੍ਤਨੑ ਇਵਾਵ॒ਲਮ੍ਬੑਤੇ ।
ਸੇ᳚ਨ੍ਦ੍ਰ ਯੋ॒ਨਿਃ । ਯਤ੍ਰਾ॒ਸੌ ਕੇੑਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤੋ ਵਿ॒ਵਰ੍ਤੑਤੇ । ਵ੍ਯ॒ਪੋਹ੍ਯੑ ਸ਼ੀਰ੍षਕਪਾ॒ਲੇ ॥ ਭੂਰਿਤ੍ਯ॒ਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ । ਭੁਵ॒ ਇਤਿੑ ਵਾ॒ਯੌ ॥ 13 ॥
ਸੁਵ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯੇ । ਮਹ॒ ਇਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਿ । ਆ॒ਪ੍ਨੋਤਿ॒ ਸ੍ਵਾਰਾ᳚ਜ੍ਯਮ੍ । ਆ॒ਪ੍ਨੋਤਿ॒ ਮਨੑਸ॒ਸ੍ਪਤਿ᳚ਮ੍ । ਵਾਕ੍ਪੑਤਿ॒ ਸ਼੍ਚਕ੍षੁੑष੍ਪਤਿਃ । ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੑਪਤਿ ਰ੍ਵਿ॒ਜ੍ਞਾਨੑਪਤਿਃ ।
ਏ॒ਤ-ਤ੍ਤਤੋੑ ਭਵਤਿ । ਆ॒ਕਾ॒ਸ਼ ਸ਼ੑਰੀਰ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ।
ਸ॒ਤ੍ਯਾਤ੍ਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਰਾੑਮ॒-ਮ੍ਮਨੑ ਆਨਨ੍ਦਮ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਿੑ ਸਮृਦ੍ਧ-ਮ॒ਮृਤ᳚ਮ੍ ॥
ਇਤਿੑ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੋ॒ਗ੍ਯੋਪਾ᳚ਸ੍ਵ ॥ 14 ॥
(ਵਾ॒ਯਾ-ਵ॒ਮृਤ॒ ਮੇਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 6)
ਅਨੁਵਾਕਂ 7
ਪृ॒ਥਿ॒ਵ੍ਯੑਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒-ਨ੍ਦ੍ਯੌ-ਰ੍ਦਿਸ਼ੋੑ-ऽਵਾਨ੍ਤਰਦਿ॒ਸ਼ਾਃ । ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਵਾ॒ਯੁ-ਰਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯ-ਸ਼੍ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਿ ।
ਆਪ॒ ਓषੑਧਯੋ॒ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੑਯ ਆਕਾ॒ਸ਼ ਆ॒ਤ੍ਮਾ । ਇਤ੍ਯੑਧਿਭੂ॒ਤਮ੍ ॥ ਅਥਾਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਮ੍ । ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਵ੍ਯਾ॒ਨੋੑ-ऽਪਾ॒ਨ ਉੑਦਾ॒ਨ-ਸ੍ਸੑਮਾ॒ਨਃ । ਚਕ੍षੁ॒-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ॒-ਮ੍ਮਨੋ॒ ਵਾ-ਕ੍ਤ੍ਵਕ੍ ।
ਚਰ੍ਮੑ ਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਗ੍ਗ੍ਸ੍ਨਾਵਾਸ੍ਥਿੑ ਮ॒ਜ੍ਜਾ ॥
ਏ॒ਤ ਦੑਧਿਵਿ॒ਧਾਯ॒ਰ੍॒षਿ॒ ਰਵੋੑਚਤ੍ ।
ਪਾਙ੍ਕ੍ਤਂ॒-ਵਾਁ ਇ॒ਦਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵ᳚ਮ੍ ।
ਪਾਙ੍ਕ੍ਤੑਨੈ॒ਵ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਪृਣੋ॒ਤੀਤਿੑ ॥ 15 ॥
(ਸਰ੍ਵ॒ਮੇਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 7)
ਅਨੁਵਾਕਂ 8
ਓ-ਮਿਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ॥ ਓ-ਮਿਤੀ॒ਦਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵ᳚ਮ੍ ॥
ਓਮਿਤ੍ਯੇ॒ਤ-ਦੑਨੁਕृਤਿ ਹਸ੍ਮ॒ ਵਾ ਅ॒ਪ੍ਯੋ ਸ਼੍ਰਾੑਵ॒ਯੇਤ੍ਯਾ-ਸ਼੍ਰਾੑਵਯਨ੍ਤਿ । ਓ-ਮਿਤਿ॒ ਸਾਮਾੑਨਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ । ਓਗ੍ਂ ਸ਼ੋਮਿਤਿੑ ਸ਼॒ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿੑ ਸ਼ਗ੍ਂਸਨ੍ਤਿ । ਓਮਿਤ੍ਯੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੑਤਿਗ॒ਰ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑਗृਣਾਤਿ । ਓਮਿਤਿ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ॒ ਪ੍ਰਸੌੑਤਿ ।
ਓਮਿਤ੍ਯੑਗ੍ਨਿਹੋ॒ਤ੍ਰ-ਮਨੁੑਜਾਨਾਤਿ । ਓਮਿਤਿੑ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ॒ਣਃ ਪ੍ਰੑਵ॒ਕ੍ष੍ਯਨ੍ਨਾੑਹ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਾ᳚ਪ੍ਨਵਾ॒ਨੀਤਿੑ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈ॒ਵੋ-ਪਾ᳚ਪ੍ਨੋਤਿ ॥ 16 ॥
(ਓ-ਨ੍ਦਸ਼ੑ) (ਅ. 8)
ਅਨੁਵਾਕਂ 9
ऋਤ-ਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਸਤ੍ਯ-ਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਤਪਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਦਮਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਅਗ੍ਨਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ-ਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਅਤਿਥਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਮਾਨੁष-ਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਪ੍ਰਜਾ ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਪ੍ਰਜਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ।
ਪ੍ਰਜਾਤਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ ॥
ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਸਤ੍ਯਵਚਾੑ ਰਾਥੀ॒ ਤਰਃ ।
ਤਪ ਇਤਿ ਤਪੋਨਿਤ੍ਯਃ ਪੌੑਰੁਸ਼ਿ॒ष੍ਟਿਃ ।
ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵਚਨੇ ਏਵੇਤਿ ਨਾਕੋੑ ਮੌਦ੍ਗ॒ਲ੍ਯਃ ।
ਤਦ੍ਧਿ ਤਪੑਸ੍ਤਦ੍ਧਿ॒ ਤਪਃ ॥ 17 ॥
(ਪ੍ਰਜਾ ਚ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯਪ੍ਰਵੑਚਨੇ॒ ਚ षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 9)
ਅਨੁਵਾਕਂ 10
ਅ॒ਹਂ-ਵृਁ॒ਕ੍षਸ੍ਯ॒ ਰੇਰਿੑਵਾ ।
ਕੀ॒ਰ੍ਤਿਃ ਪृ॒ष੍ਠ-ਙ੍ਗਿ॒ਰੇਰਿੑਵ ।
ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵ ਪੑਵਿਤ੍ਰੋ ਵਾ॒ਜਿਨੀੑਵ ਸ੍ਵ॒ਮृਤੑਮਸ੍ਮਿ । ਦ੍ਰਵਿੑਣ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਵੑਰ੍ਚਸਮ੍ । ਸੁਮੇਧਾ ਅੑਮृਤੋ॒ਕ੍षਿਤਃ । ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੋ-ਰ੍ਵੇਦਾੑਨੁਵ॒ਚਨਮ੍ ॥ 18 ॥
(ਅ॒ਹਗ੍ਂ षਟ੍) (ਅ. 10)
ਅਨੁਵਾਕਂ 11
ਵੇਦਮਨੂਚ੍ਯਾ- ऽਚਾਰ੍ਯੋਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨ-ਮੑਨੁਸ਼ਾ॒ਸ੍ਤਿ ॥
ਸਤ੍ਯਂ॒-ਵਁਦ । ਧਰ੍ਮ॒-ਞ੍ਚਰ ॥ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯਾ᳚ਨ੍ਮਾ ਪ੍ਰ॒ਮਦਃ । ਆਚਾਰ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਿਯ-ਨ੍ਧਨਮਾਹृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਤਨ੍ਤੁ-ਮ੍ਮਾ ਵ੍ਯੑਵਚ੍ਛੇ॒ਥ੍ਸੀਃ । ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ । ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ । ਕੁਸ਼ਲਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ ।
ਭੂਤ੍ਯੈ ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ । ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਵਚਨਾਭ੍ਯਾ-ਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ ॥ 19 ॥
ਦੇਵਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾ-ਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ ॥
ਮਾਤृੑਦੇਵੋ॒ ਭਵ । ਪਿਤृੑਦੇਵੋ॒ ਭਵ ।
ਆਚਾਰ੍ਯੑ ਦੇਵੋ॒ ਭਵ । ਅਤਿਥਿੑਦੇਵੋ॒ ਭਵ ॥
ਯਾਨ੍ਯਨਵਦ੍ਯਾਨਿੑ ਕਰ੍ਮਾ॒ਣਿ । ਤਾਨਿ ਸੇਵਿੑਤਵ੍ਯਾ॒ਨਿ ।
ਨੋ ਇੑਤਰਾ॒ਣਿ ॥ ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਕਗ੍ਂ ਸੁਚੑਰਿਤਾ॒ਨਿ । ਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯੋੑਪਾਸ੍ਯਾ॒ਨਿ ॥ 20 ॥
ਨੋ ਇੑਤਰਾ॒ਣਿ ॥ ਯੇ ਕੇ ਚਾਸ੍ਮ-ਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਗ੍ਂੑਸੋ ਬ੍ਰਾ॒ਹ੍ਮਣਾਃ । ਤੇषਾ-ਨ੍ਤ੍ਵਯਾ-ऽऽਸਨੇ ਨ ਪ੍ਰਸ਼੍ਵੑਸਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ ॥ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੑਯਾ ਦੇ॒ਯਮ੍ । ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧੑਯਾ-ऽਦੇ॒ਯਮ੍ । ਸ਼੍ਰਿੑਯਾ ਦੇ॒ਯਮ੍ । ਹ੍ਰਿੑਯਾ ਦੇ॒ਯਮ੍ । ਭਿੑਯਾ ਦੇ॒ਯਮ੍ । ਸਂਵਿਁੑਦਾ ਦੇ॒ਯਮ੍ ॥
ਅਥ ਯਦਿ ਤੇ ਕਰ੍ਮਵਿਚਿਕਿਥ੍ਸਾ ਵਾ ਵृਤ੍ਤ ਵਿਚਿਕਿੑਥ੍ਸਾ ਵਾ॒ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥ 21 ॥
ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ᳚-ਸ੍ਸਮ੍ਮ॒ਰ॒.ਸ਼ਿਨਃ । ਯੁਕ੍ਤਾੑ ਆਯੁ॒ਕ੍ਤਾਃ ।
ਅਲੂਕ੍षਾੑ ਧਰ੍ਮੑਕਾਮਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਯੁਃ । ਯਥਾ ਤੇੑ ਤਤ੍ਰੑ ਵਰ੍ਤੇ॒ਰਨ੍ਨ੍ । ਤਥਾ ਤਤ੍ਰੑ ਵਰ੍ਤੇ॒ਥਾਃ ॥ ਅਥਾਭ੍ਯਾ᳚ਖ੍ਯਾਤੇ॒षੁ । ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ᳚-ਸ੍ਸਮ੍ਮ॒ਰ੍॒ਸ਼ਿਨਃ । ਯੁਕ੍ਤਾੑ ਆਯੁ॒ਕ੍ਤਾਃ ।
ਅਲੂਕ੍षਾੑ ਧਰ੍ਮੑ ਕਾਮਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਯੁਃ । ਯਥਾ ਤੇੑ ਤੇषੁੑ ਵਰ੍ਤੇ॒ਰਨ੍ਨ੍ ॥ 22 ॥
ਤਥਾ ਤੇषੁੑ ਵਰ੍ਤੇ॒ਥਾਃ ॥ ਏषੑ ਆਦੇ॒ਸ਼ਃ ।
ਏष ਉੑਪਦੇ॒ਸ਼ਃ । ਏषਾ ਵੇੑਦੋਪ॒ਨਿषਤ੍ । ਏਤਦੑਨੁਸ਼ਾ॒ਸਨਮ੍ । ਏਵ ਮੁਪਾੑਸਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ । ਏਵ ਮੁਚੈਤੑਦੁਪਾ॒ਸ੍ਯਮ੍ ॥ 23 ॥
(ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯਪ੍ਰਵਚਨਾਭ੍ਯਾ-ਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੑਦਿਤ॒ਵ੍ਯਮ੍ - ਤਾਨਿਤ੍ਵਯੋੑਪਾਸ੍ਯਾ॒ਨਿ - ਸ੍ਯਾਤ੍ - ਤੇषੁੑ ਵਰ੍ਤੇ॒ਰਨ੍ਥ੍ - +ਸ॒ਪ੍ਤ ਚੑ) (ਅ. 11)
ਅਨੁਵਾਕਂ 12
ਸ਼ਨ੍ਨੋੑ ਮਿ॒ਤ੍ਰ-ਸ਼੍ਸ਼ਂ-ਵਁਰੁੑਣਃ । ਸ਼ਨ੍ਨੋੑ ਭਵਤ੍ਵਰ੍ਯ॒ਮਾ ।
ਸ਼ਨ੍ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿਃੑ । ਸ਼ਨ੍ਨੋ॒ ਵਿष੍ਣੁੑ ਰੁਰੁਕ੍ਰ॒ਮਃ । ਨਮੋ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੇ । ਨਮੑਸ੍ਤੇ ਵਾਯੋ ।
ਤ੍ਵਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍ष॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾੑਸਿ ।
ਤ੍ਵਾਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍ष॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾੑਦਿषਮ੍ ।
ऋ॒ਤਮੑਵਾਦਿषਮ੍ । ਸ॒ਤ੍ਯਮੑਵਾਦਿषਮ੍ । ਤਨ੍ਮਾਮਾੑਵੀਤ੍ । ਤਦ੍ਵ॒ਕ੍ਤਾਰੑਮਾਵੀਤ੍ । ਆਵੀ॒ਨ੍ਮਾਮ੍ ।
ਆਵੀ᳚ਦ੍ਵ॒ਕ੍ਤਾਰ᳚ਮ੍ ॥ ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥ 24 ॥
(ਸ॒ਤ੍ਯਮੑਵਾਦਿष॒-ਮ੍ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 12)
॥ ਇਤਿ ਸ਼ੀਕ੍षਾਵਲ੍ਲੀ ਸਮਾਪ੍ਤਾ ॥
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਆਰਣ੍ਯਕੇ ਸਪ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਪਾਠਕ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठकः - शीक्षावल्ली
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा । शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑-रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्म॑ वदिष्यामि । ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि । तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु । अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
(स॒त्त्यम् ँव॑दिष्यामि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2
शीक्षां-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । वर्ण॒-स्स्वरः ।
मात्रा॒ बलम् । साम॑ सन्ता॒नः ।
इत्युक्त-श्शी᳚क्षाद्ध्या॒यः ॥ 2 ॥
(शीक्षा-म्पञ्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3
स॒ह नौ॒ यशः । स॒ह नौ ब्र॑ह्मव॒र्चसम् ॥
अथात-स्सग्ंहिताया उपनिषदं-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । पञ्चस्वधि-क॑रणे॒षु । अधिलोकमधि-ज्यौतिष-मधिविद्य-मधिप्रज॑-मद्ध्या॒त्मम् । ता महासग्ंहिता इ॑त्याच॒क्षते ॥ अथा॑धि लो॒कम् । पृथिवी पू᳚र्वरू॒पम् । द्यौरुत्त॑ररू॒पम् । आका॑श-स्स॒न्धिः ॥ 3 ॥
वायुः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि लो॒कम् ॥
अथा॑धि ज्यौ॒तिषम् । अग्निः पू᳚र्व रू॒पम् । आदित्य उत्त॑ररू॒पम् । आ॑प-स्स॒न्धिः । वैद्युतः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि ज्यौ॒तिषम् ॥ अथा॑धि वि॒द्यम् । आचार्यः पू᳚र्व रू॒पम् ॥ 4 ॥
अन्तेवास्युत्त॑ररू॒पम् । वि॑द्या स॒न्धिः ।
प्रवचनग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि वि॒द्यम् ॥
अथाधि॒प्रजम् । माता पू᳚र्वरू॒पम् । पितोत्त॑ररू॒पम् । प्र॑जा स॒न्धिः । प्रजननग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्यधि॒प्रजम् ॥ 5 ॥
अथाद्ध्या॒त्मम् । अधराहनुः पू᳚र्व रू॒पम् । उत्तराहनु-रुत्त॑ररू॒पम् । वा-ख्स॒न्धिः । जिह्वा॑ सन्धा॒नम् । इत्यद्ध्या॒त्मम् ॥ इती माम॑हा स॒ग्ं॒हिताः ॥ य एवमेता महासग्ंहिता व्याख्या॑ता वे॒द । सन्धीयते प्रज॑या प॒शुभिः । ब्रह्मवर्च-सेनान्नाद्येन सुवर्ग्येण॑ (सुवर्गेण॑) लोके॒न ॥ 6 ॥
(स॒न्धि - राचार्यः पू᳚र्वरू॒प - मित्यधि॒प्रजम् - ँलो॑के॒न) (अ. 3)
अनुवाकं 4
य श्छन्द॑सा-मृष॒भो वि॒श्वरू॑पः । छन्दो॒भ्यो-ऽद्ध्य॒मृता᳚-थ्सम्ब॒भूव॑ । स मेन्द्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु । अ॒मृत॑स्य देव॒ धार॑णो भूयासम् ॥
शरी॑र-म्मे॒ विच॑र्षणम् । जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा । कर्णा᳚भ्या॒-म्भूरि॒ विश्रु॑वम् । ब्रह्म॑णः को॒शो॑-ऽसि मे॒धया ऽपि॑हितः । श्रु॒त-म्मे॑ गोपाय ॥ आ॒वह॑न्ती वितन्वा॒ना ॥ 7 ॥
कु॒र्वा॒णा चीर॑-मा॒त्मनः॑ । वासाग्ं॑सि॒ मम॒ गाव॑श्च । अ॒न्न॒पा॒ने च॑ सर्व॒दा । ततो॑ मे॒ श्रिय॒-माव॑ह । लो॒म॒शा-म्प॒शुभिः॑ स॒ह स्वाहा᳚ ॥ आमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ।
विमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । प्रमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । दमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 8 ॥
यशो॒ जने॑-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । श्रेया॒न्॒. वस्य॑सो-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ ॥ त-न्त्वा॑ भग॒ प्रवि॑शानि॒ स्वाहा᳚ । स मा॑ भग॒ प्रवि॑श॒ स्वाहा᳚ । तस्मि᳚न-थ्स॒हस्र॑ शाखे । निभ॑गा॒ह-न्त्वयि॑ मृजे॒ स्वाहा᳚ ॥ यथा-ऽऽपः॒ प्रव॑ता॒-ऽऽयन्ति॑ । यथा॒ मासा॑ अहर्ज॒रम् ।
ए॒व-म्मा-म्ब्र॑ह्मचा॒रिणः॑ ।
धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहा᳚ ॥
प्र॒ति॒वे॒शो॑-ऽसि॒ प्र मा॑ भाहि॒ प्र मा॑ पद्यस्व ॥ 9 ॥
(वि॒त॒न्वा॒ना - शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा॒-धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहैक॑-ञ्च) (अ. 4)
अनुवाकं 5
भू-र्भुव॒-स्सुव॒-रिति॒ वा ए॒ता स्ति॒स्रो व्याहृ॑तयः ॥
तासा॑मुहस्मै॒ ता-ञ्च॑तु॒र्थीम् । माहा॑चमस्यः॒ प्रवे॑दयते । मह॒ इति॑ ॥ त-द्ब्रह्म॑ । स आ॒त्मा । अङ्गा᳚न्य॒न्या दे॒वताः᳚ ॥ भूरिति॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । भुव॒ इत्य॒न्तरि॑क्षम् । सुव॒-रित्य॒सौ लो॒कः ॥ 10 ॥
मह॒ इत्या॑दि॒त्यः । आ॒दि॒त्येन॒ वाव सर्वे॑ लो॒का मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वा अ॒ग्निः । भुव॒ इति॑ वा॒युः । सुव॒रित्या॑दि॒त्यः । मह॒ इति॑ च॒न्द्रमाः᳚ । च॒न्द्रम॑सा॒ वाव सर्वा॑णि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ मही॑यन्ते ॥ भू-रिति॒ वा ऋचः॑ । भुव॒ इति॒ सामा॑नि ।
सुव॒ रिति॒ यजूग्ं॑षि ॥ 11 ॥
मह॒ इति॒ ब्रह्म॑ । ब्रह्म॑णा॒ वाव सर्वे॑ वे॒दा मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वै प्रा॒णः । भुव॒ इत्य॑पा॒नः । सुव॒रिति॑ व्या॒नः । मह॒ इत्यन्न᳚म् । अन्ने॑न॒ वाव सर्वे᳚ प्रा॒णा मही॑यन्ते ॥ ता वा ए॒ता-श्चत॑स्र श्चतु॒र्धा । चत॑स्र-श्चतस्रो॒ व्याहृ॑तयः । ता यो वेद॑ ।
स वे॑द॒ ब्रह्म॑ । सर्वे᳚-ऽस्मै दे॒वा ब॒लिमाव॑हन्ति ॥ 12 ॥
(अ॒सौ लो॒को - यजूग्ं॑षि॒ - वेद॒ द्वे च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6
स य ए॒षो᳚-ऽन्तर्-हृ॑दय आका॒शः । तस्मि॑न्न॒य-म्पुरु॑षो मनो॒मयः॑ । अमृ॑तो हिर॒ण्मयः॑ ॥ अन्त॑रेण॒ तालु॑के । य ए॒ष स्तन॑ इवाव॒लम्ब॑ते ।
से᳚न्द्र यो॒निः । यत्रा॒सौ के॑शा॒न्तो वि॒वर्त॑ते । व्य॒पोह्य॑ शीर्षकपा॒ले ॥ भूरित्य॒ग्नौ प्रति॑तिष्ठति । भुव॒ इति॑ वा॒यौ ॥ 13 ॥
सुव॒रित्या॑दि॒त्ये । मह॒ इति॒ ब्रह्म॑णि । आ॒प्नोति॒ स्वारा᳚ज्यम् । आ॒प्नोति॒ मन॑स॒स्पति᳚म् । वाक्प॑ति॒ श्चक्षु॑ष्पतिः । श्रोत्र॑पति र्वि॒ज्ञान॑पतिः ।
ए॒त-त्ततो॑ भवति । आ॒का॒श श॑रीर॒-म्ब्रह्म॑ ।
स॒त्यात्म॑ प्रा॒णारा॑म॒-म्मन॑ आनन्दम् । शान्ति॑ समृद्ध-म॒मृत᳚म् ॥
इति॑ प्राचीन यो॒ग्योपा᳚स्व ॥ 14 ॥
(वा॒या-व॒मृत॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)
अनुवाकं 7
पृ॒थि॒व्य॑न्तरि॑क्ष॒-न्द्यौ-र्दिशो॑-ऽवान्तरदि॒शाः । अ॒ग्नि-र्वा॒यु-रा॑दि॒त्य-श्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि ।
आप॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑य आका॒श आ॒त्मा । इत्य॑धिभू॒तम् ॥ अथाद्ध्या॒त्मम् । प्रा॒णो व्या॒नो॑-ऽपा॒न उ॑दा॒न-स्स॑मा॒नः । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मनो॒ वा-क्त्वक् ।
चर्म॑ मा॒ग्ं॒ सग्ग्स्नावास्थि॑ म॒ज्जा ॥
ए॒त द॑धिवि॒धाय॒र्॒षि॒ रवो॑चत् ।
पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् ।
पाङ्क्त॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणो॒तीति॑ ॥ 15 ॥
(सर्व॒मेक॑-ञ्च) (अ. 7)
अनुवाकं 8
ओ-मिति॒ ब्रह्म॑ ॥ ओ-मिती॒दग्ं सर्व᳚म् ॥
ओमित्ये॒त-द॑नुकृति हस्म॒ वा अ॒प्यो श्रा॑व॒येत्या-श्रा॑वयन्ति । ओ-मिति॒ सामा॑नि गायन्ति । ओग्ं शोमिति॑ श॒स्त्राणि॑ शग्ंसन्ति । ओमित्य॑द्ध्व॒र्युः प्र॑तिग॒र-म्प्रति॑गृणाति । ओमिति॒ ब्रह्मा॒ प्रसौ॑ति ।
ओमित्य॑ग्निहो॒त्र-मनु॑जानाति । ओमिति॑ ब्राह्म॒णः प्र॑व॒क्ष्यन्ना॑ह॒ ब्रह्मोपा᳚प्नवा॒नीति॑ ।
ब्रह्मै॒वो-पा᳚प्नोति ॥ 16 ॥
(ओ-न्दश॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9
ऋत-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
सत्य-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
तपश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
दमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
शमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्नयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्निहोत्र-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अतिथयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
मानुष-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजा च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजनश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजातिश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ॥
सत्यमिति सत्यवचा॑ राथी॒ तरः ।
तप इति तपोनित्यः पौ॑रुशि॒ष्टिः ।
स्वाद्ध्याय प्रवचने एवेति नाको॑ मौद्ग॒ल्यः ।
तद्धि तप॑स्तद्धि॒ तपः ॥ 17 ॥
(प्रजा च स्वाद्ध्यायप्रव॑चने॒ च षट्च॑) (अ. 9)
अनुवाकं 10
अ॒हं-वृँ॒क्षस्य॒ रेरि॑वा ।
की॒र्तिः पृ॒ष्ठ-ङ्गि॒रेरि॑व ।
ऊ॒र्ध्व प॑वित्रो वा॒जिनी॑व स्व॒मृत॑मस्मि । द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सव॑र्चसम् । सुमेधा अ॑मृतो॒क्षितः । इति त्रिशङ्को-र्वेदा॑नुव॒चनम् ॥ 18 ॥
(अ॒हग्ं षट्) (अ. 10)
अनुवाकं 11
वेदमनूच्या- ऽचार्योन्तेवासिन-म॑नुशा॒स्ति ॥
सत्यं॒-वँद । धर्म॒-ञ्चर ॥ स्वाद्ध्याया᳚न्मा प्र॒मदः । आचार्याय प्रिय-न्धनमाहृत्य प्रजातन्तु-म्मा व्य॑वच्छे॒थ्सीः । सत्यान्न प्रम॑दित॒व्यम् । धर्मान्न प्रम॑दित॒व्यम् । कुशलान्न प्रम॑दित॒व्यम् ।
भूत्यै न प्रम॑दित॒व्यम् । स्वाद्ध्याय प्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥ 19 ॥
देवपितृकार्याभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥
मातृ॑देवो॒ भव । पितृ॑देवो॒ भव ।
आचार्य॑ देवो॒ भव । अतिथि॑देवो॒ भव ॥
यान्यनवद्यानि॑ कर्मा॒णि । तानि सेवि॑तव्या॒नि ।
नो इ॑तरा॒णि ॥ यान्यस्माकग्ं सुच॑रिता॒नि । तानि त्वयो॑पास्या॒नि ॥ 20 ॥
नो इ॑तरा॒णि ॥ ये के चास्म-च्छ्रेयाग्ं॑सो ब्रा॒ह्मणाः । तेषा-न्त्वया-ऽऽसने न प्रश्व॑सित॒व्यम् ॥ श्रद्ध॑या दे॒यम् । अश्रद्ध॑या-ऽदे॒यम् । श्रि॑या दे॒यम् । ह्रि॑या दे॒यम् । भि॑या दे॒यम् । संविँ॑दा दे॒यम् ॥
अथ यदि ते कर्मविचिकिथ्सा वा वृत्त विचिकि॑थ्सा वा॒ स्यात् ॥ 21 ॥
ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र॒.शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तत्र॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तत्र॑ वर्ते॒थाः ॥ अथाभ्या᳚ख्याते॒षु । ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र्॒शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑ कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तेषु॑ वर्ते॒रन्न् ॥ 22 ॥
तथा तेषु॑ वर्ते॒थाः ॥ एष॑ आदे॒शः ।
एष उ॑पदे॒शः । एषा वे॑दोप॒निषत् । एतद॑नुशा॒सनम् । एव मुपा॑सित॒व्यम् । एव मुचैत॑दुपा॒स्यम् ॥ 23 ॥
(स्वाद्ध्यायप्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् - तानित्वयो॑पास्या॒नि - स्यात् - तेषु॑ वर्ते॒रन्थ् - +स॒प्त च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा ।
शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑ रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो ।
त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि ।
त्वामे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा वा॑दिषम् ।
ऋ॒तम॑वादिषम् । स॒त्यम॑वादिषम् । तन्मामा॑वीत् । तद्व॒क्तार॑मावीत् । आवी॒न्माम् ।
आवी᳚द्व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 24 ॥
(स॒त्यम॑वादिष॒-म्पञ्च॑ च) (अ. 12)
॥ इति शीक्षावल्ली समाप्ता ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.